Jadwiga Górnicka

APTEKA NATURY
Poradnik zdrowia

PRZEDMOWA

Książka obejmuje wiadomości i sposoby na utrzymanie zdrowia do pierwszych 100 lat życia, na odzyskanie zdrowia, które już trochę nie dopisuje, oraz na wyjście z wielu przewlekłych dolegliwości i schorzeń. Wiadomości te zawarte były w poprzednich wydaniach Apteki natury oraz w mojej książce Zdrowie przez dotyk. W tej ostatniej pozycji były podane sposoby wykonywania akupresury stóp, masażu Shiat-Sou, masaży specjalnych oraz szybkie skuteczne porady w nagłych przypadkach chorobowych, jak omdlenie, zwichnięcie stawu, stłuczenia mięśni, wiązadeł, ścięgien. Ogólnie książka ta jest wartościowym poradnikiem dla osób trochę starszych, które nie chcą chorować i niedomagać, dla osób młodych, które chcą zachować zdrowie i energię tak potrzebną przy obecnym szybkim tempie życia i dla wszystkich, którzy mają już jakieś przewlekłe niedomagania i chcą się od nich jak najszybciej uwolnić, aby nie zachorować i nie utracić zdolności do pracy oraz zachować radość życia. Są tu też podane metody terapii zupełnie zapomniane w epoce leczenia chemią, np.: argilloterapia - leczenie pospolitą glinką, leczenie poprzez uzupełnienie brakujących mikroelementów i odtrucia w sytuacji postępującego zanieczyszczenia środowiska oraz rozwoju chorób cywilizacyjnych: jak nadmiar cholesterolu, wczesna miażdżyca naczyń tętniczych mózgu, serca i tętnic kończyn dolnych, niedoceniane leczenie preparatami pszczelimi, tak skutecznie przyspieszającymi powrót do zdrowia i do pełnej sprawności. Uważny Czytelnik znajdzie tu skuteczne recepty na choroby krwi, węzłów chłonnych, ziarnicę złośliwą, zakrzepicę, choroby serca i układu krążenia, schorzenia gośćcowe i reumatyczne, schorzenia kobiece, schorzenia pęcherza moczowego, prostaty, kamicę nerkową, schorzenia przemiany materii, schorzenia układu pokarmowego, schorzenia skóry, schorzenia układu oddechowego, jak się hartować, aby nie łapać łatwo infekcji i jak łatwo wyleczyć przeziębienie, jak oczyścić woreczek żółciowy i drogi żółciowe w wątrobie, jak rozpuścić i urodzić kamienie nerkowe, co stosować, aby się nie tworzyły nowe, jak oddychać, aby łatwiej wydalać toksyny. Oczywiście zawsze dobrze jest być w kontakcie z lekarzem naturalistą i stosować jednocześnie leczenie wspomagające, np.: odpowiednie żywienie, dobrane dla siebie zioła, kąpiele, pić świeże soki z jarzyn, które ułatwiają i przyspieszają powrót do zdrowia, oraz masaże stóp i całego ciała. Wdzięczna będę za wszelkie uwagi Czytelników - tak pozytywne, jak i krytyczne. Jadwiga Górnicka

Projekt okładki Jerzy Mostowski Opracowanie ilustracji Xaweny Piwocki Opracowanie redakcyjne Elżbieta Stefańska Elżbieta Zawadzka Opracowanie techniczne Elżbieta Gołębiewska

ŻYWIENIE TO ZDROWIE LUB CHOROBA

ŻYWIENIE O znaczeniu prawidłowych zestawów produktów spożywczych w leczeniu chorób metodami naturalnymi
Medycyna ostatnich lat poczyniła ogromne postępy w rozpoznaniu zależności pomiędzy stanem zdrowia człowieka a sposobem jego odżywiania. Szczególnie wiele nauka dowiedziała się o takich dziedzinach, jak biologiczna wartość pokarmów, procesy trawienne i przemiany materii, wpływ na zdrowie i znaczenie pokarmowe białka, aminokwasów egzogennych, węglowodanów, tłuszczów, witamin, biopierwiastków i wody. Rozważania na temat związków między odżywianiem a stanem zdrowia należy poprzedzić ogólną uwagą, że zapotrzebowanie na produkty spożywcze jest zindywidualizowane, a nadto zróżnicowane u ludzi zdrowych i chorych. Każdy powinien poznać swoje indywidualne potrzeby, gdyż nawet uniwersalne zalecenia, że należy jadać czosnek ze względu na selen, jabłka, ponieważ zawierają pektyny, natkę pietruszki, jako bogate źródło witaminy C, a czereśnie ze względu na wiele witamin B5, oraz pić mleko, gdyż znajduje się w nim komplet aminokwasów egzogennych, a nadto wapń - nie mogą być uogólniane. Białko. Oprócz węglowodanów i tłuszczów należy do podstawowych składników pokarmowych. Jest zasadniczym tworzywem cytoplazmy - substancji budulcowej komórek, budulcem enzymów, hormonów i hemoglobiny. Wszystkie białka proste składają się z aminokwasów, które są związkami organicznymi. Na kilogram wagi ciała człowiek potrzebuje przeciętnie 0,5 g białka, choć bywają nieznaczne odchylenia indywidualne. Zapotrzebowanie organizmu na białko wzrasta w stresach, chorobach zakaźnych, przy braku snu, wykonywaniu ciężkiej pracy fizycznej, w warunkach wysokiej temperatury, w stanach bólu, obawy i lęków. Normy dziennego spożycia białka wynoszą 30-55 g. Powinno to być białko pełnowartościowe, a więc takie, które zawiera wszystkie aminokwasy egzogenne. Spożywanie białka w ilościach przekraczających wymienioną tu normę może spowodować przeciążenie wątroby i nerek zmuszając je do usuwania zbędnego balastu, co doprowadza te narządy do patologicznego przerostu. Piątą część wagi ciała stanowi białko. Bierze ono udział w utrzymaniu równowagi wodnej w organizmie. Syntetyzowanie białek jest potrzebne do tworzenia antyciał niezbędnych do zwalczania infekcji bakteryjnych. W skład mięśni, kości, krwi, enzymów, nerwów, błon itp. wchodzą odmienne białka. Wszystkie białka roślinne składają się z identycznych aminokwasów. Do syntezy własnego białka organizm ludzki potrzebuje 22 aminokwasy, z których osiem musi otrzymywać z zewnątrz (stąd ich nazwa: egzogenne) z pokarmem. Aminokwasy są niezbędne jako materiał do syntezy 9

białek krwi i tkanek. Liczne z nich biorą udział w specjalnych reakcjach chemicznych, służą do tworzenia polipeptydów, hormonów białkowych i enzymów. Ważne będzie i pożyteczne dla naszych rozważań zapoznanie się z aminokwasami egzogennymi oraz ich podstawowymi funkcjami. Prezentując je - w nawiasach - podaję w gramach wysokość dziennego zapotrzebowania przez organizm. 1. Fenyloalanina (1,1) bierze udział w procesach transaminazy, wpływa na tworzenie adrenaliny i noradrenaliny; 2. Izoleucyna (0,7) jest glukogenna i ketogenna, intensyfikuje przemianę materii; 3. Leucyna (1,1) jest ketogenna; 4. Lizyna (0,8) działa na wzrost, gromadzi się w surowicy krwi, gdzie stanowi swoiste przeciwciała rozpuszczające obce komórki bakteryjne; 5. Metionina (1,1) stanowi główne źródło organicznych związków siarki dla przemian ustrojowych, chroni wątrobę przed zmianami, może być użyta w procesach detoksykacji organizmu, jako naturalny lek przeciwdziała chorobom wątroby i miażdżycy; 6. Treonina (0,5) wpływa na zużytkowanie tłuszczów w wątrobie, występuje w mięśniach, hemoglobinie i proteinach fosforowych, niszczy ją hydroliza kwaśna; 7. Tryptofan (0,25) wpływa na działanie wit. B6, przekształca się w wit. B3 = PP, niedobory tryptofanu wywołują pelagrę; 8. Walina (6,8) jest glukogenna, jej brak wywołuje nadwrażliwość, ataksję (bezwład ruchowy), zakłócenia w koordynacji mięśniowej, przewodzi prąd elektryczny i ma ogromne znaczenie w procesach widzenia, gdyż występuje między czopkami i pręcikami siatkówki a nerwem wzrokowym odprowadzającym impulsy elektryczne powstałe w percepcji wrażeń świetlnych do kory mózgowej, gdzie następuje rozpoznanie światła. Istnieją nadto aminokwasy częściowo egzogenne, do których zaliczamy tyrozynę, która współdziała w tworzeniu hormonów wydzielanych przez organy wewnętrzne, histydynę, argininę i cysteinę, która przyspiesza gojenie ran. Prawie wszystkie rośliny są zasobne w lizynę i tryptofan, toteż pełne pokrycie potrzeb białkowych organizm może uzyskać tylko w wyniku odżywiania, na które składa się rozmaitość pokarmów. Zalecam więc spożywanie kasz, pieczywa, mąki z dodatkiem mleka bądź roślin strączkowych, np. fasoli, grochu, soczewicy, soi. Brak lub niedobór metioniny w roślinach strączkowych może być uzupełniony metioniną zawartą w ziarnach zbóż, a brak lizyny w zbożu - lizyną roślin strączkowych. Struktura aminokwasów jest stała i nie może być naruszona, gdyż nawet nieznaczne zmiany w jej składzie mogą wywołać poważne następstwa fizjologiczne. Zastąpienie jednego aminokwasu innym w sekwencji na przykład stu lub więcej aminokwasów w łańcuchu polipeptydowym może znacznie obniżyć bądź całkowicie znieść aktywność biologiczną i wywołać na przykład anemię. Promienie rentgena i nadfioletowe powodują denaturację białka, to znaczy zmiany jego fizycznych i fizjologicznych właściwości. Następuje utrata aktywności enzymatycznej. Pewne pokrycie potrzeb białkowych, jak już wspomniałam, uzyskuje się dzięki urozmaiconym pokarmom. Układ trawienny człowieka rozkłada białka na pojedyncze aminokwasy, które przenikają przez półprzepuszczalne błony komórkowe, aby ulec swoistej przebudowie w związki właściwe dla danego organizmu. 10

Białko o wysokiej przyswajalności mają jajka, mleko, ser, ryż, a następnie mięso, które jest uważane za źródło pełnowartościowego dającego zdrowie i siły białka, ale ma niewiele tryptofanu, metioniny i waliny. Białko jarzyn jest w pełni przyswajalne. Najkorzystniejsze proporcje aminokwasów występują w jajkach i mleku. Dobrym sposobem podniesienia wartości białkowej pokarmu jest łączenie produktów roślinnych zawierających uzupełniające się aminokwasy egzogenne. I tak na przykład dzięki spożywaniu ryżu z mlekiem aż 30 proc. więcej otrzymujemy białka aniżeli w przypadku oddzielnego spożycia tych artykułów. Połączenie fasoli z ryżem przysparza jeszcze więcej, bowiem 43 proc. białka w stosunku do sumy białka zawartego w każdym z tych produktów spożywanych oddzielnie. A oto inne przykłady korzystnych połączeń, najbardziej odpowiednie proporcje oraz procentowy wzrost białka: fasola lub groch i mąka pszenna - 0,5 : 3 g, wzrost o 33 proc; fasola lub groch i kukurydza - 1,2 : 2, wzrost o 50 proc.; ryż lub mąka z mlekiem w proszku - 3 : 1/3, wzrost o 13 proc., 3 duże ziemniaki i dwie łyżki mleka w proszku - wzrost o 7 proc. Mleko jest doskonałym uzupełnieniem wszystkich produktów mających niedobór lub brak lizyny oraz izoleucyny, szczególnie zalecane jest jako dodatek do produktów zbożowych, jak kasze, mąki, makaron. Dwie łyżki mleka w proszku dodane do jednej szklanki mąki podnoszą jej wartość białkową o 45 proc. Do bardzo dobrych połączeń należą chleb z serem, kasza z mlekiem. Rośliny strączkowe bogate w izoleucynę i lizynę uzupełniają wartość białkową kasz, ryżu, makaronu, mąki, kukurydzy, płatków owsianych i innych zbożowych, a także nasion słonecznikowych, sezamowych, dyni i orzechów. Produkty zbożowe uzupełniają się korzystnie z fasolą, grochem, serem, mlekiem, jajkami. W świeżych warzywach występują małe ilości metioniny (wyjątek stanowi tu kukurydza, szpinak i grzyby), dobrym więc ich uzupełnieniem są ziarna sezamowe, orzechy, kasza jaglana, ryż i kukurydza. Ryż i kukurydza tworzą szczególnie cenne połączenia z fasolką szparagową, groszkiem zielonym, brukselką, podobnie jak grzyby, które mogą być dodawane do rozmaitych jarzyn. Dobrym uzupełnieniem każdej potrawy, zarówno zbożowej, jak i jarzynowej, są jajka, a dodatek mleka, twarogu, żółtego sera podnosi wartość każdej potrawy jarskiej, mleko bowiem, podobnie jak jajka, zawiera wszystkie niezbędne aminokwasy, a zwłaszcza jest zasobne w lizynę. Soja, która ma więcej tryptofanu niż mleko, stanowi pozytywny wyjątek wśród roślin strączkowych. Gotowane białko wywołuje w przewodzie pokarmowym procesy gnilne, podczas których wytwarzają się produkty toksyczne. Część z nich zostaje wydalona z kałem, ale część jest wchłaniana przez tkanki ciała, by tworzyć źródła ognisk zapalnych i złogi. Głównym miejscem ich odkładania jest tkanka tłuszczowa. Zatrucia białkowe powodują otępienie uczuciowe, osłabienie aktywności, zamknięcie się w sobie, zaburzenia procesów myślenia. Jedną z metod leczenia tych zatruć jest głodówka, która również pomaga w przypadkach zaburzeń przemiany materii, co dotyczy także egzemy, astmy oskrzelowej, nadciśnienia, kamicy żółciowej, stwardnienia żył. Spożywanie nadmiaru produktów mącznych, cukru, białka powoduje ogólne zatrucie organizmu, stany zapalne oczu, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zapalenie rogówki. Wady wzroku, mające przyczynę w zatruciu pokarmowym, można wyleczyć stosując głodówkę. Wówczas następuje wydalenie produktów spalania blokujących mięśnie i naczynia krwionośne otaczające oczy, co doprowadza do odprężenia i rozluźnienia mięśni i poprawy wzroku. 11

Nie należy się przejadać. Powoduje to otyłość, a jedzenie przekraczające możliwości wydzielania potrzebnych enzymów trawiennych wywołuje nadfermentację. Wówczas część pokarmu staje się nieprzydatna i zalega w żołądku i jelitach. Krew, komórki, tkanki stają się wtedy zagłodzone. U młodych ludzi powstaje sytuacja sprzyjająca powstawaniu stwardnienia rozsianego (SM). Zaburzenia metabolizmu u dzieci powodują powstanie poważnych wad umysłowych. Wymagania nowoczesnej dietetyki spełniają: mąka i kasze, warzywa liściaste i zielone: szczypiorek, sałata, szpinak, szczaw, kapusta, rzeżucha, pietruszka, jarmuż, warzywa korzeniowe: ziemniaki, buraki, rzepa, marchew, pietruszka, seler, brukiew, chrzan, oraz inne warzywa: dynia, kabaczek, salsefia, kalafior, pomidory, rzodkiewka, cebula, ogórek, groszek zielony, cykoria, cukinia, kalarepa, por, czosnek, papryka, kapusta, fasolka zielona, szparagi, owoce świeże i suszone, orzechy, grzyby, miód, migdały, razowy chleb, mleko, jajka, twaróg, ser żółty. Gotowanie niszczy witaminy i enzymy. Spożywanie gorących potraw niszczy śluzówkę i enzymy trawienne w ludzkim organizmie. Regenerację błony śluzowej przewodu pokarmowego ułatwia spożywanie bogatych w enzymy surowych warzyw i owoców. Słowo o błonniku (celulozie ). Należy do węglowodanów, jest zbudowany z cukru prostego, jakim jest glukoza. Nie nadaje się jako produkt spożywczy (pokarmowy), ale jest pożądany, wręcz nieodzowny. Organizm ludzki od tysiącleci przywykł do błonnika, a jego brak wywołuje liczne choroby. Obecność błonnika w jelitach ułatwia ich ruchy perystaltyczne (robaczkowe), co sprzyja wypróżnianiu i eliminuje zaparcia. Błonnik występuje w chlebie razowym, otrębach, warzywach, świeżych owocach, grubych kaszach. Jest najbardziej rozpowszechnionym produktem w świecie. Działanie podobne do błonnika mają pektyny - wielocząstkowe cukry występujące w roślinach. Pektyny redukują ilość cholesterolu spożywanego z tłustymi pokarmami. Zapobiegają miażdżycy i zawałowi serca. Wystarczy każdego dnia zjeść dwa jabłka, aby nie dopuścić do nadmiaru cholesterolu. Pektyna dobroczynnie działa przy biegunkach, przeciwdziała rozwojowi bakterii fermentacyjnych i usuwa je z kałem, zapobiega zatruciom ołowiem i strontem 90, niszczy stafylokoki i streptokoki. Wodny roztwór pektyny ułatwia gojenie ran dochodzących aż do kości i przyspiesza powstawanie zdrowej tkanki. Pektyny leczą również rany wewnętrzne: wrzody i krwawienia w całym przewodzie pokarmowym. W cytrusach najbogatsza w pektyny jest biała błonka znajdująca się pod aromatyczną skórką. Bogata w pektyny jest skórka jabłka, a więc należy je spożywać nie obrane. Dobrym źródłem pektyn są czereśnie, winogrona, porzeczki, agrest, maliny, pomidory, morele, rodzynki, banany. Błonnik i pektyny, wit. C, wapń, magnez chronią przed zatruciami wywołanymi przez skażone środowisko. Podstawowe zasady łączenia pokarmów Jednoczesne spożywanie niewłaściwie dobranych pokarmów wywołuje ostre choroby, a nawet może spowodować zejście śmiertelne. W dietetyce ma duże znaczenie, co się je i z czym. W zależności od indywidualnej tolerancji organizmu - poszczególne połączenia są przyjmowane gorzej lub lepiej. Zaznaczałem, że1 człowiek ma precyzyjne i niezawodne mechanizmy trawienia i przyswajania, przez które spożywanie - jednoczesne spożywanie - rozmaitych produktów, białka, skrobię, cukier i tłuszcz, nie jest dobrze tolerowane. Enzymy, których jest blisko 1800, działają w określonych granicach temperatury i każdy z nich katalizuje tylko jedną, ściśle określoną reakcję. 12

Łączenie w jednej potrawie lub w jednym posiłku artykułów spożywczych wymagających różnych soków trawiennych stawia cały układ trawienia wobec bardzo trudnych wymagań. Wszystkie substancje pokarmowe, które w takich warunkach stają się nie do strawienia, ulegają procesom, gnilnym i wywołują nadfermentację. Trzeba bowiem wiedzieć, że trawienie prawie każdej substancji pokarmowej odbywa się stopniowo, a każdy z etapów wymaga innego enzymu. Każdy wchodzący do akcji enzym może skutecznie wypełnić swoje zadanie, jeśli jego poprzednik także zrobił, co do niego należy, np. jeśli białko nie zostało rozłożone przez pektyny, to enzym, który je rozkłada na aminokwasy nie będzie mógł wykonać swoich powinności. Pepsyna działa w środowisku kwaśnym, a odczyn alkaliczny obecny w żołądku uniemożliwia jej rozkładanie białka. Ptialina, enzym zawarty w ślinie, już w ustach rozpoczyna proces rozkładu skrobi na glikozę, ale może działać tylko w środowisku łagodnie alkalicznym. Niszczy ją zarówno kwas jak i silna reakcja zasadowa. Jeśli więc pokarm skrobiowy został zmieszany z kwasem, to blokuje on działanie ptialiny i cała skrobia przechodzi do żołądka w stanie nie strawionym. Tam po pewnym czasie wywołuje nadfermentację. Trawienie białka rozpoczyna się w żołądku pod wpływem pepsyny i przebiega prawidłowo w obecności kwasu solnego. Jednak nadmiar kwasu hamuje jej aktywność. Jeżeli więc spożywa się kwas razem z białkami, to uniemożliwia się ich trawienie. Błędem jest więc popijanie dań białkowych i skrobiowych sokami z kwaśnych owoców (np. pomarańcze, grejpfruty), a także kompotem czy wodą z cytryną. Nie należy też spożywać ich razem z sałatkami przyprawianymi sokiem cytrynowym czy octem. Trawienie tłuszczów zaczyna się dopiero w dwunastnicy pod wpływem soku trzustkowego, ale zanim tam się znajdzie - hamuje w żołądku wydzielanie pepsyny i innych soków żołądkowych, co o dwie godziny opóźnia trawienie innych, znajdujących się tam pokarmów - białka, mięsa. Im więcej pokarmów z różnych grup wprowadza się jednocześnie, tym więcej wytwarza się bakterii gnilnych i fermentacyjnych. Enzymy stają się wówczas obezwładnione. W każdej fazie trawienia mięsa, jajek, mleka inna jest siła działających na nie enzymów. Na mleko najsilniej działa sok żołądkowy dopiero w ostatniej godzinie trawienia, a na mięso w pierwszej. Nie należy więc jadać ich razem, gdyż to dezorganizuje procesy trawienia wszystkich trzech substancji białkowych. Pomiędzy posiłkami należy robić odpowiednio długą przerwę, dlatego też nie należy jadać drugich śniadań i podwieczorków, gdyż pokarmy na pół przetrawione mieszają się ze świeżymi i wytwarza się szkodliwa dla zdrowia sytuacja. Owoce należy spożywać w charakterze osobnego posiłku, ich składniki bowiem - skrobia, cukier, białko - nie harmonizują z żadnym innym pokarmem i jadając je z innymi artykułami spożywczymi, utrudnia się trawienie jednych i drugich. Owoce, do których spożycia zachęca łatwość trawienia, nie ulegają rozkładowi w ustach ani żołądku, szybko przechodzą do jelita i tam zostają łatwo i szybko strawione przy wykorzystaniu całej ich masy, która zostaje przyswojona przez krew i tkanki. Zmieszane z innymi pokarmami tracą część swych bardzo cennych wartości. Jaki wniosek z tych rozważań? Otóż nie ulega kwestii, że cała dotychczasowa sztuka kulinarna musi być poddana rewizji, albowiem jest odpowiedzialna za przykre następstwa zalegania pokarmu w żołądku. Nowoczesna wiedza o łączeniu pokarmów kwestionuje większość potraw i posiłków mających trwałe miejsce na naszych stołach. Do szczególnie ciężkich należą zestawy skrobi z białkiem, tłuszczami i owocami. Niewskazane są połączenia z białkiem i warzywami, zwłaszcza zielonymi, liściastymi. 13

Dobre połączenie to warzywa z białkiem lub ze skrobią, a także z tłuszczem - olejami. Dobrym zestawem są różne warzywa w jednej potrawie czy posiłku, ale nie należy mieszać więcej niż czterech składników nawet spośród dopuszczalnych. Przy każdym posiłku jadać tylko jeden rodzaj białka lub jeden rodzaj skrobi. Tłuszcz opóźnia trawienie białka i skrobi, ułatwia natomiast trawienie i przyswajanie warzyw. Cukier dezorganizuje proces trawienia innego pokarmu, owoców, warzyw, białka i skrobi, a alkohol strąca pepsynę i uniemożliwia strawienie każdego białka. Mleko należy pić samo, gdyż tylko wtedy na pewno nie zaszkodzi. Podobnie owoce. Wtedy są najzdrowsze, gdy są spożywane oddzielnie bądź z innymi owocami tego samego stopnia kwaśności. Dieta optymalna zakłada więc spożywanie przy każdym posiłku jednego tylko pokarmu, podczas gdy nasze obyczaje kulinarne pozostają w rażącej sprzeczności z możliwościami trawiennymi przewodu pokarmowego. Produkty spożywcze wskazane Należą do nich: kasza gryczana, która zawiera rutynę ułatwiająca przyswajanie wit. C i więcej lizyny niż inne zboża; jest ona mniej kaloryczna niż inne kasze. Kasza kukurydziana, kasza jaglana, są silnie zasadotwórcze i lekko strawne. Ryż jest lekko strawny i obniża poziom cholesterolu we krwi. Komponuje się dobrze z jarzynami, grzybami, zielonym groszkiem lub brukselką. Zielona fasolka szparagowa jest zasadotwórcza; konserwowana nie ma kwasów organicznych, miedzi, siarki, chloru, manganu i innych biopierwiastków. Dobrym uzupełnieniem fasoli białej są kasze, ryż, pieczywo, sery, jajka, kukurydza, orzechy i grzyby. Dużo lizyny i siarki ma groch zielony, który jest zasadotwórczy, podobnie jak soja. Kwasotwórczy jest orzech włoski. Słonecznik obniża poziom cholesterolu i miażdżyca kwiaty leczą malarię i śledzionę. Surowe jajka kurze zawierają awidyny blokujące przyswajanie przez organizm biotyny B8=H koniecznej do prawidłowej pracy skóry, porostu włosów, prawidłowej przemiany materii i utrzymania odporności na niektóre choroby. Chorym na wątrobę lub żołądek podaje się żółtka, a nie białka, żółtko ma więcej białka aniżeli białko jaja, białko żółtka jest też lżej strawne. Jajka i omlety można smażyć na maśle, gdyż białko ścina się już w temperaturze 60 st., zanim zacznie się palić masło. Nie należy smażyć na maśle innych produktów, spalone bowiem wytworzą toksyczną akroleinę. Zawałowcom i miażdżycowcom radzę nie jadać żółtek, a jedynie smażone lub gotowane białka, które nie zawierają cholesterolu. Przejście do prawidłowego odżywiania należy zacząć od stopniowego ograniczania spożycia cukru, pasteryzowanego mleka, produktów mlecznych, białego chleba, ciastek, napojów z kwasem węglowym, tatara, parówek, alkoholu, papierosów, zakąsek mięsnych, konserw, prefabrykowanych produktów spożywczych, soli, nadmiaru przypraw, octu winnego, kawy z mlekiem, lodów, słodyczy, czekolady, dużych ryb, np. tuńczyka. Można jeść wiele surowych i gotowanych jarzyn, trochę gotowanego mięsa (kura, kurczak). Lepiej zrezygnować z nadmiaru mięsa i ryb, a zastąpić je jogurtem. Jeść chleb ciemny, razowy, czerstwy, gdyż świeży powoduje szkodliwe śluzy. Jadać kiełki zbożowe. Napoje należy pić 20 min przed posiłkiem, a nie podczas jedzenia. Nie spożywać słodyczy (skrobia) z produktami białkowymi. Jeść więcej pożywienia surowego niż gotowanego. 14

W przypadku złego trawienia stosować trzydniową dietę złożoną z soków owocowych lub przejść na czysto wegetariańskie pożywienie (owoce, jarzyny), aby układ trawienny mógł odpocząć. Gdy zachodzi potrzeba - brać enzymy trawienne. Między posiłkami popijać napary z ziół. Co najmniej dwa razy w tygodniu jeść surowe lub gotowane jarzyny. A oto tabela informująca o jakości poszczególnych zestawień artykułów spożywczych:

Owoce kwaśne: grejpfruty, cytryny, pomarańcze, ananasy, porzeczki, truskawki, czarne jagody, granaty. Owoce półkwaśne: jabłka, gruszki, morele, brzoskwinie, mandarynki, wiśnie kwaśne, mango. Owoce słodkie: banany, daktyle, figi, winogrona, śliwki, owoce suszone.

Pragnącym odżywiać się racjonalnie proponuję zapoznać się (i stosować) z następującymi regułami:
1.

2. 3.

Najlepiej - ze względu na dobre trawienie - spożywać posiłek składający się z jednego produktu spożywczego. Jeśli nie chcemy przestrzegać reguły 1. układamy posiłki wg zasad prawidłowych zestawów. Łączyć nie więcej niż cztery produkty z jednej grupy.
15

4.

5. 6. 7. 8. 9. 10. 11.
12. 13.

14.

15. 16. 17.
18. 19.

20.

Posiłek nie powinien zawierać więcej niż jeden produkt białkowy. Tłuszcze (oleje) spowalniają trawienie. Najlepiej są one przyswajane z jarzynami i owocami, natomiast źle ze skrobią i białkami. Pomidory powinny być spożywane na surowo. Świeży ogórek nie powinien być łączony z pomidorem. Melony każdego gatunku należy spożywać bez żadnych dodatków. Mleko krowie i jego produkty powinny być spożywane osobno. Mleko krowie zawiera dużo kazeiny. Lepsze jest mleko kozie. Jogurt można spożywać z dojrzałymi półkwaśnymi owocami, warzywami liściastymi i kiełkującymi nasionami, ziarnami. Jeśli spożywa się owoce osobno, co jest wskazane, zaleca się ich dobór według rodzaju pestek (brzoskwinie, mirabelki, oliwki, czereśnie, wiśnie); owoce cytrusowe; owoce mające blaszki gniazd pestkowych (jabłka, gruszki); melony; owoce suszone. Jarzyny i warzywa są zasadotwórcze, zawierają bowiem duże ilości pierwiastków alkalicznych. Zasadotwórcze są także: kawa, piwo, cola, wino, mleko, soki owocowe. Mięso, wędliny, jaja, ryby, masło, drożdże, orzechy, skrobia, czekolada, kakao, tłuszcze, oleje, majonez, sery, produkty mleczne - są kwasotwórcze. Banany można jadać z owocami półkwaśnymi. Nie jadać zbyt wiele orzechów arachidowych: są trudno strawne. Do wszystkich produktów trudno strawnych można dodawać zmielony kminek z majerankiem, co ułatwia proces trawienia. Stosować, ale z umiarem przyprawy trawienne: pieprz naturalny i ziołowy, mielony kminek z majerankiem, cynamon, imbir (mało), por, czosnek, cebula, natka pietruszki, kolendra, cząber, i in. Nie pić gorących płynów, nie spożywać gorących potraw. Mające temperaturę powyżej 45 st. mogą spowodować anemię, bóle kręgosłupa, stawów, miednicy, mięśni nóg.

I jeszcze radzę stosować się do poniższych zaleceń: •
• •

• • • •

do posiłku należy wybierać takie produkty spożywcze, które smakują najbardziej; waga posiłku nie powinna przekraczać 600 g; nie objadać się, zwłaszcza przed rozpoczęciem cięższej pracy; główny posiłek powinien być spożywany w południe, gdy promienie słoneczne działają najsilniej; promieniowanie słoneczne ma wpływ na trawienie, dlatego też do ostatniego posiłku należy siadać przed zachodem słońca; pojadanie między posiłkami jest szkodliwe; nie należy jeść, gdy odczuwa się ból, w zdenerwowaniu, po wyczerpującej pracy, w zmęczeniu; dobrze jest po posiłku odpocząć pół godziny, a w każdym razie odprężyć się; przy trudnościach trawiennych dobrze jest przed posiłkiem dziesięć minut odpocząć; nie popijać w czasie jedzenia, pragnienie można zaspokoić pół godziny przed posiłkiem lub po jedzeniu;

16

Pietruszka chroni pomidora. a mówiąc precyzyjnie . kasze i ryż gotowany na sypko jeść z dodatkiem jajka. gdy czujemy głód. uwaga dla osób mających ogródki warzywne: należy zwracać uwagę na odpowiednie rozmieszczenie roślin. raz dziennie zjadać posiłek z samych jarzyn . tymianek i mięta chronią kapustę. aby ustrzec się przed niebezpieczeństwami i zagrożeniami. do potraw gotowanych dodawać olej już po wyłączeniu ognia lub nawet na talerzu. mleka. co można ugotować. grochu. ryż. że 2/3 potrzebnego ustrojowi cholesterolu wytwarza sam organizm. biały ser najlepiej jeść sam bez chleba.• • • • • • • • do sałatek. spożywać pokarmy w stanie naturalnym. wówczas zaczyna rozwijać się proces. Gdy spożywamy nadmierne ilości tłuszczów zwierzęcych nasyconych. surówek. ostatni posiłek zjadać w zasadzie trzy godziny przed snem. by mogły wymieszać się ze śliną. Występuje w wątrobie. nie smażyć tego.miażdżycy. Jaką więc stosować dietę. twarożku. krwi. Zagrożenia spowodowane nadmiarem cholesterolu można oddalić stosując racjonalne odżywianie. zawierających cholesterol . a część pozostała pochodzi z żywności. by mogły się dobrze rozwijać i wzajemnie wspomagać. słodkimi owocami świeżymi i suszonymi. zaburzenia krążenia. koperkowym. kasze. picie wody rano i wieczorem służy przepłukaniu przewodu pokarmowego. CHOLESTEROL NASZ WRÓG Cholesterol.jego nadmiar (utrzymany w normie jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu) jest przyczyną wielu groźnych chorób współczesnej cywilizacji.gotowanych z dodatkiem ziemniaków. marchew. jakie niesie ze sobą nadmiar cholesterolu? 17 . Odkładając się w organizmie w postaci złogów tłuszczowych w naczyniach krwionośnych . Jeżeli poziom cholesterolu w osoczu krwi przekracza dopuszczalne normy. cebuli dodawać olej słonecznikowy. która traci swoje zdolności odbierania nadmiaru cholesterolu. w mięsie i żółtkach jaj (szczególnie bogate źródło). mózgu. sera. często kończących się zgonem chorego. Medycyna mówi że prawidłowe stężenie cholesterolu we krwi nie powinno przekraczać 250 mg/100 ml. roślin strączkowych .280 mg/100 ml. zupy gotować z wywarem z jarzyn z dodatkiem grzybów lub ziół przyprawowych. Za optymalną wartość uważa się 150 . Cholesterol jest stałym składnikiem i produktem metabolizmu organizmów zwierzęcych i człowieka. soki owocowe należy trzymać chwilę w ustach.zostaje zahamowana aktywność białkowych receptorów wątroby. do chleba przyrządzać świeże pasty serowo-jarzynowe. fasolę. stopniowo zastępując je miodem. fasola rozwija się niedobrze w sąsiedztwie cebuli. makaron jadać z dodatkiem jaj. zwłaszcza naczyń wieńcowych serca. tkance tłuszczowej i nerwowej.nawet jednej . co prowadzi do bardzo poważnych chorób krążenia. sojowy lub oliwkowy. fasoli lub z sosem grzybowym. Należy wiedzieć. pomidorowym. co powoduje niewydolność pracy serca (zawał).fasoli. leszczyna odstrasza muchy. że żołądek śpi razem z człowiekiem. co da się zjeść na surowo. nie gotować tego. zmiany miażdżycowe i procesy przedwczesnego starzenia się organizmu.prowadzi do zwężenia ich światła. nie zapominać. umiarkowanie używać cukru i słodyczy. dęby zabezpieczają przed ślimakami.

np. zastępując go miodem. Badania przeprowadzone niedawno przez chińskich i zachodnich lekarzy (Francja i Niemcy) wykazały. reszta zwierzęcego. zawierających białko. agrest. przy czym w 2/3 powinny stanowić tłuszcze pochodzenia roślinnego. zwłaszcza jagodowych niskocukrowych. wreszcie ograniczyć dodawanie soli do potraw. ale również błonnik i pektyny. można pić herbatkę z mięty. że Chińczycy mają znacznie niższe ciśnienie niż obywatele Niemiec. Natomiast w razie pogorszenia się trawienia. Z punktu widzenia profilaktyki choroby wieńcowej zaleca się tłuszcze nienasycone w stanie surowym. nikotyna i kawa. produktów nierafinowanych. koperku. mikroelementy i błonnik. Sposób przyrządzania: odrzucamy zielone. brzydkie liście. czarne jagody.). Zbyt mało natomiast zjadamy surowych warzyw i owoców. Przy podwyższonym poziomie cholesterolu pomaga również duszona cebula (kroimy drobno 3 duże cebule. gdy jest za wysoki i podnosi. dodajemy łyżkę oleju. Nie stronimy od cukru. zupy doprawiane śmietaną. zapotrzebowania energetycznego pochodziło z tłuszczów. chodzić na długie spacery. boczku i kiełbasie. takimi jak np. estragon. tłuszcze spożywają wyłącznie w stanie surowym. maliny. olej słonecznikowy. truskawki. Znacznie rzadziej przy tym mają nadwagę. jarzębiny. berberysu. jeżyny. które nie tylko zawierają sporo wit. Doskonałe są również jabłka. co wpływa również korzystnie na proces trawienia. brzozy czy mniszka lekarskiego. co w starszym wieku często się zdarza. a także spożywanie obfitych posiłków w dużych odstępach czasu. resztę w kawałkach wkładamy do sokowirówki. rzadko zapadają na cukrzycę i choroby gośćcowe. ale w ograniczonej ilości. które obniżają poziom cholesterolu. czosnku. sojowy bądź kukurydziany. ewentualnie wieczorem napar z mieszanki Cholagoga 2. potrzebne organizmowi białko czerpią ze źródeł roślinnych. zredukować do minimum wszelkie słodycze. C. A przede wszystkim trzeba starać się nie dopuszczać do nadwagi. majeranek. Dla profilaktyki przeciw-cholesterolowej ważne jest spożywanie owoców. Witamina C normalizuje metabolizm cholesterolu i wymywa nadmiar cholesterolu z tętnic. Dobrze jest również pić dwa razy dziennie po 2 łyżeczki octu jabłkowego z przegotowaną wodą słodzoną l łyżeczką miodu. cebuli. U nas podstawę pożywienia stanowią tłuste potrawy. razowego pieczywa. Doskonałe rezultaty daje także miesięczna kuracja sokiem ze świeżej kapusty. kminek. Uprawiać sporty. 12 łyżek wody i dusimy pod przykryciem przez 20 min. Sok pijemy świeżo przygotowany. używając bardzo dużo przypraw roślinnych. Polecam również picie herbatki ziołowej Sklerosan bądź soku z łopianu. bazylia. poziomki.Przede wszystkim należy spożywać jak najwięcej (bardzo starannie umytych!) warzyw ze szczególnym uwzględnieniem natki pietruszki. 18 . Zdaniem naukowców te pozytywne zjawiska występujące u Chińczyków mają związek z ich zupełnie innym jadłospisem. ciast i słodyczy pod wszelkimi postaciami. mięso duszone w sosach. a przede wszystkim nie stwierdzono u nich w ogóle podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi. Chińczycy jedzą dużo jarzyn i nierafinowanego ryżu. Obniża go. Radzę wyeliminować spożycie białego cukru. gdy jest za niski. Do takich owoców należą porzeczki. dyni i kapusty. jaja smażone na smalcu. aby nie więcej niż 30 proc. Należy jeść ciemne pieczywo z dodatkiem otrąb. Należy też przestrzegać wskazania. Na wydzielanie cholesterolu do układu krążenia stymulujący wpływ mają stresy. zastępując ją częściowo przyprawami.

która bywa rakotwórcza. zup zaprawianych tłuszczem. 5. serów. Mleko ma wszystko. Zjadać warzywa i nasiona do l kg dziennie. błonnik. czosnek. Na świetle jełczeją. należy jadać siemię lniane zawierające najwięcej lecytyny rozpuszczającej cholesterol. Jadać oleje roślinne. a witamina A rozkłada się. Nadmiar cholesterolu. lecytynę. Trzeba uważać. ale obniżają poziom cholesterolu we krwi. najlepiej słonecznikowy. a więc witaminy A lub kiełków zasobnych w witaminę E. Są kaloryczne. chociaż 2 szklanki dziennie. 10. szczególnie do tych warzyw. witaminy i błonnik. Jadać mniej tłuszczów nasyconych. który powoduje zaczopowanie naczyń krwionośnych mózgu. Aby zapobiec nadmiarowi cholesterolu . 6. Im większe ich urozmaicenie. 7. a ponadto ma żelazo i wszelkie makro. bez nich nie będą przyswajane. słonina. tym lepiej. takich jak: masło. prócz żelaza i witaminy C. pieczywo razowe. które są źródłem karotenów. Ludzkość zna czosnek od ponad 5000 lat. 3. 2. a powyżej 250 mg oznacza już poważne zagrożenie. . Wiadomo. W przeciwnym wypadku pokarm zalega zbyt długo w żołądku i nie jest strawiony. 13. które zawiera 4 razy więcej witaminy E niż pieczywo białe. kefir. sosów.140 mg) na 100 ml krwi.in. śmietaną. 4. siemię lniane. Jadać jedną jarzynę ugotowaną a inne na surowo. (każdy spalony tłuszcz ją wytwarza).13 RAD ANTYCHOLESTEROLOWYCH 1. jest już zagrożeniem. Stosować mleko. Przypalony olej zawiera trującą akroleinę. Skrobię i białko jadać osobno. Nie lubią one słońca. gdyż te jako rozpuszczalne w tłuszczach. 11. jogurt. 8. Szczególnie oleje powinny być świeże. powyżej 200 mg (norma . obniża poziom cholesterolu. inne tłuszcze zwierzęce. np. ciasta. jabłka. co jest przyczyną wylewu krwi do mózgu. światła i mrozu. pszenne i żytnie. Stosować m. Do pieczywa stosować tylko 3-4 dag masła dziennie. 12. lub z niewielkim dodatkiem oleju.i mikroelementy. sojowy. Unikać tłustych mięs. aby w trakcie podgrzewania nie uległy spaleniu. Są one dobrym źródłem wapnia. W lodówce należy trzymać je na najniższej półce. 9. że odkaża on i dezynfekuje organizm. Jadać wszystko świeże lub z zamrażarki. byle bez tłuszczów.

DLA KAŻDEGO INNA DIETA .

rozwijającego się organizmu jest niebezpieczne. to z porcją surówki z warzyw. natomiast skłonni do otyłości. Ludzie szczupli. Wprawdzie z danego nam przez naturę instynktu nie bardzo potrafimy korzystać. Jeśli wiec jemy mięso. u których proces spalania jest szybki. które czują się po nich głodne i słabe. można oczywiście kierować się różnymi zaleceniami zawartymi w książkach i publikacjach. Taką kolejność często stosują dzieci.CO NAM SŁUŻY? Przy ustalaniu indywidualnego sposobu żywienia. Jeśli już koniecznie chcą się odchudzić. Chciałabym przestrzec. że przeładowany przewód pokarmowy z trudem przyswaja nowe treści. Jeśli proces ten trwa dłużej. Bardzo często zapychamy żołądek czym się da. nie zdając sobie sprawy z tego. Są osoby. Chodzi o takie zestawianie produktów w posiłkach. mięsne. gdybyśmy nie łączyli tego. a na koniec ziemniaki lub chleb. w przeciwieństwie do mięsa i ziemniaków wymagających w dodatku innych warunków do trawienia. mogą sobie pozwolić na bardziej obfite jedzenie. które ulegają gniciu. tak jak Francuzi. czego się nie powinno łączyć. zwłaszcza młode dziewczyny. Warzywa należą do pokarmów lekko strawnych. Osoby o dłuższym jelicie cienkim są zwykle skondensowane. to jedzmy je warstwowo. jeśli ryż lub ziemniaki. co jest dla nas właściwe. organizm buntuje się. Różna jest też u poszczególnych osób intensywność przyswajania i spalania składników pokarmowych. w niektórych przypadkach nawet białaczki. później samo mięso. służy dobremu samopoczuciu. Tak więc w doborze sposobu żywienia najlepiej kierować się zdrowym rozsądkiem i instynktem. ale są i takie. np. powinny to robić wyłącznie pod kontrolą lekarza. Robią to instynktownie. 23 . przez nikogo nie namawiane. aby organizm mógł w pełni wykorzystać ich wartość. Powodują one często nieodwracalne zmiany w organizmie. że każdy powinien sobie taki wypracować. sygnalizując to rozmaitymi dolegliwościami. Jeśli już koniecznie musimy zjeść swoją porcję mięsa z ziemniakami i surówką. a co może zaszkodzić. a więc najpierw surówkę. które podpowiedzą. tłuszczami. przysparzają sił i energii. aby wybierać te. przed bezmyślnym stosowaniem różnych cudownych diet odchudzających. a uważam. które świetnie się czują po lekkich posiłkach. które naprawdę nam służą. Ma to związek z budową przewodu pokarmowego. powinni jadać tylko potrawy lekko strawne. chorobami. to też z sałatką warzywną. Prawidłowo zestawiony posiłek powinien składać się z jednego produktu białkowego lub węglowodanowego z warzywami. W efekcie w żołądku zalega część nie strawionych resztek pokarmu. musimy nauczyć się go słuchać. jeśli jednak chcemy zachować zdrowie. składających się z warzyw. a więc białek z węglowodanami. mający kłopoty z trawieniem. Moglibyśmy ich uniknąć. co dla młodego.

aby to. białka (20 proc. W centrum są produkty szczególnie cenne dla zdrowia.).KOŁO ŻYWNOŚCI Organizm ludzki składa się z węglowodanów (2 proc. Najlepiej pokazuje to tzw. a tego co jest w czwartym kole jadać jak najmniej i rzadko.).zgodnie z zapotrzebowaniem ustroju. Braki lub nadmiar któregoś z wymienionych składników budulcowych prowadzą do dolegliwości albo do poważnych chorób. witamin (ułamek proc.) i substancji mineralnych (5 proc. Produktów znajdujących się poza kołem najlepiej byłoby w ogóle unikać. występujących w organizmie ludzkim. budulca i regulatorów procesów biogennych. aby utrzymać proporcje określone przez naturę. Trzeba więc się tak odżywiać. 24 . co jest w trzecim od środka kole jadać tylko od czasu do czasu. Trzeba się starać. koło żywności.to podstawa zdrowego odżywiania. w stanie optymalnym . wody (55 proc.). Produkty żywnościowe dostarczają energii. tłuszczów (15 proc.). Produkty umieszczone w centrum i najbliższym kole .). Stosowanie się do informacji zawartych w kole pozwala na utrzymywanie składników pokarmowych.

skórę. Tworzy się ona pod wpływem promieni słonecznych. A oto krótka charakterystyka poszczególnych witamin: WITAMINA A. Niedobory tej witaminy mogą występować również w późniejszym wieku i objawiać się odwapnieniem kości. by mali pacjenci nie odczuwali jej niedoboru w pierwszych trzech latach swego życia. światło. że grozi nam awitaminoza. płatki owsiane. Witaminę tę nazywa się często witaminą wzroku. koperek. reguluje ilość wapnia w organizmie. dodając do nich rzeżuchę uprawianą na oknie. gdyż w tej właśnie postaci występuje w produktach pochodzenia roślinnego. kawy. które palą papierosy i piją zbyt wiele. rozwijającym się organizmom. mięśnie. warzywa i owoce. Powinny one przebywać dużo na powietrzu i pić jak najwięcej mleka. pogorszenie samopoczucia. Ponieważ nasz organizm nie potrafi sam wytwarzać witamin. Regulują przemianę materii. podając je w pokarmach. a dla palaczy do 130. WITAMINA C. Są niezbędne dla prawidłowego i lepszego przyswajania wielu produktów. Chronią i wzmacniają nerwy. jest niezbędna dla naszych zębów i kości. Witamina ta jest bardzo wrażliwa na wszelkie czynniki zewnętrzne. najlepiej spożywać zaraz po przyrządzeniu. 25 . Najczęściej przyjmujemy ją jako karoten.. że zapotrzebowanie na tę witaminę jest większe u osób. układ sercowo-naczyniowy. kłopoty z dziąsłami (tzw. Nasz organizm przyswaja witaminę A jedynie w obecności tłuszczów. dostarczającego wapnia i witaminy D. błony śluzowej w układzie trawiennym i przewodzie oddechowym. Reguluje wzrost. Jest ona również niezbędna w przebiegu wielu procesów przemiany materii. powietrze i dlatego wszystkie produkty. kurzą ślepotę.. Regulują przemianę materii. białku i węglowodanach. WITAMINA D. które ją zawierają. ułatwiają przetwarzanie żywności w energię. Radzę również polubić cebulę i czosnek. trzeba mu w tym pomóc. przyzębica). O kwasie askorbinowym wszyscy na ogół sporo wiedzą. maśle. Można ją również znaleźć w mleku. WITAMINY GRUPY B. Jej niedobór może spowodować tzw. Przeciwkrzywiczna. do utrzymania zdrowej. Jeśli jednak odżywiamy się prawidłowo. temperaturę.CEGIEŁKI ŻYCIA Są one niezbędne do prawidłowego przebiegu procesów życiowych. jajach. a więc gruboziarniste. co jest ważne dla ochrony przed infekcjami. w pracy serca oraz w krążeniu i gospodarce wodnej organizmu. dlatego jest szczególnie potrzebna młodym. ładnej skóry. Niedobory bowiem mogą spowodować różne niedomagania.WITAMINY . Dzienne zapotrzebowanie na witaminę C wynosi ok. nie musimy obawiać się. natkę pietruszki. nabiał. spożywamy stale wszystkie grupy produktów. Zimą i na przedwiośniu trzeba również pamiętać o wzbogaceniu posiłków. Niedobory powodują zmęczenie. podatność na infekcje. nawet choroby. Dotyczy to zwłaszcza osób źle trawiących tłuszcze. czyli prowitaminę. Niedobór tej witaminy może spowodować zaburzenia w czynnościach ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. nerkach i wątrobie. Warto też wiedzieć. Dlatego też tak wielką wagę przywiązują pediatrzy do tego. uwalniają energię zawartą w tłuszczach. ciemne pieczywo. 75 do 100 miligramów.

PP pozostają nadal w znacznym stopniu tajemnicą. K. znużenie. W sklepach można kupić tabletki z drożdży piwowarskich. których nęka nieusprawiedliwione żadną chorobą osłabienie. Witaminy te łyka się zwykle wtedy. Wiadomo jednak. ale mamy prawo domyślać się działania witamin A. Istnieją poglądy o ochronnej roli tej witaminy w procesach degeneracyjnych. A poza tym zalecane są wszystkim. wypita 2-3 razy w tygodniu. Odradzam nieprzemyślane łykanie witamin w tabletkach.schorzenie wywołane niedoborem witaminy PP i zespołu witamin B). Znakomicie poprawiają przemianę materii. PP również w okładach zielarskich. zagotować i po przestudzeniu wolno pijemy. Witamina K w tworzeniu się substancji odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi i utrzymywanie prawidłowej przemiany materii w kościach. utrzymania zdrowych mięśni i tkanek. że witamina H pomaga przy procesach przemiany materii. M. Zwana popularnie witaminą młodości. niezbędnych dla prawidłowego przebiegu podstawowych procesów zachodzących w organizmie. dorosłym 3 razy dziennie po 2-4 tabletki. przede wszystkim z grupy B. Co prawda dopiero 130 środków zielarskich zostało zbadanych pod tym kątem. Można je także podawać dzieciom 3 razy dziennie po 1-2 tabletki.WITAMINA E. Jej niedobory powodują pelagrę (czyli rumień lombardzki . jak: H. ze względu na ich wartość witaminową. Na szklankę napoju bierzemy 2-3 dag rozkruszonych drożdży. mających brzydką cerę i dokuczliwe zajady w kącikach ust. K. a także zmniejszenie ogólnej odporności organizmu na wszelkie infekcje. Można je zażywać jedynie za zgodą prowadzącego lekarza. C. co drugi mniej więcej surowiec zielarski zawiera w sobie witaminy. pomaga w tworzeniu się czerwonych krwinek. Hamuje ona starzenie się. są więc wskazane dla nastolatków cierpiących na trądzik młodzieńczy i dla starszych. Jeśli chodzi o zioła. KURACJA DROŻDŻOWA Drożdże zawierają wiele witamin. Chroni także witaminę A przed utlenieniem. Kobiety zażywające środki antykoncepcyjne potrzebują jej znacznie więcej. Takie witaminy. gdy zachodzi konieczność wsparcia osłabionego organizmu. Są również przyczyną nadmiernej pobudliwości nerwowej. zalewamy wrzącą wodą. Szklanka napoju z drożdży. Występuje w świeżych liściach warzyw. Wymienione witaminy są wchłaniane przez skórę. 26 . Jak się okazało. zapobiega miażdżycy. Z kolei witamina PP pobudza produkcję energii w komórkach organizmu. to i one bogate są w te związki. znakomicie poprawi nasze samopoczucie. F. ZIOŁA l WITAMINY W bardzo wielu chorobach zaleca się jedzenie surówek. Zapotrzebowanie na nią pokrywa racjonalne odżywianie. Brak witaminy M w organizmie może być przyczyną poronień.

Urogran z Urosanu i Betagran. nie usunęło całkowicie groźby tej choroby. 27 .in. włosów. aby jedno ziele nie pachniało drugim. Do najczęstszych należą proszki i produkowane na ich bazie granulaty. Przy okazji warto zaznaczyć. Liczyć się trzeba tylko z tym. odkrył witaminy i postawił pierwsze hipotezy o ich roli w organizmie ludzkim . Niemniej jednak. każdy napar czy odwar można więc osłodzić. Wtedy.awitaminozę D. a mianowicie ich porowatość i łamliwość. Można więc sproszkować tylko te zioła. Cholegran. Stąd druga wskazówka ogólna . czyli kataraktę. Reumogran z Reumosanu. że cukier nie odgrywa żadnej roli w leczeniu ziołami. środków gorzkich. nawet wówczas. kruchość naczyń krwionośnych. ale nigdy nie zmniejszy i nie zmieni siły jego działania. Granulaty uważane są za najbardziej wskazane i najbardziej wygodne formy zażywania ziół. zwaną wówczas „angielską chorobą” przełamaliśmy za pomocą tranu. nasienie kozieradki czy liść pokrzywy. Nervogran z Nervosanu. Trudno bowiem podawać dzieciom lub niemowlętom ziele w postaci proszku . a wreszcie alergię. żeby sproszkowane środki ziołowe popijać zimnym a nie gorącym płynem. UWAGA NA SZKORBUT! Zanim nasz znakomity rodak.nie każdy proszek da się wymieszać z miodem i nie każde dziecko zechce taki miód jeść. a jej zwalczanie pozostawiono samym pacjentom. a więc wątrobowych i trawiennych. choć nie do każdego zioła i nie w każdym przypadku dadzą się stosować. skazę krwotoczną. Oprócz szkorbutu należy tu jeszcze wymienić zaćmę soczewkową. „Herbapol” produkuje m. Czasami takie osłodzenie może popsuć smak odwaru. której końcowym stadium jest szkorbut i która charakteryzuje się wypadaniem zębów. W tym celu wystarczy po zmieleniu jednego pachnącego ziela przemleć dwie-trzy łyżki cukru i cukier ten dosypać do sproszkowanego ziela. który od razu został opracowany w formie granulatu. a już szkorbut (czyli gnilec) występuje jeszcze bardzo często i nie jest do zwalczenia na drodze ustawowej. Kazimierz Funk. Gastrogran ze sproszkowanego Digestosanu. takich jak siemię lniane i konopne. Awitaminoza C. z drugiej jednak strony młynek trzeba czyścić. Chodzi o to. plamicę krwotoczną. których dawkowanie daje się łatwo oznaczyć.Wróćmy do postaci ziół. kiedy pijemy coś gorącego robimy często mimowolny wdech dla ostudzenia płynu i z tym wdechem możemy wciągnąć proszek do tchawicy. dla zrównania należy więc dawkę nieznacznie zwiększyć. Czy warto mieć młynek elektryczny do mielenia ziół? Jest to duże ułatwienie. czyli sproszkowaną Cholagogę. Dawki te. ale ważna uwaga. Podobnie rzecz się ma z innymi awitaminozami. I ostatnia wreszcie. co najczęściej powoduje długotrwały i męczący kaszel. nawet uznanie krzywicy za chorobę społeczną i zwalczanie jej we wszystkich państwach cywilizowanych bezpłatnie. że rozrzedzenie cukrem osłabi nieco działanie preparatu. Oczywiście nasuwa się tu jeszcze porada natury praktycznej. zmiany w kościach. przy zażywaniu proszków.nie została nigdzie uznana za chorobę społeczną. z wyjątkiem środków odżywczych. są bardzo małe. gdy należy ono do tzw. wybroczynami krwawymi po całym ciele . czyli krzywicę.ziół sproszkowanych jako silniej działających od naparu czy odwaru nie wolno przedawkowywać.

cytryna. a poza tym istnieje gotowa mieszanka ziołowa Digestan. kapuście. bór. wieprzowa i wołowa. Są to tzw. szpinak. czarne jagody. jak właśnie przeciw cebuli. wiśnie . Do tego dochodzą środki chemiczne. selen. porzeczki białe. siarka i chlor w granicach od 10 do 100 g. seler. Natomiast wanad. chociaż w tym ostatnim wypadku można by spekulować. trzy razy dziennie (łyżka na szklankę wrzątku) aż się nam trawienie poprawi. a co za tym idzie. zaburzenia w drogach moczowych. kabaczki. choć często zaspokaja potrzeby naszego podniebienia. wątroba cielęca. kozie i krowie mleko oraz miód. a co skutkiem. poziomki. oczyszczona sól. jarzębina. sałata. łuskany ryż są smaczne. szczaw. aby dobrze strawić. Trawienie możemy poprawić przyprawami trawiennymi. kadm i chrom potrzebne w ilościach do 10 mikrogramów. jeżyny. nawozy sztuczne użyźniające z jednej strony glebę. W razie trudności trawiennych kminek. spalinami samochodowymi itp. gruszki. tak bez należytej dostawy witaminy C wątroba rozpoczyna niedomagać i w końcowym efekcie będzie się buntować przeciw niektórym artykułom zawierającym witaminę C. mikroelementy. pozbawia żywność wielu cennych pierwiastków. winogrona. Sześć innych pierwiastków występuje w tkankach. a co za tym idzie wzmóc przyswajanie witaminy. wreszcie zanieczyszczanie atmosfery pyłami przemysłowymi. Niekiedy przyczyną awitaminozy może być również złe trawienie. niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. szparagi. jakie posiadają te produkty w swym pierwotnym. pieprz prawdziwy.nerki wołowe. groch. morele. a z drugiej pozbawiające ją cennych biopierwiastków. grochom itp. wszystkie kapusty. sód. szczypior. koper. stosowanymi w polskiej kuchni w sposób tradycyjny. wreszcie niedomoga wątroby. kobalt.Na szczęście witamina C „w towarzystwie” innych występuje w bardzo wielu produktach spożywczych. Siedem innych bioelementów jest dla ustroju pożądanych. Są to: glin. cykoria. Codzienna porcja witaminy C ma też znaczenie dlatego. fosfor. brusznice. papryka. maliny. głóg. ZDROWE BIOPIERWIASTKI Przetwórstwo spożywcze. mangan. Są to makroelementy. chrzan surowy. gdyż awitaminoza nie zawsze przychodzi w wyniku jadania zbyt małej ilości artykułów zawierających daną witaminę. miedź. alkohol.w stanie surowym. rafinowany cukier. Witaminy tej dostarczą nam: bób. czosnek. owoc dzikiej róży. Są to: żelazo. którą możemy pijać dwa. Poza tym . złe przyswajanie. a niedobór witaminy pogłębiają papierosy. 28 . cebula. Białe pieczywo. maślanka. kalarepa.i mikroelementów. że witamina ta jest gromadzona w organizmie w ilości nie większej niż wynosi dwudniowe zapotrzebowanie. lit. że nasza żywność jest uboga w wiele cennych makro. nerwy na witaminach B. majeranek. cynk i molibden w ilościach około l mg na 100 g ciała ludzkiego. pieprz prawdziwy. jod. pomidory. co jest przyczyną. Jedno jest niewątpliwie pewne: jak oczy „pracują na witaminie A”. jabłka. ziołowy i papryka przy produktach mięsnych i roślinnych najzupełniej wystarczą. agrest. potas. Trawienie jest dla organizmu zubożonego w witaminy sprawą podstawową. używane do konserwowania żywności. naturalnym stanie. czerwone i czarne. ale ich funkcje nie są jeszcze dokładnie określone. marchew surowa. Wszystko to sprawia. Organizm ludzki potrzebuje następujących 7 podstawowych biopierwiastków mineralnych: wapń magnez. ale nie mają już tych właściwości. rzodkiewka.

Osobom chorym na tarczycę radzę zatem spędzać urlop nad morzem i jak najwięcej przebywać na powietrzu. warzywa i owoce. botwinie i szpinaku. bakteriobójcze i właściwości antybiotyczne. stanowiąc tym samym czynnik zapobiegający anemii. Pewnych ilości fluoru dostarcza nam herbata. Powinien znajdować się również w soli. aby te pierwiastki były zawsze obecne w naszym pożywieniu. na przykład suchy groch i fasola. grzybach. gorzkiej czekoladzie. Pod dostatkiem jest go w mleku i jego przetworach. bogata w gruboziarniste pieczywo. nabiał. Pierwszym. poprawiając pracę jelit. w niektórych studniach głębinowych. najwięcej nad morzem. ryby. nasionach roślin oleistych i strączkowych. chlebie razowym. B2. saponiny. Z kolei cynk (opryszczka. płatkach owsianych. Sporo żelaza zawiera wątroba i inne podroby. ren i rad należą do elementów śladowych i występują w ilościach do l pikograma. Dlatego musimy stale dbać. Zakłócenie równowagi miedzy poszczególnymi pierwiastkami. a także pietruszce. karoten. Poza tym białko. uczulenia. Jod występuje głównie w rybach. cukry. poza tym płatki owsiane Nie trzeba nikogo przekonywać. selenu i cynku. B1. podroby. jak ważną funkcję w organizmie spełnia wapń. Radzę zatem zaopatrywać się w sól nieoczyszczoną. nasionach dyni i słonecznika. Najmniej go na Podkarpaciu. jest gwarancją zdrowia i dobrego samopoczucia. warzywa. kakao. kwasy organiczne. czosnek) przyczynia się do powstawania chorób sercowonaczyniowych. sole mineralne oraz wiele makro. A więc jedzmy je na zdrowie. jeśli spożywa się je razem z witaminą C. szczaw i szpinak. Jod znajduje się również w wodzie. I one są nam również potrzebne. bierze udział w wytwarzaniu witaminy B12 oraz kwasu foliowego. alergie i wiele innych schorzeń. Odgrywają przy tym korzystną rolę w przewodzie pokarmowym. a zarazem alarmującym sygnałem o niedoborze magnezu jest zmęczenie fizyczne i psychiczne.antymon.i mikroelementów w postaci preparatów farmaceutycznych. ołowiu czy rtęci. np. jednak jego niedobór powoduje choroby tarczycy. toksycznych pierwiastków. oczywiście naturalną. buraki. Niedobory żelaza objawiają się anemią i przemęczeniem. Hodowano ją już w starożytnym Egipcie i Babilonii. jest niekorzystne. trądzik. mące razowej i sojowej. TRZEBA JEŚĆ WARZYWA! Surowe warzywa zawierają łatwo przyswajalne witaminy. np. fitynę. gojenie ran. jak i nadmiar. Posiada ona związki grzybobójcze. kasze. olejki eteryczne. która od czasu do czasu bywa w sklepach. enzymy oraz witaminy C.i mikroelementów. german. W rezultacie może to prowadzić do różnych schorzeń. Kobalt przyczynia się do ogólnej regeneracji ustroju. wrzodów żołądka) znajduje się w otrębach i kiełkach pszenicy. 29 . O właściwościach cebuli nie trzeba nikogo przekonywać. szczególnie śledzie. orzechach. Wiele z nich wpływa też dodatnio na różne przypadłości. drożdże. Fluor chroni zęby przed próchnicą. Niestety. Odradzam jednak łykanie bez konsultacji z lekarzem wszelkich marko. podobnie jak pojawianie się w organizmie obcych. nie w pastylkach. Magnez znajduje się między innymi w chlebie razowym. śledziach i makreli. oczyszczona sól nie zawiera tych pierwiastków. Żelazo jest łatwiej przyswajane przez organizm. oprócz magnezu. Nasz organizm nie potrzebuje dużo jodu. Niedobór selenu (ryby morskie. zawroty głowy. litu. Może to być również chroniczny katar. Urozmaicona dieta. czynnik podobny w działaniu do insuliny. czosnku. cukry. zarówno ich niedobór.

choć od spożywania go jako leku często odstrasza zbyt ostry zapach. pektyny.wreszcie sole mineralne. leczy wreszcie szkorbut. C. B1.witaminy A. Kapustę stosuje się również zewnętrznie.in. pobudzają apetyt. choroby wątroby i śledziony. grypa. wchodzącą w skład różnych wyciągów. fosfor. mangan. Czosnek również odznacza się wybitnymi właściwościami leczniczymi. potas. Nasiona papryki mają znaczny procent tłuszczów oraz specjalną substancję bakteriobójczą. Zawiera ona mnóstwo ważnych i niezbędnych dla naszego zdrowia składników. potas. Sok wyciśnięty ze świeżej kapusty leczy schorzenia przewodu pokarmowego. zmniejszają napięcia mięśni gładkich dróg moczowych i jelit. PP. oparzeniach i wrzodach. E i K. Zalecana jest przy niedoborze witamin i soli mineralnych. kwasy organiczne oraz związki zwane kukuribitacynami.in. katar. m.in. poza tym sole mineralne. E. D. siarka. zwłaszcza wrzody żołądka i dwunastnicy. Olej otrzymywany z ziarna obniża zawartość cholesterolu we krwi i zmniejsza kruchość naczyń włosowatych. pobudzająco na wydzielanie żółci. Znamiona kukurydzy. fosfor. Podaje się ją 30 . Zarówno lecznicze. C. Kukurydza ma wszechstronne właściwości użytkowe i dietetyczne oraz lecznicze. np. Warto jeść pietruszkę. flawonoidy.selen. poza tym węglowodany i celulozę. B2. fosfor. Trzeba częściej sięgać po dynię. saponiny. służą do wyrobu leków działających m. ponieważ rozszerza on naczynia krwionośne. lecznicze sole mineralne. PP i K oraz sole mineralne . żelazo. obniża ciśnienie. wrzody i stany zapalne skóry. glin. potas. a wyciśniętym sokiem smarowano źle gojące się rany.in. siarkę. Fitolizyny. sód. w natce . przy stanach zapalnych skóry. potas. B2. Niezależnie od wartości smakowych jest ona cenną rośliną leczniczą. Kukurydza zawiera dużą ilość białka i lekko strawnych tłuszczów. Papryka zyskała sobie u nas popularność stosunkowo niedawno. C. tłuszczu. zwaną kapsycydyną. Korzenie są środkiem moczopędnym i rozkurczowym. magnez. przeciwzapalnie. Czosnkiem leczono kaszel. PP i K oraz prowitaminę A. takich jak: wapń. Dzięki wszystkim tym składnikom jadanie cebuli przyczynia się do spadku cukru we krwi. siarkę. fitosterole. I dzisiaj również zaleca się spożywanie 2-3 ząbków czosnku dziennie osobom cierpiącym na nadciśnienie i miażdżycę tętnic. Miąższ zawiera cukier. popularnie zwane „wąsami”. olejki eteryczne. a gotowana przeciwdziała twardnieniu tętnic. m. fosfor. PP i K zawiera wiele składników mineralnych. Cebula posiada działanie moczopędne. Świeża dynia jest środkiem na zaparcia.potas. W nasionach znajduje się ok. kobalt. choroby jelit. żelazo. miedź i nikiel oraz cenne i rzadko spotykane mikroelementy . Nasiona wchodzą w skład niektórych leków. Cennym lekiem jest kapusta. cukry. B2. a także sole mineralne. fosfor. B i PP. potas. Właściwości lecznicze ma pietruszka dzięki zwartym w niej składnikom: w korzeniu . C. wreszcie prowitaminę A oraz witaminy: B1. B12.wapń. leczy zaziębienia i zapobiega arteriosklerozie. stany wyczerpania organizmu. np. barwniki. 50 proc. m. Świeże nasiona skutecznie niszczą robaki pasożytnicze w przewodzie pokarmowym człowieka. a także pomaga przy takich schorzeniach. jak angina. ale i nasiona. Są to m. moczopędnie. B.in. magnez. Papryka jest warzywem odżywczym i dietetycznym. przypadłości żołądkowo-jelitowe oraz procesy ropne. jak i smaczne są nie tylko natka i korzeń. jod i bór. Można ją spożywać w postaci gotowanych kolb i płatków śniadaniowych. B1. kwasy organiczne oraz cały zestaw witamin: C. białko. wapń. kumaryny i śluzy. żelazo. B2. maści i plastrów. Poza witaminami: A. Wpływa również dodatnio na pracę serca i mózgu. Jest bogata w sole mineralne . egzemach. magnez i żelazo oraz witaminy A. wapń.olejki eteryczne.

One właśnie z powodzeniem mogą pomóc w przypadłościach przewodu pokarmowego. spożywanie wszystkich tych produktów to tylko jeden z elementów właściwego odżywiania. kukurydza posiada dużą ilość białka. że jedną z przyczyn chorób przewodu pokarmowego jest brak błonnika w pożywieniu. Są produktem o nikłym zapachu i prawie bez smaku. wzbogacone solą i mikroelementami. Zawierają one liczne biopierwiastki. Dowiedziono. lekko strawne tłuszcze. selen. alpinistom i sportowcom. fasoli. jod i lit. 31 . Można je zatem jadać z jogurtem lub kefirem. jest wskazane w każdym wieku. że uodparniają one organizm i podnoszą jego sprawność fizyczną. większość z nas woli pieczywo białe od czarnego. otręby. Najlepsza sól pochodzi z Kłodawy lub z kopalni „Julian” w Bochni. przy zaburzeniach przemiany materii i schorzeniach krążeniowych. w których ocet zastąpiono kwaskiem cytrynowym. I te chrupki warto jadać jak najczęściej. zioła. np. wreszcie mikroelementy. sałaty. cynk. Jedna z firm wzbogaca je nawet ziołami i sprzedaje jako tzw. pęcherza moczowego. wapń.pomidorów. W sprzedaży spotyka się również chrupki z otrąb. Zarodki uzyskuje się podczas technologicznej obróbki ziarna pszenicy przy produkcji mąki. Warto mieć również taką sól we własnej solniczce i używać jej zamiast soli oczyszczonej. wątroby. węglowodany i celulozę. Polecam syropy owocowe bez środków konserwujących. a także zapobiegającym wielu schorzeniom. jest doskonałym środkiem terapeutycznym. sole mineralne. a także naturalne zespoły mikroelementów. m. Tropik i Martynki. kwaśnym mlekiem i płatkami owsianymi. Bardzo zdrowe są również chrupki kukurydziane. tłuszczów roślinnych itp. Błonnik zawierają otręby. OTRĘBY l SÓL „JULIAN” Biopierwiastków należy szukać oczywiście w żywności.. a jednocześnie uodpornić organizm przeciwko różnym chorobom. magnez. pozbawionej wszelkich wartości. Niestety. a także podnoszący smak i wartość zdrowotną potraw. Odpowiednio spreparowane produkty spożywcze. posiadającą naturalne składniki mineralne -żelazo. zdrowa żywność.przy dolegliwościach nerek. Ta specjalna. a także przetwory. kiełki pszenne. Zawierają one białko potrzebne do budowy tkanek i komórek. marchewki. Rzecz jasna.in. Spożywanie posiłków składających się z nabiału. mogą dostarczyć brakujących składników. ZARODKI. W jedzeniu nie można pomijać innych warzyw . zarodkami pszennymi oraz ziołami i warzywami suszonymi. żelazo i magnez oraz błonnik. Coraz popularniejsze stają się również herbatniki Biovit. witaminy z grupy B oraz E i PP. selerów. porów i ogórków. dodawać do zup. toteż zaleca się je np. żurku czy jarzynowej. m. Innym zdrowym produktem są zarodki pszenne. zastępujący tartą bułkę. zawierające bogaty zestaw pierwiastków mineralnych. Dietetycy nie bez racji twierdzą na przykład. Jak wiadomo. przyprawę z suszonych warzyw i nierafinowaną sól. warzyw i owoców. groszku. a zamiast bułki do mielonych kotletów. panier. które jest pozbawione tego właśnie składnika.in.

Krakowianka. Może ona np. krzywica. Woda nie może zawierać substancji chemicznych. gnilec. czerwienica. czyli w uzdrowisku. temperatury otoczenia itp. że spełniają one dodatkową funkcję tylko wtedy. chcąc poprawić właściwości płynącej z kranów wody. zapach lub barwę. Powinna ona posiadać. niezbędne dla naszego organizmu. stosowana bez kontroli i zaleceń lekarza. Jest ona wolna od zanieczyszczeń. anemia. cukrzyca. Resztę wody otrzymujemy w połączeniu z produktami spożywczymi. W 1970 r. mangan.i mikroelementów. czyraczyca. korzysta ze specjalnych filtrów. fluor. wreszcie takie biopierwiastki.DOBRA WODA ZDROWIA DODA! Do życia. sód i magnez. gleby. poza tym miedź. itp. NOTUJ CO JESZ! Chociaż na żywność patrzymy zwykle z punktu widzenia jej smaku. chrom. najlepiej bezpośrednio u źródła. którą wydobywa się z głębi ziemi. wszelkie zakłócenia między przyjmowaniem a wydalaniem wody z organizmu powodują zaburzenia. cyna. Wiele osób. krzem. ani też składników wpływających ujemnie na jej smak. A zatem bez określonych potrzeb leczniczych bezpieczniej będzie ograniczyć się do picia wody stołowej. nie należy zapominać. Każda z nich zawiera id kilku do kilkunastu rodzajów źródła. Również pod względem bakteriologicznym musi odpowiadać określonym wymaganiom. jak się żywimy. czyli szkorbut.5 litra na dobę. potas. selen. stront i lit.posiada składniki mineralne. zanieczyszczenie powietrza. oprócz związków wodoru i tlenu. Perła Bałtyku. choroba Basedowa. Ilość ta ulega pewnym wahaniom w zależności od wielu czynników. zapobiegających różnym schorzeniom i niedomaganiom. bar. Tymczasem narastające skażenie środowiska. Jest zaś tym cenniejsza. jak: molibden. wysiłku fizycznego.in. Taka domowa kuracja. Wodę leczniczą pije się wyłącznie na wyraźne zalecenie lekarza. 32 . kobalt. rzek i jezior. do normalnego funkcjonowania całego organizmu jest nam potrzebna woda. wanad. Spośród kilkuset rodzajów wód mineralnych występujących w Polsce zaledwie niewielki ich procent wykorzystuje się do wyrobu wód stołowych. wapń. a co najważniejsze . białaczki. może być wręcz szkodliwa dla zdrowia. również wiele składników mineralnych i mikroelementów. Popijanie wód mineralnych o charakterze leczniczym nie jest wskazane. wieku. co jemy. Staropolanka. Jak udowodniono. powodujących prawidłową przemianę materii. z którego pochodzi. na które są narażone zbiorniki powierzchniowe. Najlepszą wodą do picia jest mineralna woda stołowa. Ważne jest również. im więcej posiada tych składników oraz makro. glin. takich jak: Mazowszanka. Trzeba jednak pamiętać. szkodliwych dla zdrowia ludzkiego lub wskazujących na jej zanieczyszczenie. gdy są często czyszczone (przynajmniej raz w tygodniu) wymieniane oraz regenerowane za pomocą specjalnych aseptyków. jaką wodę pijemy. Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała listę chorób. chlor.in. nikiel. zmusza nas na co dzień do korzystania z nie najlepszej wody pozbawionej do tego jej naturalnych składników. że to. Minimalne zapotrzebowanie na wodę wynosi 1-1. zbytnio obciążyć nerki. Należą do nich m. siarka. niezbędnych dla ludzkiego organizmu. których przyczyny tkwią w niewłaściwym odżywianiu się. Są to m. a nawet sprzyjać tworzeniu kamicy. cynk. ma niebagatelny wpływ na nasze zdrowie. np.

który się rozwija i składników rozwojowych potrzebuje bardzo dużo 33 . niedokrwistość. 7. a więc do 18 roku życia. kminek. 8. lepiej wyrzucić. Nie przejadać się słodyczami i ograniczać cukier. że przy niewłaściwym żywieniu. Stosować przyprawy trawienne: pieprz naturalny i ziołowy. majeranek. CZY BRAK APETYTU TO CHOROBA? Skargi na brak apetytu słyszy się najczęściej od ludzi. kiedy odczuwa się głód. ale nie chorobowy. 12. 3. Nie przejadać się. a zwiększyć ilość jarzyn. lecz również na ich monotonii. ropowica. którym nie apetyt jest potrzebny. nadkwasota. nawet najciekawszych programów. niestrawność. Dla dobrego trawienia zjadać jeden produkt. a prawie nigdy nie jest jedynym objawem chorobowym. 14. 13. pęcherzyca. Nie dojadać resztek. kiedy organizm nie otrzymuje tych wszystkich składników. dawać komplikacje. czosnek itp. tylko te choroby i objawy chorobowe. że brak apetytu niesłychanie rzadko jest istotnym objawem choroby. np. niebezpieczne choroby. przy czym więcej niż połowa surowych. potem mięso i kartofle. które zjawiają się na naszym stole. które w Polsce zdarzają się dość często. świąd skóry. które nie zawierają cholesterolu. nadkwasota i nerwica żołądka. Jarzyny powinny być spożywane w połowie gotowane. wrzód żołądka i dwunastnicy. Jest również ogólnie wiadomo. Dla uniknięcia wszelkich nieporozumień ustalamy. 11. które są mu potrzebne i których brak może wywołać wyliczone wyżej. Lepiej osłodzić herbatę miodem. miażdżyca. cząber. zaparcie.łuszczyca. W młodym wieku. Nie wszystkie drogie produkty spożywcze są lepsze od tańszych.trawienie. Ograniczyć ilość mięsa. ale . Ograniczyć tłuszcze zwierzęce na korzyść tłuszczów roślinnych. nadciśnienie tętnicze. jednym słowem od tych. Jeść wtedy. Nie objadać się przed snem. Z rejestru podałam. 2. w połowie na surowo. Jadać to. 10. a brak apetytu należy uważać za objaw niepożądany. więc niekoniecznie regularnie. nieżyt spojówek. „Recepta” na właściwe żywienie jest niesłychanie prosta: przez miesiąc notujemy poszczególne artykuły żywnościowe surowe i gotowane. najpierw surówkę. 4. rzecz jasna. 6. 5. którym dokucza niedomoga wątroby. apetyt jest zjawiskiem normalnym. Powinno ich być nie mniej niż 60. otyłość. Nie należy pić zbyt gorących płynów ani spożywać gorących pokarmów. 9. nieżyt żołądka. 14 ZASAD PRAWIDŁOWEGO ODŻYWIANIA 1. Organizm. nawet najbardziej błaha choroba może mieć ciężki przebieg. Co to znaczy niewłaściwe żywienie? Nie polega ono tylko na nieregularnym przyjmowaniu posiłków. Nie jeść w trakcie oglądania telewizji. co smakuje i odpowiada wzrokowo.

burczenia w żołądku itp. nadkwasoty. I ostatni wreszcie wniosek. to ten. imbir. jak mówimy. ale raczej nie jest to regułą. czego w całej Polsce używa się jako przypraw smakowych. należy je więc stosować bardzo oględnie. anżeliki. koperek. że wszystkie te środki mają jedną wspólną cechę: zwiększają wydzielanie soków trawiennych w żołądku i już w czasie jedzenia dana potrawa podlega procesowi trawienia. 3 godziny przed snem. a jednocześnie trawienia. które poprawiają apetyt. że jest smaczne . bo sól zawsze trochę szkodzi. spadek apetytu jest objawem zupełnie normalnym.dla odciążenia przewodu pokarmowego i wątroby oraz dla usprawnienia przemiany materii podawać posiłki 4-6 razy dziennie. należą wszystkie zioła.nadmierny apetyt zaczyna w tym wieku być objawem niepokojącym i wiedzie do otyłości.powinien zgłaszać swoje potrzeby. -wystarczy łyżeczka majeranku lub kminku (nie ma obawy przedawkowania . . a ocet w pewnych wypadkach należy również do przypraw niepożądanych. a w żadnym przypadku . Tymczasem żołądka odczuwać nie powinniśmy. . boleści. a niekiedy nawet bardzo pożądanym. goździki. a cała sprawa wyjaśni się bardzo prędko. środki gorzkie.nikt się jeszcze nie otruł ani cynamonem. w każdej kuchni: w wypadku niepokojących objawów.ostatni na ok. niesmaczne. a poza tym to. Do środków ziołowych. kolendra. kapusta czy groch -bez należytego ich przyprawienia według tradycyjnych metod polskiej kuchni: nasze babcie i prababcie nie sypały przecież anyżu lub fasoli czy kopru do tortów. które bez tego dodatku byłyby. dodawanych tradycyjnie do pewnych potraw. liście bobkowe. co jest przyprawione w odpowiedni sposób mówimy. (nasienie i nać). Co gorsza . a tym bardziej po czterdziestym.chorego nie należy ani głodzić. 34 . a kiedy jeść skończymy . O tym. używane do dekoracji tortów i mazurków. piołun. Należy pamiętać o następujących zasadach podstawowych: . ziół na zredukowanie nadmiernego apetytu nie ma i tylko silna wola pacjenta oraz właściwy dobór pokarmów mają pomóc w jego zwalczaniu. że sól i ocet to nie są przyprawy trawienne. czarnuszka. mdłości. ani przekarmiać. anyż.i w dużym asortymencie . DIETA DLA CHORYCH W chorobach (przede wszystkim krążenia) odżywienie dietetyczne ma znaczenie nie mniejsze niż leczenie farmakologiczne. ale nie podawały wieprzowiny bez kminku. cynamon. w małych porcjach. A skoro mowa o przyprawach to warto jeszcze dorzucić. spowodowanego zawsze potrawami nie przyprawionymi. Po dwudziestym roku życia natomiast. A te niekiedy „zalegają kamieniem”. że nie należy jadać potraw uznawanych za ciężko strawne. Niestety. bobrek trójlistny.posiłki podawać regularnie . jaki z tego wszystkiego wynika. poprawiające trawienie. szczególnie przy siedzącym trybie życia.zjadamy więcej. lecz smakowe. majeranek.. Dlaczego? Dlatego. prawdziwy i turecki. czyli smażone w cukrze zielone pochewki arcydzięgla.tuczyć. angielskie ziele. gałka muszkatołowa. grochówki bez majeranku itp. a mianowicie: kminek. młodzieży wystarczy podawać dziurawiec zamiast herbaty. przywrotnik i wszystkie tzw. jak widzimy. W tym długim spisie. Stąd wielka wartość tych przypraw w każdym domu.nie odczuwamy w żołądku ciężaru. a wreszcie dziurawiec.i oczywiście. Jednakże dla poprawienia apetytu. zaparcia i innych form złej przemiany materii. ani pieprzem). pieprz ziołowy. jak wieprzowina. żołądek uspokoi się i przestanie nam dokuczać. figuruje raptem pięć ziół nie używanych w kuchni.

ryby w oleju. Oto skromny wykaz produktów dozwolonych i niedozwolonych. osłabienie). leszcz. sztuka mięsa. masło solone. śledź. zmian zwyrodnieniowych układu kostno-stawowego. wszelkie warzywa i owoce. pieprz.5 g dziennie. baranina. Każdorazowa porcja mięsa czy ryby nie powinna przekraczać 100 g. owoce niedojrzałe. wszelkie sery fermentowane (twarde i topione). karmazyn. potrawka. torty. kaczka. w zależności od wskazań lekarskich do 2. ciasto tłuste. miód. hipercholesterolemii. . zastępując je w pozostałe dni jajami lub serem. sojowy i z oliwek) oraz świeże masło (mało!). Nic smażonego. ze zwiększoną możliwością wystąpienia: nadciśnienia tętniczego. gęś. węgorz. miażdżycy. twaróg. tłuste gatunki mięs i ryb (wieprzowina. szczypiorek. chude gatunki mięs i ryb (cielęcina. obniża podwyższone wartości ciśnienia tętniczego oraz poziomu cukru we krwi. margaryna. szczupak. zarówno surowe. musztarda. łosoś. jak i gotowane. mleko. Bywa. dojrzałe. pietruszka. boczek. więcej niż wydatkowano energii. cukier.4 g dziennie. że trzeba ją wykluczyć zupełnie. konserwy mięsne i rybne. Przy powstawaniu obrzęków ograniczamy sól. rafinowane oleje roślinne. która normalizuje podwyższone stężenie cholesterolu i innych lipidów we krwi. gorczyca. białka jaj (jajka w całości jedynie po otrzymaniu zezwolenia lekarza). mięso w sosie jarzynowym. pragnienie. kminek. jak: zielony koper. listki bobkowe. czekolada. cukrzycy.słodkiego i zsiadłego. Mleka . groch. pieczywo słone. konina. anyżek. niewydolności oddechowej. pieczywo przygotowane z dodatkiem proszków do pieczenia. papryka w proszku. smalec. ryby gotowane). soja. skórka: cytrynowa i pomarańczowa. ZABRONIONE - UWAGA-NADWAGA! Dostarczanie organizmowi nadmiernej ilości kalorii w pożywieniu. gołąb. płotka. ser twarogowy. ciastka z kremem. przetwory owocowe. W profilaktyce miażdżycy istotne jest utrzymywanie należnej wagi ciała. wołowina. dorsz. majeranek.Mięso lub ryby jemy nie częściej niż 3-4 razy w tygodniu. słonina. fasola. ale nie mniej niż l litr (picie mniej niż l litra płynów może spowodować upośledzenie pracy nerek. karp. zaparcie. Najbardziej są wskazane potrawy z mięsa gotowanego w wywarach jarzynowych (pulpety. żółtka jaj. ocet. masło i śmietanka w ilości dozwolonej przez lekarza. a czasem nawet do 0. Brak efektów leczenia dietetycznego otyłości. królik. sandacz). kasz i makaronów. DOZWOLONE - - pieczywo (wszelkie) bez dodatku soli lub z małą ilością mąki. Nie więcej niż 5-6 szklanek płynu dziennie. upoważnia lekarza do włączenia terapii farmakologicznej. kura. mięso peklowane i wędliny). przyprawy takie. prowadzi do otyłości. serwatki i maślanki -jak najwięcej. Tłuszczów mało -jedynie oleje (słonecznikowy.

35 .

Powinno się spożywać znaczne ilości: węglowodanów. ziela krwawnika i owocu anyżku. miesza się je razem i zaparza. Pije się rano i wieczorem. Do takich ziół należy kminek. łącznie z jego przetworami o małej zawartości tłuszczu. bądź Degrosan. ale także odpowiednia. Jeśli nadwaga jest spowodowana kłopotami z trawieniem. granulat Neonormacol.Do określenia prawidłowego ciężaru ciała najwłaściwszy jest wzór. Najczęściej otyłość wywołuje nieprawidłowe odżywianie. np. kolendra. mięsa o wysokiej zawartości tłuszczu. dodając do naparu 40 kropli soku brzozowego. warzywa i owoce. Pije się rano i wieczorem. biorąc l łyżeczkę na szklankę wrzątku. składającą się z następujących ziół: ziela krwawnika. ogórecznik. W wypadkach otyłości i przewlekłych zaparć nestor ziołolecznictwa mgr . po szklance. mało tłuszczów nasyconych (pochodzenia zwierzęcego). całych jaj. ryb. Jeszcze inna mieszanka stosowana przy otyłości i zaparciach składa się ze 100 g rumianku oraz w równych częściach po 50 g ziela dziurawca. W wypadku zaparć można stosować też zioła Normogran lub Normosan. Dobre rezultaty w kuracji odchudzającej można osiągnąć. Po zmieszaniu parzy się l łyżkę ziół w 3/4 szklanki wrzątku i pije na noc. 20 g korzenia lukrecji oraz po 10 g korzenia mniszka lekarskiego i owocu anyżku. WHO zaleca zmniejszenie spożycia: tłuszczów zwierzęcych. Przemianę materii poprawią gotowe mieszanki ziołowe. bratka. ruta. drobiu. Światowa Organizacja Zdrowia taką zaleca dietę: odpowiednio urozmaicone pożywienie pochodzenia roślinnego. napojów alkoholowych. soli kuchennej i cukru. takie jak np. niskokaloryczna dieta. złożonych składników mineralnych oraz błonnika. przetwory zbożowe. wysokokalorycznych wypieków. 36 . Samodzielnie można też przygotować sobie mieszankę. zbyt obfite i tłuste. składającą się: z 60 g kory kruszyny.Jan Biegański poleca mieszankę ziołową. majeranek. naturalnych olejów roślinnych do przygotowywania posiłków. przy ograniczonej aktywności fizycznej. W skład innej mieszanki zalecanej przez Jana Biegańskiego wchodzi: 60 g kory kruszyny. Zioła najlepiej parzyć w termosie. Przyspieszają one przemianę materii i usuwają z organizmu szkodliwe produkty. Przy otyłości zioła warto też dodawać do różnych potraw. dżemów pełnosłodkich. Zioła te pije się 3 razy dziennie. stosując specjalny zestaw ziół produkowany przez zakłady Farmed. że gwarancją skutecznej kuracji są nie tylko zioła. kwiatu rumianku. śmietany. wysokokaloryczne. Producent przypomina jednak. liści mięty. majonezów. a także seler. bogatego we wszelkie mikroelementy. kory kruszyny i mięty (wszystkiego po 10 g). chudego mięsa w małych porcjach. Dla kobiet tak uzyskaną wartość należy obniżyć o 7-10 procent. korzenia prawoślazu. po 25 g ziela marzanki wonnej i korzenia lukrecji oraz 10 g siemienia lnianego. Po zmieszaniu l łyżeczkę ziół zalewa się szklanką wrzątku i parzy pod przykryciem pół godziny. 20 g kory berberysu. cukru. mleka. trzeba koniecznie je uregulować. według którego waga w kilogramach powinna równać się wzrostowi w centymetrach minus 100.

podobnie jak stolca. Powietrze znajdujące się w żołądku może wydostać się na zewnątrz przez przełyk i jamę ustną. cebula. Wzdęcie jest spowodowane nadmierną ilością gazów w przewodzie pokarmowym. znajduje się w górnej jego części. dzięki mechanicznemu uciskowi na okolicę podwpustową. gorczyca. 1200 ml gazu składającego się z azotu. Wpust w warunkach fizjologicznych jest cały czas zamknięty. jest objawem występującym w różnych zespołach chorobowych oraz przyczyną wielu dolegliwości. Skarżą się na nie często osoby z przewlekłym zaparciem. Bańka powietrza spełnia zadanie dodatkowego uszczelniania wpustu. Niewielka ilość powietrza zostaje wchłonięta przez błonę śluzową żołądka. wbrew przyjętemu potocznie pojęciu. wodoru i metanu. Każdy człowiek jednak wraz z pokarmem i śliną połyka niewielką ilość powietrza. otwierające na chwilę wpust. witamina K. co jest związane ze znacznym zwężeniem odźwiernika (blizny po wrzodach. u których wzdęcia brzucha spowodowane są raczej utrudnionym oddawaniem gazów. a otwiera go fala perystaltyczna biegnąca w momencie połykania od gardła wzdłuż ścian przełyku. Może ono również występować u ludzi zdrowych po wypiciu większej ilości napojów gazowanych na skutek wydostawania się . należy w sposób umiarkowany. bazylia. które spełniają tam pożyteczne funkcje. Podobne działanie mają liczne przyprawy ziołowe: kminek. gdy po spożyciu obfitego posiłku wzrasta ciśnienie śródżołądkowe. Kto zbyt szybko je połyka nadmiar powietrza. Chorzy odczuwają pełność w jamie brzusznej oraz bóle o zmiennej lokalizacji i nasileniu. co powoduje odbijanie po jedzeniu. Objawy te występują w wielu zaburzeniach czynnościowych oraz w schorzeniach organicznych. pieprz itd. niż zwiększonym jego wytwarzaniem się. Po przedostaniu się do żołądka wytwarza ono bańkę gazu umiejscowioną zgodnie z prawami fizyki w dnie żołądka. która jest najdłuższym odcinkiem jelita grubego. Poza tym często po zażywaniu leków przeciwgruźlicznych w postaci drażetek czy tabletek występuje silna fermentacja w przewodzie pokarmowym oraz wzdęcie na skutek nagromadzonych w jelitach gazów. reszta przez przewód pokarmowy przedostaje się głównie do okrężnicy. W zwalczaniu wzdęć zioła są często pomocne. dwutlenku węgla. zwane także bębnicą. używać dostępnych przypraw ziołowych. czyli na granicy oddzielającej przełyk od żołądka. przy zachowaniu pozycji stojącej. W okrężnicy powstają również gazy z fermentacji bakteryjnej. wzdęcie żołądka powstaje w razie aerofagii (nadmierne zasysanie powietrza w przełyku) lub wskutek fermentacji treści pokarmowej.wraz z powietrzem . Zwykle oddawanie gazów odbywa się jednocześnie z oddawaniem stolca i moczu. np.dwutlenku węgla. Gazy gromadzące się w nadmiarze w okrężnicy wywołują wzdęcie jelit. W ciągu doby człowiek wydziela do ok. Nazywa się to odbijaniem. biorą udział w produkcji niektórych witamin (kwas foliowy. że dno żołądka. przede wszystkim „wytwarzane” przez bakterie saprofityczne. 612). wzdęcie jelit występuje odruchowo po operacjach brzucha (trwa 2-3 doby). tuż poniżej wpustu. Objaw ten zdarza się u każdego zdrowego człowieka. a nawet wzdęcia w nadbrzuszu. seler. świeżych i suszonych. ponieważ działają rozkurczowo na mięśnie gładkie jelit. rak). Należy pamiętać. lecz stały. bakteriobójczo oraz pobudzają wydzielanie soku żołądkowego. Aby skutecznie zapobiegać wzdęciom. 37 .ZIOŁA NA „PEŁNY BRZUCH” Wzdęcie brzucha. stanowiącego niejako wentyl zapobiegający cofaniu się treści żołądkowej do przełyku.

że korzystnie wpływa uregulowany tryb życia. kapusta. korzenie goryczki. J. warzywa i surówki. plus 2 łyżki otrąb pszennych). Pić po 1/3 szklanki 3 razy dziennie na 30 min. Z innych ziół dobre jest ziele dziurawca. korzeń lukrecji. kłącze rzewienia. które zawierają korę kruszyny. należy wówczas unikać pokarmów wzdymających. przestrzega zdrowej diety z uwzględnieniem chleba razowego z pełnego przemiału. to należy codziennie rano. powodujących zwiększenie objętości gazu w żołądku. Niekiedy przyczyną może być niedostateczna ilość wydzielanej żółci. Zaparcia zwalczamy również środkami. Dobrze z zasady działa olej lniany lub rozdrobnione w młynku nasiona lnu (1-2 łyżeczki dziennie. co nasila wzdęcia brzucha. jeśli są to korzenie. nieregularne odżywianie się. liście melisy. należy je zażywać w postaci proszku „na końcu noża”. a przede wszystkim brak błonnika w codziennej diecie. unikając jednoczesnego prowadzenia rozmowy. Należy też unikać picia napojów gazowanych.2 tabletki lub Solarenu . Normogran. Poza tym należy pamiętać. gdyż skrzyżowanie drogi pokarmowej z oddechową w gardle sprzyja połykaniu powietrza. owoc kminku 20. odpowiednie spożywanie posiłków. napęczniałe w ciepłej wodzie. Rhelax. Zalać jedną łyżeczkę ziół l szklanką wody wrzącej i gotować 2-3 min. anyż. Jeść należy pokarmy powoli. występują te dolegliwości. wreszcie zaparcie wieku podeszłego. Zaparcie jest dość często występującą dokuczliwą dolegliwością. Dwa. korzeń arcydzięgla. Neonormakol. Przy tych dolegliwościach wskazane jest zażywanie węgla leczniczego po ł-2 tabletki 2-3 razy dziennie. rozdrobnione korzenie arcydzięgla. liść mięty. żylaki odbytu. przyzwyczajenie się do stosowania środków przeczyszczających. Cholegran. 38 . popijać niewielką ilością zimnego płynu.. Wyróżniamy cztery rodzaje zaparć: przypadkowe. Owoce przed użyciem należy rozgnieść w moździerzu albo zemleć w młynku elektrycznym i zaparzać łyżeczkę na szklankę wrzątku pod przykryciem. aby się nie zachłysnąć. owoc kopru włoskiego 20. Zażywa się 1-2 łyżeczki na noc. Ma to istotne znaczenie. Do najczęstszych przyczyn tych dolegliwości zaliczamy nieprawidłowy zestaw produktów spożywczych. niedostateczną ilość ruchu.niepokój. przed posiłkiem. Nie mogą być lekceważone również czynniki emocjonalne . Jeżeli owoce zostały drobno sproszkowane (w młynku). Wskazane jest pieczywo niezbyt świeże. liść prawoślazu. Muszyński zaleca mieszankę o składzie (ilości podane w g): owoc kolendry 30. kłącze tataraku. groch. ten raczej nie cierpi na zaparcia. wywołane przez zmiany organiczne w jelitach. przewlekłe. parzymy w szklance wody lub robimy odwar. A. nawykowe. i przecedzić. trzy lub więcej rodzajów tych ziół mieszamy razem. lęk. dokładnie przeżuwać. zdenerwowanie. Ożarowski zaleca zioła przeciw wzdęciom w równych ilościach o składzie: potłuczone owoce kopru włoskiego. Napar pić po jedzeniu. jada stale świeże owoce. pod przykryciem. Doc. zażywać także po jedzeniu. fasola. kwiat lawendy. jak np.30 kropli dziennie. np. mimo prawidłowego odżywiania i ruchliwego trybu życia. korzeń omanu. korzeń biedrzeńca. na czczo zjadać kilka lub kilkanaście suszonych śliwek. Kto odżywia się racjonalnie. Boldaloiny .Prof. mało urozmaicony skład posiłków. siedzący tryb życia. Odstawić na J O min. poprzedniego dnia wieczorem namoczonych w wodzie.. GDY DOKUCZA ZAPARCIE. Jeśli jednak. przegotowanej wody. Można także wypić szklankę zimnej.

Moczymy lnianą ściereczkę w roztworze złożonym z 1/2 szklanki zimnej wody i 1/2 łyżki octu. 35 g.3 6.4 1.5 25.2 11.3 Produkt groszek konserwowy maliny chleb ciemny jeżyny agrest kapusta biała chleb biały ziemniaki marchew jabłka ze skórką ryż śliwki świeże szpinak cebula sałata pomidory czereśnie porzeczki czerwone chleb sitkowy Błonnik (g/ 100 g) 6.9 16. dobre krążenie krwi może wyjść z takiego zatrucia obronną ręką. a środki na usunięcie skutków zatrucia może zaordynować tylko lekarz.4 3.6 12. nieczynne już drobnoustroje. Owijamy się ciepłym. Szybki ratunek ma tu duże znaczenie.0 9. suchym ręcznikiem oraz wełnianym kocem. 39 .2 7.7 8.7 6.3 22.4 2. W tym celu podajemy zawartość błonnika w produktach spożywczych.1 1.3 12..1 12. Jeżeli pacjent ma wątrobę zdrową.5 7.1 2.7 7.0 39. W żadnym przypadku nie należy rozpoznanego już zatrucia nieświeżym mięsem czy kiełbasą leczyć samemu.. a wreszcie złe krążenie krwi (niskie ciśnienie plus osłabiony mięsień sercowy) . której przebieg jest niemal zawsze jednakowy: rozłożone.3 PO ZATRUCIU. dobre wydzielanie żółci .W przypadku szczególnie uporczywego zaparcia można stosować zimne okłady na brzuch.5 7.9 11. Produkt otręby pszenne pietruszka liście fasola biała suszona morele suszone marchew suszona groch całe ziarno figi suszone cebula suszona śliwki suszone brzoskwinie suszone jabłka bez skórki suszone jabłka ze skórką suszone groch łuskany soczewica płatki kukurydziane chrzan chleb razowy porzeczki czarne chleb graham fasola konserwowa Błonnik (g/ 100 g) 44. gdzie nie zawsze wywołują jakieś wyraźne sensacje.2 17.1 6. Jeżeli pacjent ma niedomogę wątroby. Przy zaparciach chronicznych można tę normę podwyższyć do 50-70 g dziennie.4 7. nadkwasotę.przebieg zatrucia może być nawet groźny dla życia.2 2. dostają się do żołądka.9 14.8 3.4 2.1 2. składające się na tzw. jad kiełbasiany.2 2.8 11. W leczeniu i zapobieganiu zaparciem szczególną rolę odgrywa odpowiednia ilość błonnika w pożywieniu. złe wydzielanie żółci (zaparcia!).1 4.5 3.5 25. natomiast w jelitach ulegają wessaniu do krwi.0 16. Od maleńkiego nieraz kawałka kiełbasy czy niewielkiej porcji lodów może nastąpić katastrofa. za dzienną normę uważa się ok.6 4.

A więc mięso. ale zamrożone niczym pozornie się nie różni od dobrego.tymianek lub macierzanka. jałowiec lub jagody bzu czarnego. Pijemy jedną. a wreszcie dla poprawienia działania płuc . dwie lub trzy szklanki dziennie. dwa. źle przechowywane. tłuszczów. a poza tym mleko. ważny budulec rozwijającego się organizmu. czyli tak. a już szczególnie ostrożnym trzeba być w stosunku do mrożonek mięsnych .gdyby nawet miało najłagodniejszy przebieg -musiało we krwi ślady zostawić.gdyż mięso nieświeże. potraw mącznych.liść brzozy. przynajmniej raz w tygodniu wątróbka. po zakończeniu kuracji przepisanej przez lekarza można sobie przez tydzień. a nie jego ilość. zawroty głowy. że na usunięciu doraźnym niebezpieczeństwa za pomocą środków przeczyszczających . Oprócz tego masło. najlepiej sojowego lub słonecznikowego.dziurawiec. krwawnik. niemniej jednak najdalej posunięta ostrożność jest nieodzowna. takich jak kluski 40 . zwłaszcza chuda wołowina. Najczęściej zresztą mięso tylko po wierzchu jest zakażone bakteriami gnilnymi i wystarczy je umyć w naparze rumianku lub dziurawca. Ważna jest jakość pożywienia. twaróg oraz wszelkie przetwory mleczne. Należy do nich przede wszystkim białko. tłuszcz w postaci oleju. Podobnie zresztą jak inny. Uważam za bardzo cenne pożywienie mielony pszczeli pyłek kwiatowy zmieszany z miodem (10 dag pyłku mieszamy w szklance miodu i zażywamy 3-4 łyżeczki po jedzeniu). Należy również bardzo dokładnie myć owoce. że należy ograniczyć kaloryczne oraz białkowe racje żywieniowe kobiet w ciąży. a nawet częste omdlenia po zatruciu mają swoje źródło w zanieczyszczeniu krwi. jakie są potrzebne jej i dziecku. Jest to oczywiście z gruntu fałszywy pogląd. liść borówki lub ziele nawłoci. dla poprawienia pracy nerek . aby było bezpieczne do spożycia. jaja. Dobrze działa zażywane 3 razy dziennie po 25 kropli 25 procentowego propolisu. które . czyli za siebie i za mające się narodzić dziecko. Liczne badania wykazały bowiem. włącznie z przedwczesnym porodem i zwiększoną śmiertelnością noworodków. a także kasze. Wszelkie bóle. owoce i warzywa. cielęcina i wieprzowina. wątrobie i w pewnym stopniu w płucach. że ten właśnie a nie inny organ został najbardziej zaatakowany zatruciem. które wydaje nam się najbardziej potrzebne ze względu na to. by dostarczać organizmowi wszystkich niezbędnych składników. a nawet i trzy przeprowadzić następującą kurację ziołową: dla poprawienia działania wątroby . Kobieta w okresie ciąży powinna przede wszystkim odżywiać się racjonalnie.nigdy nie należy poprzestać. mdłości. Po jednym zielu z tych trzech grup możemy zmieszać razem i zaparzać w proporcji łyżka drobno pociętego ziela na szklankę wrzątku. Zaleca się natomiast ograniczenie słodyczy. że kobieta w ciąży powinna jeść za dwoje. O te trzy punkty organizmu należy więc szczególnie zadbać w przypadku zatrucia. ziemniaków. brak tchu. że nieprawidłowe żywienie w tym okresie może prowadzić do wielu zaburzeń. Czasami nie pijemy mieszanki a tylko to ziele. ODŻYWIANIE W CZASIE CIĄŻY Kiedyś uważano. gdyż trucizna przenika do krwi i te obce składniku trzeba z niej usunąć. W przypadku zatrucia. Proces oczyszczania odbywa się w nerkach.Trzeba zatem bezwzględnie pamiętać. Najczęstszą przyczyną zatrucia jest kiełbasa lub inne gatunki mięsa.

owoce. chleb razowy.i pieczywo oraz soli. co prowadzi nieraz do ciężkich i niestety. Karmienie piersią jest zatem naturalnym przedłużeniem i dopełnieniem okresu ciąży. Jest to zdrowie wyssane z mlekiem matki. przez całą ciążę. Ważne jest również. aby w porę uchwycić ewentualną niewydolność nerek. Najlepszym lekarstwem jest odpowiednia dieta zawierająca soki owocowe. co korzystnie wpływa na stan zdrowia i przyczynia się do urodzenia zdrowego dziecka.5 kg i wreszcie do 40 tygodnia mogą występować pewne niewielkie wahania. powinna jeść z umiarem. Przyszłą matkę obowiązują również okresowe badania moczu. ale pięć niezbyt obfitych posiłków w ciągu dnia. podlegają tym samym zasadom. co ma dodatni wpływ na przebieg porodu. Ponieważ u większości ciężarnych procesy przemiany materii toczą się dużo wolniej niż w pozostałych okresach ich życia. ODŻYWIANIE MATKI KARMIĄCEJ Od chwili poczęcia. pokarm matki bywa nazywany białą 41 . Organizm matki chroni i żywi dziecko. że przez 14 pierwszych tygodni ciąży wskazówka wagi powinna stać w miejscu. W okresie ciąży należy unikać przyjmowania jakichkolwiek silnych leków. nawet zatrucia ciążowe. ale raczej warzywami i owocami. Od 30 do 36 tygodnia o 2. W sumie zdrowa kobieta. a także z uszkodzoną wątrobą i trzustką. Ćwiczenia oddechowe poprawiają natomiast przyswajanie tlenu. Trzeba również systematycznie sprawdzać wagę ciała. to tylko za zgodą lekarza. ale za to częściej. Daje to dziennie 2600 kalorii. Samowolne przyjmowanie leków przez przyszłą matkę może doprowadzić do uszkodzenia płodu i urodzenia ułomnego dziecka. Od 20 do 30 tygodnia o dalsze 5 kg. Warto też wiedzieć. jak to nieraz bywa. a jeśli występuje tendencja do tycia. czyli niewiele więcej niż wynosi normalna ilość. Dzieci matek pijących alkohol w ciąży mogą urodzić się z wadami ośrodkowego układu nerwowego. np. słodyczami. są podatne na napady drgawek i omdlenia oraz posiadają mniejszą odporność na zakażenia. warzywa. nie ulegając absolutnie wilczemu apetytowi. nieodwracalnych skutków. wapno typu Calcium Granulatum i Falvit i przyjmowane ściśle według jego wskazówek. W tym okresie trzeba unikać wszelkich środków przeczyszczających. Od 14 do 20 tygodnia może podnieść się o 2. A jeśli się je przyjmuje. Poza tym dzieci matek palących są zwykle niedotlenione i gorzej odżywione w łonie matki. Wyjątek od tej reguły stanowią leki przepisane przez lekarza położnika. Przychodzą na świat z niższą wagą urodzeniową. Niezbędne jest również uprawianie gimnastyki przez cały okres ciąży. że w czasie 9 miesięcy kobieta powinna spożyć dodatkowo 80 000 kalorii. Powiedzmy nie trzy. Obliczono. Również leki ziołowe przeczyszczające uważane za bezpieczne. Na działanie dymu tytoniowego narażony jest szczególnie układ nerwowy płodu. co dwa tygodnie. Ważyć się trzeba co miesiąc. otręby. przy prawidłowym przebiegu ciąży. właśnie ze względu na swe szczególne właściwości. warto zwrócić uwagę na produkty sprzyjające prawidłowemu trawieniu.5 kg. nadciśnienie tętnicze. Dlatego też. matka z dzieckiem tworzą jedność. czyli 300 kalorii dziennie. aby tego zwiększonego zapotrzebowania na dodatkowe kalorie nie pokrywać tłuszczami.

W tym okresie jej zapotrzebowanie energetyczne zwiększa się o około 500 . a tego kobieta karmiąca musi się absolutnie wystrzegać. póki samoistnie. gdyż zarówno kwaszona kapusta. częściej więc chorują. czyli staje się niejako biernym palaczem. 42 . Nie znaczy to oczywiście. wreszcie ciała odpornościowe. Można pić lekką herbatę. w tym także w nocy. który zawiera trujące substancje oraz wdycha dym. w przyszłości także intelektualnym. nie zależy bynajmniej ilość pokarmu. A już w żadnym wypadku nie wolno palić papierosów. drugie śniadanie. Jest to opinia błędna. Karmimy tak często. Zdarza się. Odbija się to niekorzystnie na jego układzie nerwowym i ogólnym rozwoju. najlepsze nawet mleko krowie czy w proszku. Sprawę picia powinno zatem regulować pragnienie. oraz wykluczyć warzywa mające właściwości wzdymające.krwią. Trzeba wówczas wykazać cierpliwość i nie zrażać się początkowymi trudnościami. że w okresie karmienia nie jada się potraw kwaśnych. Istnieje przesąd. Potrzeby te zaspokaja właściwie jeden dodatkowy posiłek. a także witaminy. Nie trzeba zatem podawać dziecku żadnych innych napojów. by nie powodować kolki u niemowlęcia. owoce i warzywa oraz przynajmniej litr mleka dziennie. Unikać natomiast należy czosnku. urozmaicona. takie jak groch. tłuszcze. Dzieci matek palących są przy tym mniejsze i mniej odporne na wszelkie infekcje. że trzeba się przejadać. Tych cech nie posiada żadne. wtedy pokarm nie powoduje wzdęć i kolki u niemowlęcia. najlepiej mało słodzone. wodę z sokiem. Jej dieta powinna być lekka. Ważne jest przestrzeganie przez kobietę karmiącą zasad racjonalnego żywienia. jak tego domaga się dziecko. jak też sok z kwaszonych buraków. Sposób odżywiania karmiącej matki ma istotny wpływ zarówno na jej zdrowie. tłusta gotowana kapusta. Pokarm matki całkowicie zaspokaja pragnienie i głód. że picie piwa wzmaga laktację. budulcowe.800 kalorii na dobę. mikroelementy. Mleko kobiece jest zatem najbardziej wartościowym pokarmem. energetyczne. bób. okazało się mylne. To przecież również alkohol. np. kompoty. Kobieta karmiąca powinna używać kminku z majerankiem jako przyprawy. ryby. jak również na zdrowie dziecka. po kilku dniach. Popularne nie tak dawno przekonanie o konieczności sztywnego ustalania godzin karmienia i przestrzegania przerwy nocnej. nie wytworzy się przerwa nocna. kwaśne owoce i surówki nie mają szkodliwych właściwości. Pierwszy okres od urodzenia. zwykle jest to pierwszy tydzień. Ssanie zwiększa laktację. chroniące dziecko przed chorobami. wymaga kilkunastu karmień na dobę. Przesądem jest również twierdzenie. W drugim tygodniu sytuacja zazwyczaj na jakiś czas stabilizuje się i potrzeby noworodka ograniczają się do 6-8 karmień na dobę. a w niektórych wypadkach nawet świeży gruboziarnisty chleb razowy. Dostarcza on niemowlęciu w wystarczających ilościach wszystkie niezbędne składniki odżywcze. Można również jadać niewielkie ilości chrzanu z cytryną. który nadaje pokarmowi niemiły zapach. uwzględniająca w codziennych posiłkach mięso. Od ilości płynów. Pediatrzy wycofali się z tego twierdzenia. trzeba zatem przystawiać je do piersi aż do skutku. fasola. czyli na żądanie. jaja. Oczywiście. sery. że w pierwszych dniach po porodzie dziecko niechętnie ssie pierś matki. wbrew niektórym twierdzeniom. Dziecko odżywia się wtedy pokarmem matki. wszystkie te warzywa można i trzeba zastąpić innymi o podobnych właściwościach odżywczych.

na dnie. Posiłek ten trzeba jednak uzupełnić. Od piątego miesiąca przechodzi się zwykle na 5 karmień. Najlepsze jest mięso cielęce. Dowodem tego jest odpowiedni przyrost wagi. mającą niezwykle ważny udział w metabolizmie szybko rozwijającego się organizmu. Niemowlę nie otrzymujące naturalnego pokarmu. a po kilkunastu dniach również ziemniak i burak. By uniknąć nieustannego przygotowywania mieszanek. że matka z różnych względów nie jest w stanie karmić dziecka piersią i od początku musi karmić je sztucznie. Jeśli jednak dziecko jest głodne i płacze. a następnie 6 razy. ale w pewnym stopniu również od pory roku. by przywykło ono do nowego smaku i konsystencji pokarmu. karmiąc dziecko piersią. rozlać do buteleczek. Noworodek karmiony piersią wymaga uzupełnienia diety w jedną tylko witaminę.CZYM KARMIĆ MALUCHY? W pierwszych tygodniach życia potrzeby żywieniowe niemowlęcia są zwykle zaspokojone przez pokarm matki. Wiadomo. trochę pietruszki. na cały dzień. gdyż bywają dzieci skłonne do uczuleń na te owoce. Po wystudzeniu buteleczki przechowuje się w lodówce. W siódmym i ósmym miesiącu do jadłospisu można wprowadzać nowe warzywa. Na rynku jest specjalnie spreparowane mleko w proszku oraz różne mieszanki. W trzecim miesiącu podajemy dziecku tarte jabłko. przykryć czystym gazikiem i pasteryzować przez 10 minut pod przykryciem. a mianowicie wit. Warzywa gotujemy do miękkości i przecieramy. seler. lepiej go nie budzić. Pół godziny różnicy nie jest problemem. a także soczki z owoców jagodowych. jest bowiem pozbawione bariery ochronnej. Ilość soczków zwiększa się stopniowo od l do 4-6 łyżeczek dziennie. D. Z czasem do zupki dodajemy trochę drobniutko pokrajanego mięsa. kalafior. W drugim miesiącu życia dietę niemowlęcia karmionego piersią wzbogaca się soczkami z jarzyn i owoców. dlatego też bardzo ważną sprawą jest sposób ich przygotowania. ponieważ zależy to nie tylko od indywidualnych potrzeb niemowlęcia. czyli jest bardziej podatne na wszelkie infekcje i zarazki. jeżeli naturalnie pora roku na to pozwala. dostosowane do wieku dziecka. Jeśli trzeba z nich korzystać. czyli przeciwkrzywiczną. z czym styka się niemowlę. jakiej mu on dostarcza. że idealna czystość wszystkiego. Soki te podaje się w stanie surowym. Po dwóch tygodniach do zupki dodajemy pół żółtka. Zdarza się jednak. W piątym miesiącu wprowadzamy do jadłospisu zupkę jarzynową. Z sokami z cytrusów i truskawek radzę jednak uważać. Podajemy początkowo dziecku tylko kilka łyżeczek zupki. W jej skład powinny wejść marchewka. decyduje zawsze lekarz pediatra. jest podstawowym obowiązkiem matki. Należy zachować idealną czystość wszystkich naczyń i przyborów kuchennych oraz samych produktów. kapustę włoską. Skład warzyw można nieco zmienić bądź też zmniejszyć udział jednych na rzecz drugich. początkowo z marchewki i jabłka. najlepiej poradzić się lekarza. np. trzeba je nakarmić wcześniej. Na J00 ml wody daje się pół łyżeczki masła. który ustali najodpowiedniejszy sposób żywienia. cebulę itp. pół łyżeczki cukru plus łyżeczkę kleiku ryżowego w proszku bądź też ryż. Wskazane jest podawać przy każdym nowym posiłku kleik z siemienia lnianego oraz herbatkę z dziurawca. Ile kropelek tej witaminy potrzebuje dziecko. można od razu przyrządzić większą ilość. Ale w wypadku sztucznego karmienia jest to szczególny obowiązek. który wcześniej trzeba gotować i przetrzeć. Początkowo karmi się dziecko 7 razy dziennie. kurczak czy młoda wołowina. 43 . Niemowlęciu można również podawać kleik ryżowy. Ale gdy śpi.

I jeszcze jedno. w odpowiednim czasie również podaje się soczki. Te wszystkie składniki trzeba koniecznie zapewnić dziecku. które zaleci lekarz. obiad około 50 proc. Potrzebną dziecku energię dostarczają węglowodany i tłuszcze. Białko. rabarbarze. Czasem błędem jest niedocenianie przez rodziców tego pierwszego posiłku. by mogło spokojnie zjeść śniadanie. Każda z nich spełnia odmienną rolę i dlatego każda jest ważna i potrzebna. stają się ospałe. znajduje się w produktach pochodzenia zwierzęcego (mleku. tych składników. mięso. zupki jarzynowe. Po powrocie ze szkoły również należy uzupełnić niedobory pożywienia. rozwoju kośćca i zębów. który trzeba uzupełnić solidnym posiłkiem. niejadków można wprowadzić 5 posiłków. I tak pierwsze śniadanie powinno zawierać około 20-25 proc. masło. Jest to dowód. Nie wolno zmuszać dziecka do jedzenia. Bywa. niezbędne do budowy nowych i odbudowy starych tkanek oraz innych czynności fizjologicznych. W tym czasie dziecko jada również kompoty. nie potrafią skoncentrować uwagi. chude ryby. Żelazo jest w mięsie. ziemniakach). W zasadzie dziecko jada to. ale mniej obfitych. że dziecko późno wstaje. zaczynają ziewać. szprotach i sardynkach. Nie zastąpi tego obfita obiado-kolacja. W związku z tym jego zapotrzebowanie na kalorie jest niższe niż zapotrzebowanie niemowlęcia. oczywiście tylko te. jest już inne niż w wieku niemowlęcym. Wapń. że po trzech godzinach. serach) oraz pochodzenia roślinnego (warzywach strączkowych. dzieci. jarmużu. parówki oraz gotowane mięso. często nawet wcześniej. Witaminy. niezbędny do normalnego wzrostu.Dzieciom karmionym sztucznie. jeść ser. Samopoczucie ucznia w szkole. Jeśli nie zapewni się dziecku odpowiedniego porannego posiłku.12 miesiąca życia można podawać dziecku posiekaną drobniutko polędwicę. Składniki mineralne . regulują procesy życiowe organizmu. co wszyscy domownicy. że u tych dzieci nastąpił ubytek energii. wyniki w nauce zależą nie tylko od jego indywidualnych cech. jajach. mięsie. kisiele. czyli w 2 i 3 roku życia. Dziecko musi kłaść się spać o właściwej porze i wstawać dostatecznie wcześnie. Jest to absolutnie niedopuszczalne. jajach. przeciery. np. Od 10 . nie będzie ono w stanie skupić się na lekcjach. a często także witaminy. zdolności i predyspozycji. a także natce pietruszki. a także zapewnienia właściwej krzepliwości krwi znajduje się przede wszystkim w mleku i jego przetworach. racjonalnie je dzieląc między poszczególne posiłki. Żywienie dziecka we wczesnym dzieciństwie. podobnie jak składniki mineralne. są mniej uważne. Jego podstawą powinno być mleko w różnych 44 . i kolacja również około 20-25 proc. a jednocześnie rośnie około 9 cm. nie karmić go na siłę! JAK ŻYWIĆ UCZNIA? Obserwacje zebrane przez lekarzy i nauczycieli wykazują. a także warzywa i owoce. Dziecko w tym wieku powinno wypijać przynajmniej pół litra mleka dziennie. szczególnie z najmłodszych klas. Natomiast malec w okresie wczesnego dzieciństwa przybywa zwykle 2 kg rocznie na wadze. głodne. Jego waga ulega potrojeniu. Jednocześnie wzrost zwiększa się zwykle o 25 cm. herbatniki itp. pędzi do szkoły.w owocach i warzywach. wątrobie. w postaci pulpetów. szpinaku. ale również od właściwego odżywiania. bo poprzedniego dnia zbyt długo oglądało telewizję i w ostatniej chwili. która zresztą wcale nie jest najzdrowsza. rybach. w przypadku tzw. Wystarczają mu zwykle cztery posiłki. Tyle że potrawy przyprawia się zwykle nieco inaczej.

a dziecko wyczuwa to doskonale. I jeszcze jedno. wyczyniając różne dziwne rzeczy. a Krzysio nie znosi mleka. że Kasia nie ma ochoty na zupkę jarzynową. co powoduje zdenerwowanie troskliwej mamy. czyli wszystko to. Jeśli dziecko gwałtownie domaga się jedzenia. Rodzice widząc. W czasie przerwy nie wolno dziecku podawać nic do jedzenia. trzeba od wczesnego dzieciństwa przestrzegać regularności karmienia i przerwy nocnej. do tego jakiś owoc i warzywo. ryby. że dziecko musi jeść. W drugim roku życia natomiast dziecko zachłannie poznaje świat i jedzenie schodzi na dalszy plan. uzupełnione warzywami sezonowymi. Są one konieczne po to. serem. a gdy ma pragnienie lekko osłodzony kompot. z masłem. mięso. ustalający niejako samoistne przerwy. Mama wtyka mu do buzi łyżkę z zupą. marchewką z jabłkiem. do jego jakieś warzywo czy owoc. z czymś nieprzyjemnym. powodujących nie tylko przedwczesną próchnicę zębów. babcia opowiada bajeczkę. do tego jakieś warzywo i owoce. szczególnie z tłuszczem. to już w następnych uruchamia się normalny zegar biologiczny. że dziecko zjadło mało. jeść wędlinę. Jeśli jada obiady w szkole. Trzeba ograniczyć słodycze. Aby maluch jadł z apetytem i dobrze trawił. W żadnym jednak wypadku pierwsze śniadanie nie może ograniczyć się wyłącznie do zupy mlecznej. zastępując je owocami. Na kolację oprócz kanapek . Jeżeli bowiem w pierwszych tygodniach karmimy noworodka „na życzenie”. Wszyscy są zdenerwowani. kwaszoną kapustą z tartym jabłkiem i marchewką itp. którą poprzednio chętnie jadła. Zaczyna się rodzinne karmienie malucha. może być ono mniej obfite. ale również spadek łaknienia. plus kubek jogurtu lub kefiru. również drugie śniadanie powinno być solidne. chociażby obraną marchewkę. Okazuje się wtedy. sokiem owocowym i warzywami. pieczywo ciemne i jasne. serem. Na obiad dziecko powinno zjeść zupę na wywarze z warzyw i mięsa oraz drugie danie.postaciach. pić mleko. Odtąd posiłek będzie mu się kojarzyć z przymusem. można podać mu co najwyżej jakiś owoc czy warzywo. smaczną pastą. Bardzo wskazany jest również dodatek miodu i dżemu. np. przełożone listkiem sałaty. jaja. Oczywiście również między obiadem i kolacją można podać dziecku coś do zjedzenia: budyń czy kisiel.dobrze jest podać coś ciepłego. CO ROBIĆ Z „NIEJADKIEM”? Niemowlęta jedzą na ogół chętnie i dużo. a także chleba. Rodzice znajdują się na straconych pozycjach także wówczas. które powodują spadek łaknienia i przyhamowania procesu wydzielania soków trawiennych. a zwłaszcza słodyczy. jajkiem. Wystarczy kanapka z wędliną czy serem i listkiem sałaty. Dzieci jedzą za dużo słodyczy. zupkę i twarożek . warzywa. Lepiej jednak nieco wcześniej podać obiad czy kolację. owoce. Jeśli jednak dziecko je obiady dopiero w domu. Tymczasem rodzice wiedzą. tata go zabawia. wędliną. Między pierwszym śniadaniem a obiadem dziecko koniecznie powinno zjeść drugie śniadanie. barszczyk i surówki. np. Dwie kanapki z wędliną. podają mu potem coś do jedzenia i w ten sposób regularność 45 . by organizm miał dostatecznie dużo czasu na strawienie pokarmu i by zjawić się mogło naturalne uczucie głodu. Malec dokarmiany między posiłkami często nie chce jeść właściwego pożywienia albo je bardzo mało. wędliną czy mięsem.moim zdaniem . gdy za zjedzoną zupkę obiecują dziecku ulubione słodycze. co jest mu potrzebne do normalnego rozwoju. herbatniki i sok owocowy albo kawałek drożdżowego ciasta z lekką herbatą.

Niejadków można podzielić na dwie grupy. do drugiej te. kefir czy jogurt na słodko lub na ostro. Działa rozkurczowo. Niezbędny jest zwłaszcza przy pielęgnacji niemowląt. A przede wszystkim pozostali domownicy nie powinni wyrażać głośno przy dzieciach swojej opinii na temat tej czy innej potrawy. C. jak też wystudzonych. Instynktownie wyczuwa. W innych przypadkach . Nie chce jeść twarożku. a niekiedy również przeciwalergicznie.zaprzestanie dokarmiania między posiłkami. jeżeli naturalnie jest zdrowe. wymówkami. który ewentualnie przepisze wapno w tabletkach. należy podsunąć mu kakao. a nie innych potraw może też oznaczać. w przedszkolu. Trzeba więc pozwolić mu jeść to. np. zachęcające do jedzenia. czyli unikać potraw zbyt gorących. Zwrócić uwagę również należy na odpowiednią temperaturę pożywienia. że podobnie jak dorośli. Nic się nie stanie. Widuje się przecież dzieci liżące ścianę. mierzeniem temperatury. CENNE HERBATY ZIOŁOWE Są zioła leczące tylko jedno schorzenie. naganą. gojąco i regenerujące. glikozy.. warto poradzić się lekarza. Jeżeli dziecko nie chce pić mleka czy jeść zupy mlecznej. karotenoidy i sole mineralne. wesołe i kolorowe.in. budyń z owocami. Nie wolno zapominać. a same potrawy powinny być podane z zielonym liściem sałaty czy czerwonym plastrem pomidora.i moczopędnie. ile chce. nie powodując ubocznych skutków. Poprawia trawienie i ułatwia wydzielanie gazów. przeciwbakteryjnie. które nie lubią pewnych określonych potraw.m. Do takich należy wciąż niedoceniany rumianek. co chce i tyle. Wskazany jest on także przy niedomaganiach wątroby i w niektórych chorobach kobiecych. pietruszki czy ziół. Ważną sprawą jest stworzenie odpowiedniej atmosfery w czasie posiłków dziecka. co prowadzi nieraz do trwałej niechęci dziecka do jedzenia. a przez to także przeciwbólowo. Napar przyrządza 46 . Do jednej z nich należą zwykle jedynacy i dzieci dokarmiane między posiłkami. Jest przydatny w różnych okolicznościach. witaminy . co świadczy o niedoborze wapnia w organizmie. szczególnie.posiłków zostaje całkowicie zakłócona i zachwiana. Pobudza trawienie. co mu jest potrzebne. dyplomacja. W żadnym razie nie wolno wymuszać na dziecku jedzenia. jeśli jednego dnia zje mało lub nawet całkiem się przegłodzi. Herbatkę z rumianku powinny pić osoby starsze. Chęć jedzenia takich. Natomiast w stosunku do nie lubiących tej czy innej potrawy potrzebna jest. że jego organizmowi brakuje pewnych zawartych w tych potrawach składników. W drastycznych przypadkach. za którymi nie przepada. w którego skład wchodzi azulen. ma ono również swoje ulubione potrawy i takie. kwasy organiczne. Zawiera on olejek eteryczny. iż ładnie i kolorowo podana potrawa pobudza apetyt. często również nie jadanych przez innych domowników. Absolutnie nie wolno zakłócać mu spokoju innymi zabiegami.. które działają wszechstronnie. choć właściwie nie powinno brakować go w naszych domach. Dziecko powinno mieć swoje własne nakrycia. Dobrym sposobem na grymaszących jedynaków jest towarzystwo innych dzieci. gdy dziecko stanowczo nie chce pić mleka i jeść jego przetworów. np. można spróbować przyrządzić z niego jakiś deser bądź dodać nieco czosnku. jednocześnie działa wiatro. Trzeba pamiętać. ale są i takie. jeśli są w nich dzieci lub osoby starsze.

cukry i sole mineralne. Przestrzegam również przed popijaniem gotowego soku z dziurawca tuż przed pójściem na plażę. a także kwasy organiczne. wreszcie dezynfekujące. Pije się 3 razy dziennie po ćwierć szklanki. bezsenności na tym samym tle. w tym mentol. Ususzone ziele pije się natomiast w postaci herbatki po pół szklanki 3 razy dziennie. Działa ona rozgrzewające. które regulują i poprawiają przemianę materii. Stosuje się ją najczęściej w formie naparu: l łyżkę ziela zalewa się l szklanką wrzątku i po naciągnięciu pije się pół szklanki trzy razy dziennie. gotując na małym ogniu przez kilka minut. terpeny. Ceni się ją także szczególnie za właściwości moczopędne (ułatwia wydalenie zbędnego mocznika i chloru). Melisa jest środkiem rozkurczowym i uspokajającym: stosuje się ją przy nerwicy. Kwiat lipy posiada właściwości napotne i przeciwgorączkowe. z której wyciska się sok bądź świeże liście dodaje do sałatek. węglowodany i białka. Bratek polny i dziurawiec można często kupić w wygodnych torebeczkach jednorazowego użytku. sole mineralne (potas. podnieceniu nerwowym. zwiększa apetyt. Ponieważ trądzik ma najczęściej przyczyny wewnętrzne. a także w chorobach nerek. Doskonale działa również przy zaburzeniach żołądkowych na podłożu nerwowym. wapń. a jednocześnie leczniczą. sole mineralne. duże ilości chlorofilu. flawonoidy. witaminę C i prowitaminę A. miodowym zapachem. gorycze i flawonoidy. rozkurczowo. garbniki. Napar sporządza się w podobny sposób: l łyżkę kwiatu lipy zalewa się l szklanką wrzątku. pojawia się bowiem zwykle w okresie dojrzewania. Przyrządza się ją z l łyżki ziela zalanego l szklanką wody. śluzy. której dokucza trądzik młodzieńczy. oraz olejki eteryczne. tłuszcze.się w następujący sposób: l łyżkę kwiatu rumianku zaparza się i szklanką wrzątku i trzyma pod przykryciem przez 15 minut. Wiele osób ceni napar z melisy lekarskiej. polecam herbatkę z fiołka trójbarwnego. a szczególnie gotowe mieszanki. pęcherza i nerwicach. czyli popularnych bratków polnych.in. 47 . Pijąc ziółka. żółciopędnie i żółciotwórczo. kwasy organiczne. Jej kwiaty odznaczają się silnym. Napar przyrządza się zalewając l łyżkę ziela l szklanką wrzątku. Po naciągnięciu pije się herbatkę 3 razy dziennie po pół szklanki. stosowane zewnętrznie. Prawdziwą kopalnią zdrowia jest pokrzywa zwyczajna. Korzystny wpływ mają właśnie zioła. Smaczny i ceniony jest napar z lipy. Pobudza czynności żołądka. terpeny. Mięta zawiera olejki eteryczne. m. żelazo). Ziele to cechuje przyjemny cytrynowy zapach. Przebywając na słońcu można bowiem nabawić się porażenia słonecznego. nie pomagają z reguły żadne środki kosmetyczne. Doskonałą herbatką orzeźwiającą. a w nich cytrol. Młodzieży. cukry i niektóre witaminy. Stosowane jest także przy nieżytach górnych dróg oddechowych i suchym kaszlu. garbniki. Ziele to działa również napotnie i moczopędnie. Oczywiście najcenniejsza jest pokrzywa świeża. pektyny. Pokrzywę poleca się też często przy niedokrwistości i anemii. witaminy C i A. co bardzo ułatwia kurację. Zawiera ono olejki eteryczne. trzeba jednak poradzić się lekarza. zawierająca cenne karotenoidy. gorycze. jest napar z mięty pieprzowej. stosuje się go w przeziębieniach. anginach. flawonoidy. mangan. krwiotwórcze pobudzające przemianę materii i zmniejszające nadmierne poty. neurastenii. garbniki. Zawierają garbniki. geranol.

LEPIEJ ZAPOBIEGAĆ NIŻ LECZYĆ .

pietruszkę. Takie postępowanie jest błędne. Otrzymany sok trzeba natychmiast wypić (nie przechowywać). Równie ważne jest zaprzestanie palenia tytoniu. Ustalenie diagnozy wymaga przeprowadzenia odpowiednich badań wskazanych przez lekarza. Dla choroby wrzodowej żołądka charakterystyczne są bóle w nadbrzuszu. koper włoski. por. ale pomoże również odnowić błonę śluzową przewodu pokarmowego.JAK POSTĘPOWAĆ W CHOROBIE WRZODOWEJ? Wiosną (również jesienią) u wielu osób nasilają się dolegliwości związane z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy. częściej u mężczyzn niż u kobiet. co może prowadzić do nadkwasoty. by w pełni wykorzystać jego lecznicze właściwości. lubczyk. Przy chorobie wrzodowej konieczne jest stosowanie się do zaleceń lekarza. tyle że starannie przyprawione. Jeść powoli i dokładnie wszystko żuć. Natomiast chorobę wrzodową dwunastnicy charakteryzują bóle głodowe w nocy. Dodanie do potraw trzy razy dziennie po l łyżeczce zmielonego w młynku siemienia lnianego oraz raz dziennie między posiłkami po pół łyżeczki sproszkowanego nasienia kozieradki i zmielonego siemienia lnianego nie tylko uzupełni niedobór witamin. czarną rzepą. seler. W tym celu umyte liście białej kapusty i marchew kroi się na kawałki i wkłada do miksera lub sokowirówki. Nikotyna bowiem drażni błonę śluzową żołądka i dwunastnicy. takimi jak kminek z majerankiem (najlepiej mielone). kalafior . Choroba ta pojawia się zazwyczaj między 30 a 40 rokiem życia. uczucie pełności i brak apetytu. na czczo oraz pojawiające się około dwóch godzin po jedzeniu. Niezmiernie ważne jest unikanie alkoholu. Potrawy przyprawiać ziołami. trzeba wzbogacić codzienne żywienie chrzanem. pojawiające się w krótkim czasie po spożyciu posiłku. przeszkadzając w wyleczeniu. kapustą surową i kiszoną. który powoduje nadprodukcję kwasów żołądkowych. a gdy miną bóle i lekarz wyrazi zgodę. a także w witaminy i sole mineralne. cząber. Ponadto trzeba jeść marchew. 51 . Niezbędne jest uzupełnienie brakującego uzębienia oraz przestrzeganie regularnego trybu życia. razowym czerstwym. co może powodować zubożenie organizmu w jakiś rodzaj białka zwierzęcego czy roślinnego. Przy skłonności do wrzodów często unikamy ciężko strawnych pokarmów. natka pietruszki. Należy jeść wszystko.najlepiej jako surówkę (zetrzeć na tarce do jarzyn) z dodatkiem przypraw trawiennych. życia w ciągłym pośpiechu i stresów. Jest ona z reguły efektem nieregularnego odżywiania. sprzyjającej powstawaniu choroby wrzodowej. pieczywem pszennym. stosowania nieprawidłowych zestawów produktów żywnościowych. Wrzodowcom polecam też picie soku ze świeżej kapusty i marchwi co najmniej przez miesiąc po 1-2 szklanki dziennie.

aby kit szybciej się rozpuścił. np. Po 14 dniach przecedzamy zawartość butelki przez lejek z watą. Kit możemy rozetrzeć lub rozdrobnić i włożyć do butelki ze spirytusem. w odróżnieniu od żołądka człowieka zdrowego. np. spływając po pustym żołądku i dwunastnicy. ale także poza nimi. Żołądek wrzodowca. a poza tym ma duże znaczenie w leczeniu stanów skurczowych przewodu pokarmowego i może stanowić środek pomocniczy w leczeniu owrzodzenia żołądka i dwunastnicy. Dlatego zalecenie częstych choć mało obfitych posiłków jest dla wrzodowców szczególnie ważne. złym wydzielaniu żółci. Trawiący sok żołądkowy. które zwiększają skłonność do powstania owrzodzeń trawiennych. Mieszankę macerujemy przez 14 dni. leków wrzodotwórczych należy unikać. spirytusu i 10 g kitu pszczelego łączymy razem. Ziele krwawnika jest środkiem wielokrotnie zbadanym przez szereg instytutów naukowych pod względem wybitnego działania przeciwkrwotocznego. przeciwskurczowym. a przechowywać go możemy nawet 12 lat Przy chorobie wrzodowej zaleca się też używanie ziół w granulatach. W chorobie wrzodowej trzeba unikać zażywania leków.przeciwdziała gromadzeniu się tłuszczów w wątrobie. Korzeń mniszka lekarskiego .l łyżeczka na noc lub po obiedzie przy wzdęciach. propolis. Butapirazol oraz leki przeciwbólowe. wydziela kwas solny i pepsynę nie tylko w czasie posiłków. który pobudza komórki wątroby do wytwarzania i wydzielania żółci. któremu należy powiedzieć. wydzielanie soków żołądkowych i żółci. rozgrzewającym. szczególnie w nieżytach o podłożu nerwowym. że cierpi się na chorobę wrzodową. a wybitnie dodatnio wpływa na układ nerwowy wątroby i woreczka żółciowego. a wreszcie uszczelnia naczynia krwionośne. JAK POMÓC WĄTROBIE? Ogromna większość niedomagań wątrobowych polega najczęściej na niewydolności wątroby. Przy współistniejącej niedomodze wątroby lub bólach pomaga zażywanie 30 kropli Solarenu + łyżeczka Herbagastrinu w 1/4 szklance wody. Raz dziennie potrząsamy butelką. trzymając propolis z dala od dziennego światła. może być także Ekologran . hamujące produkcję śluzu ochronnego. 52 . Liść mięty pieprzowej . może u osoby predysponowanej doprowadzić do powstania nadżerki lub owrzodzenia.jest środkiem żółciotwórczym. popijać ciepłą herbatką dziurawcową Hyper fix). posiada przeciwskurczowe działanie na naczynia krwionośne. poprawia pracę trzustki. który zażywa się dwa razy dziennie po 25 kropelek rozcieńczonych w wodzie z dodatkiem łyżeczki miodu. Działa ono poza tym korzystnie na krążenie. Tak otrzymany propolis jest gotowy do spożycia. tabletki od bólu głowy. Jeśli nie ma wyraźnego zalecenia lekarza. wpływa na zwiększenie apetytu. popularna Polopiryna i jej pochodne. wzmaga wydzielanie soku żołądkowego. np. wreszcie oddziałuje korzystnie przy zaburzeniach trawiennych. zwłaszcza przebiegającego z nadmierną kwasowością soku żołądkowego. a często i przetłuszczeniu wątroby. Gastrogranu i Nervogranu (2 razy dziennie po łyżeczce. Propolis przygotowujemy w następujący sposób: 100 g 95 proc. Przykładem są leki przeciwzapalne.Możemy sobie także zaaplikować 10 proc. także Multiwitamina 3 razy dziennie l tabletka. Do ziół stosowanych przy niedomodze wątroby należą: Kwiat kocanki piaskowej (zwany też nieśmiertelnikiem).

gdy zaczyna nam ona dokuczać. anyż i czarnuszkę. alkohol w ustach pali. wadliwej przemianie materii. takich jak czyraczność. działa żółciopędnie. ale nigdy nie zaszkodzą. najpierw czujemy typową zgagę.sygnały natury żołądkowej są na ogół dość zawodne.to znaczy. Sok świeżego dziurawca stosowany przy schorzeniach miąższu wątroby. oddech zaczyna 53 .drażetki rozwalniające o tym samym zastosowaniu. a w żołądku go nie czujemy.Kora kruszyny pobudza ruch robaczkowy jelita grubego. że to żołądek. których lista zwiększa się co roku. chorobach skóry. upośledzonej przemianie materii.stosuje się przy braku apetytu. Drożdże lekarskie . że ich normalnej pracy nie odczuwa się. Cholegran . anyż do pieczywa słodkiego.granulki. stosowane przy kamicy żółciowej. ziele dziurawca oraz znane przyprawy trawienne: kminek. schorzeniach jelit powodujących zaparcia. niż np. Altra . podczas gdy są to wypróbowane środki ziołowe. łuszczyca i trądzik. zapaleniu pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. dowiadujemy się niestety dopiero wówczas. W zakresie niedomogi wątroby bada to więc: Alax . koperek do zup i ziemniaków. nieżytom przewodu pokarmowego i schorzeniom układu wątroby i woreczka żółciowego. która nam się lokuje w gardle lub tuż poniżej. stosowane przy zaburzeniach trawiennych.tabletki stosowane przy przewlekłych zaparciach. Wszystkie wyżej wyliczone zioła zostały zgromadzone we właściwych proporcjach w mieszance ziołowej „Cholagoga II”.drażetki rozwalniające. zatruciach pokarmowych i niestrawności. Rhizoma Rhei . bo zawsze nieco spóźnione. zaburzeniach przemiany materii. czego nasza wątroba nie lubi.pokarmowego. które stosuje się raczej pojedynczo. które . zaburzeniach układu wątrobowo-żółciowego i chronicznych zaparciach. dezynfekuje przewód pokarmowy. Kminek i majeranek stosujemy do grochu i kapusty. że zaczyna się niedomaganie. piorunu. jama ustna.tabletki stosowane przy stanach niedoboru witaminy B. braku apetytu. Raphacholin . warto zaliczyć jeszcze liść bobrka. stanach zapalnych woreczka i dróg żółciowych. osłabieniu żółciotwórczej wydolności wątroby. Jeżeli jednak ten żołądek czy wątrobę zaczynamy odczuwać . że niedomoga wątroby. powiązanych z wątrobą są w Polsce dolegliwościami najczęściej spotykanymi. majeranek. że „zaszkodziła” nam ta czy inna potrawa. wzdęciach i niestrawności. którzy nie wiedząc o ziołowym ich pochodzeniu traktowaliby je jako nienawistne sobie „chemikalia”. przewlekłych schorzeniach przewodu . Wszystkie bowiem organy związane z procesem trawienia mają tę wspólną cechę.jak to powszechnie wiadomo . jak i niedomoga innych organów trawiennych. Do łagodniejszych środków wątrobowych. nieżytach żołądka i jelit. A i wtedy jeszcze jesteśmy przekonani. stosowane przy zaparciach nawykowych. przemysł zielarski dawno już opracował i produkuje szereg środków ziołowych. Sok mniszka . O tym. wszelkich stanach uszkodzenia miąższu wątroby. Wymienię tu niektóre środki dla wiadomości tych przysięgłych zwolenników ziół. Pieprz w jamie ustnej pali. Ze względu na to. a w żołądku grzeje.nie zawsze mogą. Przy nadkwasocie np. zatruciach pokarmowych i niestrawności. niedowładzie jelita grubego.stosowany przeciw zaburzeniom przemiany materii. a na wiele rzeczy reagują inaczej. nadmiernej fermentacji w przewodzie trawiennym.drażetki stosowane przy stanach zapalnych pęcherzyka i dróg żółciowych. Calmagina drażetki gorzkie. Co gorsze . Sok łopianu . przy kamicy żółciowej lub przy wzdęciach i zaparciach.

co odczuwamy w mięśniach jako zmęczenie. sprawność fizyczną i sen. z których w wątrobie powstaje żółć. Złe wydzielanie żółci. że ma fatalne stosunki w miejscu pracy. a więc mięsa.a nie potrawy . że tu już skończył się człowiek zdrowy. aż wreszcie przechodzi to w stan przewlekły i zaczyna rzutować na charakter. że nawet zdrowej wątrobie szkodzi przede wszystkim życie w bezruchu i takie wyżywienie. która się wyraża reakcją na podniety zewnętrzne: pacjent pokłócił się z kimś.. przy której można by powiedzieć. a nie tylko na usposobienie. tylko. Ustalmy wiec stanowczo. w domu i dość często lekarz potwierdza je jako przyczynę nerwicy. Otóż w tej dziedzinie istnieją dwie prawdy: pierwsza to ta. której podstawowym zadaniem jest wytwarzanie żółci. Krew dochodząc do wątroby przynosi kwas mlekowy. jak ściśle te organy są ze sobą powiązane. z jakimi normalnie trzeba walczyć. względnie „żołądek mam zdrowy. 54 . Nerwicą żołądka nazwano też tę formę niestrawności. Poza rym krew przynosi szereg innych zanieczyszczeń. sportu. Muszę jeszcze wspomnieć o witaminach. która sygnalizuje o wielu chorobach. które nam zaszkodziły. ale... tym dłużej zachowuje swoją sprawność. To nie jest przecież podwyższona temperatura ciała. pojawia się później zaparcie. Drugą wielką prawdą jest to. na jego codziennym stosunku do ludzi. której gospodarzem w organizmie ludzkim jest wątroba. a pacjent przypisuje to wszystko potrawom. choć w mniejszych ilościach i nie tak często. a więc cała rodzina witamin B.dostał rozwolnienia. bodaj w niewielkich ilościach. że wypróżnienie nie nastręcza trudności. skąd w miarę potrzeby wydalana jest do dwunastnicy. powoduje przemęczenie wątroby. ale są również potrzebne do racjonalnej pracy wątroby. Inne witaminy. Racjonalna produkcja żółci w wątrobie opiera się na pracy fizycznej. a zaczyna się chory. Inaczej mówiąc .ma żółci pod dostatkiem i ma prawo do solidniejszego wyżywienia. sporcie. Jeżeli więc ktoś mówi: „ja mam wątrobę zdrową. którego kaloryczność jest nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do ilości wykonywanej pracy fizycznej. a więc złe trawienie niemal od samego początku fatalnie odbija się na usposobieniu pacjenta. Ponadto człowiek ma wówczas lepszy humor. ruchu itp. Po wielu takich wypadkach idzie wreszcie do lekarza i skarży się.cuchnąć. wątroba nie daje mi spokoju” -to znaczy. albo zląkł się poważnie i . Żółć zbiega do woreczka żółciowego. gimnastyce. do trudności. słowem na wszystkim. uwalnianie organizmu z różnych zanieczyszczeń również dzięki temu przebiega prawidłowo. tłuszczów itp. powstający w naszych mięśniach na skutek zmęczenia pracą fizyczną lub sportem.prowadzony niekiedy przez długie lata. bo je należycie trawi. Taki tryb życia . choć nie najwięcej: im częściej ją otrzymuje. poza tym K i P. a przede wszystkim o witaminie C. apetyt. w woreczku żółciowym mam kamień”. że wszelkie zahamowania w wydzielaniu żółci przypisujemy również nerwom. że w prawdziwych chorobach nerwowych nie ma takiej granicy. Dostatek żółci z kolei sprawia. bo to bezpośrednie następstwo objawów jest istotne: złe trawienie odbiera humor. że nie orientuje się. Ona tej witaminy potrzebuje najbardziej. gdzie współdziała w rozkładzie chemicznym ciężkich białek zwierzęcych. pogodę ducha i fatalnie mąci nieraz spojrzenie na świat.kto ciężko pracuje fizycznie .

Na dobę człowiek wydziela ok. że nie przychodzi ona z dnia na dzień. chlorki. ziele rdestu ptasiego. służącego jedynie do przełamania obstrukcji. owoc czarnego bzu. warto zapoznać się ze sposobami zapobiegania tej chorobie. Korę kruszyny gotujemy w tym samym stosunku. Prześwietlenie może jeszcze nie ujawnić obecności kamieni. ziele krwawnika. aby tam rozłożyć ciężko strawne białka zwierzęce. jak produkty przemiany materii oraz związki fizjologicznie obce. barwniki i kwasy żółciowe.zwłaszcza przy ciężko strawnych i obfitych kolacjach i przy braku ruchu i wysiłku fizycznego niedostateczna ilość żółci wydziela się do jelit. Dopiero ataki bólu promieniujące do prawej łopatki lub kręgosłupa. ziele połonicznika. Najlepszym przepisem na dobra pracę wątroby jest różnorodne żywienie oraz praca fizyczna i sport. to . otyłości i miażdżycy. kwiat jarzębiny. który jest najczęstszą (choć nie wyłączną) przyczyną tworzenia się kamieni żółciowych. gromadzące się w zdrowej wątrobie. 100 ml żółci. Istnieją poza tym gotowe mieszanki ziołowe: Cholagoga nr l zalecana przy stolcu miękkim i Cholagoga m 2 zalecana przy stolcu normalnym. K. że im dłużej ją gotujemy. Żółć z pęcherzyka żółciowego ma odczyn alkaliczny i zawiera kwasy i barwniki żółciowe. ale powstaje w ciągu kilku nieraz lat. i wiele innych produktów przemiany materii. które działają jak alkaloidy. Pierwszym sygnałem są bóle ściskające dokoła pasa. tym bardziej. Tą drogą więc zapobiegamy powstawaniu kamicy żółciowej. zwłaszcza przy dłuższym ich zażywaniu. liść czarnego bzu. liść bobrka i korę kruszyny. Dalej w skład żółci wchodzą cholesterol. fosfolipidy. Powstaje zastój żółci. ciała białkowe i związki. Do ziołowych środków żółciopędnych zaliczamy: kwiat kocanki. Przekształcenie hemoglobiny z rozpadu krwinek czerwonych na barwniki żółci zachodzi w wątrobie i w śledzionie. glukuroniany. Kwasy żółciowe biorą udział w trawieniu tłuszczów oraz we wchłanianiu wit. których organizm nasz potrzebuje tym więcej. zapobiegając wytrącaniu się ciał stałych. o jego złej pracy. tym wywar jest mocniejszy. Opróżnianie pęcherzyka żółciowego jest unormowane hormonem cholecystokininą. zaniesie je do wątroby.bilirubina i biliwerdyna są związkami pochodnymi barwników krwi.KAMICA ŻÓŁCIOWA Żółć jest wydzieliny. Kamienie żółciowe tworzą się bardzo wolno. ale przy długotrwałym stosowaniu daje niekiedy coraz słabszy rezultat i lepiej używać jej jako środka doraźnego. Barwniki żółci . Ruch wzmaga wydzielanie żółci z wątroby i z pęcherzyka żółciowego znowu do jelit. a zarazem wydalina wątroby. ale również niezawodne zioła. im więcej człowiek ma pracy fizycznej i wysiłku. pamiętając o tym. gdzie powstaną znowu glikogen. Z pęcherzyka żółć przejdzie do dwunastnicy. siarczany. świadczące o podrażnieniu woreczka żółciowego. ziele dziurawca. Zapobiega to zastojowi żółci w drogach żółciowych i w pęcherzyku. Zioła te parzymy w proporcji: łyżka drobno pociętego ziela na szklankę wrzątku i pijemy dwa. 55 . mogą świadczyć o tym. po czym stosować te słabsze. kwasy tłuszczowe. Zawiera związki potrzebne dla organizmu. Krew przepływająca przez cały organizm zbierze z naszych mięśni kwas mlekowy. trzy razy dziennie raczej przed jedzeniem. Ponieważ nasz pęcherzyk żółciowy w czasie snu nie pracuje. fosforany i inne sole. że kamień się już uformował. Zanim więc dopuścimy do tak ciężkiego stanu. Ta ostatnia działa wprawdzie najmocniej. ślad mocznika i kwasu moczowego.

ponieważ przedostający się do organizmu tlenek węgla uszkadza tętnice. A zatem radzę odzwyczaić się od tego nałogu. wśród których istotną rolę odgrywa odżywianie. pozostawiają po sobie trwałe. powodując zakłócenie syntezy związków białkowo-tłuszczowych. 4-5 min ludzi. Powstawaniu zmian miażdżycowych sprzyja palenie papierosów. napięcia emocjonalne. Nadciśnienie można podzielić na dwie grupy: wtórne. Stąd konieczność profilaktyki. niewłaściwy sposób odżywiania. Na występowanie powikłań miażdżycowych ma również wpływ otyłość. mózgu. zwalczanie zaparć. Również brak aktywności fizycznej przyspiesza gromadzenie się tłuszczu w tkance podskórnej i łącznej. napięcia psychiczne. co w konsekwencji prowadzi do wzrostu poziomu cholesterolu we krwi. Zdaniem naukowców także stres. czyli objawowe oraz pierwotne. a nawet zamknięcie światła naczyń. wciąż mamy złe nawyki żywieniowe. Statystyki mówią. zwłaszcza utrzymujący się przez dłuższy czas. w mniejszym lub większym stopniu. gdy pije się soki z marchwi. Na rozwój zmian miażdżycowych wpływa wiele czynników. W konsekwencji prowadzi to do niedotlenienia. mniszka. że poza obciążeniami genetycznymi powodują je takie czynniki jak: otyłość. Aby obniżyć poziom cholesterolu trzeba uzupełnić dietę magnezem. np. 56 . często po wielu latach. unikanie stresów i napięć psychicznych oraz nałogów . Niskokaloryczna. O nadciśnieniu wtórnym mówimy wtedy. dna. By zapobiec miażdżycy stosuje się preparaty zwiększające przemianę materii. cukrzyca. Dolegliwość ta zaliczana jest nawet do chorób cywilizacyjnych. Przyczyniają się bowiem do zwiększenia ciśnienia krwi. choliną. ruch. a daje o sobie znać dopiero w stadium zaawansowanym. Stanowi coraz większy problem społeczny i medyczny. surowej kapusty. ale tylko z polecenia lekarza. Pozostałe 90 proc. że w Polsce cierpi na nią ok. że czasem rozpoczyna się już w okresie wczesnej młodości. niekorzystne ślady. selera. wit. aktywność fizyczna.MIAŻDŻYCA . Niemniej wiadomo. powodującą upośledzenie czynności tętnic oraz zwężenie. Niestety. popijać twardą wodę. nie zbadanych jeszcze do końca. B6. Miażdżyca jest chorobą tym groźniejszą. ZIOŁA W NADCIŚNIENIU Nadciśnienie tętnicze należy do najbardziej rozpowszechnionych chorób układu krążenia. wszystkich niemal narządów organizmu. gdy jest ono następstwem określonych zmian i chorób. hormony tarczycy. pietruszki. w tym serca. Ścianki naczyń włosowatych stają się również bardziej elastyczne. czyli samoistne. Jest to choroba ogólnoustrojowa. którego przyczyn w pełni jeszcze nie znamy. palenie papierosów. w pewnym stopniu również predyspozycje genetyczne.WRÓG UKRYTY Miażdżyca jest przewlekłą chorobą. ale urozmaicona dieta. Lubimy jeść tłusto i słodko. nerek i stóp. stanowi nadciśnienie pierwotne. które z pewnością mogą pomóc. związki jodu. w wyniku czego zachodzą procesy. inozytolem. powodujące zatrzymanie kompleksów białkowo-tłuszczowych w błonach naczyń tętniczych.to czynniki.

Po przecedzeniu pije się ciepłe 3 razy dziennie po jedzeniu. kwiatu rumianku. 30 g owocu głogu. o działaniu rozkurczowym na ścianki naczyń krwionośnych.. Wyciągi z aronii zyskały sławę dzięki kosmonautom. czyli olejem słonecznikowym lub sojowym. 30 g ziela skrzypu i 5 g jaskółczego ziela miesza się razem i parzy l łyżkę na szklankę wrzątku. 25 g korzeni kozłka. Pije się 3 razy dziennie. od kilkunastu lat coraz częściej uprawiana na działkach. traktując je jako środek pomocniczy. Zioła leczą.Choroba ta jest szczególnie groźna ze względu na następstwa: przede wszystkim szybszy rozwój miażdżycy i związaną z tym niedokrwienną chorobę serca. która w owocach aronii występuje w nie spotykanych gdzie indziej ilościach. ograniczenie tłuszczów zwierzęcych i zastąpienie ich tłuszczem pochodzenia roślinnego. by już zaobserwować dodatnie skutki kuracji. Jej owoce są prawdziwym magazynem witamin (C. które zawierają cenne dla zdrowia nienasycone kwasy organiczne. to prawda. ale mogą także szkodzić. l łyżkę ziela zalewa się szklanką wrzątku i zostawia do naciągnięcia. 30 g owocu głogu. głównie zioła. Stwierdzono np. Przy nadciśnieniu tętniczym lekarze zalecają również spokojny i uregulowany tryb życia. Wczesne wykrycie nadciśnienia i odpowiednie leczenie dają zwykle pomyślne rezultaty. 40 g ziela skrzypu. liścia ruty. Można pić jeszcze inną mieszankę ziołową: 30 g ziela jemioły. 30 g ziela jemioły. Pije się 2 razy dziennie rano i wieczorem. molibden. PP. Zioła te miesza się razem i parzy. dzięki zawartości wit. W zapobieganiu i leczeniu nadciśnienia podstawową rolę odgrywa odpowiedni tryb życia. wylewy krwi oraz wiele innych groźnych dla życia schorzeń. Oprócz leczenia farmakologicznego zalecają często leki roślinne. miedź. mangan i inne. unikanie kawy. Wchodzi ona zresztą w skład mieszanek ziołowych Sklerosan i Cardiosan. Zwłaszcza stosowane w zbyt dużych dawkach lub przez zbyt długi czas. Wskazane jest stosowanie diety bezsolnej. PP. 57 . zmniejszenie nadwagi ciała i oczywiście ruch oraz aktywność fizyczną. Rewelacyjnym środkiem skutecznie obniżającym ciśnienie jest także aronia. 40 g owocu róży. A oto inna mieszanka ziołowa stosowana przy nadciśnieniu: 20 g morszczynu. ziela serdecznika. mocnej herbaty. Wystarczy przez 4 dni zjadać po 25 dag owoców. poza tym zawierają składniki mineralne wapń. wreszcie zerwanie z nałogiem palenia papierosów. liścia poziomki i kłącza perzu. że jemioła bardzo skutecznie obniża ciśnienie krwi. a wyciąg z jemioły w skład kropli Neocardina oraz Intractum Visci stosowanych przy nadciśnieniu. którzy stosowali je w leczeniu choroby popromiennej. z grupy B oraz E). kwiatu głogu. unikanie nadmiernego napięcia emocjonalnego. zawały. wpływa ona na wzmocnienie naczyń krwionośnych i obniża ciśnienie krwi. Na l szklankę wrzątku bierze się l łyżkę mieszanki i parzy pod przykryciem przez 20-30 minut. Po zmieszaniu. Ojciec Grzegorz Franciszek Sroka w swym „Poradniku ziołowym” zaleca przy nadciśnieniu tętniczym następującą mieszankę ziołową: 100 g ziela jemioły. alkoholu. Jak twierdzi Irena Gumowska. Wszelkie kuracje ziołowe trzeba bezwzględnie konsultować z lekarzem. 30 g czarnego bzu oraz 25 g ziela ruty. po 50 g ziela barwinka mniejszego.

W planie dnia powinno się uwzględniać czas dla najważniejszego czynnika zapobiegawczego i leczniczego . natomiast można pozwolić sobie i na jeden kieliszek koniaku. które rzadko powinny gościć na naszym stole. Np. Trzecim istotnym czynnikiem zapobiegania jest ruch. Dlatego należy się ich wystrzegać na korzyść innych metod zapobiegania ciąży.spaceru. czy należy unikać tzw. wentylacja płuc się obniża. Dlatego spacer szybki czy umiarkowany zalecany jest przed snem. odmów sobie. Ruch jest ponadto najlepszym środkiem uspokajającym. Po wielogodzinnej pracy w biurze pożądany jest marsz do domu i rzadsze korzystanie ze środków lokomocji. a ubogie w tłuszcze. W zasadzie 30 . przeciwdziała bezsenności nieraz skuteczniej niż powszechnie używane środki. co w następstwie obciąża pracę serca. Dlatego ziemniaki obrane po ugotowaniu plus twarożek i mleko to najzdrowsza dieta wieczorna. kluski. który neutralizuje działanie stresu emocjonalnego i przemęczenie umysłowe. Natomiast ziemniaki gotowane w łupinach zatrzymują swoje bogactwo. i w czasie gościnnej uczty chcesz być zdrowym poczęstuj sąsiada. Od najmłodszych lat należy unikać wszystkich składników w pożywieniu.40-letni człowiek może jeść wszystko. Należy przeplatać godziny biernego siedzenia chociaż 5-minutowym ruchem. które podnoszą poziom cholesterolu we krwi. którą wylewamy cło zlewu.JAK ZAPOBIEGAĆ CHOROBIE WIEŃCOWEJ? Jednym z istotnych czynników zapobiegania jest odpowiednia dieta. ale gdy gotuje się je obrane. gdzie jedyną przyczyną były hormonalne środki antykoncepcyjne.potraw. W ciągu ostatnich lat narasta problem ujemnego wpływu na naczynia tętnicze stosowania hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Są to złożone węglowodany. Odciąża to mechaniczną pracę serca o jedną trzecią. Ogłaszane są coraz liczniejsze przypadki zawału u młodych kobiet. krótkim marszem czy kilkoma przysiadami z głębokimi oddechami. Lecz nie wolno być grubym! Zagadnienie polega również na objętości pożywienia . Chociaż serce jest tym podstawowym mięśniem decydującym o krążeniu krwi. a szczególnie mięśni ud. Zwolniony przepływ strumienia krwi daje większą możliwość osadzenia się jej zlepionych składników na ściankach naczyń i zatykania ich światła. umiarkowany wysiłek fizyczny. Z tym również łączy się sposób przyrządzenia potraw. pieczywo. 58 . Trzeba raczej spożywać więcej jarzyn. Dlatego ludzie prowadzący siedzący tryb życia mają narastające dolegliwości ze strony serca. potas przechodzi do wody. Siedzący tryb życia z unieruchomieniem kończyn dolnych ułatwia występowanie i postępy choroby wieńcowej. ziemniaki . Pozostaje jeszcze pytanie.alkoholu i papierosów.są one bardzo bogate w sole potasu. należą potrawy mączne. to jednak kurczenie się mięśni kończyn dolnych. używek . Słabo działa mięsień przepony. D. które zawierają moczopędny potas uwalniający organizm od nadmiaru wody. Następstwem ich przewlekłego pobierania jest znaczne podniesienie się cholesterolu we krwi. Papierosy uznane są za najważniejszy dodatkowy czynnik ujemny wpływający na pogłębianie się zmian w naczyniach wieńcowych. przesuwa słup krwi przeciw prawu ciążenia w dolnej części ciała do serca. Równie ważne jest mięso wołowe bogate w żelazo. bez skórki.nadmiernego wypełniania żołądka. których przyswojenie przez organizm wymaga dużej objętości wody. Alkohol pity nałogowo i codziennie jest również szkodliwy. Gdy jesteś już około 50-tki. pełne białka.

Opisaną kurację. korzenie. którą należy stosować 2-3 razy dziennie po łyżeczce na pół szklanki wody. należy konsultować z lekarzem. głównie z powodu nadciśnienia (nerki pełnią m. sok z brzozy. Objawem niewydolności nerek mogą być również bóle reumatyczne. Przede wszystkim należy rzucić palenie papierosów. Po pierwszym zagotowaniu i ostygnięciu wodę zlewamy i ponownie gotujemy następnego dnia. Ograniczyć też trzeba solenie potraw. Wówczas stopniowo zmniejszamy ilość soli. lecz odżywiać się chudym mlekiem. nadużywanie soli kuchennej. jagody jałowca. Ziół oczyszczających nerki i drogi moczowe jest bardzo wiele. sok z łopianu. Najlepiej nie solić ich w czasie gotowania. Najpoważniejszym schorzeniem nerek jest kamica. Przyczyny bólu mogą być różne . 59 . Dwie garście słomy lub dokładnie umytych obierzyn ugotować i na takim wywarze zaparzyć rdest ptasi lub ziele wrzosu. a także picie ziół. kłącze perzu. Zapobiegawczo i leczniczo stosujemy zioła i diety (jarską lub z niewielką ilością białka zwierzęcego). Przed głodówką należy zrobić lewatywę z ciepłego i słabego naparu rumianku. W zwalczaniu kamicy skuteczne są wywary z obierek ziemniaczanych lub słomy owsianej (dla osób z nadwagą).może powodować go stan zapalny nerek. popijać napary z rdestu ptasiego i liści brzozy oraz owoców dzikiej róży. należą do nich: liście brzozy. Jeszcze skuteczniejsze są 5-7 dniowe głodówki. które oczyszczają organizm ze szkodliwych produktów przemiany materii oraz odciążają układ moczowy. Z twardą wodą można sobie poradzić dwa razy gotując. a wśród nich: twarda woda. gdyż nikotyna jest największym wrogiem nerek. fosforanowe i węglanowe . nasienie i nać pietruszki. Fitolizyna. korzeń i nać selera. Pić dwa razy dziennie. rwa kulszowa (ischias). artretyzm. gdyż niektóre z podanych ziół lub głodówka mogą się okazać niewskazane ze względu na występowanie innych chorób. środki chemiczne w żywności. proszków od bólu głowy i środków sulfamidowych oraz palenie papierosów. lecz już po ugotowaniu. ziele skrzypu i wrzosu. najczęściej wapnia. osadzają się w postaci mniejszych lub większych kamyków w różnych odcinkach układu moczowego.GDY CHORUJĄ NERKI O złym funkcjonowaniu naszych nerek dowiadujemy się najczęściej dopiero wtedy. na talerzu. zapalenie zatok. tuż przed użyciem. Wtedy pije się kilka razy dziennie tylko same wywary. Warte polecenia są również Urogan. gdy odczuwamy ostry ból. Są też gotowe mieszanki ziołowe i preparaty przygotowane przez „Herbapol”. Jest na to wiele różnych sposobów. nasienie kozieradki i czarnuszki. rdestu ptasiego. funkcję regulatora ciśnienia tętniczego krwi). kleikiem ryżowym. melisy. Potem stosować dietę jarską lub półjarską. nie dopuszczać do bólu nerek. pokrzywy.szybciej. urologiem lub internistą. Owe „obce ciała” zakłócają prawidłowe funkcjonowanie nie tylko nerek.in. czarnej porzeczki. Kamienie nerkowe moczanowe i szczawianowe narastają wolniej. szwankuje też układ krwionośny. borówki-brusznicy. Zapobiegawczo i leczniczo działa np. Po dniach głodówki nie należy wracać od razu do normalnego jedzenia. kora wierzby. Tworzące się w moczu osady różnych soli. Wszystkie są jednakowo dokuczliwe i w takim samym stopniu zagrażają życiu. kwiat nawłoci. kamica nerek lub dróg moczowych. Przyczyn powstawania kamicy jest wiele. twarogiem. Należy więc zapobiegać ich tworzeniu się.

Z chorób reumatycznych najbardziej rozpowszechniona jest choroba zwyrodnieniowa stawów i kręgosłupa. głównie mięśni i przyczepów ścięgien (zespół bolesnego barku. W każdym razie wymagają wcześnie podjętego. lumbago). bolące stawy i mięśnie to dolegliwości przypisywane reumatyzmowi. skrzywienie kręgosłupa. Niekiedy zwyrodnieniu stawów towarzyszy reumatyzm tkanek miękkich. które są najbardziej obciążone. zarówno w zapobieganiu. 60 . po przebytym urazie. najczęściej jednak umiejscawia się w tych. Jest ona w dużej mierze wynikiem starzenia się całego organizmu. wskutek odkładania się złogów kwasu moczowego w chrząstce stawowej. co może być skłonnością wrodzoną albo też wynikiem nieprawidłowego odżywiania. Gościec zwyrodniający umiejscawia się też często w stawach palców rąk (powstają wtedy blisko paznokci twarde guzki). należy w miarę możliwości unikać wszelkich urazów i już od wczesnej młodości dbać o zachowanie prawidłowej postawy. wady postawy. którego charakterystyczną cechą jest dokuczliwy ból. powodująca zmiany zwyrodnieniowe (artretyzm). jak to ma miejsce w reumatoidalnym zapaleniu stawów. Choć choroba zwyrodnieniowa stawów i kręgosłupa na ogół nie jest ciężkim schorzeniem i nie powoduje kalectwa. Sprzyjają temu schorzeniu wady postawy (np. choć może wystąpić i u ludzi młodych. Do rozwoju tej choroby przyczynia się zbyt duże tworzenie się kwasu moczowego w ustroju człowieka i zbyt małe wydalenie poprzez nerki. a występuje przeważnie u ludzi. ani nie daje tak poważnych następstw jak inne choroby reumatyczne. Choroba ta jest wynikiem zużycia się tkanki chrzestnej wskutek zachodzących w organizmie procesów starzenia. Chorobie tej sprzyja otyłość. Aby nie dopuścić do rozwoju tego schorzenia. to jednak dokuczliwe bóle mogą być przyczyną niezdolności do pracy. powodujące nadmierne obciążenie pewnych grup mięśniowych. nie bez racji. Do najcięższych chorób reumatycznych zalicza się reumatoidalne zapalenie stawów (dawniej zwane gośćcem przewlekłym postępującym) i zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. nazywana inaczej gośćcem zwyrodniającym. systematycznego leczenia oraz ścisłego przestrzegania zaleceń lekarza. okołostawowych. Ta postać reumatyzmu występuje bardzo często. atakująca przecież dzieci i młodzież. choć nie ma on tak ciężkiego przebiegu.. nadwaga i inne. których poszczególne stawy są nadmiernie obciążone . np. a kąsa serce”. Ujawnia się przeważnie po 40 roku życia. w stawach kolanowych i biodrowych oraz w stawach kręgosłupa. Bardzo ważną rolę. płaskostopie. stóp. tzn. dźwiganie nadmiernych ciężarów itp. odgrywa systematyczna gimnastyka oraz zabiegi fizykoterapeutyczne. Przyczyny tych chorób dotąd są nieznane. a także zimno. Nie leczone obie mogą doprowadzić do trwałych zniekształceń. że „liże stawy. a w konsekwencji do inwalidztwa. nagłe zmiany temperatury. np. Istnieje bowiem wiele różnych chorób reumatycznych. a w szczególności stawów. płaskostopie). odmienne są przyczyny ich powstawania i niejednakowy ich przebieg. czynniki emocjonalne. Jest to oczywiście duże uproszczenie. wilgoć. ale zarówno w tych. Mówi się o niej. Niezwykle zdradliwa jest też gorączka reumatyczna. Może zaatakować wszystkie stawy.lub długo pozostają w przymusowej pozycji. jak i innych stawach nie doprowadza do usztywnienia ani do tak dużych zniekształceń.REUMATYZM NIEJEDNO MA IMIĘ Łamanie w kościach. Konsekwencje typu reumatycznego dają też niektóre choroby przemiany materii. jak i leczeniu gośćca zwyrodniającego. dna.

woda powinna być gorąca. przynajmniej kilka kolejnych dni (i powtarzać kurację co miesiąc). Kąpiel powinna trwać około pół godziny. Reumogran. babki lancetowatej. słabo osłodzony. poprawiające krążenie krwi. odstawić do naciągnięcia i odcedzić do wanny z wodą. jodły. przynajmniej kilka dni w miesiącu. a więc jedzenie świeżych produktów z uwzględnieniem sporej ilości warzyw i owoców. po czym wlewamy do wanny i uzupełniamy wodą. korzeń żywokostu . Witold Poprzęcki. Proponuję ponadto spożywanie octu jabłkowego. Radził też stosować zioła rozgrzewające. stawach. kwiat wężówki. miętę. Zalecam też popijanie wywaru z obierzyn ziemniaczanych z dodatkiem ptasiego rdestu. a w rezultacie bóle.KURACJA PRZECIWREUMATYCZNA Kurację należy zacząć przede wszystkim od poprawy pracy nerek. korzystanie z ruchu. lokują się w zastawkach żylnych w pobliżu nerwów. Należy zagotować pół kilograma igliwia w kilku litrach wody. Można je zmieszać. Do każdej kąpieli dodać trochę naparu z mięty oraz 1/4 kg drożdży. picie odpowiedniej ilości płynów. W kuracji przeciwreumatycznej godne polecenia są również gotowe mieszanki ziołowe: Reumosan. Kąpiele powinno powtarzać się trzy razy w tygodniu przez dwa miesiące. ziele macierzanki wonnej. które się w niej tworzą. złogi. Do jednej kąpieli bierze się połowę tej porcji. który doskonale czyści nerki i stawy ze wszelkich złogów i nie dopuszcza do ich powstawania. Znakomity zielarz. a więc kwiat czarnego bzu. liście borówki. pęcherzyku żółciowym powinny taką kurację stosować całe życie. Popijać płyn parę razy w ciągu dnia. Jeżeli bowiem krew nie jest należycie oczyszczona przez te dwa organy. 61 . Zamiast obierzyn ziemniaczanych osoby z nadwagą mogą stosować słomę owsianą (garść słomy zalać l litrem wody i gotować przez pół godziny). powodujące rozluźnienie mięśni i ustępowanie dolegliwości gośćcowych. Ulgę przy bólach reumatycznych przynoszą też kąpiele z dodatkiem zmiksowanej kapusty (2 główki na wannę wody) lub igliwie sosny. przy zaparciach również ziela kruszyny. Przy skłonnościach do tworzenia się złogów w nerkach i stawach ważne jest właściwe odżywianie. krwawnika. lipy.po 100 gramów. spożywanie otrąb. ponieważ ogromną większość złogów reumatycznych tylko tą drogą można z organizmu usunąć. świerku. Usprawnić należy wątrobę. Odwar z ziół rozcieńczony w 6 litrach wody. Pić go należy dwa razy dziennie: 2 łyżeczki octu. miętę. W ich skład wchodzą: rumianek. Po każdej kąpieli natychmiast położyć się do łóżka. dla wspomożenia pracy wątroby zalecał stosowanie dziurawca. zrobić z nich napar (łyżkę mieszanki zalać szklanką wrzątku) i pić 2-3 razy dziennie. a w celu poprawienia pracy nerek: kwiat bzu czarnego. owoc jałowca. a krew do szybszego krążenia. rumianek i korę wierzbową. Zimą stosować poduszki gorczycowe lub kilkuminutowe okłady z utartego chrzanu. który pobudza organizm do sprawniejszego funkcjonowania. co powoduje ucisk. 2 łyżeczki miodu na pół szklanki przegotowanej wody. Wskazane są także kąpiele ziołowe. nieoczyszczonej soli (w niewielkiej ilości). Pyrosan. Osoby szczególnie podatne na tworzenie się złogów w nerkach. ziele nostrzyku. Wskazane jest zapobieganie otyłości.

wydzielających się w moczu i krwi w postaci ciała stałego.promieniowanie. Podobne przyczyny powodują powstawanie złogów w stawach. nie-oczyszczonej soli (w ograniczonej ilości). spożywanie otrąb. Zasadniczą zatem sprawą przy skłonnościach do tworzenia się złogów w nerkach i stawach jest przede wszystkim zapobieganie. gdzie najbardziej dokucza nam reumatyzm lub artretyzm. trwających wiele lat. jego nadmierne zagęszczenie spowodowane piciem zbyt małych ilości płynów. A i D. nie dopuszcza do ich powstawania. twardej wody. wreszcie jadanie pokarmów obfitujących w substancje tworzące złogi w drogach moczowych (np. zszywa dwa brzegi. który doskonale czyści nerki i stawy ze wszelkich złogów. • Osobom o skłonnościach do tworzenia się złogów polecam ocet jabłkowy. więc i kuracja jest podobna. na odpowiednim odżywianiu. Pijemy go dwa razy dziennie: 2 łyżeczki z 2 łyżeczkami miodu na pół szklanki przegotowanej wody. szczególnie w lecie i podczas pracy w gorących pomieszczeniach. Wtedy zaszywa się ostatni brzeg i otrzymuje poduszkę gorczycową. Powstawaniu złogów tych soli sprzyjają takie czynniki. A więc jadanie świeżych produktów. zalewamy przegotowaną. zapalenie dróg moczowych. osłodzoną wodą (3 łyżki cukru na l szklankę wody). Sucha gorczyca nie nagrzewa od razu.in. który powoduje sprawniejsze funkcjonowanie całego organizmu i sprawniejsze krążenie krwi. Wskazany jest także ruch. które atakują błonę maziową i ścięgna. które normalnie znajdują się w moczu w stanie rozpuszczonym. W nerkach. polegające m. W co drugą kieszonkę nasypuje się przez lejek biła gorczycę. siedzący tryb życia. odwraca na drugą stronę „kieszonkę”.). częste spożywanie konserw i nieświeżych koncentratów. powodujących wytrącenie się z moczu kryształków różnych soli. przedawkowanie leków itp. odpowiednia ilość płynów. czyli substancji nierozpuszczalnych. niedobór wit. w stawach natomiast stwardniałe substancje. nadmiar cukru i białej soli. zaczyna się jej dobroczynne działanie . mamy już świetny. wywołując stany zapalne. po przecedzeniu i przelaniu do butelek. zdrowy ocet. następnie obwiązujemy słój czystą płócienną serwetką i po trzech tygodniach. pęcherzyku żółciowym tworzy się nierozpuszczalny piasek oraz kamienie. Obierzyny z jabłek wrzucamy do słoja. Kamica nerkowa powstaje w wyniku zaburzeń przemiany materii. zastój moczu. powodujący powolniejsze ogólne krążenie krwi.PODUSZKA GORCZYCOWA Kawałek płótna lub zwartej bawełnianej tkaniny o wymiarach 40 na 80 cm składa się na pół. zapobieganie otyłości. Złogi w nerkach i stawach są często przyczyną chorób przewlekłych. którą przykładamy na noc na gołe ciało w miejscu. 62 . JAK USUNĄĆ ZBĘDNE ZŁOGI? Złogi tworzą się z niestrawionych resztek pokarmowych. Całość stebnuje się co 2 cm. Pewną rolę odgrywa tu również noszenie zbyt ciasnego obuwia. jak np. z uwzględnieniem sporej ilości warzyw i owoców. dopiero jak nagrzeje się od ciała. Przyrządzamy go w następujący sposób.

in. póki ciepły. że różne zanieczyszczenia krwi. Można taką kurację powtarzać co 2 miesiące z bardzo dobrym efektem dla zdrowia i urody. Warzywa zalewamy 2 1/2 litrami wody i gotujemy pod przykryciem przez godzinę. gęstej ropy. 2 marchewki. tzw. Niekiedy ropa przedostaje się do nosa i można ją częściowo wydmuchać. ziemniaków. która je rozsadzała powodując uparty. Polecam również noszenie w domu specjalnych kapci. wiosną także „wyoczkowanych”. Poza nim nie jemy nic przez 5 dni. rycynę lub pigułkę ziołową). w którym mogłyby się ulokować. Nie solimy. 2 pory (mogą być z nacią) oraz l seler. Skutecznym środkiem jest tzw. a tym samym powodują sprawniejsza pracę nerek. obciążona jeszcze nadmiarem soli w pożywieniu. Taki „zatokowy katar” to stosunkowo łagodna forma zapalenia komór Highmore'a. a następnie przez pięć kolejnych dni ogranicza się jedynie do popijania bulionu. krążą po całym organizmie szukając miejsca. Komory oboczne nosa padają wówczas ofiarą. które przyczyniają się do lepszego ukrwienia stóp. Doskonale działają także nasiadówki ze skrzypu. z dodatkiem rdestu ptasiego. 63 . zaparzamy polewając wrzątkiem i odsączamy okład. wlewamy do wiadra i siadamy nad parą na 20 minut. Od zewnątrz więc stosujemy okłady. Obieramy l kilogram doskonale wyszorowanych.• • • Doskonałe rezultaty daje także popijanie wywaru z ziemniaczanych obierzyn. we Francji. To ich zła praca. Taki „post” nie tylko doskonale oczyszcza cały organizm z wszelkiego niepotrzebnego balastu. Dziś wiemy. gorzką sól. stosowana chętnie np. nie mające ujścia z moczem na zewnątrz. czyli przebijania ściany jednej. 3 pietruszki. Po naciągnięciu popijamy kilkakrotnie w ciągu dnia przynajmniej przez kilka kolejnych dni. jak się to mówi . Na czym ona polega? Otóż pacjent przed planowaną „pokutą” zażywa wieczorem jakiś środek przeczyszczający (np. W wywarze zaparzamy 2-3 łyżki rdestu ptasiego. sprawia. że zapaleniu komór obocznych nosa winne są m. ZAPALENIE ZATOK Jeszcze nie tak dawno zapalenie zatok obocznych nosa uważano za chorobę nieznanego pochodzenia i leczono drogą tzw. Zapalenie komór można leczyć zewnętrznie i wewnętrznie. A więc jest to jednocześnie doskonały sposób na pozbycie się zbędnych kilogramów. W jednym garnku gotuje się wywar z obierzyn ziemniaczanych według podanego już przepisu.stan zapalny. kuracja tybetańska.. ale także powoduje utratę 3 kg wagi. potem drugiej komory i ściągania stamtąd zielonej. Oczywiście każdego dnia przygotowujemy nową porcję bulionu. kładziemy na twarz tak. Odcedzamy i łączymy z wywarem z obierzyn. nerki. Garść kwiatu rumianku i ziela nostrzyka kładziemy na płótnie. pokuta. fakirek. zalewamy obierzyny l litrem wody i gotujemy pół godziny pod przykryciem. przynajmniej przez kilka dni w miesiącu.. a na tym swoistym śmietniku mnożą się drobnoustroje i oto . frontalny ból głowy. w drugim garnku natomiast gotuje się 3 cebule. ale najczęściej przewlekła. nikotyną itp. Opakowanie skrzypu gotujemy przez pół godziny. Jest to tzw. Osoby szczególnie skłonne do „łapania” złogów powinny taką kuracje prowadzić przez całe życie.chroniczna. punkcji. polegająca na odtruciu całego organizmu. Popijamy kilka razy dziennie.

Urogan. sok łopianu i sok brzozy. Sposób zażywania podano na opakowaniu. żółtko jaja. nać i nasienie pietruszki. kora i kłącza. Poza tym rzadko się zdarza. czy to od zwykłego uderzenia. nasienie czarnuszki i nasienie kozieradki. pietruszka. żeby zapalenie wielonerwowe przyszło jako sprawa samoistna. Okład trzymamy najmniej pół godziny. a gotujemy je 5-10 min.. żadnym nagrzewaniem nie da się rozpędzić. nasiona i jagody parzymy zwyczajnie . aby nie tylko pozbyć się bólów głowy. Wewnętrznie . kalafior. ale i spowodować. brak kwasów żołądkowych. Jednak racjonalny „dowóz” witaminy B1 musi polegać przede wszystkim na właściwym odżywianiu. wątroba. Ze środków doraźnych o dość szybkim działaniu można stosować zastrzyki biostyminy (co drugi dzień zastrzyk. jak np. to ataku bólu. Dlatego od nich trzeba zacząć przyrządzanie napoju. aż doszło do zapalenia wielonerwowego. Takie zioła to pączki i liść brzozy. Po ugotowaniu do garnka ze skrzypem wsypujemy pozostałe składniki naparu. że zioła. a każdy ból. czyraczyca. W jadłospisie. pomidory. Aby przyrządzić leczniczy napój. czy spowodowany poważniejszą przyczyną. Ale jeżeli w wypadku ischiasu już nagrzewanie poduszką elektryczną przyniesie ulgę (podobnie jak ból zęba nieco zelżeje przy popłukaniu rumiankiem lub szałwią). aby rozgrzać i „uruchomić” pewną część ropy zajmującej komory. Natomiast ziele skrzypu przyrządza się osobno. zwane popularnie zapaleniem „korzonków” (choć miejsca bolące to nie są „korzonki” tylko zakończenia nerwów). mleko sproszkowane. liść czarnej porzeczki.aby zapachem tych ziół można było głęboko oddychać. TE „KORZONKI”! Zapalenie wielonerwowe. które nie dokuczały mu wyraźnymi bólami i dlatego nie zwracał na nie uwagi. ACH. pieczarki. ziele rdestu ptasiego. szpinak i codzienne surówki z tych lub innych warzyw i owoców. a szczególnie niedoboru witaminy B1 w naszym pożywieniu. Dwa lub trzy z wymienionych środków ziołowych wystarczą. Podobny kłopot sprawiają nam wszystkie korzenie. zmielonego siemienia lnianego lub z gotowanej cebuli. spowodowanego zapaleniem wielonerwowym.łyżka stołowa na szklankę wrzątku. powinny znaleźć się: seler. jednostronny paraliż nerwu twarzowego. 64 . korzeń wilżyny.pijemy napary ziół pomagające oczyścić krew przez nerki. odcedzić. Z gotowych środków ziołowych korzystnych przy tym schorzeniu należy wymienić: Fitolizynę. I po tym głównie poznaje się tę chorobę. Dolegliwości tej mogą towarzyszyć objawy chorobowe nie mniej dokuczliwe i groźne. liść maliny. ischias. że wszystkie nerwobóle są do siebie podobne w odczuciach. potrzymać pod przykryciem 10-15 min. jest objawem zagłodzenia witaminowego. zwyrodnienie nerwów obwodowych (różnego rodzaju paraliże). liść mącznicy. gdyż należy gotować je pod przykryciem nie krócej niż 1/2 godziny (garść na litr wody). jak przy wszystkich niedomogach nerkowych. w proporcji łyżka na szklankę wody. kłącze perzu. czas dostateczny. W codziennym jadłospisie musi się znaleźć: mleko pełne. jagody jałowca. kwiaty. chory taki odczuwa stokroć mocniej niż człowiek zdrowy. 3 serie po 10 iniekcji). jakieś sensacje trawienne. Trzeba przy tym wyjaśnić. by nigdy nie wróciły. należy pamiętać. ciepłe okłady z namoczonego. przewód moczowy. Najczęściej pacjent ma już na swoim koncie jakieś nerwice.

których jak najwięcej należy jadać na surowo. drożdże. Zaburzenia w pracy tarczycy polegają albo na nadmiernym 65 . o których była mowa. tyle.. Jednak zawsze jej podstawowa przyczyna jest taka sama . kapusta. ale również zapewnią lepsze przyswajanie witamin. przykurcz mięśni. świeże ryby morskie. Przyprawy trawienne. Takie witaminowe zagłodzenie powoduje ogromną ilość chorób: zapalenie wielonerwowe. papryka nie tylko uczynią pokarmy strawniejszymi. Tarczyca jest bardzo unaczyniona.brak witamin B1 i B2 w pożywieniu albo też złe trawienie pokarmów zawierających te witaminy. może spowodować awitaminozę. świeże ryby rzeczne. chrzan. 3-5 dag dziennie zagotowane w szklance wrzącej wody. że nerwica jest tylko jedna. majeranek. majeranek. pieprz prawdziwy i ziołowy. cebulę i czosnek (do mięs. zwany tyroksyną. Bóle towarzyszące innym chorobom odczuwamy w tym stanie o wiele silniej. a więc złe przyswajanie. owoce.. Ilość wydalanej tyroksyny regulowana jest przez przysadkę. że tylko ta droga wiedzie do wyleczenia.drożdże. pieczywo razowe. atonia żołądka i wreszcie .Diegestosan (szklankę naparu dwa razy dziennie). ale warto wiedzieć. pieprz. chrzan. Hormon ten jest magazynowany w postaci tyreoglobuliny. Poza tym przy awitaminozie B1 i B2 może wystąpić zahamowanie przemiany materii.wyniszczenie ustroju. jak groch. Prawidłowo pracująca tarczyca wymaga „dowozu” 2 mg jodu na dobę. GDY DOKUCZA TARCZYCA Tarczyca składa się z dwu połączonych ze sobą płatów. surówki. zawierających w swym świetle koloid. orzechy. jak najczęściej świeże ryby morskie. w ciągu godziny przepływa przez nią około 5 litrów krwi.wieprzowina. jak zapalenie wielonerwowe leczyć się nie da. Witaminami syntetycznymi i wyodrębnionymi awitaminozy tak zaawansowanej. Wydziela hormon. zboże z pełnego przemiału. Zawczasu więc do pożywienia należy wprowadzić groch. ryb i drobiu). nerki. kapustę. ale i złe ich trawienie. wątrobę. Wszystkie wielowitaminowe artykuły żywnościowe. Leży po obydwu stronach chrząstki tarczowatej i górnej części tchawicy. z jodu. takie jak: kminek. że atakuje różne organy wewnętrzne. a tam gdzie dopiero zaczynają się kłopoty trawienne . Tylko właściwe odżywianie jest rzeczywistą terapią chroniącą przed nawrotem. podroby mają opinię ciężko strawnych. o budowie pęcherzykowatej. chromanie przestankowe. Nie tylko bowiem brak artykułów bogatych w witaminy. MOJE SPOJRZENIE NA NERWICE Należy wiedzieć. a wreszcie niezawodne w większości chorób pochodzących z braku witamin . Z ziół w stanach nerwicowych stosujemy gotową mieszankę Nervosan. składający się w 50 proc. żółtko jaj. kolendra. kozieradkę (do serów). owoce i miód. takie jak: kminek. zwany tyreoglobuliną. Trzeba sobie wtedy przypomnieć przyprawy trawienne. orzechy. Składa się z dużej ilości „zrazików”.. warzywa. paprykę.

Obrzękła twarz jest okrągła i ma wygląd księżycowaty. Objawy: pobudliwość nerwowa. mają uczucie zimna. prowadzone przez lekarza. Ciśnienie tętnicze krwi jest podwyższone. Niedoczynność tarczycy występuje także częściej u kobiet niż u mężczyzn. np. Ale z podanych wyżej informacji zainteresowani Czytelnicy będą mogli w przybliżeniu określić rodzaj swojego stanu chorobowego i udać się do właściwego specjalisty. RADY DLA DIABETYKÓW Wykaz ustalony przez Światową Organizację Zdrowia lokuje cukrzycę. bezsenność. Występuje drżenie wysuniętych rąk i stany podgorączkowe. Przyczyną jego jest brak jodu w wodzie i w pokarmach. Występuje ono znacznie częściej u kobiet niż u mężczyzn. w ciągu pół roku i dlatego wydaje się. Tętno . tzw. Leczy się ją podając 3 razy dziennie thyroideum w drażetkach po 0. Dieta powinna być wysokokaloryczna z dodatkiem witamin A.2 mg. chorób cywilizacyjnych. na liście schorzeń spowodowanych przez braki odpowiednich składników w pożywieniu. Nadczynność tarczycy stwierdza się przez powiększenie gruczołu (wole). pocenie się.. podobnie jak ciśnienie tętnicze krwi. że najważniejsze jest przestrzeganie właściwej diety w codziennym jadłospisie. jego akcja przyspieszona. Można wówczas podawać 5-procentowy roztwór Lugola. Niedoczynność tarczycy. Niedobór tyroksyny prowadzi do odkładania się w tkance podskórnej substancji śluzowanej i powoduje obniżenie się podstawowej przemiany materii i czynności wszystkich narządów ustroju.100 na minutę. Nadczynność tarczycy jest chorobą uleczalną. Zdarza się. a przyczyną jego są zakażenia. obrzęk śluzowaty. że cukrzyca przychodzi w tempie dość szybkim. 66 . Oczy mają bardzo silny połysk. zabiegiem operacyjnym i zaburzeniami wydzielania wewnętrznego. może być spowodowana zanikiem tarczycy po przebyciu zapalenia gruczołu tarczycowego. chudnięcie. Chorzy są senni. Widoczny jest wytrzeszcz gałek ocznych. Włosy szczególnie brwi. obniżone. Podstawowa przemiana materii jest również znacznie podwyższona. wilgotna i ciepła. Serce jest powiększone. wypadają. Tarczyca może powiększyć się w kierunki przestrzeni pozamostkowej. Stosuje się leki uspokajające. To bardzo ważne. kołatanie serca. objaw rzadkiego mrugania. Mięsień serca ulega uszkodzeniu przez tyroksynę i może powstać niewydolność krążenia. Podwyższony jest procent cholesterolu we krwi (ponad 200 mg). pozbawiony wyrazu. apatyczni. podaje się jod w celu zahamowania wydzielania tyroksyny oraz Metisol pod kontrolą lekarz. podawaniem metylotiouracylu w zbyt dużych dawkach. Choroba jest uleczalna. Leczenie wszystkich schorzeń tarczycy musi być oczywiście indywidualne. biegunki. urazy psychiczne. a serce ma powiększone wymiary wskutek odkładania się w nim substancji śluzowatych. W miarę ustępowania schorzenia dawkę się zmniejsza. C i B-complex. Skóra jest sucha. istnieje jeszcze schorzenie zwane wolem nagminnym. Mówią i poruszają się wolno. zaburzenia wielogruczołowe w okresie przekwitania.wydzielaniu tyroksyny (nadczynność tarczycy). a zapobiegawczo dodawać należy do spożywanej soli 10 mg jodku potasowego na l kg soli. zimna i obrzękła. Powiększony język ma odciski zębów na brzegach. Tętno jest zwolnione. Kobiety nie miesiączkują. albo na zbyt małym wydzielaniu (niedoczynność tarczycy). jak większość tzw. dojrzewania i ciąży. Skóra jest różowa.

np. szpinak. „Test” na takie żywienie jest bardzo prosty: z ołówkiem w ręku zapisujemy każdy artykuł spożywczy. podzieliwszy na 4 dawki w ciągu dnia. owoc borówki-brusznicy. Wodę tę należy wygotować do połowy i wypić. wiśniach.Stan podcukrzycowy i późniejsze przecukrzenie krwi są prawie zawsze następstwem złej przemiany materii. jajku surowym. trzy w mieszance. Zioła. nieco częściej smażoną. Oczywiście. świeżych ogórkach. to najczęściej dlatego. co surowe. w tranie. smażone. Dość często okazuje się. i leczący. Wszystko to sprawiło. razowym. znakomity środek przeciwcukrzycowy mamy zawsze pod ręką i jeżeli cukrzyca może nam zagrozić. śliwkach. mielone nasienie kozieradki (znakomicie smakuje z białym sercem). seler. a więc „rozsadzają”. do nabycia w aptekach i w sklepach zielarskich. truskawkach. cielęcinie. owoc czarnej jagody. owies lub płatki owsiane. ŁUSZCZYCA l DIETA Leczenie łuszczycy trwa zawsze dość długo. drożdżach i miodzie. nabiałem itp. W naszym pożywieniu jarzyny. Tymczasem podstawowy. a więc szczypiorek. Te ostatnie powinny być zawsze dobrze przyprawione środkami trawiennymi. pacjent mógł jej nie zauważyć i dopiero stwierdzenie cukru w moczu było pierwszym sygnałem alarmowym. Nie bójmy się w podobnym wypadku jadać surowych jarzyn. ale gotowaną. poziomkach. powodują wzdęcia. w baraninie. winogronach białych. bierzemy łyżkę takiej mieszanki i pijemy dwa. Powinno ich być najmniej 60. u podstaw której dość długo leżało wadliwe trawienie oraz monotonne pożywienie. miodu lub śmietany możemy je w ilościach niewielkich stale dołączać do naszego codziennego wyżywienia. korzeń mniszka i kłącze koziołka. a tym. jeżynach. którą znajdujemy w brukwi. oczywiście. powinny dominować nad węglowodanami i białkami. trzy razy dziennie. w którym nie było należytej równowagi między tym. strączyny fasoli. szczególnie surowe. który w ciągu miesiąca znalazł się na naszym stole. owoce. grochach. a nawet boleści. pieczone. Istnieje również gotowa mieszanka ziołowa . Dwa trzy razy dziennie należy płaską łyżeczkę takiego proszku zażyć i popić zimną wodą. w pieczywie pszennym. że cukrzyca zjawiła się niepostrzeżenie. czyli artykułami mięsnymi. marchwi surowej. ziele dziurawca. Dodając do nich chrzanu..i zapobiegawczy. morelach suszonych. czarnych jagodach. bo leczyć trzeba przede wszystkim -właściwym żywieniem. inne artykuły z tej rodziny botanicznej. jabłkach. kapustach. cytrynie ze skórką. żeby się nie zachłysnąć. Cebulę jada się u nas dość rzadko surową. powinny również figurować w naszym pożywieniu. ziele pokrzywy. że pacjent nie może jeść wielu z wyżej wymienionych artykułów. świeżych rybach morskich. pieprzu lub papryki. biała kapusta. o których wcześniej była mowa. z rosołu wyrzuca się razem z kośćmi i innymi odpadkami. liście czarnego bzu. pory i czosnek. 67 . Najpotrzebniejsza w leczeniu łuszczycy jest witamina B6. ziele szałwi. przy czym więcej niż połowa surowych. pomarańczach. Strączyny fasoli i kłącza perzu gotujemy w proporcji 100 g na 6 szklanek wody. że nie doceniamy cebuli. bo mu one szkodzą. zaparzamy po dwa. seler.Diabetosan. Tego się nigdy nie jada. zmieniając pozycje z tej listy w miarę tego. ostrożnie. Oprócz cebuli poziom cukru we krwi obniżają: perz. a to jest właśnie najlepszy środek . co gotowane. które nie wiadomo dlaczego jada się zawsze gotowane: burak czerwony. jak się będzie zmieniało zaopatrzenie rynku. cebuli surowej.

Pierwszą z nich jest niedobór magnezu. To wszystko pomaga na łuszczyce. stosując Cholegran lub Normogran 2 razy dziennie łyżeczkę przed jedzeniem. o współczynniku G (od nazwiska Górnickich) większym od 100. który uległ wyparciu przez mangan z osłonek mielinowych włókien nerwowych. gdyż chodzi tu nie tylko o trawienie. pieprz lub jeszcze inne przyprawy trawienne. POMOC W STWARDNIENIU ROZSIANYM Najważniejszy problem w leczeniu stwardnienia rozsianego to usunięcie trzech przyczyn wywołujących tę chorobę. co spowodowało zahamowanie przewodnictwa elektrycznego z mózgu do przyczepów mięśni. W celu przywrócenia organizmowi potrzebnej ilości magnezu zalecam stosowanie produktów spożywczych.Trzeba wtedy sypać do tych potraw kminek. uzupełniając brak witamin w organizmie. co likwiduje tę przyczynę. majeranek. Owoce i ich soki G botwina papryka rzodkiewka pomidory rabarbar burak czerwony rzepa seler liście seler bulwa szparagi szpinak Grzyby pieczarki drożdże Tłuszcze masło jajka surowe Ryby węgorz węgorz wędzony G flądra 66 karp 73 śledź do 350 dorsz 160 makrela 180 230 435 300 254 252 Mięso 217 93 300 60 93 175 175 168 75 106 76 G 164 427 G 25 260 G 600 1660 1550 1500 1300 2800 1650 wieprzowina kotlet wieprzowina szynka wieprzowina wątroba wieprzowina nerki Zboża i maki 316 300 60 160 G Orzechy orzechy ziemne orzechy włoskie orzechy laskowe migdały Słodycze i napoje miód kakao herbata wino Mleko G 120 70 36 133 G 100 120 do 19 do 53 G Warzywa fasola biała groch marchew ziemniaki kapusta czerwona kapusta biała kalarepa dynia czosnek kukurydza G . ale i o przyswojenie witaminy 62. Ponadto konieczne jest doprowadzenie do codziennego wypróżnienia.

kurczak wątroba z drobiu żołądki z drobiu cielęcina kotlet 1850 73 120 530 68 .

leczenie półpaśca polega na dostarczeniu organizmowi witamin naturalnych i to wszelkimi drogami. To wszystko należy wymieszać z trzykrotnie większą ilością smalcu i smarować krosty cienko na noc. Dlatego też zalecam picie surowych soków oraz spożywanie jak największej ilości surówek. szparagów. chleba z pełnego przemiału. w skład której wchodzi 10 g Azulanu. Dla osoby chorej na SM bardzo ważne jest prowadzenie odpowiedniego trybu życia i diety. do 50 g masła. Można zjeść trochę śmietany. należy zbilansować je produktami o współczynniku większym niż 100 G. a przyspieszy to ich powrót do zdrowia. powodują niedobór tych pierwiastków w ustroju . miodu kwiatowego. rabarbaru. Nie zalecam natomiast spożywania warzyw łodygowych. zalecam zjadanie tylko trzech posiłków dziennie i dbanie o wypróżnienie. Po przebudzeniu się należy nacierać ciało szorstką rękawicą zmoczoną w zimnej wodzie z solą (łyżka szarej soli kuchennej na szklankę zimnej wody). Produkty. W zależności od apetytu proponuję następującą normę dzienną produktów spożywczych: chleb z pełnego przemiału do 125 g. gotować pod przykryciem 1/2 godziny i odcedzić). ale z powodu spożywania pokarmów gotowanych. Wykaz produktów spożywczych pod względem przydatności dla chorych na SM. Jeśli ktoś będzie stosował produkty ze współczynnikiem mniejszym niż 100 G. wysypka ta rozszerza się nieraz w ciągu kilku godzin. którą uraża nawet jedwabna bielizna. ulega on denaturacji. surowe mleko. kalarepy. Wprawdzie enzym fitaza mógłby rozpuścić fityniany. przyczyna trzecia to bardzo twarde. tłustych ziaren słonecznika. wapń. surowe jajka. a rano zmywać odwarem ze skrzypu (garść skrzypu na l litr wody. Na okłady miejsc zaatakowanych półpaścem stosujemy: 1) maść witaminową. do 3 łyżeczek miodu. I wreszcie. 69 . występujące (rozsiane) w mózgu i rdzeniu kręgowym złogi z krzemianu manganu. kompotu. kiełki zbóż. Racjonalne .i względnie szybkie . liściastych. cynk. 5 g nalewki kupalnikowej (Tinctura Arnicae) i 5 g nalewki glistnikowej (Tinctura Cholidonii).to druga przyczyna powstawania SM. jedno jajko. Aby pokarm nie zalegał w żołądku. kapusty. BOLESNY PÓŁPASIEC Półpasiec.moim zdaniem .Gdy do jelit wraz z pożywieniem przedostają się nierozpuszczalne fityny wiążące i wydalające magnez. nasion słonecznika i orzechów 500-700 g dziennie. żelazo i miedź. Stosować małe ilości cukru. soli rafinowanej i herbaty. których współczynnik G jest wyższy niż 100 są wskazane dla chorych na SM. gdyż półpasiec . Chorzy na SM powinni stosować w swojej diecie produkty o najwyższym współczynniku G. surowe owoce.to po prostu awitaminoza. Na krótko przed posiłkiem dobrze jest spożywać stare korzenie marchwi. Ogromne nieraz obszary ciała pokrywa bardzo bolesna wysypka. orzechów włoskich lub laskowych. Złogi te mogą ulec rozpuszczeniu w wyniku długotrwałego popijania określonych soków ze świeżych warzyw i owoców. jeden litr mleka. Z kolei dla polepszenia równowagi neromięśniowej zalecane są tabletki francuskie „Magnesium Glicocole” oraz MgCl (chlorek magnezu) do nabycia w aptekach homeopatycznych. dużych ilości ziemniaków.

czarnej rzepy. pomidorów. drożdże. jaja. Przy braku wszystkich wyliczonych środków dużą ulgę mogą przynieść również okłady z gotowanej cebuli. cierpią zarówno dzieci. Niestety. paprykę. polanego ciepłą wodą. chrzan. bladością. tran. W zasadzie nasz organizm potrzebuje niewiele żelaza. częste katary i nieżyty nosa. Dzieje się tak m. Wszystko to jest oczywiście leczeniem doraźnym. ponieważ organizm nie jest w stanie wchłonąć ich w całości. Osoby wykonujące ciężką pracę fizyczną. Surówki takie robimy w dowolnym rzecz jasna. czyli natkę pietruszki. rzadziej kwasu foliowego. powodują zwiększenie zapotrzebowania na ten minerał. a także Falvit. Okład taki zakładamy również na kilka godzin. długotrwałym zmęczeniem.nawet 20-30 mg na dobę. Człowiek funkcjonuje jakby na zwolnionych obrotach. ogórków świeżych. czasem bezsennością. Kobiety menstruujące . jabłek i innych owoców. wreszcie razowy chleb. nasiona dyni i słonecznika. A więc. szczypior i cebulę.co najważniejsze . zwłaszcza w warunkach zbyt obfitych i przedłużających się menstruacji. świeżą kapustę. Osoby cierpiące na anemię powinny zatem jadać jak najwięcej produktów. Do niedokrwistości przyczyniają się też krwawiące hemoroidy. czyli niedokrwistość. Anemię wywołuje także niewłaściwe odżywianie. Najlepszym i najskuteczniejszym lekarstwem jest odpowiednie odżywianie. w wyniku niedokwasoty żołądka. uprawiające intensywny trening sportowy. lekarstwa te nie są dostatecznie skuteczne. miedzi. mało urozmaicone. rzodkiewki. U dzieci przyczyną może być obecność w tzw. a jedynie około 10 proc. chronią nas nie tylko przed anemią. A więc jadać dużo warzyw i zieleniny. ale dla zabezpieczenia się przed nawrotami należy przede wszystkim zreformować żywienie. zestawie. ale również przed przeziębieniami.in. pieprz prawdziwy lub ziołowy. stany zapalne i gorączka. same nie wiedząc o tym. a także kwas foliowy. Osobom cierpiącym na anemię przepisuje się najczęściej preparaty żelaza . Zestawy należy zmieniać i .Ascofer czy Hemofer. paprykę. a także morele. trzeciego migdałka utrudniającego oddychanie. ubogie w warzywa. marchew. Warzywa. codziennie: surówka z kapusty. bólem głowy. świeżą kapustę. 10-20 mg dziennie. nie ze wszystkiego naraz. wzbogacają krew w hemoglobinę. sałatę. przeciętnie ok. miedź i witaminy. koperek. Oprócz tego niektóre osoby. marchwi. selery. jak i dorośli. zwłaszcza zielone. fasolę i soczewicę. potrzebują go jednak więcej niż ludzie pracujący umysłowo. Doskonały jest 70 . buraki. biały ser. zwłaszcza zielone. cierpią na zaburzenia wchłaniania żelaza. Zastrzyki z biostyminy (co drugi dzień zastrzyk) mogą przyśpieszyć leczenie. marchew.stosować do nich kminek. Często zakażenia. U kobiet przyczyną anemii mogą być okresowe utraty krwi. ANEMII MOŻNA ZAPOBIEC Objawia się ona ogólnym złym samopoczuciem. Najczęstszą przyczyną jest niedobór żelaza. Na anemię. bądź witamin z grupy B. selery. na noc. sałatę. szpinaku. rzeżuchę.olejem lnianym. groch.2) okłady z papki zrobionej ze zmielonego nasienia kozieradki. rzeżuchę. poprawią samopoczucie. paprykę. np. a jeszcze lepiej . kukurydzę. białej rzepy. koperek. zawierających żelazo. cykorii.

zawsze w kierunku serca. zmian temperatury. 71 . przejść pieszo jeden czy dwa przystanki. najlepiej z wodą i miodem. Poza tym należy pić mleko. rozmaryn. sałatę. Sałatę warto przyrządzić z natką pietruszki. Od nas samych. jak najdłużej przebywać na świeżym powietrzu (aby się dotlenić i zahartować). bakterie. choć wszyscy dookoła kichają i chorują na grypę. jeść biały ser. Następnie wkładamy ciepły szlafrok i gimnastykujemy się przez 5 minut. Pierwsza sprawa to odżywianie. mięso natomiast w niewielkich ilościach. Warto wiedzieć. słodyczy. Zachęcam więc gorąco do spożywania jak największej ilości warzyw. estragon. że żelazo zawarte w pożywieniu staje się bardziej przyswajalne.in. cukru. działa żółciopędnie). pieprz ziołowy. dynię (usprawniające m. wirusy. pity regularnie. Można też suchą szczotką masować całe ciało (także kark i uszy) zawsze w kierunku serca. Na pół szklanki wody bierzemy l łyżkę octu i 2 łyżeczki miodu. cykorię. udając się do pracy czy wracając do domu. przede wszystkim w postaci surówek: kapustę kwaszoną. Można np. a także czosnek i cebulę. W leczeniu anemii doskonale działa miód i pyłek kwiatowy. jak najmniej używajmy soli. majeranek. zależy zatem czy nasz organizm zahartuje się i uodporni na wahania temperatury. że żelazo w połączeniu z witaminą C jest łatwiej przyswajalne. Tym. kaszlu. już bez wycierania. bardzo łatwo przeziębić się. jak byśmy wypili najmocniejszą kawę. pluchy. uprawiający różne sporty. kminek. Można pić codziennie sok z marchwi i świeżej kapusty bądź zjadać solidną porcję kwaśnej kapusty z drobno posiekaną cebulą i marchewką. selery. usprawniają i pobudzają zachodzące w nim procesy. Radzę również. Ma to bowiem ogromny wpływ na wszystkie procesy. którzy mają trudności z obudzeniem się rano. Po każdym z tych zabiegów czujemy się tak. Wchodzimy do wanny i przez pół minuty polewamy zimną wodą krzyż i całe nogi. Ale są i tacy. natkę pietruszki. gorczyca (pół łyżeczki gorczycy popitej wodą poprawia trawienie. Przyprawy ziołowe -bazylia. podnoszą nie tylko smak wszelkich potraw. nakładamy ciepły szlafrok i gimnastykujemy się 5 minut. po czym. ciągle jemy za mało warzyw. jeśli to tylko możliwe. Niestety. A oprócz tego konieczny jest ruch i świeże powietrze. a także 1-2 łyżeczkami zmielonej pokrzywy (także suchej). polecam inny sposób. nabawić bólu gardła czy złapać grypę. ciast. ale również usprawniają trawienie i przemianę materii. odżywiający się właściwie.również sok z pokrzywy bądź zmielone suszone ziele dodawane do potraw. rzeżuchą. NIE DAJMY SIĘ PRZEZIĘBIENIU W czasie jesiennych chłodów. nawet w czasie słoty. każdego dnia. którzy okres ten przeżywają w doskonałym zdrowiu. Są to zwykle ludzie przebywający dużo na świeżym powietrzu. Przed przeziębieniem chroni nas także odpowiednie hartowanie organizmu. Pozytywne działanie ma również ocet jabłkowy. a później pogimnastykować się 5 minut w ciepłym szlafroku. w dużym stopniu. pracę nerek). sprawiające. Czasami przez całą jesień i zimę nie potrafimy uwolnić się od chrypki. Oto kilka przykładów. marchew (która poprawia także wzrok). Unikajmy białego pieczywa. kataru. Do szklanki zimnej wody wsypujemy łyżkę soli i nacieramy całe ciało szorstką rękawicą. choć to one właśnie wpływają w ogromnym stopniu na odporność naszego organizmu. ułatwiające przedostawanie się tlenu do organizmu. Pijemy dwa razy dziennie.

Napój z bratków (mieszanka) l łyżka ziela bratków. Pić po 1/2 szklanki co 2 godziny. a następnie w zimnej. 2. gotować 10 minut. moczymy w tym roztworze dużą ściereczkę i otulamy szyję łącznie z dekoltem i łopatkami. 2 szklanki wody. Sposób przygotowywania napojów z omawianych ziół jest zróżnicowany. 1. propolisu. ZIOŁA NA PRZEZIĘBIENIE Najpopularniejsze zioła przy przeziębieniu można podzielić na dwie podstawowe grupy: zioła przeciwgorączkowe i napotne. kopru włoskiego czy lipy przygotowuje się napary. pozostawić na 15 minut. Na ten kompres zawijamy jeszcze ręcznik kąpielowy lub ciepły wełniany szal i wchodźmy do łóżka. Pić co 2 godziny po pół szklanki. że przedstawione powyżej zioła mają zastosowanie nie tylko przy przeziębieniach. Jana Muszyńskiego. zioła działające wykrztuśnie. przecedzić. 72 . Zioła wykrztuśne to: suszone liście podbiału. natomiast z bratków przyrządza się napary i odwary.Gdy jednak nie uda nam się uniknąć przemarznięcia. Odmierzoną ilość ziół zalać wrzącą wodą. I tak np. I tak 20 razy. 2 szklanki wody. sok z malin lub porzeczek. propolisem. Zanurzamy na chwilę nogi w gorącej wodzie. l łyżka suszonych malin. dr. Następnie przygotowujemy kompres na gardło. Do pierwszych specjaliści zaliczają suszone maliny. Na l szklankę wody wsypujemy l łyżkę soli plus 2 kropelki 10-proc. z suszonych malin. anyż biedrzeniec. płuczemy je wodą z solą. Herbatka z kwiatów czarnego bzu (mieszanka) l łyżka kwiatu czarnego bzu. Pijemy także ciepłą herbatę z malinami. natychmiast po przyjściu do domu przygotowujemy sobie dużą miednicę z gorącą wodą z dodatkiem szlamu leczniczego. by się dobrze wypocić. kwiat lipy. Zioła wymieszać. l łyżka bratków. Przepisy przyrządzania napojów ziołowych stosowanych przy przeziębieniach podajemy według proporcji zaczerpniętych z prac prof. przyprawić dodatkiem soku malinowego lub porzeczkowego. Kiedy po przemarznięciu zaczyna boleć nas gardło. l łyżka kwiatu rumianku. soli ciechocińskiej czy nawet zwykłej kuchennej oraz drugą miednicę bądź wiadro z bardzo zimną wodą. zalać dwiema szklankami wrzącej wody. koper włoski oraz cebula. Po dwóch godzinach ból gardła minie. Przecedzić. Jednak stosowanie ich w sposób niżej opisany nie powoduje szkodliwych skutków. Zwolennicy ziół orientują się. i jeśli mamy. bratki i kwiat czarnego bzu. przykrywając się bardzo ciepło. plus pół tabletki Polopiryny S i wchodzimy do łóżka. Do pół szklanki zimnej wody wlewamy 2 łyżki octu spirytusowego. przykryć. l łyżka kwiatu lipowego. Odgrywają także pewną rolę w leczeniu innych dolegliwości.

propolisem. oczywiście wyłącznie z polecenia lekarza. gdy w pierwszych dniach chory nie położył się do łóżka. przykryć. UWAGA-GRYPA! Jest ona chorobą zakaźną. czasem także katar. Młodsze dzieci reagują dodatkowo bólami brzucha lub wymiotami. przepisze antybiotyki. trwająca kilka dni. o ile nie wystąpią jakieś powikłania. ból ucha. Zwykle jest to choroba niezbyt ciężka. połączona z bólem głowy. Po okresie wylęgania wirusa. Ziele bratków zalać wrzącą wodą. Występuje podrażnienie błony śluzowej gardła i krtani. Po wyciśnięciu nasączamy nim tamponiki z waty i wkładamy do nosa. Innym powikłaniem pogrypowym może być zapalenie płuc. Odcedzić. niezbyt głęboko. aż do momentu ustąpienia gorączki. starsze natomiast narzekają na bóle kończyn. często suchy kaszel. Koniecznie wówczas należy zgłosić się do lekarza. który. Występuje w postaci mniejszych lub większych epidemii i nie należy mylić jej z podobnie przebiegającym przeziębieniem. Zaczyna się niewinnie. Napar z bratków 5-70 g ziela bratków. Stosuje się jako środek wykrztuśny. „Miodek cebulowy” (stosowany przy kaszlu) 10 dag utartej cebuli. pozostawić na 10-20 minut. Suszone maliny zalać wrzącą wodą. Na l szklankę wody wsypujemy l łyżkę soli plus 2 kropelki 10 proc. pozostawić na 10-15 minut. zaczyna się nagle gorączka. Chorym podaje się zwykle aspirynę lub Polopirynę plus Calcium (Polfa) rozpuszczone w pół szklanki wrzącej wody z malinami i duże dawki witaminy C. Podawać co 3 godziny po łyżce stołowej. i jeśli mamy. 5. co trwa 1-2 dni. Na szczęście zdarzają się one rzadko i dotyczą zwykle dzieci i ludzi w zaawansowanym wieku. pleców i drapanie w gardle. 4 szklanki wody. Napój z suszonych malin 40-60 g suszonych malin. propolisu. Pić w dowolnych ilościach w stanach gorączkowych. że powikłania pogrypowe występują znacznie częściej. nasilenie kaszlu. trzeba koniecznie zwrócić się do lekarza. które pojawia się nieraz w drugim lub trzecim dniu choroby. jeśli trzeba. bóle przy oddawaniu moczu.3. Thiocodinę. W leczeniu niepowikłanej grypy ważne jest położenie się do łóżka i pozostanie w nim dostatecznie długo. by można je było łatwo usunąć. Obserwacje wykazują bowiem. Przy bólach gardła płuczemy je wodą z solą. 10 dag miodu. Antybiotyki w tym wypadku są absolutnie zbyteczne. wywoływaną przez wirusy. Odcedzić. Jeżeli dołączy katar. ponieważ wirusy grypy nie są na nie wrażliwe. a czasem dopiero po kilku dniach. 4. Potem pojawiają się chrypka. np. Katar natomiast łagodzi sok z cebuli i czosnku. również leki działające łagodząco na drogi oddechowe. W takich wypadkach również pacjent leczy się antybiotykami. l szklanka wody. leki przeciwkaszlowe i wykrztuśne. Jeśli jednak nastąpi ponowny wzrost temperatury (zwłaszcza u dzieci). przykryć. podgrzać do zawrzenia. Od czasu do czasu 73 . Składniki wymieszać. przyprawić do smaku miodem lub cukrem. bólami mięśni i stawów i ogólnym złym samopoczuciem. szczególnie dla dzieci.

jaja w szklance czy na miękko. dyni. budynie. Prawdę mówiąc. mleko. oczywiście w niewielkich ilościach. W okresie epidemii grypy trzeba koniecznie unikać liczniejszych zgromadzeń. Piętnaście lat później Włoch Spira uzyskał z tego proszku kwas salicylowy. zabieranej przez kosmonautów w przestworza. że jego organizm nie tolerował aspiryny. że praojcem tego środka był Hipokrates. mniej ciast i słodyczy. które podrażniają drogi oddechowe i osłabiają ogólną kondycję organizmu. przebywać jak najwięcej na świeżym powietrzu. Zachęcam do spożywania surówek z kapusty kwaszonej. W czasie grypy pacjent powinien dużo pić.ocenia jeden z internistów o światowej sławie. Richards po przebadaniu 833 niemowląt doniósł o pewnych kłopotach z noworodkami. gorczyca nie tylko podnoszą smak wielu potraw. Ale dopiero w 1828 roku łagodząca ból substancja została w formie krystalicznego proszku wyizolowana z kory wierzbowej i przez Anglika Wilkinsona nazwana salizin. Dziś jest jednym z najpopularniejszych leków. Eucaliptus Cpl 3 razy po 25 kropli na wodzie. porów. Z biegiem lat odkryto dalsze związki chemiczne. Już na 440 lat przed naszą erą genialny grecki lekarz znał kojące ból i obniżające gorączkę działanie kory wierzbowej. Jeden z amerykańskich kandydatów. majeranek. 3 razy dziennie po 25 kropli. Osoby gorączkujące powinny wystrzegać się potraw tłustych i ciężko strawnych. piersi i stopy spirytusem Apiscum Bryoniae. sałaty. Już w 1969 roku angielski lekarz.tamponiki zmieniamy. wywoływanych przez nadużycie tego niewinnego środka.twierdzi znany hematolog. Aspiryna pogłębia niekorzystne zmiany w obrazie krwi u osób ze złą krzepliwością . Przynosiły one ukojenie 74 . Bazylia. Doskonałe są herbatki z czarnego bzu. by uzupełnić utratę wody w organizmie spowodowaną poceniem się. A do nich należy przecież aspiryna. Można też wkładać (do nosa także) z liści mięty. powątpiewania o absolutnej nieszkodliwości aspiryny nie są zupełnie nowe. lipy. selerów. mięty. kminek. esiragon. kaszlu Cetraria Islandica Cpl 3 razy dziennie po 25 kropli. Wchodzi w skład apteczki. Mają one bowiem ogromny wpływ na nasze zdrowie. twarożek z różnymi dodatkami. ale poprawiają przemianę materii i proces trawienia. Również w czasie grypy starajmy się spożywać więcej ciemnego pieczywa. nie tylko zresztą w tym okresie. Dobrze jest także smarować plecy. musiał zrezygnować z podróży jedynie dlatego. Można śmiało powiedzieć. Co pięćsetna osoba łykająca aspirynę cierpi na krwotoki z żołądka oraz na objawy uczuleniowe . natki pietruszki. kisiele. Dotrze jest stosować leki homeopatyczne: Apis Cpl. pieprz ziołowy. głogu i rumianku bądź z Pyrosanu z malinowym sokiem. PRAWDA O ASPIRYNIE Odkryto ją przed 75 laty. galaretki owocowe. prof. nie przegrzewać się. A poza tym unikać alkoholu i wystrzegać się palenia papierosów. Polecane są natomiast gotowane mięsa i drób. przewidziany jako następny do lotu na Księżyc. Mogą to być domowe lemoniady z cytryny z dodatkiem miodu albo soki owocowe lub warzywne. wietrzyć często mieszkanie. Ostatnio coraz częściej jednak słyszy się głosy o pewnych skutkach ubocznych. Trzeba koniecznie jeść więcej warzyw. marchwi. uodporniają nasz organizm i pobudzają zachodzące w nim procesy. a także czosnku i cebuli. Nie bójmy się przypraw. W wypadku kataru smarować nos Eucaliptusem. geranium. których matki w pierwszym kwartale ciąży pobierały preparaty salicylowe. jogurt i kefir. rozmaryn.

czy zimniejszy podmuch wiatru. po czym kładziemy się do ciepłego łóżka. u Finów „sauna”. wydają się wyjątkiem. były jednak niesmaczne i drażniły błonę śluzową żołądka. Osoby. Spośród wielu tysięcy publikacji na temat jej dobroczynnego działania. które mówią o skutkach ubocznych. Powinno to trwać krótko. Do tego samego zresztą mają skłonności dorośli. Obecnie jest ona rzeczywiście. Latem możemy biegać codziennie przez kilkanaście minut po trawie pokrytej jeszcze rosą. HARTOWAĆ CZY CHOROWAĆ? Wiele matek skarży się. wkładamy ciepły szlafrok i gimnastykujemy 75 .w cierpieniu przede wszystkim reumatykom. czym ewentualnie zastąpić ten lek. którzy przez całe życie pracują na powietrzu. ani przez zbyt długi okres. łapią wszelkie infekcje. Zasadniczą sprawą jest uodpornienie nóg na zimno i przemoczenie. a tym samym uodpornić na choroby. Ojciec Feliksa Hoffmana. Można także postępować inaczej: do wanny nalać zimnej wody do wysokości 10 cm i dreptać w niej 2-4 minuty. poprzez kolana. Kwas acetylosalicylowy . Oczywiście. potem polewamy ramiona. są zdrowe. przed użyciem należy ją dokładnie rozdrobnić i obficie popić. Niemniej jednak. pośladki. najwyżej 1-2 minuty. Zawsze przed użyciem leku z aspiryną zażyć łyżeczkę zmielonego siemienia. odporne na wszelkie choroby.został przemianowany na aspirynę. zawsze od dołu w kierunku serca. z fabryki Byera. Polewanie rąk zaczynamy od palców. Nie ma na świecie leku o doskonałym i bezbłędnym działaniu. sprawne fizycznie i umysłowo. nie polecam aż tak skrajnych metod. Dodatkowo radzę polewać się zimną wodą. że organizm można zahartować. zaczynając od nóg do góry. które tak robią. te kilka. a farmaceuta z koncernu Bayera. zawsze zgodnie z ruchem wskazówek zegara. stosując nacieranie całego ciała zimną wodą z dodatkiem soli (l łyżka soli na szklankę wody) lub octu. chemika. Osoby skłonne do krwotoków z żołądka nie powinny przyjmować aspiryny w ogóle. Dreser. biodra. Można to osiągnąć. następnie piersi. nie odczuwając chłodu i nie przeziębiając się. Robimy to za pomocą prysznicu. które dotychczas przyjmowały aspirynę. że przy byle okazji dzieci kaszlą. także leczył swój reumatyzm tymi preparatami. powinny uzgodnić z lekarzem. na podstawie moich długoletnich doświadczeń mogę stwierdzić. Odkrył go w 1897 roku. wreszcie krzyż i łopatki. nie powodowały choroby? U naszych wschodnich sąsiadów popularna jest „bania”. by zahartować i uodpornić organizm na tyle.biały. najlepszym tego przykładem są ludzie. Kobiety w ciąży. Skargi na bóle żołądkowe skłoniły syna do poszukiwań lepiej tolerowanego środka. mają chrypkę. Po zabiegu nie wycieramy się. Po kilku dniach zaczynamy polewanie pleców i kręgosłupa. Nacieramy energicznie ciało szorstką rękawicą. krystaliczny proszek . przebadał jego terapeutyczne działanie i w dwa lata później zgłosił lek do opatentowania. najpopularniejszym lekiem na świecie. następnie opłukujemy nogi i wkładamy ciepłe skarpety z wełny owczej. Co zatem robić. by przemoczone buty. kichają. Może powodować uczulenia u osób nie tolerujących salicylanów. niemniej są skrupulatnie brane przez naukowców pod uwagę. brzuch. nie powinna być przyjmowana ani w zbyt dużych dawkach. Muszą więc i aspirynę obciążać pewne „grzechy”. po jej zażyciu ludzie natychmiast kąpią się w przeręblu albo biegają po śniegu przy siarczystym mrozie.

Nadmierne ubytki wody należy uzupełniać podawaniem 76 . W celu uzupełnienia niedoborów białka należy choremu podawać mleko. grożącej porażeniem ośrodków mózgowych i porażeniem mięśnia sercowego. cebulki i zmielonej. Zalecam również spacery po świeżym powietrzu i wycieczki rowerowe. wirusowych. W bardzo wysokiej gorączce. aż do momentu zupełnego oswojenia się z zimną wodą. pobudza krążenie krwi. owoce maliny. ile mają lat. kurczaka. A gdy organizm oswoi się z zimnem. z tkanki tłuszczowej. a także poprawia pracę serca. Stan taki nie może trwać długo. zimą możemy biegać boso przez 1-2 minuty po świeżym. aż do pachwiny.organizm zaczyna czerpać energię z zapasów energetycznych ustroju. wchodzimy na pół minuty do wanny z zimną wodą. niekiedy ratują zdrowie choremu. Powstałe w ten sposób ciepło rozgrzewa ciało. W przewlekłych stanach gorączkowych zioła te wpływają na poprawę samopoczucia chorego. Można też początkowo. Stosowanie tych ziół wywołuje poty. Doskonale też uodparnia i hartuje organizm czosnek i cebula. bezpośrednio po wstaniu z łóżka. ZIOŁA PRZECIWGORĄCZKOWE Do ziół przeciwgorączkowych należą: kwiat bzu czarnego. obmywać się zimną wodą z octem lub solą. ziele fiołka trójbarwnego. powiedzmy od pół minuty. przy czym ważne jest. Można także jedynie po natarciu nóg zimną wodą z octem lub solą. wysypek skórnych. wzrasta przemiana materii. Potem rozszerzyć powierzchnię masowania na całe ciało. jaja na miękko. Doskonałe rezultaty osiąga się także w inny sposób: co trzeci dzień. Gdy utrzymuje się gorączka. chudą rybę. Wytrzeć się porządnie ostrym ręcznikiem. bowiem następuje wyczerpanie organizmu i osłabienie. kwiatostan lipy. twaróg. Zasadą kuracji hartującej jest rozpoczęcie jej późną wiosną czy latem i konsekwentne kontynuowanie przez wszystkie pory roku. po czym również należy wejść pod kołdrę. wydalanie wody i elektrolitów. białek mięśni i z narządów. I ostatnia ważna sprawa: dobrze byłoby rano lub wieczorem szorować nogi wilgotną szczotką. berberysu. po czym nie wycierając się nakładamy ciepły szlafrok i wracamy pod kołdrę. Witaminy takie występują w sokach ze świeżych warzyw i owoców. w półpaścu. gotowaną cielęcinę. np. kora wierzby. obniża gorączkę i hamuje rozwój choroby.się przynajmniej przez 5 minut. stojąc w wannie. tawuły. Zabieg ten systematycznie powtarzamy. Środki przeciwgorączkowe należy stosować w przypadkach zakażeń bakteryjnych. Jeśli ktoś bardzo źle znosi zimną wodę. do czego przyczynia się zwiększony rozkład białek ustrojowych. dopiero co spadłym śniegu. pączki topoli. słonecznika. Zapobiegawczo możemy także zażywać propolis: dorośli 25 kropelek dziennie. wszystkie zabiegi powinien dawkować ostrożnie. Następnie ciało spłukać błyskawicznie zimną wodą. wreszcie kapusta kwaszona z dodatkiem natki pietruszki. założyć skarpety i wejść do łóżka. rozpoczynając zabieg od stóp. Jeśli zapotrzebowanie nie zostanie pokryte przez pożywienie . Zalecam stosowanie diety lekko strawnej. dzieci dwa razy dziennie po tyle kropelek. aby zachować kierunek do serca. a w ślad za tym wzrasta zapotrzebowanie organizmu na energię. suszonej pokrzywy. nadto witaminy w większych ilościach.

Pożywienie powinno być podawane w małych ilościach co trzy godziny. natomiast opony i naczynia mózgowe mogą być bolesne. liść mięty. Bóle z tyłu i z przodu czaszki. co ułatwia trawienie. pietruszki. Sam mózg jest w pełni nieczuły na bóle. niestety.płynów w ilościach co najmniej 2. skuteczniejsze terapie. bylicy bożego drzewka. owoc anyżu. Ponadto napary z ziół wzmacniających apetyt. Toteż przez długi czas przypisywano przyczyny bólów głowy skurczom naczyń mózgowych. zaczęto opracowywać inne. bez mięsa. cykorii. Bóle głowy towarzyszą niedrożności nosa. Bóle czoła. które je wywołują. sałaty i rzodkiewki. mniszka.aloes lub Normosan. kwiat krwawnika. a w szczególności dwóch ostatnich. buraka czerwonego. ziele majeranku. konieczna jest natychmiastowa interwencja lekarza. Ziemniaki spożywane same. są częstym następstwem nadciśnienia krwi. Występujące nagle męczące bóle skroniowe są spowodowane przez stany zapalne obrzękłych arterii skroniowych. Z powodu zdenerwowania i działania czynników psychicznych. nadużywaniu alkoholu i nadmiernemu paleniu papierosów. zaparciom. że istnieje zapalenie zatok bocznych nosa lub procesy zwyrodnieniowe w kręgach szyjnych. W bezsenności i stanach podniecenia nerwowego podawać mieszankę ziołową uspokajającą Nervosan. Zalecam soki z marchwi. Ogólne „brzęczenie” w czaszce jest zazwyczaj następstwem przeziębienia. guzików mózgowych lub podrażnienia mózgu przez stan gorączkowy. ryb. tysiącznika. PORADY W BÓLACH GŁOWY Wszystkie przyczyny bólów głowy nie są. W wielu z wymienionych przypadków bólów głowy. babki lancetowatej. miażdżycy. niestrawności. co obniża gorączkę. kolendry. iż chore są zęby. jeszcze dotychczas znane. że jego czaszka jest wypełniona płynem. kopru ogrodowego. udar słoneczny lub rozpoczynające się zapalenie opon mózgowych. irytacja itp. wit. które trwają dłużej niż trzy dni lub powtarzają się często. w żadnym wypadku nie powinny 77 . to przyczynami mogą być choroby infekcyjne. Jeśli pacjent ma uczucie. W przeciwnym wypadku dochodzi do zalegania pokarmu w żołądku i jego psuciu się. jajek. karku. Po ustąpieniu gorączki wskazane jest podawanie choremu przez kilka dni potraw jarskich z cebulą i czosnkiem. selera. Należy dbać o regularne wypróżnianie. Również bóle głowy. szpinaku. drapacza lekarskiego. Należy unikać zdenerwowania i stresów. Promieniowanie bólu z oczu.5 litra dziennie. W zaparciach podawać ziołowe środki pobudzające perystaltykę jelit . dolegliwości nerek. takich jak gniew. zapalenia mózgu. wywołujące nieraz wymioty i zakłócenia w widzeniu. B1 i B2 po 3 mg dwa razy dziennie. powstają krótkotrwałe napady bólowe. Ponieważ jednak stosowane stale środki lecznicze nie usuwały dolegliwości. a przy wstawaniu rano bóle z tyłu głowy. grypy lub innych chorób infekcyjnych. silne jednostronne bóle głowy są często sygnałami ostrzegawczymi ostrych ataków jaskry. goryczki. Zalecam stosować Pyrosan. prawie zawsze występujących jednocześnie u palaczy. W zależności od umiejscowienia i czasu trwania bólów głowy można określić różne przyczyny. do których należą: korzeń arcydzięgla. mijające zwykle po jednej lub dwóch godzinach mogą oznaczać.

buraka i ogórka. a także unikać stresów. melisy. Od bólów głowy można często uwolnić się. Zażywane bowiem przez dłuższy czas niszczą wątrobę i. stosując według starej metody dr. nie jadać solidnych kolacji. Terapia akupresurowa Nacisk palcem na zewnętrzną stronę dużego palca u nogi. wzmacnia się organizm. Zaleca się też picie soków ze świeżych warzyw. sosny. rumianku. Bursztyn rozpuszcza się powoli i długo. szałwi lekarskiej. przecedzą się i lekko podgrzewa. Po 20 minutach. Zaleca się również stosowanie naparów z dziurawca. które aktywizują procesy życiowe. Ja jednak nie zalecam stosowania środków przeciwbólowych. by poczuć ulgę. rozmarynu. skronie i nasady dłoni w miejscu wyczuwalności pulsu. Grzegorz Franciszek Sroka w swym „Poradniku zielarskim” poleca następującą mieszankę ziołową. w miejscu gdzie kończy się palec i powstaje małe wgłębienie. których zastosowanie nie powoduje skutków ubocznych. zmartwień i przemęczenia. które ratują się jak mogą. POMOC W MIGRENIE Na migrenę cierpi wiele kobiet. doraźna. Doradzam również zastosowanie bursztynu: przez pocieranie ciała bursztynem przenikają do organizmu elektrony. nasiadówki w wannie. nad brzegiem rzeki czy morza. liścia mięty pieprzowej. Jestem zwolenniczką terapii naturalnych. radzę wysypiać się. ograniczając się do potraw lekko strawnych. Osobom cierpiącym na bóle głowy o. 1. Samoleczenie jest dozwolone jedynie w lekkich przypadkach lub jako pomoc natychmiastowa. 2. ogórkami czy sałatą. ziela jemioły i ziela nostrzyku. mięty pieprzowej. Można także pić napary z ziół. półkąpiele. Miesza się razem po 100 g kwiatu rumianku i kwiatu lipy oraz po 50 g liścia melisy. marchwi i selera bądź marchwi ze szpinakiem. Cierpiącym na bóle głowy pomaga nieraz jedna filiżanka kawy. wreszcie chodzenie boso po rosie. Jednorazowo bierze się l lub 2 łyżeczki ziół na l szklankę wrzątku. lawendy. Wystarczy kawałkiem bursztynu potrzeć kark. które w wielu wypadkach mają korzystne działanie w zwykłych bólach głowy. kozika lekarskiego. Osobom. którym można nacierać bolące miejsca. Terapia sokowa Popijanie soków z dyni. zjeść przed snem łyżeczkę miodu lub 1-2 jabłka. ziele dziurawca. które często trapi ból głowy czy migrena. Kneipa kąpiele nóg. co tu dużo mówić. żurawin. gdy naciągnie. a następnie zalewamy spirytusem w porcji 1:1. Płuczemy go w ciepłej wodzie w szklanym lub fajansowym naczyniu.być lekceważone i wymagają porady lekarza. Bóle łagodzi przyłożenie do czoła chusteczki. oczywiście bez cukru. burakami. polewanie zimną wodą kolan i bioder (ale nie zaraz po posiłku). spożywanie cebuli i czosnku. zawierającej liście brzozy. nie mówiąc o alkoholu. ich działanie jest ograniczone. np. szpinaku lub mieszanego z marchwi. Bursztyn można również rozpuścić w spirytusie.jedna szklanka dobrego wina lub piwa. a nawet ustępują bóle głowy i zmęczenie. zimny kompres na czoło i kark. jednak nie za długo. Pije się je rano i wieczorem. tymianku. a przy występowaniu tych dolegliwości wieczorem . marchwi łączonej ze szpinakiem. A przede wszystkim bezwzględnie rzucić palenie papierosów. natomiast w migrenie wspomagają leczenie środkami farmakologicznymi. aż powstanie płyn o zapachu żywicy. masaż dużego palca od strony podeszwy oraz 78 .

że już po urlopie wstajemy rano z uczuciem ogromnego znużenia. pośpiech. zalanych poprzedniego dnia mlekiem. kierując strumień wody na głowę i plecy. 5 kropli olejku lawendowego dać na kostkę cukru i wolno ssać. I tak np. a w szczególności na partie wokół kręgosłupa. 5. zimny prysznic i 5 minut gimnastyki. Napar przygotowujemy zalewając łyżkę stołową ziół. tuż przy palcu następnym: masaż skroni z jednoczesnym użyciem spirytusu bursztynowego. małymi łykami. Po przebudzeniu warto trochę poprze-ciągać się w łóżku. to samo dotyczy również niektórych mężczyzn. bazylii. 1-2 min. postawi nas na nogi. której pomaga tzw. lawendy lub napar z majeranku. można np.3. Oczywiście. 6. Są na to rady i to dość proste. Jeśli ktoś woli. rowerek. Lepiej nastawić go na nieco wcześniejszą godzinę. wielu osobom na bóle migrenowe pomaga filiżanka gorzkiej kawy z dodatkiem 2 dużych łyżek soku cytrynowego. Ciepło powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych. Stałe napięcie. od strony wewnętrznej. plus jedna łyżka zarodków 79 . trudności i kłopoty domowe są gorsze w skutkach aniżeli najintensywniejszy wysiłek fizyczny. filiżanką gorącej wody i odstawiamy na osiem minut do naciągnięcia. potem gorąca kąpiel i zjedzenie dwóch jabłek. jak i psychicznie. Jesteśmy senne. Terapia ziołowa Popijamy wolno. apatyczne. często brak zadowolenia i satysfakcji z pracy. wypita na czczo z łyżką miodu i 34 łyżeczkami octu jabłkowego. może założyć ciepłą czapkę. najlepiej dwa razy dziennie. zupełnie rozbudzić. 4. Inni stosują masaż brzucha. kładą na skronie plasterki surowych kartofli i moczą nogi w gorącej wodzie z dodatkiem gorczycy. Przypominam przepis na ocet jabłkowy: obierki z jabłek wrzucamy do dużego słoja i zalewamy osłodzoną wodą (na szklankę wody trzy 1/2 łyżki cukru). myśl o najmniejszym wysiłku wprowadza nas w popłoch. Po wstaniu pobudzająco działa króciutki. Bardzo ważne jest przeciwdziałanie zmęczeniu. JAK PRZECIWDZIAŁAĆ ZMĘCZENIU? Współczesna kobieta narzeka na stałe zmęczenie. Może składać się ono z płatków owsianych. którzy drogą samodzielnych poszukiwań znaleźli najskuteczniejsze dla siebie metody leczenia. kilka solidnych głębokich wdechów i wydechów. Po trzech tygodniach ocet przecedzamy przez lejek z kawałkiem waty i możemy go już używać. Mimo wieloletniej praktyki często uczę się od swoich pacjentów. Zmęczona jest zarówno fizycznie. Terapia wodna Wziąć gorący prysznic. Znam też osobę. przykrywamy gazą. Terapia ciepłem Przyłożyć do bolących skroni butelkę z ciepłą wodę lub puścić na bolące miejsca strumień powietrza z suszarki. Zdarza się nawet. uzupełnione zieleniną. tyle że trzeba regularnie używać budzika. Terapia magnezowa Zażyć rozpuszczone w wodzie 5 mg magnezu (tabletka lub granulat). Śniadanie powinno być posilne. Ponieważ w aptekach ziołowych są do kupienia olejki z tych ziół. herbatę z melisy. Szklanka zimnej wody lub wody mineralnej bez gazu.

Łyżeczkę wymieszanych ziół wsypać do szklanki wrzątku. Leczniczo działa także na nerki. kwiat rumianku. w chorobach płuc i wątroby. Również lubczyk i arcydzięgiel oraz kwiat dzikiego bzu mają właściwości wzmacniające i lecznicze. którą można ususzyć wiosną (lub kupić w aptece) i przez cały rok pokruszoną dodawać do potraw. którą można dodawać do dżemów (leczy naczynia krwionośne) lub zaparzyć razem z różą czy dziurawcem. Doskonała jest również jarzębina przesmażona z cukrem. często występuje to przy niewydolności serca i złym krążeniu. marchewka. Na naszych stołach w okresie zimy powinna częściej gościć kapusta kwaszona. niedoceniane źródło wit. Napar do picia przygotowuje się biorąc kwiat kupalnika (arniki). odcedzić. kwiat nagietka. następnie obydwoma rękami ściskamy dolną część żeber oraz górą brzucha czyli przeponę i robimy wydech. naciągać 20 min. zabieramy solidne „zielone” kanapki. ziele krwawnika. nieżyty żołądka i jelit. koperek. gruszka czy śliwki... a nawet chorobę wrzodową dwunastnicy. resztę przepuszczamy przez sokowirówkę. Możemy z niego robić galaretki. jajko lub plasterek wędliny. zwany cytryną Północy. Żylaki mogą być również skutkiem wrodzonego upośledzenia ściany i zastawek żył lub pozakrzepowej niedrożności żył głębokich. wreszcie garstka płatków kukurydzianych. Ćwiczenie powtarzamy pięć razy. Na zmęczony organizm doskonale działa pokrzywa. dżemy. jest niezmiernie bogaty w wit. gotować 2-3 min. Pomocne mogą się okazać zioła jako napar do picia i okładów. psującym trawienie i nasze samopoczucie. Zamiast kawy . Zaleca się noszenie elastycznych pończoch. A przede wszystkim zapomnieć o kłopocie. tak ważną dla zdrowia i samopoczucia. kwiat i korę kasztanowca. Można do niej dodać suszony koperek. Pić 2-3 razy dziennie po jedzeniu. ziele rdestu ptasiego. Lepiej wypić szklankę melisy czy napar z szyszki chmielu bądź łyknąć pół łyżeczki Nerwogranu i popić go wodą. szczypiorkiem czy pietruszką z listkiem sałaty lub cykorii. Żylaki mogą być zamknięte i otwarte. który wtedy nie stanie się problemem. Do tego pomidor. Do tego zielona pietruszka. Najlepiej z razowego chleba posmarowanego masłem i posypanego kminkiem. utartą marchew lub seler. Poza tym radzę jak najwięcej przebywać na świeżym powietrzu.pszennych i 2-3 łyżki otrąb. Kawałek sera. Do pracy. Można stosować również odwar: kora kasztanowca. Odrzucamy zielone liście. Leczenie . I jeszcze jedno: jeśli w pracy spotka nas jakaś przykrość. nie przenośmy swych frustracji na teren domu i odwrotnie. ziele szanty i jemioły. ziele ruty. C. obfite i. kora wierzby. popijać dwa 80 . tu będzie mowa o żylakach. majerankiem. powidełka. C. ziele krwawnika. A jeśli w zabieganym życiu nie możemy wygospodarować sobie kilku minut.. zamiast słodkich bułek. przecedzić. Również młodzież na śniadanie powinna zjeść talerz mlecznej zupy z otrębami. kwiat jarzębiny. Sok ten ma wspaniałe właściwości wzmacniające. stajemy na chwilę w otwartym oknie lub na balkonie i głęboko wdychamy powietrze. cebulę drobno pokrojoną. Berberys. Gotować 15-20 min.zachowawcze. jabłko. Nie słodzić.napar z mięty i dziurawca lub melisy. stałego przemęczenia kończyny i w następstwie tego zwapnienie i rozszerzenia żylnych naczyń krwionośnych. niestety. bolące stawy. Powstają one w wyniku zaniku zastawek żylnych. Codziennie przez miesiąc radzę również pić szklankę soku z surowej kapusty. kłącze perzu. Można ją też zjadać na surowo. PORADY NA UMĘCZONE NOGI Tak.

Odpoczywać w ciągu dnia trzymając nogi wyżej. chodzić na krótkie spacery z laską. w Azji. przy otwartych żylakach nie nosić pończoch elastycznych. okalającym bloki. Z weekendowej wyprawy można ich przywieźć cały bukiet.. „oczyszczające” nerki i krew. wsypać 5 łyżeczek do pół litra wody. liść babki lancetowatej. mleczem lub w ludowej gwarze . która . Zalecenia: poprawić trawienie i stosować prawidłowe zestawy produktów spożywczych. przyprawia się ją odrobiną czosnku. trzy dni. Sałatka ze świeżych. Kto nie lubi surówki z mniszka. kwiat nagietka. Namoczyć kompres i przykładać do rany żylakowej dwa razy w ciągu dnia i na noc. SAŁATKA DLA ZMĘCZONYCH Ludzie szukają skutecznych środków przeciwko objawom wiosennego zmęczenia. Chodzi o roślinę. usiekanych lub przepuszczonych przez maszynkę. ZIOŁOWE ŚRODKI NA WZMOCNIENIE Bardzo nieliczni wśród nas cieszą się siłą i zdrowiem. kora dębowa w równych ilościach. do posiłków wprowadzić surówki z chrzanem lub cebulą. substancje krwiotwórcze. co i kiedy stosować. nie stać długo na nogach. 81 . Trzeba tylko wiedzieć. do naciągnięcia. kwiat arniki. kłącze tataraku. w Ameryce. ziele drapacza lekarskiego. w ziołach bowiem i w witaminach. odstawić na 20 min. na przykład na trawniku. Z tej ilości uzyska się 1/2 szklanki witaminowego. nie zdając sobie sprawy. kryje się cały arsenał środków wzmacniających. dbać o codzienne wypróżnienia. starannie wypłukanych listków mniszka (jest trochę gorzkawa. likwidującego brak apetytu. posypując nimi posmarowany masłem razowy chleb. I dla nich właśnie przeznaczone są poniższe uwagi. Była ona znana już w czasach starożytnych. których zioła są w stanie nam dostarczyć. może po prostu usiekać parę opłukanych i osuszonych listków. uczucie zmęczenia oraz poprawiającego wygląd cery naturalnego leku. zielonych.razy dziennie 1/3 szklanki po jedzeniu. na łące przy ogródkach działkowych lub w najbliższym parku. Afryce Północnej. gotować 5 min. może przeprowadzić wiosenną kurację z użyciem soku. soli i pieprzu. składniki leczące dolegliwości wątroby. że w wielu przypadkach rosną one tuż pod okiem. Tego samego odwaru można użyć 2-3 razy. poprawiające przemianę materii. którzy uskarżają się na osłabienie . Zmieszać. czy -wreszcie wskutek trudnych warunków życia i pracy. Okłady: kwiat kasztanowca. Odwar do moczenia nóg. a obecnie rośnie wszędzie -w Europie. wyciśniętego z 1/4 kg listków.notabene jest jego bliską krewną. gromadząc zapas na najbliższe dwa. czy po chorobie.niewieścią stałością. przewyższającą swymi wartościami sałatę. Kora wierzbowa. znacznie więcej jest takich. młodych. ani na wyciskanie soku.czy to z przepracowania. trzy łyżki gotować w czterech litrach wody i w takim odwarze moczyć codziennie nogi. zwaną mniszkiem. Z tych względów właśnie mniszek jest uważany (szczególnie we Francji) za niezwykle cenną roślinę dietetyczną. miesza z olejem i odrobiną soku z cytryny) zawiera witaminy. Brać Digestosan lub Gastrogran. Kto nie ma czasu na przyrządzanie sałatki.

zwiększa ilość krwinek czerwonych (ważne przy anemii!). kuklika. Dzieciom.każde z nich można zażywać sproszkowane. ułatwiają więc organizmowi ludzkiemu przyswajanie wielu składników pokarmowych. szczególnie w rekonwalescencji. bukowicy. gorczyca estragon . pęcherzyca czy krwawnice. kolendra. Ich działanie dla organizmu ludzkiego jest ogromnie ważne. werbeny. co oczywiście każde dziecko będzie wolało od tranu. ale objawami schorzeń ogólnych. inaczej występujących u kobiet. bylicy pospolitej. ale jadamy w niewielkich ilościach. który objawia się cuchnącym potem. Doświadczone gospodynie wiejskie wiedzą. że młodą pokrzywę dobrze jest dawać całemu inwentarzowi żywemu w okresie rozwojowym: kurczętom. tzn. dwa razy dziennie łyżeczkę. Dalej postawić należy inne „zioła do jedzenia”. że pośrednie działanie wzmacniające mają wszystkie przyprawy trawienne. przetacznika. trzustki.mielone. „KOBIECE” ZIOŁA Tzw. krwawnika. pieprz prawdziwy i ziołowy. tymianku. a najczęściej przy zaburzeniach przemiany materii zdarza się. Co jest w takiej ziołowej kuracji wzmacniającej najważniejsze? To. bratka polnego..ilość krwinek czerwonych. W miarę jak dziecko staje się młodzieńcem. świetlika. maliny. pośrednich. anyż. przedawkowanie jednej tylko kozieradki może się objawić „kozim” zapachem potu. wystarczy raz na dzień mniej niż pół łyżeczki. Pokrzywa . łuszczyca. Jadać dwa razy dziennie łyżeczkę. owoc dzikiej róży. wrzodzianki. że miesiączkowanie 82 . Pobudza ona pracę wątroby. homoroidy. Do wzmacniających zaliczamy ponadto: ziele rzepiku. że pokrzywa jest doskonałym środkiem odżywczym również dla ludzi.oczywiście sproszkowana. to przyprawy tylko smakowe. Oprócz tych. czarnuszka. a wzmacniające działanie siemienia jest tylko nieznacznie słabsze. że żadne ujemne skutki uboczne nie wchodzą w rachubę. a zatem ze znacznie mniejszym pożytkiem dla organizmu.jest wszystkich 54. nazwijmy je. Przy pewnych stanach osłabienia pochorobowego. a ponadto likwiduje taki stan zagłodzenia witaminowego. działających j odżywczo i wzmacniających należy nasienie kozieradki. majeranek. Poprawia ono apetyt. których nie parzymy. w osłabieniu pochorobowym. Do czołowych środków regulujących przemianę materii. a więc skutkuje przy takich objawach. poprawia j działanie soków trawiennych i jest dobrym dostawcą wielu witamin. które bez tych przypraw przechodzą przez nasz przewód pokarmowy nie strawione. kwiat stokrotki. prosiętom itp. mielone z cukrem w proporcji 3 łyżki siemienia + l łyżka cukru. inaczej u mężczyzn. korzeń podróżnika. nieraz utajonych. jak pękanie warg. żołądka. bluszczyka. gdyż wbrew ogólnemu mniemaniu nie są . papryka. szyszki chmielu . po niektórych antybiotykach. liść czarnej porzeczki.Zacznijmy od pacjentów najmłodszych. pleśniawki. należy przypomnieć. których osłabieniu ongiś przeciwdziałał tran (dziś z powodu wzrastającego zatrucia mórz o tran jest coraz trudniej) dajemy siemię lniane. ziołowe środki wzmacniające można zażywać przez długie lata.podobnie jak kozieradka . ale mało kto wie. zwiększa . istnieją jeszcze środki ziołowe bezpośrednio i wzmacniające. macierzanki. Oczywiście . ale trawienne. a wtedy wystarczy dawkę dzienną zmniejszyć. takie jak: kminek. choroby kobiece nie są przeważnie chorobami. ani nie gotujemy.

granulat Urogranu. TRĄDZIK MŁODZIEŃCZY Trądzik pospolity (Acno vulgaris) zwany jest młodzieńczym dlatego. Przy miesiączkowaniu skąpym i bolesnym stosujemy nagietek (suszone kwiaty pomarańczowej odmiany tego kwiatu . Zaparzamy go w proporcji l łyżka na szklankę wrzątku i pijemy 3 razy dziennie. należy zalać szklanką wrzątku. blednicy itp. Przy łagodniejszych bólach stosujemy kwiat lipy.chemicznych środków rozgrzewających (polopiryny. Wówczas pijemy zioła moczopędne: liść brzozy. sok brzozy. liść poziomki. kłącze perzu. rdest ptasi. Przepis na odwar z wymienionych ziół jest jeden: łyżkę rozdrobnionego ziela należy zalać szklanką wrzątku. skrzyp. niekiedy jest tak obfite. wiosennej. zmieszanego w równych ilościach.pita 3 razy dziennie po łyżeczce. braku wapna w organizmie. mamy sygnał. połonicznik. majeranku. Najlepszym środkiem przeciwkrwotocznym jest ziele tasznika. u dziewcząt w okresie pokwitania.l ilość. Dobrze działa nalewka spirytusowa ze świeżych liści .2 ilości. którą można używać 2 razy dziennie po 50 kropli. chininy itp. Tym naparem można też dokonywać irygacji. lukrecji. mięty. to znaczy . Łyżkę drobno pociętego ziela. 83 . pasta Fitolizyna. RADY NA UPŁAWY Jest to dość częsta dolegliwość kobieca spowodowana zakłóceniami w przemianie materii.) również wówczas stosować nie wolno. Należy ich szukać w sklepach zielarskich i zaparzać według przepisów na torebkach. pietruszka i kalafior. odcedzić i pić 3 razy dziennie po jedzeniu. krótko zagotować i pić 3 razy dziennie po jedzeniu. Oczywiście . częste lub zgoła piekące oddawanie moczu. W naszym pożywieniu powinny się znaleźć seler. samo lub razem z rdestem ostrogorzkim.u chłopców w okresie mutacji. a także herbatka ekspresowa Urtica fix . Białe upławy mogą być objawem blednicy już mocno zaawansowanej. krótko zagotować. liści rozmarynu. kwiatu jasnoty i kłącza pięciornika. Jeżeli upławom towarzyszy zwiększone parcie na mocz. jeżeli zachodzi podejrzenie ciąży. sproszkowany korzeń kobylaku . że ich przyczyną jest niedostateczna praca nerek. pączki brzozy. jak: mieszanka Urosan. Z ziół stosujemy wówczas pokrzywę we wszystkich możliwych formach. Obecnie jest w aptekach Tinctura Calendulae. bzu czarnego. przyrządzonej na szpinak. Silniejsze działanie lecznicze osiągamy stosując mieszankę z ziela krwawnika. że najczęściej występuje u młodzieży w wieku przejściowym.trwa tydzień lub dłużej. Dobrze działają gotowe preparaty. Można stosować mieszankę: sproszkowany suchy liść pokrzywy . Bywa też pochodną nadmiernej ilości kwasów w moczu. powtarza się częściej niż co cztery tygodnie. Dobry również jest kwiat białej konieczny. po 2 łyżki takiego proszku w syropie. poczynając od młodej. Wszystkich tych środków nie stosujemy w żadnym wypadku. jadane w postaci surówki. że ma charakter prawie krwotoku. a bardzo często jest ogromnie bolesne. ziele nawłoci. miodzie lub mleku 2 razy dziennie. korzeń wilżyny.pita 3 razy dziennie po szklance (zaparzona z 2 torebek). liść mącznicy.odmiana kanarkowo-żółta nie ma wartości leczniczej). liść borówki-brusznicy. reguluje ona radykalnie pracę jajników.

igliwiem sosny lub świerku.jak opiewa napis na niej: „Dla cery tłustej z trądzikiem” (przepis użycia załączony do opakowania) oraz gotowa maseczka ziołowa Degrosan. brak słońca i powietrza. słaba praca trzustki. zostawiają po sobie ślady w postaci mniejszych i większych dziur w skórze. ni słodzić. zaburzenia w wydzielaniu gruczołów dokrewnych (np. jak również . które. Dlatego też już z pojawieniem się pierwszych. zła praca nerek. Odwar przyrządzamy z korzenia dzięgla. obficie popijając wodą. miętą. a więc skłonność do cukrzycy lub stan podcukrzycowy.Ropny stan trądzika wytwarza się wokół tzw. a następnie małą łyżeczkę odwaru rozcieńczyć 1/4 szklanką wody i w tym płynie maczać gazę. Masowe wypadanie włosów (za dopuszczalne uważamy 50 włosów dziennie) jest objawem chorobliwym i na pewno ma swoją poważną przyczynę wewnętrzną.picie odwarów ziołowych.to maseczka ziołowa nr 6 . nawet po starannym wyleczeniu. dobrze jest zastosować oba jednocześnie. tarczycy). ziela dziurawca. korzenia łopianu. któremu sprzyjają: łojotok. W lżejszych formach trądzik uzewnętrznia się zwykłymi krostami. Codziennie pić przez 2 miesiące łyżkę drożdży zagotowanych w 1/2 szklanki wrzącej wody. Uzyskany odwar wlewamy do wody kąpielowej. odmierzyć l łyżkę stołową mieszanki na szklankę wody i gotować krótko. przed posiłkami.3 litrach wody przez 15 minut. Następnie bardzo ważne jest świeże powietrze. złe wydzielanie żółci. podejrzanych krostek należy się zainteresować przyczynami wewnętrznymi. ziela szałwii. korzeń mniszka. zaburzenia w czynnościach przewodu pokarmowego czy wreszcie jednostronne odżywianie . gotowanych krótko w proporcji łyżka mieszanki na szklankę wody. bez należycie urozmaiconego pożywienia (dużo owoców i warzyw). kwiatu nagietka i kory wierzbowej zmieszanych w równych ilościach gotować tę mieszankę krótko. rumiankiem. zmieszanych w równych ilościach. kwiatu rumianku.krosty poczynają się zmieniać w coraz większe ropne wrzodziki. Bo jednak ślady pozostają na długie lata. Pierwszy . kory dębowej. którą przykładamy do twarzy na 1 godzinę i na dłużej. że nie da nam dobrych wyników stosowanie wyłącznie zabiegów zewnętrznych. w dalszym jednak rozwoju. zaskórnika. W celu szybkiego usunięcia trądziku można również robić kompresy z odwar . czyli czopu łojowego w podskórnych przewodach łojowych. a nie tłumaczyć sprawy naiwnie: „to jest ostra krew”. Jak poprzednio należy pić 2-3 szklanki tego odwaru dziennie. złe trawienie i zła przemiana materii. ziele macierzanki należy zmieszać w równych ilościach. ziele bratka. którą najlepiej zemleć i zażywać mniej niż pół łyżeczki takiego proszku. korzeń mydlnicy. PIELĘGNACJA WŁOSÓW Wypadanie włosów może mieć różne podłoże. które mieszamy w równych częściach i w łącznej ilości nie więcej niż 20 dag gotujemy w 2 . Najważniejsze będą jednak zioła do użytku wewnętrznego. Korzeń łopianu. korzeniem tataraku. bez ziół „do wewnątrz”. albo: „to przejdzie z wiekiem”. Istnieją dwa gotowe środki ziołowe do zwalczania trądzika. zaparcia. Takich szklanek należy w ciągu dnia wypić 2 do 3 przed jedzeniem. Osobom skłonnym do rozwolnień zaleca się drugi zestaw ziół. zła przemiana materii. kąpiele słoneczne i wodne. zatrucia 84 . którą może być: niedomoga wątroby. ziela piołunu. Jeśli to możliwe (wanna) to te wodne należy wzbogacić ziołami: tymiankiem. liścia poziomki. Podkreślić trzeba. skrzypem.

korzeń łopianu. lub soku czarnej rzodkwi. kwiat rumianku. kora dębowa i inne. nieco częściej jadać. ziele nasturcji ogrodowej. Zioła parzymy w proporcji dwie łyżki na szklankę wrzątku. a sok uzyskany w ten sposób zalać spirytusem w tej samej ilości. którym smarujemy na noc skórę głowy. wrzosu. naświetlanie promieniami rentgena oraz wiele innych mniej uchwytnych przyczyn. ziele skrzypu. a rano zmywamy włosy najpierw mydłem. Doskonale działa nacieranie głowy codziennie na noc watką zamoczoną w preparacie Seboren lub Seboradin. liść orzecha włoskiego. ziele skrzypu. co chcemy osiągnąć: odtłuszczenie. działa przy tym dezynfekujące. więc gdy powodem wypadania jest awitaminoza . Poza tym dobrze robi zabieg następujący: świeże ziele nasturcji ogrodowej pół na pół ze świeżą również pokrzywą przekręcić przez sokowirówkę. przyciemnienie itp. które ulegają wessaniu przez skórę. liść pokrzywy i szyszki chmielu. Powstrzymują również wypadanie włosów: kwiat rumianku. Ziele skrzypu osusza skórę głowy. że taki właśnie olej. korę wierzby.jeśli mamy zamiar myć głowę wieczorem. PP i B6 oraz 10 ampułek Biostyminy. zaburzenia czynności wydzielniczych skóry głowy. Co więcej. łojotoku i wypadania włosów stosuje się odwar z korzenia łopianu i kłącza tataraku. nostrzyka. które działają nieco rozjaśniające i liść orzecha. Do płukania włosów można również stosować mieszankę ziołową Kapilosan do włosów ciemnych. która zawiera: korzeń mydlnicy. nieco ściągające i odżywczo na skórę. W celu radykalnego zatrzymania wypadania włosów możemy również zrobić przed umyciem głowy kilkuminutowy okład ze świeżo utartego chrzanu.i stany pozatruciowe. mamy wówczas wskazówkę. który przyciemnia włosy. jak i inne tłuszcze roślinne powinniśmy. wkładamy czepek kąpielowy. zależnie od tego. nawet nie zagrożonych masowym wypadaniem. korzenie i korę gotujemy krótko. rozczesując włosy rano . wrzosu. nostrzyka. korę wierzby i kwiat rumianku. Całość odstawić w ciemne miejsce. ziele skrzypu. przebyte choroby (grypa. Mocniejsze działanie ściągające uzyskujemy za pomocą odwaru z kory dębowej. leczenie lekami cytostatycznymi. Pokrzywa osusza skórę głowy. ziele skrzypu dłużej niż pół godziny pod przykryciem w tej samej proporcji. E i F. które internista może i powinien ustalić. Nalewką taką smarujemy tylko skórę głowy. bodaj w małych ilościach. jedwabistość i miękkość. W przypadku łupieżu. jeśli zamierzamy myć głowę rano. tyfus). którym płucze się włosy po każdym myciu. a później tym czy innym naparem ziołowym. Zapewnia to włosom połysk. lub wieczorem. kłącze tataraku. rozjaśnienie. Do flakonu Seborenu i Seboradinu należy dodać po pięć ampułek wit. 85 . Niemniej jednak jednocześnie i niezależnie od troski o sprawy wewnętrzne możemy zastosować ziołowe środki zewnętrzne do ratowania i do zwykłej pielęgnacji włosów. zaburzenia pracy tarczycy. Następnie jeszcze raz spłukujemy naparem lub odwarem jednego z wymienionych ziół. Bardzo kłopotliwym. kłącze tataraku i korzeń łopianu. ale niekiedy ogromnie skutecznym środkiem kosmetycznym jest olej lniany. chrzan. Będą to: liść lub całe ziele pokrzywy. a po dwóch tygodniach otrzymujemy doskonały środek do pielęgnacji włosów. korzeń tataraku. gruczołów płciowych. odtłuszcza i nadaje włosom śliską jedwabistą puszystość. szyszki chmielu. Olej lniany (nierafinowany jest lepszy) zawiera witaminy A. Do włosów jasnych stosuje się: korzeń mydlnicy. a więc powstrzymuje wypadanie. brak witamin w wyżywieniu. po czym włosy spłukujemy aż do zniknięcia ich chrzanowego zapachu.skutek może być nadspodziewanie dodatni. kłącze tataraku.

Przez następne 14 dni można stosować obmywanie ud i półkąpiele. stosować właściwe zestawy produktów spożywczych z przewagą surówek jarzynowych. W tym celu należy m.wskazują.gdyż inaczej wszystkie zabiegi będą skutkować tylko doraźnie.fizjologiczna i metaboliczna . ludzie młodzi i starzy. . że przyczyną hemoroidów są długotrwałe zaparcia. odpowiednich czopków. okład robimy od zewnątrz. czosnek. mniszek lekarski. Możemy zażywać również propolis dwa razy dziennie po 15 kropli. Do tego można dodać sok z czosnku. a wymienione tu objawy chorobowe będą nawracać. wreszcie zażywaniu leków przeciw zaparciom. dziewanna drobnokwiatowa. I dlatego. Zaleca się unikanie alkoholu. pokrzywę i podbiał. W wyniku rozszerzenia żył splotu odbytniczego tworzą się w nim niebieskawe guzy. którą mielimy na proszek i przyjmujemy dwa razy dziennie. nadmiaru kawy i ostrych przypraw trawiennych.in. by nie przysychał. natomiast rano obmywanie górnej części ciała. jeżeli krwawnice są położone wewnątrz. popijając zimnym płynem. czy siemię lniane zmielone z cukrem (l łyżka cukru plus 3 łyżki siemienia) zażywane 2-3 razy dziennie po jednej łyżeczce. 86 . Ponadto warto stosować świeże soki z marchwi (280 g) i szpinaku (170 g) oraz marchwi (225 g). skrzyp polny. zawierających dużo błonnika. Do nasiadówek z zimnej wody można dodać otręby oraz drożdże. Popijać kompot z suszonych śliwek i czarnych porzeczek. Warto jednak wiedzieć coś więcej o tej dolegliwości. mniej niż pół łyżeczki. Na hemoroidy krwawnicze do nasiadówek można stosować wywar z kory dębowej (100 g na l litr wody) gotowany 15 minut. winorośl. skrzyp polny lub bez czarny razem z jagodami jałowca (przy zdrowych nerkach) plus babka lancetowata wąskolistna. Przy pojawieniu się takich objawów należy niezwłocznie zasięgnąć porady lekarza.zarówno wewnątrz. W przypadku ostrego nasilenia zapalenia żylaków używa się zewnętrznie ziół do nasiadówek i kompresów lub wewnętrznie w postaci wyciągów kasztanowca. W ciężkich przypadkach hemoroidów należy stosować codziennie przez 14 dni przez 6-12 s nasiadówki z zimnej wody oraz na przemian polewanie nią ud i kolan. zmieniając co kilka godzin. JAK ZWALCZAĆ HEMOROIDY? Jest to choroba spotykana obecnie bardzo często. Na użytek wewnętrzny zaleca się popijanie naparów: parzymy korzeń arcydzięgla plus piołun. borówka czarna. również z ugotowanej cebuli (można go przytrzymać opaską higieniczną). aby się ich pozbyć. jak np. Analizy . Cierpią na nią kobiety i mężczyźni. jak i zewnątrz odbytnicy.Należy jednak przede wszystkim pamiętać o jednoczesnym działaniu na przyczyny wypadania czy przetłuszczania się włosów itp. kora dębu. Dobrze działa także gotowa mieszanka ziołowa Rektosan. We Francji do leczenia hemoroidów stosuje się takie zioła. aplikując jako czopek do odbytnicy na noc. które łatwo krwawią . nasączamy nim tampon waty. musimy przede wszystkim wyleczyć tę przypadłość. cebula. Gdy natomiast umiejscowione są na zewnątrz. szpinaku (170 g). Doraźnie można stosować sok wyciśnięty z gotowanej cebuli z dodatkiem 2 kropli oleju. co działa uspokajająco. rzeżuchy i rzepy (55 g). Leczenie zachowawcze polega również na stosowaniu nasiadówek w zimnej wodzie lub ciepłych kompresów z rozgotowanej na miazgę cebuli. cyprys. kruszyna pospolita.

utajony stres. 8-godzinna jazda rowerem pod lekki wiatr. który w małych dawkach jest pobudzający. rejestrując na przykład ruchy gałek ocznych. Kiedy więc najlepiej jest pić kawę? Osoby. Interesujące jest przy tym. oddech oraz ruchy ciała osobie śpiącej. powolniejsze. nie znaczy to jednak. powinny pić kawę przed podejmowaniem pracy. puls. z jaką żołądek i przewód pokarmowy wchłaniają kofeinę jest w przypadku tych dwóch używek różna. jak np. Podczas ogrzewania przy paleniu papierosów znaczna jej część uchodzi z dymem w postaci benzopirenu. Obydwie używki najpierw pobudzają mózg. ALKOHOLU l ŚNIE Nie można powiedzieć jednoznacznie.którym lekarz nie zakazał stosowania tej używki. Wypalanie 20 papierosów dziennie obciąża serce tak. Następnego dnia albo budzimy się z ogromnym trudem. zasypiają bez trudności. Wypita w tym stadium kawa tylko na krótko poprawia sprawność myślenia i mięśni. Czy to jest celowe i słuszne? Kawa wypita dla otrzeźwienia działa przejściowo i krótko. w większych zaś porażający. na które działa ona korzystnie. Wiemy przecież. wyrównującej ciśnienie do normalnego poziomu. Nikotyna rujnuje nie tylko bardzo ważne dla życia naczynia wieńcowe. Jeśli w dodatku zdarzy się.nie powinna natomiast być napojem pitym wówczas. Można to stwierdzić. Czy mocna herbata działa w podobny sposób? W istocie -tak. Dopiero dodanie do kawy cukru i śmietanki zwalnia proces przechodzenia kofeiny do krwiobiegu. która na godzinę przed położeniem się wypiła dużą filiżankę kawy. 87 . że kawa powoduje bezsenność. że przy przeciąganiu się „alkoholowego wieczoru” narasta uczucie zmęczenia. Szybkość jednak. Sprawność umysłu maleje. Zmiany zachodzące pod jej wpływem dają się obserwować w pierwszych trzech godzinach. albo czujemy się „nieswojo”. Wiele osób pije kawę. benzopiren wpędza palacza w niebezpieczny. Potem nieuchronnie przychodzi faza osłabienia. że osoby o niskim ciśnieniu. Tak więc kawa może być naszą towarzyszką przy pracy . które pobudza i ożywia i . przy herbacie wolniejsza. W przypadku alkoholu ta pobudzająca faza jest bardzo krótka. ruchy stają się niezręczne. że po wypiciu kawy intensywnej śnimy . Wprawdzie i alkohol. potem osłabiają jego sprawność.czas. aby zlikwidować lub przynajmniej osłabić skutki działania alkoholu. napięcie mięśni. której zawartość w zależności od gatunku waha się od 0. które odczuwają wyraźne zakłócenia snu. Filiżanka aromatycznego napoju odsuwa wówczas moment zmęczenia. Gdy drażniąca substancja dymu dostanie się wraz z oddechem do delikatnie rozgałęzionych dróg oddechowych.co jest najistotniejsze . i kofeina mają wpływ na te same ośrodki mózgowe. lecz także drobne końcowe. fazy lekkiego snu oraz czuwania . PRZECZYTAJ ZANIM ZAPALISZ W liściach i korzeniach tytoniu występuje nikotyna.dłuższe.O KAWIE. głęboki sen znacznie się ogranicza. jeśli oceniają ją jako wyczerpującą pod względem fizycznym i psychicznym. który pozostaje na prawdziwy. Serce zmuszone jest do wzmożonej aktywności. Faza głębokiego snu jest krótsza. dopiero po wypiciu małej kawy. gdy organizm znajduje się już w stadium wyczerpania i wymaga snu czy odpoczynku.5% do 8%. na pewno jednak zakłóca w poważnym stopniu prawidłowy sen. że kawa neutralizuje jego działanie. niż przy śnie prawidłowym.

Punkt drugi znajduje się na szerokość palca za płatkiem ucha. Statystyka wykazuje. przełyku. który wypalał dziennie 20 papierosów. kładąc dłoń z lekko rozstawionymi palcami na kolano. Można go odnaleźć w wyraźnym w tym miejscu zagłębieniu. w kończynach nóg i rąk. a nawet może być konieczność amputacji nogi. lecz go nie rozwiązuje. Lek w postaci tabletki zawierającej cytyzynę nazywa się „Tabex” (produkcji bułgarskiej). od rozmiarów i czasu trwania nałogu dochodzi po latach do złośliwych zmian w komórkach różnych narządów organizmu. Z powodu uszkodzenia wątroby pojawiają się uczulenia. krtani i wątroby. Ten ważny punkt uspokojenia uciska się obustronnie kilka razy dziennie ruchem okrężnym w lewo. Wcześniej występują też u palaczy zaburzenia krążenia. że tętnice człowieka 35-letniego. Ujawnia się nowotwór trudny do wyleczenia.Badania wykazały. Niebezpieczeństwo nowotworu płuc jest u palacza 15-krotnie większe niż u niepalącego. Uciska się go palcem środkowym kilka razy dziennie przez 2-3 minuty w kierunku krtani. jak trudne jest zerwanie z nałogiem palenia. Można także. przez 2-3 minuty. Zniszczenie ścianek pęcherzyków płucnych prowadzi w efekcie do upośledzenia funkcji płuc. zawały i inne przykre skutki niedostatecznego ukrwienia. Jeśli jednak istnieje wewnętrzne pragnienie zerwania z tym nałogiem. w małym zagłębieniu kostnym. który jest środkiem odwykowym dla palaczy papierosów. Punkt pierwszy znajduje się na początku mostka. które zaznaczone są na rysunkach. który przynajmniej jeden raz próbował odzwyczaić się od palenia papierosów. Benzopiren. Refleksoterapia polega na stosowaniu mikromasażu w określonych miejscach na ciele. hipnoza Złotokap zwyczajny Cytisus labumum zawiera alkaloid zwany cytyzyną. W zależności od kondycji palącego. rozedmy płuc i zwiększonej podatności na zakażenia infekcyjne. Bardziej lub mniej ostre zarządzenie dotyczące papierosów łagodzi nieco zagadnienie. co poprawia również trawienie. są stwardniałe i kruche jak naczynia krwionośne niepalącego starszego od niego o 15 lat. 88 . uszkadza drobne naczynia tętnicze w nerkach (zatykając je). krótkiego oddechu. Podanie tabletek zmniejsza głód nikotynowy i ułatwia odzwyczajenie się od palenia tytoniu. to może w tym pomóc: Fitoterapia. ataki serca. Pojawia się chromanie przestankowe i palacz kuleje. jamy ustnej. Każdy palacz. w celu uspokojenia zażywać Nervosan 3 razy dziennie po l łyżeczce po jedzeniu. Punkt trzeci leży nieopodal stawu kolanowego. że palenie papierosów niezaprzeczalnie może wywołać raka płuc. Działa podobnie jak nikotyna. Przeciwwskazaniem do stosowania „Tabexu” jest miażdżyca tętnic i podwyższone ciśnienie tętnicze krwi. składnik dymu papierosowego. Wysokie opodatkowanie wytwórców i konsumentów papierosów okazało się jako wyjście z tej sytuacji tylko ślepą uliczką. Może także dla ułatwienia kuracji odwykowej żuć powoli i łykać po 6 owoców jałowca dziennie lub żuć i łykać suszone kłącze tataraku. doskonale orientuje się. Poraża węzły układu współczulnego i wykazuje działanie wymiotne. refleksoterapia. Gorzej odnawia się krew w szpiku kostnym. Pacjent stosując leczenie według wskazań lekarza powinien porzucić palenie najpóźniej piątego dnia. Często już po kilku dniach czy tygodniach rezygnuje z tej walki. Pojawia się anemia i bóle głowy. Męczący kaszel palacza w rannych godzinach jest najczęściej początkową fazą późniejszego bronchitu.

znacznie poprawi naszą sprawność np.ułatwi wyleczenie nosogardzieli. kilka przysiadów i skłonów do przodu. 89 . którzy mają czasem wiele dolegliwości? Swoje uwagi. która jest przesyłana przez pośrednictwo wątroby z przewodu pokarmowego wraz z przyswojonym już pokarmem. np. potem lewe. 2. krtani. trąbek słuchowych. Jako lekarz z wieloletnią praktyką dużą uwagę każę przywiązywać do regularnego codziennego wypróżniania. poprawi błonę śluzową dziąseł. po przebudzeniu szklankę zimnej wody z miodem i octem jabłkowym + 2 tabletki „Boldoloiny” lub 30 kropli „Solarenu”. Trzeba uczyć się prawidłowego oddychania . a więc utlenianie w płucach krwi. W przypadku kłopotów mogą nam pomóc 4 łyżki otrąb pszennych + 2 łyżeczki siemienia lnianego + 2 łyżki płatków owsianych lub kukurydzianych zalanych wrzącym mlekiem lub wodą + natka pietruszki + odrobina mielonego kminku z majerankiem. należy zalecane zabiegi stosować przez dłuższy czas przy jednoczesnym radykalnym przerwaniu palenia papierosów. 1. 4. aż do definitywnego zaniku chęci palenia. Można też pomasować brzuch według wskazań masażu Shiatsu. ujmę w punktach. uczucie niepokoju miną dzięki delikatnemu wibrowaniu tego wrażliwego na uciski punktu w kierunku palców kilka razy dziennie przez 2-3 minuty. Dobra jest gimnastyka wibracyjna. Ćwiczenie to wykonywane 2 razy dziennie pomaga zachować sprawny umysł. do tyłu i na boki (jeśli mamy sprawne kolana i kręgosłup). Zawsze zaczynamy jednak od usprawnienia drożności nosa i wyleczenia przewlekłych stanów zapalnych zatok bocznych nosa. a nawet może leczyć paradentozę. a więc zmniejsza dolegliwości wieńcowe. Na przykład ssanie oleju słonecznikowego . w kierunku pięty przez 2-3 minuty. Jako pierwsze uciska prawe przedramię. Bardzo ważne jest uporządkowanie uzębienia i dbanie o usprawnienie żucia. bezsenność. około 50-krot-ne unoszenie się na palcach i bezwładne opuszczanie na pięty przy wyprostowanym kręgosłupie. Ataki kaszlu. Czasem trzeba dodatkowo pić rano. BĄDŹ ZDRÓW DO PÓŹNEJ STAROŚCI! Zdrowie łatwiej osiągnąć tym ludziom. W celu całkowitego odzwyczajenia się od nałogu palenia papierosów. spokojnie bez pośpiechu za pomocą palca środkowego. dla jasności obrazu. którzy są z natury genetycznie mocni.l łyżka 2 razy dziennie po 20 minut . Punkt czwarty znajduje się na dwie szerokości palca przed stawem dłoni. co umożliwi korzystanie z pokarmów surowych aż do późnego wieku.tego poprzez ruch przepony. Poza głębokimi oddechami wraz z ruchem przepony. 3. Oddychanie wraz z ruchem przepony powiększa w klatce piersiowej miejsce dla serca.Uciska się go obustronnie. Wspomniane już prawidłowe oddychanie powiększa pojemność oddechową płuc. kręgosłup i nogi bez żylaków. Ale jak mają uzyskać zdrowie ci genetycznie słabsi. którzy mają zdrowy przewód pokarmowy. którzy systematycznie uprawiali sporty i mieli mniej trosk w życiu.

Ludziom osłabionym. trybu życia i zajęć. Oczywiście. ale odchodzą na szczęście trójkami”.najlepiej w sposób naturalny. 9.natomiast palce. Należy używać powszechnie występujących przypraw. propolisu. w różny sposób powinniśmy doradzać. (Można wtedy poprosić o pomoc drugą osobę). jak ogólną sprawność fizyczną. siarki i witamin . Bardzo korzystne dla zdrowia są wszelkie wycieczki piesze. co poprawia zarówno umysł. wydolności przewodu pokarmowego. źle przyswajającym produkty spożywcze. niezamartwianie się na zapas sprawami. znajdujące się na podeszwach stóp . Stosowanie produktów pszczelich. 8.5 minuty. wieku. Zresztą. a później szczotkowanie całego ciała od obwodu do serca (co pobudza krążenie obwodowe. Masowanie stóp powoduje przekrwienie i lepsze utlenianie krwi we wszystkich narządach wewnętrznych. Słowem . jak dana osoba ma sobie uzupełnić niedobory mikroelementów: np. płuca i skórę. krzemu. Żywienie powinno być dopasowane do każdego człowieka. np.kilka łyżeczek w szklance przegotowanej wody z dodatkiem miodu.5. Taki masaż zapobiega też skłonnościom do infekcji. wątroby. Mieszamy 10 dag pyłku ze szklanką miodu i ssiemy 3-4 łyżeczki. jazda rowerem. Ważne jest pozytywne myślenie. . Zalecam codzienne polewanie zimną wodą całych nóg lub całego ciała (po „zaprzyjaźnieniu” się z zimną wodą) l do 1. Szczególnie w starszym wieku korzystne jest obcowanie z dziećmi lub osobami pogodnego usposobienia. na które nie mamy wpływu. grzbiety oraz boki stóp masujemy ręcznie. podobnie działa mleczko pszczele. do jego wydolności krążenia. 7. nerek. magnezu. przebywanie i praca na działce. Wieczorem nieocenione korzyści zdrowotne daje stosowanie akupresury stóp: najpierw na wałku drewnianym masujemy strefy refleksyjne. podwyższa ciśnienie i powoduje napływ energii). przeciwdziała zakażeniom wirusowym.wypoczynek na łonie przyrody. Bardzo korzystne jest popijanie 2 razy dziennie octu jabłkowego . zalecam używanie zmielonego pszczelego pyłku kwiatowego. 6. zwłaszcza w kończynach dolnych. cynku. Podobnie działa zjedzenie na noc 2-3 ząbków czosnku. według znanego powiedzenia: „nieszczęścia przychodzą parami. Przeciwdziała też obrzękom i zastojom płynów w tkankach. ułatwia także szybsze odtrucie i wydalenie toksyn poprzez nerki.

PRZYPRAWIAĆ CZY NIE PRZYPRAWIAĆ .

a zarazem pobudzane są funkcje trawienne przewodu pokarmowego.Turcy wymieraliby na jakąś narodową „chorobę pieprzową”. Nauka o środkach spożywczych zalicza je do używek. co się absolutnie nie pokrywa z rzeczywistością. mikroelementy i substancje o właściwościach pobudzających ośrodkowy układ nerwowy. Przyprawy zawierają ponadto węglowodory pachnące związane z substancjami organicznymi zawierającymi siarkę i potas promieniujące. a przecież od wieków na całym świecie pieprz jest dostępny bez recept nawet dla dzieci. Czosnek miał strzec budowniczych piramid przed chorobami. które sprawiają. W Egipcie wyryto takie zalecenia już około 4500 lat przed naszą erą na piramidzie w Gizie. gdyż przedawkowane mogą drażnić nerki. pieprz. W naszym klimacie stosuje się ponad 50 przypraw. Gdyby pieprz był choćby w najmniejszym stopniu szkodliwy. wątrobę i błonę śluzową przewodu pokarmowego. a przyprawy to ułatwiają. Nie zawierają one składników odżywczych bądź ich ilość jest tak znikoma. był szkodliwy. W historii bardzo starej cywilizacji spotykamy zalecenia dotyczące stosowania przypraw trawienno-leczniczych. również właściwości trawienno-lecznicze. przyprawa naprawdę ostra. że staje się nieistotna. Ślina nie trawi tłuszczów.PRZYPRAWY Przyprawami nazywamy potocznie dodatki aromatyczne polepszające smak i zapach produktów spożywczych. lecząc go. Hebrajczycy sypali pieprz naturalny na fasolę i groszek. nasiona lub inne części roślin) mają oprócz smakowych. Pogląd ten jest bowiem nie tylko przestarzały. Ale należy je stosować z umiarem. nie tylko błędny. Nie dostarczają też ustrojowi substancji budulcowych np. wówczas w którymś państwie zostałyby wprowadzone ograniczenia w sprzedaży tej „trucizny”. ich kuchnia bowiem jest wybitnie pieprzna. W przyprawach występują głównie olejki eteryczne. Przy tej okazji warto odnieść się do poglądu o rzekomej szkodliwości „ostrych przypraw”. Arabowie stosują przyprawy chroniące przed pragnieniem na gorącej pustyni. Dzięki przyprawom jedzenie staje się mniej monotonne. Węgrzy i Bułgarzy byliby nękani przez jakąś „chorobę paprykową” a tylko Anglicy ze swoją mdłą i naprawdę niesmaczną kuchnią byliby wolni od takiej choroby i gastrycznie zdrowi. a zarazem odtruwają organizm. Ułatwiają trawienie. gdyby nie był przyprawą zdrową . by ułatwić ich trawienie. Gdyby np. co niekiedy wywołuje sam zapach i widok przypraw. kora. Wymieniam je niżej w porządku alfabetycznym z podaniem właściwości leczniczych. 93 . Wzmaga się wydzielanie soków trawiennych. ale dla żołądka ludzkiego wprost zabójczy. pobudzając wydzielanie żółci z wątroby. Przyprawy (korzenie. do tworzenia krwi czy będących źródłem ciepła. że pokarm staje się smaczny oraz witaminy.

że zjemy coś. Berberys. spotykane również w czarnych jagodach. by nie dodawać wówczas innych przypraw.0. Zawiera: prowitaminy A . majeranku. Jest poza tym dobrym środkiem odżywczym. 94 . aby nie popsuć smaku. Smażone w cukrze na suchą konfiturę jako tzw.22 mg. „anżeliki” używane do dekoracji tortów. Bazylia. mlekopędnie. Nie należy przedawkować. co nam później „rozsadzi”. znosi nadmierną fermentację i wzdęcia. likierów „na apetyt” oraz do cukierków. Ściśle: owoc berberysu. boleści. które należą do ciężko strawnych.4 g. tymianku. ale wprost nieodzowne. zdrowym czy chorym żołądku. witaminy B1 . mazurków. ale wskazane jest. rosołków. pieprzu wcale nie odczuwa. C . lecz zielone pochewki liściowe.0. B6 . Anyż. To wszystko bardzo łatwo sprawdzić na własnym. dalej natomiast przewód trawienny uzbrojony w inny układ nerwowy. estragonu. pieprzu ziołowego. wiatrów. Są to ciała chemiczne o charakterze katalizatorów. który jest stosowany w lecznictwie. które dzieciom nie odbierają ochoty do jedzenia. Borówka brusznica. ciastek. Na co dzień wystarczy dodawać kilka ziaren do mleka i zup mlecznych. działa rozkurczowo. To znakomity dodatek do ciast. pobudza serce i nerwy. a w dalszej drodze potrawa nie będzie przyczyną wzdęć. B2 0. Sos Cumberland do drobiu pieczonego lub duszonego robi się w sposób następujący: zwykłą zasmażkę białą rozprowadza się sokiem z borówek przetartych surowych lub smażonych. z surówkami i wieloma innymi potrawami. szałwii. że przyprawy są dla naszego układu trawiennego nie tylko korzystne. To całkowicie zaniechana przyprawa trawienna. choć oprócz trawiennego ma jeszcze działanie żółciopędne i jest dobrym dostawcą witamin. a potraw doprawionych pieprzem nawet pochłonie on więcej i strawi je łatwiej. Zachowanie się potraw dobrze przyprawionych w naszym żołądku najlepiej zaświadczy.24. odbiera wszystko inaczej i np.w żadnej z klinik badawczych nie zanotowano przypadku zatrucia pieprzem. gorczycy białej. pieprzem. majerankiem. jałowcem czy kolendra.1170 mg oraz antocyjany. B7 . kolendry. Wzmacnia i pobudza czynności żołądka.23 mg. rozmarynu. bulionów. cząbru. Podobnie z grochem czy grochówką. burakach ćwikłowych i niebieskiej kapuście.11 mg. Wszystkie przyprawy trawienne są przyjmowane przez żołądek bez sensacji. Konfitury z berberysu miały we wszystkich starych książkach kucharskich bardzo poczesne miejsce. wykrztuśnie. mają wybitne działanie trawienne. Stosuje się do zup rybnych. przede wszystkim witaminy C. Musimy sobie uświadomić.Co więcej . rzadziej ciast czy keksów. czy to jednorazowego. aby te sensacje ustąpiły. Wystarczy wówczas „zażyć” pół łyżeczki jednej z następujących przypraw: kminku. mlekopędnie i trawiennie. kopru. wykrztuśne i wzmacniające.13 mg. Arcydzięgiel. Ale nie korzeń. Może nam się zdarzyć. Wystarczy zjeść porcję kapusty bez przyprawy i porcję z kminkiem. że tę „ostrość” pieprzu (i papryki również) odczuwamy tylko w ustach (po przełyk). które spełniają jakieś wyraźne funkcje trawienne przy wielu ciężej strawnych artykułach spożywczych. czy wskutek stałego nadużywania tej przyprawy.0. rozwolnienia czy zaparcia. pieprzu prawdziwego. a mianowicie wegetatywny. Działa przeciwskurczowo. moczopędnie.

B6 0.23 mg. oczywiście tuż przed podaniem na stół.odpowiednio dokwaszając cytryną lub dosładzając cukrem .0.30 mg. pobudza czynności żołądka. PP . B5 .0.0. cebula. B6 . odżywczo i rozpędza złogi reumatyczne. moczopędnie i przeciwskurczowo. PP .1.10. działa mlekopędnie. ale wszystkie te cechy są tak łagodne. można zawsze dolać do każdego sosu mięsnego. ale podawać na surowo do mięs i wędlin na zimno. Stosujemy ziele sproszkowane do serów topionych i wędzonych oraz do 95 .84 mg i C .0 mg.12.1. Cząber. Jada się je w formie deseru. B6 .1. a z ziół leczniczych liść barwnika i ziele jemioły.50 mg.78.3. nieco słabiej działają jako środek bakteriobójczy i przeciwgorączkowy. do ryb i innych zimnych przystawek. B2 . powinien do niej dodawać kminek. Cebula. Skórka cytrynowa (żółta i biała „podszewka”) należy do nielicznej grupy środków obniżających ciśnienie krwi w sposób leczniczy. Obniża ciśnienie krwi. B7 . Owoc bzu działa napotnie.60 mg. Surowa jest znakomitym środkiem dezynfekcyjnym wewnętrznym. Działa trawiennie. Zawiera prowit. Do tej grupy należą jedynie: czosnek. H . czyraki. Komu trawienie cebuli nastręcza trudności.41 mg.1 mg.1 mg i C . w okładach drażni skórę aż do bąbli.0 mg.28 mg. choć są środkiem leczniczym o bardzo poważnym działaniu przeciwbiegunkowym i przeciwrobaczym. a nie wyłącznie objawowy. A .38 mg. sprawy ropne lub zapalne. Działa trawiennie.74 mg. Dodać odrobinę soli. majeranek. działa wykrztuśnie. A . wit.2 mg. B1 . Stosowany gdzieniegdzie w dawnym zaborze pruskim. że jagody można bez obawy podawać w chorobie nawet dzieciom.33 mg. B1 .0. pieprz prawdziwy lub ziołowy i raczej leczyć żołądek i wątrobę niż odstawiać cebulę. ale w kilkuminutowych okładach jest najlepszym zabiegiem przeciwreumatycznym.0.0. kminku i anyżu stanowi najlepszy środek przy wszystkich kłopotach laktacyjnych u matek karmiących. Owoc czarnego bzu zawiera: wit. działa ściągające i moczopędnie. B7 .6 mg.126.0.powinien być wyraźnie słodki. B7 .1. PP . Cytryna. żadnych ubocznych skutków ujemnych obawiać się nie trzeba. Ugotowana traci swoje działanie drażniące (od którego np. rokitnik.0. nieco rozwalniająco. Zawiera: prowitaminy A . oczy łzawią) i stosuje się ją w okładach . Surowy sok nastawiany.20 mg. jest nieodzownym środkiem trawiennym przy wszystkich ciężej strawnych rodzajach mięs (zawsze z pieprzem!). a poza tym nigdzie w Polsce. B1 . Czarnuszka.12 mg i C .73 mg. Czarny bez. moczopędnie i przeciwreumatycznie. jest przyprawą trawienną wybitnie niedocenianą.3 mg i C . Chrzanu nigdy nie należy gotować. Wraz z nasieniem kopru. pobudza czynności żołądka. żurawiny. a stosunkowo najrzadziej stosuje jako przyprawę. a nie wysmażany.0.0. Chrzan.64. PP .55 mg.26 mg.58 mg.0.4 mg. B1 . Czarne jagody.10 mg. Jest dostawcą następujących witamin: prowit. na wrzody. B2 0. również koniecznym dodatkiem do surówek. B2 . B2 .55 mg.4 g. Pobudza czynności żołądka i działa przeciwbólowo. nadzienia do pierożków.0. hemoroidy itp.340.0. Skórkę cytrynową można polecić nawet organizmom zniszczonym.

a nie straciło wartości odżywczych.0 mg. wydłubać oczka. a w szczególności dużo C. Gorczyca działa trawiennie. PP . ale jest znacznie mocniejsza. Ziele ogromnie w naszej kuchni niedoceniane. B2 .sosów mięsnych.0. Ziarno natomiast jest najlepszym środkiem przeciwrobaczym w naszym klimacie przeciw soliterowi. B2. że można je podawać nawet dzieciom. Wino z dzikiej róży (na gorąco) jest najlepszym napojem rozgrzewającym przy najsilniejszych przeziębieniach. K i PP. wapnia itp. Obniża ciśnienie krwi. 5 szklanek wody gotować 20 minut. żeby straciło przykry odór baraniny. C . przy reumatyzmie oraz działa bakteriobójczo. stosuje się je w naparach przy nerwicy żołądka i stanach nieżytowych dróg trawiennych. o dużej zawartości fosforu. do ogórków kwaszonych. A . ponadto działa wykrztuśnie i przeciwrobaczo. zawiera prowit. że ktoś przebierze miarę). Dynia. skrajać bez obierania.0. Najmocniejsze bóle ustępują w ciągu dwóch miesięcy. a tak bezpieczne w stosowaniu. Estragon.28 mg i C 123.3. Zawiera wit. kalafior . B1 .46 mg. jest jednym z najsilniejszych środków bakteriobójczych (prawie zawsze wystarcza sam zapach) i w tym charakterze zażywany doustnie spisuje się jak najlepszy antybiotyk. A -15.80 mg. B1 .13. wit. a w formie 96 .5 mg i C . żółciopędnie i kojąco.0.190.0 mg. przy jednoczesnym zastosowaniu Reumogranu i środków naturalnych moczopędnych. E. Czosnek.7 mg. stosuje się ją do śledzi marynowanych w occie. korniszonów i ogórków. A oto stara recepta na zapalenie płuc: cztery średnie ziemniaki. B6 .1. Mięso baranie naszpikowane czosnkiem dusi się z dodaniem liści bobkowych i jałowca. Jest środkiem wzmacniającym żołądek. jedną zgniecioną główkę czosnku. W płótno. poprzeszywane wzdłuż. zarówno świeża. Sproszkowane suche ziele jest dobrą przyprawą trawienną do zup i sosów.63 mg.5.0. dodać dwie łyżki siemienia lnianego.0 mg. jak i gotowana. Owoc dzikiej róży dostarczy nam witamin B1. które nastawiały na owocu wino.2. a z pestek wypalały kawę domową. Gorczyca biała. K .77 mg B5 . że wykryto w niej działanie promieniujące. Dynia zawiera. podobne do kasztana. pietruszka. jak seler. Dzika róża. Miąższ dyni starty na surowo z jabłkiem i przyprawiony octem jabłkowym oraz miodem leczy białkomocz i obrzęki nerczycowe u dzieci.70 mg. W zastosowaniu zewnętrznym wywołuje przekrwienie lokalne.33 mg.0. a ze względu na smak można je stosować tam. B2 . nasypuje się gorczycy i taki okład (suchy) nosi się stale na miejscu zaatakowanym reumatyzmem lub artretyzmem. Jest ono ponadto doskonałym środkiem odżywczym. PP . gdzie zdrowie pacjenta wymaga diety bezsolnej. Bardzo rzadko w naszej kuchni spotykana (chyba w formie konserwy zimowej) ma działanie lekko rozwalniające. prowit.76 mg.54 mg. z drelowanego owocu robiły konfitury. Miała niegdyś powodzenie tylko u zawołanych gospodyń. potrzebne np. Wymagałaby osobnego omówienia ze względu na to.63 mg.13 grama w kilogramie owocu. Podobno jedna wystarczała. należy je uznać za jedyny napój alkoholowy absolutnie nieszkodliwy (chyba. B7 . Działa poza tym moczopędnie.na surowo. Bułgarska czubryca ma takie samo działanie. Uzyskanym wywarem robiono choremu lewatywę. bo aż 8.

kilo obydwu owoców. Wino z owocu jarzębiny (owoc pół na pół z. Bez obawy przedawkowania jadamy ten owoc przy hemoroidach i innych stanach zapalnych na trasie przewodu pokarmowego. jest więc ponadto wskazany dla karmiących matek. ale ze względu na zawartość witamin jest również bardzo cennym artykułem spożywczym. odstawia się w ciemne miejsce na dwa tygodnie. Łyżeczka nasion po tłustym obiedzie zapobiega niestrawności dzięki ich silnemu działaniu żółciopędnemu Jarzębina. olejek koperkowy z mlekiem matki przechodzi do żołądka niemowlęcia. zlewa i ponownie zalewa zwykłą wódką 40 proc. ciężko strawnych artykułach. czarnuszka i koper działa mlekopędnie. Bierze się wówczas pół łyżeczki takiego proszku i popija zimną wodą. działa pobudzająco na serce i nerwy. Ptactwo karmione jałowcem na miesiąc przed zabiciem daje lepsze mięso. W umiarkowanych dawkach. Owoc jarzębiny zawiera: soli mineralnych 3.musztardy spotykamy ją przy wszystkich wędlinach. do mięsa. z lekka moczopędnie. do bigosu i innych potraw z kapusty. artretyzmie. Znakomity dodatek do kapusty dla osób. jest środkiem wiatrochłonnym. którym trudno ją trawić: dodaje się łyżeczkę na osobę na 10 minut przed końcem gotowania. zgadze itp. po czym obie nalewki zlewa się razem. jakimś słodkim gatunkiem jabłek. a jeśli taki zabieg okaże się za mało skuteczny . Likwiduje wzdęcia. To dobry środek trawienny. ma działanie wykrztuśne. jak i nać są niezbędnymi dodatkami do ogórków świeżych i kwaszonych. w wędlinach itp. odżywczy i konserwujący np. zanim doda się kminek lub majeranek. przeciwskurczowy. wit. koncentratu pomidorowego i oliwy (lub oleju) robimy znakomity sos do śledzi lub mięs na zimno. wit. Zresztą w jakiejkolwiek formie drób się podaje . Nasienie działa trawiennie. szczególnie konserwowanych itp. reumatyzmie i nieżytach dróg moczowych. A .3 mg. które po jedzeniu też się mogą pojawić.0 mg. Nać koperku zawiera: prowit. słodzi łyżką cukru na litr wódki i dobiera się wodą do uzyskania mocy 40-45 proc. Podobnie jak przy anyżu. działa leczniczo. Jałowiec.można go powtórzyć dowolną ilość razy. Zmielony z majerankiem w równych ilościach daje znakomity środek doraźny przeciw wzdęciom. zalewając owoce spirytusem na dwa trzy palce wyżej. sensacjom. wiatrochłonne i moczopędne. W prostym użytku kuchennym wystarczy zemleć l łyżeczkę na osobę i dosypać do sosu mięsnego. na następne dwa tygodnie. C .40 g. Kolendra. gdzie również spełnia funkcję trawienną.do sosu trochę jagód dorzucić należy. rybach. Działa moczopędnie i ściągające. a podobnie jak anyż. Koper. A 97 . smakiem zbliżone do dziczyzny. Sypiemy go więc odważnie do serów. sosów mięsnych. Z musztardy. pobudza czynności żołądka. pół kieliszka dziennie. Żucie pojedynczych jagód (przedawkowania można się nie obawiać) kilka sztuk kilka razy dziennie jest skuteczne przy cuchnącym oddechu. Kminek. śledzi w occie. kilo cukru i 6 litrów wody przegotowanej zimnej) działa moczopędnie i łagodnie rozwalnia. aby daną potrawę zmienić na smaczną i lekko strawną. Zarówno nasienie.490. Jarzębiak domowy nastawia się na owocu dobrze przemarzniętym (można to zrobić w zamrażalniku lodówki. np. a przede wszystkim dodajemy do razowego chleba.12. zgadze. czarnuszce i kminku.

0.9.3 mg.0.047 μg. działa z lekka moczopędnie i jest doskonałym dostawcą witaminy A.8 mg. napotne i trawienne. gdyż gotowanie marchwi to jakiś duży nonsens. że przy częstym stosowaniu czyni organizm ludzki odporniejszym na przeziębienia. Zawiera prowit. B1 .67. B2 .10 mg i C aż 996.250.6 mg.2 mg. a dostarcza witamin: A .02 mg.0 mg.54 mg. tzn. Malina. B6 .56 mg. Drobno krojony liść jest również dobrym dodatkiem do kanapek z czosnkiem. H 23. działa lekko rozgrzewające..55.40 mg. ale za to jest bogatszy w witaminy: prowit. W soku marchwi ilości witamin kształtują się inaczej: prowit. Działa trawiennie.1.43. Maść majerankowa sprzedawana w aptekach jest bardzo dobrym środkiem na katar. wręcz przeciwnie.8 mg. B6 .aż 865.0. wykrztuśnie. B? . PP . dodając go zawsze pod koniec gotowania.3.0. PP . PP . neutralizującym jego zapach. utartą. warto jednak wiedzieć.0 mg! Z surowego drobno utartego korzenia w zimie. że marchew należy jeść w całości. Papryka (oczywiście ta w proszku. przeciwrobaczo i dostarcza witamin: prowit.21. A . przeciwskurczowo.7 mg.27.8.1. a nie z sokowirówki. które łatwo im ulegają.254. B2 . mięs pieczonych. pobudza żołądek do wydzielania soków trawiennych. duszonych itp. który nie ma żadnego uzasadnienia. B2 . jest doskonałym „smarowidłem” pieczywa.93 mg. Daje zielone nasiona. nigdzie dziś nie spotykane „koreczki w oliwie”). B2 . Świeży. Liść ma działanie moczopędne i trawienne tylko. K . wit. tzw.1.8 mg! K .0.0 mg.8 mg. Korzeń ma działanie moczopędne. B2 . B6 .0.0.23 mg.0.67. B1 .14 mg. które zagotowane w lekkim. czyści krew i poprawia jej skład np. A .0.0.84 mg.2 mg. Marchew działa moczopędnie. B1 .12. A . Z tego wynika jasno.44 mg.8 mg.0 mg i C .61 mg. 98 . przeciwzapalnie. B. E .24 mg.44.0 mg. H . Oczywiście surowa i drobno utarta. przy białaczkach.55 mg. i PP. PP . Majeranek.18 mg. B? .08 mg. Marchew. „ostra”). grochów.46 mg. należy go koniecznie dodawać do surówek przy chorobach przewodu moczowego.2 mg i C .54.. działa przeciwskurczowo. likwiduje wzdęcia. wzmacnia. K. co jest szczególnie ważne dla osób.26. pełnotłusty ser z białą papryką.0 mg.66 mg. z masłem lub margaryną przemieszany. C .5 mg.37.w mniejszych ilościach E. jak z borówek robi się sos Cumberland. i C .0. a z drobno skrojonego liścia w lecie można sporządzać znakomity sos do mięsa w ten sam sposób. Jest znana od wieków jako środek rozgrzewający. PP . E . W kuchni stosujemy majeranek do sosów.29.1.0 mg. Napar z łyżki tego ziela na szklankę wrzątku możemy wypić przy pierwszych objawach przeziębienia.42. niewielkim dodatkiem mielonej kozieradki. osłodzonym occie (podobnie jak się robi dynię czy gruszki na zimę) jako kaparki były stosowane od niepamiętnych czasów w formie dodatku do ciężko strawnych mięs i ryb (np.2. Ułatwia trawienie. grochówek. Pietruszka.86 mg i C . Nasturcja ogrodowa. B5 2.0.2 mg i C . PP .183. A . B1 . D . powoduje duże straty w ilości witamin w marchwi zawartych.0.0 mg. B1 .0 mg.

7 mg. Pomarańcza.0.1. dostarcza witamin B i C. B3 . co nas zabezpieczy przed wzdymającym niekiedy działaniu fasoli. Śliwki „węgierki”. zwłaszcza w wieku podeszłym.0.43 mg.3 mg.4 mg. z nóg itp. Skórka ma działanie trawienne.Poziomka. żółciopędnie i trawiennie.61 mg. Dziś już chyba nigdzie nie używana. B6-0. Bywa przyczyną uczulenia. oparzenia i rany. bardzo cenne w chorobach artretycznych i reumatycznych.0. B5 .42 mg. Rokitnik.2 mg. PP .11 mg.0. czyści krew i prawdopodobnie jest artykułem wysokowitaminowym.4.4 mg. B7 . póki młoda i świeża. B2 0.95 mg. B1 . jak i nać lepiej jadać na surowo. B1 .51 mg.70 mg. B2 .1. Poza tym suszone śliwki można dodawać do każdego sosu mięsnego i bigosu pod koniec gotowania. szpinaku i szczawiu. Rozmaryn. Olej z rokitnika leczy choroby skórne. napotnie i trawiennie. ale ogólna dewitaminizacja organizmu i tę należy usunąć. B1 .57 mg i C .56.1. konfitury itp. Korzeń selera dostarcza nam: prowit. Owoc rokitnika dostarczy nam witamin: prowit. K . że w takich wypadkach nie poziomka winna.3.4 mg. Świeże dostarczają witamin: A . rozwalniające..6 mg. Szałwia.1.4.0.562. ryb. z czego prosty wniosek. że zarówno korzeń.0. dziś prawie wcale nie spotykany w polskiej kuchni. PP . Nać selera ma równie bogaty wachlarz witamin. jako przyprawa dobra do tłustych ryb i takich mięs.66 mg. Ongiś wyrabiano z niego soki. Jako przyprawa trawienna u nas zupełnie nie stosowany.1. zup fasolowych. pobudza działalność serca i nerwów. jarzynowych itp.0 μg. B6. B5 . a nie wygotowywać w rosole. Seler. Suchy liść sproszkowany dodajemy do dziczyzny.55. Użyty wewnętrznie działa podobnie jak pietruszka. nadzienia. Liść ma działanie trawienne.53 mg.27 mg.90. przeciwcukrzycowe. drobiu. Uwolnione z pestek rozmoczone śliwki dodajemy do fasoli pod koniec gotowania. H . Pokrzywa. dezynfekcyjnie i przeciwbiegunkowe. Działa chłodzące. A .20. B2 . Działa moczopędnie. A-0. A . B7 .0. wódek i likierów działa przeciwzapalnie. wzmacniające. przeciwzapalne i ściągające.0 mg. Ma działanie przeciwcukrzycowe.0. zjedzonej bez takiego dodatku. 99 . Tarnina.0 mg. szczególnie gdy są ususzone. 65 . a nie ususzona. Może być znakomitym dodatkiem do sałatek.0 mg.60. PP . B1 . bakteriobójcze.26 mg.36 mg.22 mg.6 mg i C .46 mg. Łyżka utartej na proszek pokrzywy w zimie. ale użyty zewnętrznie w okładach i kąpielach ma działanie rozgrzewające. poprawia przemianę materii.6. z witamin zawiera prowit.0. B6 .7 grama w kilogramie owoców. a w lecie łyżka świeżego soku zlikwiduje w krótkim czasie przykry odór potu z pod pach.0.20 mg. B5 . pomidorowych. Dobrze myć gorącą wodą przed zdjęciem skórki do celów konsumpcyjnych.57 mg i C .9 mg. B2-0. Obniża ciśnienie krwi. ale należy pamiętać. i C aż 2. jako dodatek do win. Mają znakomite działanie trawienne. moczopędnie. dobry również przy obniżonej szczelności naczyń krwionośnych (drobne wybroczyny podskórne) dość częste.

Kurkuma i inne. Odmładza. Pobudza działanie żołądka. Antyseptyczny. Działają: odmładzające. działa wykrztuśnie.Tymianek. sosów mięsnych itp. Imbir. Ale możemy bez żalu odstąpić od omawiania ich zalet. Były sławne i drogie (import). wystarczy tylko je znać i wiedzieć. Ułatwia trawienie tłuszczów. jakie ogromne znaczenie mają dla naszego zdrowia oraz pamiętać. Cynamon. Wanilia. Dzisiaj mniej stosowane. wzmacnia żołądek. gdzie stosuje się inne dodatki zielone. uspokajająco i rozgrzewające. Moczopędny. przeciwskurczowo i ściągające. Pobudza apetyt. . Ułatwia trawienie białek. Biedrzeniec. wzmacnia apetyt. Pobudza działanie gruczołów wydzielania wewnętrznego. a więc do rosołu. aniżeli na przykład zwykłych spraw zakaźnych. Ma właściwości silnie smakowe. bulionu. Trzeba dawkować. bo mamy pod dostatkiem własnych. Gałka muszkatołowa. że zostały pominięte: Goździki. iż monotonne wyżywienie na równi ze złym trawieniem prowadzą do bardzo wielu chorób. Szafran. krajowych przypraw. którym potrafią zaradzić antybiotyki czy chemiczne środki „szybkiego działania”. Czubryca. Wzmacnia żołądek. antyseptycznie. choć należą do tradycji polskiej kuchni. wiatropędny. Ziele można dodawać wszędzie. serca i nerek. Pieprz. Czytając powyższe nietrudno zauważyć. wzmacnia żołądek. Ziele angielskie. Liść bobkowy. Pobudza trawienie. których leczenie jest znacznie bardziej trudne. odmładza.

WARZYWA MOGĄ LECZYĆ .

WŁAŚCIWOŚCI i WSKAZANIA LECZNICZE Burak pobudza apetyt. Utarty burak gotowany z utartym chrzanem z dodatkiem kminku. Znany w Polsce od wieków. ale najlepiej jeść je na surowo. poprawia pracę wątroby. jest odświeżający i łatwostrawny. nerwicę. Oprócz kapusty i marchwi jest najczęściej stosowany w kuchni.e. utarte i jako dodatek do surówek. Burak zawiera środki hormonalne i stymulatory biogenne podobne do estrogenów.n. Popijać dziennie jedną szklankę z utartego buraka lub sok z ćwikły. Sok. np. SPOSÓB UŻYCIA Buraki spożywa się gotowane. Z korzeniowego powstały trzy najważniejsze odmiany: sławny od czasów Napoleona. który zaczął rywalizować z trzciną cukrową oraz pastewny i ćwikłowy czerwony. 103 . nowotwory.BURAK CZERWONY Beta vulgaris L. ułatwia trawienie różnych mięs. W leczeniu naturalistycznym jest stosowany na anemię. demineralizację organizmu. grypę. Jest zasadotwórczy. Działanie odkwaszające buraka na organizm jest niezależne od tego. z jabłkami. W krajach śródziemnomorskich zaczęto spożywać korzenie buraka dzikiego już 800 lat p. odkwasza. czyli boćwina. Nawet na słodko zachowuje te właściwości. W Babilonii stosowano liście buraków jako ziele lecznicze. czyli ćwikła. w jakiej spożywamy go formie. Ma dużą wartość biologiczną ze względu na zawartość biopierwiastków promieniotwórczych (rubid i cynk). Z czasem wyhodowano pod-gatunki: burak korzeniowy i burak liściowy. gruźlicę. cukrowy. przeciw zapaleniu nerwów i wątroby.

przeciwsklerotycznym. wątroby. Otrzymany produkt miele się w młynku elektrycznym. wzmaga czynności nerek. kamica żółciowa. pasożyty jelitowe. przeziębienie. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Cebula stosowana wewnętrznie jest środkiem antyinfekcyjnym. rozpuszcza i eliminuje mocznik i chlorki. np. osłabia napięcie jelit. astma. przeciwszkorbutowym i przeciwzakrzepowym. pobudza popęd płciowy. W celu uzupełnienia ubytku wapnia zaleca się dodać kawałek sera lub szklankę mleka. Rozdrobnione buraki suszy się i przypala w piecu. biegunka. jest środkiem lekko nasennym. Tam. grypa.Kawa higieniczna z buraków. a także geriatryczne. otyłość. Przemysł farmaceutyczny wielu krajów stosuje cebulę do produkcji preparatów bakteriobójczych i przeciwszkorbutowych. awitaminoza. jelit. leczy skórę i jej owłosienie. niedomogi prostaty. Leczniczo działa barszcz kiszony z dodatkiem soku cytrynowego. katar. leczy gruźlicę węzłów chłonnych. układu nerwowego. Tak otrzymany proszek jest lepszy w miarę odpowiedniego przechowywania. W dawnej Polsce była bardzo ceniona. Boćwinę gotujemy w dużej ilości wody. Przepisy sporządzania boćwiny znajdziemy w książkach kucharskich. skąpomocz. działa przeciwczerwiowo. przerost układu chłonnego (stan limfatyczny). jest środkiem moczopędnym. nieżyt nosa i pogrypowy. Daje dobre skutki w leczeniu następujących chorób i dolegliwości: angina. ułatwia trawienie produktów mącznych. nadfermentacja jelitowa. obniża poziom cukru we krwi. puchlina brzuszna i wodna. wzmacnia i upiększa paznokcie. dolegliwości w oddychaniu. przeciwreumatycznym. utrzymuje w równowadze pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego. w Gruzji i Bułgarii . Cebula ze względu na właściwości lecznicze jest ceniona od czasów starożytnych. Boćwina. antyseptycznym. gdzie jada się dużo cebuli. Znane są jej zalety wzmacniające i dezynfekujące. cukrzyca. czyli burak liściowy nie tworzy korzenia spichrzowego. niemoc płciowa. wykrztuśnie i wydzielniczo. infekcje moczopłciowe. aby pozbyć się kwasu szczawiowego. obrzęki. 104 . którą odlewamy. nadmiar chlorków we krwi. CEBULA Allium cepa L.ludzie słyną z długowieczności. krzywica. obecność mocznika ogólne osłabienie fizyczne i umysłowe.

Popijać codziennie rano przez l tydzień (w okresie ostatniej kwadry księżyca. Fitoncydy świeżego soku wdycha się w celu leczenia anginy. Stosowana zewnętrznie leczy brodawki. zapalenie krtani. zakąsek i zup. uśmierza ból. ropień. Przed ułożeniem się do snu wypić filiżankę wywaru z kruszyny pospolitej (2-5 g wysuszonej kory na l filiżankę wody). leczy rany. Dodawać do mleka lub do rosołu. Macerować przez kilka godzin w ciepłej wodzie. nerwoból zębowy. Popijać ciepłe raz za razem i kilkakrotnie. Przecedzić. Valneta). Popijać codziennie przez dwa tygodnie po jednej szklance przed snem. Używać 2-4 łyżeczki dziennie przy awitaminozie. nieżytów grypowych i nieżytu nosa. Popijać rano na czczo z dodatkiem kilku kropel cytryny. wzmacnia porost włosów. Cebula gotowana jest łatwo strawna. ukąszenia osy. Można również stosować cebulę macerowaną w oliwie z oliwek przez kilka godzin. 200 g cienko pokrojonej cebuli. Stosować ten zabieg raz w roku. Gotować 10 minut. Stosuje się na żylaki odbytu i nieżyt jelit. w stosunku 1:1. wrzody. Macerować cebulę jak wyżej w alkoholu 20 proc. Po gotowaniu zostawić na 4 godziny do naciągnięcia. 100 g jasnego płynnego miodu. Pacjent chory od 18 lat na gościec stawowy wyleczył się w ten sposób. Popijać 3-5 łyżeczek dziennie (l łyżeczka zawiera 5 g cebuli) na zaparcia i kamicę moczową. zastrzał. Na pasożyty jelitowe: macerować przez 6 dni w litrze wina białego dużą cebulę pokrojoną w plasterki. ale pokrojone w plastry cebule gotować . tj. 600 g wina białego. Dodawać do sałatek. osierdzia. Na grypę: Macerować w pół litra wody dwie cebule pokrojone w plasterki. Na kamicę żółciową: dusić dużą cebulę cienko pokrojoną w 4 łyżkach oliwy z oliwek. oskrzeli i węzłów chłonnych. 105 . SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Cebula surowa. wg. migrenę. Powtórzyć po 2-3 miesiącach. opłucnej. smarować kanapki z masłem lub olejem. Przefiltrować. Cebula siekana. Na żołądek: gotowana cebula usuwa skutki picia alkoholu. Na reumatyzm: trzy nie obrane. hamuje krzepnięcie krwi rozpuszczając włóknik. Stosować 5-10 g dwa razy dziennie z dodatkiem wody osłodzonej przy posiłkach. Macerować przez 10 dni świeże cebule w alkoholu 90 proc. odstrasza komary. Nalewka słabsza. zapalenia opon mózgowych. zupa francuska. skrzepy (leczy zwężenia naczyń krwionośnych. Na biegunkę: garść skórek gotować przez 10 minut w litrze wody. zakłócenia wzrostu włosów. czyraki. Wino z cebuli. Nalewka. głuchotę. Świeży sok. odmroziny.w wodzie przez 15 minut. Cebula cienko siekana. czyli fibrynę. Jeść i pościć następny dzień po nadmiernych piciach alkoholu. Działa to bakteriobójczo i pobudzająco na czynność wydzielniczą jelit. nierozpuszczalne białko będące podstawą skrzepów). brzęczenie w uszach. ropni płuc. oparzenia. Na biegunkę u niemowlęcia: naciągać trzy pocięte cebule w litrze gotującej się wody przez 2 godziny. Dodać 150 g wody i 40 g słoniny nie solonej.stwardnienie tętnic. Ostudzić i podawać dziecku. wadliwa przemiana materii. Popijać pół litra dziennie. Macerować przez 48 godzin. Popijać po jednej szklance rano na czczo i wieczorem.

Skórką cebuli można owinąć zastrzał. wątroby.działa dobrze na niestrawność. ciepła. że nadmierne jej używanie może okazać się szkodliwe w przypadkach ciężkich chorób nerek. Przyłożyć cebulę do czoła. zadrapania lub pęknięcia skóry. hemoroidy. Syrop. Watkę nasiąkniętą sokiem z cebuli umieścić w uchu na szumy. Stosować do 5 łyżek dziennie.Na użytek zewnętrzny Surowa cebula z plastrem gorczycznym na reumatyzm. gościec. wzdęcia. Jedna cebula upieczona w piecyku. ułożyć na talerzu. czyrak. Tamponik z watki z sokiem. usuwa jego ból. wrzody. smarować głowę. przyspiesza dojrzewanie ropnia. czyraka. ropowicy. to należy pamiętać. oparzenia. Cebula. Owinąć nogi na 8-10 godzin w 1-2 kg posiekanej cebuli. Inny sposób: do wydrążonej cebuli włożyć grubą sól. Cienka błonka między warstwami cebuli stanowi okład aseptyczny (jałowy). przykryć gazą i dokończyć opatrunek. dymkę na surowo lub w zupie.na ropień. Pociąć cebulę w plasterki. na wiosnę zaleca się szczypiorek. brodawki. Jako leczenie uzupełniające . lekko ocieplony 3-4 krople trzy razy dziennie do ucha na głuchotę. zacięcia. wysypki.na rany. Macerować przez 24 godziny. Zupy mleczne z posiekaną cebulą zjadać dwa razy dziennie na puchlinę wodną.na brodawki. oparzenia. Sok z miodem . Miejsca ukąszenia przez osy i komary pocierać przez 1-2 minuty kawałkiem cebuli. odciski. Można również stosować miazgę z tartej cebuli. Okład na migrenę.pocierać cebulą skronie.30 g soku z cebuli i 30 g wódki. Cebula rozcięta . Kataplazmy z cebuli gotowanej . Mieszanina wyciągu z cebuli z gliceryną jest stosowana do leczenia pochwy u kobiet przy zapaleniu wywołanym przez rzęsistka. Poprawa występuje po tygodniu. umieszczony w wydrążeniu zęba. Otrzymanym płynem pocierać brodawkę rano i wieczorem. Wydzielające się fitoncydy leczą również katar i łagodzą stany zdenerwowania. Macerat . wrzody. Sok z cebuli wzmaga porost włosów. Upieczoną w piecyku cebulę umieścić na noc na podeszwach stóp przy dolegliwościach astmatycznych i sercowych. Chociaż cebula odznacza się doskonałymi właściwościami leczniczymi. wiatry. posypać cukrem. Zmiażdżoną cebulą albo sokiem z dodatkiem octu pocierać piegi. piegi. sól morska i glinka w równych częściach . Nałożyć na uszkodzoną skórę. łatwo bowiem utlenia się i może stać się szkodliwa. żołądka i serca. Przekrojona cebula nie powinna być przechowywana. Zupa cebulowa . przy zapaleniu opon mózgowych. jabłka i miodu. Uwaga. Miazga ze świeżej cebuli i sok leczą rany. urazy. na kaca. leczyć odmrożenia. zapaleniu oskrzeli i kokluszu. Nie zapomnieć wyciągnąć żądła. Kompres z soku cebuli . a po dłuższym 106 . wągry.pić przy kaszlu. Arabowie dodają jeszcze sól i pieprz. Okład z surowej cebuli na dolną część brzucha na bezmocz lub wstrzymanie moczu.położona w pobliżu łóżka odstrasza komary. odmrożenia. To samo zaleca się przy stwardnieniu tętnic mózgu. Tampony startej cebuli w wacie lub gazie przy grypie wkłada się trzy razy dziennie na 15 minut w nozdrza.

Stosowanie chrzanu jest wskazane przy astmie. ale nie bąble. artretyzm (miejsce zaatakowane artretyzmem okładać na kilka minut do pół godziny warstwą świeżo utartego chrzanu. czarnuszkę. Jada się głównie korzenie: surowe. a liści używa się jako przypraw do solonych i konserwowanych warzyw. utarte. Ma właściwości roślin promieniujących.toksyczna. w Egipcie. Reumogran. natkę pietruszki. Jednocześnie poprawić pracę nerek stosując Urogran. W zastosowaniach kuchennych lepszy jest chrzan z upraw ogrodowych.czasie . Chrzan gotowany ma niewielką wartość odżywczą. skrzyp. przyłożyć ceratkę. Można też dodać łyżkę dżemu ze śliwek. Fitolizynę. atonii w trawieniu (nieżyty z niedoborem kwasu 107 .). należy natrzeć dłonie wodą soloną lub wodą z amoniakiem (2 łyżki na litr wody). Cebula obierana pod bieżącą wodą lub nad gorącą płytką kuchenną nie wywołuje łzawienia. Chrzan dziki jest za ostry w smaku. suszone i konserwowane. Olejki eteryczne zawarte w chrzanie działają jak antybiotyk. biały w przekroju. natomiast w lecznictwie ze stanu naturalnego. pietruszkę itp. WSKAZANIA I WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. Zapach cebuli z oddechu usuwamy gryząc 2-3 ziarenka kawy. jabłko. kalafior. a trawiennej i leczniczej prawie żadnej. Okład powtórzyć gdy zniknie zaczerwienienie. W Polsce występuje w stanie dzikim i jako roślina ogrodowa. CHRZAN Armoracia lapathifolia (Gilib) Stosowany już w starożytności np. Najsmaczniejszy jest chrzan jednoroczny. Okład trzymać aż pojawi się silne zaczerwienienie. Otrzymamy przyprawę do mięsa o bardzo dobrym działaniu trawiennym i odkwaszającym. Aby usunąć zapach cebuli z rąk. Urosan. Chrzan zawiera 4-5 razy więcej witaminy C niż cytryny i pomarańcze. seler. Wypłukać usta miętowym alkoholem. We Francji miesza się tarty chrzan ze słodką śmietaną z dodatkiem łyżki cukru. Często przyprawia się gotowane pokrojone w plasterki czerwone buraki z chrzanem z dodatkiem octu jabłkowego i łyżki cukru (ćwikła). Reumosan.

kamica nerkowa. Na wylot maszynki można założyć woreczek z folii. przysypuje się je rozdrobnionymi korzonkami chrzanu lub okłada liśćmi. która rozkłada olejek eteryczny synigrynę. podrażnieniach oczu i bolesnym osłabieniu nóg. dolegliwościach płucnych. nerwicy żołądka i nieżytach przewodu trawiennego zażywać 2-3 razy dziennie l łyżkę przed jedzeniem. ryb itp. puchlina wodna. braku apetytu. upławy białe. Garść świeżo utartego chrzanu zalać pół litra białego wina gronowego. posypać cukrem. wówczas z uszkodzonych komórek wyzwala się mirozynaza. Stosowanie chrzanu powinno być ostrożnie dawkowane przy zapaleniach przewodu pokarmowego. Po kilku dniach można zażywać. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Macerat. niedomykalności zastawek serca i kołataniach serca można nosić na szyi w okolicy serca niewielki woreczek. Na użytek zewnętrzny Bóle mięśniowe w plecach i w pasie. gruźlica. reumatyzm. wskazaniem jest bronchit chroniczny (zapalenie oskrzeli). gościec. bólach reumatycznych. niedomodze wątroby. Dobrze zakorkować i postawić w miejscu chłodnym . a jeszcze lepiej w lodówce. Popijać dwie filiżanki dziennie między posiłkami przy artretyzmie. Przy niestrawności. stan limfatyczny. silnych i uporczywych bólach głowy. wrzody. schorzenia wątrobowe. Żuć korzeń chrzanu na wzmocnienie zębów i dziąseł przy paradentozie. Jako środek przeciwszkorbutowy pić 30-40 g dziennie. paraliż. zawierający drobno ostrugany i ususzony chrzan lub małą poduszeczkę z nasionami białej gorczycy albo krążek średnicy 6 cm z blachy miedzianej. zapalenie uszu. powodując wydzielanie piekącego w smaku olejku gorczycznego. Dla reumatyków chrzan powinien stanowić stałą przyprawę do wszelkich mięs. z naparem z kory chinowej. wątroby i nerek. skrofuloza. Aby zapobiec psuciu się produktów spożywczych. Gdy zaczyna się trzeć korzeń chrzanu. 15-30 g chrzanu na l litr wody.solnego). Po czosnku i cebuli chrzan ma najwięcej fitoncydów. niedobory witaminy C i alkaliów. W przypadku sensacji sercowych. rany ropiejące. 108 . Najlepiej więc ucierać chrzan przy otwartym oknie lub przekręcić przez maszynkę do mięsa. przerost układu chłonnego.w piwnicy. Korzeń chrzanu pokroić w talarki. Jako środek żółciopędny popijać 1-2 łyżeczki dziennie. z chlorkiem rtęci. Macerować 12 godzin. Lotne olejki eteryczne chrzanu są pomocne przy napadach kaszlu. co chroni masło przed jełczeniem. Na użytek zewnętrzny Miąższ w postaci kataplazmu (okładu) stosować na gościec. powodującego łzawienie. Syrop. piegi. przy obrzęku stawu 30 minut. niedomogów mięśnia sercowego. Należy też pamiętać o niezgodności chrzanu z węglanami pierwiastków alkalicznych. stany zapalne korzonków nerwowych. Wino. stany zapalne nerek. przeziębienia. zapalenie korzonków nerwowych. ułożyć na talerzu.

niektóre częstoskurcze serca. W swoim działaniu zbliżony jest do preparatów z kitu pszczelego. Nieprzyjemny zapach czosnku usuwa zielona natka pietruszki. 109 . biegunka. ogólne osłabienie. odbijanie. Występująca w czosnku allistatyna niszczy gronkowce. Masa ta nie dotykała ran. W oparach czosnku i cebuli rany goiły się szybko. zakażenia dróg oddechowych. W czasie II wojny światowej w przyfrontowych szpitalach radzieckich pod rany zakładano płaskie pudełeczka. u których dotychczas wszystko goiło się źle. astenia. zakłócenie czynności żółciotwórczych. zapobieganie nowotworom przez działanie przeciwgnilne w jelitach. Czosnek zawiera związki hormonalne i antybiotyczne. skurcze jelitowe. ropień płuc. kamienie nerkowe. zgorzel. W b. zakaźne pochodzenie nieżytów żołądka i jelit. reumatyzm. ZSRR ekstrakty z czosnku są stosowane jako antybiotyki. nadciśnienie tętnicze krwi. wiatry. gościec stawowy. astma. żylaki. nawet u takich chorych. kurcze naczyniowe. wzdęcia.CZOSNEK Allium sativum L. stwardnienie naczyń tętniczych. zakażenia gardła i krtani. miażdżyca. krztusiec. puchlina wodna. dyzenteria (czerwonka). zaburzenia pracy płuc. bób surowy. zakłócenie czynności ukrwienia naczyń mózgowych. zaburzenia równowagi w pracy gruczołów wydzielania wewnętrznego. jabłko. zakłócenia krążenia krwi z powodu nadmiernej krzepliwości. zapalenie płuc. koklusz. napełnione utartym czosnkiem i cebulą pół na pół. bębnica. pasożyty jelitowe. skąpomocz. odtruwanie wątroby. w Egipcie zaś strzegł budowniczych piramid przed chorobami. obrzęk nóg. zmęczenie serca. oskrzeli. niedostateczne wydzielanie soków trawiennych. trawienie utrudnione. Po destylacji rozdrobnionego czosnku z parą wodną otrzymuje się lotne olejki eteryczne. brak apetytu. Spożywano go już w Babilonii 4500 lat przed naszą erą. rozedma. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Artretyzm. rzeżączka. hemoroidy. Miałam okazję stwierdzić to pracując w szpitalu przyfrontowym w okolicach Mińska Mazowieckiego. nadmierne ukrwienie naczyń krwionośnych. ropień płuc. ziarna palonej kawy. profilaktyka chorób zakaźnych. atonia układu trawiennego. wymiarem większe od rany. bóle brzucha. piasek moczowy. Czosnek pospolity zajmuje czołowe miejsce wśród jarzyn i warzyw mogących się przyczynić do utrzymania dobrego zdrowia.

Stosować do sałaty i różnych produktów spożywczych. niedociśnienie tętnicze. okres karmienia osesków. Macerować 10 dni. Naciągać l godzinę. Nie trzeba jadać za dużo czosnku. Sok z czosnku. 500 g czosnku na 1 l wrzącej wody. Inny przepis. Słabo posłodzić. Przefiltrować. Często wstrząsać. świerzb. Kompres z 30 g czosnku startego i macerowanego przez 10 dni w 0. 25 g czosnku gotować 20 minut w 0. Zetrzeć ząbki jednej główki czosnku i gotować 20 minut w mleku. ropień zimny (na tle gruźlicy stawowej lub kości). Przez 3-4 dni popijać 2 razy dziennie przy ostatniej kwadrze księżyca (wg. Można również przemywać wywarem z czosnku (6 ząbków na 1 l wody). Nalewka czosnkowa o działaniu przeciwmiażdżycowym i obniżającym ciśnienie krwi. wrzody. brodawki. modzele. 20-30 kropli 2 razy dziennie. na obniżenie ciśnienia krwi tętniczej. do rozszerzania naczyń krwionośnych. na chroniczny nieżyt oskrzeli. Przeciwwskazania: ostry nieżyt żołądka i jelit. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Czosnek surowy. 20 g czosnku na 200 g mleka ciepłego. Macerować przez noc. Wyciąg spirytusowy. Francja) na pasożyty jelitowe. Stosować przez trzy tygodnie na pasożyty jelitowe. soku z czosnku z dodatkiem l do 2 proc. Syrop przeciwczerwiowy.50 g wódki. na świerzb. Nalewka czosnkowa: 50 g pokrojonego czosnku i 250 g wódki 40 proc. Czosnek tarty: 3-4 ząbki dodać do filiżanki gorącej wody lub mleka.proc. ukąszenia owadów. Brać dwa razy dziennie do 30 kropli przez kilka dni.25 l wody lub mleka. Na astmę pokropić kostkę cukru pięcioma kroplami nalewki i ssać w chwili ataku. Na l g czosnku . rany źle gojące się. Nie jest wskazany dla nerkowców. nadciśnienie. odciski. Popijać na czczo codziennie rano aż do wypędzenia tasiemca. Wypijać 2 do 3 łyżeczek na czczo. torbiele. przetoki. W tym czasie nie jadać do południa. guzy nowotworowe. Na użytek zewnętrzny Maść z drobno zmiażdżonego czosnku z dodatkiem tłuszczu i oleju rozpuszcza ropień zimny. Wznowić po miesiącu. Dodać kilka kropli oliwy z oliwek. na bóle reumatyczne. ropień skórny. Valneta. Wywar. gdyż jest ciężko strawny i drażni błony śluzowe przewodu pokarmowego.5 l octu. twardziny. 110 . Dwa ząbki czosnku posiekać z natką pietruszki. Jeden do trzech ząbków czosnku stosować codziennie rano na gościec i na uzdrowienie ogólne. Zużyć nazajutrz rano do kanapek. Odfiltrować. Stosować jako antyseptyk. grzybica woszczynowa. J. rozedmę płuc. rany zakażone. cysty. Czosnek z olejem kamforowym w stosunku 1:2 na wcieranie na strupień woszczynowy. głuchota.Na użytek zewnętrzny Ból ucha. Roztwór 10 . reumatyczne bóle. Popijać na czczo na robaki. Wypić nazajutrz na czczo. alkoholu służy do odkażenia ran i wrzodów.

. borówka . Na ból ucha wprowadzić do ucha długi kawałek gazy (żeby można z powrotem go wyciągnąć). a także kapusta gotowana. o dużej sile działania. poświęcimy więcej miejsca i uwagi w naszej „Aptece natury”. cebula -23. Alliostabil nie pozostawiają przykrego zapachu. której zalety dawno odkryła medycyna ludowa.25 proc.26 proc. a ta ulega wessaniu do krwi dopiero w odbytnicy. że owsików nie ma. marchew . cysty. Kapusta biała. Stosować 3 razy dziennie. Kapuście zatem. nie stwierdzi się. Na odciski. Ukąszenie owadów. cytryna . Przyłożyć wieczorem zmiażdżony ząbek czosnku w postaci kataplazmu i ochronić przylepcem przyczepionym do zdrowej skóry. Na głuchotę pochodzenia reumatycznego wprowadzić co wieczór do ucha wacik (tampon) nasiąknięty sokiem z czosnku. a lecznicze właściwości mają świeże liście. vel capitata rubata. Pocierać kawałkiem czosnku kilka razy dziennie.. w przypadku gorączki towarzyszącej zapaleniu płuc. owoców i zbóż. to pozostałe 9 będzie mieć następującą wartość: zboże -30 proc.. Ponieważ owsiki żywią się głównie witaminą C.15 proc. trzeba pacjentowi dawać więcej witaminy C. aby ustrzec się przed szkorbutem. Jeśli wziąć z listy 10 najbardziej skutecznych roślin.. Osobny rozdział w fitoterapii zajmuje leczenie za pomocą warzyw.obejmującej ponad sto pozycji.. a czołowe miejsce na tej liście . i pietruszka . Na lewatywę przeciw owsikom uciera się 2-3 ząbki czosnku i dodaje się 1/2 litra ciepłej wody.20 proc. vel capitata alba. Olejek czosnkowy wydala się z ustroju ludzkiego przez skórę. przepływ krwi i lepsze doprowadzenie tlenu.29 proc. Wyciągnąć żądło i pocierać kawałkiem czosnku. Korale z ząbków czosnku mają zapobiegać żółtaczce (wg literatury ludowej). a noszone w okolicy pępka mają chronić przed chorobami zakaźnymi.. kurzajki. twardziny. winogrona .. KAPUSTA Brassika oleracea.5 proc.Czosnek z olejem kamforowym w stosunku 1:2 wcierać w miejsca reumatyczne i wzdłuż kręgosłupa na osłabienie ogólne. Przetwory z czosnku. Czosnek nie jest wskazany przy kaszlu zabarwionym krwią. Plasterek z ząbka czosnku przyłożyć na pewien czas. a właściwości lecznicze kapusty przyjąć za 100 proc. ziemniak . włoska i czerwona ma zastosowanie na użytek zewnętrzny i wewnętrzny. czosnek . nerki i gruczoły mleczne. gdyż mają korzystny wpływ na stan naczyń mózgowych. Można również przyłożyć gorący ząbek czosnku upieczony w piecu.. Zabieg taki powtarza się co 2 dni (taki jest okres rozwojowy owsika) dopóki. 111 . Na torbiele.5 proc.18 proc. jak: Alliofil.. zawierający starty ząbek czosnku. Stosować to rano i wieczorem. modzele. bez skutków ubocznych. dlatego można czosnek uznać za naturalny antybiotyk. vel sabauda. Preparaty z czosnku mają duże znaczenie w geriatrii. duszona i kiszona oraz surówka : i świeży sok. Przyłożyć pod koniec leczenia plasterki z glinki.21. należy się bez wątpienia kapuście. Na wynik pozytywny czeka się do 2 tygodni. płuca.

Im świeższa. można przystąpić do sporządzania okładu. Podobne zjawisko występuje przy stosowaniu naparu z rumianku: u jednej osoby na tysiąc wywołuje bezsenność. wykroić środkową żyłę główną. zapalenie naczyń chłonnych. a przed nałożeniem na wrzód o brzegach obrzękniętych. egzemę. egzemę sączącą można przykładać pasemka liści zachodzące na siebie brzegami. Na postrzał. W takim przypadku należy stosować leki przez jedną do dwu godzin z przerwami 6-12 godzin. Przed użyciem należy je umyć. zastrzał). rwa kulszowa). czyraki. przerost węzłów chłonnych. ropowica. Gdy ustąpi zapalenie. Do leczenia można również używać mięsistych liści kapusty czerwonej lub włoskiej. gangreny i martwice. bóle pochodzenia 112 . Rozgnieść liście wałkiem do ciasta lub butelką na czystej stolnicy. W przypadku bardzo czułej rany moczyć liście we wrzątku przez dwie sekundy. guzy i liście. czas trwania okładu. Zjawiska te potwierdzają proces odtruwania i regenerację leczonych tkanek. opryszczki. dnawy. wątrobowe. przyłożyć i owinąć bandażem. W przypadku stwierdzenia nietolerancji (swędząca wysypka skórna) należy przerwać przykładanie liści i zastąpić je okładem z czystej oliwy z oliwek. gruźlicę stawową i kostną. chorobowy obrzęk migdałków podniebiennych. oparzenia. podczas gdy u innych działa leczniczo. zdarza się bowiem bardzo rzadko (a najczęściej z powodu stosowania chemicznych środków owadobójczych). wykwity skórne w kile. jeżeli zachodzi potrzeba. Przy owrzodzeniach żylakowych goleni. stłuczenia. pęknięcia i odmroziny z pęcherzami. żylaki. co powiększa ich antytoksyczność i czyni je bardziej gojącymi.Szczególne właściwości mają świeże następujące choroby i dolegliwości: żołądkowo-jelitowe. kolkę nerkową. migreny. można wznowić przykładanie liści ograniczając. zapalenie oskrzeli). astma. Jeden lub warstwę z dwu. łupież. półpasiec i gorączki napadowe. tym skuteczniejsze ich działanie. silne bóle głowy. Gdy ukaże się sok na powierzchni. włośniczek. nerwobóle reumatyczne (nerwoból lędźwiowy. W przypadku nietolerancji nie stanowią ujmy dla naszej metody. zapalenia opłucnej. liście kapusty wywołują niekiedy zaostrzenie się ropienia lub ponownie bardziej lub mniej ostrych bólów. nerwobóle zębowe nerwu twarzowego. nerwoból lędźwiowy. Sok wówczas sączy się znacznie łatwiej i spływa na ranę. egzemach. ropień zimny. twardych i popękanych macerować liście przez pół godziny w oleju słonecznikowym. z migdałów lub ze słonecznika. wysuszyć. pęcherzowe. Stosowane zewnętrznie leczą opłucną-płucną (katar. czyli postrzał. nowotwory. siniaki. różne infekcje (ropienie. a w przypadku przykładania na wrzód lub czułą ranę także resztę unerwienia. hemoroidy. Na ranę zakażoną lub wrzód. ukąszenia. trądzik. trzech liści. co je zmiękcza. ranach zaniedbanych lub zakażonych. dolegliwości naczyniowe.

jelitowe. Skutek leczniczy zawdzięczamy kleistym śluzom roślinnym. Kapusta na użytek wewnętrzny w postaci surówki lub świeżego soku jest zalecana na dolegliwości gastryczne. Na dolegliwości przewodów moczowych. buraka cukrowego. Sok z kapusty z małym dodatkiem miodu do spożywania i do płukania. dyni. Spożywanie kapusty surowej lub duszonej oraz świeżego soku działa odtruwające i odwykowo. Witamina U. młodej kukurydzy. ogórka. okazuje się nadzwyczaj korzystna dla żołądka i jelit. Jedna do dwu szklanek dziennie soku z surowej kapusty. gdy organizm kumuluje aminokwas cysteinowy powodujący kamicę cysteinową. Do surówki z kapusty należy dodawać zmielony kminek z majerankiem. gdyż w przypadku zapalenia wyrostka robaczkowego lub przydatków macicy nie przykłada się gorących opatrunków. w szczególności w postaci świeżego soku. który boli. a w przypadkach różnych typów kamicy nerkowej soku z sałaty głowiastej. co ułatwia trawienie. Enzymy mlekowe kapusty działają silnie dezynfekujące na przewód pokarmowy. papryki. solom potasowym i witaminie U (chroni śluzówki). pomidorów. witaminie K (przeciwkrwotoczna). Afonia. Sok z kapusty zaleca się alkoholikom i na wrzód trawienny. siarce. Żelazo. Liście z kapusty jako okład na szyję na noc uśmierzają bóle i pomagają w detoksykacji poprzez wydalanie trucizn z organizmu. 2. toteż należy spożywać kapustę w stanie surowym. Zawiera ona enzymy pomagające w trawieniu tłuszczów i błonnika. Alkoholizm (środki odwykowe). Wskazania lecznicze (na podstawie danych francuskich) 1. Nie należy przykładać gorących okładów na żołądek. Diagnozę dolegliwości powinien postawić lekarz. Ma to zasadnicze znaczenie. jelitowe dobrze robi popijanie l szklanki świeżego soku prosto z sokowirówki. toteż zaleca się go pić z dodatkiem soku z marchwi. Anemia. magnez i miedź zawarte w kapuście leczą anemię (nie pić płynów o temperaturze wyższej niż 45°C). 3. Tak więc kapusta wbrew uprzedzeniom. ogólne osłabienie. 4. że jest ciężko strawna. układu oddechowego. Właściwości gojące i zabliźniające soku z kapusty są wykorzystywane przy leczeniu zapalenia wrzodziejącego okrężnicy. kalafiora. Po wyparowaniu wody umieszcza się wszystko na gazie i ciepłe przykłada do rany. gojące i zabliźniające. Nie należy więc ich niszczyć i nie płukać kapusty kiszonej. 113 .reumatycznego i różne dolegliwości pęcherzykowe zalecam kataplazmy przyrządzane z dwóch lub trzech liści gotowanych w małej ilości wody przez 20 minut z dodatkiem 2 cebul i l łyżki otrąb. kapusty włoskiej bądź różowej. natki pietruszki. Spożywanie kapusty zaleca się także cukrzykom. cebuli. układu oddychania. Na marskość i puchlinę brzuszną można spożywać z korzyścią sok z kapusty (400 g dziennie w porcjach po 200 g) lub kapustę gotowaną bądź surową (surówki). Płukanie gardła sokiem z kapusty ma działanie czyszczące. szparagu. i świeże enzymy rozkładają się podczas gotowania. Korzystna dla organizmu jest również kapusta kiszona. Spożywać surówkę z kapusty z burakiem czerwonym. Angina. Dodawanie do kapusty nadmiernych ilości wędlin czyni pokarm trudniej strawnym. Kapusta była i jest najlepszym lekiem na szkorbut. Sok z kapusty nie jest przyjemny w smaku. rozpuszczalna w wodzie.

19. Popijać świeży sok. Przyłożyć dwa liście do czoła i 3 liście na kark na 4 godziny lub na całą noc. bóle mięśni. a następnie całą noc. Spożywać cebulę. Jeść kapustę surową i duszoną. 6. 25. 13. 17. Popijać sok. Popijać do 3 szklanek soku dziennie. dna. Stosować przez całą dobę okłady z kapusty na brzuch. Gruźlica. Hemoroidy. Biegunka. choroba skórna (Patrz liszaje. godzinę dziennie. 24. Gangrena (Patrz rany. Na noc przyłożyć 3 liście na kark i niekiedy na nogi. Popijać do dwóch szklanek soku dziennie. egzemy. Astma. Stosować zioła Rektosan. zapalenie oskrzeli. (Patrz bóle reumatyczne). Choroba serca. 6). Stosować reguły prawidłowych zestawów produktów spożywczych. Bóle reumatyczne. Zapalenie opłucnej. opryszczki). 20. Przykładanie miejscowe liści zmniejsza przekrwienie i normalizuje krwiobieg. Przykładać surowe liście na 2 do 4 godzin lub na całą noc. Popijać rozcieńczone olejki eteryczne (lawenda. Postępować jak przy astmie. Stosować liście pelargonii. Na przewlekły bronchit stosować mieszankę: wywar z 60 g kapusty gotowanej w 0. 23. Przyczyną może być: nieodpowiedni zestaw pokarmów. Zażywać pół łyżeczki co godzinę. Popijać sok. 114 . Spożywać sok gotowany z borówki czarnej i pyłek kwiatowy. jelitowe. Dennatoza. (Jak pkt. Spożywać kapustę długo gotowaną i popijać wywar. Wkraplać do uszu mieszankę soków z kapusty (50 proc. Delikatne działanie rewulsyjne liścia z kapusty jest bardzo korzystne. 8). 11. należy uprzednio oliwić każdy liść. Zjadać rano 2 łyżki kapusty kiszonej. Przykładać liście kapusty. Bronchit. aż do eliminacji ropienia. 7. 21. 12. ropień.) i z cytryny (50 proc. Popijać do dwu szklanek soku ze świeżej kapusty dziennie. Jest to leczenie pomocnicze. 14. Diabetes mellilus (cukrzyca). 26. według lokalizacji bólu. Bóle żołądkowe. 15. Ból głowy (silny i uporczywy). 10. Bardzo korzystnie działa syrop z niedojrzałych orzechów włoskich drobno posiekanych i zasypanych cukrem. Unikać zdenerwowania i niewłaściwej przemiany materii. wąglik. Bezsenność. Grypa. Ból lędźwiowy (postrzał). zmęczenie. Dziennie popijać do 2 szklanek soku. sosna). Czyrak. Jelita (nieżyt lub zapalenie albo infekcja). Astenia. 9. Zostawić 3 liście na kilka godzin. Stosować okłady z kapusty przez l miesiąc.).5 l wody przez l godzinę. Konsultować u lekarza. Głuchota. 3-4 liście kapusty jako okład na pierś i na szyję. nekroza. Przyłożyć liście do strefy wątroby. Zostawić na 3-4 godziny. u podstawy płuc lub na łopatki. martwica).5. 16. O wyborze środka ziołowego decyduje lekarz. 22. Pod koniec gotowania dodać 60 g miodu. Popijać 2 szklanki soku dziennie. Egzemy. Przyłożyć 3 warstwy z liści na 4 godziny lub na noc. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. (Patrz pkt. słabość ogólna. Popijać świeży sok i jeść kapustę surową lub duszoną. 18. Wkładać do odbytu liście w formie czopka na noc na 4 godziny. Przykłada się 3-4 liście na miejsce dolegliwe na całą noc. Dna-artretyzm. Jeżeli egzema jest sucha. Kamienie moczowe. Kontynuować aż do uśmierzenia bólu. 8. zatrucie polekowe.

Przykładać liście. Stosować 3-4 razy dziennie po 4 godziny. 115 . Liści nie ogrzewać. Lekko zabandażować. Przyłożyć 2-3 warstwy liści na zbolałe miejsce. Przykładać liście. truskawka. Półpasiec. sinicy skóry. 48. 43. poprawia krwiobieg. oczyszcza włośniczki z nieczystych substancji. Odmrożenia z pęcherzykami. Oczy (podrażnione. Pęcherz moczowy (zapalenie). Przykładanie liści na 4 godziny dziennie lub na noc kończy się przeważnie zgojeniem rany. Nerwoból (zębowy. (Patrz wątroba). 39. Dotyczy to również ciężkich nóg. 5 g szafranu. Można również przemywać oczy naparem z rumianku. ożywia tkanki. łzawiące. 37. w razie potrzeby także w ciągu dnia. chabru. Łojotok. Przykładanie kapusty na pół godziny regeneruje i oczyszcza skórę. W przypadku oparzenia II stopnia i III stopnia powinien zdecydować lekarz. Krtań (zapalenie) (Patrz afonia i katar). a w wolne dni na krocze na całą dobę. Katar sienny. Przykładać liście na noc i zmywać rano sokiem. nadto na wątrobę lub na dolną część brzucha w zależności od źródła migreny. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. Jak wyżej oraz na dolną część brzucha i krocze. 33. 32. Nerwowość. 46. 40. Nekroza. 250 g miodu. Maseczki kosmetyczne. Jak najszybciej przyłożyć liście dobrze zmiażdżone. Martwica. Uśmierza to bóle i działa gojąco. Na oparzenia I stopnia można przyłożyć gotowane obierki z ziemniaka lub tartej marchwi. Zagotować. Nogi (dolegliwości). 47. Na noc przyłożyć 3 warstwy liści na powierzchnię większą niż objętą dolegliwością. Prostata. Wprowadzić do oka kilka kropli świeżego soku wieczorem przed snem. Podobnie działa brzoskwinia. Liszajec. 42. cytryną (l kropla do każdego oka 2-3 razy dziennie). Przykładanie liści na przebiegu bolesnego nerwu uspakaja stopniowo ból. Okłady z liści zmniejszają przekrwienie. 35. płatków z róży. 30. Skład syropu : 500 g soku z kapusty czerwonej. Popijać 2 szklanki soku dziennie. 44. Półpasiec w początkowej fazie jest do wyleczenia w ciągu kilku dni. Na pęcherzyki półpaśca pomagają lepiej olejki eteryczne. bławatka.27. 36. Popijać sok. Opryszczki skórne. Stosować l łyżkę syropu 3-4 razy dziennie do naparu przeciwkaszlowego. Lekarz decyduje jak postępować. Przykładać co drugi wieczór liście na dolną część brzucha. żylaki. rwa kulszowa). Owrzodzenia żylakowe goleni. 45. 31. 28. Migrena. Liście uśmierzają bóle. nieżyt alergiczny sezonowy (Patrz astma). zapalenie tętnic. 38. Kapusta jest tutaj wyborowym lekiem. 34. Popijać sok. Katar. Zarejestrowanych typów owrzodzeń jest co najmniej 34. 41. Pęcherzyk żółciowy. Przyłożyć na noc 3 liście na górną część brzucha. Przykryć watą. reumatyczny. Popijać 1-2 szklanki soku dziennie. absorbuje skupiska tłuszczu z tkanki podskórnej. Obrzęk. twarzowy. 29. Aktywuje to krwiobieg. zaczerwienione). ogórek. wody solonej (l łyżeczka soli morskiej na 500 g wody). Przykładanie liści ożywia tkanki i absorbuje nieczystości. Trzy warstwy liści przykłada się na 4 godziny pod koniec dnia lub na całą noc. Krzywica. Oparzenia. Często potrzebna jest konsultacja u lekarza.

a później co 4 godziny. W przeciwnym wypadku zmieniać bandaż częściej i oczyszczać ranę. Popijać między posiłkami do 2 szklanek soku ze świeżej kapusty. Wrzód żołądka. zatok bocznych nosa). Rany zwykłe. Żylaki. na kark na 2-3 godziny lub na całą noc. Tętnicze nadciśnienie krwi. Można również popijać wywar z obierek kartoflanych albo z lukrecji gładkiej. odwapnienie. Zmieniać bandaże aż do kompletnego zagojenia rany. nie gojące się. Zastrzał. lawendę. Szybko natrzeć liściem i zrobić bandaż z liści. 69. Popijać sok. Stosuje się również: por. Przykładać liście i popijać sok. Rano i wieczorem wpuścić pół łyżeczki soku do nozdrzy. 38). Robaki jelitowe. tymianku. Przykładać liście i popijać sok do 2 szklanek dziennie. 56. 52. Popijać 2 szklanki soku dziennie. jeżeli przypadek nie jest groźny. Skóra popękana. 15). dając 20 kropli do czaszy z gorącą wodą. Węzły chłonne (zapalenie). 53. 62. Przekrwienie mózgu. Przyłożyć 3-4 liście jako okład na noc. Przykładać miejscowo liście moczone w oleju słonecznikowym lub oliwkowym. Ukąszenie owadów. Skóra (dolegliwości). 57. na pas lędźwiowy. Przyłożyć 3 warstwy liści. Stosować inhalacje z mieszanki olejków eterycznych z igliwia sosny. cebulę. Sinusitis. dynię zwyczajną. 72. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. (patrz nogi pkt. szałwię. kontuzja. nieżyt nosa. przykłada się liście i popija świeży sok. Ropień zimny (gruźlica stawowa lub kości). Jeść surówkę. udar słoneczny. Stłuczenie.49. 51. 58. (Patrz głuchota). W celu ułatwienia rewitalizacji tkanek i wydalenia części zmartwiałych. Na początku zmienia się okład z kapusty co 2 godziny. W razie potrzeby uzupełnić okładem z liści dolną część brzucha na noc. katar. (patrz pkt. Słuch (przytępienie). 55. Zjadać dziennie 2-3 łyżki kapusty kiszonej. Popijać rano przez 3 kolejne dni szklankę soku. Uśmierza to bóle i poprawia krążenie krwi. 63. lawendy z eukaliptusa. Przykładać 3-4 liście na głowę i na kark co 4 godziny z przerwą 2-3 godzin. 65. Skaza moczowa. 59. Można również podawać choremu czosnek. Utrata soli mineralnych. nasiona kapusty. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. 54. 68. Trądzik. 50. 66. 38). 64. natkę pietruszki i inne. Jest to zapalenie zatok przynosowych (jam obocznych nosa. Skąpomocz. Stan depresji. Przykładanie liści uspokaja bóle i pomaga w usunięciu toksyn. zawierające olejki eteryczne. Żyły. Przykładać liście. Popijać dziennie do 2 szklanek soku. Obmyć gotowaną wodą (jedną szklankę) z dodatkiem soli morskiej (l łyżeczkę). 116 . Szkorbut. (patrz nogi pkt. 71. Tętnica (zapalenie). Dla dzieci 20-30 g dziennie. 61. które wyciągając nieczystości inicjują korzystne procesy ropienia. 67. Utrudnione trawienie. Przykładać liście do łydek. 60. Wtedy należy oczyścić ranę z ropy i sczerniałej krwi. czosnek. 70. Bandaż wieczorny pozostaje na całą noc.

Po miesiącu zrobić kilkudniową przerwę. 80. (jak pkt. kolka nerkowa. odmładzanie się. Korzystny jest również sok z borówki. 74. które mają działanie rewulsyjne i zmniejszą przekrwienie. 96. Zapalenie naczyń chłonnych. 76. Popijać sok ze świeżej kapusty. Przykładać liście. 93. 18. 87. 94. Zapalenie zatoki klinowej. Żołądkowy nieżyt przewlekły.73. zapalenia różnego rodzaju. Zdolność prawidłowego. Popijać 1-3 szklanki soku dziennie między posiłkami. Zwichnięcia. Do zbolałego miejsca przykładać liście. liście karczocha. Konsultować u lekarza. Przykładać liście do dolnej części brzucha na 2-3 godziny. 80). 86. Przykładać liście na 4 godziny i na całą noc na nerki i pęcherz moczowy. 80). (patrz oczy). jak i na noc. Brać 2 razy w tygodniu kąpiele z dodatkiem roztartej w mikserze główki kapusty i naparu ze 100 g mięty + 1/2 kg drożdży piekarniczych. Popijać sok. Działa to uspokajająco. 90. Zdolność utrzymania prawidłowej pracy nerek. Wątrobowa marskość. Zdolność prawidłowej przemiany materii. Popijać przez tydzień po pół szklanki dziennie. Popijać po l szklance soku dziennie Zapalenie powiek. (jak pkt. Wszystkie inne leki uspokajające są również pochodzenia roślinnego. Stosować liście. Sprzyja to odpływowi wysięku z uszkodzonej części kończyny. np. 80). 78. Zapalenie spojówek. ostropest plamisty. Zapalnic macicy. Stosować inhalacje z olejków eterycznych. 89. Zapalenie zatoki sitowej. zatrzymanie moczu. Skaza dnawa. nawłoć pospolitą. bezbolesnego miesiączkowania przy bólach. cytryny. kamica nerkowa. Wątroba (twarda). dodać szczyptę przypraw trawiennych i pić raz dziennie. Zapalenie włośniczek. 79. 82. Popijać 2 szklanki soku dziennie. Zmęczenie ogólne. korzeń podróżnika (składnik leków Herba-polu: Sylimarol i Fitolizyna). 92. Stosować sok z surowej kapusty z dodatkiem kilku kropel cytryny. co zmniejsza przekrwienie w pasie miednicowym. Zmniejsza przekrwienie. 83. 81. 95. Przykładać warstwę z 3 liści zarówno w dzień co 4 godziny. (patrz oczy). Przyłożyć liście do dolnej części brzucha. jeść surówkę i kiszoną kapustę. 91. 85. 75. 117 . Zaleca się równie/ stosowanie olejków aromatycznych i pyłku kwiatowego. Zapalenie zatok przynosowych w niskim lub wysokim ciśnieniu atmosferycznym. łagodząco i uśmierzająco na bóle wątroby w przypadkach dolegliwości pęcherzyka żółciowego i niewydolności wątroby. natki pietruszki i l jabłka. Przykładać rano i wieczorem po 3 liście. (jak pkt. 84. Dolegliwości nerek jest 25 rodzajów. przykryć watą i zabandażować delikatnie. Zapalenie zatok czołowych. Przyrządzić w mikserze koktajl z soku kapusty. Zły stan układu nerwowego. (jak pkt. korzeń mniszka. Zapalenie zatoki szczękowej. Do ziół leczących wątrobę zaliczmy: czarną rzodkiew. 88. Rano i wieczorem wprowadzać do nozdrzy 1/2 łyżeczki świeżego soku. 77. żółciowa kolka. Żołądek (wrzód). Popijać 2-3 szklanki soku dziennie. Zapalenie okrężnicy Przyłożyć 3-4 liście na noc na brzuch. Wątrobowa kolka. Zaparcie. Przyłożyć 2 liście na 4 godziny lub na całą noc. Popijać glinkę. Popijać wodę z gotowanej kapusty 2-4 szklanki dziennie. 80).

Dolegliwości układu nerwowego. Pić sok z kiszonej kapusty. zwłaszcza liściastych (np. kwiaty antycyjany i flawonoidy. jest czynnikiem wzrostu. pobudza czynności wątroby. że korzeń odznacza się dużą siłą witalną. kaszel. szpinaku). Zapalenie oskrzeli. szczególnie u dzieci. osłodzony cukrem lub miodem. pobudza naturalne siły obronne. olejku eterycznego. Jeść kapustę duszoną na oleju słonecznikowym z dodatkiem szczypty kminku.Zapalenie stawów. przeciwgnilnie. 118 . 99. 97. Jako surowiec leczniczy stosuje się rdzeń (miękisz) korzenia. przeciwanemiczne. ma właściwości remineralizujące. Marchew należy do roślin najbogatszych w karoten. pobudzanie wzrostu). choć możliwości jego wykorzystania przez organizm są mniejsze aniżeli w przypadku innych warzyw. krzemu i innych substancji działają stymulujące. W Polsce jest uprawiana w kilku odmianach o różnym kształcie i barwie korzenia. Stosować sok z kapusty z dodatkiem soku z czarnej rzepy i kilku kropel cytryny. znajduje się na czele roślin baldaszkowych. robić na noc okłady z liści świeżej kapusty. . Zamroczenia alkoholowe. Powiększona liczba czerwonych krwinek i hemoglobiny odnawia komórki naskórka. pozwala uzyskać zdrową i ładną skórę. na ośrodkowy układ nerwowy i mają korzystny wpływ na przemianę materii (tworzenie tkanki kostnej.karotenoidy i wit. MARCHEW SIEWNA Daucus carota L. działa uspokajająco. do 1. B2 (ryboflawina). której ojczyzną jest rejon śródziemnomorski. przeczyszczające. 100. sok nasiona i liście. Marchew stosuje się w celach profilaktycznych i leczniczych przy hipowitaminozie.5 proc. Pić sok z kapusty z sokiem z selera w proporcji 1:1. 98. co sprawia. działa przeciwcukrzycowo. Należy do jarzyn o najwyższych właściwościach leczniczych. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Korzeń: działa wzmacniająco. reguluje czynności jelit i działa przeciwbiegunkowe. Pić sok. Nasiona marchwi zawierają do 12 proc. Zachodzące w marchwi procesy przemiany kwantów energii świetlnej. Tako roślina astralna kumuluje energię światła słonecznego i promieni kosmicznych. tłuszczu. Marchew. ziele . Wyciąg z nasion działa spazmolitycznie i rozszerza naczynia wieńcowe.

Po sześciu miesiącach dawać stopniowo sałatkę jarzynową i świeże owoce. Popijać dziennie litr soku z marchwi z dodatkiem pół litra soku z selera. żółtaczka. blednica. nowotwór piersi (leczenie pomocnicze). Spożywać porcjami w ciągu dnia. jarzyn i owoców. Kilogram marchwi gotować przez dwie godziny w litrze wody. Profilaktycznie: choroby zakaźne i zwyrodnieniowe. egzemy. Biegunka u dzieci. dna. w bólach i kurczach żołądka oraz jelit. sok z winogron. Przepuścić pręż maszynkę do mięsa. choroby nerek. Spożyć w ciągu 24 godzin. pęknięcia skóry. a także zmarszczki. usuwa robaki. nerwicy żołądka. buraka czerwonego i rzeżuchy. regulacja krwawienia miesięcznego. odmroziny. astma). demineralizacja. Marchew jest wskazana dla niemowląt i dzieci chorych na białaczkę. biegunka u dzieci. nowotwór nabłonkowy. W tych przypadkach stosuje się kurację w ciągu trzech miesięcy z 1-2 litrów zupy z marchwi dziennie. dolegliwości płucne (gruźlica. U starszych dzieci po sześciu miesiącach włącza się do diety gotowane jarzyny i sałatę zieloną. zaburzenia przemiany materii (trawienne). skrofuloza. Podawać zupę marchwiową. Na użytek zewnętrzny Rany. Natomiast rzadziej stosuje się mięso i produkty zbożowe. stany przedrukowe. cukrzyca. Pół kg obranej i pokrojonej na kawałki marchwi gotować do miękkości w litrze wody z dodatkiem pół łyżeczki soli morskiej. hemoroidy. stwardnienie rozsiane. rozpuszcza żółć. przy niespokojnym śnie. miażdżyca. niedokrwistość. krwawienia żołądkowo-jelitowe. nabłoniak. Po tym czasie włącza się do diety soki z selera. pasożyty jelitowe. Przepuścić przez wyciskacz do jarzyn.in. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Nasienie marchwi brane trzy razy dziennie (szczypta na końcu noża) pomaga w niedomodze wątroby. 50 . wstrzymać się 119 . anemia. wrzód żołądka i dwunastnicy. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astenia (osłabienie ogólne). zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. oczyszczanie krwi zatrutej toksynami. m. liszajec twarzy. dla dzieci z uczuleniem na białko. zatrzymaniu moczu. goi rany. obniżona ostrość widzenia. Na zaparcia. stany nerwicowe. infekcje jelit. pęcherzyca. także miód. uwalnia z głębi skór) zrakowaciałe komórki i tkanki. przeciw robakom (dzieciom dodawać wody). krzywica. ropień.500 g popijać rano i wieczorem w celach odżywczych. artretyzm. sprzyja wydzielaniu mleka u karmiących matek. Przy raku jelita grubego dodawać sok z zielonych liści mniszka lekarskiego. pietruszki.gojąco na jelita i przewód pokarmowy. łuszczyca. oczyszcza krew. buraków czerwonych. moczopędnie. łupież. cierpiących na choroby alergiczne przewodu pokarmowego. Nasiona: działają rozkurczowo. zaparcia. wrzody. bronchit chroniczny. Marchew leczy artretyzm. Świeży sok. niedobór mleka u karmiących matek. białaczka. niedomogi wątrobowo-żółciowe. działa wykrztuśnie. nadciśnienie tętnicze. trądzik twarzy. oparzenia. reumatyzm. czyraki. dermatozy.

Uwaga.. oparzenie. Wywaru z liści używać do płukania gardła (na afty. smarowanie skóry świeżym sokiem nada jej ładną. Należy dbać. pietruszka. l kg marchwi usuwa glisty przewodu pokarmowego w ciągu 24 godzin. Geriatrzy zalecają ludziom starszym sok z marchwi jako lek przemywający naczynia krwionośne. Spożywając regularnie po jednej marchewce na czczo i wieczorem. Podawać do popijania. 120 . a dopiero później występuje faza powrotu do zdrowia. Leczy nadczynność tarczycy. jest mlekotwórczy. tymianek. zaburzenia w trawieniu. Popijać sok zaczynając od kilku łyków dziennie. pobudza łaknienie. jeśli nie przyjmuje się innego pokarmu. w których występuje por. niszczy się owsiki. co je chroni przed rozwojem gnilnych drobnoustrojów. utrzymującym w zdrowiu wątrobę i oczy. Zupa z marchwi musi być skonsumowana w dniu sporządzenia. Sok z marchwi działa profilaktycznie na kamicę nerkową i usuwa stany zapalne. jasnobrązową barwę „gubiącą” piegi. Na zmianę diety organizm reaguje wzmożeniem stanu chorobowego. Przy dawce 1-5 g nasion ma właściwości wiatropędne. Zupę z marchwi zaleca się ze względu na jej właściwości remineralizujące i odtruwające oraz zdolność przywracania w organizmie równowagi kwasowo-zasadowej.od jedzenia mięsa przez rok. niemoc płciową. rozmaryn. seler. pobudza czynności gruczołów wydzielania wewnętrznego. ropień ust itp. zapobiega zmarszczkom. Zawiera wówczas mniej azotanów. Skórze pozwolić wyschnąć. Przetrzeć przez sito i uzupełnić wodą do litra. Leczenie takie musi trwać kilka miesięcy (półtora roku). marchew utarta. świeżej marchwi zawiera związki sprzyjające rozwojowi jelitowych bakterii beztlenowych wytwarzających kwas mlekowy i octowy. liść laurowy. regulujący żołądek. Obmywanie daje uczucie świeżości. W przypadku suchej skóry można stosować maseczki. Sok (lub marchew utarta) z miodem zagotowany w mleku stanowi lek na przeziębienia. daje ładną karnację. które utrzymują kwaśny odczyn środowiska jelit. liszajec i inne. ujędrnia skórę. Napar z l łyżki nasion na szklankę wrzątku działa moczopędnie. Kuracja marchwiowa leczy białaczkę z niedomogą śledziony i skłonnością do wymiotów. Marchew i jej liście powinny być dodawane do wszystkich zup jarzynowych. wrzód na nodze. a następnie masować ją oliwą. Regularnie. aby używana marchew nie zawierała azotanów pochodzących z preparatów chemicznych stosowanych w uprawach. chorobę wieńcową. by stopniowo dojść do litra dziennie. na świeżą bądź zastarzałą ranę. Zupa taka wskazana jest dla osób otyłych. przestać z chwilą ustąpienia biegunki. goździki. Podać mleko. Sok z marchwi jest doskonałym kosmetykiem do pielęgnacji skóry twarzy i szyi. Są to substancje szkodliwe i lokalizują się w zewnętrznej skórce marchwi. wzmacniający włosy i paznokcie. Ma ona właściwości moczopędne. czosnek. poprawia krążenie krwi. świeże zmiażdżone liście stosować do okładu lub do przemywania ropnia.) oraz obmywań pęknięć skóry. Na użytek zewnętrzny Wywar z korzenia lub świeżych liści. wywołuje miesiączkę. stwardnienie tętnic. odmrożeń. łupież. nowotworu piersi. Organizm uwalnia się wówczas od toksyn powstałych przy złym metabolizmie. Popijać co dzień szklankę soku. rano i wieczorem. czyraki. cebula. kalarepa. Na biegunkę u dzieci: utrzeć pół kilograma marchwi i gotować w litrze wody przez godzinę. Sok ze.

nie kończą się śmiercią. zatrucia. Taka marchew czy sok z niej może wywołać groźne. sporo olejków eterycznych. owoce i nasiona. Natka pietruszki jest bardzo cennym produktem spożywczym i leczniczym. PIETRUSZKA ZWYCZAJNA Petroselinum sativum Hoffm. które lokalizują się w częściach peryferyjnych korzenia i dają się stosunkowo łatwo wyeliminować przez staranne skrobanie. ma ona właściwości zatrzymywania i gromadzenia szkodliwych azotanów. wobec silnych objawów methemoglobinemii. A (12 mg). której wartość biologiczna substancji czynnych przewyższa wiele innych warzyw leczniczych. Jest także zalecana dla otyłych. Nasiona zawierają znacznie więcej olejku eterycznego i flawonoidów niż korzenie i dlatego działają silniej moczopędnie i przeciwszkorbutowo. Ostre zatrucia azotynami charakteryzują się zaczerwienieniem twarzy i powłok skórnych. do pół roku życia. wszystkie kapustne). który zawiera 0. gdyż. To konieczny warunek. Azotany przemieniają się w azotyny. Należy również pamiętać o konieczności odpowiedniego przechowywania marchwi. podobnie jak niektóre inne warzywa (buraki. cebula. azotanów. Występuje także rozszerzenie obwodowych naczyń tętniczych i spadek ciśnienia tętniczego krwi. ale przy jej stosowaniu należy przestrzegać kilku zasad.). ścieki. w przeciwnym bowiem przypadku dochodzi do powstawania aflatoksyny. kapusta. Nać daje 4 razy więcej prowit. Jest rośliną o ogromnych wartościach leczniczych. W części korzenia.Marchew powinna być stałym składnikiem menu palaczy tytoniu. Marchew może także zawierać resztki pestycydów. pyły. biegunka. 20 g natki dostarcza 48 mg witaminy C na dzienne zapotrzebowanie organizmu 75 mg. że nawet marchew rosnąca z dala od największych źródeł zanieczyszczeń tymi toksycznymi związkami nie musi być całkowicie ich pozbawiona. Należy jednak pamiętać. co należy mieć na uwadze starannie przygotowując przed spożyciem. w pełni z pożytkiem wykazała swoje właściwości. Należy zwracać uwagę na pochodzenie marchwi. Zawiera chlorofil. por. szczaw. drgawki. a 2 razy więcej niż mniszek. dzieci. niż potrzeba (3 do 4 mg). marchew. szczególnie u małych dzieci. który wystaje nad ziemią. mniszek. marchew. szpinak. bóle głowy. Ma 4 razy więcej witaminy C niż pomarańcze i kapusta. gdyż nie tuczy (w 100 g jest 10 kał. czasem wymioty. która jest toksyczna. pestycydy).36 proc. liście. profilaktycznym i kosmetycznym. 121 . toteż należy ten fragment odciąć. a w ciężkich przypadkach sinicą spowodowaną porażeniem układu krążenia i obecnością methemoglobiny we krwi. Marchew jest wprawdzie uniwersalnym środkiem leczniczym. by. które z kolei zmieniają hemoglobinę w methemoglobinę. Do celów leczniczych wykorzystuje się korzeń. występujących w glebie nadmiernie zasilanej nawozami azotowymi bądź pochodzących z innych źródeł (dymy. aminokwasy. Azotany znajdujące się w wodzie pitnej zajmują eksponowane miejsce w zatruciach małych. marchew wytwarza solaninę (widoczną jako zazielenienie). podobnie jak czosnek. Niemowlętom nie należy podawać szpinaku. Zatrucia te jedynie przy natychmiastowej pomocy. rabarbar.

zranienie i ukąszenie pszczół. Popijać 1/4 szklanki 2-3 razy dziennie przed posiłkami. upławy. Wywar. atonia pęcherzyka żółciowego. kamienie moczowe. Na użytek zewnętrzny Przemywanie 2 razy dziennie sokiem lub naparem na piegi. ukąszenia owadów. os. 100 g na l litr wody w postaci irygacji dopochwowych leczy białe upławy. zakażenie. Wypijać rano na czczo. gorączka przerywana. stany nerwowości. zastój mleka w sutku. zimnicę (malarię). nerwobóle. Na zapalenie oka. gościec. reumatyzm. Na użytek zewnętrzny Kontuzje. wady krwi.2 do 0. łagodzi bóle i eliminuje opuchliznę. skąpomocz. astenia. naciągać 15 min. w równych ilościach łagodzi nerwobóle. zapalenie oka. l g skórki pomarańczowej i l g skórki grejpfrutowej gotować w l litrze wody. Mieszankę 25 g korzenia pietruszki. Flakonik z sokiem trzymać szczelnie zamknięty. aż zostanie 0. Leczy biegunki. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. Natka zmiażdżona. Na owsiki: szczypta natki pietruszki. Gotować 3 minuty.5 l. Osłodzić miodem. dolegliwości wątrobowe. Gotować 3 min. w 0. wzdęcia. 122 . Taki okład przyłożony do piersi wysusza mleko karmicielki oraz łagodzi zapalenia sutków przy zastoju pokarmu. zaburzenia miesiączkowania. Na reumatyzm. miesiączkowanie bolesne. korzenia lub natki na pół litra wody. 25 g nasion. niestrawność. Wkraplać 1-2 krople świeżego soku z korzenia 2-3 razy dziennie lub stosować jako okład na noc. czyli apiol (do nabycia w aptekach). Wywar z nasion. rany.2 litra wody. Wyciąg z suchych nasion.4 g dziennie w postaci kapsułek żelatynowych na kilka dni przed menstruacją łagodzi bóle napięcia przedmiesiączkowego. Pić codziennie rano na czczo. Zażywany w ilościach 0. Sok z korzenia pietruszki ze spirytusem 70 proc. stany nowotworowe. korzeń selera i fiołka wonnego. kamienie moczowe. Naciągać 15 minut. pasożyty jelitowe.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. Jako okład antyseptyczny i gojący na rany. Przy nerwobólu zębowym zwilżać palec i pocierać wzdłuż przebiegu nerwu dziąsła i policzki. piegi. brak łaknienia. skąpomocz.

Znany w Polsce od kilku wieków. łatwo strawny. nieświeżym pokarmem. ołowiem ze spalin samochodowych lub parą ołowiu w drukarniach. POR Allium porrum Por jest jarzyną towarzysząca człowiekowi od tysięcy lat. kasz. niewydolność nerek. i kobietom w końcowym okresie ciąży zaleca się ostrożność przy doustnym przyjmowaniu nasion pietruszki. jaj. Małym dzieciom. 100 g porów dostarcza około 30 kalorii. gruźlica. mięs. kamica moczowa. pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego (olejek). gościec (reumatyzm). podnosi potencję seksualną mężczyzny i jest zaliczany do afrodyzjaków. Działanie: wzmacnia nerwy. Myć twarz rano i wieczorem przez tydzień ciepłym wywarem z korzenia pietruszki. podobnie jak czosnek i cebula. Jest lekko strawny. Stosować l garść rozdrobnionej pietruszki na 0. niestrawność. Gotować 15 min. Sok ze świeżych porów jest dobrym środkiem leczącym wszelkie formy kamicy moczowej i nieżyty dróg moczowych. po ugotowaniu i duszeniu. arterioskleroza. zup. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. uszkodzenie błon śluzowych przewodu pokarmowego z powodu apiolu. sosów. Działanie uboczne. Pietruszka wchodzi w skład mieszanek moczopędnych Urogran. Syrop z porów działa korzystnie na koklusz u dzieci. Natkę można mieć przez całą zimę sadząc korzenie pietruszki do ziemi w skrzynkach lub w doniczkach. otyłość. z właściwości leczniczych i odżywczych. budulcowy. Stosowanie przez dłuższy czas dużych dawek wyciągu z nasion pietruszki powoduje kurcze macicy przez mirystycynę. artretyzm. Urosan. Olejek silnie drażni nerki i może być przyczyną poronień. surówek. zaparcie. Zastępuje kurację wodami mineralnymi. Fitolizynę powinno się dawkować ostrożnie i podawać z przerwami.5 litra wody.Na rozjaśnienie cery. Zaleca się go jako odtrutkę po zatruciach np. grzybami. więc nie tuczy. a wyciąg wodno-alkoholowy z nasion jest dodawany do Fitolizyny. azotemia (zatrucie amoniakiem). moczopędny. co działa uzdrawiająco. ryżu. jest antyseptyczny. Można go jeść na surowo. dolegliwości dróg moczowych. 123 . Por jest zasadotwórczy. Natkę pietruszki należy jeść przez cały rok i używać do kanapek. oczyszczający krew.

otrzymuje się skuteczne leki dla pacjentów niezależnie od płci i wieku. Ciepłe pory przyłożyć do podbrzusza jako okład. nagniotki. brodawki. Duże ilości podobnych związków można znaleźć w preparatach otrzymywanych z produktów pszczelich. Na brodawki i odciski. pyłek kwiatowy.Na użytek zewnętrzny Czyraki. wrzody. 124 . Stwardnienie (modzelowatość) obłuska się. Na zastój moczu i na zapalenie pęcherza moczowego gotować na małym ogniu 6 porów przykrytych olejem. mleczko pszczele. imbir. Obmywać zaczerwienienia i wysypki na twarzy. Zawierają one substancje czynne. Egipcie. cynamon. Przyłożyć liść pora. między innymi fosfor działający pobudzająco. Zewnętrzne okłady z porów gotowanych w mleku są stosowane do przykładania na ropiejące rany. porów. wrzody. a także po ciężkich chorobach lub operacjach. ropnie. Na rany. żądła bolące miejsce nacierać trzonem poru rozciętego na dwie części. RZODKIEWKA OGRODOWA Raphanus sativus L Uprawiana we wszystkich krajach jako roślina spożywcza i przyprawowa. hemoroidy. Białe liście pora ugniecione w małej ilości osłodzonej wody dają miąższ na kataplazmy na czyraki. Związki zawarte w afrodyzjakach działają wzmacniająco ogólnie. ukąszenia owadów. W razie potrzeby zabieg ponowić. U nas używana do sałatek. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Korzonki oczyszczone. Macerować liście porów w occie przez 24 godziny.propolis. krwawienie z nosa. pierzga. kit pszczeli . Na użytek zewnętrzny Sok oraz mleko lub serwatka. Działają one wzmacniająco i są korzystne przy osłabieniach. rany. selera. Wiedziano o tym w Chinach. zastój moczu. Nazajutrz zdrapać odciski. Na ukąszenie owadów. Na stan przepicia (alkoholowego). czyraka. Nie należy obawiać się przedawkowania. Grecji. Wypijać codziennie rano duży kieliszek. opuchlizny reumatyczne. Ma mnóstwo entuzjastów na całym świecie. odciski. Na azotemię: 30 g korzonków macerowanych przez 10 dni w litrze białego wina. takich jak. pielęgnacja twarzy. Na noc przyłożyć na mokre części ciała. który zadziała jak bandaż antyseptyczny i gojący. rozdrobnione z dodatkiem mleka zalecane są na robaki. Jako załączniki do afrodyzjaków zalecam: soki z selera i pokrzywy. Zjeść nazajutrz bulion z porów. Sok + miękisz chleba daje miąższ przyspieszający dojrzewanie wrzodów. wanilię jako przyprawy. Jej właściwości korzystne dla zdrowia znane są od tysięcy lat. Używając ich obok świeżych soków z pokrzywy majowej. Po uprzednim wyjęciu kolca. postrzały.

po spożyciu enzymów. 125 . Zjadać więc rzodkiewki z „serduszkiem”. pobudza łaknienie i trawienie. przeciwkrzywicznie. nadfermentacji jelitowej. aktywizacji. Młode listki rzodkiewek dodawać do sałatek i zup.i śladowych. Wielu specjalistów z dziedziny fitoterapii zaleca chorym na nowotwory spożywanie między innymi rzodkwi na surowo wraz z gotowanymi liśćmi. żółciotwórczo i żółciopędnie. braku łaknienia. działa bakteriostatycznie. działa przeciwbólowe. pierwiastków makro-. artretyzmie. dolegliwościach oskrzelowych i wątrobowych. WSKAZANIA LECZNICZE Spożywanie rzodkiewki zaleca się przy anemii. wykrztuśnie. SPOSÓB UŻYCIA Jako produkt spożywczy. metabolizmu. demineralizacji organizmu. Pośród 12 pierwiastków. zmarszczkach. wypadaniu włosów. poprawia pamięć. krzywicy. grzybobójczo. Nauka dopiero w ostatnich dziesięcioleciach rozpoznała procesy występujące w przemianie materii po zjedzeniu rzodkiewki. jakie zawiera rzodkiewka. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Rzodkiewka ma właściwości antybiotyczne. a w szczególności zdolność stwarzania w organizmie przewagi jonizacji ujemnej. ukrwienia. szkorbucie. ważny jest zestaw: Fe + Cu + Mn. uzdrawia cały organizm. usprawnia intelekt. przyczyniającej się do normalnego przebiegu procesów oddychania. astmie. porost włosów. reumatyzmie. przeciwszkorbutowo. witamin. Wykorzystywać liście rzodkiewek. Stosować przepisy kulinarne podane w książkach kucharskich. drenuje nerki i wątrobę. który poprawia ukrwienie. poprawia ukrwienie organizmu. kamieniach nerkowych i żółciowych. które działają jako afrodyzjaki i odmładzające. mikro.Stwierdzono że poprawia wzrok. remineralizacji.

artretyzm. augustana). reumatyzm. niestrawność. Surowiec zawiera lactucarium . zalecana przy wypadaniu włosów sprzyja opróżnianiu pęcherzyka żółciowego. capitata L. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Czarna rzodkiew działa moczopędnie.sok o działaniu podobnym do opium. Po 10 godzinach zebrać sok. ale o wiele słabszy. egzema.).50 g dziennie rozcieńczonego soku. Stanowi to przystawkę do zakąski. pobudza czynności wątroby. WSKAZANIA LECZNICZE Astma. wzmacnia czynności oddychania. niedomoga wydzielnicza wątroby. nasiona. Gatunek ten liczy ponad 200 odmian botanicznych. Syrop na kaszel. SAŁATA Lactuca sativa L. dolegliwości płucne. także rozcieńczonego i małymi porcjami.RZODKIEW CZARNA Raphanus niger Mill. ma silne właściwości przeciwszkorbutowe.). pospolicie uprawiana. koklusz. Zetrzeć rzodkiew na tarce z małymi oczkami. łaknienie i trawienie.200 g. crispa L. Jadane są zgrubiałe łodygi. uczulenia. Krążki rzodkwi posypać cukrem. uspokaja nerwy. kamica moczowa i żółciowa. 126 . sałata kędzierzawa (var. SPOSÓB UŻYCIA Surówka. bronchit chroniczny. Młode liście używane są na sałatę. Popijać 20 . Surowiec leczniczy: liście. Popijać 4-6 łyżek dziennie. Sok świeży. Zjadać świeże. szkorbut. dodać opiekaną cebulę. co działa wzmacniająco. zapalenie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. sok z cytryny lub łyżeczkę Rosavitu i łyżeczkę śmietany. a w przypadku kamicy żółciowej 100 . uprawiana w Polsce na małą skalę. łodyga. sałata szparagowa (var. krzywica. Do najbardziej popularnych należą: sałata głowiasta (var. Do celów leczniczych stosuje się korzeń bez czarnej skóry. Zalecany dla dzieci. Liście są jadane na surowo.

który jest prowitaminą A. Nasiona . astmie. Wyciąg wodno-alkoholowy. Wywarem z nasion przemywać oczy przy oftalmii (zapalenie oka). Okłady z gotowanych liści sałaty z niewielką ilością oleju sojowego.wywar. Stosować dawki około 0. obniża poziom cukru we krwi. zaparciach oraz jako środek przeciwszkorbutowy i moczopędny. nasieniotoku. pobudza gruczoły aktywniejszego działania. Sałatę podawaną do mięs (ułatwia ich trawienie) dobrze jest polewać śmietaną lub jogurtem. 75 g liści sałaty na litr wody. Prowitamina A i witamina A są rozpuszczalne w tłuszczach.3 g dziennie. skurczach trzewnych. co ma działanie uspokajające. pracę krwi. przeciwkaszlowo. zapaleniu nerek. Popijać 2 do 3 szklanek dziennie na astmę. wrzody i na oparzenia. żółtaczce. .05 do 0. bólach żołądka. Ogrzewać na słabym ogniu do 30 minut. Stosować 0. bezsenności. co uspokaja miesiączkowanie bolesne. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. znieczulające i uspokajające. Sałaty nie powinno się spożywać przed posiłkiem. Zalać 0. Popijać trzy szklanki dziennie między posiłkami. Naciągać 5 minut. słonecznikowego lub z oliwek na czyraki. w za paleniu oskrzeli. poprawia wątroby. Przy cukrzycy brać po 60 kropli przed posiłkami.251 wrzątku. dlatego radzimy dodawać do sałaty zielonej trochę oleju. Napar z 20 g sałaty. kaszlu nerwowym. co ma działanie przeciwskurczowe i nasenne. działa nasennie. Popijać 2 łyżki dziennie. ma właściwości mineralizujące. Na użytek zewnętrzny Wywar z liści na trądzik. się przy nerwicy objawiającej się okresami lęków i natręctw. Lepsze przyswajanie witaminy A ułatwiają witaminy D i E. 127 trawienne do przeciwbólowe. pobudliwości płciowej. Popijać porcjami 2-3 łyżeczki. korzystnie wpływa na krążenie Zaleca.5 l wody dać 4-5 nasion. cukrzycy. Wywar z liści. przy kołataniu serca. bolesnym miesiączkowaniu. Pokroić 5 lub więcej liści na paseczki. Na 0.WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Sałata odświeża i oczyszcza organizm. l przed snem. zapaleniu wątrobowym. Sok zawierający lactucarium. We wszystkich częściach świeżych zielonych roślin występuje karoten.1 do l g dziennie. na zapalenie płuc.

Woda. potas. kwas nikotynowy. W stanie naturalnym występuje na wilgotnych glebach nadmorskich. Odmiana liściasta służy również jako jarzyna. glikozydy w tym apina (nadająca selerowi eteryczny zapach). siarka. wzdęcia. C. cytrynowy. chlor. Skład jej 128 . łagodzi sklerozę. działa przeciwszkorbutowo. leczy reumatyzm. A. korzenie zaś jako jarzyna. leczy gościec kamicę moczową. której korzenie i liście używane są jako przyprawa kuchenna. jest dobrze tolerowany przez cukrzyków i działa korzystnie na nieżyt oskrzeli. B6. z których najbardziej czynny jest psolaren. W Polsce seler uprawiany jest jako roślina warzywna. olejki eteryczne i inne związki typu furokumaryn. łagodzi nieprawidłowości miesiączkowania. mannit. B2. PP. E. działa odmładzająco. wątroby. rozwalniająco. działa korzystnie na dolegliwości sercowe. na wyspie Uznam nad Zalewem Szczecińskim. kolki żołądkowe. asparagina. przy schorzeniach pęcherza moczowego łagodzi wydzielanie moczu. B1. magnez. Kilogram selera daje 40 kalorii. mangan. prowit. Węglowodany (cukry i skrobia). leczy zapalenie powiek i miejscowe odbarwienie skóry. ogrodowa. wapń. wspomagająca mechanizm widzenia. nie parząc jak chrzan i papryka. glutamina. Liście i korzenie zawierają surowce lecznicze. „drenuje” krew. Witaminy: A. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Seler surowy stosowany wewnętrznie działa wzmacniająco. wzbogaca pracę nerek. śluzy flawonowe. 9 ważnych aminokwasów w tym walina. kwas jabłkowy. fosfor. żelazo. poprawia przemianę materii. Uprawia się głównie odmianę. tłuszcze i białka. wzbogaca organizm w składniki mineralne. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Korzeń utarty na tarce jarzynowej z dodatkiem różnych warzyw wymieszany z łyżką śmietany i majonezu oraz przyprawami ziołowymi jest znakomitą surówką.SELER Apium graveolens L. Zawartość głównych związków w selerze Cholina. Mikroelementy: sód. Stosowany zewnętrznie działa kojąco na rany i odmrożenia i to bardzo łagodnie. otyłość.

Bierzemy 250 g na l litr wody i gotujemy co najmniej pół godziny. jabłko. Inhalacje z soku selera leczą migrenę. jako okłady i kompresy na rany. zalać spirytusem i odstawić na 2 tygodnie w ciemne miejsce. Na l litr bulionu dać 30 g liści lub 50 g korzenia. łodygi i bulwy selera. Możliwie gorąca kąpiel części ciała. Nalewka. bóle głowy. prowitaminę A (25-50 g w szpinaku zaspokaja dzienne zapotrzebowanie organizmu na prowitaminę A). po czym obie nalewki połączyć razem i zażywać 2-3 razy dziennie po łyżeczce od herbaty przy astmie. Na użytek zewnętrzny Sok z selera stosuje się do obmywania ran. ischiasie. Zawiera m. reumatyzmie. trawienie i są gazopędne. Nalewkę należy trzymać w ciemnej butelce. jest najcenniejszym lekiem kuchennym we wszystkich dolegliwościach dróg moczowych. Odcedzić. aby uniknąć monotonii i dodawać niekiedy ziemniak. kolkach jelitowych. Seler oprócz pietruszki i kalafiora. Nasypać do butelki pokrajane liście. Po kąpieli osłonić to miejsce ręcznikiem. 129 . bogaty w chlorofil. Liście młodego szpinaku są wartościową jarzyną wielowitaminową. która zapobiega i likwiduje otłuszczenie wątroby i reguluje odkładanie się tłuszczu w całym organizmie. Na wzmocnienie: utrzeć 200 g selera i zmacerować w litrze białego wina przez 48 godzin w ciemnym miejscu. Szpinak jest zasadotwórczy.można stale zmieniać. szczyptę cynamonu i imbiru. Z utartego selera i cukru w proporcji 5:1 otrzymujemy sok działający korzystnie na samopoczucie ogólne i przy krwiopochodnym zapaleniu nerek. Seler do jedzenia nie powinien być zbyt długo gotowany. witaminę K (przeciwkrwotoczna. SZPINAK Spinacia oleracea L. tj. cholinę. Seler gotowany jest łatwo strawny. Aby nie utracić jego aromatu w bulionie. Uprawiany na całym świecie. Zlać i zalać ponownie. działa silnie krwiotwórcze. zup i sosów przed podaniem na stół. ale zwykłą wódką. Nasiona selera działają pobudzająco na łaknienie. paprykę i inne jarzyny. Liść selera drobno pokrajany dodajemy do surówek. aby nie utracił pachnących olejków eterycznych oraz wartościowych witamin. Brać jedną do dwóch łyżeczek dziennie po jedzeniu. zawiera spinacynę. do kąpieli. Seler obniża ciśnienie krwi. Napar z liści i nasion używany jest przy wzdęciach. znów na dwa tygodnie. karoten. nie rozpuszcza się w tłuszczach). w której występuje dolegliwość. Płyn z parzonych obierzyn selera do kąpieli odmrożonych rąk i nóg daje dobry efekt leczniczy. Lecznicze właściwości mają również suszone liście. powinna być stosowana 2 razy dziennie przez 10 minut. Na odmrożenia stosujemy wywar z łodyg lub bulwy. Otrzymany płyn o smaku ananasowym pić po kieliszku dwa razy dziennie przed jedzeniem. należy pokrojone liście lub kawałki korzenia dać na krótko przed ukończeniem gotowania.in.

Popijać l szklankę soku ze szpinaku i mniszka codziennie rano przy depresji fizycznej i nerwowej. rany. Przy każdej chorobie spowodowanej niedoborem witamin i mikroelementów zaleca się go jako warzywo witaminizujące i mineralizujące. Mogą go jadać zdrowi. Zaparzać 5 minut. reumatyzm. sojowym lub oliwkowym są dobrymi okładami na oparzenia. Sok. Szpinak jest łatwo przyswajalny. niedokrwistości i białaczce.przyswajalne swych Zawiera liczne biopierwiastki. Można uchylić te przeciw130 . m. krzywica. opryszczki. prowadzące siedzący tryb życia. starzenie się. Wino szpinakowe.popijać porcjami. przeciwszkorbutowo. liszaje. rekonwalescencja. Wskazane dla rekonwalescentów . łupież itp. dezynfekujące (fitoncydy). Napar z nasion. pęcherzyce. Mrożony i w puszkach traci wiele ze właściwości. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Działa przeciwanemicznie. Popijać 3 razy dziennie przy zaparciach Na użytek zewnętrzny Liście szpinaku gotowane w oleju słonecznikowym. gościec. dzieci. łuszczyca. nowotwory. oczyszcza przewód trawienny. Świeży sok surowy jest środkiem przeciw blednicy. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. 5-10 g nasion na szklankę wrzątku. łuszczyca. wzmacnia prace serca. zapalenia gastryczne i jelitowe. Przeciwwskazania. nie gojące się rany. odmładzające. pęcherzyca. młodzi i osoby starsze. Dolegliwości przewodu pokarmowego. wątroby. cierpiące na zaparcia. astenia fizyczna i nerwowa. SPOSÓB UŻYCIA Na surowo do sałatek. Jadanie szpinaku jest korzystne dla anemicznych i rachitycznych.in. krwiotwórcze. artretyzm. wyrzuty skórne. remineralizująco. stwardnienie rozsiane. łatwo żelazo. szkorbut. Na użytek zewnętrzny Oparzenia. aktywuje wydzielanie soku trzustkowego. l szklankę wina czerwonego zmieszać z 1/5 szklanki świeżego soku ze szpinaku. wyrzuty skórne. dolegliwości nerek z powodu nadmiaru szczawianów wapnia i potasu (około 3 g na l kg).

1.kolcowój szkarłatny. Przy niedoborze aminokwasów występują zakłócenia przemiany materii. a z ziół . Szpinak + seler + ogórek + pietruszka (1:2.5:2. Ich świeże enzymy katalizują procesy przemiany materii. lulek czarny. gdy w dniu spożywania szpinaku pije się sok cytrynowy. rozmarynu. W podanych sokach aminokwasy te sumują się wzmagając właściwości lecznicze. Wszystkie reakcje biochemiczne są w organizmie ludzkim sterowane przez biokatalizatory. a przy ich długotrwałym braku pacjent umiera. która liczy 90 rodzajów i 2500 gatunków (m. 131 . Odżywiane są wtedy komórki. bieluń surmikwiat). pokrzyk wilcza jagoda. rozkładającego się w organizmie na alkohol i kwas octowy. Białko szpinaku zawiera 8 aminokwasów egzogennych niezbędnych do życia oraz ważne dla dzieci aminokwasy częściowo egzogenne. Marchew i seler zawierają dużo magnezu. Marchew. seler i pietruszka zawierają aminokwasy egzogenne w różnych ilościach. mniszek. pomidor. napary z mięty.5. bieluń kędzierzawa trująca. Wymienione soki podnoszą wytrzymałość tkanek.5) 5. Zalecamy następujące kombinacje (proporcje w nawiasach): 1. a ich nadmiar nie jest stracony.2) 3. Szpinak + mniszek + marchew (1:1:2. Ziemniak należy do rodziny psiankowatych (Solanaceae). Szpinak + seler + sałata (1:2:1.5) 2. do których zaliczamy świeże enzymy. miechunka rozdęta.5) 4. wydalanie kwasu moczowego z organizmu (mięśni) oraz nadmiaru śluzów i niestrawionej skrobi. a działając bakteriobójczo normalizują przemianę materii. Szpinak + seler + marchew (1.1. gdyż służy organizmowi do celów energetycznych. który neutralizuje szkodliwe działania kwasu szczawiowego tworzącego osady szczawianu wapnia i potasu w stawach.2. sałata. Szpinak + seler + mniszek (1:2:1) 7. tymianku bądź wodę gotowaną z obierzyn kartoflanych lub 2 szklanki mleka.3) 8. tytoń.5:1:0. ZIEMNIAK Solanum tuberosum L. bakłażan. przywracają równowagę kwasowo-zasadową. Składniki tych soków występują w postaci zjonizowanej. Szpinak + sałata + marchew (1:1. burak. Szpinak + burak + marchew (1. Szpinak + marchew (1:1.7) 6.5) Recepty te są stosowane w laboratorium chemii produktów spożywczych w Nowym Jorku. Psiankowate odznaczają się swoistą aureolą. ułatwiając prawidłowe przyswajanie. psianka czarna trująca. ogórek. chronią organizm przed czynnikami nowotworowymi. krew i nerwy. Soki te ułatwiają detoksykację organizmu u dzieci. psianka słodkogorz trująca. papryka. Jest to ważne dla chorych na SM. co wywołuje białaczkę. Przyswajanie takich soków w jelitach trwa do 20 minut. także cukru. Sok ze świeżego szpinaku z sokami innych roślin pomaga w leczeniu wielu ciężkich chorób. a także przez specjalistów fitoterapii w wielu krajach świata.in.wskazania.

Ziemniak wiele traci podczas ucierania. pierścień naczyniowy bogaty w witaminę C.solanina. Wszystkie cenne składniki zachowują ziemniaki gotowane lub pieczone w mundurkach. jednobarwna. Ziemniaki wyparły u nas wiele warzyw z ogrodu i kuchni. tym szybciej ciemnieje na powietrzu. Ziemniaki marzną przy minus 1-4°C. stają się słodkie. a rozpowszechnił w czasach saskich. Aby zapobiec niszczeniu ziemniaków. Oczka znajdują się w pobliżu wierzchołka. z których wyrastają pędy nowej rośliny. równa. witaminy C. giną także podczas smażenia. Do gotowania należy je zalewać wrzątkiem. walec osiowy i rdzeń. który nieustannie spala się. choć są inne warzywa. Pod wpływem światła zielenieje warstwa bezpośrednio pod skórką. Ziemniaki wczesne i młode. Ziemniaki wczesne zaliczamy do warzyw. Macierzystym związkiem solaniny jest cholesterol. Ziemniak w przekroju ma korkowinę. Ziemniaki gotowane w łupinach tracą tylko 10 proc. Dobra odmiana ziemniaków powinna mieć oczka jak najmniej wgłębione. Najbardziej wartościową częścią kartofla jest warstwa grubości 2-3 mm pod skórką. Wywar z ziemniaków zawiera także wiele wartościowych składników i powinien być użyty do zup i sosów. Powstaje toksyczny glikoalkaloid . Ilość skrobi zmniejsza się od pierścienia do rdzenia. a także stare (nie są sypkie) gotują się długo. Wodniste ziemniaki wczesne mają cienką skórkę i nie nadają się do przechowywania. np. rozpływają się. Powstaje pożywny i łatwo strawny klej skrobiowy. która powinna być gładka. a w Polsce pojawił się za Jana Sobieskiego. rozpuszczalna w wodzie. Ziemniaki należą do najważniejszych roślin uprawnych. należy obrywać powyrastane pędy. dopóki nie pokryją się zielonymi liśćmi i nie zapuszczą w glebie korzeni. Zmniejsza się wartość odżywcza i witaminowa ziemniaka. niesmaczne. W żywieniu odrywają dużą rolę. a obrane Peru przez 132 . Ziemniak jest pokryty brunatną skórką. Powoli przyjął się we wszystkich krajach Europy. Zmniejsza się w nich ilość witamin. to jest końca. W ziemniakach przechowywanych w piwnicy lub kopcu zachodzą z czasem zmiany i skrobia przechodzi w cukier. korę. dzięki czemu nie traci się witamin.Ziemniak został przywieziony do Europy z Hiszpanów około 1530 r. późne zaś zajmują miejsce na pograniczu warzyw i produktów mącznych. Takie ziemniaki muszą być grubiej obrane. W pierwszych tygodniach przechowywania ziemniaków ilość skrobi nieco wzrasta. Podczas gotowania ziarna skrobi pęcznieją. Wierzchołek przeciwny jest przyrośnięty do łodygi podziemnej zwanej rozłogiem. Surowa skrobia jest źle trawiona przez człowieka. a wywar wylany. woda ulega wyparowaniu. Wywar z gotowanych ziemniaków jest trochę lepki. Witaminy ulegają utlenianiu. bogatsze w witaminy. Im starszy ziemniak. W każdym oczku jest 3 do 5 pączków. gąbczaste i podatne na gnicie. na placki. którym kartofel rośnie. Żywią się one pokarmami nagromadzonymi w bulwie macierzystej.

Najlepiej gotować ziemniaki na parze. Działa korzystnie na serce ze względu na zawartość rutyny. nudności. wymioty. podrażnienia śluzówki. C. jest powlekający. Mączka ziemniaczana jest najczęstszym dodatkiem do różnych pigułek i tabletek. że frytki są ciężko strawne. pęcherzyka żółciowego. co ma znaczenie przy leczeniu alergii. Mogą go spożywać diabetycy i otyli. Nawet ślady solaniny szkodzą. najwyżej 7-8 mg wit. bogate w potas i magnez. wywołując bóle artretyczne. zawiera dużo witaminy C. Odgrywa rolę przy leczeniu obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego. która przez dłuższy czas może stanowić wyłączne pożywienie człowieka.tomazyny oraz niszczy je. bardzo lekko strawne i bardzo łatwo przyswajalne. Ziemniak gotowany nie powinien być trzymany w lodówce dłużej niż 24 godziny. Ziemniaki prawie nie zawierają tłuszczu. Otyłym zaleca się jadać wieczorem kilka pieczonych kartofli i 100-200 g sera białego. Mają białko w najlepszym gatunku. ale bez solaniny. są niskokaloryczne. lęki.38g 44.26g 1. Hamuje rozwój grzybów i bakterii dzięki zawartości glikoalkaloidu . aby prawie całkowicie się wygotowała. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Ziemniak: jest zdrowym produktem spożywczym. cierpiących na odbijania. Uspokaja śluzówkę przewodu pokarmowego. Leczy egzemę i inne choroby skórne. mdłości. Ziemniak w łupinie upieczony jest najlżej strawny. Jest również 133 . rozpuszczając kamienie. zwłaszcza pieczony lub gotowany w mundurku. Wzmacnia naczynia włosowate.co najmniej 25 proc. W zależności od sposobu przygotowania ziemniaka do spożycia ma oj odmienny skład. Działa korzystnie na nerki.07g 99 Ziemniak smażony (frytki) 43g 3. wymioty. Tomatyna przeciwdziała rozszerzaniu się naczyń krwionośnych.73g 336 woda białko tłuszcze węglowodany sole mineralne wartość kaloryczna Wynika z tego. Ziemniaki po 6 tygodniach przechowywania zawierają już tylko 10 mg. zapalenie nerek. że do wody przenika witamina C i witaminy z grupy B oraz wiele biopierwiastków. Kartofle są więc bardzo korzystne dla zdrowia. Trzymanie obranych ziemniaków w wodzie kilka godzin przed gotowaniem powoduje. Gotuje się wiec ziemniaki zaraz po ich obraniu. Dostarcza dużo energii (100 g skrobi daje 360 kał. Pary ulatniające się podczas gotowania działają korzystnie na drogi oddechowe. palenia w gardle. Poprawia stan ogólny chorych. Ziemniaki me tuczą. Działa zmiękczająco. Sprzyja pracy jelit. Ma właściwości przeciwszkorbutowe. osłabienie serca. jeżeli są spożywane bez dodatków tłuszczowych. Działa przeciwskurczowo i moczopędnie (ze względu na dużą zawartość potasu). zgagi. łatwo strawnym. Działa przeciwnowotworowo.99g 6. Wywar z obierzyn kartofli rozpuszcza wszelkie złogi w nerkach. pocenie. a stare.65g 1. Ziemniak gotowany 75g 2. Ziemniak jest jedyną rośliną.58g 0. Ma właściwości gojące.). Tę właściwość determinuje duża ilość skrobi oraz wszystkie aminokwasy egzogenne potrzebne i niezbędne człowiekowi do życia.1g 22. Jest przeciwwrzodowy. w niewielkiej ilości wody. na wiosnę.

rozpuszcza kamienie nerkowe. przy opuchliznach. z dodatkiem mleka w proszku. jedną główkę czosnku. przy cukrzycy. nieżycie przewodu pokarmowego. Na użytek zewnętrzny Kąpiel w krochmalu. ręcznie zmiażdżonych. czyrakach. odwodnieniach. Tak więc potas i magnez działają przeciwartretycznie. jak również powierzchnię posrebrzanych przedmiotów. wysypki suche i mokre. Dodana do kąpieli leczy świąd. zesztywniającym zapaleniu stawów międzykręgowych. Można dodać trochę miodu. 5 szklanek wody i gotować 20 minut. Rozprowadzić 1/4 do 1/2 kg mąki ziemniaczanej w zimnej wodzie i dolać do gorącej wody w wannie. Właściwości lecznicze ziemniaka są znane od dawna medycynie ludowej wielu krajów na całym świecie. które rugując wapń. zapaleniu stawów. Wywar z gotowanych obierek kartoflanych. cuchnięciu z ust i schorzeniach wątroby. zwichnięciach. Ostudzić do 30°C i poleżeć w takiej kąpieli 30 minut w przypadku świądu. Przy łuszczycy zaleca się 134 . Wiadomo. np. zgadze. Słynny dr Kneipp zalecał stosowanie papki z ziemniaków ugotowanych w mundurkach. zapaleniach. bez grudek umieszczonych w woreczku z płótna jako okładów do uśmierzania bólów. Sok z surowego ziemniaka. zaparcia. Sok wyciśnięty ze startego ziemniaka surowego. Świeży sok z surowego ziemniaka leczy przewlekłą nadkwasotę. zapaleniu przymacicznym (parametrium). Pić 2 razy dziennie po 2 łyżki stołowe przed jedzeniem przy nadkwasocie. zapaleniu opłucnej. zapaleniach skórnych i otyłości. zapaleniu pochewki ścięgna. oczyszcza szkło z plam. pity przez pewien czas. lumbago (postrzał). tworzą sole rozpuszczalne w wodzie. mielonego siemienia lnianego. dnie. artretyzmie. pokroić w kostkę. soku z marchwi lub z cytryny. Sałatka z ziemniaków z dodatkiem 50 g oleju słonecznikowego. Soli nie dodawać. które składają się głównie z szczawianu wapnia nierozpuszczalnego w wodzie. Odkładaniu się w stawach nierozpuszczalnych w wodzie soli szczawianów wapnia przeciwdziałają potas i magnez. dodać 2 łyżki siemienia lnianego. 2 razy dziennie po 20 kropli na wodzie przed posiłkiem lub po posiłku na dolegliwości żołądkowe. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Nalewka. po obniżeniu temperatury. wysypek suchych i mokrych. nie obierać. przez miesiąc przy owrzodzeniu żołądka i dwunastnicy. przy ischiasie. skurczów w przewodzie pokarmowym. Odwar z ziemniaków może być stosowany do leczniczych lewatyw odżywczych. Zjadać przez 3 kolejne wieczory na pasożyty jelitowe. Recepta na leczenie lewatywą zapalenia płuc.dobrym pudrem na poparzenia słoneczne. Popijać po 1/2 szklanki 3 razy dziennie. osłabieniu gruczołów wydzielenia wewnętrznego. Z trzech ziemniaków wyciąć oczka. cuchniecie z ust i różne formy niedomogów wątroby. Z odwaru zrobić pacjentowi lewatywę raz dziennie przez kilka dni. Na inne schorzenia popijać 1/2 szklanki raz lub 2 razy dziennie. katarze górnych dróg oddechowych. Wywar z ziemniaków jest dobrym środkiem odżywczym w wyczerpaniu pochorobowym. zaparciu. 30 minut przed jedzeniem. że woda z obierzyn kartoflanych rozpuszcza osad wapienny w garnku.

co wywołuje mnóstwo chorób. pęknięcia skóry. Nadmiar związków siarki rozdyma czasem żołądek. która występuje również w soku surowej kapusty. bukwicy i korzenia łopianu. l kg ziemniaków dostarcza organizmowi 5 g potasu. magnezu. ziemniaki pieczone.5 kg ziemniaków przez diabetyka. gdyż w przeciwnym przypadku mózg nie przesyła rozkazów do ślinianek. Świeży sok z surowego ziemniaka może służyć do płukania gardła w przypadku stanu zapalnego. np. z podwyższoną ilością mocznika i kreatyniny. jak cukromocz. ustępują objawy chorobowe. działając przeciwzapalnie. kluski śląskie) obniżają się wartości mocznika i kreatyniny. Kilkudniowa dieta ziemniaczana leczy ciężkie stany u chorych z zapaleniem nerek. Można dodać trochę oleju słonecznikowego. Przyczynia się do tego duża zawartość potasu. hemoroidy itp. tłuszczu lub węglowodanów.dodawać do takiej kąpieli napar z mięty. powodując rozkład i nadfermentację. toteż dzienne spożycie ziemniaków należy ograniczać do 1/4 kg. które regulują równowagę kwasowo-zasadową krwi. niegojące się rany. Enzym oksydaza zawarty w ziemniaku ułatwia wiązanie wodoru z tlenem. Ziemniak posiada aminokwasy egzogenne i częściowo endogenne. Środkiem przeciwwrzodowym ziemniaka jest witamina U. Chory czuje się lepiej. bogate w siarkę. 100 g mąki ziemniaczanej bez wody lub z dodatkiem l litra wody. Przy codziennym spożywaniu 1-1. kwasów organicznych (cytrynowego. ale nie należy ich jadać z owocami słodkimi. ale dzieje się tak. placki kartoflane. wielomocz. na obrzęki powiek. aby wydzielały ptialinę. malinowego). odmrożenia. Trawienie ziemniaka zaczyna się już w ustach. zupa kartoflana. gdy w ustach nie ma jednocześnie białka. Zaleca się kartofle jadać osobno. który reguluje przemianę wapniową. nadmierne pragnienie. Ziemniaki zjadane wbrew tym zaleceniom zalegają długo w żołądku (do kilku dni). kwiatu czarnego bzu. Stare ziemniaki surowe są dobrym okładem na oparzenia. Okłady na liszaje. . zaparcia. gdyż enzym ptialina zawarty w ślinie rozkłada skrobię. Po 5-dniowej diecie kartoflanej (piure. kluski kartoflane. Poprawia się ogólny stan zdrowia. Ziemniaki można jadać z warzywami.

UZDRAWIAJĄCE SOKI .

wprawdzie dawno odkryto.czynnikiem działającym stabilizująco na organizm i zaopatrującym go w brakujące składniki. czyli używania soków do leczenia należy tę ilość zwiększyć do 1-1. a w szczególnych przypadkach nawet do czterech litrów dziennie. drugie . wkrótce też po odkryciu biochemicznych mechanizmów działania soków ich ranga w leczeniu naturalnym wydatnie wzrosła.soki złożone. podając w gramach proporcje poszczególnych kombinacji. aby odciąć u marchwi mniej więcej 139 . Przedstawiam niżej rośliny. biopierwiastki. że składniki te występują w formie zjonizowanej. Wszystkie te uwagi dotyczą soków świeżych. Pełnowartościowe soki uzyskuje się z warzyw i owoców dokładnie startych.5 litra. Pierwsze prace na temat leczniczych właściwości soków z jarzyn. białka.łatwo przyswajalne cukry. w tym aminokwasy egzogenne oraz świeże enzymy należące do biokatalizatorów sterujących reakcjami biochemicznymi w organizmie. Pasteryzacja i konserwowanie psują wodę organiczną i odbierają jej przydomek żywej. Świeży sok zawiera wodę organiczną wysokiej jakości potrzebną komórkom i tkankom. ale i zdrowe. które mogą być wykorzystane do robienia soków. aby najważniejsze składniki mogły przedostać się do soku. Pamiętajmy. hormony. Należy zwrócić uwagę.Wprawdzie od najdawniejszych czasów człowiek ze smakiem spożywał soki z owoców i jarzyn. nadto substancje kleikowate. Surowe i świeże (koniecznie należy podkreślić to słowo: świeże) soki są . lecz stosunkowo niedawno soki zostały uznane za doskonałe leki. Znaczenie soków jako leku wiąże się z ich składem. stanowiąca doskonały środek naturalny oczyszczający organizm z nadmiaru śluzów. tłuszcze. co sprzyja utrzymywaniu równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie. że najczęstszym składnikiem tych kombinacji jest marchew. Jedynym źródłem wody organicznej jest roślina. niesfementowanych i nie przetworzonych w sposób szkodliwy dla człowieka. warzyw i owoców zostały opublikowane w drugiej połowie lat trzydziestych w USA. Znajdują się w nich pełnowartościowe składniki . a zatem chroni organizm przed czynnikami rakotwórczymi. co ukazują na przykład starogreckie malowidła i przekazy o Rzymianach lubujących się w aromatyzowaniu codziennych napojów właśnie sokami.) przez organizm. a zatem i soki. antybiotyki. Ważne jest. który staje się łatwo i szybko przyswajalny (przyswajanie soku trwa 10-15 min. Zestawienie pierwsze obejmuje soki proste.co udowodniono . witaminy. ale w przypadku stosowania sokoterapii. Jako normę dzienną można przyjąć 600 g. że są nie tylko smaczne. Ile soku można wypić w ciągu dnia? W ogóle zalecam codziennie popijanie świeżych soków.

55. Marchew.140.110. -250.85. -250.centymetr z końca.85. mniszek.200.55. burak . -335.55. 2. 11.170. . Kapusta. Marchew 39. Marchew 30. ogórek . Marchew 41. -280.110.110. 7.140. 13. Marchew 47.140. burak .225. szpinak .60. Dynia. sałata . pietruszka . -223.140.110. szpinak . -225.110. seler . 14. mniszek . sałata 110. sałata . seler . 12. Marchew 37. Cykoria. ogórek .110. burak . Marchew 48. Marchew 50. Marchew 36. Marchew 45. Sałata. rzepa . -250. Marchew 32. SOKI PROSTE 1. Marchew 33. sałata . Marchew 29. -285. Jabłko. mniszek .85. sałata . 18. mniszek . cykoria . -225.85.z liśćmi. -250.85.85. Marchew 31. 6.250. rzodkiewka .55. Marchew 43. Marchew 23. rzepa . z którego wyrastają liście.85. Chrzan.85.85.85. . 85. . -250. 85. Groszek zielony. Należy też pamiętać. kapusta .170. sałata -110. seler .55. Lucerna. szparagówka zielona . Marchew 140 -365. pietruszka . szpinak . groszek zielony sałata . Szpinak.225. -335. -365. -210. Marchew 51. -200. burak . rzepa . Marchew 42. Marchew 49. mniszek . -200. -335. 16. SOKI ZŁOŻONE 21. lucerna . Marchew 38. seler .140. seler . 15. Rzepa.140.85. . -310. seler . rzodkiewka i rzepa służą do wykorzystywania na soki w całości . kapusta . Marchew 28. brukselka . Marchew 27. -250.140. szpinak . 8. 17. łodygą i korzeniem. sałata . 4.140. 1 jabłko burak . seler .85. -200. burak . seler . 5.85. Szparag zielony. Marchew 25. . -310. 9.140. Ogórek. seler . -200.110. Marchew 22. Marchew 46.110. Pietruszka.85. Mniszek. cykoria . Rzodkiewka.140. sałata . 3. kapusta . 20. -370.55.85.110.170. cykoria . -200. Marchew 26. Rzeżucha. Marchew 40. Marchew 44. Seler. iż buraki. Marchew 35. burak . Marchew 34.85. 19. sałata .85.110.140. -285. Marchew 24.85. seler . Burak.110. groszek zielony - sałata . 10.110. ogórek .110. -200. Brukselka.

73. 55.110.110. Marchew 56. 330.24.55. 24.110. 44. Angina: l. 56. 140. pietruszka. Bezpłodność: l. Marchew 58.110.55. 31. Seler 70. Marchew 57.200.85. rzeżucha . (Nadmierne napięcie i niedostateczne wydalanie odpadów z organizmu). Marchew 62. konserw). 54. zanik głosu: l. 285. 55. (Nadmiar śluzu bronchitowego. Astma: 11. 7. 225. szpinak . Seler 66. (Dużo odpadów w organizmie. 24.110.55. 5. groszek zielony groszek zielony groszek zielony szparag . 24. koper .85. sałata . Artretyzm: 2. Wymienione soki mogą być stosowane do leczenia poniższych chorób Zostały podane tylko numery soków. Seler 68.110. 285. wątrobie. 1. . Marchew 54. 55. 330. 330.55. Astygmatyzm: l. szpinak . 53. 170. zaleganie odpadów w jelitach i tworzeniu się toksyn). . ziemniaki . . rzeżucha rzeżucha . spożywanie dużych ilości skrobi. 250. 55. Brukselka 73. 2. rzepa . 42. seler . 62.52. 34. Marchew - 285. 42. koncentratów. 33. W niektórych przypadkach znalazły się także dodatkowe zalecenia. 200. mniszek . nie pić alkoholu. (Przyczyną może być wieloletnie niewłaściwe odżywianie się. kości. rzeżucha. Seler 71. Marchew 53. szpinak . (Przyczyny: wapń. 225. 225. 55. Apopleksja.170. rzepa . 55. 24. Marchew 63. Astenia: 2. Marchew 55. ogórek . 3. Marchew 75. 24. 2. 330.110. które zbierają się na migdałkach). 10. Nie jeść tłustych mięs. Marchew 59. 285.11 0. trzustce.110. Seler 67. Marchew 61. lucerna . 34. 55. cykoria .110.110. 285. rzepa . pasternak.55. . 40.110.55. pietruszka rzepa szpinak pietruszka szpinak szpinak 110. 9. Seler 69. Bezsenność: 24. 24. 225.140. Marchew 74. 225.110. .110. 15. Alergia pokarmowa: l. które szkodzą na stawy. 6. . 49. 23.110. przytarczyczkach). 170. 330. Brukselka -72. Marchew 60. 310.140. 55. odkładanie odpadów). Marchew 64. (Odkładanie się wapna nieorganicznego w wyniku spożywania dużych ilości skrobi.85. sałata .140. 34. 23. Afonia.55. ogórek . 250. 47. 55.85. 200. 42. co przeszkadza przy oddychaniu).200. 55. 250.55. sałata rzodkiewka rzeżucha . . 4. pęcherzyku żółciowym. mleka pasteryzowanego. Anemia: 2. 35. 11. 140.110. wiązadła. Seler 65.85. jabłko . 141 . rzepa .110. . udar: 2. 310. 8. 31. pietruszka. (Nadmiar osadów w gruczołach wydzielania wewnętrznego. 2. 25. .

Jeść surówki skręcone w maszynce do mięsa. 34. 41. Guzy mózgu: 24. (Odkładanie osadów na ściankach naczyń krwionośnych mózgu prowadzi do utraty zdolności ruchu. Unormować skład krwi. 23. 22.49. 24. (Przyczyną jest wapno nieorganiczne). Kamienie nerkowe: 24. (Nadmierne spożywanie węglowodanów. (Nadmiar śluzu i odpadów). 37. 34. 34. Nie palić papierosów. Czyraczyca: 24. 2. 24. 20. 36. wątrobie. Impotencja: l. bok: 2. kościach. Białaczka: l. 34. (Występują w brzuchu. brak magnezu i potasu. nie jeść ostrych produktów (pieprzu. Biegunka: J. 25. Kamienie żółciowe: 24. 30. 31. (Bakterie działające niekorzystnie na skórę poprzez system limfatyczny). 55. 11. 55. 55. Ciąża: l. 15. 34. 47. 42. 14. 53. 30. 15. 32. strach). nadmiar skrobi.49. 55. jadanie konserw). Do kubka z gorącą wodą wcisnąć cytrynę. Przyczyną może być: nadmiar skrobi. nadmiar skrobi). 19. 20. (Może być wywołana przez gotowane produkty. 17. 15. brak witaminy D3. 26. octu). 12. . 34. 55. 55. 24. 55. 22. (Deformacja kości). 41. 24. 51. 34. 35. 142 . 55. 24. 13. 55. 55. Hemoroidy: 2. Operacja nie usuwa przyczyny wynikającej ze spożycia dużych ilości skrobi. Epilepsja: 2. 55. 49. (Nadmiar śluzu w organizmie od krowiego mleka. 35. Jeść cebulę gotowaną w małej ilości wody +miód co l godzinę l łyżkę. 44. 34. 25. 21. 34. 24. Dyfteryt (błonica): 2. (Nadmiar wapna). 24. Gardło. (Nadmiar produktów nieorganicznych w pożywieniu). 28. Białkomocz: l. 56. 40. 55. Pomaga organiczny jod z wodorostów i trawy morskiej. 34.12. bóle i choroba Basedowa: 12. Krosty: l. Kalcemia: 23. 54. skrobi i cukru). Kurcze : 24. Katar: 11. sok z cytryny.11. Guzy. 49. 40. (Nagromadzenie się opadów i gazów w organizmie). 31. Gruźlica: l. Grypa: 2. 24. 55. Głowa. 56. Cukrzyca: 2. 24. Krzywica: l. 15. 34. 55. gniew.35. napięcie. musztardy. mowy i myślenia). (Rozstrój jelit. (Bakterie chorobotwórcze działające na drogi oddechowe). 42. 24. Gruźlica węzłów szyjnych chłonnych: 2. 25. 39.34. 34. 8. 33. 2. 16. 24. Głuchota: 11. 18. Ssać kit pszczeli. 55. 38. 15. Lewatywa dająca ulgę. 55. złe przyswajanie wapnia. szkodliwy jest sód nieorganiczny. 55. 29. (Nadmiar odpadów toksycznych w organizmie). 55. 35. (Nadmiar kwasów). Kolka jelitowa: 24. Dyspepsja: l. 15. 31. zaburzenia psychiczne. 55. 55. 2. 15. naroślą: 24. 53. 13. 3. 15. 24. sok z cytryny. mięsa i cukru. 56. Zrobić lewatywę i detoksykację organizmu. Pić wywar z czystych obierzyn kartoflanych. 55. 24.24. 35. 55. sprzyja rozmnażaniu bakterii). mózgu. Dyzenteria (czerwonka): l. 55. 24. 34. 24.55. 53. 53. Kaszel: sok z cytryny. 39. Gastris=nieżyt żołądka: l. 27. Usunąć toksyny z organizmu nawet przez głodówkę.

octu. 34. 11. Jeść gotowany szpinak. Migrena: 2. Ospa wietrzna: l. Unikać napięć nerwowych. Nieprzyjemna woń z ust: 55.24. 65. Szkodzi niedobór organicznych alkalii. Soki pomnożą ilość czerwonych krwinek. (Nadmiar odpadów w organizmie faworyzuje rozwój bakterii. (Występuje ból ugniatający połowę głowy). 58. zapalenie: l. 55. 67. tj. 37. 55. 47. 63. 24. 34. 143 . Migdały. pochodzących z gotowanych pokarmów. Występuje utrata wiary we własne siły. 24. piasek: 24. skrobi). 47. 51. 68. Unikać alkoholu i octu. 15. 31. (W śluzach występują mikroorganizmy. 55. 34. 54. 55. 31.55. Orchit (zapalenie jąder u mężczyzn z powodu nagromadzenia się substancji patologicznych): 24. (Przyczyną może być nadmierne spożywanie konserw. cukrów i smażonych mięs tłustych. 34. 45. 24. sok z cytryny. (Za dużo śluzu w kości sitowej). (Nadmiar kwasu moczowego w organizmie). 62. 15. 49. 24. Półgodzinny sen popołudniowy pomaga. 24.34. Nieżyt krtani (zapalenie): l. używać kit pszczeli. 15.42. 2. które najczęściej i pochodzą z niedobrych produktów mlecznych). (Niedobór wapna organicznego i nadmiar wapna nieorganicznego. 24. 55. Może być dziedziczne). 24. Nieżyt jelita grubego: l. 23. 23. 55. 34. 44. 55. 57. Łuszczyca: l. 24. 15. Nerwica: l. 24. 55. 55. Moczenie nocne: 24. (Skutki nagromadzenia w organizmie nierozłożonych produktów. 53. 55. 24. alkohol i papierosy szkodzą. Nerw kulszowy. niedobór witamin z grupy B. 7. 46. Przeprowadzić detoksykację. pokrzywę przygotowaną jak szpinak. 53. bóle: l. Lumbago. skrobi. Ospa: l. Nadciśnienie: 2. 35. (nadmiar odpadów w organizmie). 24. 61. 55. Unikać wapna nieorganicznego. pochodzących z koncentratów. 60. Kwasica: 24. białego chleba. 24. 43. 55. bolesne kurcze mięśni lędźwiowych: l. Oskrzela.53. Malaria: l. 55. 15. Nimfomania: 2. 31. używać levitan. 59. 34. 55. 64. 39. Stosować lewatywy. (Zmniejszenie drożności naczyń krwionośnych na skutek odkładania się złogów i toksyn. 24. Nerki. 34. zapalenie (bronchit): l. 15. 68. 24. (Nadmiar odpadów w organizmie. Oczy. 66. 54. cukru. 2. 11. (Produkty toksyczne działają na układ nerwowy. Nerwoból: 15. mięsa. usprawnić trawienie i wydalanie stolca. 2. 2. 24. 24. Ścianki naczyń włosowatych tracą elastyczność). 49. 34. Nerki. 41. pić zagotowane drożdże. 53. 51. 44. 31. zapalenie: 23. 55. 31. 55. 55. 55. 2. Pomagają lewatywy z czosnku. 54. 55. Melancholia: 2. 24. 34. 53. 31. Hartować się zimną wodą i szczotkować całe ciało. 48. 35. 49. 55. 53. Miażdżyca: 2. 24. bóle: 24. 52. 70. Nowotwory: l. oczyścić woreczek żółciowy. 34. 55. (Przyczyny mogą być fizyczne i psychiczne). (Nagromadzenie kwasu moczowego w kłębuszkach nerkowych i miedniczkach wywołuje stan zapalny). co wywołuje stan toksyczności). Neurastenia: 3. 45. 15. (Bolą źle odżywione nerwy). 50. 55. Niedociśnienie: l. Nerki. żuć owoce jałowca. skrobi. Nieżyt nosa: 11. 56. 2. 34. zapalenia: l. 55. 55. ciasta. konserw. Immunitet daje właściwe odżywianie się). wyleczyć zatoki boczne nosa. 69.

w przypadku rozpadu tkanki kostnej. Usprawnić układ nerwowy i odżywianie. bóle: 24. 24. 53. 6. Przetoka: l. Paraliż dziecięcy: l. (Brak surówek w diecie. bóle: l. 56. 24. 97. Serce. 94. 100. 56. (Zapalenie opłucnej). zapalenie: 15. 45.55 . Pokrzywka pokarmowa: l. 54. 54. 55. 72. Różyca. 75. zawał: 11. 55. 24. Płuca.55. 77. 15.31. 44. 55. 2. 41. Rzucić papierosy. 2. 34. 55. 26. 55. 26. Otrzewna. Osteomoalacja: 47.55. infekcja wirusowa. 102. 24. 15. 24. 55. natomiast zanieczyszcza krew. gromadzenie się odpadów w organizmie. 55. 101. (dotyczy kości i szpiku). Leczy się podobnie jak astmę. 49. 84. 73. 91. Prostata. 31. zapalenie utkania kostnego: l. 55. 81. Brać witaminę A i B2. daje ucisk na serce. Serce.34. które krystalizują się powodując bóle). 55. Soki te zwiększają wytrzymałość tkanki otaczającej. 55. Rzeżączka: 15. 28. wywołujących procesy fermentacji i gnicia).24. 11. 35. 15. 2. (Nadmiar skrobi.26. Reumatyzm: 24. Otyłość: l. 55. zapalenie: 24. 35. co działa niekorzystnie na skórę). 55. sok z cytryny. 55. (Przeprowadzić detoksykację organizmu. 144 . Spojówki. 54. Przeziębienie: 11. 55. sok z cytryny z gorącą wodą. 34. 44. okłady na noc na oczy z naparu świetlika. 78. 15. 98. Pęcherz moczowy. 93. Skrobia nie rozpuszcza się w wodzie. 55. 55. 53. Występują bóle wieńcowe. masowanie stóp. Puchlina: 11. Pląsawica: 2. 24. Osteomyelitis. 74. zapalenie: l. 34. 24. wykwity: l. Propolis 10% 5 razy dziennie.24. 24. ciast). masowanie stóp. skrobi. 55. zapalenie. bóle: 2. 79. bóle przy oddychaniu: 24. 53. 24. Parliż połowiczy: 2. (Krew roznosi po organizmie cząsteczki skrobi z chleba i ciast. 99. 64. 24. Stawy. 85. 60. 73. 24. 55. 55. podawać wyciągi kasztanowca. 24. 82. 96. 55. (Zakrzepy naczyń wieńcowych). 55. gościec: 6. Skóra. Wzrasta ciśnienie gazów w jelicie grubym. 34. ćwiczyć oddychanie z ruchem przepony. 55. 90. 55. 88. zioła moczopędne. Urozmaicić jedzenie. (Nadmierne spożywanie mleka. 34. Napar kwiatu bzu czarnego. cukru i mleka). 80. cukru). 55. Przepuklina: l. mleka i cukru). 86.55. (Przyczyną może być nadmierne spożywanie mleka pasteryzowanego. (Powodem są rozłożone produkty spożywcze. 34. poprawić pracę wątroby i nerek. 76. tworząc osady powodujące bóle). (Niewłaściwe odżywianie komórek mózgowych i nerwów).24. (Dużo kwasów w organizmie. Przekwitanie: 2. Przyczyna (Nadmiar skrobi w diecie. zapalenie. zła: 11. 23. Ropotok: l. 49. Ograniczać skrobię.71. 33. (Zakwaszony organizm). ale nie przyswojone całkowicie przez ustrój. 24. 2. 24.(Odkładanie się w chrząstkach nieorganicznego wapna). 24. Pęcherz moczowy. 24. 95. 34. 35. Przemiana materii. 55. w razie zmniejszenia się procesów utleniania . zioła moczopędne + kora wierzby i liści brzozy. bóle mięśni i zastawek serca. 92.33. 40. Polepszyć wyżywienie w celu wzmocnienia krwi i organów. 87.37. Skleroza: 24. skrobi. 34. 24. 83. Paraliż: 6. Występuje przeważnie u dzieci z powodu braku witaminy B1) Pleurit. 89. 34.42. (Przyczyną jest ukazanie się kamieni i piasku). choroba wieńcowa: 2. 24. 11. Rozedma płuc: 75. Serce.

34. Wstrzymanie moczu: 24. niedokrwienie mózgu). Pieczenie w żołądku) oraz sok świeży z surowego ziemniaka utartego. 112. dodawać do cukru czosnek. 104. Uremia: 24. 56. 34. (Spożywanie nadmiaru koncentratów. skrobi i cukru). 62. 114. bóle: 24. 113. (Procesy fermentacji i gnicia. Wątroba. 24. nierozpuszczalne w wodzie). (Niedobór mikroelementów. 53. 55. gotować i dezynfekować pożywienie. 34. 31. Ograniczyć tłuszcze. 40. 55. Jeść sałatę. 60. 121. 24. 122. 34. 53. Zapalenie mózgu: 24. 55. 15. 55. 24. Popijać do 3 litrów soku dziennie. Ograniczać spożywanie mięsa. 55. pić sok z marchwi. 24. 34. 46. karoteny i intensywnie masować stopy. stłuszczenie wątroby. Szkarlatyna: 24. 6. (Obecność moczu we krwi). pić 30 minut przed jedzeniem 3 razy dziennie przez 1 miesiąc. 55. 2. (Obecność toksyn w jelicie grubym). 55. 31. 123. 24. (Zaleganie odpadów w jelicie grubym. 24. 30. 124. 55. 33. 55. Żółtaczka: l. 34. Zapalenie ślepej kiszki może nastąpić przy częstym żywieniu konserwami. Ziarnica (choroba węzłów chłonnych): l. Jeść świeże produkty zawierające witaminę A. Stwardnienie rozsiane: l. Zły skład pożywienia. sok z cytryny. 111. 24. 68. Syfilis: 24. 2. 110. Zaćma: l. 55. a bogatą w potas. 24. Ślepa kiszka jest gruczołem ochronnym i jej wydzieliny usuwają produkty gnilne w jelicie grubym. 20. nadmiar płytek krwi. 24. Zakłócenie rozwoju umysłowego: l. 24. 145 . 118. 55. Pomaga kit pszczeli. 55 Zakrzepica: 2. 2.Światłowstręt: 24. 55. 15. złe odżywianie). 24. zmiana żywienia. zapalenie wyrostka robaczkowego: l. Ograniczyć mięso odstawić szpinak. 55. zapalenia torebek: 24. co ułatwia rozwój bakterii). podawanie żelatyny. 41. Żołądek. Wątroba. 6. (W nerkach i w pęcherzu moczowym występują kryształy szczawianów wapnia). zaparcia stolca. Tyfus: l. zatrzymanie oddawania moczu. marskość: l. nadkwasota: 24. propolis i chrzan. 55. 120. mleka pasteryzowanego. Wątroba i nadnercze. zioła moczopędne. 33. (Złe przyswajanie tłuszczu. 60. 55. 55. 115. 34. 40. (nagromadzenie śluzu i odpadów przy nadmiernym spożywaniu mleka krowiego. 109. mięśnie ulegają stwardnieniu. 15. Wrzody żołądka i dwunastnicy: l. 55. 117. gdyż to sprzyja rozwojowi niekorzystnych drobnoustrojów. bóle: l. nadmiar kwasów). 45. Stosować dietę ubogą w sód. Woreczek żółciowy. 5. Nadmiar skrobi ten stan pogarsza). 34. Przeprowadzić detoksykację. Szkorbut: 2. (Nadmierna ilość odpadów i kwasów. choroby: 12. (Także okład na noc ze świeżej kapusty na wątrobę codziennie przez l miesiąc). 106. 55. 108. 55. Zaparcie: l. (Złagodzenie pracy nerwów i komórek mózgowych. 24. (Produkty niepełnej przemiany materii działają źle na gruczoły nadnercza). skrobi i cukru. 34. (Brak mazi w stawach). złe odżywianie. (Przyczyną może być niewłaściwe odżywianie nerwów. stresy). 116. Ślepa kiszka. 31. 107. 119. 53.103. regulować czynności przewodu pokarmowego i wydalania stolca. 55. Stawy. skrobi. 44. 74. 127. 126. (Nadmiar skrobi z chleba i ciast. 34. Utrata przytomności: 2. 105. 55. (Za mało substancji organicznych w pożywieniu). 34. 31. Zatrucie pokarmowe: 15. 125.

56. jak cukierek stanowi lek obdarzony szerokimi właściwościami. aby oleju nie połykać. że zaczynają się rozpraszać ogniska chorobowe. ciecz ta bowiem ma właściwości chorobotwórcze. Włożyć ciepły szlafrok bez wycierania. Staje się rzadki. ale najwyżej do 25 min. (Nadmiar wapna. 55. że pozostała ciecz ma barwę żółtą . Smarować w nosie miodem. Chory ma wrażenie. tworzą osady na ściankach naczyń).rano. Olej należy ssać w przedniej części jamy ustnej przepuszczając go między zębami dbając. Niekiedy może wystąpić podwyższona temperatura. Po zakończeniu ssania pozostałości oleju należy wypluć do muszli i spłukać ją kilkakrotnie dokładnie. rozszerzenie: 2. nerek. smarować w nosie maścią propolisową. przy stosowaniu tej metody mogą ustąpić bardzo szybko. odczekać. jelit. wypluć i wypłukać usta: Stosować 4 do 6 miesięcy.przy następnym zabiegu należy czas ssania przedłużyć. Leczenia jednak nie należy przerywać. jeśli pacjentowi ta przypadłość dolegała. oraz oczyszczenie i wybielenie zębów. zapalenia zakrzepowego żył. Po 2 tygodniach oblewać całe ciało zimną wodą. zapalenia oskrzeli. najwyżej trzy razy w ciągu dnia . 24. po trzech . zapalenia mózgu. Wytrzeć nogi. zawałów serca. Stosować 3-minutową gimnastykę. w innych przypadkach leczenie może trwać do roku i do 2 lat. szczególnie u ludzi cierpiących na przewlekłe i długo nie leczone dolegliwości. epilepsji. zakroplić witaminę E do nosa. 55. Ćwiczyć 2 do 3 razy dziennie po 5 do 6 głębokich oddechów z ruchem przepony. Zabieg ssania należy powtarzać dwa. a po raz ostatni wieczorem. 24. Żyły. nowotworów złośliwych. cukier. paraliżu. 55. zapalenia korzonków nerwowych. (Nadmiar wapna nieorganicznego i wynikające z tego niedomogi krążenia krwi. zapalenia mięśnia sercowego.pięciu dniach. ale w miarę ssania zmienia się jego konsystencja i kolor. w barwie przypomina mleko. następnie w godzinach późniejszych. chronicznych chorób krwi. wciągać nosem. zapalenia zatok bocznych nosa. Żylaki goleni: l. 24.128. Ssać olej słonecznikowy + l kropla denstosept 2 razy codziennie po 3/4 łyżki po 20 minut. Olej w ustach staje się gęsty. chorób kobiecych. 146 . kolejno oczyścić nos. Niektóre zachorowania. Jednym z pierwszych zauważalnych skutków tego leczenia jest ustąpienie krwawienia dziąseł. Należy przyjąć pozycję siedzącą. guzów żołądka. OLEJ SŁONECZNIKOWY JAKO LEK Metodę tę można stosować do leczenia bólów głowy. 15. jakby stan jego zdrowia pogarszał się. zapalenie: 2. Rano oblewać całe nogi zimną wodą przez l minutę. 129. egzemy. skrobi). Jeśli po zakończeniu ssania okaże się. przy paradentozie i zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa. 130. szczególnie nagłe i ostre. Podczas stosowania tej metody mogą wystąpić stany krytyczne choroby. preparaty kasztanowca. skrobia. Należy dobrze wypłukać usta. Żyły. Również niedobór witaminy B). serca. (Koncentraty. Objawy te oznaczają. Czysty olej słonecznikowy ssany przez 15-20 min. płuc. okłady ze świeżej kapusty. także okłady ze świeżej kapusty na noc na golenie + suche opatrunki bez ceratki.

OWOCE MOGĄ LECZYĆ .

zamrażane. reumatyzm. odchudzające. średniowczesny. jako agrest wczesny. konfitury. przerabiane na powidła. w różnych kolorach i wielkościach. rozwalniające. przewlekłe schorzenia wątrobowe. Niedojrzałe lub półdojrzałe owoce mogą być kandyzowane lub przerabiane na kompoty. zapalenie układu moczowego. nadmierne ukrwienie.AGREST Grossularia reclinata Mill. brak łaknienia. dolegliwości gorączkowe. średniopóźny i późny. Dojrzałe spożywane są na surowo. zaparcia. uprawianych w ogrodach. wzmagające ruch robaczkowy jelit. demineralizacja. gościec. choroby skórne. Jest jedną z najmłodszych u nas roślin uprawnych. pobudzające apetyt. szczeciniasty. sadzonek dzielnych i zdrewniałych. marmolady i nadzienia do cukierków. truskawki. Agrest zwyczajny należy do rodziny skalnicowatych (Saxifragaceae). niedokrwistość. soki i dobre wina. WSKAZANIA LECZNICZE Artretyzm. 149 . gładki. ale zyskał dużą popularność i występuje w ponad 50 gatunkach. przeciwbólowe. dolegliwości płucne. trawienne. np. przeczyszczające. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Moczopędne. stany zapalne jamy ustnej i gardła. zapalenie przewodu pokarmowego. które pektyn nie zawierają lub mają ich za mało. remineralizujące. Rozmnaża się za pomocą odkładów. żółciopędne. jak również przez podział krzewów. otyłość. dżemy. Agrest niedojrzały zawiera sporo pektyn i nadaje się świetnie na galaretki lub jako dodatek galaretujący do owoców. oczyszczające. zmniejszające przekrwienie wątrobowe.

a podczas zrywania przechodzą z rąk do rąk . Nie jest powszechnie znany fakt. co nie dopuszcza do pleśnienia. decydujące o jej znaczeniu odżywczym i leczniczym. Po usunięciu bibułki szybko ulatnia się nieprzyjemny zapach dwufenylu. co ma znaczenie profilaktyczne dla ludzi skłonnych do zawałów serca. Wówczas -podobnie jak owoce przejrzałe . odmianach różniących się wielkością i Grecji i Rzymie za symbol zdrowia. Mycie. Popijać 100 do 300 g dziennie w 2 lub 3 porcjach z domieszką wody lub bez wody. witaminy. najlepiej ciepłą wodą. a nawet parzenie wrzątkiem jest konieczne również dlatego. 2. aby nadać owocom kolor złocistożółty. Sok cytrynowy z tartym chrzanem w stosunku 1:4 rozpuszcza drobne skrzepy krwi występujące w naczyniach wieńcowych. 150 .powinny być dokładnie myte. a więc jej działanie oddala symptomy szkorbutu. Takie cytryny są podatne na psucie. Cytryna słusznie cieszy się opinią owocu bardzo zdrowego. gazują je etylenem bądź acetylenem. Owoc agrestu nastawiony na sok surowy należy trzymać z dala od światła słonecznego.SPOSÓB UŻYCIA Sok. CYTRYNA Citrus limon Burm Cytryna występująca w licznych kształtem owocu uchodziła w starożytnej Należy do owoców cytrusowych bogatych w stugramowej cytryny zawiera 70 g wit.są kwaśne i rugują z organizmu biopierwiastki alkaliczne o ogromnym znaczeniu dla zdrowia.podaję w kilku punktach najważniejsze właściwości cytryny. Sok i miąższ z jednej więc tyle. a zapotrzebowanie organizmu dorosłego człowieka. ile wynosi dzienne 1. Zanim szerzej i w szczegółach przedstawię jej zalety . które są spryskiwane różnymi środkami chemicznymi. która chroni witaminę C (kwas askorbinowy) przed zbyt szybkim utlenianiem. któremu sama witamina C nie jest w stanie zapobiec ani go usunąć. że owoce cytrusowe zrywane w stanie niedojrzałym już nie dojrzewają. że hurtownicy. Cytryny. Cytryna zawiera witaminę P (C2). więc owijane są przez producentów w bibułkę nasączoną dwufenylem. C. Dotyczy to w szczególności wapnia (Ca). najlepiej w miejscu ciemnym.

kapusta biała. Zalecam stosowanie nie tylko soku (kwas askorbinowy otrzymywany z pulpy cytrynowej). anemia. biegunka. odmroziny. miażdżyca naczyń.3. Gdy w organizmie występuje niedobór witaminy P. Witamina C2 (P) sprzyja działaniu adrenaliny. krwotok (krwawienie z nosa. wzdęcie jelitowe. otyłość. stany gorączkowe. Rozpocząć kurację od 1/2 cytryny + l łyżka oleju z oliwek przed jedzeniem 3 razy dziennie i powiększać progresywnie aż do 9 cytryn dziennie. szkorbut. świerzb. osłabienie (astenia). Cytryna zawiera bardzo dużo składników biochemicznych z przewagą składników alkalicznych (zasadowych) i może z tego powodu być stosowana pod różnymi postaciami. hemofilia (krwawiączka). łamliwość włośniczek. czyraki. zimnica (malaria). jelitowe itp. rekonwalescencja. łojotok fizjologiczny twarzy. natomiast w żołądku zasadowa. łamliwe paznokcie. zapalenie żył. krwiomocz. żylaki. nadmierne wypełnienie naczyń krwią (przekrwienie). ucha. krwawienie z nosa. to witamina C. 4.. żółtaczka. niedomogi wątroby i trzustki. grzybica woszczynowa. angina. afty. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Różne infekcje płucne. czerwonka (dyzenteria). brodawki. Stanowi to napój dla gorączkujących. 100 g soku z cytryny zawiera 6 g kwasu askorbinowego. niestrawność (utrudnione trawienie). marchew. brak łaknienia. Wskazana dla ludzi starszych jako środek uśmierzający bóle. wykwity śluzówki w jamie ustnej. grypa. która normalnie jest przyswajana przez człowieka dopiero na końcu jelita grubego. nadkwasota żołądkowa. zmarszczki (profilaktycznie). uporczywe bóle głowy. plamy. wodobrzusze. przekrwienie wątroby. nadciśnienie. wymiotujących i mających krwotoki. piegi. astma. dna. puchlina brzuszna. jamy ustnej i języka. Pokroić cytrynę na plasterki i włożyć do wody lub dać sok z cytryny do pół szklanki wody słodzonej. Cytryna. rany zakażone i gnijące. opryszczka. kamica nerkowa i żółciowa. pielęgnacja skóry rąk. wysypka. podobnie jak czosnek. nadmierna lepkość krwi (kuracja cytrynowa zastępuje upust krwi). połykanie powietrza. ukąszenia owadów. artretyzm. zapalenie oskrzeli. wymioty. zapalenie zatok przynosowych. pasożyty wewnętrzne (owsiki). Kuracja z soku z cytryny pomagająca rozpuścić kamienie żółciowe (recepta francuska). rumień. liszaje. a następnie każdego dnia 151 . 5. zaburzenia w okresie wzrostu. demineralizacja. reumatyzm. migrena. Na użytek zewnętrzny Katar i nieżyt nosa (ostry). krwotok żołądkowy i jelitowy). wreszcie nowotwór końcowej części jelita grubego (odbytnicy). wrzód żołądka. a po pewnym czasie wrzody. posiada zalety bardzo cenione w medycynie naturalnej. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Cytronada. zapalenie powiek. wykwit. starzenie się. Cytryna jest w ustach kwaśna. nie spełnia swej funkcji i wówczas powstaje nieżyt. ale również zjadanie białej skórki. która znacznie podnosi wytrzymałość naczyń włosowatych (krwionośnych) i przepuszczalność jonów wodorowych.

W celu spreparowania mleka zsiadłego z sokiem cytrynowym należy wcisnąć kroplami l cytrynę do 1/2 litra mleka. Wypić nazajutrz rano na czczo. gruszki i pieczarki pokropione sokiem cytrynowym nie ciemnieją. Poruszać beczułką 2 razy dziennie. Rany zakażone: Przyłożyć czysty lub rozrzedzony sok z cytryny. Wywar z całego owocu wskazany jest przy pasożytach jelitowych. Skórka z cytryny dodana do ciast poprawia ich smak i aromat. Przez popijanie soku cytrynowego z wodą neutralizuje się również nadkwasota żołądka. Kontynuować tę kurację stosując codziennie 3 razy po 1/2 cytryny mniej jak na początku 3 razy po 1/2 cytryny. Po tygodniu rozlać do butelek. Posmarować kremem i upudrować. Wieczorem zalać wrzącą wodą 3 rozkrojone cytryny. Owsiki. Cytryna ma zastosowanie w codziennej sztuce kulinarnej. Łamiące się paznokcie: Przykładać sok z cytryny rano i wieczorem przez tydzień. Można to robić również profilaktycznie. Sok z 1 cytryny na l litr wody może być stosowany do dezynfekcji wody pitnej. w którym macerowano przez tydzień skórki z 2 cytryn. Po miesiącu następuje poprawa słuchu. Napar ze skórek z 2-3 cytryn na l litr wody daje doskonały napój. Zmiażdżyć cytrynę. Stosować 3 razy dziennie l łyżkę. Tłusta skóra: Obmywać twarz rano i wieczorem przez tydzień watką przesiąkniętą sokiem cytrynowym. Lemoniada przeczyszczająca: Stosuje się węglan magnezu 11 g + kwas cytrynowy 18 g + woda 300 g. jak również do mięsa. Migrena: Przyłożyć na czoło kompres z soku cytrynowego lub plasterek cytryny do skroni i mocno ścisnąć głowę chustką. Brodawki: Smarować dwa razy dziennie mocnym octem. Suszyć 20 minut. Krwawienie z nosa: Włożyć do nosa wacik nasiąknięty sokiem cytrynowym. Napój uzdrawiający: Sok z jednej cytryny. 152 . Aromatyzować sokiem z cytryny. Afty. Przekrwienie wątroby. ryb i innych produktów. Selery. jabłka. Na użytek zewnętrzny Katar nosa i zatoki nosowe: Wprowadzić 3 razy dziennie kilka kropli soku do nosa. dodać l cytrynę pociętą na plasterki łącznie ze skórką. Odmroziny: Wcierać sok cytrynowy. Cytryna parzona we wrzątku przez 5 minut daje o wiele więcej soku niż zazwyczaj. Zapalenie ucha: Wprowadzić 2 krople soku cytrynowego do ucha co drugi dzień. napar z łyżki melisy w l szklance wrzątku + kieliszek alkoholu. Wypić przed snem. Przecedzić po wyciśnięciu cytryny. Angina: Płukać gardło sokiem cytrynowym rozpuszczonym w ciepłej wodzie. dodać miodu i zjadać codziennie rano na czczo. Kilka kropel soku usuwa specyficzny zapach ryb morskich. Zmiażdżyć nasiona. Dodać kilka kropel świeżego soku cytrynowego. macerować 2 godziny w wodzie z dodatkiem miodu. Produkcja lemoniady: Beczułkę pięciolitrową wypełnić wodą.zmniejszać dawkę do pół cytryny. Kilka kropel soku dodanych do mięsa czyni je lżej strawnym. Środek przedwczerwiowy. zakorkować je i ułożyć w pozycji poziomej. Kuracja trwa 4-5 tygodni. mieszając je łyżką aż ukażą się granulki. Zapalenie powiek u noworodka: Wprowadzić do oczu 1-2 krople soku cytrynowego. zapalenie jamy ustnej: Płukać przez kilka minut jamę ustną sokiem z cytryny z miodem i wodą i połykać.

Zmyć gorącą wodą i osuszyć skórką zamszową. leukoantycjanów. Do gliceryny w płynie dodaje się kilka kropel cytryny i tym można smarować ręce po umyciu. Cytryna wybiela i wydelikatnia skórę rąk. • Potrawy z cytryny. Zawierają m. antyreumatyczne. odmładzające tkanki. 100 g czereśni daje tylko 60 kalorii. Zupa cytrynowa: do przecedzonego rosołu mięsnego dodać pół szklanki śmietany. Surowcem leczniczym są owoce. róża. truskawka. cukier zwykły i waniliowy. śliwka. Rdzy z białej bielizny usuwa się umieszczając plasterek cytryny między dwiema warstwami materiału. poziomka. charakteryzującej się obecnością garbników działających ściągające i koagulujących białko oraz wielofenolowych prekursorów katechiny. silnie 153 . syn. taki lekko zwarzony serek wypijać na czczo. łatwo przyswajalną przez cukrzyków lewulozę. między innymi florydzynę i sorbit. antytoksyczne. piana z białek. Mleczko cytrynowe: Do szklanki mleka wcisnąć sok z pół cytryny. Czereśnie są zasadotwórcze. gruszka. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Antyinfekcyjne. rzepak pospolity. odświeżające. Przyłożyć do plamy bardzo gorące żelazko i mocno przyciskać. moczopędne. Różowate zawierają również glikozydy fenolowe. gdyż mogą wywołać rozwolnienie. Biżuterię srebrną czyści się przez pocieranie plasterkiem cytryny. pięciornik. jarzębina. Krem cytrynowy: żelatyna. Torebka z wysuszonymi skórkami z cytryny w szafie odstrasza mole. przeczyszczające. powiększające naturalne reakcje obronne organizmu. żółtka i sok z 2 cytryn. Umywalkę poplamioną pocierać mieszaniną z 1/2 filiżanki soku cytrynowego z garścią soli. gdzie jest plama. ponadto trójterpenów i flawonoidów. antyartretyczne. W celu oczyszczenia kominka z białego marmuru należy pocierać go połówką cytryny w miejscu. szypułki i guma czereśniowa.in. Praktyczne zastosowanie cytryny: W celu oczyszczenia sczerniałej miedzi należy ją pocierać połówką cytryny pokrytą grubą solą. Czereśnia należy do rodziny różowatych (Rosaceae). Kilka plasterków z cytryny nadaje pieczonej lub gotowanej baraninie specyficzny korzystny aromat. Czereśni nie należy popijać wodą. morela. Nie należy jadać czereśni przed posiłkiem mięsnym. Wytrzeć lekko naoliwionym płótnem. pobudzające wzrost cebulek włosowych.Sok cytrynowy rozpuszczony w wodzie zastępuje ocet jabłkowy i winny. jabłko. Do rodziny różowatych należą: brzoskwinie. malina. odtruwające. CZEREŚNIA Cerasus avium L. gdyż utrudniają jego trawienie. Prunus avium L. l cytrynę i kilka łyżek ugotowanego ryżu. Powtórzyć w razie potrzeby. Spleśniała cytryna odstrasza mrówki. przybrać konfiturą. migdał.

Jeden posiłek zastąpić przez 1/2 kg czereśni.pracę wątroby i żołądka. Kuracja czereśniowa na artretyzm. aby produkować tyroksynę. kolan. oczyszczające. gruczołów wydzielania wewnętrznego. Napar. przewlekłe schorzenia wątroby. Daje to dobre wyniki przy opuchnięciu i zniekształceniu stawów palców rąk. remineralizujące. stałe uczucie zmęczenia. Artretyzm (opuchlizna rąk. nadfermentacja jelitowa. demineralizacja organizmu. Olej z nasion czereśni produkowany we Francji łagodzi bóle reumatyczne i usuwa kurzajki oraz plamy na skórze. dolegliwości serca.lub dwudniowa kuracja wyłącznie czereśniowa doskonale oczyszcza organizm i sprzyja wydalaniu toksyn. Chorzy z niedoczynnością tarczycy powinni jadać czereśnie. które zawierają do 274 mg jodu. hormon regulujący przemianę materii i wzrost u dzieci. zaparcia. nadmierne wypełnienie naczyń krwią. miażdżyca (stwardnienie tętnic). opóźnienie wzrostu. Kompot z gotowanych czereśni oraz syrop lub konfitury dobre są na zaburzenia pęcherzowe u dzieci i osób starszych. usprawniające pracę WSKAZANIA LECZNICZE stawów). gościec. Stosować przez kilka dni w ciągu sezonu letniego. upiększające skórę i cerę. Smarować rano i wieczorem. Ustępują obrzęki. Odwar z kory działa przeciwrobaczycowo. uspokajające. dolegliwości pęcherza moczowego. dużego palca u nogi. pomaga przy dolegliwościach Na użytek zewnętrzny Plaster ze zmiażdżonych czereśni przyłożony do czoła łagodzi migrenę. kamienie moczowe. reumatyzm. zniekształcenie cukrzyca. kamienie żółciowe. bóle ramion. Jedno. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Kuracja świeżym sokiem czereśniowym wymienionych we wskazaniach leczniczych. Tarczyca wychwytuje jod z krwi.herbata z ogonków czereśni służy jako środek odchudzający i moczopędny. Taki sam plaster położony na szyję wzmacnia i odmładza skórę. Popijanie soku z pomidorów i krótko zagotowanych drożdży wspomaga leczenie. regulujące rozwalniające. otyłość. 154 . niezależnie od wieku pacjenta.

Jednocześnie w przewodzie pokarmowym zwiększa się wydzielanie śluzów. glukoza. biopierwiastki. W Polsce występuje w ponad 30 odmianach. JABŁOŃ Malus domestica. A jabłko jest znakomitym środkiem terapeutycznym. Inny rodzaj śluzu chroni wewnętrzne ścianki przewodu pokarmowego i działa jak smar. drogi oddechowe i gruczoły wydzielania wewnętrznego. towarzysząc przechodzeniu pokarmu przez jelita. Jabłko zawdzięcza swoją popularność przede wszystkim walorom spożywczym. Ale chociaż jak najsłuszniej uchodzi za owoc bardzo zdrowy. Przewód pokarmowy człowieka przekazuje z produktów spożywczych do krwi takie składniki odżywcze. gdzie zaczyna się trawienie białka. Nadmierne wydzielanie śluzu rośnie pod wpływem kwaśnych pokarmów i białka. W żołądku. syn. utrudniające przedostawanie się strawionego pokarmu do jelita cienkiego pokrytego kosmkami. a także na artretyzm. silvestris Jabłoń należy do rodziny różowatych (Rosaceac). W światowej produkcji owoców jabłko zajmuje drugie miejsce po winogronach. która liczy 120 rodzajów i 4000 gatunków. Powszechnie uprawiana w umiarkowanych strefach klimatycznych. które drażnią błonę śluzową jamy ustnej. czereśnie. gdzie przebiega dalszy proces trawienia białka pod wpływem działania trypsyny. Wówczas należy zastosować kurację oczyszczającą i uwolnić jelita z zalegających pokładów śluzu. truskawki. duża część strawionej. morele. wyścielająca wnętrze organizmu. poziomki. gruszka. Wskutek niewłaściwego odżywiania się przenikają do krwi produkty fermentacyjne rozpadu cukrów . kwasy organiczne oraz witaminy. Ojczyzną dzikich gatunków jabłoni są Chiny. głównie C. przez które substancje odżywcze. 155 . głóg. Nadmiar śluzu blokuje przewód pokarmowy tworząc zatory. O jego właściwościach leczniczych decydują składniki. przenikają do krwi.fenol. Śluz to substancja ochronna. przewód pokarmowy. Podobnie w dwunastnicy. pięciornik gęsi. rzepik pospolity itp. Gdy kosmki jelitowe są pokryte bardzo grubą warstwą śluzu. spośród których zwróćmy uwagę na potas (137 mg) oraz inne biopierwiastki. maliny. Do tej samej rodziny należą: brzoskwinie. kwasy tłuszczowe. jak: aminokwasy. ale nie wessanej masy pokarmowej przechodzi do jelita grubego i jest wydalona bez żadnego pożytku dla organizmu. Śluz wydzielany w ustach ułatwia przełykanie pokarmu. pektyny. zasługującym na szersze upowszechnienie. Chroni wewnętrzne tkanki ciała przed substancjami drażniącymi i żrącymi. śliwki. skatol i inne substancje toksyczne. wydziela się dużo śluzu.alkohol i kwas octowy oraz produkty gnilne rozpadu białka . witaminy. Leczy to wszelkie dolegliwości przewodu pokarmowego oraz nadmierne wydzielanie śluzu w górnych drogach oddechowych i chroniczne schorzenia oskrzeli. jego zalety lecznicze nie są dostatecznie znane. róża. uprzednio rozłożone przez enzymy.Żywica spływająca z pnia czereśni z dodatkiem wody zrobiona na pastę może służyć jako lek na liszaje. Pomaga temu popijanie świeżych soków z warzyw i owoców oraz octu jabłkowego.

przeciwreumatyczne. wpływa pobudzająco na pracę wątroby i zmniejsza jej przekrwienie. jako przeczyszczające jedno wieczorem. Kompot. Jako oczyszczające zjadać jedno jabłko rano. stront i ołów. rozwolnienie. Pektyny jabłkowe regulują florę bakteryjną jelit. dolegliwości oskrzeli. odświeżająco. Napar z 2-3 pociętych na plasterki. schorzenia mięśnia sercowego. wiążą radioaktywny kobalt. WSKAZANIA LECZNICZE Anemia. Na zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. nie obranych ze skórki jabłek na l litr wody. opryszczka. schorzenia przewlekłe wątroby. przemęczenie. przeciwkamicowo. Dawać dziecku trzy razy dziennie po 200 g.WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Jabłko dzięki wzmacnia mięśnie i układ nerwowy. ochrania przewód pokarmowy. herbatę lekko posłodzoną. Do popijania po 1/2 godz. niestrawność i wrzody gastryczne. nadciśnienie tętnicze. Dodać kilka kawałków korzenia lukrecji na zapaleni. reumatyzm. neutralizują substancje toksyczne. nadmierne wypełnienie naczyń krwią. pektynom obniża poziom cholesterolu we krwi. trawiennie. wpływa oczyszczające na krew. osłabienie fizyczne i umysłowe. działa moczopędnie. bóle żołądka z obrzękiem błony śluzowej na tle artretycznym. bezsenność. miażdżyca. ciąża. jego SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Jabłko surowe. dolegliwości jelitowe. umyte. zjadać ze skórką bogatą w różne substancje lecznicze. rozpuszczają cholesterol. infekcje jelitowe. na biegunkę w okresie ząbkowania.? oskrzeli. Jabłko utrzeć. skąpomocz. artretyzm. niedobór minerałów. nerwowość. stany gorączkowe. dziennie jako wyłączne pożywienie w ciągu 2-3 dni. Jabłko tarte na biegunkę u dzieci. zawały. Wapń i krzem skórki jabłka działają korzystnie na włosy i paznokcie. zaparcia. Dicta z surowych jabłek na grypę do 1/2 kg. odchudza tkanki. reumatyzm. Podawać dziecku jabłko tarte 2 razy dziennie przez dwa dni. pobudzają wydzielanie kwasu moczowego przez nerki. uporczywy ból głowy. rekonwalescencja. dna. otyłość. Zalecane w gerontoterapii. Do gotujących się jabłek dodać sok z 1/2 cytryny. 156 . Popijać w kilku porcjach w ciągu dnia. Dawać to samo na dyzenterie. dla prowadzących siedzący tryb życia. Gotować 15 minut.

krzemu i innych pierwiastków śladowych. Herbatka z suszonych skórek renety na bezsenność. przyspiesza przebieg rekonwalescencji po chorobach zakaźnych. fluoru. 157 . pomaga w leczeniu chorób na tle niedokrwistości. obniża poziom cholesterolu. Jabłko dla palaczy i drukarzy działa odtruwające. wybrać blaszki gniazd nasiennych i pestki. ładną cerę. układu kostnego. Naciągać 15 minut. dolegliwości wątroby. wina. odciąża krążenie krwi i przemianę materii. Przetwory są najlepsze z jabłek niezbyt dojrzałych i z niedojrzałych spadów. Osłodzić miodem i wypijać l szklankę przed snem. odcedzić. Kwasy organiczne i pektyny niszczą bakterie. zaparcia (wypijać na czczo). Włożyć do wnętrza trochę zmiażdżonej siarki. Kuracja jabłkowo-pomidorowa pomaga w leczeniu cukrzycy u dzieci. wzmacniając go. co działa wykrztuśnie. magnezu. Macerować przez 2 godziny. wygładza skórę twarzy. chloru. Stosować l łyżkę na szklankę wrzątku. Przyjemna kwasowość jabłek pobudza do wydzielania się śliny w ustach i wszystkich soków trawiennych przewodu pokarmowego. Krew i płyny komórkowe uzyskują trwałą równowagę ciśnieniową. Zawarte w jabłku sole potasowe są bardzo ważne dla prawidłowych przebiegów procesów życiowych. kompoty. Syrop jabłkowy (nektar) z utartych renet. Z jabłek można przyrządzić dobre dżemy. Świeży sok z jabłek dla ludzi w podeszłym wieku. przeczyszczające i rozwalniająco. Można również stosować sok z takiego jabłka z dodatkiem oleju w równych częściach. egzemę. Można dodać kilka liści czarnej porzeczki. Na użytek zewnętrzny Ból ucha. Jabłecznik ma właściwości przeciwreumatyczne.5 kg jabłek zjadanych dziennie jako jedyne pożywienie pomaga przy biegunce. Potas usprawnia pracę mięśnia sercowego. musy i bardzo leczniczy ocet (patrz rozdział następny). susz. artretyzm. Sok z jabłka można stosować jako środek kosmetyczny na twarz.Napar ze zmielonych wysuszonych skórek jabłek. szyję. daje zdrową krew. sodu. Wiąże ołów itp. Jarwisa w 1961 roku. Wypijać po 2 łyżeczki przed każdym posiłkiem. jelit. Wycisnąć sok. Przepołowić jabłko. Jabłko z dodatkiem ryżu obniża ciśnienie tętnicze. galaretki. brzuch i egzemę. Gotować 15 minut. marmolady. układu nerwowego. Związać połówki jabłka i upięć. Świerzb. Jabłko zjedzone wieczorem czyści zęby. Jabłko zmiażdżone i ugotowane we własnym sosie przyłożyć do rany. Alkaliczny mocz staje się kwaśny. Zmiażdżyć i pocierać tym chore miejsce. !5 g pektyny utrzymuje cholesterol w normie. Ujędrnia to tkanki piersi u kobiet. reumatyzm. a ponadto fosforu. wapnia. siarki. Popijać 4 szklanki dziennie na skąpomocz. OCET JABŁKOWY Ocet jabłkowy stosowany jest powszechnie w medycynie ludowej ze względu na dużą zawartość potasu. Napar z kwiatów jabłoni w ilościach 30 g na l litr wody na kaszel. Przyłożyć jabłko upieczone. jędrną skórę. pierś. Dieta jabłkowa: 1-1. aby nie obciążyć zbytnio żołądka. Jabłko z dodatkiem soku cytrynowego ułatwia trawienie węglowodanów. grzybica woszczynowa. obrzęk pochodzenia nerkowego i sercowego. Rany zwiotczałe. Stosowanie octu jabłkowego rozpowszechniło się w USA wraz z ukazaniem się prac prof. żelaza.

Ze względu na właściwości octu (uodparnia na infekcje.Jego przepisy przeszły do makrobiotyki. Sposób przygotowania octu. promienie ultrafioletowe szkodzą bowiem przebiegowi reakcji fermentacyjnej. a w celu przyspieszenia fermentacji octowej -10 g drożdży piekarniczych i 20 g suchego chleba razowego. Przygotowanie cydru jest podobne do produkcji słabego wina wytrawnego o zawartości alkoholu od 2 do 8 proc. Po 3-4 tygodniach otrzymamy ocet gotowy do użytku. Otrzymany po wyciśnięciu sok przecedzić ponownie do naczynia z szerokim otworem. Napoje powstałe w wyniku fermentacji beztlenowej z soków owocowych oraz z jabłek i pigwy są znane pod ogólną nazwą cydru. Stosując fermentację tlenową można otrzymać wysokogatunkowy cedrowy ocet spożywczy. Naczynia nie zakrywać i trzymać w pomieszczeniu o temperaturze 20-30°C w miejscu ciemnym. co stwierdziłam w ciągu ostatnich kilkunastu lat praktyki lecząc różnorodne. Można zużyć również skórki z jabłek oraz resztki pozostałe podczas sporządzania kompotu. należy nakryć naczynie gazą i trzymać je w ciepłym miejscu. przegotowaną wodą w ilości 0. reumatyzm. beczułka) bądź emaliowanej gliny zalać tę surową miazgę ciepłą. otyłość. Z umytych jabłek wyciąć zepsute lub robaczywe części. Zalać słodzoną wodą przegotowaną w proporcji 2 łyżki cukru na l szklankę wody. Zgodnie z zaleceniami prof. przeziębienie. jak np. Fermentacja jest zakończona. Podaję też uproszczony sposób przygotowania octu jabłkowego.4 kg miazgi. Ocet jabłkowy stosuje się jako przyprawę do sałat i do innych potraw. W zależności od jakości soku ocet jabłkowy będzie gotowy do użytku po upływie 40-60 dni. bóle gardła. zalewa woskiem lub lakiem i przechowuje w odpowiednim miejscu. Na każdy litr soku można dodać 50-100 g miodu lub cukru. kiedy płyn uspokoi się i przybierze kolor jasny. choroby skórne. Zalaną miazgę należy 2-3 razy dziennie mieszać drewnianą łyżką. według potrzeby organizmu pacjenta. nieraz ciężkie choroby wedle wskazań wielu terapii z medycyn ludowych. dostarcza składników niezbędnych do utrzymania równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie) polecam profilaktyczne jego zażywanie w następującej ilości. Rurką plastikową przelać ocet do butelek filtrując płyn za pomocą lejka wyłożonego gazą. Mieszać do pełnej homogenizacji. Zawiązać naczynie płótnem.5 litra na 0. Jarwisa ocet jabłkowy można stosować jako produkt dietetyczny i jako środek leczniczy. Obierzyny ze zdrowych jabłek włożyć do szklanego naczynia. Dzieci: l łyżeczka octu z dodatkiem 2 łyżeczek miodu rozpuszczonego w 1/2 szklanki wody przegotowanej. wyczerpanie ogólne. Takie wina produkuje się we Francji głównie z jabłek gorszych gatunków. W celu przeprowadzenia drugiego stadium fermentacji. W naczyniu ze szkła lub drewna (np. Dobrze wymieszać. jako kwaśny dodatek do spożywanego pokarmu. Na każdy litr wody dodać 100 g miodu lub cukru. bóle i zawroty głowy. owoce zgnieść lub przetrzeć na tarce. 158 . zaburzenia związane ze zmianą pogody. nadmiar śluzu w przewodzie pokarmowym. Ocet jabłkowy działa profilaktycznie i leczniczo w przypadku wielu chorób. po 10 dniach zlać wszystko do woreczka z gazy. Dorośli: dwa razy dziennie 2-4 łyżeczki octu z 2 łyżeczkami miodu na pół szklanki wody przegotowanej. zaburzenia trawienne. Butelki korkuje się szczelnie.

6. Wodę można zastąpić wywarem z melisy. Angina. 1/3 wywaru z korzenia łopianu i 1/3 oleju z migdałów słodkich lub oliwy z oliwek. l łyżka miodu akacjowego i l łyżeczka gliceryny. ale w zmniejszonej ilości (1/4 łyżeczki 3 razy co godzinę rano i podobnie po południu). 7. 159 . W przypadku silnego kaszlu należy zażywać l łyżkę syropu co 2 godziny w ciągu całego dnia. np. Kaszel. przegotowanej wody. który okaże się bardzo smaczny. Kontynuować leczenie profilaktyczne. Syrop ten jest bardzo cenny w przypadku zapalenia tchawicy i kokluszu. Płukać gardło bardzo powoli. Zmienić okład gdy się nagrzeje. 2 łyżeczki octu jabłkowego i 2 łyżeczki miodu wymieszać w 1/2 szklanki ciepłej. u młodzieży do 15 roku życia.5 miesiącach zaleca się popijać codziennie l szklankę wody mineralnej z 2 łyżeczkami miodu i 2 łyżeczkami octu jabłkowego z dodatkiem 5-10 kropli świeżego soku cytrynowego. 3. a drugi wieczorem. Przyłożyć do miejsc bolesnych zimne kompresy z roztworu wody i octu jabłkowego w równych częściach. Powtarzać płukanie 4 razy dziennie.Recepty 1. delikatnego gardła. gdyż uspokaja ataki kaszlu. To leczenie może być stosowane w chwilach kryzysu i na początku ataku duszności. Zabieg ten powtarzać rano i wieczorem. Przyłożyć na czoło kompres z gazy namoczonej w roztworze wodnym: 1/2 szklanki wody zimnej. Po osuszeniu przyłożyć trochę kremu witaminowego. To wszystko powinno być dobrze zemulgowane. Wypijać kilka łyżeczek tej mieszanki. 5. zmieszanym w równej części z naparem kwiatu lawendy. Profilaktycznie można używać l łyżeczkę miodu rozmarynowego lub tymiankowego przed posiłkami. Bóle głowy. Nie przemywać mydłem. 4. Nacierać klatkę piersiową czystym octem jabłkowym lub jeżeli naskórek jest kruchy. gdyż w zasadzie groźba kataru siennego została w ten sposób oddalona. 2 łyżeczki octu jabłkowego i 2 łyżeczki miodu. Taki kompres można również przyłożyć na kark. Wieczorem przed snem wypić roztwór 2 łyżeczek miodu akacjowego z l łyżeczką octu jabłkowego i odrobiną wody mineralnej. Dzieciom do 5 roku życia zaleca się popijanie l łyżeczki octu jabłkowego z dodatkiem l łyżeczki miodu i 3 łyżeczek ciepławej wody. Kawałkiem gazy wklepać w chorą skórę. Miejsca chore myć roztworem złożonym z 1/3 octu jabłkowego. 8. Po 2. co kilka minut bardzo powoli połykając. Katar sienny (alergiczny). 2. Astma. Brać co dwie godziny l łyżeczkę syropu o składzie: świeży sok z 1/2 cytryny z taką samą ilością octu jabłkowego. szalem albo chustą wełnianą. Stopy i golenie należy owinąć suchym ręcznikiem. W przypadku wrażliwego. Całą kurację można przerwać po 2 tygodniach. Dermatozy: (choroby skórne suche ze złuszczaniem lub lekko ociekające). Połykanie powinno być bardzo powolne. Bezsenność. Najlepiej do tego celu nadaje się lniana ściereczka. Po posiłku rano i wieczorem pić 2 łyżeczki octu jabłkowego z 2 łyżeczkami miodu na 1/2 szklanki wody przegotowanej. Kurcze mięśni. Dzieci powyżej lat 2 mogą zażywać ten syrop co godzinę. i tylko po l łyżeczce octu jabłkowego. Wymieszać do uzyskania syropu. zaleca się płukanie jeden raz rano. a w przypadku napadu kaszlu także w nocy. Mieszanina taka powinna być zużyta w ciągu 14 godzin. Płynu tego można używać też do okładów na klatkę piersiową i plecy.

160 . Ukąszenie owada. Zamiast płatka lilii można przyłożyć warstwę gazy nasiąkniętej octem jabłkowym. 12. Zaleca się hartowanie organizmu przez branie 2-3 razy w tygodniu kąpieli w ciepłej wodzie z dodatkiem l litra octu jabłkowego i l kg soli morskiej. Ponadto należy codziennie rano brać prysznic na przemian z wody cieplej i zimnej. 20. Przykryć gazą i zrobić opatrunek. Po 2-3 dniach liszajec zniknie. Należy wiec okład powtórzyć. W przypadku niestrawności spowodowanej nieświeżym produktem pić l łyżkę octu w 1/4 szklance wody. zaleca się wypić roztwór l łyżeczki octu jabłkowego na 1/2 szklanki wody przegotowanej. Polewać powoli ranę aż do usunięcia wszystkich • nieczystości. Gdy nudności są spowodowane przez ciążę. Sporządzić mazidło z 2 łyżeczek octu jabłkowego. 11. należy po jedzeniu wypić l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/2 szklanki naparu z melisy. Po kilku dniach takiego hartowania poprawi się krążenie krwi i zniknie wrażliwość na zimno. Oparzenia. Z chwilą wystąpienia objawów. na krosty stosować okłady z gazy namoczonej octem jabłkowym. Aby uniknąć pęcherzy. Dzieciom podawać połowę tej porcji. Przyłożyć okład z octu jabłkowego. Pokrzywka. Ostudzić. 16. Jeżeli nudność występuje po każdym posiłku. Gdy pokażą się pryszcze. Liszajec. Wrażliwość na zimno. 19. Mieszaninę przygotować ponownie po 2 dniach i stosować do zabliźnienia rany. Przyłożyć kompres z tego roztworu. wyparować wodę) plus 3 łyżki octu. Nie przemywać mydłem. Wymieszać jak emulsję i masować zbolałe miejsce. 2 łyżeczek wywaru z tymianku. Oczyścić ranę roztworem złożonym w 75 proc. Rana. Zmyć ranę roztworem z octu jabłkowego i naparu z kwiatów bzu czarnego w równych ilościach. należy możliwie najszybciej nasycić oparzone miejsce czystym octem jabłkowym. 10. Rana cięta. Do chorego miejsca przyłożyć mieszaninę z równych części gliceryny. Preparat ten może być stosowany w przypadkach bólów mięśniowych z powodu przeziębienia lub dużego wysiłku. mdłości. Zalecana jest również glinka zmieszana z octem jabłkowym. 15. Natrzeć ciało octem jabłkowym i ubrać się. Ocet ulotni się. Wiadomo. Po spożyciu posiłku o dużej zawartości białka i tłuszczów zaleca się wypić l łyżkę octu jabłkowego z 1/4 szklanki wody musującej (gazowanej). Trawienie niedobre. l łyżeczki esencji terpentynowej i l żółtka. octu jabłkowego i wywaru lub soku z korzenia łopianu. Zwichnięcia.9. że światło księżyca w przeciwieństwie do światła słonecznego wywołuje niepokój. Nudności. Liszajec jest zakaźną chorobą skórną. wypić rano po przebudzeniu l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/2 szklanki wody mineralnej i zjeść suchy biszkopt (suchar). popijać co godzinę przez 3 godziny l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/4 szklanki wody mineralnej. Codziennie rano po przebudzeniu zażywać 2 łyżeczki octu jabłkowego z naparem z tarniny lub połową szklanki wody. Miejsca dotknięte pokrzywką zwilżać roztworem: wywar z pokrzyw świeżych lub suszonych (l litr wody na garść pokrzyw. Stosować także przy oparzeniach słonecznych. 13. smarować wielokrotnie. Na niepokój i lęki. 17. Brać przez 3 tygodnie w ciągu miesiąca od dnia nowiu księżyca. z octu jabłkowego i w 25 proc. Przyłożyć do rany płatek kwiatu lilii białej nasiąkniętej octem jabłkowym. Pęknięcia skóry. 14. Gdy zaczną się nudności. 18. z wody solonej.

125 g miodu tymiankowego lub lawendowego. 1/2 szklanki naparu z melisy. Rozwija się artretyzm. Występowanie pryszczy na skórze. Trudności w leczeniu zranień. 14. Płyn wzmacniający do przemywania skóry. Lekko nacierać ciało po wysiłkach fizycznych. 1/2 wody kolońskiej. nudności z wymiotami. Podatność nóg na odciski. Zimne nogi i ręce. to jest pierwiastków występujących w 100 gramach produktu spożywczego w ilościach większych od l miligrama. 7. Niedobór potasu pozwala rozpoznać następujące objawy: 1. . l szklanka wywaru z lawendy i l szklanka wody przegotowanej. l łyżeczka esencji chinowej. 3. 50 g octu jabłkowego. a ponadto dziewięciu innych wymienionych na wstępie mikroelementów. Dzieciom podawać pół łyżeczki na 1/8 szklanki wody. Psucie zębów. w szczególności w czasie upałów i nadmiernego pocenia się. 3. Płyn do przemywania dla sportowców. 6. trudności w podejmowaniu decyzji. Podatność na przeziębienia i choroby infekcyjne. Stały stan napięcia wewnętrznego. 2. stosując roztwór z wywaru liści winogrona czerwonego (l litr wody. Potas odgrywa ogromnie ważną rolę w organizmie. Macerować 14 godzin. Osłabienie świeżości psychicznej. bardzo bolesne kurcze nóg w nocy. Żylaki. Napój pobudzający łaknienie. 8. 12. Wymieszać. Człowiek starszy potrzebuje dwukrotnie więcej potasu w postaci miodu. 10. Utrudniony wypoczynek. Drgawki powiek i kącików ust. 4. 1/2 szklanka octu jabłkowego. 5. 15. Wymieszać i obmywać skórę rano. 13. Twardnienie skóry na podeszwach. Wieczorem popijać l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/2 szklanki wody przegotowanej. Nadto niszczy bakterie występujące w komórkach organizmu zabierając im wodę. 1/2 szklanki wody mineralnej. jabłek lub octu jabłkowego. Skłonność do zaparcia. l szklanka wywaru z tymianku.21.uwalnia organizm od stafylokoków i streptokoków. Brak łaknienia. garść liści) i octu jabłkowego w proporcji 1:3. Coraz gorszy sen. Wrażliwość na zimno. 11. Recepty dla każdego pacjenta 1. świeżych i warzyw i owoców. osłabienie pamięci. a mniejszych od l grama. Częste swędzenie skóry. Popijać łyżeczkę na 1/4 szklanki wody przed każdym posiłkiem. Bóle w stawach. Potas opóźnia stwardnienie naczyń krwionośnych. l łyżeczka cynamonu. 2. Jest niezbędny dzieciom do wzrostu. Po 10 dniach mieszanka traci właściwości lecznicze. Ocet jabłkowy i potas Ocet jabłkowy ma duże znaczenie ze względu na zawartość potasu. Rano masować nogi ruchem do góry. skłonność do spożywania ciepłych potraw. Częste. 9. Działa antyseptycznie . a więc przeciwdziała procesom miażdżycowym.

161 .

Jabłka. Leczenie trwa 2-4 tygodnie. . ocet jabłkowy. mydło. Wtedy znika swędzenie. Przy niedoborach węglowodanów białka dostarczają energii mięśniom. czosnek. szum w uszach i zakłócenia słuchu. warzywa liściaste. porzeczki czarne zakwaszają krew i wyrównują jej ciśnienie. Ocet jabłkowy dostarcza organizmowi około 50 biopierwiastków. Dotyczy to również zatok czołowych i zatok nosogardzieli. Skórę umytą mydłem można nacierać octem jabłkowym. Łykać trochę tej mieszaniny. np. mięso. W przypadku moczu alkalicznego należy przez 1-2 miesiące stosować kurację octem jabłkowym. Dobroczynny wpływ octu jabłkowego na organizm wiąże się z jego właściwościami zakwaszającymi. Występują wówczas zawroty głowy. fasola. Im więcej jada się białka. Pszenica. Wilgotność organizmu wraca do normy. Takie dawkowanie pozwala uniknąć wielu kłopotów związanych z utrzymaniem organizmu w dobrym zdrowiu oraz ochronić przed przedawkowaniem potasu. Istnieją analogie w odżywianiu i leczeniu organizmu ludzkiego i zwierząt. Skóra staje się blada. mięso. ser. Normalnie ukrwiona skóra ma wygląd różowy z połyskiem. pszenicy. Gdy zasadowość krwi rośnie. Przy alkalicznej reakcji moczu występuje migrena. Krowom zaleca się podawać 2 razy dziennie l łyżeczkę octu jabłkowego na każde 50 kg wagi ciała (ludziom podobnie. Ocet jabłkowy jako produkt spożywczy i lek z równą skutecznością. biała mąka. winogrona. by unikać potraw dających reakcje alkaliczne (zasadowe). staje się ona gęsta i łatwiej tworzą się skrzepy. winogronowy. bardzo korzystnych. Organizm ludzki i np. nosa. Zwracam przy okazji uwagę. Silnie alkaliczną-reakcję wywołuje np. Swędzenie skóry głowy można usunąć stosując do moczenia grzebienia płyn z l łyżeczki octu jabłkowego na l szklankę wody. z czarnej porzeczki. płucząc co godzinę gardło roztworem l łyżki octu i łyżki miodu w l szklance przegotowanej wody. orzechy). popijając soki. Człowiek.tym bardziej ciśnienie krwi wzrasta. popijając ocet jabłkowy z miodem i wodą przegotowaną. owoce cytrusowe dają mocz alkaliczny. gdyż odczuwa sytość. Ustala się prawidłowy procentowy zestaw biopierwiastków w wartościach optymalnych. Osoby nie znoszące octu jabłkowego mogą go zastąpić słodkim moszczem z jabłek. może być podawany zwierzętom gospodarskim. miód). kaszel z powodu nadmiaru śluzu w gardle. zjada mniej siana i mniej zboża. Ciśnienie krwi obniża ocet jabłkowy. nadmiar soli białej. która otrzymuje ocet jabłkowy jako dodatek do pokarmu. natomiast dzieciom l łyżeczkę na 1/2 szklanki wody z dodatkiem łyżeczki miodu). Picie octu jabłkowego z miodem do każdego posiłku likwiduje migrenę. dolegliwości żółciowe. jabłkowy. który przy posiłku wypije l łyżeczkę octu jabłkowego rozpuszczonego w 1/2 szklanki wody. co umożliwia poprawny przebieg w komórkach około 1000 reakcji biochemicznych na sekundę. dając przy tym 162 . cytrynowa biała skórka. kukurydza.Dzienne zapotrzebowanie na potas można pokrywać jedząc paprykę. krowy regulują sobie w ten sposób równowagę kwasowo-zasadową i właściwości katalityczne enzymów złożonych. Krowa. biały cukier rafinowany. Dozowanie octu zależy od stanu chorobowego. aby skóra była lekko kwaśna. nudności. zjada mniej. Chore migdałki leczy się w ciągu 12 godzin. a mniej białka (jajka. a więc dorosłym do 2 łyżeczek. Ważne. Ocet jabłkowy neutralizuje szkodliwe działanie spożytego w nadmiarze białka. a więc zdrowotnych. Potas chłonąc wodę likwiduje łzawienie oczu. cebula. Należy jadać więcej węglowodanów (owoce. Ocet jabłkowy ma wszelkie właściwości lecznicze jabłka. Dotyczy to ludzi starych.

Pisklęta po upływie 3 tygodni są całkowicie upierzone i wypuszczają pióra ogonowe. które otrzymują ocet jabłkowy z wodą pitną. w Bułgarii. Spożywanie nadmiaru białka przez człowieka powoduje również powstawanie kamieni w nerkach i pęcherzu moczowym. Kury. Badania odczynu pokarmu np. muszą być stosowane z umiarem. Białka. Indyki. rosną szybciej. Białka są wrażliwe na różne czynniki fizykochemiczne. Natomiast ich niedobory powodują denaturację enzymów kompleksowych. puchnięcie kolan. Ocet jabłkowy nie jest wskazany dla wrzodowców i przy zakazie • stosowania produktów spożywczych kwaśnych. osłabienie.odpady azotowe. Krowy bronią się przed tym poszukując pożywienia o odczynie kwaśnym. Owce. mimo że są podstawowymi składnikami wszystkich organizmów zwierzęcych i roślinnych. 2. kwasu octowego. za pomocą papierka lakmusowego wykazują w takich przypadkach zasadowość pożywienia. miedzi. co utrudnia kładzenie się i powstawanie. pod których wpływem ulegają denaturacji. 5. 3. Drób staje się bardziej mięsisty i łatwiejszy w gotowaniu. Ocet jabłkowy jest powszechnie stosowany w wielu krajach. białek powoduje ich zgon. co powoduje zakażenie mleka paciorkowcami i innymi bakteriami. pijące wodę z octem jabłkowym. Pokarm norek zawierający więcej niż 20 proc. Poronienie i bezpłodność oraz trudne porody. Porażenia. Ropne zapalenie wymion u krów znika szybko. np. bezwład kończyn po ocieleniu. Austrii. Nadmiar białka w pożywieniu norek powoduje objaw Méniere'a. gdy otrzymują pożywienie z dodatkiem octu jabłkowego. który znika po dodaniu do pokarmu 1/2 łyżeczki octu jabłkowego. magnezu. Niedobory biopierwiastków. Wtedy ilość otrzymanego mleka może się podwoić. żelaza. spowodowana jest zaburzeniami czynnościo163 . Ciągłe zaparcia. Katalityczne działanie tych pierwiastków reguluje i przyspiesza przemianę materii. 8. chorują nieraz na zawroty głowy pochodzenia usznego. 4. Ich mleko zawiera wtedy znacznie mniej różnych bakterii. jeżeli podaje się ocet jabłkowy. mają delikatniejsze mięso i czerwony szpik. U krów mogą wystąpić następujące objawy: 1. norki. Niemczech. 7. co wskazuje na lepsze tworzenie się krwinek czerwonych. Ocet jabłkowy leczniczy powinien zawierać 6 proc. wywołują liczne choroby u zwierząt. Brak łaknienia. Ich pęcherz moczowy wypełnia się kamieniami moczowymi. Słabe nowo narodzone cielęta. jest smaczniejsze. wychudzenie. Szwajcarii. Artretyzm. jodu. To tłumaczy dlaczego nadmierne spożywanie białek działa toksycznie. U zwierząt domowych należy obniżyć podawanie białka do 11 proc. 6. W takich przypadkach ewentualne dawkowanie należy do decyzji lekarza. bardziej tłuste i zdrowsze. potasu. Zapalenie wymion chroniczne i ostre. są duże i bardziej odporne na czynniki zewnętrzne. i Choroba ta zwana zespołem Méniere'a. Krowy uwalniają się od wyżej wymienionych schorzeń. Przeciwwskazania. boru i in. które organizm musi wydalić. ludzie itp. Podatność na przeziębienia i częste stany grypowe zimą. Oto kłopoty i troski hodowców krów.

P . przeciwartretyczne. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Czarna porzeczka działa moczopędnie i napotnie. to jest odczyn kwasowo-zasadowy. Jeżeli to zdarza się u samca. dodawany w niewielkiej ilości (pół łyżeczki) do każdego pokarmu. zmęczenie ogólne. gdyż nie mając ogona nie może opierać się przy kryciu samiczki. do podrodziny porzeczkowatych (Ribesioidae). WSKAZANIA LECZNICZE Angina. przeciwszkorbutowe. biegunka. jedząc jagody i liście o odczynie kwaśnym. Charakterystyczny zapach jagodom i liściom czarnej porzeczki nadają substancje składowe. Te funkcje regulujące może spełnić ocet jabłkowy. zawartości pektyn pozwala zestalać owoce na surowo jako galaretki utrwalane cukrem. K oraz liczne biopierwiastki. artretyzm. Są one szeroko uprawiane jako cenne rośliny pokarmowe i lecznicze. W medycynie ludowej uważa się takie zakłócenie równowagi za skutek nadmiaru spożywania białka. zatrzymanie moczu. głównie olejki eteryczne.cytryn. C może dojść do 2000 mg) oraz P i pod względem ich zawartości ustępuje tylko owocom róży i rokitnika. ale surowiec leczniczy uzyskuje się z krzewów uprawnych. dolegliwości wątrobowe.5 proc. 164 . objawiającymi się napadowymi zawrotami głowy z osłabieniem słuchu. miażdżyca. Zwierzęta te kręcą się wokoło siebie. kamica moczowa. Czarna porzeczka występuje w stanie dzikim. norki ogryzają coraz bardziej swój ogon. która liczy 110 gatunków. łapią koniec ogona. przeciwbiegunkowe. szkorbut. szumem w uszach oraz niekiedy oczopląsem. w upalne lato ilość wit. PORZECZKA CZARNA Ribes nigrum Porzeczka czarna należy do rodziny skalnicowatych (Saxifragaceae). Przyswajanie witaminy C ułatwia występująca w czarnej porzeczce wit.wymi wewnątrzbłędnikowymi ucha wewnętrznego. wzmacniające żołądek. ma właściwości przeciwgnilne. Wysoka -1-1. Porzeczka czarna jest bogatym źródłem witaminy C (w 100 g zawiera jej 50-400 mg. Gdy ten stan trwa dłużej. co zależy od klimatu. gościec. Zawiera także wit. Norki żyjące na wolności regulują swoje pH. to staje się on niezdolny do rozpłodu. Atak zawrotu głowy z zakłóceniami równowagi powoduje u norek i owiec zataczający bieg w kółko. reumatyzm.

złe trawienie. powodując stopniowy zanik obrzęków. wypadanie włosów i zębów. Napar zwiększa ilość wydalanego kwasu moczowego. wypadanie włosów. niedokrwistość. Stosować l łyżeczkę mieszanki na szklankę wrzątku. niedomoga nerek. pączki sosny. Jednocześnie spożywać surowe owoce przy zapaleniu płuc. Liść czarnej porzeczki. zaćmę soczewkową. korę jesionu pospolitego. ziele drapacza lekarskiego. Napar z l łyżki ziół na 1/4 szklanki wody gotować 3 minuty i popijać 2 razy dziennie między posiłkami. ziele nawłoci. kwiat wrzosu zwyczajnego. przyzębica. co działa odtruwające. ziele skrzypu.napar z liści lipy. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Angina. poprawę krążenia krwi i czynności serca. Do liści czarnej porzeczki dodać ziele rdestu ptasiego. Napar sporządza się jak w punkcie 1. nerwica żołądka. Naciągać 15 minut. W równej ilości liście czarnej porzeczki.migrena. osłabienie ogólne. poziomki. stosuje się 2 razy dziennie po 1/4 szklanki przy niedomodze nerek i wątroby. żółtaczka. liść orzecha włoskiego. niedokrwistość. maliny i jeżyny. korzeń żywokostu. bólach głowy i zapaleniu gardła. Garbniki i związki boru wywierają działanie przeciwzapalne na błony śluzowe żołądka i jelit. Liść czarnej porzeczki z dodatkiem liści borówki brusznicy. nieżyty dróg trawiennych. hamują rozwój drobnoustrojów. Na reumatyzm. Dzięki inhibitorowi utleniania kwasu askorbinowego wit. zapalenie gruczołu krokowego. liść pokrzywy. Na zapalenie gruczołu krokowego. liść poziomki. zaćma soczewkowa. żółtaczkę. korzeń wilżyny. Sok ze świeżych jagód czarnej porzeczki stosuje się przy przyzębicach i zapaleniu krtani. skazę krwotoczną. 5. 3. 2. ziele marzanki wonnej.napar z mięty. liść mięty pieprzowej. nadmiar kwasu moczowego. działają słabo ściągające. wzmacniająco i uspokajająco. Popijać dwa razy dziennie po jednej szklance. 165 . Napar. z dala od promieni słonecznych. przyzębicę. Do naparu dodać kwiat więzówki. zła krzepliwość krwi. gruźlicy. Popijać rano i wieczorem po pół szklanki. Przy detoksykacji oraz kuracji wzmacniającej i uspokajającej zaleca się pić: rano -napar z liści czarnej porzeczki. Garść liści na l szklankę wrzątku. zatrucia. skaza krwotoczna. owoc jałowca. C zawarta w czarnej porzeczce rozkłada się bardzo wolno (do 15 proc. korzeń pietruszki. Jadać owoce i płukać gardło wywarem z 60 g liści na litr wrzątku. a wieczorem . Liść czarnej porzeczki jest składnikiem wielu mieszanek ziołowych: 1. Sok na cukrze nastawiony w cieniu. brzozy oraz kwiaty tawuły łąkowej i pączki topoli. w ciągu roku). kwiat lawendy. Na rwę kulszową. na szkorbut. nasienie fasoli. 7. jesion mannowy. Liście czarnej porzeczki 100 g. w południe . Popijać 3 razy dziennie po l łyżce. 4. Środek moczopędny. ziele hyzopu. W nieżycie jelit i żołądka. W skazie moczanowej (pomocniczo). ziele dziurawca. 6. infekcje bakteryjne.

Wodny roztwór pektyny ułatwia gojenie się ran dochodzących do kości i przyspiesza powstawanie nowej zdrowej tkanki. wit. Do celów leczniczych służą również liście. pomidorów. porzeczki.Ribesioidae zawiera pektyny. do płukanek jako środek przeciwbakteryjny i ściągający. które powodują. różowej i białej. agrest. pomidory itp.zapach o ujemnej jonizacji. wzmacniające. Świeże i suszone liście porzeczki zawierają ponadto fitoncydy i są przyprawą dodawaną do solonej i kwaśnej kapusty. utrzymując w całości wit. Podrodzina porzeczkowatych . Błonnik i pektyny. Owoce jadane są na surowo. Gojące działanie wywiera wit. W takie żelazo obfitują czereśnie. z czarnej porzeczki robi się galaretki. agrest. że wina ładnie klarują się i dobrze przechowują. Występuje u nas w odmianach: czarnej. Na użytek zewnętrzny Okłady z liści lub z rozgniecionych owoców na krwawiące rany. Ma ona znaczenie w procesach krwiotwórczych. przeciwwirusowe. wina). winogrona. Na te właściwości wpływają wydzielane przez całą roślinę olejki eteryczne . morele. wiśnie. Zgnieść liście czarnej porzeczki i pocierać miejsce ukąszenia. nalewki i wina. Wchodzi ono w skład hemoglobiny i enzymów oddechowych komórek i jest zalecane przy niedokrwistości. odświeżające.Czarne porzeczki należy jeść dojrzałe. żurawiny. przeczyszczające. ogórków. kwasy organiczne. P. oczyszczające. Liście świeże dodaje się jako przyprawę do solonych ogórków. burak czerwony. pobudzające łaknienie (stosować na czczo). Natomiast żelazo trójwartościowe jest toksyczne. Niedobór miedzi wywołuje niedokrwistość u dzieci i kobiet w ciąży. Na ukąszenie owadów. na nie gojące się rany żylakowe. soki. C i wit. 166 . liści babki lancetowatej. soki. gardła z dodatkiem liści szałwi. silne działanie energetyczne i niezaprzeczalne możliwości gojenia ran. garbniki. magnez chronią człowieka przed zatruciami wywołanymi przez skażone środowisko. Porzeczka zawiera m. tamujące krwawienia. dżemy. bakteriobójcze. antytoksyczne. Z biopierwiastków należy zwrócić uwagę na żelazo. w przetworach (konfitury. które mają właściwości lecznicze na użytek zewnętrzny i wewnętrzny. trawienne (spożywać godzinę po posiłku). K i olejki eteryczne. C. które jest dwuwartościowe. wapń. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Moczopędne. Miedź. pomidory. Dobrymi źródłami pektyn są czereśnie. Stosować płukankę w zapaleniu błon śluzowych jamy ustnej. czerwonej. maliny. a więc łatwo przyswajalne. które mają właściwości antyseptyczne. Napar z liści stosuje się w okładach do leczenia ran. jabłek w zalewie i konserwowych owoców.in. PORZECZKA CZERWONA Ribes rubrum Porzeczka czerwona jest krzewem z rodziny skalnicowatych. dżemy. kwiatu krwawnika.

cuchnący oddech. Kąpiele z odwaru z liści porzeczek stosuje się w skazie limfatycznej. krwotoki i jako środek napotny. aż do czasu. Odwar z liści i z pączków jest lekiem na gościec. Krzewy porzeczkowe rosną bardzo często blisko szos i autostrad. na nie gojące się rany żylakowe. zapalenie dróg moczowych. jajka. zaczynając od chwili. Zgodnie z zaleceniami z makrobiotyki nie powinny być zjadane podczas posiłku składającego się z białka (mięso. przewlekłe schorzenia wątroby. Włożyć do słoika. migreny. nieżyt pęcherza. Rozgniecione jagody porzeczki leczą piegi. gdy na krzewach pojawiają się zielone porzeczki. zaparcia. dolegliwości gorączkowe. reumatyzm. schorzenia skórne. Galaretka z porzeczek. Sprzyja to lepszemu trawieniu i zapobiega zbytniemu zaleganiu produktów spożywczych w żołądku oraz unikaniu szkodliwej nadfermentacji.WSKAZANIA LECZNICZE Artretyzm. nie-strawność z powodu niedoboru soków trawiennych. Rozgniecione jagody porzeczki mogą służyć do okładów na krwawiące rany. Powoli doprowadzić do zagotowania. SPOSÓB UŻYCIA Sok czysty lub z domieszką wody 100 do 500 g dziennie w trzech porcjach. co poprawia jakość galaretki. kadm. kolki. spalinowe wydzielają do atmosfery ołów. Porzeczki należą do owoców kwaśnych. że pojazdy mechaniczne. Wiadomo. Kąpiele takie pobudzają czynności kory nadnercza. Usunąć piankę po 5 minutach. niewydolność wątrobowa. gościec. dodając cukier w stosunku 1:1. miażdżyca naczyń. zapalenie dróg trawiennych. przy różnych wysypkach i chorobach skórnych. Wycisnąć sok do naczynia. gdy konsystencja galaretki jest dostateczna. dolegliwości serca. zgagę. puchlinę wodną. Surowy sok jest dobrym środkiem na nad-kwasotę. brak łaknienia. skazę limfatyczna. ryby. Lepiej jest więc zjadać porzeczki l godzinę po takich posiłkach. Pija się dwa razy dziennie 1/4 szklanki. Do l kg galaretki dodać 100 poziomek. Należy przez 2 miesiące codziennie smarować piegi kilku rozgniecionymi jagodami. zapalenie wątrobowe. gdy owoce na krzewach są czerwone i dojrzale. warzywa). które w większej dawce są toksyczne dla człowieka działając szkodliwie na ośrodkowy układ nerwowy. Wpływa to na wzrost zanieczyszczenia środowiska metalami ciężkimi. będącej przyczyną wielu chorób przewodu pokarmowego i układu krążenia. 167 . beryl. Od-trutką są między innymi magnez oraz witaminy A i C zawarte w porzeczkach. puchlina wodna. kamienie moczowe.5. które stawia się na słabym ogniu.

Surowcem leczniczym są liście i korzenie. reumatyzm.na biegunkę u dzieci. a później tracą swoją piękną purpurową barwę. kolkę nerwową. Ich kwaśność pochodzi przede wszystkim od kwasu cytrynowego. żółtaczkę. astma. nadciśnienie. siarki i innych pierwiastków. magnezu. Liście świeże. kamica moczowa. dna. wit. Odwar z liści na anginę (gargaryzm). miażdżycę. nie ma bowiem truskawek pochodzących z dzikiego stanu. B2. Pasteryzowane w słoikach przechowują się dobrze przez 6-8 miesięcy.konfitury. WSKAZANIA LECZNICZE Dolegliwości dróg moczowych (cysta). zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. pobudza łaknienie. dżemy. 20 g na litr wody . moczopędne. naciągać 10 min. krwotok maciczny. które zawierają kwas krzemowy. krwawienia maciczne. na upławy białe. zgniecione można stosować do okładów (kataplazmów) na podbrzusze na noc + bez ceratki ciepłe opatrunki. wody i niewiele 38 kalorii. 30 mg wit B1. że truskawki najpierw się myje. upławy białe. krwawienia jelitowe. a dopiero potem obiera. Z krwawnika i liści truskawek można przygotować napar do nasiadówek przy dolegliwościach pęcherza i cewki moczowej (przy stanach zapalnych). Pospolicie uprawiana w bardzo wielu odmianach i krzyżówkach. a mocz na różowo. kompoty. hemostatyczne. kolka nerkowa. Zawierają 90 proc. C. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Truskawka przejawia działanie wzmacniające. Popijać na artretyzm. B3 i pewne niewielkie ilości wit. gotować. reguluje pracę wątroby i wydzielanie żółci. przeciwbiegunkowe. wapnia. Z truskawek sporządza się smaczne przetwory . nieco miedzi. W 100 g truskawek znajduje się 60 mg wit. 30 g korzenia na litr wody lub garść liści z korzeniami na litr wody. Liści truskawek można używać do zup. żółtaczka oraz angina (płukanie naparem z liści). Napar z korzeni. ściągające. 168 .TRUSKAWKA Fragaria ananassa Duch Ta bylina z rodziny różowatych jest bardziej dziełem człowieka niźli przyrody. dolegliwości dróg moczowych i astmę. Należy pamiętać. Korzenie barwią stolec na czerwono. wątroby. SPOSOBY UŻYCIA Odwar z garści młodych liści na pół litra wody stosować na biegunkę. Są zasadotwórcze. żelaza. przeciwreumatyczne. 100 mg wit. Truskawki zawierają sporo potasu. A. manganu.

KLASYFIKACJA ZIÓŁ WEDŁUG WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZYCH .

nadto wskazuje na bardzo pożądaną ze względu na skuteczność leczniczą . tymianku. iż przy tej samej dawce naparu z mieszanki osiągniemy znacznie lepszy rezultat niźli z jednego ziela. liść mącznicy. np. liść barwinka. Należy bowiem wiedzieć. wrotyczu. jasnoty. szanty. 5. szałwii. szyszki chmielu i nasienie czarnuszki. rutwicy. dostępne w sprzedaży środki ziołowe. borówki. skrzypu. kocanki.Bardzo często w mojej praktyce spotykam się z pytaniami o działanie poszczególnych ziół. Goją rany i skaleczenia: kwiat nagietka. Krew czyszczą ze złogów i pozostałości po zatruciach: ziele bratka polnego. liść borówki. podróżnika. bluszczyku. kwiat rumianku pospolitego. barwinka i kłącze pięciornika. a także niektóre inne. 3. ziele drapacza. cebula i czosnek. . rdestu ptasiego i ostrogorzkiego. ziele piołunu. liść pokrzywy. rzepiku. Naprzeciw zainteresowaniu. macierzanki. maliny. bardzo powszechne i o ustalonej renomie w fitoterapii środki lecznicze. korzeń żywokostu. kora wierzbowa. brzozy. tasznika. które wyrażają te pytania. dziurawca. opracowanie grupujące środki zielarskie według ich właściwości leczniczych. ogórecznika. dziurawca. drapacza. 4. Hamują krwawienia zewnętrzne i wewnętrzne: ziele krwawnika. majeranku. mniszka. Dowodzi to zapotrzebowania na popularne. szałwii.możliwość stosowania mieszanek z ziół o wspólnym kierunku działania. rumianku pospolitego. cebula. wychodzi niniejsza klasyfikacja wymieniająca w trzydziestu sześciu grupach przede wszystkim ogólnie. poziomki. podobne zwięzłemu przewodnikowi. w przypadku braku w sprzedaży jednych) o tym samym działaniu. drapacza. kora kaliny. owoce czarnej jagody. poprawiając ich pracę i znosząc parcie na mocz) działają: ziele połonicznika. 1. liść orzecha włoskiego i pączki topoli. Pozwala bowiem na zastępcze stosowanie ziół (np. kłącze kosaćca. lnicy. Bakteriobójczo (dezynfekująco) działają: czosnek. skrzypu. korzeń łopianu. 171 2. bez recepty. korzeń omanu. Moczopędnie (czyszcząc i lecząc nerki. skrzypu. poziomki. Podział ten ma istotne znaczenie praktyczne. mięty. przetacznika. rdestu ptasiego. kwiat stokrotki.

śliwki suszone. orzecha 7. Nasennie i uspokajająco wpływają : ziele nostrzyka. jałowca. 8. bzu czarnego. bazylii. kwiat stokrotki. Mlekopędnie (nieodzowne dla karmiących matek we wszystkich kłopotach laktacyjnych) działają: kminek. mydlnicy. rutwicy. dziewanny. 14. 12. korzeń łopianu. bzu czarnego. znamię kukurydzy. kozieradki i siemię lniane. lipy. 172 . nawłoci. rumianku pospolitego. liść brzozy. kocanki. kwiat lawendy. podbiału. liść melisy. a dawkowane pod kontrolą lekarską . pączki topoli. mięty. nostrzyka.piołunu. cebula surowa. szanty. kłącze pięciornika. brzozy. Właściwości przeciwartretyczne mają: ziele rzepiku. kosaćca. szyszki chmielu. nasienie gorczycy. Pobudzają działanie serca.ziele jemioły i liść barwinka. bratka polnego. owoc maliny i bzu czarnego. drapacza. kwiat głogu. omanu. liść czarnej porzeczki i nasienie czarnuszki. strączyny fasoli. kora wierzbowa. anyż. majeranku. jarzębiny. bazylii. korzeń żywokostu. 10. pietruszki. pietruszki. liść melisy. ziele rutwicy. bazylii. wrzosu. bobrka i nasienie kozieradki. hyzopu. żurawiny. bratka polnego. nawłoci. liść barwinka i nasienie pietruszki. nerwów: ziele dziurawca. owoc kminku. wrzosu. czosnek. cząbru. goryszu. Przeciwkrwawnicowo (do stosowania doustnego przy jednoczesnym zadziałaniu z zewnątrz) działają: ziele krwawnika. dziurawca. kwiat lawendy. bazylii. macierzanki. czarnej jagody. kłącze perzu. babki. liść pokrzywy. ziele przetacznika. kora kasztanowca. koper włoski. kłącze tataraku. mydlnicy. 11. dzikiej róży. mniszka. gąbka słodkowodna. czarnej jagody. korzeń łopianu. 13. przetacznika. przetacznika. korzeń ślazu. 15. lubczyka. barwinka. kwiat lipy. Czynności żołądka (przy „wątpliwościach” natury trawiennej) pobudzają: ziele krwawnika. omanu. szyszki chmielu. płucnika-miodunki. pączki topoli. nasienie pietruszki. rzewienia. pokrzywy. hyzopu. skórka biała cytrynowa. bylicy pospolitej. goryszu. cząbru. podróżnika. korzeń kozłka. goryszu. werbeny. 6. ziele macierzanki i kurzego śladu. nawłoci. leczenie cukrzycy i stanów przedcukrzycowych) działają: kłącze perzu. Obniżają ciśnienie krwi (bez obawy przedawkowania. rdestu ptasiego. Działanie osłaniające (przy podrażnieniach układu oddechowego i trawiennego) wykazują: liść ślazu. drapacza. przywrotnika. Napotnie (wskazane przy wszystkich rodzajach przeziębień) działają: kwiat lipy. strączyny fasoli. jasnoty. liść mącznicy. tataraku. ogórecznika. które mogłoby wywołać ujemne skutki uboczne): cebula. nasienie pietruszki i czarnuszki. 9. brusznicy. siemię lniane mielone. Do stosowania zewnętrznego w okładach: kwiat rumianku lub gotowana cebula. Przeciwcukrzycowo (profilaktyka. lukrecji. bławatka. żywokostu. liść rozmarynu i korzeń goryszu. korzeń lubczyka.

ziele rzepiku. tymianku. 16. kwiat kocanki. bzu czarnego. owoc czarnej jagody i borówki brusznicy. Właściwości przeciwszkorbutowe wykazują: ziele bluszczyku. Ściągająca (przeciwbiegunkowa) działają: kora dębowa. szałwii. szałwii. rumianku pospolitego. ziele dziurawca. bobrka. 27. ziele tysiącznika i drapacza. owoc dzikiej róży. korzeń goryszu. ziele dziurawca. ziele srebrnika i świetlika. kłącze pięciornika. majeranku. . kminek. słonecznika (same płatki kwiatowe). Przeczyszczają i rozwalniają: kora kruszyny. kwiat tawuły łąkowej. rumianku rzymskiego. kopru włoskiego. 24. kwiat rumianku. korzeń kozłka (można stosować łącznie). Przeciw stanom zapalnym jelit stosować: korzeń lukrecji. cebula surowa i gotowana. gąbka słodowodna. krwawnika. owoc jarzębiny. korzeń mniszka. połonicznika. majeranku. macierzanki. łopianu. srebrnika. Przeciwzapalnie (do użytku wewnętrznego) działają: kwiat rumianku pospolitego. ziele skrzypu. 19. lipy. dziewanny. korzeń chrzanu. świet173 17. Przeciwrobaczo działają: czosnek. 22. szanty. kwiat bzu czarnego. 23. szałwii. lnicy. owoc czarnej jagody. liść podbiału i korzeń żywokostu. czarnuszka i nasienie pietruszki. anyżu. siemię lniane i strączki sensesu. kwiat wrotyczu. rumianku pospolitego. owoc bzu czarnego. bazylii. Regenerują śluzówkę dróg oddechowych i trawiennych: śliwki suszone. rutwicy. nagietka. białej koniczyny. 20. nasiona dyni. nasienie czarnuszki i gorczycy białej (suche okłady). kora wierzby. ziele tysiącznika. Przeciwzapalnie (do użytku zewnętrznego w formie okładów z naparu) działają: ziele hyzopu. nostrzyka. wierzbowa. 18. werbeny. Przeciwskurczowo działają: ziele jaskółcze. owoc kolendry. kłącze rzewienia. cebula gotowana i kwiat rumianku pospolitego. kwiat lipy. dziurawca. 25. 21. Regulują krwawienia okresowe kobiet: kwiat nagietka. siemię lniane. kwiat jasnoty. 26. kminku. Znoszą gorączkę: liść mięty. ziele dziurawca i krwawnika. liść babki. ziele piołunu. 28. żywokostu. rumianku rzymskiego. bławatka. liść orzecha włoskiego. lnicy. glistnika. korzeń kuklika. kasztanowca. czarnej porzeczki. rzepiku. Przeciwalergiczne właściwości mają: kwiat rumianku. przywrotnika. tymianku. kłącze pięciornika. Właściwościami przeciwgośćcowymi odznaczają się: liść brzozy. kora wierzbowa i znamię kukurydzy. wrotyczu. kwiat lawendy. kora wierzbowa. korzeń lubczyka. ziele bukwicy. szałwii. ziele rdestu ptasiego.włoskiego. kasztanowca. tymianku. macierzanki.

bukwicy. gorczycy i korzeń chrzanu. dymnicy. mniszka. majeranku. kora kruszyny. 34. liść pokrzywy. krwawnika. liść bobrka. werbeny. szanty. bylicy pospolitej. nasienie kozieradki i znamię kukurydzy. owoc dzikiej róży. barwinka. 29. nawłoci. majeranku. przetacznika. maliny. macierzanki. srebrnika. tymianku. nawłoci. omanu. tysiącznika. kłącze perzu. kminek. Działają dobroczynnie na wątrobę (na niedomogę itp. lawendy. macierzanki. dymnicy. świetlika. piołunu. mydlnicy. kminek. kwiat lawendy. krwawnika. przetacznika. rozmarynu i znamię kukurydzy. liść orzecha włoskiego. anyż. kłącze tataraku. 33. krwawnika. bratka polnego. ziele cząbru i nasienie pietruszki. dzikiej róży. bluszczyku. hyzopu. ziele bluszczyku. tymianku. kwiat stokrotki. płucnikamiodunki. rumianku pospolitego. lubczyka. ziele nostrzyku. liść mięty. płucnika-mioduszki. tymianku. anyż. piołunu. maliny. kocanki. kuklika. liść czarnej porzeczki. kwiat kasztanowca. lawendy.): ziele dziurawca. dziurawca. drapacza. kolendry. koper włoski. poziomki. kwiat rumianku. liść orzecha włoskiego. korzeń podróżnika. barwinka. macierzanki. czarnej porzeczki. 30. mniszka. kolendra. nasienie czarnuszki. liść barwnika i kwiat rumianku. bylicy-bożodrzewu. tysiącznika. kwiat rumianku. nasienie kozieradki. arcydzięgla. Uśmierzają bóle: owoc kasztanowca. kłącze rzewienia. Trawiennie działają: ziele bylicy bożodrzewu. dziurawca. borówki. Wykrztuśnie i przeciwkaszlowo działają: surowa i gotowana cebula. cebula. 35. macierzanki. gąbka słodkowodna. goryszu. połonicznika. goryszu. przetacznika. jarzębiny i czarnej jagody. Uspokajają układ nerwowy: korzeń kozłka. szałwii. koper włoski. ziele bylicy pospolitej i macierzanki. czosnek. bratka polnego. owoc kminku. 36. lukrecji. glistnika. wrzosu. jałowca. kopru włoskiego. owoc dzikiej róży. korzeń podróżnika. dziurawca. kosaćca. 31. szyszki chmielu i siemię lniane. kłącze tataraku. pokrzywy. Znoszą nadmierną fermentację i wzdęcia: korzeń arcydzięgla. czarnej jagody. dziurawca. korzeń arcydzięgla. szyszki chmielu. bzu czarnego. ziele mięty. 32. werbeny. byliny pospolitej. korzeń arcydzięgla. Wzmacniają: ziele rzepiku. przetacznika. szałwii. rdestu ptasiego. pokrzywy. podróżnika. 174 . cząbru. hyzopu. owoc dzikiej róży. jałowca. maliny.lika. Wpływają dodatnio na przemianę materii: ziele rzepiku. nostrzyka. liść podbiału i nasienie kozieradki.

ZIOŁA. ICH WŁASNOŚCI I STOSOWANIE .

pęknięcia skóry. stany zapalne przewodu pokarmowego. nieżyt nosa. Ta wieloletnia roślina mieszkaniowa jest wiecznie zielonym sukulentem z rodziny liliowatych. podostry i przewlekły nieżyt jelita grube go. stymulatory biogenne. W Europie znany od 1700 r. zanik nerwu wzrokowego. owrzodzenia podudzia. oskrzelowa dychawica. a w zimie co najmniej przez miesiąc. nerwobóle. Liście trzyletnie służą do otrzymywania wodnych wyciągów zawierających tzw. odmroźmy. źle gojące się rany oraz oparzenia termiczne i promieniami 177 . uszkodzenia naskórka. choroba wrzodowa. Surowcem leczniczym jest sok ze świeżych liści. W mieszkaniach kwitnie bardzo rzadko. zapalenia kory mózgu. wysypki alergiczne i ropne.ALOES Aloë arborescens Mill. gdy brak jest parcia na zwieracz odbytu u osób w wieku podeszłym i u otyłych). zanikowy nieżyt błony śluzowej żołądka. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Niedomogi miesiączkowania. wyczerpanie nerwowe. zaparcia (gdy ruchy perystaltyczne okrężnicy zanikają. Ten rodzaj obejmuje 180 gatunków występujących na wszystkich kontynentach. Nie znosi przymrozków. zmętnienie rogówki. owrzodzenie odbytnicy i okrężnicy. Przed wykorzystaniem aloesu do celów leczniczych należy go nie podlewać w lecie przez dwa tygodnie. Na użytek zewnętrzny Blizny. stany zapalne i zwyrodnienia rogówki i siatkówki. zapalenie zatok bocznych nosa (wkraplanie i przemywanie). uporczywe bóle głowy. owrzodzenie.

178 . menstruacja. zapalenie sromu (okłady) i pochwy (tamponowanie). zapalenie śluzówki jamy ustnej. ostre lub podostre zapalenie wyrostka robaczkowego i kłębuszków nerkowych. zwanego aloną są znane od tysiącleci. toteż nie powinno się tych środków używać jednocześnie z aloesem. Nie są niszczone przez enzymy tkankowe i dlatego wyciągi z liści aloesu można podawać pozajelitowo-doustnie lub zewnętrznie na skórę i błony śluzowe. Biologiczne stymulatory są szybko wchłaniane i z krwią docierają do różnych narządów. ukłucia owadów. Przeciwwskazania. Sok ze świeżych liści aloesu. różne krwotoki. afty. w chorobie wrzodowej. krwotoki. okres miesiączkowania. spowolnienie pulsu. nadciśnienie. obniżenie temperatury ciała (hipotermia). Przy dużych dawkach występuje ogólne osłabienie. dyzenteria. Wyciągi lub miazgę ze świeżych liści aloesu stosuje się w stanach zapalnych przewodu pokarmowego. Większe dawki preparatu aloesu mogą być niebezpieczne dla kobiet ciężarnych (groźba poronienia lub przedwczesnego porodu) oraz w przypadku przekrwienia okrężnicy i narządów miednicy mniejszej. 20-30 mg jednorazowo 2-3 razy dziennie przed posiłkami jako stomachicum (na żołądek) pobudzające łaknienie.1-0. Działania uboczne. Poprawia się sprawność biologiczna chorych tkanek i przemiana materii w całym ustroju oraz polepsza się jego równowaga (homeostaza). zaawansowana ciąża (od 7 miesiąca). powiększona prostata. Wodne wyciągi lub miazga ze świeżych liści aloesu wykazują właściwości biostymlujące: wzmacniają mechanizmy obronne organizmu i uaktywniają enzymy ustrojowe. jod. Syrop z aloesu z żelazem (Askofer) jest środkiem krwiotwórczym. zwłaszcza te. które zawierają mikroelementy. żylaki odbytu. Niezgodność wywołują garbniki. dolegliwości maciczne. Krwotok macicy. niepełny skurcz serca. Ogółem 25-35 wstrzyknięć. przy owrzodzeniu okrężnicy i odbytnicy.5 ml dziennie w ciągu 10-15 dni. ampułki a 2 ml).2 g w opłatku wieczorem z 1/2 szklanki płynu jako środek przeczyszczający (purgans). zapalenie trzewi. W postaci zastrzyków biostyminy podaje się rekonwalescentom po zabiegach chirurgicznych i po długotrwałych chorobach. Preparaty: Alax (Herbapol). zapalenie pęcherza moczowego. żelazo. ciężka niedomoga serca i naczyń krwionośnych. zapalenie okrężnicy.rentgenowskimi. mentol. następnie ta sama dawka co drugi dzień. 5-10 kropli na żołądek. fenol. Doustnie po l łyżeczce 2-3 razy dziennie 30 minut przed jedzeniem jako środek żołądkowy i przeciwgorączkowy (antiphlogisticum). paradentoza. biostymina (Herbapol. Lecznicze właściwości wysuszonego soku z aloesu. w zanikowym nieżycie błony śluzowej żołądka. a przy 8 g proszku śmierć. Nie uaktywniają się w kwaśnym środowisku żołądka. tymol. Antagonistami aloesu są narkotyki i kwasy. bezpośrednio po operacji przewodu pokarmowego. wiek dziecięcy. SPOSÓB UŻYCIA Proszek z suchych liści. osobom w podeszłym wieku z ubytkiem sił i przy zwiększonej podatności na choroby infekcyjne oraz przy wyczerpaniu nerwowym. Jednorazowo 0. W dychawicy oskrzelowej po 1-1. Wyciąg z aloesu w dawce 1/2-1 łyżeczki na 1/2 szklanki wody wieczorem jako purgans.

Dorasta wysokości dwu i pół metra. moczopędnie. kwasy organiczne. szczelnych i z dala od światła. naczynia krwionośne jest środkiem na uspokojenie serca. flawonoidy i sole mineralne. korzenno-żywiczny zapach. Korzeń. Stosuje się do przemywania przy schorzeniach rogówki oka i ropnych stanach zapalnych spojówki 2-3 takie porcje dzienne należy również wypić. Łyżeczka na szklankę wrzątku dziennie jest dobrym środkiem żołądkowym. Liść i kulki kwiatowe roztarte w palcach wydają przyjemny. który jest surowcem leczniczym. Szczyptę na końcu noża w 100 cm wrzątku zaparzyć. podobne są w smaku. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Korzeń działa rozkurczowo. iż będąc rośliną północnoeuropejską nie był znany w basenie Morza Śródziemnego. Sproszkowany liść działa podobnie jak piołun. Niekiedy wystarczy napar na sproszkowanym liściu w formie okładu. jest świetnie działającym środkiem gorzkim. związki kumarynowe i furanokumarynowe. wzmacnia ogólnie. Arcydzięgiel bywa uprawiany dla celów leczniczych. wykrztuśnie. ARCYDZIĘGIEL LITWOR Archangelica officinalis Hoffm.Zewnętrznie w postaci przymoczek. Nalewka spirytusowa na świeżym liściu. wątrobowym i trawiennym. a jeśli nie wspomina o nim piśmiennictwo starożytne. wzmacnia nerwy. 179 . kosmetycznych oraz spożywczych. Jest zaliczany do najcenniejszych roślin leczniczych. Dobry środek gojący przeciw ropniom i ropiejącym ranom. W Polsce spotyka się arcydzięgiel w Sudetach i Tatrach. m. Zawiera liczne związki. to dlatego. kojąco. olejek eteryczny. jako maść w oparzeniach termicznych i promieniami rentgena. Jest najczęściej rośliną dwuletnią. pobudza czynności żołądka. później palący. wreszcie korzenno-gorzki. w wyjątkowych warunkach -czteroletnią. miejscami na niżu. Nalewkę spirytusową na równi z winem z aloesu i sproszkowanym aloesem należy przechowywać w opakowaniach ciemnych. Napar z suchych liści. odstawić do naciągnięcia i przecedzić. Natomiast wiele o zaletach leczniczych arcydzięgla piszą średniowieczni autorzy z obszarów na północ od Alp. nawet elektrycznego. Znany od dawna.in. garbniki. nad brzegami potoków. w smaku jest początkowo słodka-wy. okładów w różnych dermatozach.

jelit. niedrożności jelit. białe upławy. reumatyzmie. blednicy. padaczce. astma nerwicowa. Odwar. obrzęknięte stawy. Pochodne furanokumaryny. szkorbucie. Arcydzięgiel jest składnikiem polskiej mieszanki z pięciu krajowych ziół wzmacniających. przewlekłych nieżytach przewodu oddechowego. Angelicyna. Napar. przeciwświądowych. ksantotoksol. zawroty głowy i omdlenia. Pobudza wytwarzanie pepsyny i pentagastryny w żołądku. kurcze żołądka i jelit. Ksantotoksyna. angelicyna i inne pochodne furanokumaryny wykazują działanie fotodynamiczne i zwiększają wytwarzanie pigmentu melaniny w skórze po wystawieniu jej na działanie światła słonecznego. Na użytek zewnętrzny Do wcierań przeciwbólowych. zawarta w przetworach z arcydzięgla. przeciwzapalnych. odcedzić. co przypomina działanie żeń-szenia. pomaga w wydalaniu toksyn z organizmu drogą nerek. nerwowych bólach głowy. Olejek eteryczny z arcydzięgla wykazuje właściwości bakteriobójcze i grzybobójcze.reguluje krwawienia miesięczne. bronchit chroniczny. wzdęcia. jest wiatropędny. bolesne bądź nieregularne lub zbyt obfite i długotrwałe). zapalenie skóry. żołądka. Łyżkę ziela gotować w szklance wrzątku 1-3 min. 4 łyżki drobno pociętego korzenia gotować w dwu litrach wody pod przykryciem.. połykanie powietrza. stanowi odtrutkę na belladonnę. naciągać 10 min . na bardzo wolnym ogniu. blednica. pomaga w zaflegmieniu płuc. na dolegliwości jamy ustnej. pomaga na bezsenność. kaszlu. pobudza łaknienie. grypę. bóle w okresie miesiączkowania. Łyżeczkę korzenia gotować 15 min. niemoc seksualna. u nerwicowych spazmatyczne wymioty. pomaga narkomanom w kuracjach odwykowych. SPOSÓB UŻYCIA Odwar. W wiekach średnich stosowano arcydzięgiel przeciw dżumie. nieżyt jelit. niewydolność i niedomoga wątroby. szkorbut. gruczołów wydzielniczych. w 1/4 l wody. Dodać do kąpieli dla ozdrowieńców. obrzęk gruczołów chłonnych. miesiączkowanie zaburzone. zwłaszcza pierwszego dnia. zwalczanie stresów. atropinę (i inne alkaloidy). zimowit jesienny i cykutę. migreny nerwicowe. i niektóre składniki olejku eterycznego działają rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i dróg żółciowych. przewodu trzustkowego. leczy śluzówki ust. wskazany po zatruciach alkoholem i nikotyną. kolce jelitowej. działa uspokajająco. bóle reumatyczne. zimnicy. nadkwaśność soku żołądkowego. gruźlica. kurczowych wymiotach. wzdęciach. działa napotnie. białych upławach. dolegliwościach płucnych i zimnicy. 180 . osłabienie (atonia) trawienia u osób słabych. popijać 2 razy dziennie w celu uregulowania miesiączkowania (gdy jest skąpe. histerii. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. przeziębienie. Pić dwa razy dziennie po pół szklanki przy osłabieniu żołądka. zaparcia stolca. osłabienie ogólne. stłuczenia stosuje się olejek arcydzięglowy. przemianę materii. zapalenie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych.

Pić po 2/3 szklanki 2-3 razy dziennie przed posiłkiem jako środek pobudzający trawienie (wydzielanie enzymów trawiennych). 1/2-1 łyżki rozdrobnionych korzeni zalać 1-1 j/2 szklanki wody wrzącej i naparzać pod przykryciem przez 15 minut. pączki topoli i ziele serdecznika w równych ilościach. Wraz z walerianą i arniką popija się napar z arcydzięgla jako środek wzmacniający napięcie naczyń krwionośnych przy niskim ciśnieniu krwi. najwyżej dwa listki trzeba dobrze pożuć i popić czymkolwiek. Napar z korzenia arcydzięgla. korzeń żywokostu. ziela glistnika i ziela szanty. uczuciu niepokoju. nerwobólach i bólach gośćcowych. przeciwzapalny i ogólnie wzmacniający. przekrwienie lub powstanie pęcherzy już po krótkim naświetlaniu słońcem. zażywać łyżkę co pół godziny. liść mięty w równych ilościach. liść bobrka. które są używane do dekoracji : tortów. stanach wyczerpania nerwowego na skutek chorób zakaźnych stosuje się odwar lub nalewkę. Recepty na mieszanki z korzenia arcydzięgla 1. mazurków. Pochodne furanokumarynowe zawarte w surowcu zwiększają wrażliwość skóry na promienie słoneczne i mogą powodować miejscowy obrzęk. jeden.W kuracjach odwykowych od narkotyków. Zrobić odwar z półtorej łyżki mieszanki na półtorej szklanki wrzątku. Zioła żołądkowe. można je dodawać do innej surówki. Jest to znakomity środek trawienny. Odwar z korzenia gotowanego pół na pół w winie i wodzie działa wiatropędnie i wiatrochłonnie. Przy wrzodach żołądka stosuje się odwar z korzenia w połączeniu z naparem z piołunu i szałwii. kłącze pięciornika. Korzeń arcydzięgla. ziele glistnika. Półtorej łyżki mieszanki zalać w termosie 2½ szklankami wody wrzącej. Pić po 1/4-1/3 szklanki 2-3 razy dziennie na godzinę przed jedzeniem jako środek pobudzający wydzielanie soków trawiennych albo po posiłkach jako lek wiatropędny i czyszczący krew. po zatruciach alkoholem i nikotyną oraz wyczerpaniu stosuje się popijanie odwaru z 4 łyżek korzenia jak wyżej. ziele dziurawca. ale wtedy trzeba ją posłodzić. keksów ze względu na piękny kolor zielony. przeciwskurczowy. anżeliki. Z łyżki mieszanki zrobić odwar do stosowania przy hemoglobinurii. Pić przy zapaleniu żołądka. ziele krwawnika. a okaże się to niesłychanie skuteczne po najcięższym obiedzie. 2. Odstawić na 10 minut i przecedzić. Na korzeniu arcydzięgla (do 10 dag świeżego korzenia i kilku cm łodygi nad korzeniem na litr spirytusu. trudności w zasypianiu. Zmieszać po 20 g rozdrobnionych korzeni arcydzięgla. Z młodych pędów i ogonków liściowych można przyrządzić surówkę. 3. 181 . Spirytus arcydzięglowy złożony. W cukiernictwie wykorzystuje się zielone pochewki liściowe i młode pędy oraz łodygi smażone w cukrze na suchą konfiturę tzw. kora wierzbowa. Jako środek orzeźwiający przy zapaściach. kłącze turzycy. liści mięty pieprzowej i liści melisy oraz po 10 g rozdrobnionych korzeni omanu. ziela drapacza lekarskiego. Pomaga w trawieniu. Wyciąg płynny z korzenia wchodzi w skład płynu Nervosol („Herbapol”). Korzeń arcydzięgla. stosowanego w stanach zwiększonego napięcia nerwowego. Stosuje się do wcierań łagodzących bóle w zapaleniu i korzonków nerwowych. Przetwory z arcydzięgla stosowane w zalecanych dawkach nie mają działania szkodliwego na organizm.

Olejek arcydzięglowy. pobudzą mózg po urazach (skrajne wyczerpanie). WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Stwardnienie tętnic. oprócz zastosowań medycznych. częściej spotykana na Suwalszczyźnie. W krajach anglosaskich i nordyckich korzeń arcydzięgla stosuje się w kompozycji z innymi surowcami ziołowymi do aromatyzowania piwa. Wyciągów z owoców i korzeni używa się w połączeniu z innymi surowcami roślinnymi do wyrobu likierów ziołowych lub aromatycznych wódek. Do celów leczniczych wykorzystuje się oprócz kwiatów także liście i korzeń. Na użytek zewnętrzny Wybroczyny krwawe. niektórej porażenia (paraliż). 182 . kurcze tętnicze. Na użytek zewnętrzny Urazy. Do celów leczniczych zbiera się w dni słoneczne. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Pobudza układ nerwowy (kwiaty). można osłodzić) górale podhalańscy robią swoją słynną „dźwigoniówkę”. rozcieńczyć gotowaną wodą do właściwej mocy zwykłej wódki. kosmetycznym i chemii gospodarczej. siniaki. występującą na łąkach i obrzeżach lasu na niżu byliną. zwichnięcia. kontuzje. która jednak dla osób o wysokim ciśnieniu krwi jest niewskazana. należy je suszyć w miejscu suchym i przewiewnym. krwiaki. rozerwanie mięśni. ARNIKA GÓRSKA Arnica montana L Jest dość rzadką. stłuczenia. koklusz. kontuzje. W początkowym okresie kwitnienia.postawić w ciemnym miejscu na dwa tygodnie. po obeschnięciu rosy. ma właściwości wymiotne. na plantach kwiatostany koszyczki. jest używany w przemyśle mydlarskim. Łatwiejsza w uprawie jest arnika łąkowa.

zwiększają ilość wydzielanego moczu i działają rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i dróg moczowych. Na użytek zewnętrzny Związki czynne kwiatów arniki stosowane zewnętrznie łatwo przenikają przez skórę. Zbyt duże dawki arniki stosowane doustnie mogą spowodować bóle głowy i brzucha. gdyż może to wywołać silne podrażnienie tkanek. może bowiem wywołać zawroty głowy. Korzystnie jest łączyć z nalewką z głogu. Gotować 15 min. zwężenie źrenic. a także w stanach zapalnych i zakrzepowych naczyń krwionośnych w kończynach dolnych. ułatwiają resorpcję płynu wysiękowego oraz zmniejszają obrzęki i bóle przez nie powodowane. sercu starczym o postępującym osłabieniu mięśnia sercowego na tle miażdżycowym. Odwar. drgawki nerwowe. Lepiej jako lek homeopatyczny. Łyżkę mieszanki zalać w termosie dwiema szklankami wody wrzącej. Przetwory z arniki stosuje się doustnie w zaburzeniach wieńcowego i mózgowego krążenia krwi u osób w podeszłym wieku oraz tzw. a w przypadku uszkodzeń. Napar. Rannym daje się małe ilości w niewielkiej filiżance aż do wystąpienia normalnych kolorów skóry twarzy. zmniejszają opory w naczyniach obwodowych i poprawiają krążenie w kończynach i mózgu. na skutek kontuzji lub obrzęków. kwiatów jarzębiny i kwiatów głogu oraz 20 g kwiatów arniki. 10-20 g korzeni lub liści na litr wody. wzmacniają ściany naczyń włosowatych. zapobiegają przenikaniu osocza poza łożyska żylne. Pić małymi porcjami w ciągu dnia w stanach zapalnych i zakrzepowych naczyń krwionośnych w kończynach dolnych. popijać 2 filiżanki dziennie przy kokluszu u dorosłych i w niektórych paraliżach. mieszać po 30 g kwiatów arniki j kwiatów rumianku. obniżeniu czynności serca i duszności. rozległe otarcia naskórka i ostre stany zapalne skóry. osłabienie pracy serca. zwiększają liczbę skurczów serca i jego objętość wyrzutową. oddechu. np. działają przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo w obrębie obwodowych naczyń żylnych i naczyń mózgowych. podnoszą nieznacznie wydzielanie soku żołądkowego i żółci. Stosować po 5 kropli raz dziennie w kieliszku wody po jedzeniu w spadku ciśnienia krwi. pobudzają oddech. Napar arnikowo-rumiankowy. przeciwdziałają aglutynacji płytek krwi i zapobiegają powstawaniu zakrzepów żylnych. Zioła z arniką. W zaburzeniach krążenia wieńcowego i mózgowego krwi. skłonnościach do żylaków i osłabieniu serca. krwawieniach w przewodzie pokarmowym. zalać dwie łyżki mieszanki pół litrem wody wrzącej. postawić pod przykryciem. Należy unikać stosowania arniki na otwarte rany.SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Stosować z dużą ostrożnością. Przetwory z arniki działają korzystnie na układ krążenia.. ułatwiają jej przepływ do dwunastnicy. Nalewka arnikowa. wymioty. 5 g liści bądź kwiatów na litr wody. Nie można przyjmować arniki doustnie w stanach zapalnych żołądka i jelit. Zmieszać po 50 g kwiatów kasztanowca. Zmieniają również ciśnienie na zewnątrz i wewnątrz drobnych naczyń podskórnych. Po wniknięciu do naczyń wyraźnie zwiększają aktywność fibrynolityczną krwi. oparzenia III stopnia. po ostudzeniu przecedzić. Po godzinie przecedzić. stosować Arnicorin produkowany w Niemczech. 183 . biegunkę. stanach pozawałowych i leczeniu strofantyną oraz glikozydami naparstnicy. Przeciwwskazania.

2 łyżeczki kwiatów arniki gotować 5 min. 60 g wody i pół łyżeczki octu. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Babka ma właściwości antyoftalmiczne. wit. gorycze. płuca i żołądek. zaczyna kwitnąć od dom i kwitnienie . BABKA WĄSKOLISTNA Plantago laceolata L. w smaku jest cierpkie. a wśród nich krzemionkę i sole cynku. garbniki. Babka kwitnie od maja do września. Stosować jako kompresy ciepłe na kontuzje bez ran. Ojczystą krainą wszystkich trzech gatunków babki jest Europa. Jej liście i nasiona zbierano w Chinach już przed trzema tysiącami lat. zielsko.) oraz zwyczajna (Plantago major L. kwasy organiczne. Wysuszone liście zawierają m. flawonoidy. Jako środek łagodzący bóle stosuje się arnikę w zakrzepowym lub zarostowym zapaleniu żył i w bólach pooperacyjnych. ma drobniutkie kwiaty osadzone na jednej łodydze. skąd roślina ta została zawleczona na wszystkie kontynenty. zmniejsza przekrwienie błon śluzowych i nadmierną przepuszczalność włosowatych naczyń krwionośnych. Odwar. glikozydy. działa ściągające. należy do najpopularniejszych roślin ziemi. co na polski można przełożyć jako „roślinisko”. gorzkie i słone. 184 .Do okładów i kompresów można stosować mieszankę z 20 g nalewki arnikowej z dodatkiem 50 g gliceryny.in. Nazwa „plantago” jest pejoratywem od łacińskiego „planta”. Babka wąskolistna trzyma się wilgotnych łąk i pastewnych roślin uprawnych. obejść domowych. a więc chwast. roślina. C. sole mineralne.). średnia i zwyczajna natomiast przydroży. ma skłonności przeciwzapalne. Babka wąskolistna albo lancetowata (nazwa pochodzi od kształtu liści). posuwa się ku górze. siarkę. oczyszcza krew. Ziele babki ma słaby zapach. śluz. wzmaga krzepliwość krwi. Nie występuje tylko na szczerym piasku. podobnie jak babka średnia (Plantago media L. Starogrecka i rzymska medycyna zalecały nasiona przy czerwonce. karoten. Babka zwyczajna jest starą ludową rośliną leczniczą. trawników. Kwiaty są zapylane przez wiatr.

gorączka. gruźlica. Na użytek zewnętrzny Uszkodzenia skóry wszelkiego pochodzenia. zgadze. Zalać 1/2 łyżki mieszanki 2/3 szklanki wrzącej wody i naparzać 15-20 min. do naciągnięcia i wypijać małymi ilościami w ciągu dnia. krwotok. a także nieznacznie wykrztuśnie oraz moczopędnie. Liść babki wąskolistnej. zemleć i zażywać mniej niż pół łyżeczki przed jedzeniem. Zioła do okładów na oczy. nieżyt dróg oddechowych i zaflegmienie gardła. astma. zapalenie krtani. wpływa regenerujące na naskórek. stany zapalne nerek. w tym maciczny. zapalenie spojówek i powiek. bezkwaśność żołądka i dwunastnicy. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Recepta do stosowania przy niestrawności. i przecedzić. Zmieszać po 15 g liści babki. Odstawić na 10 min. zagotować. koklusz. zapalenia gardła i angina. korzeń goryczki. powoli ogrzewać przez 10-15 min. stosuje się na wysypki i wrzody. krwioplucie. świerzb. Zmieszać po 20 g liści babki zwyczajnej lub lancetowatej i kwiatów malwy czarnej oraz po 10 g kwiatów jasnoty białej i kwiatów rumianku. Zmieszać po 25 g liści babki lancetowatej i liść maliny oraz 100 g mieszanki ziołowej Vagosan. zapalenie dziąseł. liść bobrka. Liść babki. dyzenteria. chroniczne zapalenie oskrzeli. białe upławy. wsypać łyżeczkę siemienia i łyżkę babki razem z pokrzywą. łyżkę korzenia arcydzięgla zalać czterema szklankami wody. Czynnymi związkami babki są wielocukry roślinne. uszkodzenia śluzówki żołądka. dermatozy strupiaste. wrzody na nogach. ukąszenia owadów i żmii. Na użytek zewnętrzny Działa gojąco na rany. endogenne toksyny bakteryjne. Zioła przeciwbiegunkowe. bakteriobójczy i osłaniający. cuchnięciu z ust. liść pokrzywy. kwiatu rumianku. zaburzenia trawienne. glukany lub aminoglukany o bardzo dużej masie cząsteczkowej. C. stany zapalne i świąd sromu. Stosować na oczy jako środek przeciwzapalny. skórka pomarańczowa w równych ilościach. ogólne osłabienie. Osuszyć odbyt i posmarować maścią nagietkową albo Tormentiolem bądź Dermosanem. liszajec. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Biegunka. owoców borówki czarnej i ziela rdestu ptasiego oraz po 10 g kłącza pięcior185 . korzeń arcydzięgla w równych ilościach. siemię lniane. kory dębowej. Stosować nasiadówki z częstotliwością w zależności od zaawansowania choroby. Recepta przy wrzodzie żołądka. odbijaniu się. utrata wagi.działa rozkurczowo na mięśnie gładkie górnych dróg oddechowych. odstawić . Chroni organizm przed wirusami i nowotworami wywoływanymi przez wirusy onkogenne przedostające się do komórek. Zioła przeciw hemoroidom. opóźnienia rozwojowe u dzieci. w temperaturze 37-38 st. Do dwu litrów ciepłej wody dodać 5-6 łyżek ziół.

Stosować po łyżeczce. oparzeniach i wrzodach. Korzeń gotowany lubi żuty usuwa ból zęba. 100 g świeżych liści babki pociąć na drobne kawałki. osłaniający oraz przeciwbiegunkowy. Odstawić na 10 min. Stosować wodny wyciąg z babki.. najwyżej po pół łyżki kilka razy dziennie jako środek wykrztuśny i przeciwkaszlowy dla dzieci i młodzieży. C i K. Zalać łyżkę ziół szklanką wody ciepłej. Wyciąg wodny z 50 g babki. Odwar z liści babki. Napar z liści. Na użytek zewnętrzny Świeże liście całe lub roztarte stosuje się na wszelkie zaognienia zewnętrzne skóry okłady przy róży. 5 g wody z płatków różanych. Płyn ściągający.nika i porostu islandzkiego. przegotowanej wody i zmiksować albo przekręcić przez maszynkę. Do płukania ust przy zapaleniu gardła. wycisnąć sok z miazgi. Nasiona babki są moczopędne. Płyn do przemywania oczu. ogrzewać do wrzenia. przeciwbólowy. kaszlu. Pić dwa razy dziennie po pół szklanki w nieżycie jelit i biegunce. i przecedzić. szczególnie. Naciągać 15 min. Pić 2-3 razy dziennie przed jedzeniem jedną szklankę jako środek przeciwzapalny. Odstawić do naciągnięcia na 10 min. W ilości 1-2 szklanki dziennie albo 3 razy dziennie łyżkę soku żel świeżej rośliny na wodzie stosować przy nieżytach górnych dróg oddechowych. 150 g wrzącej wody. bólach zębów. 186 . czyrakach. 10 g białej wazeliny. i przecedzić. co sprzyja usuwaniu łupieżu. Rozlać do małych butelek i przechowywać w lodówce. 5 g lanoliny. irygacji dopochwowej przy białych upławach stosuje się napar z liści. Do oczu rozcieńczyć przegotowaną wodę w proporcji 1:1. które ulegają wchłonięciu przez skórę. Stosuje się odwar z 10 g na litr wody. Syrop wykrztuśny. astmie i kokluszu. wysypkach zakaźnych. do przemywania oczu. niedomodze wątroby. Na półtorej szklanki ciepłej wody wziąć łyżkę liści. Ogrzewać do wrzenia i łagodnie gotować pod przykryciem przez 3-5 minut. krwawieniu z płuc. po czym ogrzewać do wrzenia.dla wzmocnienia efektu leczniczego babkę należy mieszać z taką samą ilością płucnika (Herba plumonariae). stąd szerokie zastosowanie soku. l kropla olejku róży. Świeży sok zawiera witaminy A. gdy zażywamy babkę w celu wpłynięcia na poprawę działania dróg oddechowych . 5 g kwiatków nostrzyka. Dwie łyżki odwaru na szklankę wody można stosować do spłukiwania głowy po umyciu włosów. 10 g liści babki. żółtaczce i zgadze. J Do celów leczniczych wykorzystuje się także korzeń babki. okładów i przemywań. dodać 100 rai ostudzonej. Ten sam odwar można stosować zewnętrznie do płukań. Przecedzić przez czyste płótno i obmywać spojówki oraz powieki w stanie zapalnym. W każdym wypadku. osłabieniu pęcherza. Gotować łagodnie pod przykryciem przez 3 min. przesączyć i rozpuścić w nim 10 g cukru. 5 g kwiatów chabru. 3 g siarczanu cynku. nieżycie! szczytów płuc. bławatka. Świeży sok ma właściwości przeciwgorączkowe. Maść do leczenia trądziku. Napar z korzenia stosuje się przy biegunkach. Eliminują kwas moczowy i chlorki.

rozkurczowo. artretyzm. dna. liście i kuliste owoce. choroby skórne.BEZ CZARNY Sambucus nigra L. kamica moczowa. szkarlatyna. Krzew rozsiewają ptaki. Rdzeń biały: reumatyzm. puchlina wodna. rozpuszcza kamicę nerkową i żółciową. ma właściwości przeciwpadaczkowe. napotnie. nerek. żółtaczka. w zapachu duszący. natomiast w sierpniu ukazują się w baldaszkach granatowe jagody. niedomoga wątroby. kwiaty można zapiekać w cieście lub używać jako namiastkę herbaty. pięciopłatkowy. gorączka podwyższona z wysypką. usuwają z organizmu toksyny egzogenne i szkodliwe produkty przemiany materii. Ma niewielkie wymagania glebowe. gromadzenie się wody w tkankach. gruźlica. uszczelniają ściany naczyń włosowatych i dzięki rutynie zwiększają ich elastyczność. który ma wiele odmian. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Kwiaty działają napotnie. Rdzeń białych młodych gałęzi działa moczopędnie. Owoce działają rozwalniająco. Młode gałęzie mają gruby. Dawki lecznicze stosowane z umiarem nie wywołują niepożądanych skutków ubocznych. moczopędnie. Kwiaty: astma. konfitury. moczopędnie. biegunka. 187 korę. kwiat kremowy. przeczyszczające. zapalenie nerek. zapobiega dnie. czyraki. drobny pikowany. kamica moczowa. zapalenie oskrzeli. Kwitnie w maju. stany zapalne żołądka. przeciwbólowe). zapalenie pęcherza moczowego. Ten drzewokrzew z rodziny przewiertniowatych. nerwobóle. biały rdzeń. Z owoców przyrządza się soki. osiągający wysokość 5-10 m można zaliczyć do chwastów dendrologicznych. padaczka samoistna. katar. zaparcia. mają właściwości przeciwreumatyczne i przeciwzapalne. WSKAZANIA LECZNICZE Owoce (jagody): nerwice. korzeń. Z tego krzewu. różyczka. działają słabo żółciopędnie i rozwalniająco. o krótkich ogonkach i drobno pikowanych brzegach na liście o krótkich ogonkach. dolegliwości oczu. antyreumatycznie. przepuszczające. pozyskujemy dla celów leczniczych kwiaty. niestrawność. reumatyzm. zwiększają odporność na choroby zakaźne. . Liście mają właściwości moczopędne i napotne. potrzebuje trochę próchnicy i nie zacienionego miejsca. Zbiera się także korę z korzeni i całe korzenie. zebrany w duże baldachy.

Napar moczopędny. Łyżka soku na szklankę herbaty rano likwiduje moczenie nocne u dzieci. reumatyzmie. Biała kora. Sok nastawiony na cukrze działa korzystnie na drogi moczowe. co pobudza wydzielanie soków żołądkowych. Kwiaty bzu czarnego wchodzą w skład mieszanki ziołowej Pyrosan („Herbapol”) stosowanej jako lek napotny i przeciwgorączkowy. wygotować do połowy. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Jagody. Kwiat bzu czarnego. ziele świetlika. Łyżka powideł z owocu (robi się je przez proste smażenie i odparowanie) pomaga brać na noc . zwłaszcza w chorobie gośćcowej. gośćcu. tak aby czuć zapach naparu.. następnie napar wycisnąć i dodać 100 g syropu miętowego. Stosować co drugi tydzień przez dwa miesiące przy epilepsji samoistnej. Recepty na mieszanki ziołowe z zastosowaniem kwiatu bzu czarnego 1. zapalenie jamy ustnej i gardła. Garść kwiatów na litr wody wrzącej.2-1 litra dziennie. jako środek przeciwbólowy w rwie kulszowej. 600 g wody wrzącej. Wino moczopędne. 1(5 g białego rdzenia bzu i litr białego wina. Powidła grubo smarowane na bułce jeść na zwalczanie wrzodów żołądka i dwunastnicy. gorączce z wysypką. chorobach zakaźnych i niektórych schorzeniach skórnych. Popijać w dowolnych porcjach przy zapaleniu oskrzeli. Naciągać przez godzinę. Stosować jedną łyżkę co dwie godziny na puchlinę wodną. Macerować 2 dni. zapaleniu nerwu trójdzielnego i bólach neuralgicznych. gromadzeniu się wody w organizmie. ale nie traci właściwości. 10 g korzenia bzu na 400 g wody. ale nie narażać się na wysoką temperaturę. pobudza czynność nerek u dorosłych. ziele piołunu. 10 g nagietka lekarskiego. 188 . naciągać 10 min. Stosować 20-30 g soku rano przy zaparciach i nerwobólach. pić w ciągu dnia przy reumatyzmie.zwiększona przepuszczalność włosowatych naczyń krwionośnych. zapalenie spojówek (okłady). Popijać kilka szklanek w ciągu doby. Stosować 0. 20 g pomornika. Stosować 50 jagód ze 150 g ciepłej wody. Wyciąg wodny. Owoce wchodzą w skład granulatu Betagran („Herbapol”) i płynu Betasol (ten sam producent) oraz mieszanek ziołowych Normosan i Neonormosan używanych w zaparciach. kąpiele kosmetyczne. Inhalacje parami z naparu z kwiatów pomagają w przewlekłych nieżytach dróg oddechowych i uporczywym kaszlu. Odwar z kory poprawia skład soków trawiennych. Należy zachować pewną odległość od wrzątku. liść szałwii i korzeń goryczki w równych ilościach sproszkować i zażywać mniej niż pół łyżeczki na pół godziny przed jedzeniem. 10 g kwiatów ogórecznika lekarskiego. Dodać 3 g wyciągu z jałowca. Kwiaty. działa regulujące w biegunkach. Odwar moczopędny. naciągać 10 min.przy przewlekłych zaparciach. Sok może się zwinować.Liście: zewnętrznie . Owoce podaje się jako środek odtruwający i ułatwiający usuwanie z organizmu szkodliwych produktów przemiany materii. brzuszną i zapalenie nerek. Wypić rano na czczo w dwu porcjach w odstępie 15 min. 10 g kwiatów bzu. stosować 100 g dziennie. Odwar z dwu łyżek rozdrobnionej białej kory na litr wody. W ustach zostawia posmak zjełczałego masła. Gotować 2 min. Naciągać 48 godzin. Napar. korzeń arcydzięgla.

podmokłe łąki.w początkach pojawiania się kwiatów o biało różowym zabarwieniu zebranych w stojący na osobnej łodyżce kwiatostan . pączki topoli. Ta bardzo rozpowszechniona roślina wieloletnia z rodziny goryczkowatych (Centanaceae) lubiąca środowisko wilgotne bagna. Z kwiatu bzu w połączeniu z kwiatem rumianku robi się okłady z rozparzonego ziela pod ceratką na godzinę. w wyniku masowo przeprowadzanych melioracji gatunkiem zanikającym. kora wierzby. mielone nasienie kozieradki. ziele rzepiku. Kwiat bzu czarnego. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Liść bobrka ma właściwości przeciwszkorbutowe. 3. nadbrzeża wód stojących . liść brzozy.2. liść czarnej jagody. cztery z tych składników sproszkować i zażywać w stwardnieniu rozsianym. stosować przy ischiasie. kwiat tawuły łąkowej. liść czarnej porzeczki w równych ilościach zmieszać. Odwar z kwiatów bzu z dodatkiem połowy łyżeczki Azucalenu można stosować zewnętrznie do okładów i płukania jamy ustnej. naparzać 10 minut. przygotować napar. Na użytek zewnętrzny Okład. Napar z kwiatów bzu działa silniej niż napar z kwiatu lipy przy kaszlu. na l krew. liść ruty. morszczynu. BOBREK TRÓJLISTNY Menyanthes trifoliata L. działa oczyszczające. liście roztarte mają smak gorzki. np. które są biurowcem zielarskim. liść mięty. Obmywać oczy w przypadku dolegliwości.stała się. ziele bukowicy. pobudza przywspółczulny układ 189 . 2 łyżki kwiatów bzu na litr wody wrzącej. kwiat krwawnika. kiedy też . Stosować do łagodzącego okładu i ciepłych kąpieli na odmroziny. egzemy powiek. Kwitnie w maju p i czerwcu. Kwiat bzu czarnego.należy zbierać w celach leczniczych liście bobrka. zaflegmieniu płuc i katarze i może być podawany niemowlętom. liść poziomki. dbając o prawidłowe odżywianie. Bobrek nie ma charakterystycznego swoistego zapachu. przeciwmigrenowe i przeciwczerwiowe. przeziębieniach.

5 g nalewki z drapacza lekarskiego. Pić 1-2 łyżki 3 razy dziennie na godzinę przed posiłkiem. liście są również jednym ze składników nalewki gorzkiej (Tinctura amara z „Herbapolu”) i kropli żołądkowych. pobudza wydzielanie soku żołądkowego i kwasu solnego. przeciwdziała za-parciom. zapobiega niedomogom wątroby. sprzyja menstruacji. żółciopędnie. ziele tysiącznika. Popijać 1-2 łyżeczki przed jedzeniem. ziele piołunu. niestrawność. krwawnik. Napar przy zimnicy. Zioła żołądkowo-trawienne. pasożyty jelitowe. kłączy tataraku. dermatozy. szkorbut. gorączka naprzemienna.5 g. liści mięty pieprzowej. w nieżycie. najlepiej zażywać bobrek sproszkowany stosując 23 razy dziennie lub w opłatku po 0. 6 g nalewki chmielowej i 10 g roztworu alkoholowego z wrotycza pospolitego. przecedzić do termosu. 4 części liści piołunu i 2 części kwiatu słonecznika. osłabienie ogólne. poprawia samopoczucie psychiczne. ziela krwawnika.nerwowy. nadkwasotą. 5 g nalewki z bobrka. Napar przy niestrawności połączonej z brakiem kwasów żołądkowych lub ogólną . Popijać pół szklanki przed jedzeniem. wzmacnia organizm. Odwar pobudzający trawienie i wzmacniający. Zmieszać po 25 g liści bobrka. mieszanki Digestosan. Odstawić na j 10 min. Wino 10-procentowe: 10 g świeżych liści bobrka na 100 g gorącego wina czerwonego. menstruacja nieregularna. brak apetytu. działa przeciwzapalnie. wzdęciach i innych zaburzeniach trawiennych. wzmacnia działanie gruczołów wydzielania wewnętrznego. spowalnia współczulny układ nerwowy. wymioty i biegunkę. reumatyzm. wzdęciom. ma właściwości przeczyszczające. liść mięty. kminek. powoli gotować pod przykryciem. Bobrek wchodzi w skład granulatu ziołowego Gastrogran. Pić trzy razy dziennie po ćwierć szklanki przed jedzeniem przy bezkwaśności. Pół łyżeczki liści bobrka zalać szklanką j wrzątku. Naciągać pół godziny. korzeń omanu w równych ilościach. korzeni lukrecji. Odstawić na 10 min. migreny po posiłkach. Stosowanie bobrka w zbyt dużych dawkach może spowodować mdłości. ogrzać do wrzenia i gotować łagodnie pod przykryciem 3 min. ziela nostrzyka i ziela tymianku. dna. Stosować 25 kropli na kwadrans przed obiadem i kolacją. Liść bobrka. W połączeniu z piołunem i tysiącznikiem działa znacznie mocniej i jest stosowany jako lek w zimnicy. Łyżkę ziół zalać szklanką wrzącej wody i przez 2-3 min. Mieszanka pobudzająca łaknienie. We wszystkich wyżej wymienionych chorobach i dolegliwościach można stosować nalewkę ze świeżych liści (15-30 kropli na cukier lub wodę przed każdym posiłkiem i mniej niż pół łyżeczki proszku). i przecedzić. SPOSOBY UŻYCIA Ze względu na zawartość witamin. krzywica. WSKAZANIA LECZNICZE Anemia. 190 . 3 części liścia bobrka.

leczy błonę śluzową żołądka i jelit. W ich kątach znajdują się kwiaty lub łodyżki kwiatowe. przyspiesza regenerację naskórka. 191 . w rowach. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Oczyszcza drogi oddechowe. ma właściwości wymiotne i przeciwnowotworowe (korzeń). C. Rośnie przeważnie pojedynczo. turycyna. gdyż koaguluje krew. na skraju bagien. dwunastnicę i żołądek. a jeśli gromadnie to w dużym rozproszeniu. cholinę. Ilość kwiatów okółkowych zwiększa się ku górze przechodząc w różową wiechę z odcieniem fioletowym. na łąkach i w lasach. Na użytek zewnętrzny Działa przeciwgnilnie. ślady alkaloidów. karbowane i bezogonkowe liście. pobudza apetyt. wit. niszczy bakterie i ich toksyny. betonicyna. zapobiega małym krwawieniom wewnętrznym z uszkodzonych właśniczek w przewodzie pokarmowym. hamuje biegunkę. na słońcu bowiem płowieje i traci wiele ze swych właściwości leczniczych. Kwitnie od czerwca do września. w tym również wobec szczepów antybiotykoodpornych. kwiatów i korzeni . próchniczej i wilgotnej. a zatem i soli mineralnych.). zaroślach. a zbiór surowca . ma prostą łodygę wysokości 30-80 cm.zaczyna się już w kwietniu. wysuszone traci przykrą woń. gorycz. Korzenie zbiera się w październiku i listopadzie. przeciwartretyczne i przeciwreumatyczne. stachydryna. działa przeciwbakteryjnie. niszczy bakterie i wirusy. zwiększa krzepliwość krwi. naprzemianległe. garbniki (do 12 proc. jak betaina.liści. działa przeciwzapalnie na jelita. leczy schorzenia kobiece. sole mineralne. kwas kawowy. goi rany. odkaża miejscowo i hamuje krwawienie. Wysuszoną i zmieloną bukwicę należy przechowywać w miejscu ciemnym. Świeże ziele ma nieprzyjemny zapach. wzmacnia osłabiony układ nerwowy. Występuje na ziemi dobrej. wstrzymuje utratę wody.BUKWICA Betonica officinalis L Bukowica jest pospolitą rośliną wieloletnią z rodziny wargowatych (Labiatae). w smaku jest cierpkie i gorzkie. Bukwica zawiera olejek eteryczny. związki aminowe. działa wykrztuśnie i przeciwgorączkowo.

przy bólach brzucha i wzdęciach wywołanych nadfermentacją oraz przy nieznacznych krwawieniach wewnętrznych z małą ilością krwi i śluzu w kale. owrzodzenie skóry nóg. nadmiar śluzów w przewodzie pokarmowym. liść ruty. 192 . a nieraz i wymioty. zaflegmienie dróg oddechowych. dolegliwości płucne. ziele rzepiku. Przy zaparciu. gościec stawowy przewlekły. Do kataplazmów stosuje się liście świeże. Popijać 4 razy dziennie po 1/4 szklanki na kaszel. nasienie kozieradki w równych ilościach sproszkować i zażywać mniej niż pół łyżeczki przy paradentozie. w nadmiernej potliwości stóp (obmywanie). kłącze tataraku.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma. Jako środek przeciwkrwotoczny na użytek zewnętrzny i wewnętrzny stosuje się mieszankę z tysiącznika + fiołek trójbarwny + krwawnik. Parzyć 10 min. lekkich zatruciach pokarmowych. biegunka z obecnością krwinek w kale. Na użytek zewnętrzny Rany zakażone bakteriami ropotwórczymi i grzybkami. Odwar z ziela bukwicy podaje się doustnie przy biegunkach o różnym stopniu nasilenia. Wypijać dziennie l szklankę w trzech porcjach. guzy twarde przechodzące w tkankę nowotworową. żółtaczce i zaparciu. l łyżeczkę korzenia w jednej szklance wody. puchlinie wodnej i żółtaczce stosować świeży sok z bukwicy z miodem. nowotwory i owrzodzenia. dwa razy dziennie mniej niż pół łyżeczki przy nieregularnym okresie u kobiet. bóle głowy. żółtaczka. artretyzm. drobno pocięte. Ziele bukwicy. Pić 3 razy dziennie po l łyżce. migreny. krwioplucie. Gotować 3 min. bezsenność. gdyż przedawkowanie powoduje kichanie. w nieżycie żołądka i jelit. reumatyzm. paraliż połowiczy. nieżyt żołądka i jelit. osłabienie nerwowe. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Łyżkę świeżego soku z miodem pić 3 razy dziennie przy puchlinie wodnej. zakażenia skóry bakteriami ropotwórczymi. Na to samo: napar z 15 g liści na 0. sproszkowane. na czyraki.5 litra wody. Wywar z korzenia w winie leczy schorzenia kobiece. Stosować 1-2 g proszku dziennie na astmę. Stosować 3 razy dziennie po 10 kropli dawkuje lekarz przy powiększonych węzłach chłonnych pachwinowych. W mieszance przeciwbiegunkowej i przeciwkrwotocznej stosuje się wewnętrznie ziele bukwicy »f liść pokrzywy + ziele tysiącznika + ziele tasznika pospolitego + liść orzecha włoskiego + liść babki lancetowatej + liść maliny. skąpe wydzielanie soku żołądkowego. liść pokrzywy. padaczka. ziele rzepiku. Ziele bukwicy. Na użytek zewnętrzny Gotować 100 g bukwicy w litrze wody i stosować do obmywania zanieczyszczonych ran i na okłady na owrzodzenia nóg. ischias. Nalewka. Taki proszek należy używać ostrożnie. zawroty głowy. zarodnikami grzybów pasożytniczych i drożdżakami. Proszek z bukwicy. Napar.

193 . Wszystkie zawierają garbniki. Betula alba L. Młode. który należy zebrać w maju i suszyć w miejscach przewiewnych i zacienionych. Kwitnie w kwietniu i maju. Drewno brzozy jest bardzo cenne i używane w meblarstwie. Z gałęzi ścinanych zimą lub bardzo wczesną wiosną zbiera się pączki i korę.węgiel drzewny. Osiąga 20 m wysokości. często obecna w pobliżu ludzkich siedzib. a częstym ich składnikiem są glikozydy flawonoidowe.szereg cennych produktów. Ma białą. młode gałązki używane są do wyrobu mioteł i koszyków. Kora służy do wyrobu pudełek. obejmuje bowiem sześć rodzajów i prawie sto gatunków. Z odpadów drzewnych otrzymuje się wysokokaloryczny opał. jak smoła. Brzoza brodawkowata jest pospolitym w Polsce drzewem. korę i sok. korzeni i kory . Rośnie w lasach na suchym siedlisku. Na pniu tworzą się naroślą dające drewno o bardzo ładnym rysunku (tzw. syn. występuje na całym niżu oraz w niższych partiach górskich. z przeróbki chemicznej (sucha destylacja) drewna. dziegieć. pączki. Surowcem leczniczym jest liść. z drewna . olejek brzozowy i in. Rodzina brzozowatych (Bealulaceae) jest dość liczna. BRZOZA OMSZONA Betula pubescens Ehrh. olej juchtowy. Maksymalna ilość bukwicy stosowana do otrzymywania naparu wynosi 3 do 6 g na l do 2 szklanek wrzątku i tej dawki nie należy przekraczać. BRZOZA BRODAWKOWATA Betula verrucosa Ehrh. Brzoza omszona rośnie w miejscach wilgotnych i podmokłych. powszechna w parkach. Do celów leczniczych wykorzystuje się liście. zwisające gałązki są ciemne i nagie. co ponoć odpowiada tamtejszym palaczom tytoniu. Wiosną ze skaleczonych pni wycieka sok. Największe znaczenie w lecznictwie mają brzoza brodawkowata i brzoza omszona. z którego po sfermentowaniu otrzymuje się napój o pewnej zawartości alkoholu.W Anglii do liści tytoniu dodawane są liście podbiału i liście bukwicy. czeczotka) używane do ozdobnych wyrobów stolarskich. pokryte kropelkami żywicy w postaci brodawek. okrężnie łuszczącą się korę.

WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Liście działają moczopędnie eliminując chlorki z moczem, kwas moczowy, ponadto oczyszczające, napotnie; pączki usuwają zastój gruczołów chłonnych; kora oczyszcza (np. krew), ma właściwości trawienne i przeciwgorączkowe; świeży sok działa przeczyszczające, usuwa kamicę moczową. Świeży sok z liści brzozy pobudza przesączanie w kłębkach nerkowych i zwiększa wydalanie szkodliwych produktów przemiany materii oraz potu i żółci. Huba brzozowa, a właściwie czyr brzozowy (czytaj osobny rozdział w tej książce) działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, wzmacniająco, zwiększa odporność organizmu i zwalcza wirusy szkodliwe dla organizmu, ma więc znaczenie przeciwnowotworowe, zmniejsza niebezpieczeństwo przerzutów. Odwary podawane doustnie działają przeciwzapalnie na błony śluzowe przewodu pokarmowego, a w irygacjach - na błony śluzowe narządów rodnych. Przetwory z brzozy muszą być dawkowane przez lekarza. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Obrzęk pochodzenia sercowo-nerkowego, skąpomocz, nadmiar związków azotowych we krwi dający zawroty głowy, bóle głowy, reumatyzm, nadmiar kwasu moczowego we krwi, kamica moczowa, bóle nerkowe, puchlina wodna, otyłość, nadmierne wypełnienie naczyń krwią, artretyzm, białkomocz, nadciśnienie i wywołane przez nie zaburzenia (mózgowe, zawroty głowy, muszki przed oczami), pasożyty jelitowe, miażdżyca (stwardnienie tętnic). Na użytek zewnętrzny Choroby skórne, zapalenie węzłów chłonnych, rany. SPOSOBY UŻYCIA Napar z liści. 40 g liści na litr wody wrzącej, naciągać 10 min. Pić po filiżance między posiłkami jako środek moczopędny, przeciwobrzękowy i przeciwzapalny. Odwar z pączków. 150 g pączków na litr wrzątku. Dodać l g węglanu sodu, aby rozpuścić żywicę. Pić filiżankę przed posiłkiem na gorączkę. Odwar z kory. Stosować łyżeczkę na szklankę wrzątku. Lek na łuszczycę. Sok ze świeżych liści. Pić trzy razy dziennie po 40 kropli w 1/4 szklanki wody jako środek moczopędny i lekko napotny, antyreumatyczny. Sok wyciekający z naciętego pnia. Pić trzy razy dziennie po 1/2 szklanki między posiłkami na kamicę moczową, zapalenie nerek i pęcherza moczowego. Sok przechowywać w lodówce i pić wiosną do 10 litrów na całą kurację. Zioła w skazie moczanowej. 40 g liści brzozy i korzenia wilżyny, 20 g liści porzeczki czarnej i korzenia pokrzywy. Dwie łyżki tej mieszanki na 3 szklanki wody ciepłej, ogrzać do wrzenia. Gotować do 5 min., przecedzić do termosu. Pić 3 razy dziennie między posiłkami. Zioła w zapaleniu pęcherza. Po 30 g liści brzozy i ziela janowca, po 20 g na owocni fasoli, kwiatów rumianku i owoców jałowca, po 40 g owoców dzikiej róży i ziela skrzypu. Dwie łyżki tej mieszanki gotować przez 3 min. w dwu szklankach wody. 194

Przecedzić do termosu, osłodzić miodem. Pić po pół szklanki dziennie między posiłkami w zapaleniu miedniczek nerkowych i pęcherza. Preparaty „Herbapolu” z zawartością składników z brzozy: Reumosan, Betagran, Betasol, Fitolizyna, Reumogran, Urogran. Na użytek zewnętrzny (okłady i obmywania w chorobach skórnych i na rany). Na litr wrzątku dawać dwie łyżki liści i 30 g kory brzozy. Gotować 10 min.

CZYR BRZOZOWY
Innotus obliquus Wzrastające zainteresowanie brzozą, a właściwie trzema jej gatunkami (brodawkowatą, omszoną i białą), wiąże się m.in. z wykryciem szerokich właściwości leczniczych pasożytującego na tym drzewie grzyba, popularnie, ale mylnie zwanego hubą. W nauce nosi on nazwę włóknouszka ukośnego (Innotus obliquus); narośl ta, czyli czyr występuje na różnych gatunkach drzew, m.in. na modrzewiu, lipie, olsze, dębie, klonie. Stwierdzono jednak iż najsilniejsze działanie lecznicze ma czyr brzozowy, szczególnie odchodzący z drzew rosnących na torfowiskach. Brzoza zawiera cenne saponiny (2 proc.), taniny, flawonoglikozydy, w szczególności hiperozydy, myrecytynę, galaktozyd, betulinol, garbniki, olejki lotne, sole mineralne oraz inne substancje jeszcze nie do końca zidentyfikowane -więc te same składniki zawiera także pasożyt żywiący się pokarmem czerpanym z drzewa. Czyr osiąga ciężar 2 kg, w wyjątkowych wypadkach 5 kg. Ma powierzchnię chropowatą, może być różnej barwy - od ciemnej, przez brązową do bardzo jasnej. Bardzo twardy po wysuszeniu. Czyr doprowadza z biegiem czasu do obumierania drzewa, jednak najwyższe właściwości lecznicze zachowuje narośl zebrana z drzew żywych. W medycynie ludowej wyciągi z czyra były stosowane do leczenia chorób żołądka, wątroby, śledziony, nerek, pęcherza moczowego, złośliwych guzów i obrzęków. Do leczenia stosuje się odwary z czyra suszonego na świeżym powietrzu lub przy ciepłym piecu w temperaturze do 60 st. C. Wysuszony surowiec miele się np. w młynku elektrycznym na proszek. Pół łyżki białego i tyle samo czarnego czyra zalewa się 3/4 szklankami przegotowanej wody na noc, rano podgrzewa się do wrzenia i ostudzony macerat łyżkami podaje choremu w ciągu dnia. 195

Lecznicze właściwości czyra były sprawdzane w klinikach wielu krajów, gdzie stosowano ekstrakty do leczenia choroby wrzodowej, nieżytów żołądka oraz nowotworów złośliwych. Uczona z Białoruskiej Akademii Nauk, Nikołajewa, której wyniki badań nad czyrem brzozowym publikowała prasa radziecka w latach sześćdziesiątych, zaleca zemleć 100 g huby na proszek. Dwie łyżeczki tego proszku na pół szklanki cieplej, przegotowanej wody, nastawić na noc do naciągnięcia. Rano zagotować i pić trzy razy dziennie po łyżce. Francuski uczony Kars, nazwał leczniczą substancje czyra betolinus. Zawiera on kwas poliporowy o silnym działaniu przeciwzapalnym i przeciwnowotworowym, nie słabszym niźli kortyzon. Kars leczył czyrem guzy schorzałej błony śluzowej jamy ustnej. Nikołajewa tę substancję leczniczą nazywa funginami. Czyr stosuje się w homeopatii jako lek w postaci nalewki i ekstraktu w chorobie wrzodowej żołądka. W literaturze zielarskiej można spotkać informację, że wyciągi z czyra wzmacniają mechanizmy obronne organizmu osłabionego przez chorobę nowotworową. U chorych z nowotworami, leczonych wyciągami stwierdzono poprawę stanu ogólnego, obrazu morfologicznego krwi, poprawę łaknienia, przybieranie na wadze. Równie korzystne rezultaty osiąga się w leczeniu wyciągami z czyra chorych białaczkowych. Długotrwałe podawanie wyciągu wpływa na przedłużenie życia ludziom z zaawansowaną chorobą nowotworową. Opisano wiele przypadków wyraźnego zahamowania wzrostu tkanki nowotworowej oraz zmniejszenie skłonności do jej przerzutów. Wielu autorów twierdzi, że czyr działa regulujące na procesy metaboliczne ustroju. Zalecają oni przyjmować dwa razy dziennie po odrobinie (na końcu noża) proszku z czyra jako środek w leczeniu raka żołądka i płuc oraz w leczeniu chorób żołądkowojelitowych.

CZĄBER OGRODOWY
Satureja hortensis L. Pochodzi ze wschodniej części basenu Morza Śródziemnego. Należy do rodziny wargowych (Labiatae), która dostarcza wielu ziół leczniczych (tymianek pospolity, macierzanka piaskowa, szanta, szałwia lekarska, mięta, rozmaryn, lawenda, melisa, hyzop, majeranek, bazylia). Temperatura ich suszenia ma duży wpływ na ilość zachowanych substancji czynnych. Podczas suszenia nie należy przekraczać temperatury 35 st. C., co uchroni substancje lotne (olejki eteryczne) zlokalizowane we włoskach gruczołowych. Spośród licznych odmian cząbru najlepszy jest bałkański (bułgarska czubrica), który ma silniejsze działanie niż cząber uprawiany w Polsce. Surowcem leczniczym jest całe ziele cząbru. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Cząber działa moczopędnie, pobudza czynności żołądka, intelektu i pracę kory nadnerczy. Dzięki zawartości karwakrolu ma właściwości przeciwbakteryjne, przeciwgnilne, przeciwrobaczycowe w szczególności u dzieci, przeciwzapalne, regulujące perystaltykę jelit, rozkurczowe - zwalnia napięcie mięśni gładkich, ma działanie trawien196

ne, uspokajające, wiatropędne, wykrztuśne, wzdęcia i nadfermentację, zwalnia napięcie gładkich przewodu pokarmowego. Ziele cząbru ma zapach macierzanki i wchodzi w skład pieprzu ziołowego. Służy jako przyprawa do konserw mięsnych i jarzynowych. Na użytek zewnętrzny Ma właściwości gojące, rozpuszczające, zabliźniające. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astenia intelektualna i seksualna, astma, wywołana zwiększonym napięciem mięśni przewlekłe, blednica, bóle gastryczne, ludzka, kurcze jelitowe, nadfermentacja niedokwaśność soku żołądkowego, nieżyt pokarmowego, nerwice żołądka i ogólne, osłabione przyswajanie składników zapalenie oskrzeli, wzdęcia. Na użytek zewnętrzny

ułatwia przyswajanie pokarmu, znosi mięśni

pokarmowych,

atonia gładkich, biegunki glista jelitowa, przewodu osłabienie ogólne, pasożyty jelitowe,

Czyraki, guzy, osłabienie słuchu, rany, stłuczenia, ukąszenia owadów, wrzody. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. 5 g ziela na szklankę wody wrzącej. Gotować 2-3 minuty, naciągać 10 min. Popijać l szklankę 3 razy dziennie po posiłku przy biegunkach, przewlekłych nieżytach przewodu pokarmowego, nerwicy żołądka, nerwicy ogólnej, wzdęciach, blednicy, ogólnym osłabieniu, pasożytach jelit. Olejek cząbrowy z apteki. Stosować 3-5 kropli z miodem 2-3 razy dziennie pod koniec posiłków przy tych samych dolegliwościach. Cząbru sproszkowanego używa się do sałatek, mięs, twarogów, szczyptę na końcu noża. Na użytek zewnętrzny Napar z całej rośliny. 25-30 g na 1 l wody stosuje się do okładów i jako płyn do przemywania ran. Napar z cząbru na głuchotę. Wprowadzić 3-4 krople do ucha 3 razy dziennie 197

Uwaga. Przy chorobach nerek i wątroby oraz przy dolegliwościach sercowych należy ograniczać dawki cząbru. Ziele cząbru wchodzi w skład mieszanek o działaniu wiatropędnym i regulującym trawienie. Mieszanka taka zawiera kłącze tataraku, liść mięty, koszyczek rumianku, ziele dziurawca, korzeń lukrecji i owoc kopru włoskiego w równych ilościach. Mieszanki przeciwbiegunkowe: kłącze pięciornika, owoc borówki czarnej, ziele rdestu ptasiego, ilość pokrzywy, liść babki lancetowatej, kwiat krwawnika i korzeń lubczyka, korzeń kobylaka w równych ilościach. Takie mieszanki mogą być także używane do kąpieli przy czyraczycy, wrzodach, guzach, stłuczeniach z wybroczynami. W Europie Zachodniej, np. we Francji, wywar z cząbru jest stosowany do płukania ust przy owrzodzeniu dziąseł. Uśmierzano nerwoból zębowy przez nacieranie spróchniałego zęba olejkiem z cząbru, przy czym jedną kroplę olejku wprowadzano do ucha. Olejek cząbrowy działa jak antybiotyk.

CHMIEL ZWYCZAJNY
Humulus lupulus L. Ta pnąca roślina z rodziny konopiowatych (Cannabaceae) dorasta 5 m wysokości, występuje na obszarze całej Polski, powszechna wśród wilgotnych zarośli oraz w lasach olchowych. Surowcem leczniczym są owocostany, zwane szyszkami chmielowymi. Szyszki używane są także do produkcji piwa. Młode pędy chmielu można spożywać jako sałatkę. Z włókien pędów wytwarzane są grube tkaniny. W niektórych regionach kraju rozpowszechnione są plantacje chmielowe. Owocostany chmielu zbiera się w sierpniu, na początku dojrzewania, wówczas, gdy szyszki nabierają zielonożółtego odcienia. Na powierzchni szyszek występują włoski gruczołowe wypełnione żółtą substancją. Podczas suszenia owocostanów włoski te częściowo okruszają się. Tak powstaje surowiec leczniczy mający postać zielonkawo-żółtego, a później pomarańczowego proszku, zwanego lupuliną lub mączką chmielową. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Chmiel działa oczyszczające, moczopędnie, pobudza łaknienie, działa przeciwszkorbutowo. Wpływa regenerująco na krew, uspokaja pociąg płciowy, ma właściwości przeciwskrofuliczne, przeciwgorączkowe, przeciwrobacze, wspomaga porost włosów, 198

działa nasennie, wskazany jest przy niedokwaśności, nadmiernej fermentacji jelitowej, wzdęciach i odbijaniu, koi układ nerwowy, zapobiega zmazom nocnym. Na użytek zewnętrzny Łagodzi bolę. WSKAZANIA LECZNICZE Anemia, blednica, brak łaknienia (zwłaszcza u dzieci), dna, dermatozy (egzemy, półpasiec, liszajec), gorączka wiosenna i jesienna, kamica, krzywica, limfatyzm, puchlina wodna, obrzęki, nieżyt jelitowy, podniecenie, moczenie mimowolne, nerwowość i bezsenność, niestrawność i zaburzenia trawienia, pasożyty jelitowe, pobudliwość seksualna, skrofuloza, szkorbut, upławy białe, zapalenie węzłów chłonnych. Na użytek zewnętrzny Bóle reumatyczne, dna, nowotwór zewnętrzny, wrzody, zapalenia korzonków nerwowych, stany zapalne skóry, czyraki, trudno gojące się rany, wypadanie włosów. Wyciąg z szyszek chmielowych wchodzi w skład preparatów uspokajających: kropli Nervosol („Herbapol”), syropu Passipasmin („Herbapol”) i kropli nasercowych Milocardin („Polfa”). SPOSOBY UŻYCIA Mieszanka ziołowa. Szyszki chmielu, kwiat wrzosu, kwiat lawendy, liść mięty w równych ilościach; zmieszać, sproszkować i zażywać dwa razy dziennie na koniec noża przy histerii. Napar, l łyżkę szyszek chmielu zalać szklanką wody wrzącej i postawić pod przykryciem na parze na 10 min. Odstawić na 10 min. i przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 1/4-1/3 szklanki na pół godziny przed posiłkiem, jako środek poprawiający trawienie, rozkurczowy, wzmacniający i łagodnie uspokajający. Napar. Zmieszać po 30 g szyszek chmielowych, ziela dziurawca i korzenia kozika oraz po 20 g liści mięty pieprzowej i ziela serdecznika lub liści melisy. Zalać 2 łyżki tej mieszanki 2 1/2 szklankami wrzątku, postawić na pół godziny na parze pod przykryciem, odstawić na 10 min, i przecedzić do termosu. Pić 2/3 szklanki dwa razy dziennie po jedzeniu przy bezsenności wywołanej przez nerwice narządowe oraz w ogólnym pobudzeniu nerwowym i uczuciu niepokoju. Napój w nadpobudliwości płciowej. Do butelki jasnego piwa wsypać po łyżeczce szyszek chmielowych, liści mięty, pozostawić na 12 godzin i przecedzić. Pić od 1/2 szklanki do całej butelki, zależnie od wieku i stopnia nasilenia nadpobudliwości (zalecane dla kobiet i mężczyzn), również w zmazach nocnych, przy skłonnościach do onanizmu i bezsenności na tle erotycznym. Odwar. Zmieszać po 30 g szyszek chmielowych, rozdrobnionych korzeni łopianu, ziela skrzypu polnego oraz 80 g rozdrobnionych korzeni mydlnicy i 20 g kwiatu rumianku, 1-2 łyżki stołowe mieszanki wsypać do 2 szklanek zimnej wody i gotować powoli pod przykryciem 15-30 min. Odstawić na 15 min. i przecedzić. Pozostałe po przecedzeniu zioła zalać ponownie dwiema szklankami wody, zagotować, a po lekkim ostudzeniu przecedzić i dodać 2 łyżki szklanki ciepłej wody. Pierwszym płynem zmoczyć włosy i palcami masować skórę głowy, odczekać 15 min. i umyć głowę wodą 199

pozostałą z drugiego odwaru. Jest to zabieg wzmacniający, który należy stosować przy wypadaniu włosów, łojotoku, łupieżu, nawet grzybicy. Korzystne jest, aby bezpośrednio po umyciu nie osuszać włosów i skóry, ale zawiązać na pół godziny turban z ręcznika. Szyszek chmielu można używać na kataplazmy na zbierające wrzody oraz na hemoroidy. Na talerzyk położyć gazę o wymiarach dwukrotnie większych od wrzodu, nasypać grubą warstwę pociętych szyszek, zalać wrzątkiem, lekko odcisnąć, a po ostudzeniu przyłożyć na zbierający wrzód. Lupulinę jako środek kojący zażywa się w ilości 0,5 do l g dziennie, jako środek nasenny - do 2 g w dwu, trzech dawkach przed jedzeniem, podobnie przy zmazach nocnych, zaburzeniach histerycznych u kobiet, także do pudrowania nóg wydających nieprzyjemny zapach przy poceniu, po uprzednim umyciu w odwarze ze skrzypu. Lupulinę należy przechowywać w zamkniętych naczyniach, w ciemnym i koniecznie chłodnym miejscu, w cieple bowiem zmienia kolor na brunatny, jełczeje i nabiera nieprzyjemnego zapachu zepsutego sera. Olejek eteryczny zawarty w lupulinie wchodzi w skład Walcordinu zaburzeń sercowo-naczyniowych, nerwic wegetatywnych i skurczów jelit. Przedawkowanie lupuliny może być niebezpieczne. Należy bowiem pamiętać, że chmiel jest rośliną trującą i dlatego wszelkie preparaty z chmielu muszą być przyjmowane na zalecenie lekarza i zgodnie z jego wskazówkami. Produkowany przez „Herbapol” preparat Passispasmin należy stosować w sposób następujący: dorośli po l łyżeczce syropu 3-4 razy dziennie po jedzeniu w zaburzeniach nerwowych i niepokoju, a przy bezsenności l łyżkę stołową przed snem. Dzieciom podawać pół łyżeczki 2-3 razy dziennie, a przy bezsenności podwójną dawkę przed snem.

DZIURAWIEC ZWYCZAJNY
Hypericum perforatum L. W medycynie ludowej równy popularności rumiankowi i mięcie, wykorzystywany do celów leczniczych od najdawniejszych czasów. Należy do rodziny dziurawcowatych (Buttiferae) liczącej prawie 200 gatunków. Dziurawiec, który bardzo łatwo rozpoznać wśród wielu innych ziół o żółtych kwiatach, zawdzięcza swoją nazwę charakterystycznym, owalnym listkom, które wzięte pod światło wyglądają niczym podziurawione cienką szpileczką. Gdy patrzeć na listki z góry - tworzą one krzyżyk, stąd inna nazwa dziurawca - krzyżowe ziele. Nazywają go też zielem świętojańskim, ponieważ choćby lato było najbardziej spóźnione zawsze zakwitnie do 24 czerwca. Rośnie na piaskach, bagnach, suchych łąkach, ugorach, miedzach, wśród zarośli. Tworzy sztywną, twardą łodygę dorastającą 60 cm wysokości, zakończoną pięciopłatkowymi kwiatami. W smaku gorzki, ale bez zapachu. Owe wspomniane „dziurki” na liściach są zbiorniczkami olejków eterycznych. Potarte kwiaty wydzielają krwistoczerwony sok. Do celów leczniczych wykorzystuje się kwitnące, nie zdrewniałe młode pędy z pączkami, które należy zbierać od czerwca do połowy lipca, a następnie w końcu sierpnia, gdy przycięte rośliny odrosną i ponownie zakwitną. Świeże kwiaty i ziele służą do otrzymywania wyciągu olejowego. 200

Surowiec leczniczy, którym są wysuszone nadziemne części dziurawca, zawiera m.in. flawonoidy, olejek lotny, garbniki, naftodwuantrony (m.in. hiperycyna), związki żywicowe i cukrowe, kwas askorbinowy. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Dziurawiec działa antyseptycznie, antybakteryjnie (hamuje wzrost gronkowca złocistego i innych drobnoustrojów Gram-dodatnich), ściągające (garbniki), antynadkwaśnie, przeciwskurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, dróg żółciowych i naczynia krwionośne o-raz w mniejszym stopniu na drogi moczowe (powoduje powolny, stopniowy spadek napięcia ścian w tych narządach wywołany przez flawonoidy i hiperycynę), moczopędnie, garbniki działają na drobne naczynia krwionośne, zwłaszcza na włośniczki i tętniczki przedkapilarne, podobnie jak witamina P. Hiperycyna katalizuje procesy wewnątrzwydzielnicze i wpływa korzystnie na mechanizmy (hiperycyna występuje w soku z dziurawca i w jego oleju; w odwarze i w naparze jej brak, gdyż nie rozpuszcza się w wodzie). Dziurawiec pobudza łaknienie, poprawia trawienie, działa balsamicznie, przeciwgorączkowo, robakobójczo, przeciwdepresyjnie (popijanie soku), flawonoidy skutecznie działają przy nadciśnieniu tętniczym. Na użytek zewnętrzny Dziurawiec ułatwia leczenie ropni, zakażonych ran, oparzeń II i III stopnia, wrzodów, ropnych zapaleń, zakażeń skóry, zapaleń sutka, ostrego nieżytu nosa i zapaleń gardła, owrzodzenia żylakowego. Bywa stosowany na miejsca pozbawione pigmentu przy bielactwie nabytym. Działa przeciwzapalnie i ściągające. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma, dolegliwości płucne, biegunka, dolegliwości przewodu pokarmowego, nieżyt i stany zapalne żołądka, jelit oraz przewodu żółciowego, niedokwaśność treści żołądka, przekrwienie wątroby i zaburzenia czynnościowe, skąpomocz, bezsenność, niedomogi krążeniowe, bóle głowy, wyczerpanie nerwowe, zarostowe zapalenie tętnic, choroby zakaźne u dzieci, gorączka przerywana, niestrawność, zapalenie oskrzeli, wywołane przez stresy stany skurczowe wspólnego przewodu dróg żółciowych i trzustki przy wejściu do dwunastnicy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, skurcz odźwiernika 201

i naczyń żylnych, dolegliwości miąższu niektórych narządów, upławy białe, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie nerek, nadciśnienie tętnicze, zapalenie okrężnicy, grypa, angina, gościec stawowy, skaza limfatyczna, moczenie nocne, czyraki, obfite menstruacje. Jest używany jako środek uspokajający, na apetyt oraz zmniejszający przepuszczalność naczyń włosowatych. Na użytek zewnętrzny Rany, oparzenia, owrzodzenia nóg, likwidacja przykrego zapachu z jamy ustnej, zapalenie dziąseł oraz środek na ich wzmocnienie, zapalenie jamy ustnej, ropne zapalenie skóry. Stosuje się przemywanie i inhalacje. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. 15-30 g kwiatów i ziela na litr wrzątku. Gotować 2 min., naciągać 10 min. Pić 3 razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki, co działa wzmacniająco, przeciwbakteryjnie, uspokajająco, pobudza apetyt, ułatwia trawienie. Dzieciom podawać napar rozcieńczony, kierując się zasadą, im mniejsze dziecko, tym napar „lżejszy”. Ten sam napar może być stosowany jako płukanka. Naparz dodatkiem mięty. Łyżkę stołową kwiatów i ziela dziurawca i łyżkę liści mięty zalać szklanką wrzątku. Gotową 2 min. pozostawić pod przykryciem. Po 30 min. odcedzić. Pić 2 razy dziennie po szklance w przypadkach skąpego wydalania moczu, kamicy żółciowej, zastojach krążenia w kończynach, nadmiernej przepuszczalności i łamliwości włośniczek oraz przewlekłym gośćcu i skazie moczanowej, w ogólnym wyczerpaniu nerwowym, stanach depresyjnych wywołanych zaburzeniami czynnościowymi, urazami lub okresem przekwitania, w psychozach okresowych, zaburzeniach równowagi nerwowej, objawach niepokoju, moczeniu nocnym u dzieci, lęku nocnym i w stanach nerwicowych. Pomocniczo w depresjach po wstrząśnieniu mózgowym, ciężkich kontuzjach i operacjach. Mieszanka do leczenia zapalenia oskrzeli, astmy, zapalenia pęcherza moczowego. W równych ilościach dziurawiec, bluszcz pospolity, korzeń olszyny. Jedną łyżeczkę mieszanki wsypać do szklanki wrzątku, gotować 2 min., naciągać 10 min. Popijać 2 razy dziennie po 1/2 szklanki przed lub między posiłkami. Mieszanka ta pobudza odnowę uszkodzonej i porażonej tkanki nerwowej (w jednym przypadku pomogła mi leczyć zanik przednich płatów mózgowych u 14-letniej dziewczynki, która otrzymywała dwuchlorek magnezu), zmniejsza bóle menstruacyjne. Odwar z ziela. Gotować przez 5 min. łyżkę ziela w 2 szklankach wody, odstawić na 10 min. Przecedzić do termosu. Pić 3 razy dziennie przed jedzeniem. Odwar ten gotowany z korzeniem wilżyny, owocem jałowca, zielem nawłoci pospolitej, liściem brzozy i owocem dzikiej róży działa moczopędnie i oczyszcza organizm. Nalewka. 10 dag kwiatów, pąków i liści dziurawca zalać 1/2 litrem spirytusu. Trzymać w ciemnym miejscu, po 2 tygodniach przecedzić i wycisnąć przez gazę. Pić raz dziennie l łyżeczkę tej nalewki na 1/2 szklanki mleka lub wody, co działa ściągające, przeciwbakteryjnie i wzmacniająco, a także jest środkiem uspokajającym. Wyciąg wodny. Popijać l łyżeczkę w kieliszku wody 2 razy dziennie po jedzeniu, dzieciom dawać 20-40 kropli jednorazowo na poprawę łaknienia. 202

Przeciwwskazania (dotyczy nalewki spirytusowej). Wrażliwość na promienie nadfioletowe, uszkodzenia wątroby i nerek oraz wysoka gorączka. Ziele dziurawca jest składnikiem granulatu Gastrogran, Normogran i Cholegran oraz mieszanek ziołowych Cholagoga nr l i 2. Wyciągi z ziela dziurawca wchodzą w skład preparatów Herbogastrin, kropli żołądkowych i Hemostinu. Na użytek zewnętrzny Ziele, kwiaty i olej z dziurawca są stosowane do leczenia trudno gojących się ran, ponieważ działają przeciwzapalnie, odkażająco i ściągające. Hiperycyna rozpuszczona w wodzie ma właściwości uczulające na promienie ultrafioletowe światła słonecznego i może wywołać zapalenia i poparzenia skóry, znajduje się w nalewce alkoholowej. Olej dziurawcowy nr 1. 500 g świeżych kwiatów, olej z oliwek, 1/2 litra białego wina. Macerować 5 dni, gotować w kąpieli wodnej aż do wyparowania wina. Namoczyć gazę i stosować do okładów na rany, oparzenia, owrzodzenia oraz nacierania nerwobólu reumatycznego. Olej dziurawcowy nr 2. 50 g świeżych kwiatów zwilżyć 50 ml 95 proc. spirytusu, dodać 250 min oleju słonecznikowego, postawić w naczyniu na parze, ogrzewać 2 godziny, aż kwiaty staną się kruche, odcedzić. Intensywnie czerwony płyn przelać do butelki. Stosować do leczenia dermatoz, to jest chorób skóry, robiąc okłady i obmywania. Sok wyciśnięty z kwiatów dziurawca służy do pędzelkowania i smarowania dziąseł. Preparaty z dziurawca mają zastosowanie w homeopatii w przypadkach uszkodzeń nerwów obwodowych spowodowanych cięciem, ukuciem, zmiażdżeniem lub rozerwaniem, z silnymi bólami przebiegającymi wzdłuż nerwów; wstrząśnienia mózgu lub rdzenia przedłużonego; stany depresyjne u osób z miażdżycą, przede wszystkim naczyń mózgowych lub po wstrząśnieniu mózgu bądź udarze mózgowym. Oprócz naparów, odwarów, oleju i roztworów używa się maści i zasypki, które działają antyseptycznie i zarazem sprzyjają podsychaniu powierzchni ran oraz pobudzają regenerację tkanek. Naparz dziurawca z małym dodatkiem mięty, zlany pół na pół ze spirytusem i lekko osłodzony (łyżka cukru na pól litra gotowanej wódki) da nam prawie odtrutą wódkę. Tenże napar na drugi dzień rano po kolacji nadmiernie zakropionej innymi alkoholami, okaże się środkiem niesłychanie skutecznym w uwolnieniu organizmu od alkoholu. Dziurawiec wraz z innymi ziołami może być stosowany do kąpieli przez chorych na cukrzycę. Recept z zastosowaniem dziurawca 1.
2.

3.

Na zapalenie nerek i pęcherza. Ziele dziurawca 40,0 g + nasienie lnu 40,0 + korzeń żywokostu 40,0 + kłącze pięciornika 20,0 + kwiat wrotyczu 10,0. Łyżkę ziół zalać rano szklanką wody, wieczorem podgrzać do wrzenia i wypić ciepłe przed snem. Przy kamicy fosforanowej i węglanowej. Ziele dziurawca 25,0 + ziele bratka polnego 30,0 + ziele skrzypu polnego 30,0 + ziele rdestu ptasiego 25,0 + korzeń mniszka 25,0. l łyżka ziół na l szklankę wody. Gotować 10 min., odstawić na 1/2 godz. Pić ciepły odwar 3 razy dziennie. Na zwiększenie perystaltyki jelit (regulacja układu trawiennego i nerwowego oraz, poprawa czynności jelit). Ziele dziurawca 20,0 + ziele melisy 50,0 + kwiat nagietka 203

4.

5. 6. 7.
8.

9.

10,0 + kwiat bzu czarnego 10,0 + kora kruszyny 20,0. l łyżka ziół na l szklankę wrzątku. Gotować 2 min. Pić po 1/2 szklanki przed posiłkiem. Na bezsenność. Ziele dziurawca 10,0 + ziele mięty pieprzowej 10,0 + korzeń waleriany 30,0 + kwiat lawendy 10,0 + ziele melisy 20,0. 2 łyżki ziół zalać 1/2 l gorącej wody, odstawić na 3 godziny, połowę odlać do innego naczynia, resztę zagotować, zlać razem, pić ciepłe 2 razy dziennie po l szklance rano i wieczorem. Przy nerwicy żołądka. Ziele dziurawca, liście mięty, liście melisy, korzeń omanu, szyszki chmielu w równych ilościach. Napar wypić na pół godziny przed jedzeniem. Przy zapaleniu miedniczek nerkowych. Ziele dziurawca, ziele świetlika, kwiat krwawnika, liść pokrzywy, liść podbiału w równych ilościach. Napar popijać 3 razy dziennie po 1/2 szklanki. Przy miażdżycy. Ziele dziurawca 80,0 + liść czarnej jagody 80,0 + liść poziomki 50,0 + ziele świetlika 20,0. Zmieszać, 2 łyżki ziół zalać 2 szklankami ciepłej wody, pozostawić 10 godzin, zlać i wypić po połowie rano i wieczorem. Przy złym wydzielaniu żółci. Ziele dziurawca 40,0 + kłącze kozłka 35,0 + kwiat kocanki i kwiat rumianku po 20,0. Wypijać szklankę naparu na godzinę przed snem. Przy histerii. Ziele dziurawca, kłącze kozłka, kłącze perzu, korzeń arcydzięgla i szyszki chmielu w równych ilościach. Przygotować odwar.

Dla ludzi młodych napar z dziurawca z małym dodatkiem mięty jest nieodzowną herbatką. Zarówno dla sportowca, jak i mózgowca; pierwszemu zapewni apetyt i dobre trawienie, drugiemu przyswajanie fosforu, bez którego rozwój umysłowy młodego człowieka jest dość trudny. Ziele dziurawca ma korzystne działanie trawienne i ułatwia przyswajanie witamin typu B, dzięki czemu wpływa na odżywienie tkanki nerwowej i lepsze jej funkcjonowanie, l W warunkach domowych można przygotować wiele bardzo skutecznych przetworów z dziurawca, zwłaszcza ze świeżych kwiatów, ale trzeba pamiętać, iż należy je l nastawiać i przechowywać z dala od światła.

GŁÓG DWUSZYJKOWY
Cartaegus oxyacantha L. Jest ciernistym krzewem, niekiedy występuje w postaci niewielkiego drzewka. W Polsce pospolity w niższych partiach górskich, na zachodnim niżu po Wyżynę Małopolską, Kujawy i Pomorze. Rośnie w lasach, parkach, ogrodach, wzdłuż ulic, używany do żywopłotów. Osiąga wysokość 5 m. Ma białe, zebrane w baldachogronach kwiaty, czerwony jajowaty bądź kulisty owoc. Kwitnie w maju lub w czerwcu. Do celów leczniczych zbiera się rozkwitające kwiatostany z 2-5 najbliższymi liśćmi i suszy możliwie szybko. Suszone zbyt długo lub pogniecione przy zbiorze łatwo ciemnieją i tracą wartość leczniczą. Podobną wartość co kwiatostany, zwane często po prostu kwiatami, mają także kwiaty i owoce głogu jednoszyjkowego. Głóg szkarłatny mający kwiaty czerwone, często sadzony w parkach - nie nadaje się do celów leczniczych. Preparaty z głogu znajdują zastosowanie w chorobach serca w starszym wieku, zwłaszcza miażdżycy, dusznicy bolesnej, nadciśnieniu, w zaburzeniach ciśnienia krwi, 204

w przewlekłej i mało nasilonej niewydolności wieńcowej, przy osłabieniu mięśnia sercowego na tle metabolicznych po przebytych chorobach zakaźnych, upośledzonym krążeniu krwi w naczyniach mózgowych, zawrotach i bólach głowy oraz ogólnym zmęczeniu. Preparaty z głogu nadają długotrwałego stosowania. Ich działanie jest Kwiatostan głogu wchodzi w skład mieszanki ziołowej Cardiosan stosowanej w chorobach serca, a kwiatostany i owoce w skład mieszanki Sklerosan używanej w początkowych stanach miażdżycy. Wyciągi alkoholowe są składnikami kropli Cardiol, Neocardina i Kelicardina podawanych w chorobach serca, a także syropów Neospasmina i Passispasmina używanych jako leki łagodnie uspokajające. Wszystkie wymienione tu leki są produkcji „Herbapolu”. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE

postępującym zaburzeń w przy się do powolne.

Wzmacnia serce, obniża ciśnienie krwi dzięki rozszerzaniu naczyń krwionośnych, działa przeciwskurczowo, jest środkiem nasennym i przeciwgorączkowym. Korzystnie na preparaty z głogu reagują naczynia mózgowe. Ich rozszerzenie umożliwia doprowadzenie z krwią zwiększonej ilości tlenu oraz składników odżywczych, co przeciwdziała anemizacji mózgu. Rozkurczowe działanie głogu na drogi moczowe powoduje nieznaczne zwiększenie ilości wydalanego moczu. Występuje spadek ciśnienia krwi, jeśli nie jest ono pochodzenia nerkowego. Preparaty z głogu stosowane w zalecanych przez lekarza dawkach nie wywołują szkodliwego działania ubocznego. Nie są zalecane przy niskim ciśnieniu tętniczym krwi. Owoce działają ściągające i rozpuszczają kamicę. WSKAZANIA LECZNICZE Biegunka, bóle serca, bezsenność, częstoskurcz i arytmia serca, dusznica bolesna, kamica nerkowa i żółciowa, kołatanie serca, kurcze naczyniowe, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, nadmierna pobudliwość, niestrawność, przekrwienie narządów, nerwica wegetatywna przebiegająca z zaburzeniami wywołującymi zawroty głowy, szum w uszach i niepokoje. SPOSOBY UŻYCIA Napar z kwiatów. Łyżeczka na szklankę wrzątku. Pić dwie szklanki dziennie. Wyciąg alkoholowy 20proc. Brać 20 kropli przed każdym posiłkiem przez 3 tygodnie w miesiącu na nadciśnienie i 40 kropli przed snem jako środek przeciwskurczowy i nasenny. 205

Jałowiec znany ze swych właściwości leczniczych już w starożytności. liść czarnej porzeczki 20. kwiat bzu czarnego. Drażnią również błony śluzowe dróg oddechowych i wywierają działanie wykrztuśne oraz odkażające oskrzeli. olejki eteryczne (2 proc. Brać 20 kropli na wodzie 2 razy dziennie w przypadkach lęków i nerwicy wegetatywnej. drzewo. substancje żywicowe i woskowe. sole mineralne. fioletowo granatowy. Z dwu łyżek zrobić szklankę odwaru i wypijać w ciągu dnia pojedynczymi łykami. 10-15 kropli dziennie w przypadkach nadmiernej pobudliwości. kwiat tawuły. a dojrzewa na drugą. Inna mieszanka. następnie zagotować.in. Brać 40-60 kropli 3 razy dziennie. Mieszanka przeciwskurczowa. Konfitury z owocu i kwiatu zażywane dwa razy dziennie po łyżce dobre są w kuracjach odchudzających. W równych ilościach kwiat głogu. występujących głównie w olejkach lotnych (juniperyna) o silnym zapachu. ziele serdecznika. ziele krwawnika. Mieszanka o wielokierunkowym działaniu. Łyżkę ziół zalać szklanką zimnej wody na 8 godzin. Jałowiec występuje w kilkudziesięciu gatunkach w postaci drzewa i krzewu. ziele jemioły po 40. Można to stosować przez czas dłuższy. Owocem jałowca jest szyszkojagoda. Na kurcze naczyń stosuje się także następującą mieszankę: po 3 g tinktury z głogu i męczennicy. Kwiat głogu 50. 10 g tinktury z męczennicy. która w pierwszym roku jest zielona. Mieszanka ziołowa naparu przy puchlinie wodnej i niedomodze wątroby. stanach nerwowych. Odwar przy miażdżycy. kora kruszyny. a w młodych lasach z jałowcem szybko pojawiają się grzyby. l g tinktury z pokrzyku. Herbatka z owoców. 20 g tinktury z głogu. związek goryczkowy. Pić 2 razy dziennie po jedzeniu przy niedokrwistości. 10 g tinktury z głogu. 4 g wyciągu z waleriany. wypijać 2-3 szklanki dziennie. zatrzymaniu moczu. Olejki te stosowane wewnętrznie działają drażniąco na błony śluzowe przewodu pokarmowego i nerki. by stać się czarnym z sinym nalotem. JAŁOWIEC POSPOLITY Juniperus communis L. ziele kopytnika z korzeniami. żółciotwórcze i odkażające. 10 g tinktury z ziela męczennicy. gdyż rozkładające się igliwie jałowca wytwarza żyzną próchnicę. W sąsiedztwie jałowca łatwo przyjmują się i szybko rosną sadzonki sosny. wyciąg alkoholowy z ziela Ballota foetida. Może rosnąć w glebie jałowej. Kwiat głogu. trzecią jesień. Brać łyżeczkę mięty na łyżkę wody. Pić co 2-3 godziny szklankę naparu. 206 . Jałowiec zawiera m. zwapnieniu żył. Większe dawki terpenów wywołują objawy toksyczne i uszkodzenie nerek. 15 g na litr wody. Surowcem leczniczym są szyszkojagody. mają więc właściwości żółciopędne. owoc dzikiej róży 30.) kwasy organiczne. liście. we wrześniu. biopierwiastki. W miarę dojrzewania zmieniają kolor . należy do rodziny cyprysowatych zawierającej monoterpeny z liczną grupą związków terpenoidowych. Działają bakteriostatycznie i dezynfekujące. 90 ml wyciągu wodnego z mięty. ziele morszczynu 50. alkohol terpinelowy.Wyciąg wodny.przez brązowy.

Dodać pół szklanki octu jabłkowego. którą należy nakryć liśćmi kapusty. bóle zębowe. tartego selera. Przechowywać ją w słoikach w lodówce. stwardnienie tętnic. nadto witaminy A. Mogą ją jadać osoby z wrażliwym przewodem pokarmowym. rozpuszczają piasek. nadfermentacja jelitowa. wyprysk moknący. Zawiera tyle j wit. Proces kiszenia bezsolnej kapusty można przyspieszyć sypiąc na dno garnka dwie czubate łyżki mąki żytniej. Bezsolna kapusta kiszona jest bogata w witaminy. Na użytek zewnętrzny Dermatozy. reumatyzm. Stosunek magnezu do manganu wynosi 230. Przy nieżytach żołądka Kneipp zalecał 207 . Z biopierwiastków zawiera potas. Można używać jałowca do dezynfekcji mieszkań. Przechowywać w temperaturze 20-26 st. Bezsolna kiszona kapusta jest korzystna dla nadciśnieniowców i stanowi lek przeciw obrzękom. zmęczenie ogólne i organiczne. skąpomocz. włosy i paznokcie). Świeżą białą kapustę cienko posiekać i mocno ubijać warstwami w garnku. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Bezsolna jałowcowa kapusta dla nadciśnieniowców: przygotować gliniany. Taka kapusta ( syci i nie tuczy. pszennej lub jęczmiennej. aż ukaże się sok. Po kilku dniach . wapń. pamiętając o przemyciu deseczki i kamienia. co jest korzystne dla chorych na stwardnienie rozsiane. Gdy szumowina przestaje ukazywać się . siarkę (korzystną na cerę. żelazo. siekanego pora z łyżeczką oleju słonecznikowego lub sojowego. białkomocz. K i B-kompleks. obciążyć kamieniem. wewnątrz glazurowany.zebrać szumowiny. trądzik. kminkiem i majerankiem. Jagody gotowane w winie działają moczopędnie. Chorzy na wątrobę i serce mogą jadać codziennie z dodatkiem siekanej cebuli. kamienie żółciowe i moczowe. puchlina wodna. dna. fosfor. owrzodzenia. pięciolitrowy garnek. E. sód. cukrzyca. świeże bądź gotowane są skuteczne przy nieprzyjemnym i oddechu i zgadze. nieżyt dróg oddechowych. Przesypać jałowcem. Po dwu tygodniach można spożywać taką kapustę. bolesne miesiączkowanie. Jest łatwo strawna.jeżeli nie dodano octu jabłkowego . arsen. przykryć czystą deseczką. aby szybciej przebiegała fermentacja. miedź. C. C co cytryna. Na taką objętość daje się 15 g jałowca w ziarnkach lub zmielonego oraz tyle samo kminku i majeranku. Jagody jałowca suche. Zabieg ten powtarzać co trzeci dzień. dolegliwości dróg moczowych. następstwa paraliżu. reumatyzm.proces fermentacyjny dobiegł końca. nadczynność tarczycy. kamienie moczowe. Żucie kilku jagód dwa razy dziennie leczy artretyzm.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Artretyzm. upławy białe. rany (rany niegojące).

stosowane same uszkadzają nerki i powiększają nadmiernie diurezę. owocem róży. syrop. korzeniem mniszka. choroba wrzodowa. przy niewydolności wątroby przy zastoju w przewodach żółciowych. nalewka spirytusowa. Działanie uboczne. Olejek stosowany zewnętrznie powoduje na ogół zapalenie skóry z obrzmieniem i bólami. piwo jałowcowe. niedostatecznym wytwarzaniu żółci i związanych z tym zaburzeniach trawiennych. zielem nawłoci pospolitej. Napar ułatwia wydalanie szkodliwych produktów przemiany materii. Popijać 3 filiżanki dziennie jako lek moczopędny. co działa łagodnie przeczyszczające. Podręczniki medycyny ludowej zalecają stosowanie jałowca w następujących postaciach: napar. W moczu zaczynają ukazywać się krwinki białe i czerwone. wywar z szyszkojagód. która zatyka kłębuszki nerkowe i powoduje złą przelotowość nerek. popiół jałowcowy. mazidło. wódka jałowcowa. nerek. Wyciąg wodny. w kamicy moczowej. Podobnie działa nikotyna. korzeniem omanu. każdego następnego dnia o jedną więcej aż do 15. a przynajmniej należy ograniczać do dawek homeopatycznych. a następnie do krwi. wyciąg wodny. ujmując po jednym dziennie. zielem krwawnika. Napar służy również jako składnik win gatunkowych. zielem skrzypu. Stosować 2 razy dziennie do 15 kropli na wodzie. ilość dobowego wydzielania moczu. żółciopędny i trawienny. Wyciąg ten jest składnikiem Cholesolu. kora jałowcowa. Wyciąg alkoholowy. poprawia samopoczucie. Napar z szyszkojagód. Nadmiar doustnych dawek z wyciągu z jagód jałowca i olejek eteryczny jałowcowy. powidła. liściem brzozy.in. Następnie. wyrostka robaczkowego. olejek. wino jałowcowe. 208 . Przyczyną tego jest obecność węglowodoru juniperyny . Owoce jałowca są stosowane jako składniki następujących mieszanek ziołowych: żółciopędnej Cholagoga nr l i 3. kąpiele z jałowcem. Naciągać 3 minuty. korzeniem wilżyny. Tutaj gromadzą się substancje toksyczne powodujące upośledzenie czynności enzymów i biotyków kompleksowych. wrócić do 4 dziennie. Dotyczy to również reakcji alergicznych na olejek jałowcowy. proszek jałowcowy. Stosować 1-5 g dziennie w postaci napoju jako środek pomocniczy. 10-20 g jagód na litr wody lub l łyżeczkę jagód na filiżankę wody. preparatów: roztwór spirytusowy z owocu i korzenia arcydzięgla do wcierań w nerwobólach i doustnie w zaburzeniach trawiennych 10-20 kropli 2-4 razy dziennie oraz mazidło saponatocamphoratum do wcierań przeciwbólowych. okres ciąży. co odtruwa organizm. liściem mięty pieprzowej. tj. np. kłączem perzu. do jelit. np. zwłaszcza we Francji. Nieprzyjemna woń z ust jest oznaką. Olejek jałowcowy wchodzi w skład m. że normalna flora bakteryjna w jelitach uległa niekorzystnym zmianom w wyniku infiltracji (przenikania) bakterii gnilnych.w jagodach i olejku eterycznym. pobudzającej trawienie wraz z zielem tysiącznika. przywraca apetyt. Słaba praca nerek powoduje gościec stawowy i dolegliwości serca. moczopędnej z owocnią fasoli zwykłej. do D6. koszyczkiem rumianku. przyprawa jałowcowa. wyciąg z jagód jałowcowych w przypadkach następujących: ostre i podostre stany zapalne jelit.żuć jagody pierwszego dnia 4 sztuki. Napar przedawkowany działa drażniąco na przewody moczowe. Sól kuchenna rafinowana jest również szkodliwa dla nerek. szyszkojagody palone. zielem drapacza zielarskiego. wyciąg alkoholowy. marskość wątroby. przy nadfermentacji. bardzo szkodliwych. okres bezpośrednio po operacjach przewodu pokarmowego i dróg żółciowych. Nie jest wskazane. żucie jagód.

Wymieszać soki z jałowca 10 g + z dziurawca 25 g + z brzozy 15 g + z bratka 15 g + z mniszka 15 g. żołądka. Sok z jałowca 10 g + sok z dziurawca 25 g + sok z brzozy 15 g + sok z mniszka + wyciąg z jaskółczego ziela. przecedzić do butelki i dodać 30 g cukru. Żucie jagód. Na choroby nerek i pęcherza ze skąpym wydzielaniem moczu. Sok z jałowca + sok z dziurawca + sok z brzozy + sok z kwiatu krwawnika + sok z korzenia łopianu po 20 g. farm. Wino jałowcowe. Dwa razy dziennie l łyżkę stołową na nieżyt oskrzeli. Na niedomogę wątroby. Na puchlinę z jednoczesną niedomogą mięśnia sercowego. po 15 dniach zrobić przerwę do l miesiąca i wznowić stosowanie. Trzy razy dziennie po 40 kropli na wodzie na chorobę zwyrodnieniową stawów. Sok z dziurawca 10 g + sok z jałowca 10 g + sok z mniszka 15 g + sok z rumianku 15 g + wyciąg z mięty 15 g. Proszek taki zawiera magnez. 1. Działa to jako lek przeciwcukrzycowy. Na obrzęk skóry i tkanki podskórnej. osłabionym organizmie.Nalewka spirytusowa. Stosować dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki w 1/4 szklanki wody na artretyzm. parzyć 15 minut). Sok z jałowca 10 g + sok z mniszka po 15 g. pobudza przemianę materii. Duża zawartość cukru w jagodach jałowca umożliwia przerabianie ich na wino i na wódkę (do 30 proc. 7. Zażywać na czczo w celu uśmierzania bólu żołądka. niestrawność. Pozostawić do zmacerowania przez 4 dni. Edwarda Gobieca: soki te zrobiły ogromną karierę w USA przed II Wojną Światową. przy cuchnącym oddechu. miedź. Sok z jałowca 20 g + sok z ziela miłka wiosennego 10 g. Na wodobrzusze. zgadze. Soki wg zaleceń mgr. Dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki i w 1/2 szklanki odwaru z kwiatu bławatka (l łyżeczka kwiatów na l szklankę wody. Stosować 2 razy dziennie do 30 kropli w 1/4 szklanki wody przegotowanej. Na gruźlicę u dzieci. 4. zwapnieniach. Utłuc 30 g owoców. Pije się przy zapaleniu korzonków nerwowych. cynk. 2. Syrop antyartretyczny. 8. przy piasku moczowym. Sok z jałowca 20 g + sok z czosnku 10 g + wyciąg z jaskółczego ziela 10 g + syrop żywokostowo-podbiałowy 200 g. zalać l litrem białego wina i ogrzewać do wrzenia. reumatyzm. rzeżączce. 3. Popijać l kieliszek dziennie na wzmocnienie orga209 . Trzy razy dziennie po 15 kropel na wodzie. ischias. potas. bóle. Spożywać dziennie około 10 ziarenek z wodą. Dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki w mleku. Proszek jałowcowy. zapaleniu pęcherza moczowego antyseptycznie przy upławach białych. bólach artretycznych. dodać 15 pociętych gałązek jałowca. wzmaga odporność organizmu. 9. Przy zaparciu podawać w 1/2 szklanki odwaru z kory kruszyny. 10 g jagód jałowca + 10 g wyciągu płynnego ze skrzypu. 6. 5.). Sok z jałowca 20 g + sok z brzozy 60 g + wyciąg z naparstnicy. Sok z jałowca 20 g + syrop z żywokostu 100 g. Dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki w 1/4 szklanki wody. 1. Popijać 2-5 łyżeczek dziennie. Na kamicę nerkową i żółciową. przy puchlinie wodnej. Dwa razy dziennie po 50 kropel w 1/4 szklanki wody przegotowanej. łaknienie i przyrost na wadze.

Olejek jałowcowy stosuje się przy zaburzeniach trawienia. Wódka jałowcowa. Przyprawa. Zalecana jest więc ostrożność. Działanie tonizujące wzmocni szczypta piołunu i 15 g korzenia chrzanu. Zażywać po jedzeniu i na noc. Na astmę można stosować konfiturę otrzymaną ze smażenia młodych wierzchołków pędów z cukrem. Olejek jałowcowy łatwo rozpuszcza jod. Podobnie działa i potas. wódkę o barwie żółtawej zaś przyrządza się z owoców świeżych lub suszonych. olejku eterycznego ze związkami głównie mono. Zalać wodą tak. Olejek jałowcowy nadaje moczowi zapach fiołka.. Stosuje się do 30 g na litr wody. na apetyt. Jednorazowa dawka jagód jałowca może wynosić 0. gałązki jako przyprawa do kiełbas. Może być (olejek) stosowany zewnętrznie. by nie uszkodzić nasion. co polepsza smak i aromat. Przecedzić do butelki. dodać 5 g naparstnicy. Powyżej 5 kropel podanych doustnie powoduje senność.5 g (10 jagód). Rozszerza nieznacznie naczynia włosowate i jest silnie bakteriobójczy. przecedzić przez płótno. wrzody. Jagody jałowca są stosowane w przemyśle mięsnym do wędzenia. Macerować 5 dni.5 g gorczycy białej i zalać l litrem wina białego. Jagody suszone powyżej 25 st. Utłuc 25 g owoców jałowca. co podrażnia również przewód pokarmowy. Popijać dwa razy dziennie po 1/2 szklanki. Dodanie 3 ziarenek do gotowanej lub kiszonej kapusty i buraczków polepsza ich smak i aromat. C matowieją i tracą olejki eteryczne oraz substancje żywiczne.5 proc. 1. Dla nas wódki te mają zbyt silny zapach i smak jałowca oraz rażący posmak żywic.2. Utłuc 7. stosowana jest jako lek na czyraki. l łyżkę powideł + 2 łyżki wina lub wody. Drób tuczony jagodami jałowca na miesiąc przed zabiciem daje smaczniejsze mięso. schorzeniach układu wątrobowo-żółciowego. Olejek jałowcowy (producent „Herbapol”). Stosuje się 2 g olejku jałowcowego + l g mentolu + 20 g oleju terpentynowego + 120 g spirytusu 90 proc. Wywar popijać dwa razy dziennie po jedzeniu w ilości do 20 g. Popijać 2 razy dziennie po 1/2 szklanki jako wino moczopędne. dodać 15 g cebuli morskiej + 50 g octu jabłkowego + 100 g wódki + 900 g białego wina. Do sosów dodaje się kilka jagód jałowca. Jałowiec 210 . dodać 7. Mazidło w postaci płynnej homeopatycznej D-6 może być używane wewnętrznie i zewnętrznie na niedowład połowiczy. Dodać trochę cukru lub miodu. jako lek moczopędny. który traci przy tym zdolność do jego normalnych reakcji. Gotować 1/2 godziny na wolnym ogniu. Olejek zwiększa przekrwienie skóry. gdzie jest niemal trunkiem narodowym. nizmu.i seskwiterpenowymi. a także do dezynfekcji mieszkania.1 g olejku jałowcowego w alkoholu l raz dziennie. co wzmacnia apetyt i żołądek. Świeże jagody utłuc delikatnie. Jest popularna w krajach anglosaskich i w Holandii. Świeże jagody z jałowca zawierają ok. Po wyciśnięciu smażyć na małym ogniu do konsystencji miodu. dróg moczowych i pęcherza. dodając miód po usmażeniu. Powidła jałowcowe. oszołomienie i może porazić ośrodkowy układ nerwowy. Nie należy stosować więcej niż 0. Jałowcówkę bezbarwną można sporządzić z olejku jałowcowego. Szyszkojagody palone można stosować do inhalacji przy katarze.5 g jagód jałowca. aby zakryła owoce. Kora jałowcowa biała to jest druga kora. na użytek zewnętrzny do wcierania. 3. na kamicę moczową i na stany podgorączkowe. gdyż zawiera nadmiar manganu. Popiół z jagód i igliwia jałowca działa przeczyszczające.

Do przemywania ran gnuśnych. Jałowiec dostarcza pszczołom dużo pyłku kwiatowego. Jagody jałowca zachowują właściwości lecznicze do 3 lat. Jemioła. Na użytek zewnętrzny Nalewka spirytusowa .dodaje się do marynat. Do celów leczniczych stosuje się ziele jemioły (owoce są szkodliwe i można je stosować tylko zewnętrznie). regulujące na przemianę materii. gdyż na drzewach osiąga najsilniejsze działanie lecznicze. obdarzona jest. Stosować 50 g na l litr wody. Do pasztetów dodaje się jagody utłuczone. Kąpiele. właściwościami leczniczymi. Ułatwia gojenie. poprawia o-bieg krwi. owrzodzeń zastarzałych. gąski itp. kłącze tataraku. W celu wzmożenia działania leczniczego łączyć ją ze skrzypem w sposób następujący: wody gotować pół godziny pod przykryciem i drobno pociętego 211 tych wpływa pracę jemioły zalecam garść skrzypu na litr zasypać łyżką . Stosować na reumatyzm. Przy otyłości dodać do kąpieli jagody jałowca. wzmacnia działanie gruczołów wydzielania wewnętrznego. ale nie dostarcza nektaru. liść mięty. np. topoli i brzozy. kwiat lawendy. nerwobólach i zapaleniu korzonków nerwowych. Znakomite jest piwo jałowcowe. Gotować 10 minut. która jest rośliną pasożytującą na różnych gatunkach drzew. jak: kurki. Jagody jałowca zbiera się jesienią po przymrozkach. do grzybków nie posiadających własnego zapachu. Przy bólach ucha wkłada się watkę zwilżoną tą nalewką do ucha. JEMIOŁA Viscum album L. ziele melisy. ziele macierzanki. działa przeciwkrwawnicowo i rozkurczające. Jemioła (ziele) obniża ciśnienie krwi. Zagotować 2 kg młodych gałęzi z garścią szyszkojagód i wlać do kąpieli. ziele nostrzyku. Olejek jałowcowy wciera się przy bólach gośćcowych. wzmaga trzustki. działa ogólnie wzmacniająco. najlepiej zrywanej z dębu.do nacierania przy bólach reumatycznych. wypryski skórne i podagrę. Kora jałowcowa. Na litr wrzątku dać 2 garście ziół. zasługującymi na szersze upowszechnienie i stosowanie.

którą należy popijać małymi łykami i powoli. biostyminy i odpowiedniego pożywienia surówkowego . profilaktycznie .ziela jemioły i odstawić do naciągnięcia. toteż chętnie jest wysadzany w parkach i wzdłuż dróg tworząc efektowne aleje dzięki swojej gęstej i rozłożystej koronie. Kąpiel powinna trwać 15 min. KASZTANOWIEC ZWYCZAJNY Aesculus hippocastanum L. korzenia przestępu. korzenia łopianu.do pożywienia należy dodawać płatki owsiane w ilości nie mniejszej. siedmiopalczaste liście. ziela ruty. jako drugi . przy zbyt obfitych krwawieniach miesięcznych. Ojczyzną tego pospolitego drzewa jest południowa część Półwyspu Bałkańskiego. 212 . jeśli chory cierpi na złośliwą postać nowotworu.jako środek wpływający hamująco na wylewy krwi do mózgu. Według ks. nadciśnieniu. Jest to dzienna dawka. po czym kontynuować picie ziół. Ma charakterystyczne. kolczaste torebki. Jemiołę można też stosować do kąpieli. Stosować dwa razy w tygodniu przez dwa miesiące jako zabieg oczyszczający skórę. zwapnieniu żył i innym chorobom na tle miażdżycowym. Należy go połączyć ze smalcem wieprzowym. przy kurczach. Kasztanowiec jest dobrą rośliną miododajną. Macerat z ziela jemioły stosuje się przeciw zaparciu. czyli po prostu kasztan. W przypadkach wymagających odwapnienia organizmu . krwotokach płucnych. Wąsy kukurydzy należy zbierać od czerwca do sierpnia i suszyć w cieniu. wątroby i pęcherza moczowego.przy ziarnicy złośliwej. Kneippa jemiołę można stosować łącznie z wąsami kukurydzy do leczenia nowotworów. Kasztanowiec cieszy się opinią drzewa dekoracyjnego. Napar z jemioły powinni popijać chorzy na nowotwory oraz nadciśnienie. Ma miękkie. ale nie gotować. wzniesione kwiatostany. choroby nerek. Przygotować odwar. W uprawie spotyka się odmiany o kwiatach od barwy białej przez żółtą i różową do czerwieni. niż dwie łyżki dziennie. W lecznictwie ma znaczenie odmiana biało kwitnąca.oprócz skrzypu . okrągławe i nieco spłaszczone nasienie. które po przepuszczeniu przez sokowirówkę dadzą sok. Kurację najeży przerwać po pół roku i zrobić półroczną przerwę. po 20 ziela dziurawca. Jemioła leczy ponadto kolkę w brzuchu. kwiaty różowo nakrapiane na zebrane w okazałe. Oto recepta: 100 g ziela jemioły. Ziele jemioły może być użyte do sporządzania mieszanki ziołowej do stosowania oprócz zastrzyków witaminy B-kompleks. w których znajduje się zwykle jedno duże. Bierze się wówczas 4 łyżki ziół na 2 litry wrzątku. łatwe do barwienia drewno. Ogrzewać pod przykryciem. Owoce to kuliste. cenione w rzeźbiarstwie. padaczce. Należy zażywać napar przez pół roku na pół godziny przed trzema posiłkami. Do masażu przy przeziębieniach można stosować cienkie łodyżki z jagodami (z czubków jemioły wycina się małe listeczki z łodygami i zbiera jagody).środek odwapniający.

zapalenie ścięgna. Intrakt ze świeżych niedojrzałych owoców leczy zakrzepy i zastoje żylne. 4. a następnie obrywa pojedyncze kwiaty z szypułkami i suszy rozkładając cienką warstwę w miejscu zacienionym i przewiewnym. gruczołu krokowego.Kasztanowiec dostarcza kilku surowców leczniczych. krwiaki. odmroziny. przeciwzapalne. ubytków naskórka. miednicy mniejszej. W czerwcu. WSKAZANIA LECZNICZE Hemoroidy. dolegliwości w okresie klimakterium. Garbniki zawarte w kasztanowcu wywierają na przewód pokarmowy działanie rozkurczowe. Wzmacnia ścianki żył kończyn. odmrożeń. Ułatwia wydalanie moczu przy przeroście prostaty. Nie przedawkowywać zalecanych dawek Int. Wspomniane związki podane na skórę działają przeciwbakteryjnie. jest także stosowany w stanach 213 . 3. stany zapalne wątroby. obrzęki skóry i tkanki podskórnej. które wynoszą 3 razy 30 kropli. Zewnętrznie przetwory z kasztanowca podaje się w postaci okładów w leczeniu oparzeń. które służą do wyrobu kleju dekstrynowego i saponin. Kwiaty kasztanowca wchodzą w skład mieszanki ziołowej Rektosan („Herbapol”) używanej w leczeniu hemoroidów. co hamuje krzepliwość krwi i przeciwdziała powstawaniu zakrzepów wewnątrznaczyniowych. Niekiedy do celów leczniczych wykorzystuje się liście kasztanowca. Rozrzedza krew. zapalenia naczyń włosowatych skóry. nadmierną przepuszczalność naczyń.właściwości kasztanowca są następujące: 1. płuc. gładkich i zdrowych gałązek i suszy w przewiewie. przeciwzapalnie i łagodnie ściągające. żylak powrózka nasiennego. Wiosną zdejmuje się korę z młodych. Działa ściągające. a nawet mózgu. W końcu lipca zrywa się niedojrzałe owoce i w stanie świeżym przerabia w przetwórniach na intrakty (wyciągi). Mówiąc w skrócie . zakrzepowe zapalenie żył. żylaki nóg. obrzęki głośni. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Związki czynne zawarte w przetworach kasztanowca uszczelniają ściany naczyń włosowatych i doprowadzają ich przepuszczalność do stanu normalnego dzięki zmniejszeniu kruchości naczyń. Hypocastani. Usprawnia się przepływ krwi w naczyniach żylnych. 2. Kora kasztanowca przewyższa nasiona i kwiaty w działaniu uszczelniającym na drobne naczynia krwionośne. a w Bułgarii do produkcji antybiotyków. przeciwbakteryjne i łagodnie zapierające. w pełni kwitnienia ścina się całe kwiatostany. Jesienią zbiera się dojrzałe nasiona kasztanowca.

przygotować odwar i pić 1/4 szklanki 3 razy dziennie przy krwiomoczu. Nadto wchodzi w skład pasty Fitoven. Zmieszać 50 g rozdrobnionych liści lub kwiatów kasztanowca. 214 . Zmieniać kilka razy dziennie. obrzękach pourazowych. pić przy nieregularnym miesiączkowaniu. Owoc kasztanowca upieczony i sproszkowany. 2. 30 g ziela hyzopu i 20 g liści babki. i wypić w dwu porcjach między posiłkami. Dojrzałe kasztany neutralizują szkodliwe promieniowanie podziemnych cieków wodnych. przywracają sen. zażywany dwa razy dziennie na końcu noża. odmrozin i oparzeń. hemoroidach i pękających żylakach. Wyciąg gęsty z nasion kasztanowca jest jednym ze składników czopków Hemorol („Herbapol”) i drażetek Venescin („Herbapol”) stosowanych przy hemoroidach. leczy nieżyt jelit. ziele rdestu ostrogorzkiego i kłącze pięciornika. przygotować napar. Mieszanka przeciwobrzękowa nr 1. Zmieszać w równych ilościach korę kasztanowca. Przy przewlekłych chorobach artretycznych lub reumatycznych stosuje się okłady z kasztanowców na miejsca szczególnie zaatakowane na stałe. 6. ziele tasznika. osłabieniu przewodów trawiennych. Kwiat kasztanowca i kwiat jarzębiny po 2 ilości. biegunce. jedną ilość kwiatu kupalnika zmieszać i popijać napar 2 razy dziennie przy żylakach. Nalewkę spirytusową ze świeżych kwiatów stosuje się do pędzlowania swędzących wysypek. po jednej części ziela tasznika i ziela rdestu ostrogorzkiego zmieszać. Zmieszać 50 g kwiatów lub liści kasztanowca. zmniejszają dolegliwości reumatyczne w ciągu nocy. siniakach. Stosować w kontuzjach. Mieszanka przeciwobrzękowa nr 2. biegunkę. Inne recepty 1. To samo polecam kobietom w okresie klimakterium. 3. przyłożyć na chore miejsce i owinąć. Półtorej łyżki ziół zalać dwiema szklankami ciepłej wody i powoli ogrzewać do wrzenia pod przykryciem lub postawić nad parą na 30 min. 2 części kwiatu kasztanowca. 7.zapalnych i nieżytowych żołądka i jelit. obrzękach urazowych. ogrzewać w naczyniu. 5. kwiat jasnoty. Po roku należy kasztany wymienić. 4. wzdęcia i hemoroidy. podskórnych i wynaczynieniach. 30 g ziela krwawnika i 20 g ziela nostrzyka. Przy chorobach reumatycznych zaleca się noszenie w kieszeniach kasztanów. przenieść na płótno. bólach po zwichnięciach stawów rąk i nóg. W tym celu pod łóżkiem należy umieścić trzy woreczki po 15 kasztanów. SPOSOBY UŻYCIA Odwar z kory kasztanowca (l łyżka kory na dwie szklanki wody) pić trzy razy dziennie po pół szklanki przy czerwonce. Stosować w kontuzjach. kolkę. 3-5 łyżek z jedną łyżką płatków owsianych rozrobić z wodą na papkę.

pobudza czynności serca i układu nerwowego. usuwa stany skurczowe w przewodzie pokarmowym. moczopędnie. w jelitach. nadmierna wrażliwość na środki pobudzające pracę serca i naczyń krwionośnych. brak apetytu. poprawia apetyt. zapalenie oskrzeli i płuc. sensacje żołądkowo-wątrobowe. wzmacnia procesy przemiany materii przez aromatyzację. pędzi pasożyty. Surowcem leczniczym jest owoc kminku. wzmacnia ruchy perystaltyczne jelit. zapaleniu oskrzeli i płuc. zaflegmienie górnych dróg oddechowych. reguluje krwawienia miesięczne. słaba laktacja u matek karmiących. zaburzenia żółciowe (niewydolność pęcherzyka żółciowego). Na użytek zewnętrzny Kminek poprawia osłabiony słuch. poprawia trawienie. Stosuje się przy zaburzeniach jelitowych. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Kminek eliminuje gazy powstałe z powodu nadmiernych procesów gnilnych.kamiennej. Należy do roślin znanych już w epoce . 215 . Wypijać szklankę 15 min. niedomogi wątroby. pasożyty jelitowe.KMINEK Carum carvi L. skąpe i niedostateczne miesiączkowanie. zaparcie z powodu przewlekłej lub przejściowej atonii jelit. wzdęcia brzucha. działa mlekopędnie. skurcze żołądka i wrzody żołądka i dwunastnicy. po posiłku. niedomogach pęcherzyka żółciowego. niedostateczne wydzielanie soków trawiennych. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Bóle brzucha. działa przeciwświerzbowo. ułatwia przyswajanie składników pokarmu. Gotować 3 sekundy i naciągać 10 minut. działa żółciopędne. l łyżeczka kminku na l szklankę wrzącej wody. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. leczy wypryski skórne i zastoinowe zapalenie sutka. nadfermentacja. pasożytobójczo. Jest cennym sprzymierzeńcem naszego trawienia. niestrawność i zaburzenia trawienia.

wieprzowinie. Wywar. a w konsekwencji do skreślenia tych potraw z jadłospisu. sałatek. razowym chlebie może zawsze doprowadzić do wzdęć i boleści. Digestosan. l litr wódki. W przypadku osłabienia słuchu wprowadzić kilka kropel do ucha. Normosan. nawet przy zupełnie zdrowym żołądku. Przedawkowanie kminku w potrawach czy w celach leczniczych nie wchodzi w rachubę i nie może zaszkodzić. Nalewka spirytusowa. Na zapalenie zastoinowe sutka. 40 g owocu kminkowego i 200 g cukru. pasztetów. skąpe wydzielanie żółci. Stosuje się doustnie od 0. nerwicy wegetatywnej i łuszczycy. Odcedzić. Owoc kminku stosuje się w formie przyprawy do wszystkich ciężej strawnych potraw. Stosować 1-15 g dziennie. Owoc kminku jest stosowany w przemyśle kosmetycznym jako środek zapachowy. l do 3 kropli 2-3 razy dziennie w roztworze alkoholowym lub z miodem. Kminkówka domowa. Kminkówka na świeżym. W takich celach najlepiej jest zmieszać pół na pół z majerankiem. wywołują skurcze. Dla dzieci stosować 0. ziele tymianku. Stosuje się przy zaflegmieniu górnych dróg oddechowych. Kminek wchodzi w skład mieszanek ziołowych „Herbapolu”. korzeń arcydzięgla). grochu. Brać po posiłku 125 g przy wzdęciach i niestrawności. Nalewka. Na użytek zewnętrzny Kataplazmy.5-1. Pić przez l godzinę po trochu. 216 . Stosować 1-3 g dziennie. W następstwie tego wywołuje się niedobory witamin z grupy B.1/4 do 1/2 szklanki 2 razy dziennie. Popija . żeby nie zakrztusić się.5 szklanki wody. Unikanie kminku w potrawach kapustnych. Olejek kminkowy. kapusty.in. W celu zlikwidowania objawów niestrawności stosować pół kieliszka tej kminkówki na pół szklanki ciepłej herbaty. Gastrochol. kłącze tataraku. Jeśli po obiedzie lub kolacji rozpoczną się sensacje wątrobowe. Otrzymuje się z dojrzałych owoców przez destylację z parą wodną. liść mięty. Dodawać do tłustych mięs. co może być przyczyną m. owoc kopru włoskiego.Kminek zmielony. dojrzałym zielonym kminku. brać pół łyżeczki takiego proszku i popić chłodnym płynem. które wzdymają. Stosuje się 1 łyżeczkę owoców kminku zmielonych na 1. Wodny wyciąg kminku dla karmiących matek poprawia trawienie u osesków. pół szklanki kminku. Macerować 8-10 dni. Olejek. Rhelax Owoce kminku można stosować jako przyprawę trawienną z innymi ziołami wiatropędnymi (rumianek. Rektosan. grochu. wiatry itp.2 do 2 g z miodem lub powidłami 2-4 razy dziennie jako lek wiatropędny. zemleć w niewielkiej ilości i trzymać w szczelnym słoiku. Naciągać w cieniu dwa tygodnie.5 łyżeczki tego naparu 2-3 razy po posiłkach (wiatropędne). l litr wódki.

jeśli tylko w podłożu jest dostatek próchnicy. Ponadto olejek obniża napięcie mięśni gładkich i rozszerza naczynia wieńcowe. nagie lub owłosione.9 proc. W skojarzeniu z bromkami preparaty kozłka działają skutecznie w leczeniu schorzeń narządów wewnętrznych. W Polsce rośnie w całym kraju w wilgotnych zaroślach. 0. Działanie lecznicze stwierdzono także przy kołataniu serca i skurczu naczyń wieńcowych w zespole objawów bólu (dusznica rzekoma). Zachodniej i Środkowej aż po Japonię. jest byliną z rodziny kozłowatych. niezbyt licznych. owoce bardzo drobne. Kozłek wytwarza jajowate lub stożkowate kłącza o długości do 5 cm oraz bardzo liczne. zwane walepotriatami w ilości 0. które się suszy. Swoistego zapachu nabiera dopiero w czasie suszenia. Kwitnie od czerwca do sierpnia. olejku eterycznego o charakterystycznym zapachu. w maju przed kwitnięciem rośliny. zwłaszcza ośrodki oddechowy i naczyniowe-ruchowy. Kozłek lekarski. Świeża roślina nie pachnie.0. ale zostawia posmak gorzki. zbiera się korzenie i kłącza.1.in.0 proc. a nawet na skałach. choroby Basedowa i świerzbiączek. napadowych skurczach 217 . zwany walerianą. występuje powszechnie w lesistych i wilgotnych rejonach Europy. Azji Mniejszej. migreny i histeria). walcowate korzenie o grubości do 3 mm i długości do 30 cm. alkaloidy terpenowe (pośród nich aktynidyna działająca podniecająco na koty). eliptyczno-lancetowanych listkach. Preparaty kozłka mają działanie skuteczne jako środek uspokajający. Do celów farmaceutycznych jesienią lub wiosną. skurczach mięśni gładkich.5-2. czynnościowych zaburzeniach wydzielania wewnętrznego. Korzeń w smaku jest słodki. początkowego stadium choroby nadciśnieniowej. Z kilku odmian najczęściej występuje i jest uprawiany kozłek szerokolistny o łodydze do 2 m wysokiej. Korzeń kozłka zawiera m. a przede wszystkim w ogólnych stanach nerwicowych (bezsenność. Podstawowe związki czynne kozłka stanowią trójestrowe połączenia. przeciwskurczowy i wzmacniający przy różnych zaburzeniach czynnościowych ośrodkowego układu nerwowego. natomiast w dużych dawkach działa hamująco na ośrodkowy układ nerwowy zmniejszając pobudliwość odruchową i osłabiając wrażliwość zakończeń nerwowych.KOZŁEK LEKARSKI Valeriana officinalis L. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Olejek eteryczny w niedużych dawkach umiarkowanie pobudza ośrodkowy układ nerwowy. kwasy organiczne.

cukrzyca. neurastenii. działa przeciwrobaczycowo na owsiki i glisty jelitowe. nie należy też przedawkować. świerzb. dychawica sercowa. przeciwepileptycznie. SPOSÓB UŻYCIA Napar. szyszki chmielu w równych ilościach. nadmierny napływ krwi do narządów. Odwar. migrena. omdlenia. Łyżka mieszanki na dwie szklanki wody. wzroku. kwiat rumianku w równych ilościach. kwiat rumianku 15. znosi nadfermentację jelitową i wzdęcia. Preparatów kozłka nie należy stosować przez czas dłuższy. Kłącze kozłka. Odwar. nadfermentacja jelitowa. Pić przy dychawicy sercowej. Popijać 3 razy dziennie przy pokrzywce. korzeń łopianu. korzeń goryczki. kolka jelitowa. nadczynności tarczycy. ziele bylicy pospolitej. działa także przeciwcukrzycowo. wyrzuty skórne. konwulsje dziecięce. w równych ilościach. pokrzywka. Popijać rano i wieczorem po szklance przy złym wydzielaniu żółci. częstoskurcz napadowy. nerwice wegetatywne. Pić przy padaczce. owsiki. kwiat głogu 15. niepokój. zaburzenia czynnościowe. liść mięty 30. ziele bylicy pospolitej. zapaleniu skurczowym oskrzeli. ziele srebrnika. gruźlicy płuc. słuchu. znamiona kukurydzy. liści mięty. zmniejsza częstotliwość oddawania moczu i osłabia uczucie pragnienia. kłącze perzu.0 g. kora kruszyny w równych ilościach. przekwitanie u kobiet i u mężczyzn. Zamknąć termos i zostawić na godzinę. bezsenność. przekrwienie czynne. neurastenia. Półtorej łyżki ziół zalać w termosie szklankami wody wrzącej. Pić przy nieżytowym zapaleniu jelit. pulsowanie w skroniach. w równych ilościach. korzeń arcydzięgla. Zmieszać równe ilości rozdrobnionego korzenia kozłka. liści szałwii oraz melisy. histeria. zaburzenia układu krążenia.0 g. nimfomanii. upośledzenie mowy. Przy chorobach przewlekłych używa się ich w odstępach czasu określonych przez lekarza. Kłącze kozłka. przyspieszone bicie serca na tle nerwowym. histerii. Kłącze kozłka. Kłącze kozłka. nasennie. Kłącze kozłka 60. kłącze tataraku. Kłącze działa uspokajająco. omdleniach. jest czerwiopędne i przeciwdrgawkowe.jelit. rozkurczowo. ziela serdecznika.0 g. Kłącze kozłka.0 g. liść brzozy. liść melisy 30. Odwar. nadpobudliwość psychiczna i czuciowa. wzdęcia. gdyż mogą wystąpić bóle głowy i omdlenia. liść melisy. epilepsja. ponieważ powodują zaburzenia czynności przewodu pokarmowego. Pić 2-3 razy dziennie przy przekwitaniu. złe wydzielanie żółci i soku trzustkowego. Zioła sedatywne (uspokajające). Pić przy histerii. ziele melisy.0 g. korzeń kobylaka. WSKAZANIA LECZNICZE Astma nerwicowa. korzeń arcydzięgla. ziele dziurawca. przy dermatozach i w stanach zapalnych oczu. Kłącze kozłka. Napar. Napar. Zewnętrznie działa korzystnie na skórę głowy przy łupieżu i łojotoku. Pić 2/3 szklanki 2 razy dziennie po jedzeniu w stanach pobudzenia nerwowego i bezsenności. Odwar. napady padaczkowe częściowe. kwiat bzu czarnego. bóle głowy. zawroty głowy. liść mięty. Po miesiącu stosowania kłączy kozłka należy zrobić dwutygodniową przerwę. ziele dziurawca. ziele krwawnika w równych ilościach. zaburzenia naczyniowo-ruchowe. 218 . szyszki chmielu.

Zmieszać. lekko ostudzić do 45 st. najlepiej na godzinę przed snem. Półtorej. i przecedzić do termosu. Nervosan. gdzie ziemia jest choć trochę lepsza od szczerych piasków. Wino walerianowe. Ta bylina z rodziny złożonych (Compositae) należy do najbardziej popularnych. KRWAWNIK POSPOLITY Achillea millefolium L Rośnie wszędzie. (Tinctura Valerianae). ale nie podmokła i mająca dostatek azotu. Oto jak należy je stosować. Dorosłym podawać doustnie 20-60 kropli w kieliszku wody 3 razy dziennie po jedzeniu w stanach nerwowych i nerwicy wegetatywnej. Dawki ustala lekarz. Pić 1/2 szklanki 3 razy dziennie po jedzeniu w nerwicy wegetatywnej z zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi. to zamiast ziela macierzanki dodać taką samą ilość mieszaniny kwiatów głogu i owoców głogu. popijanego 1/4 szklanki ciepłej wody w nerwicach różnego pochodzenia. Pić 2/3 szklanki po jedzeniu rano i wieczorem na godzinę przed snem w stanach pobudzenia nerwowego i bezsenności. jako środek ogólnie uspokajający. ziela dziurawca i pozostawić na 14 dni. Zmieszać równe ilości rozdrobnionych korzeni kozika. pobudzeniu nerwowym i trudności w zasypianiu. napięcia i strachu. Pomocniczo w stanach padaczkowych bez utraty przytomności po 1/2 l łyżeczce nalewki w 1/4 szklanki wody 3 razy dziennie po jedzeniu. przyrządzić wino dodając szyszek chmielowych zamiast ziela dziurawca.Zioła rozkurczowe. Pomocniczo stosować w napadach padaczkowych częściowych po 1/3-1/2 łyżeczki w kieliszku wody kilka razy dziennie między posiłkami. W przypadku nadmiernej pobudliwości płciowej. dwie łyżki ziół zalać w termosie 2 szklankami wody wrzącej i po zamknięciu odstawić na godzinę. Kozłek wchodzi w skład preparatów ziołowych produkowanych przez „Herbapol”. Przecedzić i pić po łyżce stołowej 1-2 razy dziennie. wypić na godzinę przed snem jako środek uspokajający i przywracający spokojny sen. Nalewka kozłkowa. odstawić na 10 min. Dorosłym zaleca się doustnie 3 razy dziennie po łyżeczce granulatu po jedzeniu. ponieważ główne składniki czynne. szyszek chmielowych. Napój uspokajający z Waleriana. 2 łyżki ziół zalać 2 szklankami wody wrzącej. Intrakt ze świeżych korzeni kozika działa silniej od nalewki. owoców kopru włoskiego i ziela dziurawca.7 1) wlać 15 g nalewki lub intraktu z korzenia waleriany. dodać łyżeczkę do herbaty liści melisy. czy są to wyciągi alkoholowe czy wodne. Do butelki wina gronowego (0.. często wstrząsając. przy agresywności. ziela macierzanki. w celu zmniejszenia niepokoju. nakryć i postawić nad parą na 20 min. jak olejek eteryczny i walepotriaty rozpuszczają się lepiej w alkoholu niż w wodzie. Przetwory z korzeni kozłka mają zróżnicowaną wartość leczniczą w zależności od tego. a zarazem najbardziej pożytecznych roślin krajo219 . Nervogran. Jeśli objawem nerwicy są zaburzenia sercowonaczyniowe. 60 kropli nalewki kozłkowej dodać do szklanki gorącego mleka. Dorosłym zaleca się doustnie 30-60 kropli w kieliszku wody 2-3 razy dziennie. C i osłodzić łyżką miodu.

owrzodzenia goleni. w smaku bardzo gorzki. dermatozy. Na użytek zewnętrzny Jest znakomitym środkiem dezynfekującym. ma właściwości żółciopędne i moczopędne. działa przeciwczerwiowo (robakobójczo). Krwawnik ma mocno ziołowy zapach. Kwitnie od lipca do późnej jesieni. Po ususzeniu otrzymuje się ziele krwawnika. 30 g baldaszka kwiatowego na litr wody wrzącej. kwas askorbinowy mineralne obfitujące w związki manganu. charakteryzuje się gęstym ulistnieniem i aromatycznym zapachem. ciemnozielone podwójnie pierzaste wiotkie listki. blednicę. Stosować 2-3 g dziennie na hemoroidy. pięciopłatkowe zebrane w bal-daszki kwiatki. Można również zbierać i suszyć same kwiaty. krwawnika zawiera m. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. sprzyja menstruacji. bóle reumatyczne. które należy ścinać od czerwca do w czasie rozkwitania. na kurcze o charakterze sercowym. pobudza czynności żołądka.wych. zapalenie skóry i śluzówek. pewne ilości olejku eterycznego. kamicę żółciową lub moczową. astmę. azotu. gojącym i przeciwzapalnym. wpływa uspokajająco na macicę i jajniki. 10-80 cm. krwioplucie. hamuje krwawienia. hemoroidy. Ma bezogonkowe. białe. szczególnie u młodych dziewcząt przy zbyt częstych i obfitych miesiączkach. potasu. hemoroidy. pęknięcia sutka i na przetoki oraz na różne rany. prawie prostą łodygę.in. cholinę. drobne. 220 . poprawia przemianę materii. Do celów leczniczych wykorzystuje się górne części pędów długości do 25 cm. działa wykrztuśnie i przeciwzapalnie. Stosuje się go jako lek na upławy. zimnicę. Popijać trzy filiżanki dziennie między posiłkami przez dłuższy czas na nieżyty i nerwice dróg trawiennych. garbniki. Ziele oraz sole fosforu. naciągać 120 min. Wyciąg wodny. Zazwyczaj jest wielkości o września. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Krwawnik wzmacnia działanie gorzkie i ściągające. flawonoidy.

pić przy przekwitaniu na nadmierne poty. 100 g ziela krwawnika. zaparzyć l 1/2 łyżki ziół na l 1/2 szklanki wrzątku do termosu. Dwie części ziela krwawnika i po jednej części ziela rdestu ostrogorzkiego i kory kasztanowca użyć do sporządzenia naparu. kwiatu rumianku.20 . Odstawić na 15 min. Łyżkę kwiatów krwawnika zalać wrzątkiem z półtorej szklanki i naparzać pod przykryciem l5 min. także nadgarstki przy zwyrodnieniach gośćca. 500 g świeżo zebranego. owrzodzenia jelita grubego i hemoroidy. Świeży sok z ziela osłodzony miodem i rozprowadzony mlekiem pić na czczo po 23 łyżki dziennie przy wszelkiego rodzaju awitaminozach.Tinktura. ziela jemioły . Stosować do wcierania w chory kręgosłup.20 g. Przechowywać w lodówce. Syrop. 1200 g cukru. Odwar z ziela krwawnika .40 g. Napar z ziela krwawnika . i przecedzić. Uwaga. 100 g świeżych liści krwawnika. Otrzymany sok przecedzić i dodać dla utrwalenia jedną część spirytusu 95 procentowego na 4 części soku. 5. Mają one jednak silniejsze działanie przeciwzapalne i rozkurczowe. Pić trzy razy dziennie po łyżeczce w 1/4 szklanki wody lub soku owocowego. ziela dziurawca . Odstawić na 15 min. zmiksować lub odcisnąć w sokowirówce. kwitnącego ziela przepuścić przez maszynkę. Na użytek zewnętrzny Zebrane do butelki baldaszki kwiatu krwawnika zalać wódką żytniówką 2 cm powyżej ziela. gdy nastąpiło uszkodzenie błon śluzowych. A oto kilka recept z zastosowaniem krwawnika 1. jak choroba wrzodowa. 3. Stosować 20-30 g dziennie. Może także zastępować rumianek. kory kruszyny i liści mięty w równych ilościach stosować przy zaparciu przewlekłym. Odwar z mieszanki ziół krwawnika. ziela tasznika . stosować w przewlekłych zaburzeniach trawiennych z krwawieniem. który polecam przy hemoroidach (trzy razy dziennie po pół szklanki). kłącza kozłka . kłącza tataraku .30. napar popijać trzy razy dziennie po pół szklanki od chwili zajścia w ciążę (przy ronieniu nawykowym). Stosować 20-30 kropli trzy razy dziennie. 4. korzenia biedrzeńca. zmieszać. W zaburzeniach miesiączkowania i dla usunięcia z organizmu związków toksycznych pić trzy razy dziennie po 2/3 szklanki naparu.2 części oraz po jednej części kłącza tataraku i nasienia kozieradki popijać na wzmożenie potencji przed 60 rokiem życia. Wyciągi z kwiatów można podawać doustnie w stanach nieżytowych przewodu pokarmowego nawet wówczas. Pić 3 razy dziennie porcjami w stanach zapalnych przewodu pokarmowego. Kwiaty krwawnika można stosować podobnie jak ziele. Łyżkę ziela zalać wrzątkiem w ilości półtorej szklanki i naparzać pod przykryciem 15 min. Napar z kwiatów.20. 50 g ziela tasznika.16. do sporządzania przymoczek i przemywania oczu. Sok na spirytusie. co wywołuje miesiączkowanie.15. 600 g wody. ziela bratka. 221 . ziela drapacza. Sok ten zachowuje wszystkie właściwości lecznicze przypisywane krwawnikowi. Gotować do konsystencji syropu. Napar ten można stosować do płukania w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła. ziela srebrnika . 50 g ziela rdestu ostrogorzkiego. 6. Napar z ziela. kolana. 2.

działają znieczulająco i antyreumatycznie. Postępować tak trzy razy dziennie w leczeniu pokrzywki. a wytworzoną pianę rozprowadzić cienką warstwą. hamują nadmierny rozwój flory bakteryjnej. LAWENDA LEKARSKA Lavandula officinalis Chaix ex Villars Lawenda lekarska dość powszechnie uprawiana w krajach europejskich. częściowo przez płuca z wydychanym powietrzem. Olejek lawendowy wywiera jakościowo takie samo działanie jak kwiaty. „Herbapol”) w aerozolu stosować w sposób następujący: zmienioną chorobowo skórę spryskać z odległości kilku centymetrów. Pulmosan. Rektosan. dobrze się resorbuje. Podany doustnie działa silnie na przewód pokarmowy. Kwitnie od czerwca do września. działają moczopędnie. jest znaną od stuleci rośliną leczniczą. Krwawnik wchodzi w skład następujących preparatów produkowanych przez „Herbapol”: Cholagoga II. zawierający do 60 proc. Głównym składnikiem lawendy jest olejek eteryczny. Kwiatostany ścina się półtora tygodnia po rozwinięciu pierwszych kwiatów.Do stosowania zewnętrznego sporządza się napar z dwu łyżek ziela na jedną szklankę wody. 222 . uspokajają akcję serca i podnoszą jego odporność. Digestosan. przeciwdziałają wzdęciom i bólom brzucha spowodowanym nagromadzeniem gazów. Do kąpieli brać 2-3 garście ziela na 2 litry wody. jest wydalany częściowo z moczem. sprzyjają wydzielaniu soków trawiennych i wzmagają ruchy perystaltyczne jelit. z którego jest pozyskiwany olejek lawendowy. Ziele lawendy charakteryzuje się swoistym przyjemnym zapachem. a w smaku jest gorzkie i szczypiące. octanu linalolu. w tym i w Polsce. Sklerosan oraz Calmagina. Są one surowcem leczniczym. Sanofil (prod. Pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego. Nervosan. świerzbiączki i kontaktowego zapalenia skóry. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Kwiaty lawendy maja właściwości antyseptyczne i bakteriobójcze. wiatropędnie i napotnie oraz żółciotwórczo. wyprysku alergicznego. lecz znacznie silniejsze.

a olejek lawendowy zasypki Mykodermina. Przeciwwskazania. świerzb. wrzody na nogach (proste i zakażone. 5 kropli olejku na cukrze poprawia apetyt i trawienie. dolegliwości płucne. wegetatywne nerwice. wzdęcia jelitowe. jako środek przeciw przewlekłym bólom mięśniowym i stawowym. dolegliwościach serca i uderzeniach krwi do głowy. chorobie wrzodowej czynnej. skąpomocz. gojący. ugryzienie zwierząt. dolegliwości dróg oddechowych. pozostałość po paraliżu. Pić dwie szklanki dziennie między posiłkami jako lek wiatropędny lub uspokajający. histeria. puchlinie wodnej. młodzieży i osób starszych. Użyta do okładów bądź kąpieli drażni nieco skórę. oparzenia. pasożyty jelitowe. nieżycie oskrzeli z rozedmą. zawroty głowy. reumatyzm. do inhalacji lub w aerozolu w nieżycie jamy ustnej. bezsenność. trądzik młodzieńczy i różowaty. łysienie. mdłościach (szczególnie nerwicowych). skrofuły (gruźlica węzłów chłonnych). W tych przypadkach stosuje się napar kwiatów. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. miesiączkowanie bolesne i skąpe. Nalewka alkoholowa. blednica. kaszel napadowy. zapalenie pęcherza moczowego. biegunka. 40 kropli trzy razy dziennie na łyżce przegotowanej wody. Naciągać 10 min. gruźlica. rozszerzając naczynia włosowate. nieżycie u palaczy tytoniu i w początkowym okresie ropnia płuc. l łyżeczka kwiatów na szklankę wrzątku. zapalenie oskrzeli. egzemy chroniczna lub okołoodbytowa. depresja. a także przy nieżytach i zaburzeniach dróg trawiennych. wątłość dziecięca. upławy białe. kroczowa. jelit i wyrostka robaczkowego. odkażający. grypa. Na użytek zewnętrzny Rany różnego rodzaju.Na użytek zewnętrzny Lawenda może być użyta jako środek antyseptyczny. dur. Działa moczopędnie. gardła. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma. pasożytobójczy i owadobójczy. 223 . migreny. zapaleniu korzonków nerwowych. robaki. oskrzeli i przewodów nosowych. zmniejszenie łaknienia u dzieci. drgawki. Reguluje nerwowy układ skórny. przetoka odbytu. pobudzenie nerwowe. Nie należy stosować olejku lawendowego w ostrych i podostrych zapaleniach żołądka. Olejek lawendowy stosuje się rzadko i raczej jako lek pomocniczy w zakażeniach oskrzeli. zwiotczenie żołądka i jelit. poważnych schorzeniach wątroby i nerek. działa przeciwbólowe. żmij (leczenie pomocnicze). w krwawieniach w przewodzie pokarmowym. ukąszenia owadów. nadciśnienie. wszawica. upławy białe. Wyciąg z kwiatów lawendy jest składnikiem kropli Nervosol. choroby infekcyjne. skurcze mięśni. zgorzelinowe). gorączka z osutką (z wypryskami na twarzy). nadmierna pobudliwość. usuwa mdłości. rzeżączka.

Recepty z wykorzystaniem kwiatów lawendy bądź olejku 1. (Jedna część lawendy + 5 części spirytusu). Dodać litr wody i stosować do irygacji przy upławach. kwiat wrzosu. Zaparzać garść ziół na litr wrzątku. liść podbiału. 2-5 kropli z miodem lub roztworem alkoholowym używać dwa razy dziennie jako środek znieczulający. W równych ilościach kwiat lawendy. 8.in. ziele macierzanki.) można używać do rozpylania w lokalach użyteczności publicznej. do wcierań i przemywań. 2. Napar przy nerwicy żołądka. Stosować l łyżkę mieszanki na l szklankę wrzątku. Napar na wrzód żołądka. Napar przy dychawicy oskrzelowej. Napar przy opuszczeniu żołądka i przeczulicy. co jest praktykowane m. liść pokrzywy. naciągać 10 minut. Kwiat lawendy. Łyżkę tej mieszanki wsypać do szklanki wrzątku. liść szałwii. przesączyć przez płótno. Kwiat lawendy. Napar z pięciu kwiatów. ziele rzepiku. kwiat tarniny. Kwiat lawendy. Garść kwiatów gotować przez 10 min. Gram olejku wzięty na czczo hamuje wrażliwość nie naruszając sprawności intelektu. w litrze wody. Płyn (napar) do kąpieli dla otyłych. a także jako środek moczopędny. Kwiat lawendy. ziele krwawnika. anyż. ziele przełącznika. Na użytek zewnętrzny Odwar. 224 . Napar przy nadciśnieniu. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki naparu. we Francji. Zaparzać l łyżkę ziół na l szklankę wrzątku.Olejek eteryczny. Macerować przez jedną noc. Pić w równych ilościach dwa razy dziennie po 1/2 szklanki naparu. 5. Stosować na egzemę suchą. w równych ilościach. Kwiat lawendy. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki naparu. ziele jemioły. ziele bazylii. kwiat ruty. kłącze tataraku. ziele maliny. 6. liść mięty. jagody jałowca. ziele tasznika. 7. kwiat ślazu dzikiego. Wypijać dwie szklanki dziennie przy chorobach infekcyjnych i gorączkach napadowych. Alkoholat. kwiat tarniny. ziele bukwicy. Kwiat lawendy. żarnowca i bratka polnego. nasienie kozieradki.5 l oleju z oliwek i trzymać w kąpieli wodnej przez dwie godziny. Stosować l łyżkę ziół na szklankę wrzątku. korzeń prawoślazu. 10 g lawendy oraz po 5 g kwiatów kaczeńca błotnego. liść szałwii. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki naparu. ogórecznika lekarskiego. po czym wlać do kąpieli. liść melisy. Stosować na reumatyzm. kwiat bzu czarnego. korzeń mniszka. Do przemywania i bandażowania ran (także po oparzeniach) stosować mieszankę wodną o stężeniu 2-4 proc. ziele dziurawca. ziele dziurawca. Napar przy nerwicy serca. ziele glistnika. 4. ze 100 g olejku lawendowego oczyszczonego z terpenów i 900 g siarkorycynianu sodu. Maść. kłącze tataraku. Popijać porcjami w ciągu dnia. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po l szklance. 3. siemię lniane. liść mięty. Garść kwiatów wsypać do 0. Kwiat lawendy. ziele nostrzyku. Napar przy migrenie. Mieszankę (2 proc.

10. W starożytności. cytrynowego.2 proc. liść melisy. a w stężeniu 5 proc. Miejsce ukąszenia smarować mieszanką olejku lawendowego. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem i na noc po 1/2 szklanki naparu. Warto wiedzieć. Pić dwa razy dziennie po l szklance naparu. 15. liść rozmarynu. co należy macerować przez miesiąc. Lotne wydzieliny olejku lawendowego (opary) niszczą w ciągu dwunastu godzin pneumokoki i paciorkowce. zwichnięcia. zapaleniu krtani i płuc. stawowych i zapaleniu korzonków nerwowych. korzeń arcydzięgla. 4 g azotanu bizmutu. Kwiat lawendy.5 proc. do aromatyzowania pościeli i kąpieli oraz zabezpieczenia tkanin przed molami. a następnie odfiltrować przez czystą watę i lejek. W lecznictwie ludowym olejek lawendowy używany jest do wcierań w bólach mięśniowych. koszyczki rumianku aa 50. gronkowca i dyfterytu. Na zakończenie tego artykułu o właściwościach leczniczych lawendy dodajmy kilka jeszcze informacji. liść orzecha włoskiego. stosowano wodę lawendową. natomiast przy stężeniu 0. 11. alkoholu. Kwiat lawendy. W Bułgarii stosuje się olejek lawendowy w stomatologii oraz do inhalacji przy nieżycie nosa. Napar przy schizofrenii. Właściwości antyseptyczne olejku lawendowego są silniejsze niż fenolu. Krem do smarowania pęknięć odbytnicy. . l g lawendy bezterpenowej. drobnolistna dwa tygodnie wcześniej. szyszki chmielu. Należy do pospolitych. do leczenia zapalenia powiek. cynamonowego i goździkowego + wazeliny białej. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po l szklance naparu. olejku miętowego i alkoholu w równych ilościach. krezolu i gwajakolu. 13.bakterie gruźlicy. drzew przydomowych i przydrożnych. Kwiat lawendy. Lipa należy do roślin miododajnych wysoko cenionych przez pszczelarzy. miętowego.0. szczególnie popularnych na niżu. 14. 15 g białej wazeliny. LIPA SZEROKOLISTNA Tilia platyphyllos Scop. kwiat tarniny. liść pokrzywy. a także na miejsca stłuczone. 10 g tlenku cynku. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po l szklance. liść rozmarynu. 225 . LIPA DROBNOLISTNA Tilia cordata Mili.9. Po jednym gramie następujących olejków: lawendowego. Krem przeciwko świerzbowi. liść mięty. kłącze kozłka lekarskiego. dotknięte paraliżem. Otrzymuje się ją z mieszanki 60 g świeżych liści lawendy i litra 40 proc. 5 g oleju wazelinowego. że olejek lawendowy w stężeniu 4. ziele ruty. liść melisy. Środek na ukąszenia owadów. Suszony kwiat lawendy może być stosowany jako środek przeciwko wszom. Kwiat lawendy. korzeń lubczyka. Napar przy padaczce. Napar przy bezsenności. Napar przy histerii. korzeń łopianu. kwiat głogu. 12. Lipa szerokolistna zakwita w początkach lipca. kwiat wrzosu. dzięki czemu zbiór kwiatów z obu gatunków nie nakłada się w czasie. zabija bakterie tyfusu. występuje także często w parkach.

wykazuje właściwości napotne. bądź ogrzewać nie doprowadzając doi wrzenia. dodać 2 łyżki syropu malinowego. Zmieszać 50 g kwiatów lipy. Napar. bezsenność. C. Zioła napotne. delikatny zapach. Ciepłe wypić wieczorem przed snem. konwulsjach. miażdżyca. migrenie. niestrawność. Odstawić na 10 min. W miękiszu komórki kwiatostanu znajdują się śluzowe gruzły szczawianu wapniowego. Zalać 2 łyżki ziół dwiema szklankami wrzątku i postawić na parze pod przykryciem na 15 min. Kwiat lipy. Kwiatostany mają przyjemny. Pić 1/3 szklanki 3 razy dziennie po posiłkach w stanach pobudzenia nerwowego. Pić 3 razy dziennie przy złej pigmentacji skóry. zawiązać i zanurzyć w wannie wypełnionej do 1/3 wodą o temperaturze do 40 st. wymiotach nerwowych. Łyżkę mieszanki zalać szklanką wrzątku i naparzać pod przykryciem 15 min. Zmieszać kwiat lipy. uspokajające. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Kwiatostan.Surowcem leczniczym jest kwiatostan. WSKAZANIA LECZNICZE Skurcze. astmie. SPOSOBY UŻYCIA Napar. kwiat bzu czarnego i owoc berberysu lub kłącze perzu. nerwice. który zbiera się wraz z szypułką i przykwiatkiem w formie lancetowatego listka. jednocześnie przyjmować wit. i przecedzić. używany najczęściej w postaci naparu. przecedzić. Naciągać 10 min. po 10 min. plamach wątrobowych. kłącze pięciornika w równych ilościach. C i polopirynę S lub scorbolamid. kaszlu. przeciwskurczowe. gorączka nosa. Napar z kwiatów lipy z liśćmi pomarańczy. Pozostać w kąpieli 20 min. ziele krwawnika. Zioła uspokajające. Przecedzić i wlać napar do wanny. gardła. Szczypta kwiatów na szklankę wrzątku (15-30 g na litr wody). Odstawić. korzeni kozłka i liści melisy. piegach. Popijać 3 razy dziennie. Zmieszać po 20 g kwiatów lipy. Pić przy nerwicy. Zioła zalać dwoma litrami wrzącej wody i pozostawić na parze pod przykryciem na pół godziny. infekcje dróg oddechowych. Po 226 . moczopędne. 30 g rozdrobnionego kłącza tataraku oraz po 20 g kwiatów lawendy i kwiatów lub ziela wrzosu. Wytrawione po odcedzeniu zioła umieścić w woreczku płóciennym. histeria. w smaku są śluzowate słodkie. ziele szałwii. wskazany jest na wzmożenie krzepliwości krwi. Zioła do kąpieli.

Posiekane listki można dodawać do sałaty. działa przeciwskurczowo. na piaskach i w lasach sosnowych. Znanych jest szereg odmian. Lipa dziki (Tilia silvestris) jest również rośliną leczniczą. MACIERZANKA PIASKOWA Thymus serpyllum L. garbniki. a jako surowiec leczniczy wykorzystuje się kwiaty i drzewo. a zewnętrznie jako zasypkę przy ropiejących i cuchnących ranach i wrzodach. przeciwzapalnie. Kwiat lipy stosuje się zewnętrznie do okładów na rany i wrzody oraz do płukania jamy ustnej przy stanach zapalnych. do obmywań oraz irygacji. mięsa pieczonego i mielonego. Do użytku wewnętrznego stosuje się węgiel przynajmniej w godzinę po zażyciu środka przeczyszczającego. Zawartość fenoli dochodzi do 60 proc. karwakrol. Stosować jako odwar. związki goryczkowe. zatruciach. usprawnia transpirację i ma właściwości przeciwskurczowe. przy podrażnieniu i świądzie skóry. pobudza serce i nerwy (więc 227 . Stosować 1-2 łyżki z mlekiem lub wodą. usuwania piegów. Kuracja trwa 10-20 dni. tymol. 40 g drewna bez kory i rdzenia środkowego gotować w litrze wody. Taka kąpiel działa uspokajająco. kwasy organiczne. działa napotnie i często przerywa ostry nieżyt nosa. W Polsce jest pospolita na niżu. zawiera między innymi: p-cymen. flawonoidy. Węgiel lipowy (Carbo Tiliae). Wskazana jest do drenowania wątroby i żółci. sosów gotowanych. Macierzanka piaskowa należy do rodziny wargowatych (Labiatae) i ma zastosowanie jako przyprawa podobnie jak tymianek. ułatwia zasypianie. wiatrach. sole mineralne. Z drewna lipowego uzyskuje się dobry węgiel rysunkowy. ma właściwości moczopędne. Kwiat lipy wchodzi w skład Degrosanu i Pyrosanu produkowanych przez „Herbapol”. wszystkich składników. aż zostanie 1/4 odwaru. pielęgnowania cery. C. rozpuszcza kwas moczowy. do nadzienia mięsnego. dezynfekcyjnie (dzięki zawartości związków fenolowych). Powtórzyć po czterech miesiącach. ściągające.wyjściu z wanny nie wycierać się. obniża ciśnienie tętnicze krwi. Proszek z dodatkiem sproszkowanych liści szałwii służy także do czyszczenia zębów. terpineol). zażywać przy biegunkach. Korzystnie jest wziąć wit. a więc do rosołów. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Ziele macierzanki stosowane wewnętrznie działa wykrztuśnie (drażni błonę śluzową żołądka. Surowcem leczniczym macierzanki jest ziele. Główne związki: olejek eteryczny (do 0. Wypijać na ciepło w ciągu dnia podczas posiłku lub między posiłkami. z nasion otrzymuje się olej jadalny. regeneruje skórę i czyni ją elastyczną. Rutinoscorbin i popić ciepłą herbatą z dodatkiem soku malinowego + szczypta imbiru + sok z 1/2 cytryny i cynamonu. co wywołuje efekt wydzielniczy w oskrzelach). Kąpiel oraz liście kwiatów lipy można stosować przy konwulsjach dziecięcych i zmęczeniu.6 proc. ale owinąć prześcieradłem kąpielowym położyć do łóżka i ciepło okryć.

nadmiernym wydzielaniu żółci. przy ischiasie. dla poprawienia krążenia. biegunkach. Napar do płukania ust i do obmywań przygotować z rumiankiem. wapnia oraz potasu. Napar na zapalenie okostnej zębowej. przy przewlekłym suchym kaszlu (inhalacje z naparu). nieżytom dróg oddechowych. puchlinie wodnej. wzdęciach. ukłucie owadów. nieżycie żołądka. niedomodze wątroby. chorobom pęcherza. mimowolnego moczenia nocnego. odcedzić i popijać do 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie na pół godziny przed posiłkiem. niedomodze wątroby.nieznacznie ściągające. blednicy. E. Ziele wchodzi w skład Septosanu. Stosowane zewnętrznie działa bakteriobójczo. chorobach pęcherza moczowego. babkę wąskolistną (lancetowatą).zalecane przy neurastenii). Zwykle wchodzi w skład wieloziołowych mieszanek. oparzenia. niewydolności wieńcowej. przewlekłego. W tym ostatnim przypadku można popijać 2 łyżeczki octu jabłkowego z l łyżeczką miodu na szklankę wody cieplej (nie gorącej). kwiat rumianku. glistach. niedokrwistości. D. liść mięty. nagietek lekarski (kwiat). reumatyzmie. nadmiernym wydzielaniu wątroby. Przy zapaleniu okostnej należy uzupełnić niedobór witaminy A. liść szałwii. biegunkach. Czesław Klimuszko stosował ziele macierzanki do leczenia rozedmy płuc i nieżytu oskrzeli. zwiotczenia żołądka. lipę drobnolistną 228 . wzdęciach. przeciwzapalnie. krztuśca (koklusz). dla dzieci cierpiących na krzywicę lub skrofulozę. blednicy. a do tamponowania i irygacji dodawać krwawnik pospolity (kwiat). gardła. nerwicy serca. Płukać zęby co kwadrans ciepłym naparem. l łyżka ziela macierzanki na 1. artretyzmie. zranienia. bronchitach i astmie. świądu (stosować kąpiele). Macierzanka jest rzadko używana osobno. suchego kaszlu. biegunkach. Napar dodaje się do kąpieli wzmacniających dla nerwowo wyczerpanych. Napar macierzanki jest stosowany w przypadku upartego. sromu i pochwy . kamicy nerkowej fosforanowej i węglanowej. kurczach jelitowych. przeciwko puchlinie wodnej. do przemywania oczu noworodkom w stanach zapalnych. bronchitach i astmie. naciągać 10 minut. Ziele macierzanki. zapalenia przydatków. nostrzykiem żółtym. szałwią. dusznicy bolesnej. jest zalecane na uszkodzony naskórek. niedokrwistości. ostrego swędzenia warg sromowych i przedsionka pochwy (kompresy). Ks. niedokwaśność. dychawicy sercowej. przy kurczach jelitowych.5 szklanki gorącej wody. Napar macierzanki działa jako środek wykrztuśny i powiększający łaknienie lub po posiłku jako środek wiatropędny. nieżytom żołądka. nieżycie dróg oddechowych. a na błony śluzowe jamy ustnej.

Majorana hortensis Moench. SPOSÓB UŻYCIA Maść. 229 . kurcze mimiczne. wycieńczenie. niezrównoważenie psychiczne.lub szerokolistną. ogólne osłabienie. zapalenie tętnic. neurastenia. cechuje się właściwościami wzmacniającymi i nieco wzbudza czynność płciową. wątłość. Wprowadzać na waciku do nosa kilka razy dziennie lub na noc przy katarze przeziębieniowym i przy bólach głowy spowodowanych zapaleniem zatok bocznych nosa. kurcze dróg oddechowych. Pyłek z macierzanki z miodem jest również stosowany przeciw kaszlowi i jako środek antyseptyczny. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma. MAJERANEK OGRODOWY Origanum majorana L. paraliż. nadmierna wrażliwość seksualna. Pyłek kwiatowy z macierzanki jest bardzo korzystny dla usprawnienia krwiobiegu. Na użytek zewnętrzny Brak sił. kurcze trawienne (połykanie powietrza). Napar taki można dodawać do kąpieli dla rekonwalescentów i osób starszych. migrena. sosnowego lub jałowcowego w proporcji jedna kropla na l dag maści. do którego można dodać olejku majerankowego. lęki. nieżyt żołądka i jelit. Suszone ziele używane jest jako przyprawa. Jest gotowa maść majerankowa. nerwobóle reumatyczne. zapalenie przewodów nosowych i niedrożności nosa przy oddychaniu. U nas występuje w uprawie. przewlekły katar nosa oraz przewlekłe zapalenie zatok bocznych nosa. a następnego dnia przetopić i odcisnąć przez gęste płótno zielonkawy tłuszcz. Majeranek towarzyszy człowiekowi od niepamiętnych czasów. Ponadto wzmacnia działalność umysłową. Otarty z łodyg majeranek utrzeć pół na pół ze smalcem. Także do smarowania miejsc stłuczonych i spuchniętych. świetna przy katarach nosa u dzieci. obawy. Właściwości lecznicze ma całe ziele majeranku. bezsenność.

Stosować 3-4 krople 2-3 razy dziennie z miodem.4 proc. niszczy zarazki gruźlicy i wirusy grypy. W Polsce jest uprawiana przez pszczelarzy oraz na plantacjach zielarskich. Napar z majeranku słodzonego wpływa korzystnie na jakość głosu u śpiewaków. Jest 230 . WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Melisa działa uspokajająco w niektórych postaciach astmy. kapusty. jest wskazana w chorobach żołądka. należy przechowywać w miejscu chłodnym. kwitnie w lipcu i sierpniu. Popijać 2-3 razy dziennie przy przeziębieniach.0 g. macicę. miętą. korzeniem lubczyka. Popijać przy nadkwasocie napar z l łyżki mieszanki. Olejek przeciwskurczowy. babką zwyczajną. które należy zbierać przed okresem kwitnienia i ponownie w sierpniu.0 g. pochodząca z rejonu śródziemnomorskiego bylina z rodziny wargowych. tysiącznika oraz kłącze tataraku i koper po 10. tłuszczu. sałatek. substancji zapachowych. ziele szanty 40. koprem ogrodowym. Pół łyżeczki ziela na pół szklanki wrzątku. Ziele majeranku. wieprzowiny. Dorasta do 125 cm wysokości. 300 kropli nalewki z arniki ze 100 ml wyciągu wodnego z majeranku używać po l łyżeczce 2 razy dziennie przy artretyzmie. Brać l łyżeczkę z naparem przed snem.4 proc. charakteryzuje się silnym. serce. Olejek majerankowy kupowany w aptece. Popijać 1-3 łyżeczki przed snem na bezsenność i lęki. Działa wzmacniająco na mózg.Napar. które wykorzystywane są także w przemyśle kosmetycznym. 5-20 g dziennie można stosować dodatkowo z innymi lekami przeciwskurczowymi. po 25 g cukru i laktozy. Liście i ziele. przyjemnym zapachem cytrynowym i lekko gorzkawo-korzennym smakiem pochodzącym z olejku eterycznego wydzielanego przez liście z gruczołów zawierających do 0. nerwicach serca. układ trawienny oraz przeciwskurczowo i rozkurczowo na mięśnie gładkie jelit. suchym i ciemnym. Naciągać 10 minut. Wąchanie naparu z majeranku przeciwdziała katarowi. Wyciąg wodny. braku apetytu i przy każdym objawie niestrawności. fasoli. Popijać 2-3 razy dziennie przy przeziębieniach. Surowcem leczniczym są górne części łodygi z kwiatami oraz liście. Olejek o stężeniu 0. Owocem melisy jest rozłupnia zawierająca do 20 proc. w neurastenii. zmniejsza napięcie mięśni jelita grubego. razowego chleba. poprawia apetyt i trawienie. Ziele majeranku wchodzi w skład mieszanki wiatropędnej dla dzieci wraz z rumiankiem. Napar. Liście melisy są bogatsze w substancje czynne niż pędy. Naciągać 10 minut. kolce jelitowej. hyzopem lekarskim i zielem lebiodki. krwawnika. Wyciąg wodny: 50 g majeranku oraz po 25 g kozika lekarskiego i sałaty głowiastej. zaflegmieniu płuc. Ta ciepłolubna. Majeranek zmielony z kminkiem dodawać do grochu. MELISA LEKARSKA Melissa officinalis L. 50 kropli olejku z majeranku.

nadmierne bicie serca. napady nerwowe. bóle serca. Wykazuje także słabe działanie moczopędne. Napar. wyciąg płynny jest składnikiem kropli Nervosol. Popijać 2 razy dziennie po 1/2 szklanki. braku mleka u karmiących. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Migrena wywołana złym trawieniem. bezsenność. niedokrwistość. granulat Nervogran. kolka jelitowa. łagodzi bóle menstruacyjne i wpływa regulujące na menstruację. melancholia. epilepsja. Zmniejsza nadpobudliwość płciową. W podobny sposób stosuje się torebki ekspresowe z melisy. pobudliwość. ucha. niestrawność. a więc wpływa na przedłużenie życia. Wywar. menstruacja bolesna.środkiem pobudzającym fizycznie i umysłowo. nerwobóle twarzy. astma. neurastenii. drgawki dziecięce. w sprzedaży są herbatki ekspresowe Melissa-fix). SPOSÓB UŻYCIA Liście melisy wchodzą w skład preparatów i mieszanek ziołowych (Nervosan. skąpe miesiączkowanie. uczucie niepokoju.. omdlenie. przeciwbakteryjnie. l łyżkę wierzchołków melisy z kwiatami zalać l 1/2 szklanki wrzątku. depresja. zapalenie jajników. Działa przeciwbólowe. anemia. choroby żołądka. wrzody. nasenne oraz przeciwzapalne. skurcze. Jedną łyżkę melisy zalać w termosie szklanką wrzątku i naciągać przez l godzinę. stany zapalne dróg żółciowych i trzustki. Popijać do trzech łyżek dwa razy dziennie jako środek uspokajający i rozkurczowy. rany. wzmacnia pamięć. Znosi nadmierną fermentację i wzdęcia. słabe przyswajanie składników pokarmowych. zaniki pamięci. wymiotach ciężarnych. zębów. Jest środkiem napotnym i wiatropędnym. spazmy. naciągać 10 min. zawroty głowy. urazy. Na użytek zewnętrzny Ukąszenia owadów. Jest środkiem przeciwwymiotnym u kobiet ciężarnych oraz mlekopędnym. szum w uszach. głowy. niedowładzie nerwowym pochodzenia reumatycznego. Napar lub sproszkowane ziele (po łyżeczce) stosować 2-3 razy dziennie przy blednicy. przeciwwirusowo. przeciwczerwiowo. 231 . gotować 1-3 min. przeciwdziała niedokrwistości. bóle gośćcowe i reumatyczne.

Wino melisowe. chłodzące i kojąco. Po 25 g liści melisy i rozdrobnionego korzenia biedrzeńca. Na skutek stresów przewód ten spazmatycznie zamyka się i wówczas żółć oraz sok trzustkowy wracają swoimi przewodami w kierunku wątroby i trzustki wywołując ich stany zapalne. 16 g korzenia arcydzięgla i 125 g skórki pomarańczowej. Przecedzić przez płótno i dodać 200 g kolendry. 26 g rozdrobnionych liści melisy macerować 3 dni w pół litra białego wina gronowego. Popijać po 2 łyżki 3 razy dziennie jako środek uspokajający i przeciwskurczowy. odstawić na godzinę. Mieszanka do leczenia nerwicy serca. potrząsać zawartość raz dziennie. Odwar z melisy można dodawać do kąpieli. Melisy można używać do sporządzania mieszanek ziołowych. wypić całość na 2 godz. 40 g zmiażdżonej gałki muszkatołowej. Dorosłym zaleca się 30 kropli na ćwierć szklanki wody trzy razy dziennie po jedzeniu (w razie potrzeby dawkę można zwiększyć do jednej łyżeczki przed snem). Półtorej łyżki ziół zalać w termosie 2 szklankami wody wrzącej. potrząsać raz dziennie. Popijać po kieliszku raz dziennie jako środek pobudzający łaknienie. zalać mieszankę składającą się z 500 g liści i kwiatów melisy. rozdrobnionego korzenia arcydzięgla i korzenia kozłka oraz rozgniecionych owoców kopru włoskiego. po 15 g ziela dziurawca i ziela bożego drzewka oraz 10 g szyszek chmielił i liści mięty. rozlać do butelek. Trzema litrami wina alkoholizowanego o mocy do 30 proc. po 15 g rozgniecionego owocu głogu i ziela serdecznika oraz po 10 g ziela jemioły i ziela srebrnika. Mieszanka o działaniu przeciwnerwicowym. poprawiający pracę żołądka oraz jako środek przeciwskurczowy otwierający wspólny przewód idący z wątroby i trzustki do dwunastnicy. W stanach zwiększonego napięcia nerwowego. lawendy. Po 26 g melisy i ziela krwawnika oraz po 10 g liści pokrzywy. przed snem. Woda melisowa. Zamknąć termos. Na użytek zewnętrzny Okłady z naparu ze świeżej melisy stosuje się na rany. stosownie do wieku. Oto kilka recept 1. Zakorkować naczynie i macerować 8 dni. arcydzięgla i szyszek chmielu. Popijać po pół szklanki 3 razy dziennie po posiłkach. Nie zaleca się popijania melisy w przypadku upałów i nadmiernego pragnienia. przecedzić. kwiatów nagietka. co działa uspokajająco w przypadku schizofrenii i innych zaburzeń układu nerwowego. Olejek z melisy służy do wcierań przy migrenie oraz na bolące miejsca reumatyczne. Po 25 g liści melisy i kwiatów rumianku. kozłka lekarskiego. zakorkować. Przecedzić i dodać 350 g wody destylowanej. Macerować 9 dni. Preparaty z ziela melisy stosowane w zalecanych dawkach nie wywierają działania szkodliwego. Pół łyżki ziół zalać szklanką wrzątku i naparzać pod przykryciem 15 min. co działa Jęcząco. a także w przypadkach bolesnego miesiączkowania oraz kurczów mięśni. 4. 4 g sproszkowanego cynamonu i 2 g goździków. Popijać po przecedzeniu pół szklanki 2 razy dziennie po jedzeniu. 2. Jest to płyn zawierający wyciągi z melisy. Przecedzić. Po 24 godzinach przefiltrować. 232 . Półtorej łyżki naparzać w 2 szklankach wody wrzącej w termosie przez 2 godziny. 3. zależnie od zaawansowania schorzenia. uczucia niepokoju i przy trudnościach z zasypianiem można stosować Nervosol. dzieciom należy podawać odpowiednio mniej. Mieszanka o działaniu uspokajającym i nasennym.

Nervosan. Z mięty otrzymuje się szereg preparatów. karoten. że mięta pobudza działalność mózgu. Mięta należy do najbardziej popularnych roślin leczniczych. pobudza wydzielanie soku żołądkowego i żółci w wątrobie. likierów. Septosan i Tannosan. przyjemny zapach.Na ukąszenie os przykładać sok ze świeżej melisy. kwas askorbinowy (wit. sosów. C). Stanisław Kohlmünzer w swoim podręczniku „Farmakognozja” podaje. do koktajlów. napar. Mięta pieprzowa jest wieloletnią. Olejek miętowy jest składnikiem granulatów Cholegran i Gastrogran. pastylki. Normosan. Liście mięty pieprzowej są składnikiem granulatów Cholegran. MIĘTA PIEPRZOWA Mentha piperita L. sałat i potraw z drobiu. rutynę. który występuje głównie w młodych liściach nadając im charakterystyczny. mięta zajmuje pierwsze miejsce. kwitnącą od czerwca do sierpnia. które zawierają mentol w olejku eterycznym. Liście melisy służą jako przyprawa do zup. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Wyciąg z liści działa pobudzająco na układ nerwowy i wzmaga czynność wydzielniczą żołądka. drażetek Raphacholin i Raphalamid oraz pasty Fitolizyna. mięsa i grzybów. olejek i mentol. wątroby. rośliną z rodziny wargowych występującą w kilku odmianach i formach uzyskanych drogą hodowli. Kompres z liści melisy stosuje się na sutek przy zastoju pokarmu u matki karmiącej. że spośród ponad 20 roślin leczniczych uprawianych w Polsce na większą skalę.in. Nervogran i Normogran oraz mieszanek Cholagoga 2. Pliniusz uważał. toteż uczniowie rzymskich filozofów zwykli nosić na głowie wianki ze świeżych roślin. Surowcem leczniczym są liście. herbaty. wodę miętową. także m. a także na wybroczyn krwawe. Prof. 233 . betainę oraz śladowe ilości olejku jasmonu. Digestosan. do śledzi marynowanych. np. do napojów owocowych. do kwaszenia ogórków i pomidorów. do aromatyzowania octów.

łagodzi bóle. działa wiatropędnie. Mentol stosuje się zewnętrznie w bólach neuralgicznych i mięśniowych. ma właściwości przeciwbólowe. Olejek miętowy działa tak samo jak liście. migrenowych. opuchliźnie. w nieżycie jamy ustnej. osłabia bóle jelitowe. przywraca prawidłowe ruchy perystaltyczne. Na użytek zewnętrzny Działa antyseptycznie. przy nieprawidłowej fermentacji w jelitach. znieczula. Olejek mięty stosuje się doustnie tylko w bakteryjnym zapaleniu dróg żółciowych. wywołuje uczucie chłodu. skurczu mięśni jelit i przewodów żółciowych. wywołuje miesiączkę. Na użytek zewnętrzny Płukanie jamy ustnej i gardła naparem. obniża nieco ciśnienie krwi. bóle brzucha. zmniejsza ból i stan zapalny. wzdęcia. zmniejsza wydzielanie mleka. w dwunastnicy. przeciwpasożytniczo. smarowanie maścią lub emulsją przy nieżycie nosa i obrzęku błony śluzowej i w niektórych chorobach skórnych. utratę łaknienia. Przy dużych dawkach ogranicza i hamuje senność. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Liście mięty i ich wyciągi poleca się na zaburzenia trawienne np. działa uspokajająco. w kamicy żółciowej. SPOSÓB UŻYCIA Napar. pobudza łaknienie. reumatycznych stosuje się smarowanie olejkiem. Popijać po 1/2 szklanki 2 razy dziennie w dolegliwościach wyżej wymienionych. wymiotach. np. Przy bólach nerwowych. a w szczególności w jelitach. w kolce jelitowej. przy lekkiej niewydolności wątroby i zbyt małym wytwarzaniu żółci. drażni zakończenia nerwowe. zaburzeniach miesiączkowania. przy zapaleniu pęcherzyka żółciowego i przewodów żółciowych. lecz znacznie silniej. Inhalacje w nieżytach gardła i oskrzeli. W schorzeniach wątroby. niszczy bakterie.ułatwia trawienie. lekko pobudza popęd płciowy. biegunkach. ułatwiając odejście gazów i zmniejszając wzdęcia. l łyżka liści mięty na l szklankę wrzątku. nerwicach wegetatywnych. umożliwia prawidłowy pasaż treści jelitowej i przeciwdziała zastojom żółci w pęcherzyku żółciowym. niszcząc drobnoustroje Gram-dodatnie i Gram-ujemne. odstrasza owady. przy utrudnionym trawieniu tłuszczów np. obecności bakterii chorobotwórczych w jelitach. po zastosowaniu na błony śluzowe nosa także chłodzące i zmniejszające obrzęki w nieżytach. zawiesinę olejową w chorobach skórnych i świądzie. Na nie uszkodzoną skórę mentol działa przeciwświądowo. gardła i krtani. przeciwskurczowo. w stanach nieżytowych przewodu pokarmowego. W postaci aerozolu jest bardzo silnym środkiem bakteriobójczym również dla szczepów antybiotykoodpornych. działa przeciwskurczowo i antyseptycznie ogólnie. Jako pasta do zębów i w postaci cukierków do ssania odkaża i odświeża usta. 234 . jelit i pęcherzyka żółciowego olejek miętowy jest składnikiem złożonych preparatów ziołowych. żółtaczce. zmniejsza napięcie mięśni gładkich jelit i dróg żółciowych.

korzeń łopianu. Mentholum Valerianicum. a także w zaburzeniach pokarmowych po l łyżeczce 2 razy dziennie. Półsyntetyczna pochodna mentolu o działaniu uspokajającym. l łyżka liści miętowych + rozmarynu + szałwii + bylicy pospolitej + nagietka. kora kruszyny. jak również do kąpieli rozgrzewających dla reumatyków. 8. Kąpiele. Naciągać na zimno 8 dni w 2 litrach wina czerwonego. Gargarin. Krople do nosa lub do inhalacji. Vialidol). 2.Wyciąg alkoholowy z mięty. kwiat kocanki 20 części. Liść mięty 50 części. liść melisy. Przecedzić i popijać na czczo rano l szklankę w ciągu 10 dni. kwiat wrzosu. korzeń mniszka. lub obsypanych liszajami. Recepty 1. w równych ilościach. Liść mięty. Przy nerwicy żołądka miętę z szałwią i dziurawcem należy popijać stale aż do zupełnego wyleczenia. olejek eteryczny miętowy + lawendowy + cytrynowy + goździkowy + cynamonowy po l g. korzeń lukrecji. 7. Stosować l łyżkę ziół na l szklankę wrzątku. kora dębu. Te substancje działają odkażająco i hamują wzrost bakterii chorobotwórczych. 3. 1/2 szklanki wody i tyleż wina. 5. szyszki chmielu. kłącze pięciornika. w równych ilościach. Stosować do płukanek. Ziele mięty lub liść (około 100 g zaparzyć dwoma litrami wrzątku) dodaje się do kąpieli dla osób nerwowo wyczerpanych. liść pokrzywy. Mentol (syn. Krople i tabletki przy zaburzeniach neurowegetatywnych. liść orzecha włoskiego. Przy zanikaniu miesiączkowania. ziele piorunu. korzeń omanu. ziele glistnika. Napar rano i wieczorem po l szklance przy żółtaczce. W starożytności znane było działanie odkażające mieszanki złożonej z mięty. owoc kolendry 25 części. Do nosa w nieżycie. Liść mięty. anyż. Ziele mięty. Maść miętowa (mięta + kwas borny). Proszek do sporządzania płukanki do gardła. Pić 2 razy dziennie l szklankę. liść bobrka 15 części. Liść mięty. wycieńczonych chorobą. 2 razy dziennie szklankę naparu przy złej przemianie materii. 4. Stosować l część surowca na 5 części alkoholu. Stosować przy cuchnięciu z ust. ziele szanty. strączyny fasoli. ziele macierzanki w równych ilościach. kwiat kocanki w równych ilościach. Bardzo dobrze 235 . Łyżka drobno pociętego ziela. Napar przy histerii. Odwar przy zapaleniu nieżytowym jelit. Sproszkowany liść na wszystkie wyżej wymienione dolegliwości zażywa się 3 razy dziennie na koniec noża. Napar przy kamicy żółciowej (l łyżka ziół na l szklankę wrzątku). Doustnie 20 kropli w kieliszku wody 3 razy dziennie na zaburzenia trawienne. w równych ilościach. szałwii. Na świerzb. Napar przy nerwicy żołądka. Macerować i łyżeczkę mięty w l szklance wody przez l godzinę. korzeń biedrzeńca. ziele szanty. gotować 5 minut. Algorhin. Pić 2-3 razy dziennie po l szklance naparu. tymianku i macierzanki. kwiat lawendy. ziele krwawnika. Woda miętowa. 6. Liść mięty. korzeń lukrecji.

herbatek i octu. zawrotach głowy. syrop cynamonowy 10 g. rybnych. Dawkowanie leków z mięty przy kołataniu serca. Sos miętowy jest przyprawą do dań mięsnych i warzywnych. który ma działanie antyseptyczne i usuwa bóle miejscowe. przemyśle spożywczym i cukierniczym.5 kg drożdży piekarniczych. warzywnych. neutralizuje bakcyla gruźlicy. do aromatyzowania sosów. Inhalacje z olejku. wilczy ząb. drżeniu rąk.ustala lekarz. skurcz głośni. a w ślad za tym i serca.3 g dziennie (45 kropli na l gram). do którego dodano napar z łyżeczki liści miętowych jest najlepszym środkiem przeciw robakom u dzieci. woda cynamonowa 50 g. Wyciąg alkoholowy z mięty. kwiaty i liście. Olejek eteryczny z mięty zabija gronkowce w ciągu 3. zapalenia oskrzeli i zapalenia zatok przynosowych. Polewać całe ciało. U niemowląt i u małych dzieci wyciek z nosa.filtry nerkowe oraz uwalnia miąższ wątroby od toksyn. Dawka średnia 0. ale stosowany wewnętrznie musi być dawkowany. syrop z cukru 100 g. Napój żołądkowy. woda lipowa 120 g. Działanie uboczne. siedzieć w wodzie 30 minut. Stosuje się w przypadku astmy. Miód z mięty ma przyjemny smak i działa dezynfekujące na gardło i przewód pokarmowy. podobnie jak kasztan i gorczyca. Przy dawce 0. Mięta. Nosi różne nazwy lokalne (dmuchawiec. Do celów leczniczych wykorzystuje się korzeń. zup. sinicę.4 proc.25-0. win. Dodanie liści mięty do mleka zapobiega jego skwaśnieniu. Poza lecznictwem olejek miętowy używany jest w perfumerii. działa promieniująco. Tylko w ilości nadmiernej olejek miętowy podany doustnie może wywołać wymioty. wole oczy) i jest pospolitym chwastem występującym w całym kraju. Działa przepłukujące na kłębuszki . ból brzucha. Odwar z mchu korsykańskiego. Stosuje się 20 kropli w l szklance wody osłodzonej. Alkohol miętowy i anyżowy po 15 g.jest dawać do ciepłej półkąpieli 0. zatrzymanie oddechu. ból głowy. Miętę używa się przy wypieku pieczywa i do sporządzania kwasu chlebowego. sałat. MNISZEK LEKARSKI Taraxacum officinale Web. niemocy płciowej .5 godziny. W gospodarstwie domowym stosuje się kiście kwiatu mięty jako przyprawę do serów. Stosowany zewnętrznie może wywołać pokrzywkę. Popijać łyżeczkę. napojów. Liście mięty usmażone w cukrze + białko jaj stanowią ulubiony przysmak dzieci. Olejek lotny może być stosowany kilka razy dziennie do 5 kropli jako napój z miodem. świąd i przekrwienie skóry. Mniszek jest rośliną żółciopędną bardzo korzystną dla chorych na wątrobę. paraliżu. brodawnik. gdyż podrażnia żołądek. Eliksir pobudzający cały organizm. Z wychłodzonego olejku eterycznego mięty wydzielają się kryształy służące do produkcji alkoholu miętowego. Czuwający w nocy mogą wypić wieczorem napar z mięty. a po dużych dawkach zachwianie równowagi i głęboki sen. Popijać łyżeczkę na cały dzień w dwóch porcjach. Alkohol miętowy 20 g. 236 . papawa. potraw mięsnych. nalewek.

WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. Popijać 1/2 szklanki dziennie na 30 minut przed posiłkami. azotemia. choroby skórne. szkorbut. zaparcia. 237 . zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. dermatoza u wątrobowców (ciemne plamy na twarzy. gościec. żółciowych. obrzęki i zapalenie tkanki podskórnej. wzmacnia i wzbogaca apetyt przez działanie na wątrobę. zatrucie krwi mocznikiem i innymi ciałami azotowymi. Gotować 2 minuty. stwardnienie tętnic (miażdżyca). Ten napar stosuje się przy chorobach dróg moczowych. łupież. zapalenie wątroby. Pociąć 50 g (garść) korzeni i liści. paradentoza. nadmiar cholesterolu we krwi. zmniejsza przekrwienie w jamie brzusznej i osłabia stany skurczowe w przewodach żółciowych i w pęcherzyku żółciowym. niewydolność oraz marskość wątroby i następcze osłabienie czynności żółciotwórczej komórek wątroby. złej przemianie materii. oczyszcza krew. nadfermentacja jelitowa. kurzajki. przewlekłych trudnościach w oddawaniu moczu. Przecedzić do termosu. upartych wysypkach i półpaścu. zakłócenia w krążeniu krwi. kamica żółciowa i nerkowa (szczawianowa i fosforanowa). ma właściwości przeciwgnilne i przeciwszkorbutowe oraz saluryczne (usuwa z organizmu nadmiarjonów Na i K). atonia mięśni gładkich i skurcze przewodów żółciowych. Na użytek zewnętrzny Bielmo rogówki i jej zmętnienie. czyraki. Wsypać do l litra wody. niestrawności. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. zwiększona obecność mocznika i innych ciał azotowych we krwi. egzema. reumatyzm. trądziku młodzieńczym. poprawia krążenie. miażdżycy. żółtaczka. brodawki. piegi. wątroby. sinica. zbytnie przekrwienie naczyń w jamie brzusznej.Właściwości: drenuje wątrobę i przewody żółciowe ułatwiając przepływ żółci do dwunastnicy. Naciągać 10 minut pod przykryciem. astenia. skąpomocz. zwiększa wydzielanie soku żołądkowego i ułatwia trawienie pokarmów. żylaki goleni. hemoroidy. działa moczopędnie i wydala związki azotowe z moczem. jak opryszczka. chroniczne nawrotowe zapalenie dróg żółciowych. trądzik). zaparciach nawykowych. otyłość. niewydolność nerek. żółtaczce. obniża poziom glukozy we krwi w początkowym okresie cukrzycy.

NAGIETEK Calendula officinalis L. Korzeń w przełomie. Pulmosan.1520 kropli na wodzie. Na użytek zewnętrzny Mleczko białe. kości i skóry. zlewa się wino do butelek i przechowuje w ciemnym miejscu. Od wieków jest on znany i wysoko ceniony we Francji. liść czy kwiat świeżo zerwany dają mleczko. Napar z wodą destylowaną: do obmywania plamek na twarzy. Korzeń upalony wchodzi w skład dobrej kawy zbożowej i cykorii domowej. biegunkach. skąpych krwawieniach macicznych i zakłóceniach miesiączkowania. pietruszka i jej natka. Dodać miodu i śmietany. szczaw. Degrosan. krwi. A i tym tłumaczy się silne działanie nagietka w leczeniu wewnętrznym śluzówek. Nagietek zawiera również witaminę C oraz inne witaminy z grupy B. Wino na kwiatach mniszka. 5 dag drożdży winnych nastawić w ciemnym miejscu na kilka tygodni. Młode liście mniszka są dobre do sporządzania sałaty. Z nagietka ulatnia się przenikliwy zapach aromatyczny i żywiczny. ale występuje też w stanie dzikim. którym można przypalać kurzajki. Po rozrzedzeniu wodą destylowaną do przemywania oczu. Cholagoga II. a także w wielu innych krajach. brodawki. w przeciwieństwie do moczopędnych ciepłych: cebula. Normosan. nerwicy żołądka.jest w aptekach). zimnych. kamicy żółciowej. a soku ze zmiażdżonych płatków kwiatowych używano do farbowania sera i masła. 250 g kwiatu. podobnie jak cykoria. Wyciąg jest składnikiem proszku Gastrochol i płynu Cholesol. dróg moczowych. Właśnie płatki mają najsilniejsze działanie lecznicze i to szczególnie te w intensywnie pomarańczowym kolorze. l kg cukru. 2 litry wody. 2-3 razy dziennie przy posiłkach. U nas jest uprawiany w ogródkach. Napar z korzenia ziela stosuje się przy niedomodze wątroby. Kwiaty nagietka są używane także jako przyprawa kuchenna.należy lekko je posolić i zostawić pod przykryciem na dzień następny.Napar z kwiatu stosuje się przy niedomodze jajników. oczu. Nie wszystkie składniki nagietka rozpuszczają się w wodzie i dlatego stosuje się roztwory w alkoholu (biorąc zazwyczaj wódkę 40 proc. Gdyby były zbyt gorzkie .) i w oleju. 238 . Dawniej liście jadało się jako jarzynę. Mniszek wchodzi w skład mieszanek: Diabetosan. np. Nalewka alkoholowa na soku z mniszka (succus taraxaci . krwawieniach wewnętrznych. lubczyk ogrodowy i koper włoski. zapaleniu przydatków. Ten sposób stosowali Arabowie już w VII i VIII wieku. Karoteny nagietka i inne węglowodory. mięśni. ischiasie. Mniszek należy do roślin leczniczych moczopędnych tzw. Badania i doświadczenia nad działaniem przeciwnowotworowym ziół. poziomka ananasowa. puchlinie wodnej. armodiol przechodzą w przewodzie pokarmowym człowieka w wit. skierowały w ostatnich kilkunastu latach uwagę lekarzy zajmujących się ziołolecznictwem i homeopatią na nagietek lekarski. Brać . Zażywać dwa razy dziennie mały kieliszek przed jedzeniem przy dolegliwościach kobiecych i trawiennych. Gdy kwiat opadnie na dno.

nieznacznie pobudzająco serca obniżając ciśnienie krwi poprzez rozszerzenie obwodowych. Stosowany wewnętrznie jest środkiem pomocniczym. trądzik. swoim pacjentom podejrzanym o zmiany nowotworowe. przy równoległym leczeniu pod kierunkiem specjalistów onkologów). a stosować po 50 kropli na wodzie dwa razy dziennie. uszkodzenia skóry powierzchniowe i głębokie.in. pozostawić na 10 minut aż naciągnie. nalewka z psianki 3 g. stanów przekrwiennych wątroby. z ziemniaka 5 g. syrop owocowy 20 ml. 239 . działa uspokajająco i stymulująco wywołując nieznaczne zwiększenie wydzielania się żółci. antyseptycznie i gojąco. łagodząco na bóle (używany do smarowania dziąseł). Stosowany zewnętrznie pomaga leczyć poważniejsze oparzenia. Doskonale zewnętrzne. stany zapalne gardła. bólów szyi. oczywiście. odmrożenia. Odwar. wrzodzianki i (wyciągu w SPOSOBY UŻYCIA Do celów wewnętrznych Napar. jamy ustnej spojówek formie kompresów). Napój na uspokojenie bólów miesiączkowania (także recepta Valneta). Nalewka.WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Nagietek działa moczopędnie. opryszczkę itd. z melisy 5 g. Przy bólach miesiączkowych pić napar przez tydzień przed przewidzianą menstruacją. Pić 3 filiżanki dziennie (taką receptę zalecał profesor J. zapobiegające na uszkodzenie błony śluzowej żołądka. przyspieszając proces ziarninowania i naskórka. Jedną łyżeczkę deserową kwiatu suszonego wsypać do filiżanki i zalać wrzątkiem. m. przeciwzapalnie. Valnet z Paryża w 1972 r. egzemy. Najlepiej zamówić ją w aptece homeopatycznej. brodawki. Na l litr gotującej się wody wsypać 30 g suchych kwiatów i liści. przeciwnowotworowo. Wyciąg z kwiatów nagietka 10 g. nerwicowych owrzodzenia mięśni i pleców. szczególnie u i anemicznych dziewcząt. nerwobólów reumatycznych. przeciwszkorbutowo. Działa cudownie regulująco na stany skurczowe w przewodzie pokarmowym. w leczeniu stanów lękowych i bólów w okresie miesiączkowania. Odstawić i naciągać przez 10 min. rozkurczowo. na akcję naczyń leczy regeneracji rany i potu zębów depresji. żołądka i jelit. Wypić taką porcję przed każdym posiłkiem.

Nagietek jest bardzo ważnym środkiem leczniczym. która jest krzewem bądź krzewinką o szarozielonych i dużych liściach pierzasto lub dłoniasto klapowanych. Przepis na płukanie gardła przy przewlekłych nieżytach gardła krtani i przy przewlekłych zapaleniach migdałków: l łyżeczka soli kuchennej + l szklanka przegotowanej wody + 10 kropli Azucalenu (nagietek + Azulan) + 2 krople 10 proc. Sok. Maść. stosowanym w homeopatii. Sporządzić kompres i położyć na ranę oparzeniową. bluszczolistne o łodygach płożących się i liściach pięcioklapowych i wielokwiatowe angielskie o kwiatach podobnych do bratków. ropiejącą. stosowany w nieoperacyjnych formach raka żołądka. Wśród gatunków doniczkowych dominują: pasiaste. To uspokaja stan zapalny błon śluzowych jamy ustnej. które można wykorzystywać przez cały rok. uprawiane są jako rośliny doniczkowe i kwietnikowe. Duże. propolisu + 5 kropli Apis Cpl. Cała roślina jest pokryta wielokomórkowymi włosami gruczołowymi.Do celów zewnętrznych Odwar. Surowcem leczniczym są świeże liście. W byłym ZSRR sporządza się z nagietka preparat przeciwnowotworowy. 240 . Surowiec nagietka wchodzi w skład mieszanki ziołowej Herbapolu Vagosan. odmrożeniową. 10 łyżeczek suszonego kwiatu na l litr wody. wrzodzianki. zapalenia gardła. Należy do rodziny bodziszkowatych (Gemniaceae). Płukać kilka razy dziennie gardło. Odfiltrować. oparzenia. W Polsce spotyka się pelargonię pokojową (Geranium species). którą tworzą rośliny trwałe lub podkrzewy o liściach dłoniastych lub dłoniastodzielnych. Gotować 10 minut. Występują w stanie dzikim (większość gatunków pochodzi z Afryki Południowej). Dodać 250 g słoniny i gotować aż do wyparowania wody. Stosowanie nagietka pozwala wyleczyć wiele ciężkich chorób i z tego względu będzie doskonałym lekiem także w przyszłości. z brunatną smugą na górnej powierzchni liści. Z liści otrzymuje się olejek eteryczny używany w perfumerii i lecznictwie. Głównym składnikiem są olejki eteryczne. Silnie pachną. czasem ponownie w październiku i listopadzie. Szczególną skuteczność wykazuje jako esencja z ziela zbieranego w okresie kwitnięcia lub z samych płatków kwiatowych. trądzik. a także nos w przypadku przewlekłego kataru. Na wrzody. Esencja taka jest lepsza od nalewki jodowej i ma silne właściwości antyseptyczne i dezynfekujące. Kwitnie w maju i czerwcu. bóle zębów i migrenę. Sporządzić z ziela i z kwiatów z dodatkiem wódki w stosunku 4:1. Świeże liście nagietka mogą być dodawane do sałatek. gotując 45 minut w 300 g wody. różowate kwiaty mają dwa górne płatki dłuższe i szersze od dolnych. PELARGONIA Pelargonium L’Herit. Czas trwania kuracji nagietkowej powinien ustalić lekarz internista w zależności od stanu zdrowia pacjenta. na liszaje.

2-4 krople stosować 2 razy dziennie w roztworze alkoholowym. wrzodach żołądka. zimnicy. stłuczeniom. Uważano. 241 . gdzie chowa się pośród innych cieniolubnych roślin. egzemy suche). glistnicy. wszawicy. olejki otrzymane przez destylację w parze. Na użytek zewnętrzny natomiast w zastoju (przekrwieniu) piersi. ran zewnętrznych. miejsca raczej cieniste. Potrzebuje ziemi wilgotnej. Dorasta 40 cm wysokości i jest dość rzadko spotykany ze względu na specyficzne wymagania glebowe. Stosuje się napary. poprawiają przemianę materii. na przykład pod płotem. Stosuje się 1-2 szklanek naparu lub 1-2 łyżeczki świeżego soku. Olejek eteryczny. Przy katarze wąchać liście. Madagaskaru i Gwinei. w nowotworze macicy. ischiasowi. a wreszcie 30 kropli nalewki przeciw żółtaczce. nowotworach. że jest wyjątkowo korzystnym środkiem do leczenia ran i konsolidującym (łączącym) złamane kości. oparzeniach.) jest niewielką rośliną roczną. ranach. Stosuje się w przypadkach różnego rodzaju osłabień (deficyt wydzielania przez korę nadnerczy). Pochodzi z Algierii. krwiopluciu. zapaleniu jamy ustnej. kamicy moczowej. Liść zwinięty i wsunięty do ucha usuwa ból i stan zapalny. odmrożeniach. dobry jest także przeciw rakowatym wrzodom. Świeży sok powstrzymuje krwawienia z nosa. Płukać gardło przy anginie i zapaleniu języka. owsicy. bólach żołądka. ściągające. bakteriobójczo. krwiomoczu. aftach. wyrzutom o najzłośliwszej uporczywości. opuchniętym gruczołom chłonnym. Pobudza seksualnie. i jelit. Stosować małą łyżeczkę geranium na szklankę wrzątku. lubi dostatek azotu w glebie. podatności na raka. Gotować 10 min. biegunkom. cukrzycy. bólach lędźwi. przy biegunce. chorobach skórnych (liszajec. puchlinie wodnej. Na użytek zewnętrzny stosować garść ziela na litr wody. Surowcem jest cała roślina.Ma właściwości antyseptyczne. w przetokach wrzodowych i krwotokach wewnętrznych. nieżycie żołądka. Homeopatia produkuje esencję ze świeżej kwitnącej rośliny o działaniu krwiotamującym. krwotoku macicznym. Stosuje się przy bólach i kłuciach ucha wewnętrznego. rozkurczowo. tamują krwawienie. Bodziszek cuchnący (Geranium Rober-tianum L. próchniczej. dolegliwościach pęcherza moczowego. kamicy moczowej. czerwonce. mało przewiewne. Przy bólach reumatycznych stosuje się okłady z liści. Napar z ziela bądź świeży sok działają moczopędnie. przeciwdziała nowotworom. bezpłodności. owrzodzeniach. Pelargonia francuska (Pelargonium-Geranium odorantissimum). nerwobólu nerwu twarzowego i półpaścu. Nalewka (kilka razy dziennie po 10 kropli na cukier) dobrze działa przeciw nieżytom dróg oddechowych.

jak krzemionki. WSKAZANIA LECZNICZE Artretyzm. Liście zawierają koagulant i mają właściwości insuliny. znajdującą zastosowanie przy licznych schorzeniach. olejki eteryczne .in. a następnie uwolnić od czarnych korzonków i pociąć. przekwitanie. pobudza gruczoły wydzielania wewnętrznego. zwiększa odporność błon śluzowych i naskórka. działa moczopędnie i oczyszczająco. blednica. kwasy organiczne. przekrwienie piersi. podwyższenie poziomu cholesterolu we krwi. zapalenie dróg moczowych i trawiennych. zmiękczające i żółciopędne. Perz.in. nieżyt dróg oddechowych. ten najbardziej rozpowszechniony i najbardziej dokuczliwy chwast w uprawach działkowych. sole potasowe. lędźwiowe . żółtaczka. ma właściwości przeciwcukrzycowe. działa przeciwgorączkowo i przeciwczerwiowo. twarzy. wit. B. obniża poziom mocznika i chlorków. Podziemne złogi słomkowego koloru należy ususzyć. krwawienia (hemoroidy).B. Maść leczy zapalenie piersi.Świeżo zgniecione liście stosować na zapalenie ucha. gościec stawowy.stosować okład z odwaru z liści. różne stany zapalne. egzemy. Na bóle głowy. jest znakomitą. kamica moczowa. ale ciągle jeszcze niedostatecznie cenioną rośliną leczniczą. żołądka.ślady m. skąpomocz. Zgnieciony liść ułatwia gojenie ran. przewlekłe schorzenia wątroby. wzmaga procesy utleniania w tkankach. Perz zawiera następujące związki: inozyt. wit. związki cukrowe (m. egzemy suche. PERZ Agropyron repens (L. Właściwości lecznicze ma kłącze perzu.) P. Triticum repens L. A. kapilina i karwon. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Perz goi tkanki. liszajec. Krem z liści leczy odmroziny. Zmniejszają więc zawartość cukru w moczu. Zgniecione liście lub okład z ich odwaru stosować na obrzęki nóg. niedokrwistość. kamica żółciowa. poprawia przemianę materii. reu242 . mannit i trytycyna).

Kłącze perzu 3 ilości. przewlekłe niedomogi: błon śluzowych. l łyżka perzu na l litr wody. Mieszanka uspokajająca: kłącze perzu. Dodać 10 g lukrecji gładkiej. korzeń łopianu. kłącze kozłka.4. Herbatka moczopędna. Perz wchodzi w skład Degrosanu. dodać 15 g korzenia marzanny barwierskiej i 20 g korzenia lukrecji gładkiej. Popijać w ciągu dnia małymi porcjami. nerwicy żołądka itp. blednicą. skóry. Wyciąg wodny.80 g. Stałe pijanie perzu zabezpiecza przed skazą białkową. Kłącze perzu stosuje się zwykle jako składnik mieszanek ziołowych: moczopędnych. narządów wewnętrznych. Przecedzić godzinę później.matyzm. Popijać trzy szklanki dziennie. dla osób o niezdrowej wątrobie. Stosuje się w przypadkach zapalenia dróg żółciowych. Sporządzić odwar l łyżka mieszanki na l szklankę wrzątku. Stosować 2 łyżki na szklankę wody. tkanki łącznej. rzepiku. Ostudzić i przecedzić. Do l wywaru jw. liść maliny.2. Gotować 2 minuty.2. Gotować pocięte kłącze perzu w wodzie przez l min. Dodać trochę korzeni truskawek. naczyń krwionośnych. Mieszanki ziołowe z perzem poprawiające przemianę materii. żółtaczki. Odwar wypić małymi porcjami w ciągu dnia przy pląsawicy u dzieci. korzeń prawoślazu. Normosanu.2. kłącze kozłka. owoc dzikiej róży w równych ilościach zmieszać. Naciągać przez 20 min. Gotować 15 min. Wskazany jako odżywka i zapobiegawcza herbatka dla dzieci ze skazą białkową. Wylać wodę. liście borówki . korzeń arcydzięgla. otyłych. Popijać porcjami w ciągu dnia. Herbatka: 20 g perzu i 20 g jęczmienia. Zmiażdżyć perz i gotować dalej w 1/2 l wody aż do wyparowania do 0. ziele rutwicy . Gotować 20 min. syrop z 5 korzeni . metabolicznych. Przy kamicy moczowej. Inna recepta: kłącze perzu. Podgrzać do wrzenia i odstawić do naciągnięcia. SPOSÓB UŻYCIA Kłącze perzu zmielone może służyć jako dodatek do wypieku chleba . agrestu. Działa moczopędnie. Dodać 20 g korzeni lukrecji gładkiej. rdestu ptasiego . 1.2. Fitolizyny. mniszka. liście poziomki. Odwar.pumpernikla dla cukrzyków. liść orzecha włoskiego. Stosować 4-5 g dziennie (l łyżka perzu na l szklankę wody). Postawić na 10 godzin. ziele skrzypu po 5 gramów. Stosować trzy łyżki mieszanki na 3/4 l wody. strączyn fasoli .5 l wody. zapalenia pęcherzyka żółciowego i dróg moczowych. zreumatyzowanych z kamicą moczową i nerkową. przeciwcukrzycowych.2 l wody. 243 . Stosować przy zwiotczeniu żołądka. niedokrwistością. Gotować kilka minut. a w połączeniu z zielem dziurawca . Dodaje się zazwyczaj soku owocowego. korzeń żywokostu w równych ilościach zmieszać. Wywar. Popijać dwa razy dziennie przy złej przemianie materii ze skłonnością do tycia. Do sporządzenia wywaru brać 3-4 łyżki suchego kłącza perzu na 1 l wody. liść pokrzywy. Popijać filiżankę tej herbaty w ciągu dnia. Zmieszać razem.przed nocnym moczeniem się dzieci. Wywar z perzu -11. liść melisy. kory kruszyny .

moczowe i na macicę. zbocza. Występuje powszechnie w całej Polsce. sprzyja menstruacji. brak apetytu. filcowana. nieużytki. opóźnienia miesiączkowania. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny anemia. ukąszenia owadów. dorasta wysokości półtora metra. olejek ma właściwości odkażające. Łyżeczkę ziela piołunu zalać szklanką wrzątku wody i trzymać pod przykryciem przez pół godziny. Cała roślina ma specyficzny zapach ziołowy i bardzo gorzki smak. Surowiec leczniczy stanowią ulistnione wierzchołki kwitnących roślin oraz liście. moczopędnie i żółciopędnie. kolka jelitowa. kurcze żołądka. Jest znanych kilka odmian tego gatunku o różnym stopniu goryczy oraz składzie olejku eterycznego. wszy). wzma244 . dolegliwości gastryczne. zwłaszcza w części niżowej. wierzchem ciemnej. Pić pół do jednej łyżki na godzinę przed posiłkami przez kilka dni jako środek pobudzający trawienie. wyczuwalny nawet w rozcieńczeniu 1:800. przewody żółciowe. Piołun ma drobniutkie. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Piołun ma właściwości trawienne. Bywa uprawiany w ogródkach.PIOŁUN POSPOLITY Artemisia Absynthium L. wrzody. jasnożółte liczne kwiaty koszyczkowo-kuliste. gorączkowanie. Na użytek zewnętrzny Rany zwiotczałe. reumatyzm. niestrawność. bolesne miesiączkowanie. a należy je suszyć w temperaturze poniżej 35 st. Odstawić na 10 minut i przecedzić. C. pasożyty skórne (świerzbowce. zatrucia bielą ołowiową. przeciwczerwiowo. usuwa owsiki. lubi przydroża. atonia trawienna (żołądek i jelita). upławy białe. liszaje. pobudza apetyt. Cała roślina jest szarozielona. żółtaczka. Ziele piołunu ze stanu naturalnego bądź plantacji zbiera się od początku lipca. spodem jaśniej. biegunka. zaburzenia wątrobowe. pasożyty jelitowe. wzdęcia. zaparcia. działa rozkurczowo na przewód pokarmowy. działa przeciwgorączkowo. SPOSOBY UŻYCIA Napar. pobliże zabudowań. trzustkowe.

Syrop. Trzy razy dziennie przed posiłkiem pić po 10-20 kropli jako lek gorzki. zawiązać głowę chustą lub ręcznikiem i pozostawić co najmniej na dwie godziny. Odstawić na 10 min. ale po 20-60 kropli na ćwierć szklanki wody jako lek żółciopędny rozkurczowy i ogólnie wzmacniający. korzeń omanu w równych ilościach. również trzy razy dziennie przed posiłkami. Piołun trzymany w szafach niszczy mole i pluskwy. kminek. Wypić porcjami w ciągu dnia na 30 min. pić małymi łykami. jeden kieliszek po jedzeniu na usprawnienie trawienia. ziele krwawnika. ziele tysiącznika. Przy wszawicy głowy i wszawicy łonowej zwilżyć obficie włosy zwitkiem waty namoczonej tym preparatem. by usunąć gnidy. Łyżkę ziół zalać szklanką wrzącej wody i pozostawić na 15 minut pod przykryciem na parze. pobudzający wydzielanie soków trawiennych. ziela tysiącznika. przed jedzeniem jako środek pobudzający wydzielanie soku żołądkowego. ziela pięciornika gęsiego i kłączy tataraku. Na użytek zewnętrzny Odwar. wrzodów. Przez 5 godzin naciągać w litrze wrzącej wody 150 g wierzchołków kwiatowych lub liści piołunu. poprawiający trawienie i przywracający apetyt. Wino piołunowe.przeciw gorączce: 0. i przecedzić do termosu. Gotować na małym ogniu do konsystencji syropu i stosować jako środek trawienny i przeciwczerwiowy. pić po pół szklanki przed jedzeniem przy niestrawności połączonej z brakiem kwasów żołądkowych lub ogólną niedokwasotą. zredukować objętość do 1/3 litra. Artemisol („Herbapol”). Zabieg powtórzyć po 24 godzinach i po 6 dniach. Garść piorunu na litr wody. W litrze wina białego macerować przez cztery dni 30 g wierzchołków kwiatowych piorunu lub liści. na ukąszenia owadów. gotować 5 minut. pół szklanki dziennie. Brać jeden kieliszek przed jedzeniem dla pobudzenia apetytu.6-2 g na ogólne wzmocnienie organizmu: 4-10 g przeciwczerwiowo. Naparu tego można używać w postaci lewatyw przeciwko owsikom u dzieci oraz do wcierań i obmywań przeciw świerzbowcom. Zioła gorzkie. Jest to płyn zawierający wyciąg alkoholowy z ziela piołunu i kwiatów wrotyczu. liści bobrka. Liście piołunu z czosnkiem i liśćmi dębu gotowane w mleku stasować do okładów na brzuch u dzieci zarobaczonych. Napar jest dobrym środkiem czyszczącym dłonie ze smarów i olejów. Nalewka piołunowa („Herbapol”). jeden kieliszek rano przeciwczerwiowo. Przecedzić. gotować. i przecedzić. Dwie łyżki ziół zalać półtorej szklanki wrzącej wody i postawić pod przykryciem na parze na 15 min. Zmieszać po 20 g ziela piorunu. liść mięty. 1-5 g w dowolnym płynie . Ziele piołunu. Przygotować napar. po czym włosy dokładnie wymyć i wyczesać gęstym grzebieniem zwilżonym w occie. Proszek piołunowy. Stosować jako antyseptyk i środek zabliźniający do obmywania zwiotczałych ran. Gorący napar porcjami ćwierć. dodać 500 g miodu.gający apetyt i działający ogólnie wzmacniająco. Zioła w kolce jelitowej. 245 . Przecedzić. liści mięty pieprzowej i kwiatów rumianku oraz 10 g owoców kminku. Zmieszać po 10 g ziela piołunu i korzenia arcydzięgla oraz po 25 g kwiatów rumianku. Odstawić na 5 min. Mieszanka ziołowa.

jod. poprawia pracę wątroby i dzięki temu odtruwa organizm. siarkę. przeci246 . fosfor. Odstępstwa od powyższych wskazań mogą powodować zawroty głowy. K-1. szkodliwe szczególnie dla kobiet w ciąży.). są toksyczne. W liściach pokrzywy występują także flawonoidy. jest więc czynnikiem witaminizującym. Niektóre składniki olejku eterycznego. glikolowy. która ma parzące włoski tylko na kwiatostanach. zwyczajna (Urtica dioica L. a nawet poronienie. przekrwienie mózgu. B-2.Działania niepożądane. serotonina. pobudliwość żołądkowa i jelitowa. Ma działanie przeciwbiegunkowe. przekrwienia narządów wewnętrznych. dochodząca do 2 metrów wysokości i żegawka (Urtica urens L. w miejscu pozbawionym wilgoci. magnez. zwłaszcza tujon i tujol. Łatwo się zaparzają i brunatnieją. mrówkowy i in. odprowadza złogi żółciowe z dróg przewodów żółciowych. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Pokrzywa oczyszcza organizm ze złogów kwasu moczowego. przekrwienie narządów. przeciwinfekcyjne. krzem i sód). dlatego rozkładamy je cienką warstwą w miejscu dobrze przewietrzanym. Przeciwwskazania. ataki epileptyczne. temperament żółciopędny. witaminy (A. POKRZYWA Urtica dioica L.). żelazo.). Przetwory z piołunu należy stosować ostrożnie przez krótki czas. hamuje krwawienie. Pokrzywa zawiera mikroelementy (wapń. W Polsce występują trzy gatunki pokrzywy: konopiolistna (Urtica canabina L. Niżej omawiam właściwości pokrzywy wielkiej i żegawki. Należy ją suszyć w cieniu. Po wysuszeniu osmykuje się ziele odrzucając łodygę. rośnie jako chwast w ogrodach i przy drogach. a ponadto chlorofil. Pokrzywę zbiera się od maja do września w dni pogodne. która ma około pół metra wysokości i cała jest pokryta parzącymi włoskami. robić przerwy i nie przekraczać zalecanych dawek i częstotliwości zażywania. Pokrzywy po zwiędnięciu tracą właściwości parzące. histamina. garbniki i acetylocholina. wzmacnia żołądek. karotenoidy). zwęża naczynia krwionośne. Karmienie piersią (mleko staje się gorzkie). kwasy organiczne (glicerolowy.) wielka. C. potas. zmniejsza nadmierną potliwość.

wanemiczne. krzywicy. jamy ustnej. Rozpuścić miód w garnku na gazie nieznacznie podgrzewając. wymioty krwawe. które wchodzą w skład Reumosanu. wyrzutów skórnych. ogólnego osłabienia. krwinkomocz. nadżerkach (aftach). Na użytek wewnętrzny Napar z liści i korzeni. infekcjach gardła. przekręcić w maszynce do mięsa. pęcherza. 25 g na pół litra wody. dolegliwości związanych z okresem klimakterium. Jako ziele najczęściej i z największą korzyścią używane są liście pokrzywy. Gdy tylko znikają zaczerwienienia . Świeżej pokrzywy używa się do chłostania części ciała zaatakowanych reumatyzmem. pobudza wytwarzanie enzymów trzustkowych i zwiększa produkcję czerwonych krwinek i hemoglobiny. Dodaje się je także do zup. narośli i nowotworów. a cienko pokrojone . anemii. Pokrzywa stosowana do wewnątrz jest środkiem wspomagającym w leczeniu różnego rodzaju krwawień (krwioplucie. przy biegunkach i dla oczyszczenia organizmu). Czopek z waty zwilżony sokiem z pokrzywy. Sok świeżej pokrzywy. Ma to działanie hemostatyczne i zwęża naczynia. Pokrzywę należy opłukać przegotowaną wodą. grzybicy skóry. Naciągać do 20 min. Gotować do 3 min. Popijać 3 razy dziennie po 35 g. wlać do słoików twistowych. Sok ze świeżej pokrzywy. Poprawia ogólną przemianę materii. 247 . Jedną część soku z pokrzywy plus cztery części miodu wymieszać. guzów. przeciwgośćcowe i rewulsyjne. przeciwkrwotoczne. ischiasem (rwą kulszową) z bólami korzonków nerwowych. z gośćcowym zapaleniem stawów. kamicy wątroby. biegunki. wrzodów żołądka.do sałatek jarzynowych. Młode pokrzywy można przyrządzać podobnie jak szpinak. który powoduje także lekkie przekrwienie skóry głowy. błon śluzowych. Działanie jej jest skuteczniejsze. Diabetosanu i Vagosanu. hemofilia. krwawiączka). ust. moczenia mimowolnego u dzieci. w infekcji jamy ustnej. wycisnąć sok. nerek. których wartość odżywcza w ten sposób bardzo wzrasta. Przyrządzony z cukrem można przechowywać równie długo i podobnie dawkować zimą i na wiosnę. jeśli jednocześnie ziołami poprawia się pracę nerek. Zewnętrznie zaleca się stosować pokrzywę przy łojotoku skóry głowy i łupieżu. leczy łojotok i łupież. żółtaczki. Miód z sokiem świeżej pokrzywy konserwuje się dwa do trzech lat. wzdęcia. błony śluzowej. Rozcieńczony sok świeżej pokrzywy jest stosowany do płukania ust przy aftach. Dzieciom podawać dwa razy dziennie l łyżeczkę przez całą zimę. stanów przedcukrzycowych. Sok z miodem. wstrzymuje krwawienie. Do tego celu można używać korzenia. ran oparzeniowych i zapalenia skóry. krwawienia maciczne. Popijać w ciągu dnia w 2-3 porcjach (przy reumatyzmie. Gdy ustanie ból powstały w wyniku poparzenia ustępują po natarciu skóry oliwą. wprowadzony do otworu nosa.można zrobić ponowne „biczowanie”. SPOSÓB UŻYCIA Nalewka ze świeżej pokrzywy użyta pół na pół z zielem nasturcji jest skutecznym środkiem odżywczym dla cebulek włosowych. nieżytu śluzowo-błoniastego jelit. artretyzmem. krwawienia z nosa.

unika tylko ziemi wyraźnie kwaśnej. u których zwiększa nośność jaj. zarówno z roślin dzikich rosnących. Popijać w ciągu 48 godzin między posiłkami lub stosować zewnętrznie. a suszone zimą. Można też stosować przepis francuski: korzeń łopianu . Macerat. Po 2 tygodniach zlać i zmieszać z poprzednio zlanym spirytusem. można je zrywać z ogonkami. Młoda pokrzywa plus liście rzodkiewek i szczypior z cebuli w równych częściach przyrządzić jak szpinak w małej ilości wody. 60 g mąki żytniej plus woda.50 g. 25 g drobno pociętej pokrzywy na pół litra wody. Przyprawić do smaku jajkiem. 125 g cukru. korzeń pokrzywy .50 g. majerankiem i vegetą. Po 14 dniach odlać płyn i macerat zalać ponownie wódką. Ciastka. Ten surowiec zielarski należy suszyć w warunkach naturalnych. a nie odlać. anemię. artretyzm. Znane są różne odmiany uprawne. flawonoidy. Pokrzywa o smaku szpinaku. Przez l miesiąc podaje się codziennie 2-3 łyżki jako jarzynę. ale do lecznictwa wprowadziła to ziele Hildegarda w pierwszej połowie XII stulecia. Dobry środek do nacierania włosów. Wypijać przy chorobach przewodu pokarmowego. ślady olejku eterycznego i sole mineralne. długo owocująca. 15 g nasion pokrzywy. ma skromne wymagania siedliskowe.50 g i l litr wódki. Występuje niemal w całej Europie. Z posiekanych liści zmieszanych ze spirytusem w proporcji 1:3 otrzymuje się macerat. rozmaryn . Dawać dziecku jedno dziennie. W ten sposób można wyleczyć wiele ciężkich chorób. Lubi lasy przejrzyste. POZIOMKA POSPOLITA Fragaria vesca L. Gotując doprowadzić do konsystencji syropu. Wywar. co daje doskonałą w smaku potrawę. Gotować 10 min. Wypijać porcjami między posiłkami przez dwa dni przy reumatyzmie. kwasy organiczne. pieprzem. 6 garbników pirokatechinowych. W liściach poziomki stwierdzono ok. krzywy dodaje się do karmy latem. a najwyżej jest ceniona poziomka bezrozłogowa. kminkiem. Stosować kurację przez dwa tygodnie. Syrop. którym można nacierać skórę włosów raz w tygodniu. np. Do celów leczniczych zbiera się z roślin dzikich rosnących przez cały okres wegetacji zdrowe. gotuje się 20 min. po czym można lek stosować do nacierania skóry głowy przeciw wypadaniu włosów. Świeże liście. plus drobina miodu. Na użytek zewnętrzny Wyciąg spirytusowy do pielęgnacji włosów przy łupieżu. którą należy wyparować. jak i uprawnych. Jest to przepis zalecany przy mimowolnym moczeniu dzieci. Ta roślina z rodziny różowatych (Rosaceae) od niepamiętnych czasów towarzyszy człowiekowi. Pokrzywa jest cennym pokarmem dla kur. w Azji sięga po Bajkał. Macerować wszystko dwa tygodnie. w cieniu. Owoce. 25 g na pół litra wody. W świeżych owocach 248 . 125 g soku wyciśniętego z miazgi pokrzywowej. w miejscu przewiewnym. Przekręcić przez maszynkę do mięsa w równych ilościach pokrzywę z nasturcją (kwiaty i liście) i zalać spirytusem.Wywar z pociętych łodyg i korzeni. Zrobić 6 ciastek i upiec. zielone liście. wykorzystywane są do celów spożywczych. niekiedy mogą wywołać uczulenie.

B3=PP.przy skrofulozie. blednicy i niedokrwistości. Jedną łyżeczkę lub trzy liście poziomki zalać szklanką wrzątku. nieżyt dróg oddechowych. 2. Taka herbatka z powodzeniem zastępuje herbatkę chińską. B6 i C. kaszel. Liść poziomki. białko. zmieszać z trzykrotnie większą ilością miodu i zażywać trzy razy dziennie po łyżeczce. niedokrwistość.występują karotenoidy. Gotować 3 min. 60 g owoców róży. czyszczą krew i regulują przemianę materii. związki cukrowe. przepracowaniu. liść czarnej porzeczki. ziele krwawnika w równych ilościach zmieszać i stosować 4 łyżki ziół na 3/4 litra wrzątku. kłącze kosaćca i liść orzecha włoskiego w równych ilościach sproszkować. rozwalniające.. moczopędnie. wyniszczeniu pochorobowym. Zmieszać 20 g liści poziomki. Napar taki zawiera węglowodany. 3. nawet ziołowych. tłuszcze. B2. Półtorej łyżki ziół zalać dwiema szklankami ciepłej wody i gotować powoli 6 min. Liście poziomki mogą wchodzić w skład herbatek domowych z dodatkiem liści melisy i ziela macierzanki. Naciągać 10 min. 40 g ziela nawłoci i kłącza pięciornika kurzego ziela. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. zaparcia. stany zapalne. niestrawność. dorośli . pod przykry- 249 . Napar ten ma właściwości orzeźwiające.przy wyczerpaniu nerwowym. wapń. rozpuszcza kamień nazębny i złogi miażdżycowe w naczyniach krwionośnych. Recepty z zastosowaniem liścia poziomki 1. 40 g ziela skrzypu oraz 100 g ziela dziurawca. prowit. wit. przeciwbiegunkowe i bakteriobójczo. Sok i owoce mają właściwości odtruwające. Liść poziomki. przeczyszczające. melisy. WSKAZANIA LECZNICZE Dolegliwości nerek. antocyjany i sole mineralne. opryszczka jamy ustnej. dzieci . kwasy organiczne. popijać porcjami w ciągu dnia. i zażywać łyżeczkami przy zapaleniu wyrostka robaczkowego. bolesne miesiączkowanie. trawiennie. Nie stosować żadnych środków przeczyszczających. Owoce poziomki mają działanie odżywcze i witaminizujące. C. A oraz witaminy B1. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Poziomka (liście) działa ściągające.

promieniste. trójterpenów. Zebrane owoce należy wysuszyć i w takim stanie mogą być przechowywane dwa lata. należy do licznej. flawonoidów. Róża dzika osiąga wysokość do 2 m. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Owoce. także taniny. oczyszczające. jako płyn do przemywania oczu i płukania gardła oraz jamy ustnej. Ma duże. śliwa. działają ściągające. na miedzach i nieużytkach. 250 . glukozę. białawych powstaje przez umięśnienie dna kwiatowego.ciem. Zawiera wiele katalizatorów i biostymulatorów potrzebnych do utrzymania zdrowia. Podobnie jak głóg. podgatunki liści. a pomocniczo w gośćcu i przy dolegliwościach skórnych.in. róży Róża jest dostawcą wielu witamin. moczopędnie. owoce dojrzewają w sierpniu. pięciornik kurze ziele. przeciwanemicznie. głównie ząbkowaniem orzeszków. Kwitnie od maja do końca lipca. C. RÓŻA DZIKA Rosa canina L. truskawka. Owoc pozorny. różowe lub niemal białe kwiaty. glikozydów fenolowych. wanilię. Odstawić na 10 min. malina. które zawierają oprócz wymienionych składników. przeciwszkorbutowo i ogólnie wzmacniająco. zawartością garbników. która charakteryzuje się m. żywice. Liczne różnią się między sobą. Pić porcjami w ciągu dnia w nieżycie nerek i pęcherza moczowego oraz kamicy moczowej. wrześniu i pozostają na gałązkach do zimy. rośnie w całym kraju. hemostatycznie (tamując krwawienie). zwłaszcza w dużej ilości wit. jarzębina. na brzegach lasów. obejmującej 120 rodzajów i blisko 4000 gatunków .rodziny różowatych. i przecedzić. wewnątrz którego znajduje się wiele owoców właściwych w postaci małych. w pobliżu domostw. pospolita w zaroślach. Surowcem leczniczym róży są owoce. kwiaty i liście. saponin.

liści mięty pieprzowej i ziela bylicy pospolitej oraz po 25 g ziela ostrożenia warzywnego. Pić rano i w południe po pół szklanki naparu. C. B1 oraz po jednej kapsułce wit. zasypuje cukrem i zalewa przegotowaną wodą w proporcjach: kilogram owocu. Zalecany przy awitaminozie i jako środek ściągający przy biegunkach. 5-10 owoców zalać szklanką wrzątku. co daje ponad 100 g wit. zagotować i wypić w ciągu dnia przy zapaleniu przydatków. 200. Dwie łyżki ziół zalać w termosie dwu i pół szklanki wody wrzącej.0 kwiat tawuły. Odwar ziół w chorobie wrzodowej.0 owocu dzikiej róży oraz po 20. liści bobrka trójlistnego. zaparcia. Napar. glisty. osłabienie ogólne. przecedzić przez płótno. W przypadku wrzodu dwunastnicy pije się napar bez wykonywania zmian podczas leczenia. 20-25 owoców na pół litra wody. na bok lewy i prawy. Stosować w zapaleniu żołądka i jelit. 3. gdy owoc przestaje krążyć w górę i dół i wszystek opadnie 251 . przecedzić. upławy białe. gotować 1-2 min. stany pobudzenia nerwowego.0 owoc dzikiej róży drelowany oraz po 20. przy owrzodzeniach jamy ustnej i zapaleniu gardła. Zmieszać 50 g rozdrobnionych owoców dzikiej róży oraz po 25 g owoców kopru włoskiego. bezsenność. W ciągu dnia przyjąć trzy razy po jednej tabletce wit. Syrop zawierający zagęszczony wodny wyciąg z owoców róży z dodatkiem cukru może być stosowany w zapaleniu pęcherzyka żółciowego i wątroby. Napar przy wirusowym zapaleniu wątroby. Pić trzy razy dziennie po pół szklanki między posiłkami po przebytym wirusowym zapaleniu wątroby w początkowym okresie (3-4 miesiące) zdrowienia. co ułatwia bliznowacenie. dwie łyżki ziół zalać połową litra wody na 5 godzin. Odwarze skórki owocu. Po ustaniu fermentacji (wówczas. SPOSOBY UŻYCIA Syrop z owoców. cztery litry wody.. Przygotować odwar. a także po zabiegu chirurgicznym. Napar na biegunkę. liści brzozy i korzenia arcydzięgla. krwawienie. pić trzy razy dziennie po szklance przy pęcherzycy. nieżyt dróg trawiennych. kwiatów wrotyczu. 5. A + E. kwiat stokrotki i ziele przywrotnika. schorzeniach nerek. biegunka. pęcherzyka żółciowego. Wieczorem dwie godziny po kolacji wypić resztę naparu. Owoc dreluje się. położyć się i co 3-5 min. 150. Pić 3 razy dziennie po szklance. gdy dzienne zapotrzebowanie na tę witaminę wynosi 50 mg. Zmieszać. Zmieszać po 50 g owoców róży.. Gotować 2 min. liści podbiału i ziela rdestu ptasiego.0 korzenia arcydzięgla. Recepty z zastosowaniem owocu dzikiej róży 1. Bardzo dobrym wyciągiem naturalnym z owoców dzikiej róży jest wino. ziela tysiącznika i ziela rdestu ptasiego. korzenia omanu. zmieniać pozycję. 2. pozostawić na godzinę. kamica moczowa. Zalać 2 łyżki ziół w termosie dwiema szklankami wrzącej wody. we wrzodzie żołądka. sieka drobno lub miele. 4. ziela krwawnika.WSKAZANIA LECZNICZE Awitaminoza. kilogram cukru. Można przygotować napar na mleku zamiast na wodzie. na brzuchu.. pęcherza. przykryć i pozostawić na pół godziny. 100 g na litr wody. Popijać w ciągu dnia. układając się na wznak. nieżyt pęcherza i dróg moczowych.

Pić 3-4 szklanki naparu dziennie. Właściwości lecznicze kwiatów i liści dzikiej róży Kwiaty działają rozwalniająco. kamica nerkowa. Neocardina zawiera nadto wyciąg z kwiatów głogu. naciągać 10 min. Odwar ma przyjemny zapach waniliowy i można go pijać jako zwykłą herbatkę domową do posiłków. czyszczące i wzmacniająco. liście . Napar. w stanach zapalnych drobnych naczyń krwionośnych skóry i wybroczynach. w niektórych nieżytach żołądka i jelit. ziela jemioły i korzenia kozłka. pochorobowym. Odwar z owoców dzikiej róży może być stosowany trzy razy dziennie po jedzeniu jako środek witaminowy i regulujący przemianę materii. nerek i przewodu pokarmowego oraz w zakażeniach bakteryjnych przebiegających z wysoką gorączką. Napar ten jest smaczny i przyjemny w smaku. wrzody zwiotczałe. Wyciąg z owoców zaleca się w leczeniu ran. rekonwalescentów oraz kobiet w ciąży i karmiących. Pozostałą po całej operacji pulpę dosładzamy i jadamy po 2-3 łyżki dziennie przy niedomodze wątroby. 252 . 7. zmiany miażdżycowe i zaburzenia trawienne. Wit. C zawarta w owocach wpływa dobroczynnie przy leczeniu nowotworów. ogólna słabość ustroju. Owoc dzikiej róży wchodzi w skład mieszanki ziołowej Cardiosan stosowanej w chorobach serca. dróg żółciowych. Zarówno balon z winem.2 g Wit. zwłaszcza u dzieci. oparzenia. krwiomocz. Olej różany otrzymywany z nasion stosuje się zewnętrznie do leczenia egzem. wyczerpaniu. wrzodzie żołądka i dwunastnicy i in. blizn pooperacyjnych. Kwiaty lub liście pocięte. odleżyn. w każdym razie należy je trzymać z dala od światła. ran. dobrze działa na wzmocnienie ogólnej odporności organizmu. kaszel i przewlekłe nieżyty dróg trawiennych. jak i butelki. na dno) wino zlewa się do sklarowania. zwłaszcza u osób starszych. w stanach pożółtaczkowych. np. wrzodu żołądka i dwunastnicy oraz jelita grubego. uszkodzeń sutków karmiących matek. wysypek i oparzeń. Po drugiej fermentacji obydwa gatunki wina zlewa się razem i po całkowitym sklarowaniu rozlewa do butelek.6. powstającymi w przewodzie pokarmowym w wyniku spożywania warzyw uprawianych z nadmiarem nawozów sztucznych azotowych. ziela konwalii. do których zostało zlane. Kosmate pestki pozostałe po drelowaniu należy ususzyć. które są związkami rakotwórczymi. osób starszych. rany. łyżeczka na szklankę wrzątku. zwłaszcza słonecznego. owoc ponownie zasypuje cukrem i zalewa wodą w tych samych proporcjach następne . w niektórych chorobach wątroby. Zastosowanie kwiatów i liści: brak sił. a wyciąg płynny jest składnikiem kropli nasercowych Neocardina oraz płynu Cholesol podawanego w schorzeniach wątroby i pęcherzyka żółciowego. odwiać włoski. C z pokarmów. a pestki po utłuczeniu bądź zmieleniu stosować do odwaru (łyżkę na szklankę wody) przeciw takim chorobom. 8. Dorośli przyjmują 2-3 razy dziennie po 20-30 kropli po jedzeniu w kieliszku wody. jak również w przypadkach powiązanych z utrudnionym wchłanianiem wit. zaparciu. oparzeń. C po 0. Przyjmuje się przy tym 5 tabletek wit. C wpływa hamująco na starzenie się ustroju. dobrze jest owinąć czarnym papierem.wzmacniająco i zabliźniające (do ran zewnętrznie). Może być też wykorzystany do obmywania ran i wrzodów. kamica moczowa. jak puchlina wodna. Wit. biegunkach. Dłuższe stosowanie należy uzgodnić z lekarzem. C hamuje powstawanie w przewodzie pokarmowym szkodliwych nitrozoamin.wytrawne wino.

żołądka jelit. fitosterol. 253 . nad Morzem Czarnym. Dzieje fitoterapii notują. taniny. gumy i inne. król Pontu. Ma nieliczne naprzemianległe łodyżki. kwercetyna. cytrynowy). hamuje nadmierny rozwój flory bakteryjnej w jelitach . Cała roślina jest szczeciniasto omszona.in. działa moczopędnie.. Surowcem leczniczym jest część nadziemna: liście i kwiaty (najbardziej skuteczne są świeżo zerwane). krzemionka i pierwiastki śladowe). przeciwbiegunkowe. przeciwkrwawieniowo. kwasy organiczne (m. w miejscach nasłonecznionych. flawonoidy np. PP = B3 i wit. Główne znane związki: olejek eteryczny.n. aromatyczno-terpenowy zapach zarówno z korzeni. Przyjemny. garbniki pirokatechinowe do 5 proc. żywiczny zapach tej rośliny zwrócił uwagę fitoterapeutów.in. związek goryczkowy. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Rzepik ma właściwości ściągające i odkażające. Stąd nazwa „eupatoria”. że można nią leczyć nowotwory. Jest rośliną trwałą i dobrze rośnie gromadnie na dobrej ziemi. przeciwcukrzycowo. przeciwzapalnie.e. sole mineralne (m. zapierające. z nierówno i nieparzyste pierzastymi liśćmi. prezes światowej federacji zielarzy. jak też z liści i gruczołów występujących na łodydze. pączki kwiatowe lepkie. Rzepik pospolity należy do rodziny różowatych (Rosaceae). Valnet. którzy odkryli. l m. a w piśmiennictwie polskim doc. W fachowej literaturze francuskiej opisuje go dr J. że Mitrydates Eupator. pierwszy zastosował rzepik do leczenia swojej chorej wątroby i za jej skuteczność obdarzył roślinę królewską łaską. rozsiewając delikatny. zapobiega nadmiernemu złuszczaniu. na prostej łodydze pięciopłatkowe niewielkie żółte kwiatki rozwijają się od dołu ku górze jak u malwy i dziewanny. co zresztą czynię w mojej codziennej praktyce lekarskiej. witaminy (m. C). Aleksander Ożarowski. Dorasta do wys.RZEPIK POSPOLITY Agrimonia eupatoria L. Działo się to w roku 120 p. wzmacnia i reguluje pracę wątroby.in. wzmacnia włośniczki. cholina. reguluje przemianę materii. pęcherzyka żółciowego.

anginę. hemoroidy.Na użytek zewnętrzny Wzmacnia błonę śluzowe jamy ustnej i gardła przy awitaminozach. Do płukania głowy stosować 3 łyżki mieszanki na l litr wody. gotować 15 minut. kamicy nerkowej. Kataplazmy z liści na migrenę. profilaktycznie angina. przeciwbakteryjne. Gotować 10 minut. zwiotczałe rany. pleśniawki. przeziębienia. cukrzyca. zasypać 254 . otyłość. wstrzymaniu moczu. jak również ziele sproszkowane. Kompresy ciepłe na wywichnięcie i kontuzje. 3 łyżki strączyn fasoli na litr wody. rany infekcyjne. upławy białe. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Biegunka krwawa. Popijać na wymioty krwawe. zatrucia pokarmowe u dzieci. kataplazmy. Do płukania i kompresów z dodatkiem l łyżeczki miodu. Na użytek zewnętrzny Stosować okłady. Stosować 2 razy dziennie po 20 kropli przy gośćcu. Na zapalenie gardła. ma właściwości ściągające. Napar przy wypadaniu włosów. źle gojące się. krwioplucie. płukanki. ukłucia pszczoły. krwioplucie. rany zakażone. cukromoczu. ziele krwawnika. przemywania. Odwar. Na użytek zewnętrzny Zapalenie jamy ustnej. trądzik. goi rany. rany na nodze. 2-3 łyżki na l litr wody. ziele dziurawca. kontuzje. Wskazana dla nadmiernie palących. afty. kamica nerkowa. Ziele rzepiku. Ziele rzepiku. artretyzm. Na okłady można stosować świeże pogniecione ziele. astma. zapalenie spojówek. ziele krwawnika w równych ilościach zmieszać. astmie. biegunce. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. zwiotczałe rany. puchlina wodna. Nalewka spirytusowa. robaki obłe. Herbatka. Naciągać 10 minut. zapalenie nerwu. Popijać 3 razy dziennie po 1/2 szklanki między posiłkami przy białych upławach. reumatyzm. zapalenie języka. białkomocz. przeciwzapalne. 30-50 g na l litr wody wrzącej. owrzodzenia żylakowate. Na zapalenie migdałków. Na irygacje przy białych upławach. l część rzepiku na 5 części spirytusu. półpasiec. zwichnięcia. rozpędza i powoduje rozejście się wrzodu. schorzenia wątroby. kolka nerkowa. 3 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. zapalenie jamy ustnej. wypryski skórne. ziele dziurawca. owoc dzikiej róży i kwiat lipy w równych ilościach. chroniczne schorzenia skóry. łuszczycę. egzemy.

Uzyskany odwar wypić w ciągu dnia w 3 porcjach przed jedzeniem. Działa bakteriobójczo. owe rośliny płonne . Skrzyp polny. Wczesną wiosną skrzyp wypuszcza soczysty. wzmacnia cebulki włosowe. antybiotycznie podobnie jak penicylina. w następstwie badań i analiz. odstawić do naciągnięcia.choinki. Wzmacnia siły obronne organizmu.in. insulinopodobnie. zwiększa ilość hemoglobiny. działa m. potwierdza lecznicze właściwości skrzypu i jego wysoką skuteczność. Leczy wrzody nowotworowe. ściślej . Rzepik wchodzi w skład Cholegranu i Gastrogranu.łyżką takiej mieszanki.tzw. będące cennym surowcem leczniczym. przeciwnowotworowo. niekiedy całymi łanami. Pokrzywa. podobne do małych. wzmacnia włosowate naczynia krwionośne (kapilary). Hamuje wzrost nowotworów poprzez zdolność wiązania związków toksycznych powstałych w wyniku wadliwej przemiany materii. rośliny płonne. antybiotycznie. odmładza.jest znanym od stuleci środkiem leczniczym. SKRZYP POLNY Equisetum arvense L. oczy. a w tym sekretyny. 255 . Obdarzona wszechstronnymi właściwościami leczniczymi. leczy choroby popromienne. gdy nie są przestrzegane prawidłowe zestawy produktów spożywczych. Skrzyp polny. wiotkich choinek. Nowoczesna fitoterapia. Zastosowanie w medycynie znajduje tylko skrzyp polny. Nagietek. który po wysianiu zarodników zasycha i ginie. wpływa na wzrost poprzez działanie hormonów roślinnych. działa przeciwkrwotocznie. powszechny w strefie umiarkowanej chwast rosnący na podłożu kwaśnym (nie występuje na glebach z dodatkiem wapna) .zbierane od końca maja do września . a 3. 2. czerwony lub żółtobrunatny pęd zarodnikowy. a wyrastają. Rodzina skrzypowatych liczy 24 gatunki. Tabela ta przedstawia się następująco: 1. Francuska klasyfikacja ziół najwyższej mocy leczniczej stawia skrzyp na pierwszym miejscu pośród dwudziestu roślin obdarzonych nadzwyczajnymi właściwościami.

WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Skąpomocz. Działa odkażająco i wykrztuśnie. w tym białaczkę. Rzepik. Ruta. uszkodzenia i rany kostne. 18. Pobudza krążenie krwi. infekcje nerkowe. 19. krwotok. hamuje wszelkie krwawienie. skóry. 12. nadto jako środek poprawiający elastyczność i odporność naskórka tkanki łącznej i błon śluzowych. krwotok maciczny. paznokci kości). utrata soli mineralnych (np. 20. złamania. utrudniający zarazem odkładanie się w nich tłuszczów. odwapnienie). białkomocz. hemopoetyczne (krwiotwórcze. krwiomocz. wymioty krwawe. puchlina wodna. odwykowo u palaczy tytoniu. Działa przeciwnowotworowo. 8. Bukwica. 9. Tymianek. 16. nerwowość. choroby układu krwiotwórczego. Świetlik. Skrzyp poprawia aktywność hormo256 . krwawienia z nosa. Jałowiec. Czarna jagoda. 17. Huba modrzewiowa. stany nowotworowe. Jaskółcze ziele. tężyczka. zapalenie pęcherza moczowego.4. także produkt regulujący przepuszczalność ścian naczyń krwionośnych. dolegliwości płucne i w początkowych stadiach gruźlicy. 11. jest lekiem na cukrzycę i biegunki bakteryjne. leczy wzrok. 14. ściągające i hemostatyczne. pobudza powstawanie czerwonych krwinek i hemoglobiny. odmładza. wypadanie włosów (łysienie). Czerwona koniczyna. Arcydzięgiel. (ogólna słabość). 6. niewydolność miesiączkowania. Mniszek lekarski. remineralizujące i antydegenerujące (korzystnie działa na stan naczyń krwionośnych narządów wewnętrznych. dna. miażdżyca (stwardnienie tętnic). wątroby i kamicy nerkowej). Świeże ziele jest bardziej aktywne i pobudza przemianę materii. przy chorobach serca. gojące. 5. Leczy anemię złośliwą. Huba brzozowa. 7. Tatarak. Kora dębowa. oczyszcza organizm z toksyn. 13. choroby zwyrodnieniowe stawów (artroza). biegunka bakteryjna. 10. włosów. działa bakteriobójczo. wzmacnia cebulki włosowe. krzywica. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Skrzyp ma właściwości moczopędne (co ma znaczenie przy stanach zapalnych dróg moczowych. 15. Pietrasznik plamisty. krwioplucie. padaczka (dawać drobno pokrojone suszone ziele skrzypu). astenia. działa antybiotycznie. nadciśnienie tętnicze. Łopian. sprzyja normalnej miesiączce).

w tym 6. Stąpać nogami. nowotworu owrzodzonego. żylaków.4 krzemu. linooleinowy. owrzodzenia nóg. Stosować dziennie 2-3 łyżeczki. w mniejszym stopniu z moczem. z rośliny suchej. w którym spełnia rolę jednego z ochronnych koloidów przeciwdziałających krystalizacji składników mineralnych w przewodach moczowych. który jest czynnikiem remineralizującym. Wyciąg płynny. Dla dzieci stosować 1-2 łyżeczki dziennie. W homeopatii stosuje się olejek ze świeżego skrzypu zebranego późnym latem. C/kg. Rozpuszczona w wodzie krzemionka jest łatwo wchłaniana przez przewód pokarmowy i wydalana głównie z kałem. Pomaga w konsolidacji złamań kostnych. Na użytek zewnętrzny Rany. Stosować 1-2 g w płatkach aptecznych 2 razy dziennie przed posiłkiem lub po posiłku. po miesiącu. popiołu. Tinktura. miażdżycy. na wolnym ogniu. Młode pączki można zjadać jako sałatę. Przy dłuższym stosowaniu skrzypu. Stosować 2-5 g dziennie przy chorych nerkach. np. Chcąc uzyskać odwapnienie w przypadku złogów reumatycznych. Skrzyp błotny jest zakazany do stosowania. a po wyjściu z wody położyć się na 10-minutowy odpoczynek. Świeży olejek ze skrzypu polnego zawiera kwas linowy. Urosan.nalną u ludzi starszych i jest skutecznym specyfikiem na skórę dla osób w podeszłym wieku o obniżonej ilości krzemu. nowotwór owrzodzony. 5-20 g homeostatycznie dziennie. Reumogran. Podobny efekt można uzyskać wchodząc rano na l minutę do wanny z niewielką ilością (do poziomu 10 cm) zimnej wody. Stosować 20-50 kropli 2 razy dziennie. dla dorosłych 260 g dziennie. Proszek. gdyż sprzyja przyswajaniu fosforu. Pulmosan. Betagran oraz mieszanek ziołowych Cardiosan. 10-20 g na litr wody. Świeże ziele zawiera 200 do 260 mg wit. Reumosan. Roślina wysuszona (chronić przed światłem) daje 14 proc. przerostu prostaty lub wzmocnić układ naczyń krwionośnych 257 . stearynowy. co klasyfikuje skrzyp do ziół bogatych w ten pierwiastek. gotować 30 min. przemywanie ciężko gojących się ran i przy odmrozinach. aby utrzymać tętno serca w ciągu dnia w normalnym stanie. afty (płukanie jamy ustnej przy stanach zapalnych). SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Świeży sok. owrzodzenia nóg. Ze świeżej rośliny: 50-100 g na litr wody. Wywar. B1 po 3 mg dziennie aż do ustąpienia objawów zapalenia wielonerwowego i zmniejszenia tętna serca. artretycznych. Ziele skrzypu wchodzi w skład granulatów Urogran. Uwaga. oleinowy. Wyciągi ze skrzypu wchodzą w skład pasty Fitolizyna i płynów Betasol i Cholesol. należy jednocześnie przyjmować tabletki wit. Na użytek zewnętrzny Stosować wywar do kompresów lub obmywania ran.

kłącze pięciornika zmieszać w równych ilościach i jako odwar popijać przy krwotokach i krwawiączce aż do całkowitego ustąpienia objawów. przecedzić do termosu. C (od 15 do 280 mg) i prowit. działa absorbujące (wydziela szkodliwe składniki z organizmu przez ich wiązanie i wydalanie). Przy podejrzeniu o nowotwór zaleca się stosowanie naparu ze świeżej lub suszonej pokrzywy i nagietka oraz ciepłych okładów z ziela skrzypu polnego w okolicy żołądka. korzeń łopianu. usuwa złogi. a grube warstwy zdrewniałych roślin o olbrzymich rozmiarach znalazły się na jego dnie. odnosząc sukcesy. zasypać łyżką korzenia ślazu. ziele brzozy 30 części. lepiej jest sproszkować skrzyp i zażywać go np.. liść pokrzywy w równych ilościach. ziele rdestu ostrogorzkiego. Znajdujemy je obecnie w postaci grubych skamieniałych warstw. Gotować 2 garście tej mieszanki w litrze wody pół godziny pod przykryciem. pączki brzozy. Ziele skrzypu. Powstało wtedy Morze Czarne. Przy artretyzmie i reumatyzmie zaleca się następującą receptę: ziele skrzypu 20 części. kwiat bławatka popijać w postaci naparu przy białkomoczu. absorbuje toksyny. ks. Na łupież. Kuracja trwa 2 tygodnie. które osiągały kolosalne rozmiary. Było to znane w Egipcie. Pod koniec ery paleozoicznej i na początku ery mezozoicznej skład gleby i atmosfery sprzyjał rozwojowi wyższych paprotników. skrzypów i roślin nasiennych. liść brzozy.7 do 7 mg). gotować jeszcze kilka minut i odstawić do naciągnięcia. Sproszkowany skrzyp trzeszczy w zębach i skrzypi. gdy go się żuje. widłaków. w starożytnej Grecji i Rzymie. liść mącznicy. W tym czasie występowały silne ruchy tektoniczne zmieniające ukształtowanie powierzchni ziemi. szczególnie w przypadku odstępstw od prawidłowych zestawów produktów spożywczych. Skamieniałą rośliną dominującą w glince jest właśnie skrzyp. Zaniedbywanie wyleczenia kaszlu prowadzi do rozedmy płuc. Kneipp działający w Niemczech 120 lat temu. Gdy nie chcemy tracić wit.i płuc . A (1. Inne zalecane postacie leku 2 łyżki skrzypu na 2 szklanki wody gotować 10 minut. zwanych po bułgarsku chumą. Odwar popijać porcjami w ciągu dnia. 258 . Ta bujna roślinność utrzymywała się co najmniej kilka milionów lat. W Polsce jest również dużo podobnej glinki. Skrzyp działa odtruwające. ziele pokrzywy 10 części. Popijać po 1/2 szklanki 3 razy dziennie między posiłkami na poprawę przemiany materii i na wydalanie złogów z moczem.należy gotować skrzyp w wodzie deszczowej lub w wodzie miękkiej co najmniej pół godziny pod przykryciem. o czym mówiłam niejednokrotnie w moich wystąpieniach publicznych. ma zdolności kumulowania energii promieniowania słonecznego. a po polsku glinką. Arab ii gdzie leczono zwichnięcia i złamania kości okładami ze skrzypu i glinki. Podobną substancją leczy się we Francji około 170 chorób. astmy i innych nieżytów dróg oddechowych. Palaczom pragnącym pozbyć się męczącego kaszlu polecamy receptę: 2 łyżki ziela skrzypu gotować pół godziny pod przykryciem w 1/2 litra wody. korzeń mydlnicy. W pozostałych potrzebach wystarczy skrzyp parzyć. Ziele skrzypu. Glinkę często stosował przy leczeniu wielu chorób. Odwarem spłukać głowę po dokładnym umyciu. z miodem. które już po kilku dniach przykładania likwidują maty guzek na piersiach kobiet lub obrzęk po zwichnięciu stawu. Ziele skrzypu. Skrzyp absorbuje toksyny. ziele tasznika. podobnie jak liście z białej kapusty. oczyszcza krew. ziele krwawnika 10 części.

ślaz zajęczy. Gotować 10 min. liście brzozy 20 części. 2 łyżki ziół zalać 1/2 litra wody i gotować 15 minut. Skrzyp ma zastosowanie jako zioło antyrakowe. guziczkowe ziele. Przy paraliżu polowy twarzy. po 2 godziny i na noc na okolicę wątroby. Ta dwuletnia. Odstawić do naciągania i popijać 3 razy dziennie porcjami. ślaz gęsi. bolesnymi krwawieniami można stosować receptę ks. 2 łyżki mieszanki ziół zalać 1/2 litrem wrzącej wody. Stosować również do sałatek po kilka liści nasturcji. malwa dzika. w szczególności w postaci krzemionki. korzeń lukrecji 10 części.75 l wody pod przykryciem 15-20 minut i popijać w ciągu dnia. jej łodyga jest szorstko owłosiona. kędzierzawiec. Ślaz kwitnie od lipca do września. w kątach liści zebrane są po kilka różowe bądź purpurowe kwiaty pozbawione zapachu. pospolita na całym niżu i w niższych partiach górskich roślina. należy stosować kompresy z aloesowej wody i okładów z papki ze świeżego skrzypu polnego i babki szerokolistnej.występuje pod licznymi nazwami lokalnymi i jest znana jako ślaz dziki. Skrzyp jest pomocniczym lekiem przy chorobach nowotworowych.owoc jałowca 10 części. Odwar z l łyżki ziół na l szklankę wody popijać 3 razy dziennie. napar ze skrzypu polnego. Przy wszelkich schorzeniach nerek należy stosować wywar z czystych obierzyn ziemniaczanych. Przy silnych dolegliwościach stosuje się na podbrzusze kompresy z ziół szwedzkich lub okłady z letnią papką ziołową skrzypu polnego. mniszka lekarskiego. Przy kamicy fosforanowej i węglanowej stosuje się receptę: ziele skrzypu 30 części. ale trzymająca się ziemi lepszej i nie kwaśnej . 259 . Krwawienia ustają po 12 dniach. ziele bratka polnego 30 części. ziele krwawnika 10 części. powszechna na przydrożach i w rumowiskach. Rano zagrzać i popijać na ciepło porcjami. ŚLAZ LEŚNY Malva silvestris L. ziele krwawnika 10 części. ziele jemioły 20 części. nawłoć pospolita 10 części. Oto recepta: 2 łyżki utartej huby brzozowej i 2 łyżki ziela skrzypu polnego gotować w 0. odrobinę soku cytrynowego oraz olej z oliwek. oka. przykryć i macerować przez noc. Wielostronność leczniczego działania skrzypu polnego wynika z jego różnorodnych składników. ziele rdestu ptasiego 25 części. wilżyna ciernista 10 części. Leczy to infekcje dróg moczowych na tle bakteryjnym. Kneippa: ziele skrzypu 20 części. Przy schorzeniach macicy lub jajników z obfitymi. pokrzywy. ślaz polny. Przy chorobach nerek i pęcherza moczowego stosuje się napar według recepty: ziele skrzypu 20 części. gdyż normalizuje utraconą równowagę w gospodarce krzemem w organizmie. soli mineralnych. 2 łyżki ziół na l szklankę wody i przy krwawieniach popijać 2 łyżki co 15 minut. Osiąga ponad metr wysokości. ziele dziurawca 25 części. Gotować 15 minut. Przyspiesza to proces leczenia. Przy chorobach wątroby. marskości wątroby zaleca się stosowanie ciepłych okładów z ziela skrzypu polnego i ziół szwedzkich 2 razy dziennie.

następnie naciągać jeszcze 15 min. Mieszanka do płukania gardła w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych. suchym kaszlu ze skąpą wydzieliną. nieżycie gardła i krtani. SPOSÓB UŻYCIA Napary lub odwary z kwiatów stosuje się w schorzeniach górnych dróg oddechowych. Na użytek zewnętrzny Okłady na wrzody. Kwiat ślazu dzikiego jest domieszką do ziół płucnych „Herbapolu”. kwiat rumianku. wraz z zielem tymianku.5 szklanki wody wrzącej i naparzać pod przykryciem przez 10 min. do płukania jamy ustnej w stanach zapalnych błony śluzowej oraz w zaparciach u otyłych. nerwicy żołądka. liściem szałwii. przywraca ruch nabłonka rzęskowego. zapalenie spojówek. stany zapalne jamy ustnej. np. liściem podbiału. liść prawoślazu. wykrztuśnych. i przecedzić. Liście zrywamy bez ogonków. Śluz zawarty w kwiatach i liściach powleka błony śluzowe jamy ustnej i gardła chroniąc je przed podrażnieniem. Działanie ochronne śluzu ze ślazu jest krótkotrwałe. liściem babki lancetowatej. należy uważać. WSKAZANIA LECZNICZE Na Ślaz także użytek wewnętrzny używany jest jako środek powlekający i osłaniający. przygotować napar. przeciwzapalnych. oparzenia. korzeniem lukrecji. a zmiękczający (również zewnętrznie) w stanach kataralnych i zapalnych dróg oddechowych.świeżo Do celów leczniczych wykorzystuje się rozwinięte kwiaty. które należy zbierać w okresie kwitnienia rośliny. utrudnionym odkrztuszaniu i chrypce.. Należy je suszyć w cieniu. przy nieżytach przewodu trawiennego. Zmieszać liść ślazu.5-9 proc. wrzodach żołądka i dwunastnicy. które zbiera się przez całe lato w okresie zakwitania. łagodzi kaszel. ust i gardła. Napar ten można stosować także do płukania w stanach nieżytowych i zapalnych dziąseł.). owocem anyżu. by byty czyste i bez plam. w miejscu przewiewnym. Do celów leczniczych można także używać liści. kwiat bzu czarnego. 260 . Napar ślazowy 1-2 łyżki mieszaniny kwiatów i liści ślazu zalać 1-1. Popijać po 1/3 szklanki trzy razy dziennie przy suchym kaszlu i chrypce. kwiatem pierwiosnki lekarskiej. Głównym składnikiem ślazu jest śluz (zawartość w kwiatach: 2. ułatwia odkrztuszanie i zmniejsza stan zapalny danego narządu.

Kwitnie od lipca do września. Prace doświadczalne nad leczniczymi właściwościami świetlika są prowadzone w wielu krajach. drobne liście równomiernie pokrywające łodygę.Herb a l’ophtalmie. słabo rozgałęzioną. przeciwświądowo i ma właściwości kosmetyczne. o brzegach ząbkowatych. Świetlik ma małe kwiaty kształtu lwiej paszczy o średnicy 45 cm koloru biało-fioletowego. Do roślin śluzowych. rzadko dorastająca do wysokości 20--30 cm. Temperatura kąpieli powinna wynosić 36-38°C. a szczególnie aktywnie w Szwajcarii i we Włoszech. Garść rozdrobnionych kwiatów i liści ślazu oraz 3-4 łyżki kwiatów lipy. Napar płukanka. następnie ogrzać do wrzenia (nie dopuszczać do zagotowania) i całość wraz z ziołami wlać do wanny. Wypić w dwu porcjach. Stosować do płukania jamy ustnej i gardła w stanach zapalnych błon śluzowych. krwawnika i rumianku zalać w garnku dwoma litrami gorącej wody i pozostawić pod przykryciem na godzinę. gdzie 261 . Jest to roślina jednoroczna.. po francusku . Dwie łyżki kwiatów ślazu i jedna łyżka liści prawoślazu na dwie szklanki wody. kwiatów lipy. a czas kąpieli 10-20 min. mających zastosowanie w lecznictwie. przecedzić.oczanka. kwiatów krwawnika i liści szałwii. Jego korzenie pobierają pokarm z korzeni innych roślin. Łodygę ma sztywną. po niemiecku . żyłkowate z żółtą plamką na dolnej wardze. Jan Biegański w książce „Ziołolecznictwo”. Rośnie na łąkach i pastwiskach. którą dopełnić wodą do 1/3 objętości. po angielsku -Drug Eyebright. drobna. ŚWIETLIK LEKARSKI Euphrasia rostkoviana Hayne Po rosyjsku i po bułgarsku . niepozornej roślinie. Kąpiel taka działa regenerujące na skórę. podając kilka przypadków wyleczenia okładami z naparów ze świetlika na noc z zupełnej ślepoty po kilku tygodniach.Odwar. Świetlik jest półpasożytem. Do stosowania przez osoby starsze i otyłe oraz przy zaparciach atonicznych oraz w stanach zapalnych żołądka i przełyku. w zaroślach nad rowami.Augentrost. Kąpiel ślazowa. świecznik. pisał w 1949 r. Świetlik należy do rodziny trędownikowatych. przeciwzapalnie. Ludowe nazwy: ptasie oczko. naciągać 10 min.. złodziej mleczny i inne. zaliczamy także kwiat malwy czarnej. gotować 3-5 min. a także na terenach. o kształcie jajowatym. O tej małej. Zmieszać po 50 g ślazu. zalać jedną łyżeczkę tej mieszanki szklanką wrzącej wody i naparzać pod przykryciem przez 15 min. Jego śluz może być stosowany podobnie jak kwiat ślazu dzikiego.

przy schorzeniach przewodu pokarmowego. nostrzyka żółtego i innymi. U nas w aptekach homeopatycznych można kupić wyciąg ze świetlika. W USA wyciągiem ze świetlika leczą przewlekłe katary nosa. schowane wśród trawy i dlatego ich zbieranie jest uciążliwe. spowodowanym promieniowaniem z dużych kineskopów telewizyjnych i długim czytaniem. zielem melisy. woskowe. Leczenie takie kontynuować przez dwa do czterech miesięcy. związki garbnikowe. wątroby i jelit. ułatwia przyswajanie witaminy A. w szczególności miedzi. 262 . które są doskonałe w działaniu. po lekkim ochłodzeniu. a także przy biegunkach i nadkwasocie żołądka. Surowiec ten jest najczęściej mieszanką świetlika gajowego i lekarskiego. Do przemywania oczu stosowany jest we Francji napar ze świetlika: l łyżka na 100 g wrzącej wody plus 50 g z kwiatu bławatka i z liści babki po 25 g. Francuzi zalecają stosowanie świetlika w chrypce. Często kilkugodzinne zbieranie daje kilka dekagramów suchego surowca. na przykład mieszankę ziołową „Herbapolu” Digestosan lub Gastrogran. że możliwa jest zmiana okularów na słabsze. Wszyscy zgodnie zalecają i zachwycają się korzystnymi efektami przy leczeniu Oczu. Korzystne jest również dodanie niewielkiej ilości liścia naparstnicy ze względu na skuteczne działanie związków kardenolidowych na oczy. czyli w pręcikach. Po ostygnięciu pić porcjami przed jedzeniem przy braku łaknienia. stosuje się także inne zioła. jak podano. żywicowe. Obecnie. leczy zapalenie wiosenne spojówek i uporczywe stany zapalne brzegów powiek i skóry powiek. smoły. z powodu trudności otrzymania świetlika. kaszlu. Jako kataplazmy stosować 3 łyżeczki świetlika zmacerowanego w 200 gramach gorącej wody. przykładać ciepłe na 10-15 minut. Rośliny te są drobne. katarze nosa. Pozostały płyn wraz z proszkiem wypić. działa ściągające i przeciwzapalnie. Świetlik wspomaga pamięć i jest skuteczny w lekkich zakażeniach. kwiatem nagietka. Leczenie świetlikiem często tak poprawia wzrok. nadkwasocie i nieżycie żołądka. próchno bowiem jest bardzo dobrą pożywką dla wzrostu świetlika.dawniej była puszcza. zapaleniu spojówek. Świetlik działa skutecznie przy schorzeniach siatkówki oka. kumaryna i inne. olejki oraz sole mineralne. Do leczenia oczu: 1/2 łyżeczki sproszkowanego ziela zaparzać w 1/3 szklanki wrzącej wody przez 5 minut jak herbatę i stosować do okładów na oczy na noc. Poprawia tworzenie się purpury wzrokowej na siatkówce w plamce żółtej. Te kataplazmy z surowca. Naciąganie trwa 1/2 godziny. tęczówki i łzawieniu oraz reguluje ciśnienie w gałce ocznej. Główne związki: glikozydy flawonowe zbliżone w działaniu do rutyny i do witaminy P. zmęczeniu wzroku. czyli w czopkach i w pozostałej części siatkówki. jęczmieniu. ZASTOSOWANIE LECZNICZE Napar świetlika pobudza czynności wydzielnicze żołądka. Inne zastosowania: zaparzać przez 5 minut dwie łyżeczki na 2 szklanki wrzącej wody. kwiatem bławatka. kawowy. są pomocne w kurczu powiek. która jest głównym czynnikiem decydującym o ostrości wzroku i o widzeniu zarówno w świetle. Świetlik można łączyć do kataplazmy z kwiatem rumianku. magnezu oraz kwasy: krzemowy. owocem kopru. jak i o zmierzchu.

ma specyficzny. jest cierpka i gorzka. W przewodzie pokarmowym wyciągi z szałwii hamują intensywny wzrost 263 . wypadaniu włosów i łupieżowi. Dawki ustala lekarz. Szałwia ma zastosowanie lecznicze. Ponownie w drugiej połowie sierpnia ścina się górne części łodyg ponad pierwszym rozgałęzieniem. wysokie do 70 cm. ściągające. olejku bergamotowego . Jako przyprawa ułatwia trawienie. Balsamicznie pachnie. wzmacnia żołądek. Dawniej szałwia była używana jako dodatek do wina i piwa. korzenny smak. u dołu drewniejące. naprzemianległe liście zmniejszające się ku górze. lanoliny 5 g. olejek eteryczny stosowane w nadmiarze mogą być toksyczne dla układu nerwowego. Szałwia wytwarza liczne łodygi. kwiaty. wykrztuśnie. Do celów leczniczych zbiera się w maju. pobudza serce i nerwy. łodygę zakończoną kłosowatą wiechą złożoną z 6-10 jasnofioletowych kwiatów. Stosować 2-3 razy dziennie tampon wielkości grochu nasiąknięty maścią ze świetlika (wyciąg alkoholowy) 5 g. Jest rośliną uprawną. Można ją hodować w ogródkach przydomowych i działkowych. SZAŁWIA LEKARSKA Salvia officinalis Szałwia jest półkrzewem z rodziny wargowych (Labiatae). WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Liść działa dezynfekujące. zmniejsza przekrwienie błon śluzowych i skóry oraz mikrokrwawienia z nadmiernie rozszerzonych lub uszkodzonych naczyń włosowatych. przede wszystkim mięs. przeciwzapalnie. przeciwdziała zbytniemu przetłuszczaniu i rozszerzaniu porów. Surowce te należy przechowywać w szczelnym opakowaniu w miejscu suchym i chłodnym. wazeliny 15 g. W kosmetyce używany jest do odkażania skór.Na obfite wycieki śluzu z nosa. rozkurczowo. Olejek szałwiowy jest stosowany w perfumerii jako utrwalacz. kulinarne i kosmetyczne.dwie krople. Liście. wzniesione. które jest od nich nieco uboższe w związki czynne. Ma omszone. przed kwitnieniem. Jest ona dwa razy bardziej toksyczna niż piołun. w pełni wykształcone liście oraz ziele. z dala od światła.

odbytu. schorzenia wątroby. atoniczne rany i owrzodzenia. wzdęciach. gorączka z przerwami. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astenia. bóle i zawroty głowy. niedostateczne wydalanie moczu. nadczynność tarczycy. początkowe objawy cukrzycy. paraliż. Na użytek zewnętrzny Działają ściągające. podudzi. nadmiernej laktacji u karmiących matek. nadmierną laktację u karmiących matek. Nalewka lub wyciąg płynny hamują wydzielanie potu. niedokwaśność soku żołądkowego!. pobudzają korę nadnercza. uszkodzenie włosowatych naczyń krwionośnych w ścianie jelit. nadmierna pobudliwość nerwowa. 264 . Do irygacji można napar rozcieńczyć równą ilością wody. tamponów dopochwowych oraz do irygacji. bezpłodność. skurcz jelit. przeciwdziałają nadmiernej fermentacji i bolesnym wzdęciom spowodowanym stanem skurczowym w jelitach i gromadzeniem się gazów. Pić 2 razy dziennie po pół szklanki przed jedzeniem w nieżycie żołądka i jelit. przerost układu chłonnego. biegunka. chroniczny nieżyt żołądka. astma. przed posiłkiem. łysienie. Ten sam napar stosuje się do płukania jamy ustnej i gardła. skaleczenia drobne. obmywania zewnętrznych narządów płciowych. debilność dziecięca. oczyszczające na krew. brak łaknienia. okres poprzedzający poród. antyseptycznie. białe upławy. chroniczny nieżyt oskrzeli. stany zapalne dziąseł i gardła. dermatozy (egzemy). dezynfekcja mieszkania. zapalenie krtani. skrofuloza. lekkie oparzenia. płuc. zapalenie oskrzeli. sporządzaniu przymoczek na skórę. żylaki nóg. zapalenie jamy ustnej. Na użytek zewnętrzny Afty. neurastenia. swędzenie pochwy. gdy jest ono zbyt skąpe. osłabienie pracy układu trawiennego. Przetwory z szałwii działają estrogennie i pobudzają miesiączkowanie w przypadkach. powiększają ilości wydzielonej żółci. astma. dolegliwości nerwowe. 2 łyżeczki liści zalać szklanką wody wrzącej. brak sił. angina. miesiączkowanie bolesne i zaburzenia miesiączkowania. działają przeciwnowotworowo i antyseptycznie. drgawki. niedociśnienie tętnicze krwi. obfite pocenie się rąk. wzmocnienie rekonwalescentów. powiększają ciśnienie krwi. ukąszenie osy. zatrucia pokarmowe. swędzące wypryski. gojąco blizny. ból zęba. dróg moczowych. naparzać pod przykryciem 10 min. Można dodać do 20 kropli Azulanu lub Azucalenu na 1/4 szklanki naparu używanego zewnętrznie. wzmacniają skórę. działają moczopędnie. działają tonizująco i uspokajająco. kamica moczowa. sprzyjają zapłodnieniu. apopleksja z krwotokiem. stłuczenia. czyraki. SPOSÓB UŻYCIA Napar szałwiowy.saprofitycznej flory bakteryjnej. biegunce. wrzód żołądka i dwunastnicy. zapalenie węzłów chłonnych pachy. i przecedzić. Dla pobudzenia apetytu zaleca się 2 łyżki naparu 2 razy dziennie na 30 min. dychawica oskrzelowa u osób starszych. działają też przeciwcukrzycowo. podatność na powstawanie raka.

Napar z liści szałwii popijać 2 razy dziennie po pół szklanki przy zaburzeniach trawiennych, biegunkach, nerwicach żołądka, nocnych potach, nieżytach górnych dróg oddechowych, cukrzycy, białych upławach, zaburzeniach miesiączkowania, reumatyzmie, nieżytach dróg moczowych, a zewnętrznie do płukania gardła przy anginie, zapaleniu okostnej, szkorbucie, pleśniawkach, zapaleniu migdałków. Sproszkowane liście dosypywane do takich potraw, jak groch, kapusta, wieprzowina, tłuściejsze ryby itp. działają jak napar. Szałwia wchodzi w skład Diabetosanu, Pektosanu, Neopektosanu, Septosanu, Tannosanu i Vagosanu. Przetwory: Herbogastrin. Płynny wyciąg szałwiowy. 200 g świeżych liści zmiksować z 200 ml etanolu 40 proc. Odstawić na 30 min. i przecedzić do butelek. Brać do 50 kropli w kieliszku wody 3 razy dziennie jako środek przeciwpotny, pobudzający trawienie i hamujący laktację. Stosować 1/2 łyżeczki na 1/4 szklanki naparu szałwiowego z łyżeczką Azulanu i l g boraksu; stosować do płukania jamy ustnej i gardła. Płukanka. Łyżeczka płynnego wyciągu szałwiowego na 1/4 szklanki wody albo 1/4 szklanki naparu szałwiowego z łyżeczką Azulanu i l g boraksu stosować do płukania jamy ustnej i gardła w pleśniawkach, anginie i stanach ropnych. Recepty na mieszanki ziołowe z zastosowaniem liści szałwii 1.
2.

3.

4.
5.

Liść szałwii, kwiat lipy, ziele krwawnika, kłącze pięciornika w równych ilościach zmieszać. Stosować łyżkę mieszanki na szklankę wrzątku i pić dwa razy dziennie przeciw piegom. Liść szałwii, liść mięty, kwiat rumianku w równych ilościach zmieszać. Napar z l łyżki tej mieszanki na szklankę wrzątku stosować do płukania gardła lub zażywać co kwadrans jeden łyk przy przewlekłym nieżycie tchawicy. Liść szałwii, liść pokrzywy, ziele tysiącznika, ziele piorunu. Stosować łyżkę mieszanki na szklankę wrzątku i popijać 2 razy dziennie; tym samym naparem zmywać miejsca zaatakowane świerzbem. Liść szałwii 2 ilości, liście mięty i kwiatu rumianku po jednej. Garść ziół rozparzyć na płótnie i przyłożyć płótnem na miejsca bolące przy ischiasie. Liść szałwii 40, liść orzecha włoskiego 10, liść melisy 10, ziele krwawnika 20, ziele skrzypu 20. Zrobić odwar i popijać po pół szklanki 3 razy dziennie przy nadmiernych potach.

Inne zastosowania szałwii Nasiadówka szałwiowa. Zmieszać 50 g liści lub ziela szałwii oraz po 25 g ziela krwawnika i kwiatu nagietka, zalać całość 3 l wody wrzącej. Nakryć i odstawić na 15 min. Przecedzić do miski. Po ostudzeniu do 36 st. C stosować nasiadówki przez 15 min, przy hemoroidach, świądzie i zapaleniu zewnętrznych narządów płciowych. Kąpiel szałwiowa. 100 g ziela szałwii, 25 g liści babki, 25 g kwiatów rumianku i kwiatów lipy zalać 3- 4 l wody wrzącej i odstawić pod przykryciem na 15 min. Przecedzić do wanny wypełnionej do 1/3 objętości wodą o temperaturze 37 st. C. Pozostałe zioła umieścić w płóciennym woreczku i zanurzyć w wannie. Czas kąpieli do 20 min. Owinąć mokre ciało prześcieradłem kąpielowym i odpoczywać 40 min. Stosować w różnych schorzeniach skórnych, jak pokrzywka, świąd skóry, odleżyny, odmrożenia, nadmierne pocenie się, miejscowe podrażnienie, zapalenie skóry i wysypki alergiczne. 265

Nalewka szałwiowa. 25 g wysuszonych i rozdrobnionych liści zalać 100 min alkoholu 70 proc. i macerować 14 dni, często wstrząsając. Przecedzić, wycisnąć wytrawione liście, połączone płyny przechowywać w lodówce. Pić po pół łyżeczki w 1/4 szklanki wody jako lek hamujący laktację i przeciwpotny. Zewnętrznie służy do płukania jamy ustnej i gardła oraz do przymoczek. Liść szałwii wchodzi w skład proszku i tytoniu przeciwastmatycznego Astmosan („Herbapol”) oraz papierosów Neoastmosan („Herbapol”) używanych w stanach duszności, spowodowanych skurczem oskrzeli i w dychawicy oskrzelowej u osób starszych. Destylowany z liści i ziela szałwii olejek eteryczny jest składnikiem pasty Fitolizyna („Herbapol”) stosowanej pomocniczo w kamicy moczowej. Czopek wywołujący miesiączkę. 0,25 g wyciągu płynnego z szałwii, l g masła kakaowego i l g wosku białego. Stosować 1-2 razy dziennie przy braku miesiączki, zaburzeniach miesiączkowania, bezpłodności. Środek przeciw łysieniu. Stosować do pocierań skóry głowy nalewkę szałwiowa zmieszaną z rumem w równych ilościach. Zgniecione liście szałwii przykładać na ukąszenia owadów, owrzodzenia nóg, rany atoniczne, dermatozy i egzemy. Wino pobudzające asteników i neurasteników, ludzi wyczerpanych fizycznie i pracą umysłową, do stosowania także w przypadkach nerwicy wegetatywnej i gorączki przerywanej. Liście szałwii macerować przez tydzień w l litrze wina. Popijać 1-3 łyżki po posiłku.

TATARAK ZWYCZAJNY Acorus calamus L. Tatarak, wespół z arcydzięglem, chmielem, dziurawcem, lawendą, lipą, melisą i kozłkiem lekarskim (walerianą), tworzy grupę ośmiu roślin, które od niepamiętnych czasów królują w różnych mieszankach ziołowych. Powszechność stosowania rośliny te zawdzięczają następującym właściwościom: zawierają wiele bardzo aktywnych biologicznie substancji, które pobudzają siły obronne organizmu, oraz związki organiczne, do których organizm ludzki jest przyzwyczajony od tysiącleci. Rośliny te działają synergicznie (tj. zespołowo i wspomagające), powiększając tym samym swoją aktywność. Zawierają składniki niezbędne do normalnego funkcjonowania narządów ludzkiego organizmu, a zwłaszcza do trawienia, przyswajania pokarmów, wydalania i odtruwania produktów przemiany materii. Wszystkie te zioła można stosować bez obawy przedawkowania, ich nadmiar bowiem jest łatwo wydalany przez organizm. Zioła stosowane zespołowo nie tylko leczą cały organizm, ale również ułatwiają jego regenerację i mają właściwości antybiotyczne i biostymlujące, aktywują cały organizm nie powodując działań ubocznych. Powyższe uwagi charakteryzują zatem duże znaczenie tataraku. Należy on do rodziny obrazkowatych (Araceae), jest byliną pochodzącą z Azji Środkowej, został prze266

niesiony do Europy Środkowej i Zachodniej, natomiast do Polski został zawleczony przez Tatarów, stąd nazwa rośliny. Tatarak od kłączy aż po końce liści ma swoisty aromat i drapiąco-gorzkawy smak. Rozmnaża się z korzeni, w naszym klimacie bowiem nie wydaje nasion. Ma grube, rozgałęzione, czołgające się po brzegu wód stojących lub wolno płynących kłącze, liście mieczowate dochodzące do metra długości, kwiatostan w formie brązowej kolby. Kwitnie w czerwcu i lipcu. Surowcem leczniczym jest kłącze, które należy zbierać od wiosny do jesieni. Należy je oczyścić z liści, łodyg i korzeni, umyć dokładnie, pociąć na kawałki długości do 20 cm, części grubsze można przeciąć wzdłuż. Suszyć w suszarniach. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Tatarak (kłącze) stosowany jako lek wzmacnia ogólnie, a więc wpływa na przedłużenie życia. Poprawia pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego, działa krwiotwórcze, moczopędnie, nieco napotnie, pobudza czynności żołądka, łagodzi bóle menstruacyjne i dolegliwości kostne, uspokaja, działa przeciwbólowe, przeciwgorączkowo, goi wrzody, jest środkiem przeciwrobaczym, wiatropędnym, insektycydem, wpływa na wydzielanie śliny i soku żołądkowego. Gryzienie kawałków kłączy wzmacnia wydzielanie żółci, działa rozkurczowo na drogi moczowe i żółciowe. Stosowany zewnętrznie na skórę głowy działa przeciwzapalnie, ściągające i bakteriobójczo. Olejek tatarakowy zmniejsza dolegliwości reumatyczne, artretyczne, leczy bezkwaśność żołądkową, kolkę jelitową itp. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Atonia trawienia, zwiotczenie żołądka, utrudnione trawienie, nieżyt żołądka, zapalenie żołądka i jelit, wzdęcia, zaburzone miesiączkowanie, gorączki naprzemienne, skąpomocz, artretyzm, dna, krzywica, skrofuloza, kaszel, reumatyzm, dolegliwości wątroby i pęcherzyka żółciowego, dolegliwości węzłów chłonnych, bóle nerek, brak łaknienia, stany wyczerpania nerwowego, niepokoju i trudności w zasypianiu. Na użytek zewnętrzny Dolegliwości jamy ustnej i jej błony śluzowej, gardła, łojotokowe zapalenie skóry, wypadanie włosów, łupież. 267

SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. Łyżeczkę korzeni tataraku zalać szklanką wrzątku, gotować 3 min., naciągać 10 min. Popijać po 1/2 szklanki 3 razy dziennie. Proszek. Stosować 2- 4 g dziennie z dodatkiem syropu owocowego. Nalewka. Stosować 50 kropli przed posiłkiem na wzmocnienie łaknienia, a po posiłku jako środek wiatropędny i przy bólach żołądka. Odwar. Gotować łyżeczkę kłączy w 1/4 l wody przez 10 min. Wypić w 2 porcjach dziennie przy nerwicy żołądka i dwunastnicy, żółtaczce, blednicy, niedokrwistości, reumatyzmie, nadmiarze kwasów żołądkowych, przy zaburzeniach miesiączkowania na tle blednicy, niedokrwistości i niewłaściwego wyżywienia. Odwar na wrzody żołądka i dwunastnicy. Kłącze tataraku, kwiat rumianku, korzeń żywokostu w równych ilościach. Łyżkę mieszanki gotować w 2 szklankach wody przez 3 min., naciągać 10 min. Nisze wrzodowe znikają po 3-5-tygodniowym podawaniu tych ziół. Nalewka aromatyczna. 50 g kłączy tataraku i 5 g goździków zalać litrem czerwonego wina, postawić w ciepłym miejscu na 10 dni , wstrząsać raz dziennie. Popijać 3 razy dziennie po l łyżce na przemianę materii. Kąpiel. 150 g kłączy tataraku, 150 g ziela tymianku, 50,0 g nasion gorczycy, gotować 30 min. i wlać do kąpieli dla pacjenta osłabionego po chorobie oraz przy skrofulozie i krzywicy u dzieci. Recepty na mieszanki ziołowe z kłączem tataraku
1.

2.

3.

Zioła przeciwpadaczkowe. Zmieszać po 50 g kłącza tataraku, ziela serdecznika i ziela glistnika oraz po 25 g ziela dziurawca, ziela macierzanki wonnej, liści bobrka, liści melisy i szyszek chmielu. Wsypać do termosu 2-3 łyżki ziół, zalać 2 szklankami wody wrzącej. Zamknąć i odstawić na godzinę. Pić po 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie między posiłkami, jako środek rozkurczowy i uspokajający. Stosuje się pomocniczo przy nerwicy wegetatywnej, podnieceniu nerwowym i trudnościach w zasypianiu. Dla młodzieży przeciw polucjom zaleca się połowę dawki. Na kamicę żółciową. Zmieszać równe części kłączy tataraku, ziela glistnika, liści mięty pieprzowej, korzeni mniszka, kory kruszyny, ziela szanty i ziela pięciornika gęsiego, 2 łyżki ziół zalać 2,5 szklankami ciepłej wody, odstawić na godzinę, by napęczniały, następnie ogrzać do wrzenia. Odstawić na 10 minut, po czym przecedzić. Pić 2/3 szklanki 3 razy dziennie jako środek przeciwbakteryjny, rozkurczowy, żółciotwórczy i przeciwzapalny w zapaleniu pęcherzyka żółciowego, dróg żółciowych. Pomocniczo działa w zapaleniu trzustki i kamicy żółciowej. Na dolegliwości trzustki. Zmieszać po 40 g kłączy tataraku i korzeni mniszka oraz po 20 g szyszek chmielu, ziela mięty pieprzowej, korzenia pokrzywy i ziela macierzanki. Zioła sproszkować w młynku elektrycznym i przechowywać w zamkniętym słoiku. Do 200 g miodu lub dżemu, powideł, konfitur dodać 5 łyżek sproszkowanych ziół i wymieszać. Brać po 2 łyżeczki 1-2 razy dziennie przez miesiąc. Reguluje to wydzielanie żółci i soku trzustkowego, poprawia trawienie, przyswajanie pokarmów i działa przeciwzapalnie.

268

4.
5.

Na reumatyzm. Kłącze tataraku, kłącze perzu, kłącze paprotki, korzeń biedrzeńca, korzeń arcydzięgla, liść brzozy, ziele serdecznika. Stosować łyżkę mieszanki na 2 szklanki wrzątku, naciągać 10 min. Popijać po pół szklanki 3 razy dziennie. Na ogólne wzmocnienie organizmu. Zmieszać po 40 g tataraku, ziele pięciornika gęsiego i kwiatów nagietka oraz po 20 g liści melisy, liści pokrzywy i ziela ruty. Do 2 szklanek wody ciepłej wsypać półtorej łyżki ziół, pozostawić 30 min. do napęcznienia, ogrzać na małym ogniu do wrzenia (nie gotować), odstawić na 20 min., przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 2/3 szklanki między posiłkami i jednocześnie przyjmować po kapsułce wit. E.

Calmagina. Tabletki „Herbapolu” zawierające kłącze tataraku, wyciągi z krwawnika i tysiącznika oraz olejek koprowy. Przyjmuje się doustnie l- 2 tabletki 2 razy dziennie na 30 min. przed posiłkiem, popijając małą ilością wody w braku łaknienia i nieżytach przewodu pokarmowego. W leczeniu nieżytów i nadkwaśności można stosować tabletki Gastron (Polfa), tabletki Wikalina (Polfa). Zawierają one składniki roślinne, w tym również sproszkowane kłącze tataraku oraz sole bizmutowe i magnezowe. Na użytek zewnętrzny Kąpiel wzmacniająca. Zmieszać 40 g kłączy tataraku oraz 20 g ziela przywrotnika lub liści pokrzywy i kwiatów lipy. Zalać 2-3 litrami ciepłej wody i powoli ogrzewać pod przykryciem do wrzenia, odstawić na 10 min. i przecedzić. Wlać do wanny wypełnionej do 1/3 objętości wodą o temperaturze 36-38 st. C. Pozostałe po przecedzeniu zioła umieścić w płóciennym woreczku i włożyć do wanny. Czas kąpieli 10-20 min. Kąpiel powtarzać co 2-3 dni przez 2 tygodnie, później co 3-5 dni przez 2 miesiące. Działa to ogólnie wzmacniająco i zwiększa potencję. Sproszkowany korzeń tataraku dobrze dodawać do pasty do zębów, co wzmacnia dziąsła. Okłady i obmywania źle gojących się ran odwarem z kłącza tataraku przyspieszają gojenie. Odwaru z kłączy tataraku używa się do spłukiwania włosów po umyciu, co wzmacnia cebulki włosowe i rozjaśnia włosy, usuwa łupież i łojotokowe zapalenie skóry głowy. Odwar może być również stosowany do płukania jamy ustnej i gardła w stanach zapalnych błon śluzowych, obmywania sromu i odbytu, a po rozcieńczeniu równą ilością wody do irygacji. Olejek tatarakowy wchodzi w skład drażetek Uldenol i Ulventrol, może być stosowany do wcierań w bólach gośćcowych i rwie kulszowej. Żucie suchego tataraku pomaga zwalczać nałóg palenia tytoniu, a żucie z popijaniem maceratu wodnego z krwawnika usuwa objawy raka płuc po 6 miesiącach. Przyjemny zapach tataraku jest wykorzystywany w perfumerii i do produkcji wódek o smaku tataraku Tatarak wchodzi w skład niektórych kuchennych mieszanek przyprawowych w postaci proszków. 269

TYMIANEK
Thymus vulgaris W lipcu 1944 r., będąc wówczas studentką medycyny, wstąpiłam do radzieckiego przyfrontowego szpitala w Mińsku Mazowieckim. Trafiłam do działu chirurgii kostnej. Przeprowadzano głównie operacje żołnierzy rannych w głowę. Rannych było bardzo wielu, toteż ja i moje trzy koleżanki, również studentki medycyny, miałyśmy wiele pracy. Jako środek antyseptyczny, odkażający i bakteriobójczy stosowałyśmy Rivanolum, ale miałyśmy go o wiele za mało w stosunku do potrzeb. Radziecki major-lekarz, który kierował tym szpitalem, pozwolił nam stosować środki dezynfekujące z medycyny ludowej. I w ten sposób nabyłam dużo doświadczenia w stosowaniu lotnych olejków eterycznych występujących w czosnku, cebuli i tymianku. W celu naukowego rozpoznania właściwości leczniczych olejków eterycznych francuska farmacja zbadała 46 roślin. Z l kg ziela tymianku otrzymano 2 gramy tymolu i karwakrolu, to jest głównych olejków eterycznych pochodzących z tymianku. Wykonano następujące doświadczenie: litr bulionu mięsnego zakażono zarazkami bakterii, wirusów i gronkowców, a następnie bulion odkażano przez wprowadzenie do niego olejków eterycznych z roślin aromatycznych. Wystarczyło 0,7 cm olejku eterycznego tymianku, aby litr bulionu stał się sterylny, a więc pozbawiony zarazków bakteryjnych, wirusowych i gronkowców. W przypadku innych roślin aromatycznych trzeba było dawać 1-9 cm olejku eterycznego. Tak więc można powiedzieć, że tymianek zajmuje pierwsze miejsce wśród 46 roślin aromatycznych. Dziś wiadomo, że olejki eteryczne leczą ponad 90 chorób z ponad 15 narządów głównych organizmu ludzkiego. Tymianek właściwy (pospolity) jest rośliną aromatyczną stosowaną w lecznictwie ludowym od najdawniejszych czasów, o czym można znaleźć zapisy u starożytnych Egipcjan, Greków i Etrusków. Tymianek, w zależności od gatunku, zawiera od 0,1 do 1,5 proc. olejku eterycznego. Istnieje ponad 50 podgatunków tymianku. Niektóre z nich, np. z rejonu Morza Śródziemnego, zawierają do 3,5 proc. olejku eterycznego o składzie: tymol (do 50 proc.), karwakrol, p-cymol. alfa-pinen, linalol (ok. 13 proc), borneol (do 15 proc.), cyneol, ponadto garbniki (do 10 proc.), kwasy polifenolowe (kawowy i chlorogenowy), związki trójterpenowe (np. kwasy ursolowy i oleanolowy), flawonoidy (luteola i jej glikozydy), substancje goryczkowe. Dwa fenole tymianku: tymol i karwakrol leczą podobnie jak olejek eteryczny tymianku w całości i są używane w farmacji jako składniki różnych preparatów. Niszczą czwartego roku 270

one bakterie wąglika, pałeczkę durową, pałeczkę nosacizny, meningokoki, maczugowce błonicy, gronkowce złociste, prątki gruźlicy itp. Właściwości bakteriobójcze mają pary tymianku, a olejek eteryczny działa silniej antyseptycznie niż woda utleniona, nadmanganian potasu czy gwajakol. Silniejsze działanie bakteriobójcze i właściwości zabliźniające rany mają olejki nadtlenione odterpenowane niż olejki eteryczne w stanie surowym. W celu zneutralizowania siły drażniącej stosuje się odpowiednie rozpuszczalniki. Olejki eteryczne nadtlenione w 10 proc. rozcieńczonym roztworze mydlanym niszczą florę bakteryjną jamy ustnej w ciągu 3 minut (pasta tymiankowa do zębów). Sproszkowany suchy tymianek jest dobrym środkiem do czyszczenia zębów i wzmacniania dziąseł przy paradentozie. Można go stosować jako mieszankę z glinką w stosunku 1:1. Tymianek należy do roślin miododajnych. Miód tymiankowy wysoko cenili starożytni, którym służył jako pokarm, lek i używka. Ziele tymianku ma przyjemny - szczególnie przy roztarciu - aromatyczny zapach i swoisty smak; jest lekko palące i gorzkawe, co sprawiają gorzkie substancje - serplina i octan bornylu. Tymianek należy przechowywać w szklanych, szczelnie zamkniętych naczyniach. Z ziela destyluje się olejek, z którego otrzymuje się tymol. Ze względu na szerokie zastosowanie tymolu jego właściwości omawiam w osobnym rozdziale. Olejek tymiankowy, a więc i tymol, stosowane doustnie wywołują bóle głowy, nudności, zapalenie błony śluzowej żołądka, niedomogi nerek, białkomocz, a nieraz krwiomocz. W dalszej części tego artykułu podaję dawki, które powinny być raczej zaniżane aniżeli przekraczane, w myśl mojej maksymy. „Nie leczy ilość, tylko jakość”. Dotyczy to przede wszystkim dzieci i osób starszych. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Jest środkiem pobudzającym organizm fizycznie, psychicznie i wpływa na krążenie krwi w naczyniach włosowatych (kapilarach), wzmacnia sprawność układu nerwowego i pobudza sprawność umysłową, pobudza łaknienie, a więc i apetyt, podwyższa ciśnienie krwi, działa moczopędnie, napotnie, wiatropędnie, lekko hipnotyzujące, przeciwrobaczo, wywołuje miesiączkowanie, pobudza leukocytozę (powiększa liczbę białych ciałek krwi w przypadku chorób zakaźnych), oddziałuje przeciwdezynfekująco, znieczulająco, przeciwzakrzepowo, przeciwkaszlowo, przeciwbólowe, ściągające, przeciwwzdęciowo, przeciwkaszlowo, przeciwbólowe, ściągające, przeciwwzdęciowo, przeciwkrwawieniowo, przeciwastmatycznie. Jest afrodyzjakiem. Konserwuje żywność. Na użytek zewnętrzny Może być jako antyseptyk, środek bakteriobójczy, przeciwgnilny, przeciwreumatyczny, przeciwpasożytniczy, przyspiesza zabliźnianie trudno gojących się ran, niszczy drożdżaki i grzybki. Przeciwdziała jadowi żmij. WSKAZANIE LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Brak sił, ogólna słabość fizyczna i psychiczna, niepokój, lęk, obawa, strach, trwoga. Osłabienie i wyczerpanie nerwowe, anemia u dzieci, niskie ciśnienie krwi, blednica, kaszel drgawkowy, koklusz, dolegliwości płucne, grzybica dróg oddechowych, astma 271

oskrzelowa, atonia trawienna (spowolniało trawienie), infekcje jelitowe i moczowe, nadfermentacja w przewodzie pokarmowym, wzdęcia, wiatry, dolegliwości przeziębieniowe (grypa, katar nosa, „łamanie”, „obolałość mięśni”, angina), choroby infekcyjne, czyraki, reumatyzm, zaburzenia w krążeniu krwi, przypadkowy zanik miesiączki, upławy białe, pasożyty jelitowe (glista ludzka, owsiki, tęgoryjec dwunastnicy), bezsenność, gościec, zapalenie korzonków błon śluzowych gardła i krtani. Na użytek zewnętrzny Choroby skórne, czyraki, rany, upławy białe, dolegliwości jamy ustnej i zębów, ogólne osłabienie (kąpiele), artretyzm, dna, reumatyzm stawowy i mięśniowy, wypadanie włosów, świerzb, wszawica, grzyby pasożytnicze, drożdżaki, owrzodzenie wywołane bakteriami ropotwórczymi, powierzchniowe zakażenia promieniowcami, zapalenie jamy ustnej, dziąseł i migdałków, guzy, siniaki, opuchliny. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar, l łyżka ziela na l szklankę wrzątku. Gotować 2-3 sekundy, naciągać 10 minut pod przykryciem. Osłodzić miodem. Popijać trzy szklanki dziennie między posiłkami lub po posiłku, przy przeziębieniu, stanach zapalnych jamy ustnej, aftach i paradentozie. Sproszkowany tymianek stosować do zup i potraw smażonych. Popijany do śniadania może zastąpić kawę lub herbatę. Olejek eteryczny. Stosować 3-5 kropli 3 razy dziennie z miodem. Uwaga. Nie należy stosować miodu do gorących płynów, tylko do ciepłych. W przypadku kokluszu łączyć tymianek z eukaliptusem i cyprysem. Żucie tymianku. Zaleca się w przypadku anginy i astmy oskrzelowej. Marynata z tymianku. Wiązka tymianku, wiązka cząbru ogrodowego, szczypiorek, 3-4 ząbki czosnku, 2 liście laurowe, kilka goździków, 25 g soli, 15 g mielonego pieprzu macerować w 1/2 litrze wina białego. Jest to recepta francuskiego, nie żyjącego pioniera fitoterapii, dr H. Leclerca. Napar przy astmie. Stosować l łyżkę mieszanki na l szklankę wrzątku. Ziele tymianku, ziele bratka, liść podbiału, korzeń omanu, kwiat kupalnika, anyż w równych ilościach. Odwar przy niestrawności nerwowej i nerwicowej. Ziele tymianku, ziele rdestu ptasiego, liść babki, liść melisy, korzeń arcydzięgla, korzeń gorczyczki, w równych ilościach. Pić przed jedzeniem. Napar, l łyżeczka ziela tymianku na szklankę wrzątku. Popijać ciepłe 2 razy dziennie przy bolesnym miesiączkowaniu, nieżytach dróg trawiennych, kurczach sercowych i oddechowych, chorobach zakaźnych żołądka, kaszlu, robakach (glista ludzka), skrofulozie, krwawieniach wewnętrznych, osłabieniu czynności trawiennych, wzdęciach, kurczach. Inhalacje z naparu na drogi oddechowe, zapalenie oskrzeli, katar, koklusz, suchy kaszel, na odkrztuszanie. Ten sam napar służy do płukania jamy ustnej i gardła. 272

Świeże i suche liście tymianku z prawoślazem stosuje się przy kokluszu, schorzeniach przewodu pokarmowego i układu nerwowego, gośćcu i zapaleniu korzonków nerwowych, a także jako środek moczopędny i pobudzający apetyt. Tymianek jest składnikiem wielu mieszanek ziołowych i syropów, wchodzi w skład Septosanu, Neoseptosanu, służy do otrzymywania wyciągów płynnych dla dzieci, którym daje się po łyżeczce 3 razy dziennie jako lek wykrztuśny i przeciwkaszlowy, a dorosłym syrop Tussipect po łyżeczce 3 razy dziennie po jedzeniu, a dzieciom 3-4 razy dziennie po łyżeczce. Krople: dorośli 15-20 kropli w kieliszku wody, dzieci 3-10 kropli 3-4 razy dziennie. Drażetki: 1-2 szt. 4 razy. W kuchni tymianek ma zastosowanie jako przyprawa, zarówno w stanie świeżym, jak i po wysuszeniu. Dodaje się go mięs, ryb, zup i marynat. W krajach południowych i zachodnich świeże liście tymianku są dodawane do sałatek. Należy unikać spożywania nadmiernych ilości tymianku. Tymianek jest bliskim krewniakiem występującej w Polsce w stanie naturalnym macierzanki piaskowej, która jest również stosowana w celach leczniczych. Na użytek zewnętrzny W postaci pasty w dermatologii, rozgrzewanie zbolałych stawów zreumatyzowanych. Przy kokluszu smaruje się piersi. W kosmetyce jako mleczko i krem, również do toalety. Często stosuje się tymianek w połączeniu z cytryną i bergamotką. W chirurgii stosowany jest mydlany roztwór z tymianku do dezynfekcji rąk. Wywar z tymianku z olejem z oliwek stosuje się na kompresy, rany, ukąszenia owadów i żmij. Można również stosować zgniecione liście. Na bóle reumatyczne żuć tymianek, ogrzać go w garnuszku i przyłożyć ciepły na miejsca zreumatyzowane. Kąpiele aromatyczne (500 g tymianku gotowanego w 4 litrach wody) na artretyzm, dnę, astenię (osłabienie). Ułatwia to wykrztuszenie śluzu z dróg oddechowych. Wywar skoncentrowany z l łyżki tymianku na l litr wody: gotować aż zostanie 1/2 litra wody. Smarować włosy, co wstrzymuje ich wypadanie. Na wszawicę i świerzb stosować krem tymiankowy. Mieszanka do inhalacji: Mentol - 25 g, balsam peruwiański 5 g, olejek tymiankowy 10 g, 90 proc. spirytus 80 g. l łyżeczkę wlać do salaterki wrzątku i robić inhalację 2-3 razy dziennie. Lewatywa dla dzieci przeciw owsikom: napar z 15 g ziela tymianku i 10 g kwiatów wrotycza na l litr wrzącej wody, pozostawić 15 minut pod przykryciem, przecedzić i odpowiednio ostudzony użyć do lewatywy. Odwar stosuje się do okładów, przymoczek, kompresów i do zmywania skóry głowy przy łupieżu.

TYMOL
Tymol jest jednym z głównych składników olejku eterycznego tymianku. Występuje w postaci dużych, bezbarwnych, przezroczystych kryształów o charakterystycznym zapachu i palącym smaku. Nie rozpuszcza się w wodzie, jedynie w organicznych rozpuszczalniach i olejkach roślinnych. Ma właściwości antyseptyczne, ściągające, przeciwgnilcowe, bakteriobójcze, czerwiobójcze, wewnętrzno-jelitowe. Jest w lekospisie, a więc i w aptekach. 273

WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Dolegliwości dróg oddechowych, chroniczny bronchit, gruźlica, koklusz (inhalacje i sproszkowany tymol). Na użytek zewnętrzny Antyseptyk jamy ustnej, rany, świąd sromu. SPOSÓB UŻYCIA Podczas stosowania tymolu nie należy popijać alkoholu ani używać oleju. Faworyzują one. bowiem absorpcję tymolu przez ścianki przewodu pokarmowego. Na użytek wewnętrzny 0,05-0,5 g 2-4 razy dziennie. Jednorazowa dawka maksymalna - 0,5 g, a dziennie do 4 g. Na solitera (tasiemca). Drażetki po 0,25 g. Są one w aptekach. Zażywać każdego ranka na czczo przez 8 dni. Soliter wychodzi zazwyczaj czwartego dnia. Naglistnicę. Zaleca się recepty: 1. 3 g tymolu sproszkowanego, dawkami po 0,5 g co 1/2 godziny ze stosowaniem lub bez przeczyszczenia. 2. Brać przez tydzień drażetkę 0,25 g rano na czczo. Przez 3 dni poprzedzające kurację i w czasie kuracji nie należy zażywać leków oleistych, tłuszczy i alkoholu. Na użytek zewnętrzny Tymol jest stosowany do różnych preparatów farmaceutycznych w emulsjach mydlanych dezynfekujących. Roztwór alkoholowy (1-5 proc.) do płukania gardła oraz inhalacji, do opatrunków. Jest w lekospisie. Krem (1-2 proc.). Według recepty lekarza. Proszek przeciw nadmiernemu poceniu. Talk, krochmal - 10 g, tanina - 3 g, kwas salicylowy - 0,5 g, tymol - 0,1 g. Roztwór antyseptyczny do płukania jamy ustnej i gardła. Kwas tymiankowy - 0,25, kwas benzoesowy - 3 g, wyciąg z eukaliptusa - 14 g, spirytus 90 proc. - 100 g, olejek miętowy - 0,75 g. Stosuje się 20-50 kropli na szklankę wody. Roztwór na świąd sromu (do przemywania). Tymol - 2 g, fenol l g, alkohol 10 g, woda 200 g. Nasi uczeni profesorowie Kossakowski i jego żona, z którymi zetknęłam się po otrzymaniu dyplomu lekarza medycyny, składając mi gratulacje wyrazili pogląd, że chyba mnie przypadnie odkryć tajemnicę leczenia nowotworów, gdyż takie -według nich - miało być moje przeznaczenie. Szukałam więc długo wśród środków leczniczych natury. Pogłębiłam znajomości naukowe z zakresu 16 terapii naturalnych i od wielu lat leczę chorych na nowotwory i zapobiegam ich przyczynom. Wiadomości udostępniam każdemu, kto się do mnie zwróci prywatnie czy podczas moich wykładów w kraju i za granicą. Twierdzę, że tymianek, macierzanka i ich olejki eteryczne -tymol i karwakrol, powinny być bardziej popularne, dostępne i rozpowszechnione w Polsce. W Biuletynie Nr l „Apipolu”, Kraków 1986 r., podana jest zawartość makro- i mikroelementów w miodach i ziołomiodach. Ziołomiód tymiankowy zawie274

ra w 100 g: Ca - 49,2 mg, Mg - 11,0 mg, Fe - 1,4 mg, Mn - 0,16 mg, Zn - 0,57 mg, Cu 0,2 mg. Ziołomiód tymiankowy łącznie z ziołomiodami pokrzywowym i rumiankowym powinien być stosowany przez chorych na SM. Tymol zabija bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne, wiec odpowiednio dawkowany przez lekarza może być stosowany w walce z infekcyjnymi chorobami zakaźnymi.

WICIOKRZEW PRZEWIERCIEŃ
Lonicera caprifolium L. Ten krzew pnący osiągający 9 metrów długości występuje także pod nazwami kapryfolium i kozilistek. Ma eliptyczne liście, wonne kwiaty skupione są po kilka w pączkach osadzonych w kątach najwyższych liści, mają drobne, rurkowate kielichy, koronę różową, białawą lub żółtawą, jagodokształtny, elipsoidalny owoc ma barwę koralowoczerwoną. Krzew często u nas uprawiany. Właściwości lecznicze kwiatów i liści znane były już w dawnych Chinach, ale w wiekach średnich roślina ta została przez medycynę zapomniana. Wiciokrzew zawiera przede wszystkim substancje antybiotyczne niszczące gronkowce złociste i paciorkowce okrężnicy. Do celów leczniczych należy sporządzić napar z 10-20 g liści na litr wody. Wypijać dwie filiżanki codziennie. Odwar z liści można stosować do płukania gardła.

NATURALNE AFRODYZJAKI
W potocznym rozumieniu są to środki, które wzmagają siły miłosne, ale ich dobroczynne działanie dla organizmu jest nieco szersze. Dają dobre samopoczucie, przydają energii fizycznej i umysłowej i - owszem, owszem - podnoszą potencję seksualną mężczyzn, dodają temperamentu chłodnym kobietom. Najbardziej popularnym afrodyzjakiem w ludowej tradycji jest lubczyk. Lubczyk. Warto o nim wiedzieć, że jest piękną byliną i może być ozdobą każdego ogródka, że żuty po zjedzeniu czosnku skutecznie zapobiega jego zapachowi, że naj275

silniej działa jako korzeń. Korzeni lubczyka używano jako przyprawy do zup, gdy nie były jeszcze znane kostki magli ani kostki bulionowe z hydrolizowanego białka. Korzeń lubczyka, jednoroczny do czteroletniego, świeży, bądź suszony, jest środkiem moczopędnym stosowanym na poty, przy wodnej puchlinie, niedomaganiach serca, zaflegmieniu, nieżycie żołądka, braku apetytu, zakłóceniach miesiączkowania, przy skurczach. Wskazania lecznicze: reumatyzm, zatrzymanie moczu, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie nerek, niedobór białka, niewydolność nerek, obrzęki goleni, puchlina wodna, niewydolność wątroby, miesiączkowanie skąpe, zakłócenia trawienia, wzdęcia, dolegliwości sercowe, wykwity skórne, migreny. Posiekane liście lubczyka nadają sałatce smak selera, stąd może przypisywanie lubczykowi cech afrodyzjaka. Wanilia. Łagodzi skutki przepicia alkoholowego. Wzmaga popęd płciowy. Cynamon. Działa podniecająco. W tym celu używali go cesarze chińscy. O tych właściwościach cynamonu wspomina Biblia. Najlepszy cynamon pochodzi z Cejlonu. Wiedzieli o tym Arabowie, Rzymianie, Francuzi. Ci ostatni uważają, że dobrym afrodyzjakiem jest wino otrzymywane z maceracji 60 g cynamonu i 30 g wanilii w litrze mocnego, dobrego wina. Cynamon nadto wzmacnia serce i ułatwia oddychanie, usuwa zmęczenie, pobudza apetyt, działa rozweselające, jest dobrym środkiem przeciwgrypowym. Imbir. Przez Arabów używany za szczególnie silny afrodyzjak, toteż dodają go do leków weterynaryjnych podawanych zwierzętom domowym w celu polepszenia ich płodności. Imbir był bardzo rozpowszechniony w starożytności i wiekach średnich. Ma następujące właściwości lecznicze: poprawia wzrok, działa przeciwbólowe, wskazany w przypadkach utraty apetytu, niestrawności, wzdęciach, biegunkach, chorobach zakaźnych, niemocy płciowej. Seler. Wieśniacy francuscy przyrządzają z niego wino, które uważają za skuteczny afrodyzjak. Duży korzeń selera poszatkowany przesypuje się cukrem, zalewa winem (najczęściej stosuje się bordeaux) i zostawia do zmacerowania na 48 godzin. Potem całość należy zmiksować i przefiltrować. Popija się po dwie szklanki dziennie. W smaku przypomina to ananasa. Seler od dawna zalecany przez fitoterapeutów jako afrodyzjak, jest także doskonałym środkiem przeciw bólom artretycznym. Do afrodyzjaków zalicza się także żeń-szeń, szafran, trufle i ostrygi.

APITERAPIA .

które przybrało charakter wiedzy i sztuki wznoszonych na coraz wyższy poziom za sprawą nauki. mleczko pszczele. głównie prostych. zwracam też uwagę na sposoby wykorzystania znajdujących się w sprzedaży gotowych preparatów pszczelich. Poniżej przedstawiam charakterystykę wymienionych tu produktów pszczelich. że ów cudowny w smaku dar natury. iż ma rację medycyna ludowa. I nauka nie tylko dowiodła. W miodzie znajdujemy nadto enzymy. białka. podkarmiał. sole mineralne. jako jeden ze sposobów leczniczych wykorzystuje się miód.nauczył się współpracy z pszczołami. Tak oto rodziło się pierwotne bartnictwo leśne. oganiając się od owadów zaciekle broniących przed intruzem swej własności . do którego zostały przypisane szczególne przywileje. W mojej praktyce lekarskiej apiterapię stosuję z bardzo dobrym skutkiem od dawna. niezwykle szacowny kunszt. dla których surowca dostarczają pszczoły. Nauka naszych czasów wzięła pod swoje szkiełko i oko wytwory pszczelej pracowitości. ale dorzuciła wiele nowych ustaleń do wiedzy o niepospolitych właściwościach miodu oraz innych produktów wywodzących się z ula. Ukształtowała się ogromna dziedzina dociekań. Chciał wiec jak najwięcej mieć owego niezwykłego specyfiku. chciał dla siebie oraz intratnego handlu. który podbiera z dziupli drzew. pyłek kwiatowy. że jest on stężonym roztworem cukrów. kwasy organiczne. nie wykluczając medycyny. wielki przemysł leków i specyfików. 279 . by poddać ocenie utrwalone w tradycji ludowego lecznictwa przeświadczenie o wyjątkowych właściwościach miodu. MIÓD Nie wymaga bliższego przedstawiania i opisu. pierzgę i jad pszczeli. tedy . dodajmy więc tylko. który nazwał miodem. związki azotowe. i ciągle pracował nad udoskonaleniem jej kodu genetycznego. wprawił ją do współżycia z nim. by uzyskać w wyniku cierpliwie prowadzonych eksperymentów hodowlanych owady charakteryzujące się wyjątkową wydajnością i pracowitością. W miarę upływu czasu człowiek „udomowił” pszczołę. otaczał je opieką. w jaki sposób można je wykorzystać do sporządzania specyfików leczniczych. podaję także. jak glukoza i fruktoza.Już przed tysiącami lat nasz praprzodek zauważył. kit pszczeli zwany też propolisem.jest nie tylko wspaniale sycący i posilny. ale także znakomicie poprawia krzepkość i ma dobroczynne działania w różnych przypadłościach i dolegliwościach.aby sobie zapewnić stałe źródło zaopatrzenia . Rozwinęło się pszczelarstwo. w medycynie wyodrębniła się osobna gałąź lecznictwa. nazwano ją apiterapią. chronił przed łakomym zwierzem.

. 3 godz. z jakich pszczoły zbierały nektar. móżdżku i szpinaku . potas. Podgrzewanie miodu niszczy ciała czynne w nim zawarte. wolfram i kobalt. barwniki. Zalecam profilaktyczne spożywanie miodu w następujących ilościach: niemowlęta -jedną łyżeczkę (7 g) dziennie. wierzby.3-4 godz. srebro. Duża zawartość glukozy i fruktozy kwalifikuje miód jako lek w chorobach serca. dolegliwościach wątroby skóry..trwa poniżej dwu godzin (dla porównania kawy i herbaty ponad 2 godz.ok. obniżając jego wartość do poziomu mieszaniny cukrów prostych.ponad 5 godz. jest w nim pyłek kwiatowy. jest bardzo złożoną substancją. magnez. Z czego robią go pszczoły.witaminy. kasztanowca. molibden i in. wanad. który przyswaja sacharozę tylko w pewnej części. aby jak najdłużej pozostawał w górnych odcinkach przewodu pokarmowego. tłustego mięsa . na wzrost wartości hemoglobiny. Cukry proste zawarte w miodzie są bezpośrednio wchłaniane do krwi. także innych drzew i roślin.in. sosny. żelazo. suchych i chłodnych pomieszczeniach. Roztwór wodny miodu (l łyżeczka na szklankę wody macerowane przez 12 godzin) zawiera biokatalizatory wpływające m. spora ilość śliny pszczół. eteryczne (zapachowe i smakowe). Miód powinien być spożywany z pieczywem. chleba. rzodkiewki. chorób oczu. Miód należy do pokarmów łatwo przyswajalnych. ziemniaków. ogórka.4-5 godz. wędzonego mięsa . czyli propolis nazywany niekiedy najstarszym lekiem Słowiańszczyzny. Wykryta w miodzie substancja jest bardzo nietrwałym związkiem i występuje tylko w miodzie świeżym. u dzieci wzmaga odporność na choroby. jakie spełnia funkcje w ulu? Ponad połowę składu propolisu tworzą żywice. kurczęcia pieczonego . W normalnych ilościach miód nie powoduje ujemnych skutków w organizmie.podobnie jak soków owocowych . dzieci w wieku 5-13 lat -5-40 g. jaki znajduje się w pobliżu 280 . osiki. chrom.. a z pierwiastków sól. prosto z plastra. bar. papierosów i alkoholu. bogatą w liczne biologicznie czynne związki chemiczne.. Działa odtruwające w przypadkach nadużywania kawy. a więc bardzo korzystnych dla człowieka. w zależności od surowca. Miód należy przechowywać w ciemnych. Miód regeneruje siły fizyczne i umysłowe. Jego trawienie . Skład propolisu może być bardzo zróżnicowany.). rozkłada się pod wpływem światła. olejki KIT PSZCZELI Kit pszczeli. Lecznicze właściwości miodu zależą od roślin. wrzodów żołądka i dwunastnicy. wapń. najczęściej z topoli.

szybko poprawia samopoczucie rekonwalescentów. wzmaga aktywność enzymatyczną komórek wątrobowych. pleśni. Kit pszczeli jest substancją lepką. tabletki. Z uwagi na zawartość wysokoprocentowego alkoholu jest zalecany przez lekarzy w przypadkach szczególnych. może im służyć jako substancja. sprawność fizyczną i psychiczną. leczy oparzenia skórne .cystyna wzmacnia porost włosów. poprzez żółtą i brązową po zielonkawą.powiedzielibyśmy .może wywołać podrażnienie nerek bądź przewodu pokarmowego doprowadzając do biegunki. C. pigułki. smolistą. anemii. w niższych temperaturach staje się twardszy i kruszy się. leczy owrzodzenia żylakowe. Do powszechnie używanych preparatów z propolisu zaliczamy etanolowy ekstrakt propolisu (EEP). C staje się miękki i plastyczny. Oto. ze względu na jego aktywność. jak należy 281 . czopki. Propolis stosowany jest przede wszystkim pod postacią różnych preparatów. nerwowe. musi decydować lekarz. maść. maź. C topi się. W literaturze medycznej można napotkać doniesienia o graniczących z cudem przypadkach wyleczeń przy zastosowaniu preparatów robionych na bazie EEP. Ma ona ciemny kolor i przyjemny zapach kitu. Etanolowy ekstrat propolisu (EEP) jest wyciągiem substancji aktywnych (czynnych) z surowego kitu pszczelego. zastrzyki. w którą „wtapiają” szkodnika pojawiającego się w ulu. grzybków itp. wskazanym także dla dorosłych jako preparat o kompleksowym działaniu na organizm. poprawia pamięć. dzięki właściwościom bakteriobójczym zapobiega powikłaniom infekcyjnym. leczy stany zapalne jelit. w wyższych .sanitarnych. które należy podgrzewać razem z moździerzem w kąpieli wodnej do temperatury 40-45 st. wzmacniający i pobudzający. wzmacnia organizm. ubytki kostne i tkanki chrzestnej. co zresztą zdarza się rzadko. powierzchniowe uszkodzenia skóry. Rozpuszcza się w spirytusie. Pszczoły wykorzystują propolis do różnych uszczelnień i innych robót wymagających związania luźnych elementów. Także barwa propolisu bywa zróżnicowana od czerwonej. łagodzi stany zapalne. płynne oleje mineralne i roślinne. źle w wodzie. dobroczynnie wpływa na psychikę. kit służy im do dezynfekowania wnętrza ula. natomiast z miodem i sokiem ze świeżej pokrzywy majowej może służyć jako lek przeciwnowotworowy lub do leczenia ziarnicy złośliwej. Aby rozpuścić kit w porcelanowym moździerzu stosuje się olej wazelinowy. Bakteriobójcze i bakteriostatyczne właściwości propolisu są wykorzystywane przez pszczoły do celów . Lecznicze właściwości propolisu są rozległe. w 80-104 st. O stosowaniu kitu pszczelego. regeneruje tkankę chrzestną i kostną.pszczelich lotów. Wyśmienitym produktem odżywczym jest propolis z miodem i pyłkiem kwiatowym lub pierzgą. propolizat. 36 st. kompresy. Poprawia wzrok. Najprostszym z nich jest mieszanina miodu i propolisu będąca znakomitym środkiem dla dzieci z astmą. Maść-ekstrat.przybiera konsystencję ciastowatą. Wymaga przechowywania w miejscu suchym i ciemnym. Wprawdzie nie jest toksyczny. Maść przygotowuje się w koncentracji 30-50 proc.łuszczycę. w temperaturze ok.doustne bądź zewnętrzne (wchłania się przez skórę) . ale przedawkowanie . egzemę. preparat do inhalacji. różnego rodzaju odleżyny. eterze i innych rozpuszczalnikach organicznych. dzięki czemu jest on wolny od bakterii. Przy złej pracy wątroby mogą wystąpić uczulenia. choroby wrzodowe żołądka i dwunastnicy. Działa skutecznie w schorzeniach prostaty (potwierdzają to liczni pacjenci przeze mnie leczeni). Zawarty w propolisie aminokwas siarkowy . a także zapalenia kostne. astmę.

Maść kładzie się cienką warstwą na wykwity skórne. Zawiera m. Mleko utrzymać w kąpieli wodnej przez 10 min. Podgrzewamy 8-10 min. Do użytku zewnętrznego. ostre i cierpkie. którą należy zdjąć. przydaje sił życiowych. Stanowi odżywkę i lek. 7. C i wrzucić 50-100 g drobno pokrojonego propolisu. przy temperaturze do 45 st. kit bowiem niszczy bakterie dostające się z otoczenia do naczynia z mlekiem. pełnotłustego mleka. Zagotować litr świeżego. Bierzemy 10-20 g kitu na 10 g wazeliny. Moczy się pięć warstw gazy i po lekkim wyciśnięciu okłada chore miejsce owijając bandażem. Na 200 ml wody wziąć l ml 20 procentowego spirytusowego roztworu kitu. Po 10-15 min. MLECZKO PSZCZELE Mleczko pszczele jest wydzieliną gruczołów gardzielowych pszczół. a sam płyn jest przezroczysty. nieco kwaśnym zapachu. neurodermii. W celu otrzymania 10 procentowego preparatu bierze się na litr spirytusu l00 g propolisu.01 proc. a matka pszczela w ciągu całego stadium larwiego i w okresie czerwienią. łuszczycowe. mieszając od czasu do czasu pod przykryciem. o słabym. Kompresy z kitu.in. stafylo. C.przygotować maść. Mleczkiem karmione są larwy robotnic i trutni przez 3-4 dni życia. Stosować dwa razy dziennie łyżkę stołową. Otrzymany produkt jest gotowy do użytku. 70 g wazeliny. Na dno opadają mechaniczne domieszki i szarobiałe płatki wosku. roztwór . Ostudzić do 45 st. Można przygotować małe ilości kitu na ćwierć litra spirytusu. aminokwasy. łuszczycy i świerzbu skórnego. mikroelementy. Stosować łyżkę stołową dziennie.200 g propolisu. aby nie ulotniły się olejki eteryczne. swędzących wyprysków skórnych.1-0. Jest to produkt 5 lub 10 proc. Po dwu tygodniach nalewkę zlać i przefiltrować. Kit można rozetrzeć względnie rozdrobnić i zalać 95 proc. Otrzymuje się płyn emulsyjny koloru mleka. Maść. Wstrząsnąć dwa razy dziennie. hamuje rozwój miażdżycy i leczy 282 . Kit pszczeli leczy różne formy egzem. spirytusem. obecnie są gotowe maści propolisowe w sklepach pszczelarskich i aptekach 3. Mleko propolisowe (do użytku wewnętrznego). mieszczących się w przedniej części głowy. 20%. Maść-ekstrat i propolizat zaleca się stosować w tych samych dolegliwościach i chorobach. Spirytusowy roztwór propolisu doprowadza się w wodzie do stężenia kitu 0. Maść jest gotowa do użytku. 10% alkoholowego roztworu propolisu. Mleko odfiltrować do słoika.i streptodermii. np. dwa razy dziennie (rano i wieczorem). Mleczko jest płynną. witaminy. różnych grzybków. To propolisowe mleko jest o wiele trwalsze aniżeli samo mleko gotowane. białka. astmie zażywa się dwa razy dziennie po 30 kropli na cukier. w smaku lekko kwaśne. Skład: 10-12 g kitu. mieszając drewnianą łyżką lub łopatką. Emulsja wodno-spirytusowa (do stosowania wewnętrznego). węglowodany. Przy wszelkiego rodzaju bronchitach. Propolizat. W czasie stygnięcia na powierzchni mleka tworzy się warstwa wosku. tłuszcze. a na 20 proc. następnie przykrywa czterema warstwami gazy i bandażuje. A oto właściwości mleczka pszczelego (w proszku oraz tabletkach) i pyłku kwiatowego: aktywizuje przemianę materii. 20 g lanoliny. filtruje się ostudzoną maść przez gazę do stoików z zakrętką. gęstą substancją barwy kremowej.

nieżyt jelita grubego. która ulega przekrwieniu. w następstwie zwłaszcza napięcia nerwowego i innych szkodliwych wpływów.ją. wątroba itp. oddychanie komórek oraz syntezę fosfatydów. płuca. która jest łatwo strawnym produktem białkowym stanowiącym pokarm pszczół oraz nieco podrośniętych larw. że właściwości pyłku i jego skład zależą od rośliny. zmniejsza dolegliwości serca. z jakiej został zebrany. aby jeden naturalny produkt spożywczy miał aż taką. Enzymy zawarte w mleczku pszczelim i pyłku kwiatowym działają obwodowe na komórki. Pierzga powstaje w wyniku dość skomplikowanego procesu fermentacji mlekowej obnóża. zużycie tlenu w tkankach. Kuracja mleczkiem pszczelim z dodatkiem pyłku kwiatowego w proporcjach 1:1 uwalnia organizm od tych skurczów. Otóż grudki ziaren pyłku kwiatowego zlepionych nektarem bądź miodem transportują pszczoły w koszyczkach na tylnej parze nóg. narządów. Należy w tym miejscu jednak dodać. a więc dojrzewanie erytrocytów. białek). niedowład kończyn po chorobie Heinego-Medina oraz po wylewach krwi do mózgu. niedobory aminokwasów. Stwarza to korzystne warunki do odżywiania komórek. enzymów i witamin. niewydolność wątroby po żółtaczce zakaźnej i zatruciach. zapobiega awitaminozie. Jest niezwykle bogatym źródłem witamin. stany chorobowe nerwów. miażdżyca. leczy choroby nerwowe. Zwiększa wówczas aktywność kwasów nukleinowych. Ustępują stany skurczowe naczyń. Pszczoły zbieraczki przynoszą pyłek kwiatowy do ula formując go w tzw. osłabienie słuchu. eliminuje szumy i zawroty głowy. cukrzyca. pobudza apetyt. moc odżywczą i energetyczną przy absolutnej nieszkodliwości. zawroty głowy. gdzie w części jest zużywany do bieżących potrzeb. infekcje. zrosty zapalne. wzmagające się u ludzi starszych. pobudza czynności szpiku kostnego. nerek. usuwa zmarszczki i wygładza skórę twarzy. obnóże pyłkowe. tkanki i narządy wypełniające określone funkcje (np. a także usprawnia produkcję enzymów tkanki podścieliskowej.). wzmaga odporność na infekcję. Owo obnóże służy mieszkankom ula do produkcji pierzgi. PYŁEK KWIATOWY l PIERZGA Istnieje mało przykładów. choroba wieńcowa serca. awitaminoza. 283 . oczy. jak pyłek kwiatowy. tłuszczów. niedorozwój umysłowy i fizyczny dzieci. zabija bakterie i wirusy. Pyłek kwiatowy odznacza się następującymi właściwościami: aktywizuje wydzielanie soku żołądkowego. Te stany są również skutkiem niedokrwienia tkanki podścieliskowej. poprawia wzrok i słuch. Pszczoły znoszą go do ula. Wskazania lecznicze: anemia.pszczoły odkładają na czarną godzinę. Zjawisko to występuje za pośrednictwem tkanki podścieliskowej. a resztę . obniża poziom cholesterolu. normalizuje pracę wątroby. zmiany w dnie oka. wrzody żołądka i dwunastnicy. poprawia przemianę materii. zaburzenia czynności gruczołów dokrewnych. niedokrwienie narządów. trudno gojące się rany. niedomogi narządów przemiany materii i gruczołów wydzielania wewnętrznego. normalizuje czynności gruczołów dokrewnych i przewodu pokarmowego. usuwa duszności wysiłkowe. nerki. następuje aktywizacja procesów życiowych. obniża poziom cukru we krwi. przemianę materii (węglowodanów. Czym jest pyłek? A co to jest pierzga? Pyłek to męskie komórki rozrodcze roślin nasiennych tworzące się w pylnikach kwiatowych.mniej więcej połowę zbioru . astma wysiłkowa.

lizyna.44 (średnio 0. W skład jadu wchodzą: białkowa i tłuszczowa frakcja drobnomolekularnych organicznych związków i mineralnych związków. zawrotom głowy i bólom głowy. z gorzkim. nie reaguje na kwasy i zasady. poronieniom.melitynę. przeziębieniom. jak również wolne aminokwasy (cystyna.38 do 1. Jad jest kwaśny. histydyna. seryna. alanika. puszczeniu się naskórka. arginina. Fe i inne) nie znaleziono. zakłóceniom psychicznym.2 do 0. Siła jego kwasów waha się od 0. 0. Jad jest produktem sekrecji wydzielania specjalnych gruczołów pszczół robotnic. Nie zawiera węglowodorów.5 do 5. olejki lotne. pH roztworów wodnych wynosi od 4. metionina. W suchym stanie utrzymuje swoje podstawowe właściwości przez dłuższy czas. kwasy nukleinowe (dezoksyrybonukleinowe i rybonukleinowe. Jest to bezbarwny. tłuszcze i sterydopodobne substancje. izoleucyna). Wydzielono biologicznie aktywne białko . układów nerwowego i oddechowego. brzucha. bezpłodności u mężczyzn. Suchy pyłek kwiatowy można przechowywać w hermetycznie zamkniętych torebkach z tworzyw sztucznych. senności. 284 .gialurodynaza i fosfolipidy. tryptofan. magnez.3 mg. anemii. która jest najważniejszym farmakologicznym składnikiem jadu pszczelego. leucyna. JAD PSZCZELI Już w starożytności był znany w wielu krajach Europy i Azji z jego właściwości leczniczych. Zawiera substancje suche do 41%. Badanie popiołu jadu wskazało na obecność magnezu (0. palącym. Innych metali obecnych w biologicznym składzie jadu (Na. zanikowi brodawek językowych. sprzyja utrzymaniu normalnej wagi ciała. treonina. Gotowanie i zamrażanie nie zmienia melityny. Na powietrzu twardnieje szybko.31. tj.5. krwawieniu dziąseł.żołądka. niedokrwistości. K.4%) i miedzi (mało). fermenty . glikol. zanikowi mięśni prążkowanych. miedź. zmianom atonicznym w mózgu.preparat produkcji polskiej. zakłóceniu trawienia. przypominającym zapach miodu. Posiada wysoką aktywność powierzchniową. parzącym smakiem. przeciwdziała zapaleniu nerwów. Z frakcji wolnych kwasów organicznych znaleziono histaminę (do 1%) i znaczną ilość kwasów organicznych. łojotokowi. krzywicy. witamina A. który przez kanalik żądła zostaje wyciśnięty do otworu rany w momencie ukłucia aż do wyczerpania rezerwuaru jadu. murawinowy. kwas glutaminowy i asparginowy. Pyłek i mleczko pszczele zawiera Apivit . o ciężarze gatunkowym 1.66). wypadaniu zębów. gęsty płyn o ostrym zapachu. chorobom zakaźnym. Przy wysychaniu traci do 25% swoich lotnych kwasów. solny ortofosforowy.

jak również steryny wyciągane chloroformem. mięśni działających na ścianki naczyń krwionośnych. jest mikrobo-i bakteriobójczy. od właściwości organizmu.pszczelarzy powstaje uodpornienie na jad. Jad inaktywuje się w roztworze wodnym od 1:100 do 1:1000. Miejsce ukąszenia czerwienieje. w szczególności od jego indywidualnej czułości. miejsca ukąszenia. U niektórych ludzi wywołuje anafilaktyczny szok. U zbieraczy miodu . W małych i średnich dozach jad działa leczniczo. napływ śliny i nadmierne pocenie się. Występują też zaburzenia w jelitach i być może utrata przytomności. Frakcja „I” przedstawia sobą toksyczne białka o charakterze niefermentowym o masie cząsteczkowej około 35 000 mg. Na początku człowiek odczuwa zamęt w głowie. itd. zatrucie jadem bywa rzadkie. białko termostabilne. po tym wymioty. Fosfolipaza A rozkłada leucynę. 1000 ukąszeń wywołuje śmierć przez paraliż układu oddechowego. powstaje uczucie bólu. Zależy ono od dawki jadu. wywołuje miejscowe zapalenia. nudności. jak uaktywnianie działania tkankowych dehydraz i trombokinaz. z którym związane są farmakologiczne właściwości jadu pszczelego. Frakcja „II” ma bardziej złożony skład: są tu dwa enzymy . To ostatnie objaśnia obniżenie lepkości krwi pod wpływem jadu.lizocytynę. która ma działanie cytolityczne i powoduje hemolizę. który trwa kilka godzin. tworząc produkt toksyczny . Wysoka temperatura niszczy enzymy jadu. obrzmiewa. Frakcja „O” nie została zbadana jeszcze dostatecznie. w szczególności gualinidazy i fosfolipazy A. blokuje (paraliżuje) centralne synapsy nerwów. Proleoktyczne enzymy pepsyna i trypsyna inaktywują jad. Podstawową masą suchego jadu są białka. występują 285 . Jad działa leczniczo miejscowo i ogólnie. Z tym składnikiem związane są ważne efekty frakcji „II”. Gualinidaza rozpuszcza podstawową substancję tkanki łącznej. U średnio czułego człowieka jad wywołuje miejscowe zapalenie skóry. Później wzrasta temperatura. krew zagęszcza się. Jad posiada alergen działający na układ nerwowy. Jad działa szybko na organizm ludzki. temperatura wzrasta od 2 do 6 st. na które nie działają kwasy i zasady. a w większych trująco. Po otrzymaniu 100 do 200 ukąszeń chory musi kilka dni leżeć w łóżku z powodu ciężkiej choroby. Działanie jadu na organizm ludzki jest różne.Lipidowa frakcja jest niewielka. parzenia.gualinidaza i fosfolipaza A. należą tu substancje pachnące wydobywane eterem. rozkładając jego białka. obniża ciśnienie krwi. tj. Ciśnienie krwi spada. Jad obkurcza mięśnie gładkie i poprzeczne. ułatwia rozchodzenie się jadu w skórze i wzmacnia miejscowe działanie jadu. ale nie działa na melitynę. zdolność do rozpuszczania czerwonych krwinek.

Zmniejsza się lepkość i gęstość krwi. powiększa przypływ krwi do chorego organu i zmniejsza bóle. Podobnie jak autochemoterapia. preparatów wodnych w ampułkach i oleistych. aktywuje przemianę materii. Leczy się przez ukłucie pszczoły. Kobiety i dzieci są bardziej czułe. w szczególności zmniejsza ilość cholesterolu we krwi. Jad rozszerza arterie i naczynia włosowate. Zasadniczo stosuje się przy: reumatyzmie. obniża ciśnienie krwi. w tym również do ciężkich i przewlekłych. jonoforeza. Działa korzystnie na układ krwiotwórczy. maści z jadem. zwiększa się ilość hemoglobiny. . Stosuje się jad do leczenia wielu chorób. itp. Działa stymulujące na mięsień serca. W małych ilościach jad pobudza siły obronne organizmu. ukłuć podskórnych. wcieranie emulsji. Jad ma korzystny wpływ na ogólny stan chorego. polepsza się sen.oznaki rozpuszczenia krwinek czerwonych i hemoglobimeria (hemoglobina w moczu). apetyt i chęć do pracy.

LEKI l SPECYFIKI ZIOŁOWE .

który zechcą sami zbierać. Zachłyśnięcie się bowiem proszkiem w trakcie popijania gorącą wodą może spowodować katastrofalny w skutkach atak kaszlu. gotuje korę lub korzenie. ale w niektórych przypadkach powoduje czernienie. Dzieciom do okresu dojrzewania podajemy dwa razy dziennie po pół szklanki naparu lub odwaru.od najmłodszych do najstarszych. że wystarczy zażyć tylko l gram sproszkowanego zioła . Teraz przechodzę do sposobów zażywania i dawkowania ziół. ziołową. Zioła zbieramy tylko wtedy. a pacjentom po 60 roku życia zmniejszamy dawki jednorazowo do 1/4 szklanki. łącząc go z pokarmem.wtedy siła jego działania będzie równa szklance naparu lub odwaru. Co więcej .nie może być na nich ani wody deszczowej. żółknięcie i daje inne objawy dyskwalifikujące zebrany surowiec zielarski. ale ograniczmy się do tych. Nie wszyscy mamy ochotę zaopatrywać się w zioła w sklepach. lub też w postaci maceratu. Możemy je przyjmować w postaci naparu . kiedy to zalewamy zioło szklanką zimnej przegotowanej wody na kilka godzin. Tylko lekarz może ustalić diagnozę i na jej podstawie można dobrać takie czy inne zioła lecznicze. Macerowanie i proszkowanie obowiązują wtedy. Przypominam jednak. Ostatni wreszcie sposób . odwaru . W takich przypadkach nie wysilajmy się na zbieranie ziół rzadko spotykanych. których niewielkie przedawkowanie nie powoduje żadnych ujemnych skutków ubocznych. witaminową. kąpielową. Zaparza się najczęściej liście. suszyć i przechowywać zioła lecznicze. że przyjmowanie ziołowych środków sproszkowanych musi być ostrożne: popijamy je obowiązkowo zimnym płynem albo wsypujemy do niewielkiej ilości zimnej wody. wyciąg.zalewamy zioło wrzątkiem.gotujemy. 289 . czy granulat nie zawsze będą skuteczne w przypadku chorób przewlekłych. Proszkujemy najczęściej te środki ziołowe. łodygi i kwiaty. że wszelka kuracja ziołami nie może być prowadzona bez uprzedniej wizyty u lekarza. Zioła dobre są dla wszystkich . Ale powtarzam. które w naszej okolicy występują masowo. Ale należy pamiętać. gdy najbardziej zależy nam na zachowaniu w surowcu zielarskim witamin. a niekiedy i na wszystkie na raz. kiedy są idealnie suche .pojedynczy preparat ziołowy. I dlatego dopiero po pełnej ocenie choroby można zdecydować się na taką lub inną kurację: żywieniową. ani rosy.Przede wszystkim muszę zastrzec. Na pewno znajdzie się wielu chętnych. które należy przyjmować nie więcej niż 3 razy dziennie.to zażywanie ziół sproszkowanych. każda z nich musi odbywać się pod kontrolą lekarza. Nie tylko bowiem utrudnia to suszenie. Ale oczywiście niemowlętom nie dajemy więcej niż pół szklanki naparu w ciągu dnia.

nigdy nie mieszając ich ze sobą. istnieją one prawie od stu lat. Oczywiście suszymy i przechowujemy każdy surowiec oddzielnie i w szczelnym opakowaniu. Równie starannie trzeba nasze zioła zabezpieczyć przed myszami. rozedmie płuc. Szkodniki. liści podbiału (35). Mówiąc ściślej. przeciwzapalnie.„Zioła numer 18” składa się z: liści szałwii (10). świetlik i owoc kasztanowca tracą działanie lecznicze już po roku . wrogiem zaś wszystkich roślin przez nas zerwanych. Dawno już zauważono. że porcja 3-4 ziół działających w tym samym kierunku. ale również do soków owocowych i innych zapasów. bratek polny. więc stosuje się ją przy nieżytach dróg oddechowych i oskrzeli. W „zapachu” bowiem prawie zawsze tkwi jakiś składnik leczący.suszymy zawsze w cieniu. rdestem czy siemieniem lnianym. Mieszanek zresztą nie wymyślił „Herbapol”. całe ziele. kiedy żyją. zapachu stęchlizny czy innych nienaturalnych zjawisk (najczęściej rezultat niewłaściwego przechowywania). jeśli ją sami zbieramy. Z chwilą pojawienia się w naszych zbiorach podejrzanej pleśni. melisa. im mocniej dane ziele pachnie. należy zepsuty surowiec jak najszybciej spalić. Więcej .bez względu na to. Otóż zioła. są w stanie zaatakować inne nasze środki spożywcze i niespożywcze (wełny. Warto również pamiętać o ukryciu przed kotami korzenia kozłka. gdyż chłoną zapachy obce. które nie wiadomo dlaczego niektóre gospodynie wystawiają na słońce. Kora i korzenie tracą swoje właściwości lecznicze po pięciu latach. Oto gotowe mieszanki .a więc kwiaty. Długość przechowywania ziół jest różna w zależności od gatunku.po trzech. jedwabie). Mieszanka ta działa powlekające. 290 . Wszystkie surowce zielarskie . Kora kruszyny. a owoce . w miejscu przewiewnym. a wtedy narazimy się na duże straty. Ale te „Herbapolu” opracowano na podstawie najnowszych badań.w nawiasach podany jest procent każdego zioła NEOPEKTOSAN .mieszanka działa lepiej przy tej samej dawce wagowej czy objętościowej. pajęczyny. jak i zakupione zioło (nawet w torebkach) trzeba przechowywać w szczelnych opakowaniach z dala od innych zapachów. owoc. jak będą przechowywane. daje pewniejszy skutek niż taka sama ilość pojedynczego środka ziołowego. wykrztuśnie. jak np.trzy lata. będzie dobra dopiero po roku „leżakowania”. liście i kwiaty pachnące można przechowywać dwa. które przepadają za kminkiem. futra. Pod wpływem promieni słonecznych zachodzą niekorzystne procesy niszczące wartości lecznicze danej rośliny. a niepachnące . zmiękczająco. kminek natomiast dobry jest i po 10 latach. niż pojedyncze zioła? Oczywiście . Niektóre zioła lecznicze. Zasada ta odnosi się nie tylko do surowców ściśle zielarskich. dychawicy oskrzelowej i stanach astmatycznych.Zbieramy pojedyncze gatunki osobno. które czasem mogą zagnieździć się w ziołach. który je narkotyzuje. tym szczelniejszego wymaga opakowania. ziela tymianku (10) i korzenia żywokostu (15). Słońce jest przyjacielem roślin. czy działają one lepiej. MIESZANKI ZIOŁOWE Omawiając mieszanki ziołowe trzeba odpowiedzieć na pytanie. kopru (10). korzenia ślazu (10). korę czy korzeń .zarówno zebrane własnoręcznie.

Pektosan działa nieco słabiej i jest wskazany dla ludzi starszych wymagających powolnych długotrwałych kuracji przy sprawach chorobowych przewlekłych. kwiat lipy (25). otyłości. W skład Pyrosanu wchodzi: rumianek (5). ziele krwawnika (20). wzdęciach.„Zioła numer 14” .składa się z ziół rozgrzewających (przeciwgorączkowych”. w stanach ozdrowieńczych po chorobach płucnych oraz przeciw pylicom i rozedmie płuc. mięty pieprzowej (10). nasennym . W skład tej mieszanki wchodzą: korzeń omanu (25).to mieszanka. kora wierzby (20).„Zioła numer 17” .łyżkę na szklankę wody. owoc maliny (5). Normosan składa się z: kory kruszyny (50). NERVOSAN „Zioła numer l” . kwiatu kasztanowca (15). owoców bzu czarnego (10). która zrobiła największą karierę handlową. krótko gotuje i pije 2 razy dziennie po szklance . kminku (5). korzeń mniszka (12.stosujemy jako środek pomocniczy przy chorobach płucnych.5) i kwiat słonecznika (S). Składa się ona z kwiatu krwawnika (5). tym silniejszy odwar. kwiat rumianku (10). przeciwskurczowym. owocu jarzębiny (15). korzenia żywokostu (15).„Zioła numer 7” . liść podbiału (35) i koper (10). rozgrzewające i kojąco.to mieszanka o wąskiej specjalności. z lekka moczopędnie. Im dłużej się gotuje. Nervosan stosujemy przeciw nadmiernej pobudliwości w stanach podniecenia psychicznego. gdy zachodzi podejrzenie takiej czy innej formy przeziębienia: przeciw grypie. Neopektosan można stosować raczej w celach doraźnych. W skład Pulmosanu wchodzi: ziele rdestu ptasiego (30).Podobny w działaniu jest PEKTOSAN . liście brzozy (10). kłączy perzu (30). Stosuje się go we wszystkich stanach gorączkowych. Bierze się łyżkę na szklankę wody. kwiat tawuły łąkowej (25). ziele skrzypu (30).„Zioła numer 13”. a mianowicie krwawnicach czyli hemoroidach. nerwicach i przyspieszonym bezgranicznie tempie życia. PYROSAN . w nerwicach układu wegetatywnego. Stosuje się tę mieszankę przy zaparciach (zwłaszcza nawykowych).działają rozwalniająco. histerii oraz w zaburzeniach związanych z pokwitaniem i przekwitaniem. liść szałwii (10). korzeń ślazu (20).po jedzeniu. trawiennie. przeczyszczające. ziele mięty pieprzowej (15) i ziele melisy (10). działa więc napotnie. 291 . przygotowując każdorazowo świeży odwar. pączki topoli (10). towarzyszących każdemu przemarznięciu. Składa się ona z ziół o działaniu uspokajającym. poprawiają przemianę materii i likwidują nadmierną fermentację jelitową. W obu wypadkach bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. Pije się 2-3 razy dziennie szklankę odwaru z łyżki ziół.słowem jest czymś bardzo potrzebnym w dzisiejszych „zwariowanych czasach”. zagotowuje i pije na czczo rano i wieczorem przed pójściem spać. kwiat krwawnika (22. zwłaszcza przy przewlekłej gruźlicy płuc. kory kruszyny (15). niestrawności. choć stosowana przy często spotykanej i bardzo dokuczliwej dolegliwości. PULMOSAN .„Zioła numer 6” . REKTOSAN . W skład Nervosanu wchodzą: korzeń kozłka zwany popularnie Waleriana (40). rozedmie z zespołem sercowopłucnym. złej przemianie materii oraz w zaburzeniach w trawieniu i przyswajaniu pokarmów. bezsenności. kminku (10). Pije się raz dziennie na noc .5). NORMOSAN .Bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. nieżytom górnych dróg oddechowych i przy bólach mięśniowych reumatycznych.

artretyzmie i ischiasie. Składa się z ziela skrzypu (20).5 proc. kory wierzbowej (20). W skład Sklerosanu wchodzi m. liść szałwii. wadliwej przemianie materii u osób starszych i w zmianach typowych dla wieku podeszłego. jak upławy.).„Zioła numer 8” . ziela rdestu ptasiego (20). Do użytku zewnętrznego bierzemy łyżkę ziół na szklankę wody. rumianek (20) i kwiatu arniki (2.). ziela połonicznika (20). gotujemy krótko i ciepłym odwarem płuczemy jamę ustną przy stanach ostrych i zapalnych. Bierze się 3-4 łyżki ziół na 6 szklanek wody.„Zioła numer 4” . używa do irygacji. REUMOSAN . a w stanach zapalnych pochwy . krótko gotuje i pije 2-3 razy dziennie na ciepło. liści brzozy (30). liście szałwii. w przypadku pęknięcia odbytu i ropni okołoodbytniczych. liści pokrzywy (20). liści mącznicy (15) i korzenia lubczyka (20). zapaleniu dziąseł. ziele jemioły (20) i ziele rdestu ptasiego (10).jak sama nazwa wskazuje stosujemy przy sklerozie. choć to różne choroby. Mieszanka działa rozgrzewające i jednocześnie moczopędnie. SKLEROSAN .do codziennej higieny intymnej. i ziela skrzypu (10). Z łyżki ziół robi się szklankę odwaru i pije 2 razy dziennie.5 szklanki wody. skąd mają już otwartą drogę na zewnątrz.składa się z ziół przeciwzapalnych i dezynfekujących. SEPTOSAN . VAGOSAN .„Zioła numer 11” . kora dębowa (25). W skład Vagosanu wchodzi ziele rdestu ptasiego.działa moczopędnie. pokrzywy (po 17.nasienia kozieradki (20) i ziela bratka polnego (10).in.ceniona mieszanka ziołowa przeciw schorzeniom kobiecym takim.„Zioła numer 2” . najlepiej na czczo mniejszymi dawkami. Mieszanka składa się z liści brzozy (20). disseminata. Bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. czyli sderosis. owoc jarzębiny (10). piasku. owrzodzenia sromu. dezynfekuje przewód moczowy i likwiduje jego stany zapalne. ale również przy stwardnieniu rozsianym.„Zioła numer 16” . UROSAN .inaczej mówiąc przy reumatyzmie.5 proc. Stosuje się tę mieszankę przeciw guzom krwawnicowym w stanach zapalnych ostrych i przewlekłych. które stopniowo dostają się do przewodu moczowego. 292 . gotuje. dzięki czemu krążenie krwi uruchamia złogi. Łyżkę ziół na szklankę wody krótko zagotować i pić 2 razy dziennie. obrzękach i kamicy moczowej. Stosuje się w zapaleniu nerek i pęcherza moczowego. czyli miażdżycy.: liść i kwiat głogu (30). migdałków oraz w innych stanach ropnych i zapalnych w jamie ustnej. anginie. kora kruszyny (15). ziele krwawnika (5).stosujemy przy ostrych i przewlekłych chorobach gośćcowych . przecedzą przez gęste płótno. gotuje i ciepły odwar pije 3 razy dziennie. Oto skład: liść mięty pieprzowej. przemywań i okładów. ziele macierzanki i ziele tymianku w równych ilościach. Bierze się półtorej łyżki ziół na 1. Ze względu na składniki . kwiatu tawuły łąkowej (10). okostnej.również przy nadciśnieniu. skąpomoczu. nieżytach miedniczek i przewodu moczowego.

Bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. ściągające i hamujące rozwój bakterii w przewodzie pokarmowym. kory kruszyny i liścia mięty po 11 cz. w stanach lękowych.5. Podaję więc skład. Stosuje się ją przeciw przewlekłym i ostrym biegunkom. 293 . NERMOGRAN zawiera: kwiat rumianku 0. liść szałwii (17). liść mięty i liść melisy po 9. Stosuje się więc ten granulat przy kamicy żółciowej. nadmiernej ilości śluzu w stolcu oraz wówczas. liść mięty pieprzowej (20). liść szałwii (10).TANNOSAN . Stosuje się ten granulat przy zaburzeniach trawiennych. nadmiernej fermentacji jelitowej oraz chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy. działanie i zastosowanie niektórych z nich. kwiaty rumianku i kłącza rzewienia po 7 części. korzenia lubczyku i siarczanu sodowego po 3. korzeń lubczyka (3). w stanach ostrych nieżytów przewodu pokarmowego. owoc czarnej jagody (30). Działanie ma przeciwzapalne. Resztę. złym samopoczuciem. olejek miętowy (0.1). Stosuje się go w stanach pobudzenia nerwowego. niesmakiem.mieszanka przeciwbiegunkowa i zatrzymująca. przy wzdęciach. ziele krwawnika i kłącze kozika 26 części. chorobach wątroby i dróg żółciowych oraz w kamicy żółciowej. nasienie kozieradki (20). ziele dziurawca (7). w bólach przewodu trawiennego. gotuje. ziele dziurawca. liść mięty 7 części. liść bobrka (7). przy przewlekłych schorzeniach wątroby. pije przed jedzeniem. GRANULATY ZIOŁOWE Wygodną formą zażywania ziół są granulaty. kłącze perzu (20). kwiat rumianku rzymskiego (10). korzeń lukrecji (3). bezsenności. zaburzeniach dróg żółciowych. zgagą. CHOLEGRAN zawiera: ziele szanty. korzeń ślazu (20). nieżytom jelit. osłabieniu czynności trawiennych i w przewlekłych zaparciach. nasennie i przeciwskurczowo. na ciepło..8 części. osłaniające. zaburzeniach okresu przekwitania i jako środek pomocniczy w leczeniu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy. nerwobólach. ziele serdecznika. Stosuje się go więc w zaburzeniach wydzielania wewnętrznego. kwiat rumianku (5).75. ziele rzepiku. przeciwzapalne i wpływające na przemianę materii.„Zioła numer 5” . W skład Tannosanu wchodzą: kłącze pięciornika (30). przebiegających z odbijaniem się. Działa kojąco. GARSTROGRAN zawiera: ziele rzepiku (10). jako lek pomocniczy w miażdżycy. gdy wyliczone objawy wskazują na nerwicę żołądka. zapaleniu pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. raczej małymi dawkami. stanowi masa granulacyjna. otyłości i spastycznych i nawykowych zaparciach stolca. szczególnie przy nerwicy. Działa rozwalniająco.zawiera: morszczyn (10). wpływa na złą przemianę materii. wyciąg suchy z kory kruszyny (2). NORMOGRAN . do stu procent. Działanie „Cholegranu” jest żółciopędne i żółciotwórcze.

7. niestrawność.drażetki na zaparcia nawykowe. złej pracy nerek i w skazie moczanowej. kaszel różnego pochodzenia). PŁYNY. rozedma płuc). UROGRAN . nieżyt jelit. przeciwzapalnie i dezynfekuje drogi moczowe. granulatów jednakowo: 1-2 łyżeczki dziennie. zatrucia pokarmowe). korzeń łopianu 13. DRAŻETKI. przed jedzeniem. ziele skrzypu 7. wzmożone procesy gnilne lub fermentacyjne.4. Jako ostatni należy odnotować BETAGRAN. liść brzozy . MAŚCI AESCULAN . owoc bzu czarnego 10. Jest to pierwszy w farmakopei polskiej środek doustny przeciw łuszczycy. AZARINA . bolesność i świąd. ALLIOSTADIL . 294 . kamicy moczowej.zawiera ziele nawłoci 20.7 części.4 kwiat wiązówki 6. a poza tym moczopędne. pasożyty przewodu pokarmowego). Stosuje się w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych dróg moczowych. Stosuje się ten granulat w chorobach gośćcowych.zawiera korę wierzbową 13. ziele rdestu ptasiego 13. grypie i anginie. zaburzenia przewodu pokarmowego.spirytusowy wyciąg z czosnku (nadciśnienie tętnicze. nieżyty oskrzeli. który zawiera szereg środków witaminowych. dychawica oskrzelowa. owrzodzenia i guzy krwawnicowe (hemoroidy). niedowład jelita grubego.maść na schorzenia odbytnicy. ALTRA . korzeń lubczyku 13 części. ASTMOSAN . ASTMIN .3 części. liść pokrzywy 13. ziele skrzypu 6.płyn (stany asmatyczne. przeciwreumatyczne. korzeń rzewienia 3. ARTEMISOL . choroba wieńcowa. pęknięcia błony śluzowej. stwardnienie tętnic. korzeń wilżyny 3. Działanie ma. w leczeniu objawów ogólnych i stawowych (w stanach ostrych i przewlekłych). gośćcu postępującym.tabletki (nieżyty górnych dróg oddechowych. liść brzozy 13. Zażywa się każdy z ww. jak sama nazwa wskazuje. ziele skrzypu 7. zatrucia pokarmowe. kłącze perzu 10. popijając herbatą lub osłodzoną wodą. PROSZKI. niedowład jelita grubego.papieros i tytoń (do palenia dla astmatyków). Działa moczopędnie.płyn (wszawica głowy i innych miejsc owłosionych). alergiczny katar sienny. stany zapalne. liść brzozy 7. a mianowicie strącza fasoli 20. zesztywniającym i zwyrodniającym oraz w stanach przeziębienia.drażetki (ostre i przewlekłe zaparcia. ziele gryki 5. ALAX .REUMOGRAN . stany skurczowe oskrzeli.4.4.

stany zapalne zatok szczękowych. owrzodzenia podudzia. CALMAGINA . łojotokowe zapalenie skóry. bóle mięśniowe i stawowe). posocznice. zaburzenia równowagi. przetoki i odleżyny. CHELIDONINUM HYDROCHLORICUM . BELLERGOT . okres przekwitania. CARDIOL . ALIOFIL . kolki. CHELIFUNGIN . kamica żółciowa.AZULAN . AZUCALEN . pokrzywka.tabletki (ropne zapalenie skóry. W okulistyce: zwyrodnienie siatkówki.drażetki (nerwice układu wegetatywnego.maść (rzęsistkowe zapalenie pochwy. choroba wrzodowa). schorzenia gośćcowe. rumieniowaty. trudno gojące się i ropiejące rany u dorosłych i u dzieci). ujścia cewki moczowej i sromu).wyciąg z liści aloesu w zastrzykach. choroba wrzodowa. nadczynność tarczycy. skaleczenia i oparzenia. łuszczyca. 295 .płyn (osłabienie mięśnia sercowego. zaburzenia w pracy serca i układu krążenia. wyczerpanie. okresy rekonwalescencji). trudno gojące się rany ropne.10 kropli na szklankę wody do płukania gardła. zapalenia ucha środkowego. nerwobóle.tabletki (bóle związane z przewlekłymi schorzeniami dróg żółciowych. szyjki macicy. BELLERGOT RETARD . CAPSIPLEX . dychawica oskrzelowa i ostre zakaźne schorzenia przewodu pokarmowego). choroby alergiczne. schorzenia rogówki. biegunki. kamica nerkowa. brak łaknienia. czyraczność. ujścia gruczołów przycewkowych.wyciąg spirytusowy z rumianku (owrzodzenia skóry. figówka gronkowca. CHELIWAG .maść do smarowania (ropne choroby skóry. wzdęcia i stany wywołane błędami dietetycznymi. stany zapalne skóry. zaburzenia czynności serca na tle nerwicowym. grzybica naskórka dłoni i stóp. stany alergiczne. nerwice. świąd. liszajec. niestrawność). BIOSTYMINA . CHLOROFILAN .to samo o przedłużonym działaniu.maść do wcierania (bóle gośćcowe. dusznica bolesna i astma). zanik nerwów wzrokowych. trądzik pospolity). niedomagania krążenia). W chorobach ogólnych: dychawica oskrzelowa. W pediatrii: wadliwa przemiana białkowa i tłuszczowa. łupież ostry. przedsionka pochwy.tabletki (zaburzenia trawienne. przewlekłe schorzenia przewodu pokarmowego.maść (stany zapalne i ropne skóry.

niewydolność oddechowa z powodu zahamowanego wydalania śluzu z oskrzeli i oskrzelików.proszek do rozpuszczania w wodzie (zaburzenia w wydzielaniu żółci. 296 . HEMOROL . zaburzenia układu wątrobowo-żółciowego. pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. rozedma płuc).tabletki (ostre stany zapalne w chorobach gośćcowych).tabletki (biegunki.tabletki (przewlekła i ciężka niewydolność krążenia. błędy dietetyczne).wyciąg w formie pasty (w zakażeniach i stanach zapalnych dróg moczowych. szczególnie w dusznicy bolesnej. COLCHICINUM . KELICARDINA . LINIMENTUM CAPSICI COMPOSITUM . DIGICARSOL . grypowe formy przeziębienia). choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. DEBELIZYNA . w kamicy nerkowej. stany zapalne żołądka i jelit. zaburzenia trawienne u dzieci). zaburzenia czynności mięśnia sercowego. wadliwa przemiana materii. IDALBINA .pasta ziołowa. kolka wątrobowa. stany zapalne odbytnicy. owrzodzenia i pęknięcia odbytnicy). nieżyty górnych dróg oddechowych. zwłaszcza w starszym wieku. produkowana z fasoli indyjskiej (bardzo skutecznie rozpuszcza złogi i kamienie nerkowe). FITOLIZYNA . nerwobóle. nieżyty oskrzeli. zaburzenia krążenia obwodowego.krople (schorzenia naczyń wieńcowych.CHOLESOL . w kamicy żółciowej. prowadzące do niewydolności krążenia. MEL FOENICULI .krople (dychawica oskrzelowa. stany skurczowe dróg żółciowych.miód koperkowy (zapalenia oskrzeli. wady zastawkowe serca i częstoskurcz napadowy). zaparcia nawykowe w starszym wieku. migotania i trzepotania przedsionków. chroniczne zaparcia). zaburzenia żołądkowo-jelitowe.płyn (schorzenia wątroby.płyn (wady serca w okresie niewydolności krążenia. zatrucia). która działa podobnie. CARDITON . częstoskurcz napadowy. migotanie i trzepotanie przedsionków.złożone mazidło pieprzowcowe (bóle nerwowe i mięśniowe pochodzenia gośćcowego. nieżyty przewodu pokarmowego na tle bakteryjnym. dyspepsje. zwyrodnienie mięśnia sercowego. KELASTMIN . GASTROCHOL . Najlepiej stosować na zmianę z Rubiolizyną. profilaktycznie w zapobieganiu nawrotom kamicy).czopki (guzy krwawnicowe i ich powikłania. zwłaszcza u dzieci. niedokwaśność soków żołądkowych i błędy dietetyczne). zaburzenia układu krążenia).

drażetki i czopki (bóle pochodzenia skurczowego dróg żółciowych i trzustki. wybroczyn na tle zatruć niektórymi lekami lub jadami bakteryjnymi. niestrawność. miażdżyca. zaburzenia układu wegetatywnego). RHELAX . zatrucia pokarmowe. NEOSPASMINA . RAPHACHOLIN . zaparcia spastyczne). dychawica oskrzelowa. RESERGOT drażetki (choroba nadciśnieniowa. UROSET . jako środek łagodnie przeczyszczający w chorobach wątroby. lotnicza). choroba morska. osłabienia mięśnia sercowego. bezsenność). stany podniecenia. kamica żółciowa lub skłonność do tworzenia się kamieni. nadciśnienie tętnicze. stany podniecenia. pokrzywki). okres przekwitania. nerwicowe zaburzenia czynności serca. żółciowa. NEOCARDINA . 297 .krople (nadciśnienie. wzdęcia i zaparcia). zatrucia pokarmowe). psychonerwice.syrop (zaparcia chroniczne. niestrawność). osłabienie wydajności żółciotwórczej miąższu wątroby.miód żywokostowy (nieżyty górnych dróg oddechowych i kaszel. miażdżyca tętnic. skłonność do wylewów krwawych. skurcze moczowodów i pęcherza w procesach zapalnych.drażetki (stany zapalne pęcherzyka i dróg żółciowych. kolka nerkowa. kolki jelitowe. zaburzenia układu neurowegetatywnego.granulki (przewlekłe i nawykowe zaparcia. RHIZOMA RHEI .krople (zaburzenia czynnościowe serca na tle nerwicowym. ostre i przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego i przewodów żółciowych. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. RUTISOL . niedoczynność tarczycy). nadczynność tarczycy.zapalenie dróg moczowych i żółciowych. wrzód trawienny jelita cienkiego. PASSISPASMIN . zaburzenia układu neurowegetatywnego. nerwice. trzustkowa. upośledzona przyswajalność tłuszczów. rekonwalescencja).MEL SYMPHYTI . zburzenia trawienne. okres przekwitania.tabletki (przewlekłe zaparcia. katar sienny. otyłość różnego pochodzenia.krople (zburzenia czynnościowe serca na tle nerwicowym. przewlekłe zapalenie dróg żółciowych.syrop (stany podniecenia i pobudliwości nerwowej. NERVOSOL . SCOPOLAN . NEONORMACOL . kamica moczowa. bezsenność na tle nerwicowym. kamica nerkowa. przede wszystkim u dzieci).syrop (zaburzenia układu neurowegetatywnego. bezsenność. niewydolność krążenia. nadciśnienie).

Tinctura Absinthi (brak łaknienia. NALEWKA Z OWOCÓW AMINKA EGIPSKIEGO . nadmierne wydzielanie soków trawiennych). bóle stawowe i mięśniowe pochodzenia gośćcowego). że przereklamowane wino z aloesu ma identyczne działanie i nic ponadto! NALEWKA GORZKA . stany zapalne jamy ustnej). schorzenia mięśnia sercowego. wady serca wrodzone i nabyte. stany przedzawałowe. skurcze dróg żółciowych i moczowych). przewlekłe zapalenie nerek. nieżyt żołądka i jelit.Tinctura Asari (nieżyt oskrzeli. NALEWKA KUPALNIKOWA .Tinctura Arnicae (wewnętrznie: nieżyt przewodu pokarmowego. 298 . przewlekłe i nawykowe zaparcia) . zaburzenia trawienne. NALEWKA POMARAŃCZOWA . NALEWKA Z PIEPRZU TURECKIEGO . zaburzenia trawienia. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. zaburzenia trawienne. nadmierne napięcie układu przywspółczulnego.Tinctura Ammi visnagae (choroba wieńcowa. kolka jelitowa. NALEWKA TATARAKOWA .Tinctura Belladonnae (bóle przewodu pokarmowego pochodzenia kurczowego. zaburzenia trawienne. zewnętrznie: bóle mięśniowe i stawowe pochodzenia gośćcowego.Tinctura Adonidis Vernalis Titrata (niedomoga mięśnia sercowego. NALEWKA ALONOWA . dychawica oskrzelowa). zaburzenia trawienne.NALEWKI ZIOŁOWE NALEWKA PIOŁUNOWA . szczególnie zapalenie nerwu trójdzielnego. choroba nadciśnieniowa. zaburzenia trawienne. brak łaknienia.Tinctura Capsici (wewnętrznie. schorzenia układu wątrobowo-żółciowego).tu należy przypomnieć. nieżyt przewodu pokarmowego. NALEWKA Z BULWY TOJADU . miażdżyca naczyń wieńcowych). NALEWKA KOPYTNIKOWA . NALEWKA Z LIŚCI POKRZYKU .Tinctura Auranti (brak łaknienia. dychawica oskrzelowa. zaburzenia czynnościowe serca. dychawica oskrzelowa. nerwobóle). brak apetytu.Tinctura Aloes (brak łaknienia.Tinctura Aconiti (nerwobóle. NALEWKA Z ZIELA MILKA WIOSENNEGO MIANOWANA . miażdżyca naczyń. zewnętrznie: do okładów przy stłuczeniach. kamica nerkowa i żółciowa.Tinctura Calami (nieżyt żołądka. schorzenia i dyskinezy dróg żółciowych i pęcherzyka żółciowego oraz zaleganie żółci). choroba wrzodowa żołądka i jelit. krwiakach i naciekach). przeważnie jednak używana dla poprawienia smaku niektórych leków).Tinctura Amara (brak łaknienia. spowodowany także nadużyciem tytoniu.

Tinctura Opii benzoica (bóle przewodu pokarmowego. bóle głowy).Tinctura Gallae (stany zapalne dziąseł i jamy ustnej. oparzenia). nerwowe i psychiczne. krztusiec. zaburzenia czynnościowe serca). zamartwica noworodków.Tinctura Gentianae (wewnętrznie: brak apetytu. zaburzenia czynnościowe dróg żółciowych). zaburzenia układu wegetatywnego. znaczne wysiłki. rekonwalescencja). zaburzenia trawienne. np. zaburzenia czynnościowe serca. chroniczne schorzenia wątroby i dróg żółciowych. bóle żołądkowe.Tinctura Lobeliae (dychawica oskrzelowa.Tinctura Digitalis purpureae titrata (ostra i przewlekła niewydolność krążenia na tle niedomogi mięśnia sercowego.Tinctura Chelidonii (kamica wątrobowa i żółciowa. NALEWKA Z LIŚCI NAPARSTNICY PURPUROWEJ . wady serca wrodzone i nabyte. rozedma płuc. zewnętrznie: w chorobach cebulek włosowych i zapaleniu jamy ustnej). zewnętrznie: zapalenie dziąseł. NALEWKA GORYCZKOWA . napadowe kołatanie serca). wady serca. skąpe wydzielanie żółci. zatrucia narkotykami i tlenkiem węgla). zaburzenia trawienne. jako środek wykrztuśny przy kaszlu i nieżycie górnych dróg oddechowych). NALEWKA Z ZIELA LOBELII . kolka wątrobowa. zaburzenia układu krążenia. wady serca wrodzone i nabyte. w sporcie wyczynowym). nieżyty przewodu pokarmowego. schorzenia mięśnia sercowego. NALEWKA CHINOWA ZŁOŻONA . niedomoga mięśnia sercowego. neuralgie. NALEWKA BENZOESOWA OPIUMOWA . biegunki. wzdęcia. niewydolność krążenia.Tinctura Menthae piperitae (brak łaknienia. odparzenia). chroniczne schorzenia układu wątrobowo-żółciowego. niestrawność. nadciśnienie.Tinctura Colne (wyczerpania fizyczne.NALEWKA Z ZIELA GLISTNIKA . wymioty. kolka jelitowa.Tinctura Convallariae majalis (nerwice układu krążenia. NALEWKA Z LIŚCI I KWIATU GŁOGU . NALEWKA DĘBIANKOWA . kolki jelitowe. NALEWKA Z LIŚCI NAPARSTNICY MIANOWANA . NALEWKA KONWALIOWA MIANOWANA . tętnic.Tinctura Crataegi (nerwice układu krążenia. 299 . nudności. miażdżyca.Tinctura Digitalis Tanatae titrata (ostra i przewlekła niewydolność krążenia z zaawansowaną niedomogą mięśnia sercowego. NALEWKA Z ZARODNIKÓW KOLI .Tinctura Chinae lub Tinctura Cinchonae compositum (wewnętrznie: brak łaknienia. rekonwalescencja. utajona niewydolność krążenia). nieżyty przewodu pokarmowego. NALEWKA MIĘTOWA .

Tinctura Strychni (brak łaknienia. zatrucia ciążowe. zewnętrznie: wszawica.NALEWKA OPIUMOWA . kamica wątrobowa i żółciowa). 300 . szczególnie u dzieci. NALEWKA RZEWIENIOWA NA WINIE . skąpomocz po operacjach i zatruciach.Tinctura Veratri (wewnętrznie: choroba nadciśnieniowa. rekonwalescencja). upośledzone trawienie. NALEWKA Z CEBULI MORSKIEJ . menstruacyjne). ostre zapalenie kłębuszków nerkowych. obrzęki pochodzenia sercowego i nerkowego. rzucawka u kobiet ciężarnych. bardzo silne ataki kaszlu. marskość wątroby połączona z opuchliną brzuszną . stany astmatyczne.Oleum Hyoscyami (zewnętrznie: nerwobóle. zatrucia pokarmowe. dychawica oskrzelowa. neuralgia. kurcze przewodu pokarmowego).Tinctura Opii simplex (bóle przewodu pokarmowego. kaszel suchy). stany zapalne dziąseł i jamy ustnej). stany pobudzenia nerwowego. ataki kamicy wątrobowej. niestrawność). zewnętrznie: nieżyty błon śluzowych. OLEJ RYCYNOWY . OLEJKI l SYROPY ZIOŁOWE OLEJEK LULKOWY . NALEWKA Z NASIONA KULCZYBY . zaparcia. NALEWKA Z KORZENIA MYDLNICY . bóle stawowe i mięśniowe pochodzenia gośćcowego).Tinctura Saponariae (przewlekłe nieżyty oskrzeli. NALEWKA Z BIELUNIA . bóle przewodu pokarmowego. bóle mięśniowe i stawowe). NALEWKA RZEWIENIOWA NA SPIRYTUSIE .Tinctura Rhei Spirituosa (zaburzenia trawienne. NALEWKA Z KŁĄCZA CIEMIERZYCY .Tinctura Pyrethri (zewnętrznie przy wszawicy głowy i innych miejsc owłosionych).zwłaszcza u dzieci).Oleum Ricini (zaparcia ostre i nawykowe. nieżyty jelit. biegunki. stany wyczerpania nerwowego.Tinctura Rhei Vinosa (zaburzenia trawienne.Tinctura Scillae (niedomoga serca różnego pochodzenia.w przypadku dużej nadwrażliwości na przetwory naparstnicowe). wzdęcia.Tinctura Stramonii (bóle przewodu pokarmowego. nerwice wegetatywne. niestrawność po błędach dietetycznych . zatrucia pokarmowe. NALEWKA Z KŁĄCZA PIĘCIORNIKA . nieżyty przewodu pokarmowego).Tinctura Tormentillae (wewnętrznie: biegunki ostre i przewlekłe. niskie ciśnienie krwi. zaparcia nawykowe. NALEWKA KOZŁKOWA . np. bóle innego pochodzenia.Tinctura Valerianae (nerwice układu krążenia. żółciowej i nerkowej. NALEWKA Z BERTRAMU SZAROLISTNEGO .

schorzenia układu wątrobowo-żółciowego. SYROP KREOZOTOWY ZŁOŻONY . brak łaknienia.Sirupus Creosoti Compositus (przewlekły nieżyt oskrzeli. nieżyty żołądka i jelit. brak łaknienia. stany wyczerpania.OLEJEK ARCYDZIĘGLOWY . zewnętrznie: w maści przeciw katarowi u dzieci). kaszel różnego pochodzenia). OLEJEK MIĘTY KĘDZIERZAWEJ . wzdęcia.Oleum Menthae-Crispae (zaburzenia przewodu pokarmowego.Sirupus Jodotannicus Phosphoricus (krzywica. OLEJEK JAŁOWCOWY . zewnętrznie . a zewnętrznie: zapalenie stawów. kolka jelitowa. pchły oraz komary). OLEJEK KMINKOWY . SYROP JODOGARBNIKOWY Z FOSFORANEM WAPNIOWYM .Sirupus Symphyti (nieżyty górnych dróg oddechowych. nieżyty żołądka i jelit. kaszel. brak łaknienia. OLEJEK ANYŻOWY . OLEJEK KOLENDROWY . czkawka). wzdęcia. zwłaszcza u dzieci.Sirupus Symphyti cum Farfara (nieżyt górnych dróg oddechowych. schorzenia pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. schorzenia pęcherza i dróg moczowych.nie stosuje się przy stanach zapalnych nerek. suchy kaszel).Oleum Majoranae (zaburzenia trawienne.do płukań jamy ustnej. wzdęcia. OLEJEK MAJERANKOWY . przełyku i żołądka). 301 .jak wszy. zapalenie oskrzeli i płuc). OLEJEK TATARAKOWY . SYROP SOSNOWY ZŁOŻONY . SYROP ŻYWOKOSTOWY .Oleum Foeniculi (brak łaknienia. skąpomocz). zewnętrznie: do płukania jamy ustnej przy zapaleniu okostnej). kolka jelitowa. zewnętrznie przeciw pasożytom . do wcierań przeciw bólom stawowym i mięśniowym oraz w nerwobólach). zaburzenia przemiany materii. skąpomocz.Sirupus Pini Compositus (nieżyty górnych dróg oddechowych. gruźlica węzłów chłonnych.Oleum Coriandri (kolka jelitowa.Oleum Angelicae (zaburzenia trawienne. wzdęcia. wzdęcia i brak łaknienia.Oleum Calami (zaburzenia trawienne i nieżyt przewodu pokarmowego. nieżyt przewodu pokarmowego. bóle mięśniowe i nerwobóle oraz do poprawienia smaku niektórych leków). wzdęcia.Oleum Anisi (nieżyty dróg oddechowych.Oleum Carvi (zaburzenia trawienne. kaszel oraz jako środek pomocniczy w gruźlicy płuc).Oleum Juniperi (zaburzenia trawienne. nerwobóle . SYROP ŻYWOKOSTOWY Z PODBIAŁEM . wzdęcia u dzieci. rekonwalescenci a). OLEJEK KOPROWY . nieżyty przewodu pokarmowego).

nieżyty żołądka i jelit.Succus Bardanae (zewnętrznie: wysypki skórne. SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH KORZENI MNISZKA LEKARSKIEGO . można stosować również jako środek gaszący pragnienie i orzeźwiający). zaparcia na tle skurczowym. wypadanie włosów. owrzodzenia i trudno gojące się rany. 302 . bądź też przy ziołach trujących lub mających szkodliwe działanie uboczne w wypadku przedawkowania. otyłość. zaburzenia i uszkodzenia układu nerwowego). schorzenia miąższu wątroby. zaparcia. wypryski skórne. nieżyty oskrzeli.Succus Betulae (przewlekłe i infekcyjne schorzenia dróg moczowych.Succus Taraxaci (brak łaknienia. BELLADONNAE FLUIDUM . kaszel). schorzenia wątroby. SOK ZE ŚWIEŻEGO STABILIZOWANEGO ZIELA DZIURAWCA . schorzenia układu wątrobowo-żółciowego. SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH KORZENI ŁOPIANU .wyciąg z korzenia pokrzyku płynny (stany skurczowe żołądka i jelit.Succus Hyperici (schorzenia miąższu wątroby. bóle przewodu pokarmowego). wypryski i egzemy. miażdżyca tętnic). zwłaszcza nawykowe. czyraki. zaburzenia trawienne. niestrawności). ŚRODKI ZIOŁOWE DO STOSOWANIA WYŁĄCZNIE POD KONTROLĄ LEKARZA Jest to szczególnie ważne przy środkach nasercowych. stany zapalne pęcherzyka i dróg żółciowych. żółtaczka. łupież. stany zapalne pęcherzyka i dróg żółciowych. pęcherzyka i dróg żółciowych. nadmierne wydzielanie soków trawiennych. ZAGĘSZCZONY SOK ZE ŚWIEŻYCH OWOCÓW ŻURAWINY BŁOTNEJ -Succus Oxyococi (niedokwaśność treści żołądkowej.wyciąg alonowy suchy (brak łaknienia. kaszel różnego pochodzenia). skurcze dróg moczowych i żółciowych. zaburzenia przemiany materii. nieżyty przewodu pokarmowego. zaburzenia trawienne. zwłaszcza u dzieci. zaburzenia trawienia. SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH LIŚCI BRZOZY . wewnętrznie: zaburzenia przemiany materii. SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH LIŚCI I KWIATÓW PODBIAŁU Succus Farfarae (przewlekłe nieżyty dróg oddechowych.SYROP TYMIANKOWY ZŁOŻONY . miażdżyca naczyń krwionośnych).Sirupus Thymi Compositus (przewlekły nieżyt oskrzeli. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. biegunki. Są to: EXTRACTUM ALOESICCUM . reumatyzm.

po nadmiernych wysiłkach.wyciąg chinowy płynny (brak łaknienia. wyczerpanie fizyczne. EXTRACTUM GLYCYRRHIZAE DEPURATUM . EXTRACTUM HYDRASTIDIS FLUIDUM . neurastenia. przy bólach głowy.EXTRACTUM CINCHONAE FLUIDUM .wyciąg z lulka suchy (stany skurczowe narządów wewnętrznych. EXTRACTUM COLAE FLUIDUM . dychawica oskrzelowa.wyciąg gorzknikowy płynny (krwotoki maciczne. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy). . stany skurczowe jelit i wzdęcia). EXTRACTUM HYOSCYAMI SICCUM . w zmęczeniu i wyczerpaniu fizycznym oraz psychicznym. bolesne i przewlekłe miesiączkowanie). nadmierne wydzielanie soków żołądkowych. niedostateczne wydzielanie soków żołądkowych i śliny. bolesne i przewlekłe miesiączkowanie). zewnętrznie: w chorobach włosów do nacierania). zaburzenia trawienne. niedokrwistość.wyciąg z zarodków koli płynny (środek pobudzający w niewydolności krążenia. wrzód żołądka i dwunastnicy.wyciąg lukrecjowy oczyszczony gęsty (nieżyty dróg oddechowych. EXTRACTUM GENTIANAE SPISSUM . nieżyty żołądka. kaszel napadowy. rekonwalescencji po ostrych chorobach zakaźnych). kaszel różnego pochodzenia. w neurastenii. przewlekłe nieżyty oskrzeli. nerwobóle.wyciąg goryczkowy gęsty (brak łaknienia.

PIERWIASTKI ŻYCIA .

magnezu. który z powodu możliwości uszkodzenia narządów 307 . powodują ich zwiększoną aktywność. woda chlorowa. ale utrzymują np. jego anion jest głównym anionem płynów zewnątrzkomórkowych.grozi niedobór tego pierwiastka.i mikroelementy uczestniczą w licznych reakcjach biochemicznych. Chlor wchodzi w skład niektórych antybiotyków (np. ciśnienie osmotyczne. CHLOR (Cl) Chlor . W organizmie człowieka chlor wespół z sodem odpowiada za utrzymanie prawidłowego ciśnienia osmotycznego. Głównym źródłem chloru jest sól i przy jej odpowiednim spożyciu organizmowi nie. Chlor jest pierwiastkiem o właściwościach kwasowych. intensywnym poceniu się.oprócz wapnia.szczególnie u młodych dziewcząt . W soku żołądkowym służy do wytwarzania kwasu solnego. chloromycetyna) i jest składnikiem wielu związków o znaczeniu leczniczym. co prowadzi do alkalozy hipochloremicznej. chlorki. zmniejsza się ich stężenie w osoczu.MAKRO-I MIKROELEMENTY Biopierwiastki to składniki mineralne (pierwiastki i ich nieorganiczne połączenia). do narkozy służy chloroform stabilizowany dodatkiem l proc. potasu i siarki . ma postać ciężkiego.chlorozę (blednicę).ciecz o ostrym zapachu: do dezynfekcji i czyszczenia (np. fosforu. na które dzienne zapotrzebowanie wynosi powyżej 100 mg. masy naszego ciała. A więc makro. kwas solny i in. zielonożółtego gazu o silnie drażniącym zapachu. występujących w organizmie ludzkim w ilościach większych niż 0. nadchlorany. masy ciała. chlorany. alkoholu etylowego. Przy wymiotach oraz w niedrożności odźwiernika lub dwunastnicy występują straty chlorków. Spełnia też ważną funkcję w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej organizmu.należy do grupy biopierwiastków zwanych makroelementami. Jest trujący. Działa w formie zjonizowanej. silnie działającym narkotykiem do inhalacji jest chlorek etylu. wchodzą w skład wielu enzymów. wymiotach. podchlorany. a szerokie zastosowanie mają: chlorowodór. Mają wpływ na nasze samopoczucie i zdrowie. Bardzo aktywny chemicznie. tetracyklina. Właściwości usypiające ma chloral . protezy zębowej) służy chloramina. zaburzeniach wewnątrzwydzielniczych.005 proc. Jego brak może wystąpić przy biegunce. które stanowią zaledwie 4 procent. Nadmierna zawartość chlorków we krwi wywołuje . sodu.

nerki) może być stosowany jedynie do krótkotrwałej narkozy. gdyż jest stymulatorem i regulatorem przysadki i gruczołów płciowych.u chorych na białaczkę. Źródłem cynku są: żyto. w urologii. kapusta. jak i nadmiar Zn w organizmie. biegunka. Ma zastosowanie w lecznictwie. wątrobie. żółtka jaj. 308 . Duże niedobory powodują bezpłodność. kakao. bezsenność. brak łaknienia. Niedobór cynku powoduje zachamowanie wzrostu. zanik torebek włosowych. trzustce.jest niezbędny przy leczeniu złamań kości.0. Cynk znajduje się także w preparacie falvit. nie występuje w stanie czystym. w przypadkach wrażliwości ciśnienia tętniczego na zmiany pogody. natomiast stosowany miejscowo działa chłodzące. nieszlachetny. uspokajająco działa chlorofeazepoksyd. orzechy. odbudowy i regeneracji uszkodzonych tkanek. nerwowych zaburzeń wegetatywnych. Zatrucia mogą wystąpić po spożyciu owoców i warzyw opryskiwanych preparatami Zn. soki z surowych warzyw i owoców. które objawiają się przede wszystkim wymiotami spowodowanymi drażniącym działaniem Zn na błonę śluzową żołądka. przykrych objawach przedmenstruacyjnych. mięśniach i skórze. a także glinka bułgarska. dlatego cynk występuje w insulinie. nerkach. w dolegliwościach sercowo-naczyniowych. który jest stosowany w przypadkach chorób psychosomatycznych. Nadmiar cynku wywołuje zatrucia.oprócz krzemu. który powinien dawkować lekarz. nasiona dyni. u dzieci słaby wzrost. kruchy. pomarańcze. drżenie rąk. pokrzywkowych chorobach skórnych. Niedostatek Zn może wywołać epilepsję lub schizofrenię. zioła. Szkodliwy jest zarówno niedobór. Ilość cynku obniża się przy marskości wątroby. pomidor. ból i zawroty głowy. suszone drożdże. jęczmień. ostrygi. burak czerwony. większość grzybów jadalnych. na skórę. Jest niezbędny dla normalnego wzrostu. potasu i magnezu . w depresjach. produkty pszczele (propolis. kiełki pszenne. jest używany przy ekstrakcji zębów i w krótkotrwałych zabiegach chirurgicznych. okrywający się na powietrzu ochronną warstwą tlenku. Występowanie w organizmie (wagowo) .i to bardzo znacznie . Poziom Zn spada do połowy u chorych na cukrzycę. Dziennie należy dostarczać organizmowi 10-15 mg Zn. apivit). Przy ostrych skurczach mięśni stosowany jest chlorodisazon. wspomaga działanie trzustki. zaburzeń trawiennych w jelitach. brzoskwinia.srebrzysty z niebieskim połyskiem metal.miąższowych (serce.. większość ryb. chloronitryna jest antybiotykiem niszczącym bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne. Zn . wątroba wołowa. Nie należy przechowywać żywności w naczyniach ocynkowanych. rozwoju. otręby pszenne. CYNK (Zn) Cynk . np. bezsenności. łuszczenie skóry. a najwięcej Zn znajduje się w gruczole krokowym. Cynk jest pierwiastkiem niezbędnym dla organizmu i występuje we wszystkich jego tkankach.002 proc. nasiona słonecznika. szpinak. wątroba. zaburzenia w rozwoju kości i narządów płciowych. wapnia. bierze udział w tworzeniu krwinek. w chronicznych. Występuje także ból brzucha. W obecności cynku lepiej tworzy się hemoglobina. a także . mięso królików i kurcząt.

niedomogi nerek i wątroby. Znacznie łatwiej organizm przyswaja ludzki pierwiastki zawarte w mięsie. różne choroby skórne. bezsenność . uznany za pierwiastek plastyczny (gdyż bierze udział w przemianach substancji organicznych biogennych. jak: cynk. otępienie starcze. na przemianę materii i przyswajanie prawidłowe. miażdżyca. epilepsja. odgrywa ważną rolę w działaniu tarczycy. na części miękkie uda i podudzia przy obrzękach. wapń. uszkodzenie tkanek. osłabienie organizmu. brak łaknienia. wapnia). grasicy. żywych. intelektu i układu płciowego. taniny i błonnik. zapalenie prostaty i jej przerost. bóle serca. 200 g żelatyny. tak samo na białaczkę i trzustkę. na prawidłowe tworzenie się krwinek czerwonych. które w przewodzie pokarmowym tworzą trwałe połączenia z wieloma składnikami mineralnymi. Przyswajanie cynku osłabiają zawarte w pokarmach roślinnych związki zwane fitynianami. Niedobór cynku odczuwają ludzie starsi i spożywający mniej białka. który można stosować bezpiecznie). magnez. przekrwienie żylne. por. uczulenia na dłoniach. czosnek. zboża i ich kiełki. Glinka cynkowa. na którego opinie powoływaliśmy się w „Aptece” wielokrotnie.na dwoinki powodujące zapalenie spojówek. wegetarianie. Na użytek zewnętrzny Trądzik. wypadanie włosów. w szczególności białkowych) oraz dynamiczny (ponieważ wzmaga moc leczniczą leków i biopierwiastków. 300 g wody. karłowatość. marchew. 400 g gliceryny. np. występujące w produktach roślinnych. tłuszczów). D. oparzenia. łysienie i wypadanie włosów. przysadki. migdały. cebula. gościec.dawki homeopatyczne.in. zaburzenia trawienne. infekcje bakteryjne i wirusowe. Maść cynkowa . Źródłem fosforu są m. a także artykuły spożyw309 . parkinsonizm. otyłość. Cynk wchodzi w skład ponad 20 enzymów. egzemy. żelazo. 100 g tlenku cynku. obrzęki. biały proszek bez zapachu. daje sole.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Artretyzm. niedomogi tarczycy. winogrona. FOSFOR (P) Fosfor został przez dr. złamania kości. w strączkowych i w orzechach. utrudniając ich przyswajalność. Jest najważniejszym pierwiastkiem energetycznym nerwów. nowotwory. osłabioną odporność komórkową na katalizowanie wielu procesów życiowych. Kwas fitynowy. pomidor. stwardnienie rozsiane (chorym na SM zapisuje lek homeopatyczny Zinci Valerianici D-4. pyłek kwiatowy. zaburzenia krążenia krwi. bezpłodność. rany. marskość wątroby. Stosuje się dietę cynkową oraz siarczan i glikonian cynku na trądzik. schizofrenia. seler. Kontroluje równowagę wapniową środowiska wewnętrznego i odgrywa istotną rolę w mechanizmach działania wit. Największe ich ilości występują w produktach zbożowych. orzechy. np. Valneta. białek. nerwica wegetatywna. migreny. astma. Fosfor jest składnikiem licznych związków (węglowodanów. choroby zwyrodnieniowe stawów. egzemy. Podobnie działają szczawiany. Stosować na puchlinę wodną. Bierze udział w formowaniu kości i krwi. rozpuszczalny w wodzie.

tj. Fosfor. znajduje się przede wszystkim w kościach i zębach w postaci połączeń z wapniem. który występuje w każdej komórce ustroju. Równowagę fosforową w organizmie zdrowego człowieka pozwala utrzymać dzienna podaż 1. Płyn lub tkanka mg/100 ml lub 100 g krew 40 surowica dzieci 4-7 surowica dorosłych 3-4. które mają wysoki poziom fosforanów we krwi. niedomogi pracy serca. Nadmiar fosforu powoduje strącanie tego pierwiastka w postaci nierozpuszczalnego fosforanu wapnia.1:1. astma. obserwuje się akromegalię.wyższe. mają więc korzystne działanie w rzeszotnieniu kości. a nieorganicznych . Metabolizm fosforu ma związek z hormonem wzrostu. wówczas występuje zrzeszotnienie kości. sery podpuszczkowe. Nasilenie w przemianie węglowodanowej wywołuje przemijające obniżenie fosforanów w surowicy. gruźlica. W cukrzycy występuje niższe stężenie fosforanów organicznych w surowicy krwi. zmęczenie mięśniowe. Gospodarka wapniowa i fosforowa znajduje się pod wpływem gruczołów wydzielania wewnętrznego. U dzieci powinien się zbliżać do wielkości 2:1. Fosfor. demineralizacja. skurcze mięśni występujące głównie u dzieci w następstwie wzmożonej pobudliwości nerwowo-mięśnowej na tle zmniejszonej zawartości wapnia w surowicy krwi). stanowi środek leczniczy z następującymi wskazaniami: astenia fizyczna i intelektualna. co objawia się m. mąka pszenna.5 mięśnie 170-250 nerwy 360 kości zęby 22000 310 . chorobę będącą wynikiem nadczynności płata przedniego przysadki. wątroba. a stosunek optymalny . jako jeden z najważniejszych składników mineralnych ustroju.in. mięso i ryby. Podobne zjawisko może wystąpić podczas wchłaniania niektórych tłuszczów. objawy chorób nerwicowych. Stosunek wapnia do fosforu nie powinien być mniejszy niż 1:2.6 g fosforu. Wysoki poziom fosforu we krwi występuje w niedoczynności przytarczyc. a wzrost ilości fosforu w surowicy wywołuje obniżenie poziomu wapnia. Niższym poziomem fosforanów charakteryzuje się krzywica i może on obniżyć się do l mg na 100 ml. co odpowiada proporcji tych pierwiastków w mleku kobiecym. Hormon przytarczyczek zwiększa wydalanie fosforu z moczem i obniża poziom fosforanów nieorganicznych w surowicy krwi. Hormony steryoidowe zmniejszają wydalanie wapnia i fosforu z moczem. gdy stosunek wapnia do fosforu jest niski. fasola. zaburzenia pracy tarczycy. przerostem kości i części miękkich twarzy. żółtka jaj. groch suchy. Wapń i fosfor występują i działają wspólnie.cze bogate w białko i wapń. W źle zrównoważonych dietach stosunek wapnia do fosforu staje się niekorzystny. Rozmieszczenie fosforu w organizmie ilustruje poniższe zestawienie. dłoni i stóp. W ciężkich schorzeniach nerek zatrzymanie fosforanów jest główną przyczyną kwasicy.5-2 g. a u dzieci i kobiet w ciąży 1. dolegliwości kostne. spazmofilia (napady drgawek. np. U dzieci.

przez błonę śluzową do nosa. Człowiek może uzupełniać niedobór jodu przez: 1. Pacjent o wadze 70 kg potrzebuje tylko 2 razy 311 . Stosowanie preparatów bogatych w jod.5 i 50. tzw.aktywność chlorowców jest odwrotnie proporcjonalna do ich masy atomowej. Spośród 21 izotopów jodu. warzywnego lub do wody z dodatkiem l łyżeczki octu jabłkowego. do których należy także jod. W tym artykule przedstawiam rolę i znaczenie jodu w ustroju ludzkim. Sprzyja spalaniu tkankowemu produktów spożywczych. przez zranioną skórę. Ale największe znaczenie ma jod dla tarczycy. na drugim aktywność) fluor 19 i 100. gardła lub przewód pokarmowy) przedostają się do krwioobiegu i są przenoszone do gruczołów tarczycy i tam zabijane przez jod. soli i powietrzu . Organizm człowieka zawiera mniej niż 10 kropel jodu. (na pierwszym miejscu masa atomowa. tabletki z alg morskich. W zależności od ciężaru pacjenta z niedoborem jodu. której jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania. żółtka z jajek. bezsennością i ciągłym niepokojem. balast i toksyny. Organizm zaczyna chorować. Tarczyca. rzodkiew. w końcu giną.JOD (J) Jod jest pierwiastkiem chemicznym występującym w skorupie Ziemi w postaci trwałego izotopu (jod-127). Nie spalone produkty spożywcze gromadzą się w ustroju jako niepożądany tłuszcz. charakteryzuje prawo wypierania pierwiastków o większej masie atomowej przez pierwiastki o mniejszej masie atomowej . Spożywanie pokarmów bogatych w jod (ryby morskie. fasola. (Niespokojne. płynu Lugola (jod w jodku potasu). natomiast silniejsze są osłabiane za każdym siedemnastominutowym obiegiem krwi. pomidory. grzyby. oprócz zabijania zarazków spełnia także inne funkcje. szparagi itp. a jego siłą obronną i możliwością przeciwstawienia się chorobom. 2. rzodkiewka.: Lugol. truskawki. a pobieraną przez niego optymalną ilością jodu. Przez dwa płaty tarczycy znajdujące się z przodu szyi przepływa w ciągu 17 minut krew z całego organizmu. szpinak. największe zastosowanie w diagnostyce i terapii ma jod-131. np. że zawartość jodu w tarczycy zależy od rodzaju wyżywienia i od jakości spożywanej wody. Słabsze zarazki. magnez i żelazo. Dodatkową właściwością jodu jest uspokojenie organizmu i uwolnienie go od napięcia nerwowego. np. sałata. W przypadku wyczerpania należy przede wszystkim sprawdzić. Picie wody chlorowanej i spożywanie nadmiaru soli powoduje w tarczycy utratę jodu. ciągle wiercące się dzieci poniżej 10 lat można uspokoić podając 2 krople jodu do szklanki soku owocowego. a także w kobalt. Smarowanie małej powierzchni skóry tinkturą jodu. poziomki. jod 127 i 14. nie jest uboga przede wszystkim w jod. Do nich należy przede wszystkim odbudowa niezbędnej człowiekowi energii. Istnieje ścisły związek między siłami. Jod jest jednym z lepszych katalizatorów utleniających. 3. marchew. Inną funkcją jodu jest usprawnienie myślenia oraz zapobieganie nadmiernej otyłości. z której pochodzi pożywienie. Stwierdzono. W przypadku niedoboru jodu zarazki nie są likwidowane skutecznie. Gdy jest go za mało w pożywieniu. wodzie. czy gleba. Istnieje ścisły związek między występowaniem jodu w organizmie ludzkim. co trzy lub cztery dni). cebula.). tran. ziemniaki. które objawia się wzmożoną pobudliwością. zaleca się stosowanie co drugi dzień 1-2 kropli roztworu. rabarbar. banany. jakimi dysponuje człowiek. brom 80 i 24. np. który jest wypierany przez chlor. kapusta.tarczyca nie jest w stanie produkować tyroksyny. które wniknęły do ustroju (np. chlor 35. Grupę chlorowców. który emituje cząstki beta minus oraz promienie gamma.

W stanach nadczynności tarczycy występują odwrotne zjawiska. Jeżeli niedobór jodu przedłuża się to występuje wole (przerost tarczycy niedoczynnej). Z całej ilości jodu w ustroju. W celu uzupełnienia jodu w organizmie zaleca się następującą receptę: l łyżeczka octu jabłkowego. 1/2 szklanki przegotowanej wody. Czynność tarczycy ma wpływ na całkowitą zawartość jodu w gruczole. którą należy brać na czczo. Stosowanie recepty na zwiększenie skuteczności działania jodu (ocet jabłkowy + miód + woda) czyni krew bardziej płynną. rozdrażnienie. które różni się od wola prostego tym. rano zaś wstaje zmęczony. przeciwwirusowo. a nie ilość tyroksyny. Wole proste. żółty. popijać soki z jabłek. a często. lekko kwaśne nie gęste i konserwujące się dłużej. co ujawnia się zwolnionym tętnem. Preparat ten działa przeciwbakteryjnie. występuje w okolicach. gdyż przemiana jodu łączy się ściśle z funkcją tarczycy. przeciwepidemicznie i może być podawany przez lekarzy weterynarzy bydłu. a nie alkaliczny. jod związany z białkiem. występuje choroba Basedowa. tj. nerwowość. wywołaną nie wystarczającym dostarczeniem jodu z pożywieniem. Zwiększa się zapotrzebowanie na witaminy. dzięki czemu mocz staje się normalny. l kropla roztworu jodku potasu. wytrzeszcz oczu. Zapotrzebowanie na jod wzrasta w okresie dojrzewania i ciąży. by otrzymać mleko wolne od bakterii. chociaż nie zawsze. Należy wówczas przerwać stosowanie jodu. Gdy organizm zawiera nadmiar jodu. lecz do objawów toksycznych. Natomiast gdy człowiek źle śpi. które jest widoczne na szyi. gdzie gleba i woda zawierają mało jodu. to powinien brać jod (np. miód zamiast cukru rafinowanego. Krowy zaś będą zdrowsze i wolne od chorób skórnych. w tarczycy znajduje się około 10-15 mcg. wole może być prostym powiększeniem gruczołu bez nadczynności lub powiększenia gruczołu z nadczynnością. szybciej przybierać na wadze oraz dawać lepsze jakościowo mięso. 20 minut przed śniadaniem. produkty kukurydziane. Oprócz wola najważniejszymi 312 . Używanie jodowanej soli zmniejszyło w znacznym stopniu występowanie prostego wola na Podhalu. lekko kwaśny. krążącą w naczyniach włosowatych bez trudu i wysiłku. Termin „toksyczny” nie odnosi się do wydzieliny gruczołu. cieknie i człowiek ma wieczny katar. Nieorganiczny jod jest w znacznej mierze pobierany przez tarczycę w związku z syntezą hormonu tarczycowego. obniżonym ciśnieniem krwi. która wynosi 50 mcg. Przy braku hormonu tarczycy procesy ustrojowe ulegają osłabieniu. Hormon tarczycy. otyłością. Z produktów mięsnych najwięcej jodu zawiera wątroba. wtedy błona śluzowa nosa jest stale mokra. zmniejszoną aktywnością psychiczną i fizyczną. Wole toksyczne (nadczynność tarczycy). tj. działa głównie jako katalizator reakcji utlenień i jako regulator szybkości procesów metabolicznych ustroju. Wymieszać wszystko i wypić przed posiłkiem. 2. Najczęstszą postacią nadczynności jest wole (niekiedy zdarza się jego brak) z wytrzeszczeni oczu. Korzystnej jest jadać razowy chleb żytni. l łyżeczka miodu. wynikających z nadczynności. Gruczoł tarczycowy składa się z dwóch płatów położonych po obu stronach tchawicy. We krwi występuje jod hormonalny. połączonych ze sobą środkową częścią. tyroksyna (TSH). stała utrata masy ciała. że powiększeniu gruczołu towarzyszy wydzielanie nadmiernych ilości hormonu tarczycy (nadczynność razem z powiększeniem). Jod jest nieodzowny do wytwarzania hormonu tarczycy i jest to jedyna znana jego funkcja. winogron i borówek. które jest chorobą z niedoboru. zdrowsze i w większej ilości. Rozróżniamy więc: l. przyspieszone tętno.w tygodniu l kroplę. Powiększona tarczyca nazywa się wolem. Z wyjątkiem woli złośliwych i schorzeń zapalnych tarczycy. We krwi wzrasta poziom cholesterolu. pod postacią jodowanej soli kuchennej).

reszta w jajnikach.2. sery . czasem biegunka. niedoczynność tarczycy. propolisu i 10 korali bursztynowych drobno potłuczonych. flądra .20 mikrogramów.5. który w zetknięciu z raną wydziela 313 . przy dożylnym podaniu kontrastu z jodem dla zdjęć rentgenologicznych nerek.35.4. stałe przyspieszenie akcji serca. kapusta . wypadanie włosów.147. a także nadmiernego spożywania kapusty zawierającej azotany i azotyny. Ciągłe podawanie jodu wywołuje nadczynność tarczycy określoną jako choroba Basedowa. Podobnie działa nadmierne spożywanie soli. pomidory .2. Przy użytku zewnętrznym uczulenie na jod objawia się jako jododermatitis z zaczerwienieniem skóry i obrzękami zwłaszcza na twarzy (mogą pojawić się pęcherze). a także niektóre leki sulfonamidowe. Po 3-4 miesiącach tarczyca zmięknie i bardzo wyraźnie zmniejszy się aż do prawidłowej postaci. rzodkiewka .2. zaburzenia w okresie starzenia się (już od 40 roku życia należy konsumować jod pod postacią soli jodowanej).17 mikrogramów w l m sześć. np. nadciśnienie krwi. Sól warzona nie zawiera jodu. nadto raz dziennie smarować nią bardzo delikatnie guzowate wole tarczycowe. 1/17 w kościach. Przy użytku wewnętrznym mogą występować pęcherzyki pokrzywowe.34. w szczególności gdy występują skórne wysypki jodowe. dolegliwości płucne. których pochodne acetylowe wywołują wole. z czego 1/2 w mięśniach. która zawiera niezbędne do życia biopierwiastki. Jod może być źle tolerowany i powodować zatrucia z następującymi objawami: zawroty i bóle głowy. Na jednokomórkowego pasożyta jelit u ludzi (jodomoeba buetschlii) zaleca się octan jodu. niepokój. Zawartość jodu w niektórych artykułach spożywczych (w mikrogramach na 100 g): zboża . ale również niedostatku kobaltu. korze nadnerczy i w przy tarczycach.1. łosoś . Dużo jodu zawiera sól nie oczyszczana chemicznie. jodowe zapalenie skóry. Z powodu wybarwienia limfocytów pokazuje się jodofilia.6.4.25. WSKAZANIA LECZNICZE Zahamowanie wzrostu u dzieci.4. powietrze nadmorskie . Recepta na leczenie wola. ziemniaki . Woda zawiera 2-150 mikrogramów jodu w dcm sześć.7. otyłość. bicie serca ponad 100 na minutę i limfocytozę. woda morska . a czasami zaparcia. kruszona lub odparowywana.8. Lepiej jest pobierać jod wraz z produktami spożywczymi.55. marchew . dorsz . Zleca się stosowanie soli kopalnej. reumatyzm.1 w skórze. powiększenie gruczołów podszczękowych. utrata masy ciała mimo odpowiedniego odżywiania. Jako antyseptyk stosowany jest jodoform. W takim przypadku należy korzystać z porady lekarza. Niektóre związki jodu mogą wywołać uczulenie. Wole może być skutkiem nie tylko niedoboru jodu. trądzik jodowy. 0. łatwe meczenie się. Występuje ona częściej u kobiet niż u mężczyzn. drżenie rąk. biegunki. nadmiar cholesterolu we krwi. 100 g 10 proc.. W Polsce l gram soli jodowanej zawiera 50 mikrogramów jodu. W organizmie człowieka występuje 20-50 mcg jodu. Macerować kilka dni. np. nieżyt nosa. powodując utratę masy. wytrzeszcz gałek ocznych. pęcherzyca jodowa (pęcherze na zmienionej zapalnej skórze).10. inowrocławska lub bocheńska. gdzie pod tężniami oddycha się jodem. mleko . szparagi . Chorym tarczycowym doradza się pobyt na plaży bałtyckiej oraz w Ciechocinku. zaburzenia krążenia.objawami nadczynności są nerwowość.6. kłodawska. Mogą z nich powstać nitrozoaminy. podwyższona temperatura ciała z nadmiernym poceniem się. Używać tej nalewki 2 razy dziennie po 30 kropli na wodzie lub cukrze po śniadaniu i po obiedzie. 1/5 w tarczycy.

zapalenie błony śluzowej. ksantofilu i lipidów. DNA. Silne bodźce akustyczne powiększają przepuszczalność tej bariery. składa się z krzemu. w skórce owoców. Ma to znaczenie przy leczeniu niektórych chorób o etiologii nieznanej. co dotychczas leczono operacyjnie. RNA. Przy zatruciach jodem (jodzica) występuje gorączka. Jodyna zawiera również nieco jodku potasu. Zażyta wewnętrznie jest śmiertelną trucizną. zwierząt i ludzi. Obniżenie zawartości krzemu w środowisku prowadzi do zahamowania fotosyntezy. W ostatnim dwudziestoleciu poczyniono znaczne postępy w badaniach nad rolą krzemu w życiu mineralnym roślin. krzemu i dlatego były tak korzystne dla plonów pszenicy. radioaktywny. których podłożem jest niedobór krzemu. Stosowany niekiedy do leczenia guzków gorących w wolu guzowatym u ludzi po sześćdziesiątce. Służyła ona kiedyś chirurgom do dezynfekcji ran i skaleczeń. Sole kwasu jodowego. KRZEM (Si) Krzem jest najpospolitszym pierwiastkiem w przyrodzie (25. w mleczku 314 . powoduje więdnięcie liści (krzem w liściach chroni rośliny przed nadmiarem żelaza i magnezu. Jodek sodu lub potasu przenikają dwukierunkowo przez błony otaczające płyn mózgowordzeniowy i utrzymują stałe stężenie kationów po obu ich stronach oraz dwukierunkowy transport aktywny z ogólnego krążenia i do niego.45 proc. Krzem wzmacnia odporność roślin na zasolenie gleby. Krzem jest pierwiastkiem niezbędnym dla roślin. a w przyszłości może być zbędne. Jod-131. Jodek sodu lub jodek potasu mają zastosowanie jako leki wykrztuśne na zlecenie lekarza. działający bakteriobójczo.ciecze i ciała stałe . mogą bowiem okazać się pomocne związki organiczne krzemu. biegunka. w szczególności na podudziu. opuchnięcie twarzy. brak apetytu. Nie występuje w stanie czystym. spadku plenności. Medycyna zna wiele chorób. syntezy białek. Tworzy również związki organiczne . Jego okres połowicznego rozpadu wynosi 8 dni. chlorofilu. Muły delty Nilu zawierają 58 proc. co z kolei jest korzystne dla chorych z SM). a jego najbardziej rozpowszechnionym związkiem jest krzemionka (Si O2). powodują wyprysk jodowy na kończynach. Niedobory jodu z powodu jego braku w pożywieniu i w napojach. Brak tego pierwiastka prowadzi do zahamowania wzrostu roślin. jodany mają właściwości utleniające. w czosnku. Krzem występuje w łuskach ziarna zbóż. Popiół skrzypu aż w 70 proc. gromadzi się w tarczycy drogą pokarmową. Gromadzi się głównie w ścianach komórkowych wchodząc w skład zewnętrznego pancerza jednokomórkowego roślin i zwierząt.które odegrały istotną rolę w powstaniu życia na Ziemi. Jod obniża toksyczne działanie miedzi. W mleku jod wchodzi w połączenie z kazeiną. wagowego składu skorupy ziemskiej). Przy astmie oskrzelowej jod czyni sekrecje bardziej płynne. w górach. Od wielu lat prowadzę obserwacje nad uelastycznieniem uszkodzonych zastawek żylnych goleni u ludzi. Nawozy krzemowe zwiększają plony. tzw. nadczynność tarczycy. obniża toksyczność glinu i germanu i wpływa na metabolizowanie boru. szczypiorku. Jodyna to ciemnobrunatny roztwór jodu (2-10 procentowy) w alkoholu etylowym. Uodparnia rośliny na choroby grzybowe. Krzem w ścianach komórkowych łodyg roślin wyższych zapewnia im dużą wytrzymałość mechaniczną. np.jod działający bakteriobójczo i antyseptycznie.

np. a wiec więcej niż żelaza (3-3. stany zapalne. Krzem jest ważnym lekiem również pod względem profilaktycznym w szczególności w przypadku schorzeń dróg oddechowych. płatki owsiane. turzyca piaskowa. Ludziom starszym zalecam popijanie roztworu glinki po l łyżeczce dziennie. przepuszczalność naczyń włosowatych rany zastarzałe. nadciśnienie. Krzem jest niezbędny dla organizmu ludzkiego.kapilarów.). osłabione mięśnie serca. Skrzyp był uważany przez ks. schorzenia skórne. mięśniach i krwi. Krzem odgrywa rolę zasadniczą w leczeniu miażdżycy. leczy astmę oskrzelową. wypadanie włosów. odleżyny. przyzębica. chleb razowy. cukrzyca.60 proc. polepsza pracę wydzielniczą nerek. chorobom kobiecym i chorobom wieku starczego. Zioła z Si trzeba długo ogrzewać na wolnym ogniu.pszczelim. Krzem odgrywa ważną rolę w procesie odżywczym ustroju i jego detoksykacji. pokrzywa. a płuca gruźlika tylko 0. Świadectwem niedoboru Si są pękające paznokcie sygnalizujące demineralizację szkieletu. który przyspieszy ich zrosty. Po zabiegach chirurgicznych na kościach należy stosować Si. Profilaktycznie zapobiega łatwemu powstawaniu sińców. krzywica. natomiast wodociągowa jest uboga w Si. Łyżkę tej mieszanki zalewa się 2 szklankami wody i gotuje powoli. przyspiesza procesy bliznowacenia w gruźlicy. produkty roślinne bogate w celulozę. niklu i cynku. zła przemiana materii. Najbogatszymi źródłami krzemu są: skrzyp (zawartość Si . Z tych roślin robi się napary lub odwary biorąc np. łupież. Si. perz.18 proc. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Choroby zwyrodnieniowe (artretyzm. Zalecany jest przeciw zwapnieniom tętnic (a więc ma znaczenie jako środek zmniejszający miażdżycę). demineralizacja organizmu. Ilość Si w narządach ludzkich maleje z wiekiem. 315 . nadnerczach. Występujący w roślinach kwas krzemowy odgrywa znaczną rolę w ziołolecznictwie. zwalcza komórki nowotworowe. przy czym odtwarza elastyczność naczyń krwionośnych . poziewnik. mięso. opóźnienie wzrostu u dzieci. Na terenach bogatych w krzem i magnez rzadziej występują nowotwór). więcej niż kobaltu. białe pieczywo). złamanie kości. chorobom neurologicznym alergicznym. płucach. reumatyzm. krwotoki (skłonność). grzybice. Kobiety w ciąży potrzebują więcej Si. owoce. kruchość paznokci. Płuca człowieka zdrowego zawierają 0.5g) i o wiele więcej niż miedzi (100-150 mg). który zawiera 7 g Si. rdest ptasi. aż zostanie połowa zawartości naczynia. na l szklankę wody nie mieszając po 2 łyżki stołowe l lub 2 razy dziennie. Dużo krzemu zawiera woda źródlana. podbiał. Najwięcej Si znajduje się w grasicy. działa wykrztuśnie. miażdżyca (skleroza). gdyż krzemionka jest trudno rozpuszczalna. Kneippa za panaceum na wszystkie choroby. dna). układu sercowo-naczyniowego. poziewnika i pokrzywy oraz 100 g rdestu ptasiego. osłabienie ścięgien. Popijać 2 razy dziennie po pół szklanki tego wywaru. ogólne osłabienie. po 50 g skrzypu. otręby pszenne. gdyż sprzyja wydalaniu zbędnych złogów i śluzów z organizmu ludzkiego i zapewnia detoksykację ustroju oraz jednocześnie mineralizuje tkankę łączną. przysadce. a pomocniczą w leczeniu cukrzycy. dziąseł. zwalcza stany zapalne.009 proc. Dzienne zapotrzebowanie na Si wynosi 20-30 mg i mogą je zaspokoić warzywa. trądzik różowaty. Spożywcze produkty rafinowane są pozbawione krzemu (np. nowotwory.

rdestu ptasiego. Lit wspomaga magnez w reakcjach biochemicznych organizmu.. a przy tym trzeba powiedzieć. lęków. Sole litu leczą stany melancholii. Krzemica (silikoza). toteż ich stosowanie musi przebiegać pod kontrolą lekarza. to jest masowanie stóp.53). Diagnozę wykazuje zdjęcie rentgenowskie. jest wykorzystywany w lecznictwie. Jego zastosowanie zaleca się w przypadku bezsenności. a ja daję dodatkowo produkty pszczele i soki ze świeżych warzyw i stosuję też refleksoterapię. Zuber II). pracowników kamieniołomów i zakładów przemysłu krzemowego. Zalecam przyjmowanie wit. moczu w schorzeniach dny). Leczenie więc takimi dawkami powinno być krótkotrwałe. Specjaliści z dziedziny fitoterapii w Niemczech stosują napar z ziela skrzypu. B1 raz dziennie po 3 mg. Nazwa ta zda się sugerować ważną rolę magnezu w organizmie i jego wyjątkowe znaczenie w procesach życiowych. Na powietrzu utlenia się. gdzie pył składający się z SiO2 jest wielkości od 0.48-0. ziemniak i pomidor). Zapobiega sklerozie i chorobom serca w nadciśnieniu tętniczym. Sporo litu zawierają także drożdże piwne.2 do 2 mikrometrów.Na użytek zewnętrzny Odwarem ze skrzypu. obsesji. Odgrywa bardzo ważą rolę w organizmie. trwa kilka lat. a liczba cząstek przekracza 4000/1. Lit wpływa na ustalenie równowagi psychicznej człowieka i decyduje o jego stanie emocjonalnym. I tak jest w istocie. LIT (Li) Lit jest miękkim. sześć. działa pobudzająco na czynności szpiku kostnego. Można również tym odwarem przecierać całe ciało raz w tygodniu. Jest antagonistą potasu w dolegliwościach sercowych. jest najlżejszym ciałem stałym (ciężar właściwy. MAGNEZ (Mg) Często w literaturze medycznej magnez nazywa się pierwiastkiem życia. perzu i poziewnika w równych ilościach z 2 łyżkami octu lub azulenu.0. Katalizuje funkcje wydzielnicze ustroju (np. co ujędrnia całą skórę. Wykorzystywany w leczeniu narkomanów i alkoholików. melancholii. Lit występuje także w soli z Wieliczki. która wywołuje niedomogę w oddychaniu i krążeniu krwi. który konserwuje odwar.69 mg/100 cm. Przy nadmiarze lit wywołuje stany toksyczne organizmu. gdy doprowadza się litemię (ilość litu we krwi) do poziomu 0. choć nauka wie o tym stosunkowo od 316 . Bardzo aktywny chemicznie. Źródłem litu są niektóre wody mineralne (np. przemywać twarz 2-3 razy w tygodniu. Rozwój tej choroby. podbiału. wypiera wodór z wody tworząc mocną zasadę. srebrzystobiałym metalem. osłabienia psychicznego w stanach depresji. że więcej tego pierwiastka znajduje się w częściach nadziemnych niż w korzeniach roślin. wiadomo że przy podawaniu organizmowi nadmiernych ilości potasu następuje zakłócenie elektrokardiogramu. Ta choroba zawodowa powstaje w wyniku wdychania pyłów krzemowych i może występować u niektórych górników. niektóre rośliny (np. co stanowi granicę dopuszczalnej zawartości tego pierwiastka w organizmie. Bardzo korzystne dla dzieci.

zwalcza podatność organizmu na powstawanie nowotworów. nerwu trójdzielnego. ułatwia wydalanie ołowiu z organizmu. wzmaga reakcje obronne organizmu. a w zależności od okoliczności może być antagonistą wapnia.. gdy został rozszyfrowany mechanizm fotosyntezy. zwalcza uczulenie. od chwili. Julian Aleksandrowicz zajął się upowszechnianiem drogi do studiów nad zastosowaniem tego pierwiastka do celów leczniczych. układu współczulnego. drenuje wątrobę powiększając ilość wydzielanej żółci. działa korzystnie przy białaczkach i przy hemoroidach. wzmacnia układ sercowo-naczyniowy. współdziała z glikolem. przeciwzapalnie. przywraca moczowi odczyn kwaśny. znajduje się właśnie magnez. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Magnez katalizuje wiele procesów życiowych w ustroju. działa profilaktycznie na zapalenie żył w sytuacjach pooperacyjnych. nadnercza itp. normalizuje funkcjonowanie trzustki i pęcherzyka żółciowego. gdyż obniża alkalozę krwi. Sprawa magnezu zarówno w profilaktyce. 317 . a często i skurcze w nogach. przeciwdziała zaburzeniom wzrostu u młodzieży. stabilizuje układ chromosomatyczny. rozpuszcza kamienie nerkowe. przytarczek. przywraca wewnętrzny spokój organizmowi. na powstawanie estrogenów (hormonów kobiecych). ochrania przed promieniowaniem jonizującym. przeciwanafilaktycznie. zapaleniom prostaty i jej przerostowi. Fakt ten pobudził naukę do wnikliwych badań nad rolą magnezu dla zdrowia. współdziała z żelazem dwuwartościowym. u pilotów. jest czynnikiem wzrostu. który uczynnią proces fotosyntezy. że w chlorofilu. chroni przed uszkodzeniem mięśnia sercowego. jak i lecznictwie nabiera rangi w związku z coraz powszechniejszym niedoborem tego pierwiastka w glebie i jego rugowaniem z żywności w procesach oczyszczania. iż w świecie medycznym poświęcono temu pierwiastkowi wiele międzynarodowych konferencji i powstała ogromna literatura przedmiotu. Na gruncie polskim przede wszystkim prof. działa przeciwwymiotnie i przeciwbiegunkowe. a więc tarczycy. bez którego jest niemożliwe istnienie roślin.niedawna. przysadki. działa tonizująco. przywraca równowagę psychiczną i układu nerwowego. działa korzystnie na proces krzepnięcia krwi. a wyniki tych dociekań okazały się do tego stopnia znaczące. zmniejsza nadwrażliwość na zbyt silne hałasy szkodliwe dla funkcjonowania narządów rodnych i wywołujące bezpłodność (np. jest czynnikiem regenerującym żywe komórki. działa relaksujące i znieczulająco. broni organizm przed zakażeniami. łagodzi i uspokaja bezsenność i zdenerwowanie. co chroni przed ołowicą. utwardza wodę pitną czyniąc ją zdrowszą i korzystną dla niedociśnieniowców niezależnie od wieku. bierze udział w procesie termoregulacji. usprawnia pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego. które jest centralnym jonem cząsteczki hemoglobiny. usuwa nieprzyjemny zapach potu. działa przeciwstresowo. Wykryto bowiem. a co za tym idzie -zwierząt i człowieka. osłabia arteriosklerozę i obniża poziom cholesterolu. działa odtłuszczające. reguluje pracę przewodu pokarmowego (jelit. u personelu obsługującego lotniska). regulatorem równowagi wapniowej. zmniejsza toksyczność jonów cynku. który odtwarza upośledzoną sekwencję aminokwasów w lipidowych osłonkach mielinowych u chorych na SM. żołądka). przeciwdziała schorzeniom pęcherza moczowego. zaburzeniom u kobiet karmiących. jest antyseptykiem wewnętrznym i zewnętrznym. zwalcza miażdżycę i zakrzepy. zwalcza procesy starzenia się. po połogach. pobudza fagocytozę.

próchnica zębów. halibut. biegunki. skleroza. ale dokuczliwych objawów występują: poranne zmęczenie nawet po wielu godzinach snu. zaburzeniami dotyczącymi serca (zaburzenia rytmu. niż pobiera. zawały serca. bóle głowy. układu płciowego. nagłe zawroty głowy. wrotycz balsamiczny. zębów. 30 mg dla kobiet (karmiącym i w ciąży . trzustki. Wprawdzie sam organizm jest producentem magnezu. astenia ogólna. kurcze mięśni. osłabienia wzroku i słuchu. układu moczowego. drgawki. drgania powiek. suszone brzoskwinie. o czym świadczy fakt. przenoszone przez krew. neurologiczne. móżdżek. hemoroidy. czekolada gorzka. arytmia serca. infekcyjne. orzechy brazylijskie i włoskie. padaczkom. brzoskwinie. niemniej jednak należy dbać o to.45 mg). Z mniej ostrych. ziemniaki w skórce. jęczmień. ryż. wiśnie. mąka pszenna. przytulia biała. kamica nerkowa. prostaty. gruszki. które mogą być przyczyną nowotworów. winogrona.in. Niedobór magnezu. bóle stawów. SM. iż wydala tego pierwiastka więcej. wieku starczego (także profilaktycznie). banany. pewnymi zaburzeniami układu nerwowego współczulnego (np. przemiany materii. Niedobór Mg sprzyja chorobom psychicznym. dna (artretyzm). mogą prowadzić do kalectwa. to jest 2 razy mniej niż wapnia (Ca). pocenie się w nocy. arytmia serca. Oba te pierwiastki. neurologicznym. brokuły gotowane. Skutki niedoboru Mg są groźne i niekiedy. niedoczynność gruczołów wydzielania wewnętrznego. suszone śliwki. stanom skurczowym. pomarańcze. Przy niedoborze białka nadmiar Mg i Ca przechodzi do dróg moczowych. wołowina gotowana. kukurydza. śledzie. nosa. wrażliwość na zmiany pogody. nerki. łamanie się paznokci. czekolada słodka. wypadanie włosów. zmęczenie. błon śluzowych ust. śmietana. trudności w skon318 . układu sercowo-naczyniowego. zwyrodnienia stawów. mrowienie w nogach i w rękach. makaron. zwłaszcza jeśli nie nastąpiło w porę rozpoznanie. pokarmy o umiarkowanej zawartości magnezu: makrele. choroby skóry. ryż biały. mleko. psychiczne. bezsenność. nieprzyjemne sny lub bezsenność. melony. śliwki. korzeń czarnego dzikiego bzu. groch. Ludziom zdrowym zaleca się 35 mg dziennie dla mężczyzn. Magnez występuje również w ziołach. soja. migdały. dzika róża (kora i owoc). który może wystąpić przy podaży dziennej niższej niż 6 mg/kg masy ciała.WSKAZANIA LECZNICZE Alergia (uczulenie). bobrek trójlistny. drgawkom (w szczególności u alkoholików). gardła. przelot złocisty. i naczyń krwionośnych (zakrzepy i in. przewodu pokarmowego. co może doprowadzić do tworzenia się piasku w nerkach. fiołek trójbarwny. łączą się z albuminami białek. wątroby. zapalenia oka). a nawet być przyczyną zgonu (w szczególności w przypadku SM). nowotworowe. konwulsje. tężyczka). zaparcia. masło. łososie. jabłka. dróg żółciowych.). a jego bogatszym źródłem są m. kobiece. utrata równowagi. Zapotrzebowanie. względnie ubogie w magnez: cielęcina. jaja. by wraz z pożywieniem (dbajmy o prawidłowy zestaw produktów spożywczych) nasz ustrój otrzymywał potrzebną mu dawkę Mg. hematologiczne. nerwicowym. Na l kg masy ciała zaleca się około 5 mg. grejpfruty. powoduje liczne zaburzenia i choroby organizmu i objawia się nadmierną pobudliwością nerwowo-mięśniową. wady krzepnięcia krwi. dziąseł. drżenie mięśni. ogórki. Do artykułów spożywczych bogatych w magnez należą: kakao. selery. nerek. rodzynki. mąka pszenna razowa. skłonnością do drgawek. układu oddechowego. ziemniaki gotowane.

Alkohol. co warunkuje utrzymanie postawy ciała. Ludzie korzystający z wody twardej mają na ogół niższe ciśnienie krwi. Ponieważ związki magnezowe powodują zawilgocenie soli kuchennej. które przenoszą impulsy elektryczne z ośrodków mózgowych do przyczepów mięśni. co sprawia. nieznaczne napięcie mięśniowe utrzymywane przez ustawiczny dopływ impulsów ośrodkowego układu nerwowego. Ulega zniekształceniu tonus mięśniowy. zmienność nastroju. Do znanych związków magnezu należy dolomit. toteż przyjął się zwyczaj jej rafinowania i rugowania z niej tego nadzwyczaj cennego pierwiastka. nadto wraz z wiekiem ich ciśnienie krwi nie wzrasta. a więc niekiedy niemal zupełnie pozbawione tego pierwiastka. Bardzo wiele magnezu. traci oczyszczone ziarno zbóż (jedzmy więc pieczywo z mąki z pełnego przemiału). by tak dobierać produkty spożywcze. Nie ma obawy przedawkowania magnezu za pośrednictwem codziennego pożywienia. których przydatność określam za pomocą współczynnika G oznaczającego stosunek magnezu do manganu (szerzej na ten temat w artykule „Wskazania dla chorych na stwardnienie rozsiane”). Mangan dokonuje substytucji (zastępstwa) magnezu. Biały cukier zawiera dwieście razy mniej magnezu niż ciemna melasa. stałe. rysów twarzy. siarczan magnezu. magnezyt. fasolka szparagowa przerobiona na konserwę traci 56 proc. spazmofilia. Klasycznym przykładem jest sól używana w kuchni. chorzy na SM mogą uzyskać pożądany efekt poprzez stosowanie wyselekcjonowanych produktów spożywczych. rafinowane. D. powolniejszy rytm serca. Mg. Przyswajanie magnezu utrudnia wiele środków farmaceutycznych. tlenek magnezowy. oraz niższy poziom cholesterolu od konsumentów wody miękkiej. przyczynia się do utraty Mg. Lekarz zapisujący pacjentowi magnez staje więc przed delikatnym problemem. Na niedobór magnezu (a także niedostatek wapnia) narażeni są mieszkańcy okolic. nasza powszednia dieta jest bowiem uboga w ten pierwiastek i raczej należy dokładać starań. W większych ilościach wykazuje on właściwości toksyczne. bo aż 78 proc. że następuje zakłócenie tego przewodnictwa i tworzą się warunki do szybkiego rozwoju stwardnienia rozsianego (SM). 319 . Natomiast woda twarda. zachowanie napięcia ścian narządów wewnętrznych. ma dobroczynny wpływ na serce.centrowaniu myśli. zwłaszcza w nadmiarze. Dla organizmu również szkodliwy jest nadmiar magnezu. wodorotlenek magnezowy i chlorek magnezu. gdzie występuje woda miękka. zawierająca w przybliżeniu dwa razy więcej wapnia niż magnezu. Zapas Mg w organizmie wyczerpuje się w nadczynności nadnerczy i przytarczyc. a jego przyswajanie staje się utrudnione w przypadkach nadmiernego spożywania wit. tj. Ma ona niekorzystny wpływ na serce. by dostarczać ustrojowi konieczną ilość Mg. który zalecam chorym na stwardnienie rozsiane (SM). osłabienie układu odpornościowego mogące powodować wystąpienie białaczki i potrzebę interwencji lekarza.. MANGAN (Mn) Szczególną właściwością tego pierwiastka jest zdolność wypierania magnezu z osłonek mielinowych pokrywających włókna nerwowe. Należy wówczas uwolnić ośrodkowy układ nerwowy od nadmiaru manganu. wapnia i białka. nadto hamuje odkładanie wapnia w organizmie. dolomitowa. Na naszym stole goszczą produkty oczyszczone.

Miedź wchodzi w skład enzymów i pobudza ich aktywność. jakie wykonuje bądź wspomaga. także pieprz oraz kakao. częściej natomiast z nadmiarem miedzi w organizmie. Znanym antyseptykiem jest nadmanganian potasu. a także do marskości wątroby. stosuje się siarczan miedzi i cynku w postaci roztworu. grypa). choroby pochodzenia wirusowego (np.Mangan jest konieczny do prawidłowego rozwoju komórek. katalizuje proces powstawania hemoglobiny. Niedobór Cu może wystąpić w nerczycy bądź biegunce. co jest szczególnie ważne dla chorych na stwardnienie rozsiane. ostry reumatyzm stawów. osłabienie płodności. Zewnętrznie. Zła przemiana miedzi nosi nazwę choroby Wilsona. Niski poziom miedzi w ustroju ludzkim może być przyczyną niedokrwistości i zahamowania wzrostu oraz powodować wzrost cholesterolu we krwi. uczestniczy w procesie wytwarzania krwi. Przede wszystkim pierwiastek ten sprzyja wchłanianiu żelaza z przewodu pokarmowego i ułatwia jego przyswajanie. ostrygi. Organizm człowieka dorosłego zawiera 100-150 mg miedzi (0. Nadmiar Cu jest szkodliwy i wywołuje groźne następstwa. co całkowicie pokrywa zapotrzebowanie organizmu. zaburzeń układu oddechowego oraz zaburzeń funkcjonowania wątroby. pyłek kwiatowy.waha się w granicach 3-10 mg i w zasadzie jest pokrywane przez normalną dietę.). uczestniczy w tworzeniu kości i utrzymaniu w sprawności osłonek mieliny włókien nerwowych. Dzienne zapotrzebowanie na ten pierwiastek. nieprawidłową mineralizację kości. wiśnia. kalarepa. niedokrwistość. dobrym źródłem tego pierwiastka są nasiona zbóż. wątroba wołowa. szpinak. oddychania. do leczenia zakażenia gronkowcami chorób skórnych (liszajec). niedoczynność tarczycy. jest zalecana w stanach nowotworowych. a najwięcej tego pierwiastka znajduje się w mięśniach. Miedź leczy stany infekcyjne pochodzące od gronkowca złocistego. cebula. hamuje zbytnią koagulację krwi. pomaga w przywracaniu organizmowi utraconych zdolności obronnych. Niedobór manganu w organizmie może wywołać ubytek masy ciała. ostre stany gorączkowania. por. zaburzenia w układzie krążenia. 320 . Nadmiar manganu powoduje wytrącenie magnezu w surowicy krwi i może doprowadzić do następujących chorób: krzywica. marskość wątroby. grzyby. reguluje pracę wydzielniczą tarczycy. pomarańcza.5-5 mg Cu. Nadmiar miedzi może być źródłem anemii. winogrona. zapalenie wielostawowe. jabłko. którego ilość w organizmie człowieka o wadze 70 kg wynosi 12 mg . np. pomidory. Najwięcej miedzi zawierają orzechy. Rzadko mamy do czynienia z niedoborem Cu. migdały. Wraz z żelazem bierze udział w syntezie hemoglobiny. zmiany skórne i kostne. Przeciętna dieta dostarcza dziennie 2. MIEDŹ (Cu) Miedź jest zaliczana do grupy pierwiastków niezbędnych dla organizmu człowieka ze względu na funkcje. w której dochodzi do zwyrodnienia jąder soczewkowych w mózgu. Ten sam środek stosuje się w walce z grzybicą roślin oraz do dezynfekcji toalet publicznych. Sole manganu stosowane są w leczeniu anemii. ośrodkowego układu nerwowego. burak. następnie w kościach i wątrobie. opóźnienie wzrostu u dzieci. Obfitym źródłem manganu jest herbata oraz żurawina. drgawki epileptyczne.0004 proc.

gościec stawowy chroniczny. jarzyny i ziemniaki. Dzienne zapotrzebowanie organizmu na ten pierwiastek wynosi 1-3 g i mogą je zaspokoić takie artykuły spożywcze. nadmanganian potasu (działa antyseptycznie. skąpomocz. jest składnikiem płynu Lugola). rozpulchnia substancje białkowe). Wzrost poziomu potasu w surowicy krwi może być toksyczny. stosowany na ukąszenia żmij). zwłaszcza mięśnia sercowego. a w końcu . Zarówno nadmiar. które są bogatszym źródłem potasu. Zdenerwowanie powoduje wzrost zapotrzebowania na potas na poziomie górnej granicy dawki dziennej. Osłabienie tonów serca prowadzi do zapaści naczyń obwodowych. dolegliwości płucne.do zatrzymania akcji serca. Potas . czyli rzadkoskurcz będący zwolnieniem akcji serca poniżej 60 uderzeń na minutę. szkodzi nerkom i wątrobie.pierwiastek o właściwościach zasadowych. osłabienie mięśni oddechowych oraz wiotkie porażenie kończyn. drętwienie i mrowienie kończyn. POTAS (K) Ten niezwykle aktywny . nadto pobudza perystaltykę jelit. bóle brzucha. który może wystąpić np. wpływa na aktywność mięśni. reumatyzm chroniczny. odkaża cuchnące rany. Uczestniczy w procesach regulacji równowagi kwasowozasadowej oraz ciśnienia osmotycznego. otyłość z powodu zatrzymania wody w organizmie. wywołuje uszkodzenie i osłabienie mięśnia sercowego oraz zaburzenia rytmu serca. niż wszystkie pozostałe grupy pokarmów. ogólne osłabienie. aktywuje w organizmie ponad 40 reakcji enzymatycznych. jak i niedobór tego pierwiastka są szkodliwe dla zdrowia. chlorek potasu (jest składnikiem roztworu fizjologicznego). jodek potasu (rozpuszczalny w wodzie: działa wykrztuśnie. W lecznictwie częściej niż sam potas stosuje się jego związki. odtruwa nadmiar fosforu i morfinę. Siarczan miedzi wywołuje zielone wymioty. potas należy podawać przy leczeniu Digoxiną lub Lantosidem C starczego zapalenia mięśnia sercowego. po zażywaniu środków moczopędnych. jest stosowany przy zatruciach pokarmowych). Wskazania lecznicze do stosowania potasu: zmęczenie mięśni.Miedź może wywołać nudności. Nadto stwierdza się zmiany psychiczne. wodorotlenek potasu (środek ułatwiający trawienie). biegunkę. Niedobór potasu. któremu towarzyszy wysoki poziom potasu wewnątrzkomórkowego. co występuje najczęściej u chorych z niewydolnością nerek. ataki gorączki oraz zatrucia (dawka śmiertelna wynosi 10 g). azotan potasu (stosowany przy dolegliwościach oskrzelowych). chlorek potasu (lekki środek dezynfekujący i utleniający. a także przy stosowaniu środków moczopędnych. Oto niektóre z nich: octan potasu (działa moczopędnie.bardziej niż sód . przy dużym odwodnieniu. zwyrodnienie stawów w okresie przekwitania. co ma miejsce przy niewydolności nadnerczy w chorobie Addisona. przeciwdziała nadkwaśności treści żołądkowej. Nadmiar potasu w surowicy krwi objawia się zmianami w funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego. bromek potasu (działa antyseptycznie i uspokajająco). bierze udział w regulacji nadnerczy oraz odgrywa bardzo ważną rolę w utrzymaniu równowagi wodnej tkanek. paraliż jelit. co u sportowców może być zjawiskiem fizjologicznym). obniżenie ciśnienia krwi.wraz z sodem odgrywa decydującą rolę w przewodnictwie nerwowym. 321 . a jego kation jest bardzo ważnym składnikiem płynów wewnątrz i pozakomórkowych. osłabieniem akcji serca (bradykardia. jak ziarna zbóż. bolesne skurcze mięśni oraz osłabienie ich siły. służy do płukania żołądka i pochwy. Częsty kontakt z miedzią może wywołać choroby skórne.

co może być przyczyną śmierci chorego. a także przemysłowa obróbka żywności . że rozwój chorób na tle krążeniowym występuje wśród mieszkańców regionów o glebie ubogiej w selen. które określane są jako egzogenne i muszą być dostarczane organizmowi w produktach spożywczych. metioniny). Szkodliwy jest zarówno niedobór. prawidłowym odżywieniem). Rzadziej mamy do czynienia z przypadkami nadmiaru selenu. choć nie wszystkie artykuły spożywcze potrafią zaspokoić zapotrzebowanie organizmu. które miały istotny wpływ na rozwój medycyny. Według mojego przekonania. Doskonałą ilustracją tego może być wykrycie biochemicznych właściwości selenu.co jest zjawiskiem pogłębiającym się . Aminokwasy egzogenne działają wedle reguły stałych proporcji. nadmiar Se podawany w lekach niszczy aminokwas egzogenny metioninę. Winowajcami są nowoczesne metody uprawy ziemi powodujące. które są budulcem białka. będącego skutkiem obfitości tego pierwiastka w glebie. Jest mikroelementem wpływającym na przedłużenie młodości. które usuwają selen. Nadmiar biopierwiastków powoduje stan zatrucia. których obecność sprawia. że selen jest wypłukiwany z gleby i spływa do rzek.z niedostateczną jego ilością. oczyszczanie i konserwowanie. neutralizuje działanie mykotoksyny dzięki czemu zmniejsza zagrożenie ustroju. Medycyna potwierdziła. Pierwiastek ten. uchodzi dzisiaj za wyjątkowo dobroczynny. 322 . Brak choćby jednego z tych ośmiu aminokwasów egzogennych prowadzi do śmierci. wywołującą martwicę wątroby i upośledzenie w biosyntezie białka. zahamowań wzrostu u dzieci.jej rafinowanie. ciast. W literaturze fachowej spotykam oświadczenia przedstawicieli medycyny. w tym infekcje wywołane rakotwórczym wirusem. miażdżycy oraz złego krążenia. że w leczeniu biopierwiastkami obowiązuje zasada podawania ich pacjentom w takich ilościach. natomiast niedobory są przyczyną licznych chorób. nadto jest grzybobójczy. łakoci. Spośród ponad dwudziestu powszechnie występujących aminokwasów. jak i nadmiar selenu. słodzonych wypieków. natomiast jego nadmiarowi towarzyszy zwiększona częstotliwość przypadków choroby nadciśnieniowej. że powoduje on w jelitach przemianę wirusa łagodnego i uśpionego w zjadliwą. magnez i selen działają profilaktycznie i chronią przed zawałami oraz chorobami nowotworowymi. ubytku masy. co przy innych okazjach: mniej cukru. że selen i witamina E są zbawcze dla serca (stwierdzono ich działanie synergiczne). W zasadzie każdy składnik pokarmowy zawiera selen. którego rolę i funkcję w organizmie poznano stosunkowo niedawno. organizm ludzki nie jest w stanie biosyntetyzować ośmiu (w tym m. Powtarzam więc to samo. że staje się nieprzyswajalny. Moje rozważania naukowe na temat chorobowych następstw nadmiaru selenu doprowadziły mnie do wniosku. toksyczną i wysoce zakaźną mutację. selen jako antyoksydant (przeciwutleniacz) ogranicza szkodliwe utlenianie się komórek. działalność selenu zmusza organizm do wytwarzania ciał odpornościowych w przypadku zagrożenia infekcją (odporność na zakażenia. by został przywrócony stan równowagi i organizm zawierał je na poziomie optymalnych wartości wagowych. Niedobór aminokwasów prowadzi do zakłóceń w przemianie materii. jest uwarunkowana odpowiednim.in. Nadto pierwiastek ten bardzo źle czuje się w towarzystwie węglowodanów.SELEN (Se) Współpraca chemii i biologii odkryła wiele ważnych leków. częściej . a więc chroni je przed deformacją i uszkodzeniami genetycznymi DNA. ale zarazem bardzo niebezpieczny. W ogóle należy zwrócić uwagę. zatem sprzyja prawidłowemu rozwojowi tkanek.

ale czystym powietrzu. wątroba. nadciśnienie tętnicze. Mieszkańcy okolic bardzo bogatych w ten pierwiastek nie powinni hodować bydła. powyżej . W celu ochrony biopierwiastków niezbędnych dla utrzymania zdrowia oraz witamin należy dużo przebywać na świeżym. W organizmie człowieka nadmiar selenu wywołuje objawy zatrucia. niepłodność. unikać pokarmów kancerogennych. dbać o linię (nie tyć). Mając właściwości ochraniania kwasów nukleinowych przed uszkodzeniami . dzięki czemu tworzy puklerz zabezpieczający ustrój przed licznymi chorobami. iż w konserwach i koncentratach dochodzi do utraty połowy zawartości selenu. aby zapewnić organizmowi pożądaną ilość tego zbawiennego pierwiastka? Otóż bardzo bogatym źródłem selenu są drożdże i czosnek.selenu. o czym już wspomniałam. ograniczać rafinową sól. wszelkie artykuły spożywcze z mąki z pełnego przemiału (w pieczywie razowym jest trzy razy więcej Se niż w białym). serce. Tak wiec w profilaktyce przeciwnowotworowej selen odgrywa nader ważną rolę. że niski poziom Se występuje u chorych na raka.nie tylko zresztą .z nadmiarem. Pszenica wyrosła na glebie bogatej w Se staje się toksyczna dla bydła. powietrze zanieczyszczone nadmiernie utlenia komórki i niszczy zdolności immunologiczne organizmu. spożywać surówki z jarzyn. działa korzystnie na mięsień sercowy i naczynia krwionośne. Zaobserwowano. Bardzo dobrym źródłem Se są otręby pszenne. dużo Se zawierają nerki (wieprzowe. wodzie i pokarmach występuje dystrofia mięśni. pomidory. a więc znajduje się on także w occie jabłkowym. Nadmiar Se wywołuje ślepotę u koni i powoduje złe zalęganie się jaj. co notuje się na przykład w okolicach Zakopanego. kraby. wołowe. I jeszcze raz przypomnę: produkty oczyszczone i rafinowane tracą bardzo wiele . wszelkie „owoce” morza . homary. obniża odporność komórek. a generalnie notuje się wyższą śmiertelność. zaczyna ono bowiem chorować na kopyta. Jabłko zawiera selen . ale bez cukru). biegunki. nie zapominajmy. spożywajmy ograniczone ilości białego cukru. złe krążenie krwi. Niedostatek tego pierwiastka. W nowoczesnej medycynie ludowej odróżnia się dziesięć typów chorób zakaźnych. do których zaliczamy infekcje organizmu drobnoustrojami choro323 . grzyby. choroba białych mięśni. warzyw i owoców oraz ich świeże soki. Selenian sodu w diecie chroni przed małymi dawkami aflatoksyny i innych mykotoksyn żywych komórek i organizmów. cukier i białą mąkę. choroby wątroby.Selen jest pierwiastkiem śladowym. co może się wiązać z niedostatkiem Se w glebie. kiełki pszenicy. poniżej tej wielkości mamy do czynienia z niedoborem. jajka.wzmaga ogólną odporność organizmu. arteriosklerozę. langusty. Selen w dawce optymalnej zapobiega utlenianiu hemoglobiny i sprzyja leczeniu białaczek. pomaga w dusznicy bolesnej. Otóż w okolicach zamieszkiwanych przez ludność otrzymującą selen poniżej optimum. otwiera więc możliwości zapobiegania chorobom wywoływanym przez grzybki. niźli w rejonach odznaczających się dostatkiem Se. Zauważono na przykład pewną prawidłowość. unikajmy przeto białej soli.1 mcg. a więc czyni je podatnymi na zmiany nowotworowe. cielęce). Bardzo poważne konsekwencje wiążą się z przedawkowaniem selenu. Optymalny i najbardziej korzystny dla organizmu poziom selenu wyznacza ilość 0. Zalecenia lecznicze. pamiętajmy o razowym pieczywie. a także sól morska oraz kopalna (ale nie warzona). Zatruciom selenem zapobiegają siarka i magnez. krewetki. Przy leczeniu chorób będących następstwem niedoboru selenu należy odrzucić papierosy i alkohol.ryby. Jaką stosować dietę. ziarna kukurydzy (dla profilaktyki selenowej wystarczy regularnie jadać płatki kukurydziane z mlekiem.

a po jednej ampułce przez następnych 15 dni. 6. Jej rolę w organizmie zaczęto doceniać. Po zabiegu należy ciało opłukać dokładnie z pozostałości siarczku selenu.Dużo aminokwasów siarkowych zawiera keratyna . Doświadczalnie stwier324 . Siarkę znajdujemy m.in. stany gorączki wysypkowej. mózgu. tj. Valnet zaleca stosowanie ziół. gdyż działa podobnie jak filtr oczyszczający organizm z toksyn. który pośredniczy w aktywnych czynnościach mięśni. a więc jest potrzebny do leczenia chorych na SM.botwórczymi z przenoszeniem zarazków z jednego organizmu na inny. siarka jest niezbędna w tworzeniu połączeń organicznych. tj. 9. Valnet stosuje taki podział chorób infekcyjnych: 1. narządów płciowych u mężczyzn. stany gorączkowania. 5. siarczanu nikotyny. 2. ważnych funkcji w ustroju ludzkim. podobne do wiązania fosforanowego. gdy stwierdzono. Głównym źródłem siarki w organizmie są dwa aminokwasy: metionina i cysteina. choroby nosa.białko włosów. w witaminie B l. które muszą być pobierane z pożywienia. ginekologiczne. przede wszystkim w białkach komórkowych jako bardzo ważny składnik struktury białkowej. że wchodzi w skład bardzo licznych związków organicznych utrzymujących wiele różnych. stąd większe zapotrzebowanie na siarkę ludzi obficie owłosionych. przede wszystkim z moczem. olejków eterycznych i między innymi selenu w postaci płynnej w szklanych ampułkach. Prawie 75 proc. Do leczenia tych chorób dr J. siarki zatrzymanej w organizmie jest utleniane do siarczanów i wydalane. np. dróg moczowych. 8. w metioninie. infekcje skórne. Z punktu widzenia zdrowia ludzkiego. We Francji dr J. kopyt itp. 10. 7. które łatwo przechodzą w bolesne owrzodzenia. substancji obniżającej ciśnienie krwi i występującej we wszystkich tkankach. choroby wirusowe typu grypy. Niewielkie ilości nieorganicznych siarczanów wraz z sodem i potasem występują we krwi i innych tkankach. a grupa SH w oddychaniu tkankowym. Siarka zajmuje piąte miejsce w hierarchii makroskładników mineralnych niezbędnych dla organizmu ludzkiego. opryszczek z zapaleniem jamy ustnej z rozsianymi pęcherzykami na śluzówce ust. Do leczenia półpaśca i opryszczek zaleca po dwie ampułki dwa razy dziennie przez 15 dni. uszu i gardła. Siarczek selenu w postaci zawiesiny jest stosowany we Francji do leczenia chorób skórnych ze strupami na skórze owłosionej i łupieżu pstrego.. W przyrodzie występuje w dużej ilości. 4. tj. W metabolizmie ważną rolę odgrywa bogate w energię wiązanie siarkowe. . w kwasie glutaminowym niezbędnym dla układu nerwowego. SIARKA (S) Siarka jest pierwiastkiem chemicznym znanym od najdawniejszych czasów. Część siarczanów wchodzi w połączenie ze związkami organicznymi i w ten sposób przyczynia się do detoksykacji ze związków obcych. 3. Stosuje się dwa razy w tygodniu przez dwa tygodnie po 15 min. smarując ciało po uprzednim obmyciu skóry. przewodu pokarmowego. prostego aminokwasu alifatycznego. choroby bronchopłucne. Jest obecna we wszystkich komórkach organizmu ludzkiego. potem przeszła w zapomnienie i nie była uznawana. Związki zawierające siarkę mają znaczenie w mechanizmach detoksykacji. w aminokwasie występującym w wątrobie i potrzebnym chorym zakażonym złośliwym wirusem HIV Siarka umożliwia wątrobie wykonywanie czynności odtruwania. w heparytynie. W przeszłości dość długo siarkę ignorowano. do tworzenia glikokolu.

orzeszki laskowe. jak również w postaci kremu czy płynu w dermatologii do przemywania owłosienia skóry głowy. do smarowania pospolitego grzybka skóry (łupieżu pstrego) występującego często na skórze pleców i klatki piersiowej oraz na ramionach. jak magnez. schorzenia skórne. niekiedy bezmocz. z Buska. automatycznie bowiem realizuje harmonię i równowagę w ich przyswajaniu. myta siarka. trudności w oddychaniu. że siarka korzystnie oddziałuje na stawy. dna. błona śluzowa jajowodu. chorobie zwyrodnieniowej. Zatrucie przez dawki mniejsze powoduje obrzęk płuc lub zapalenie oskrzeli. miażdżyca naczyń. kwas siarkowy. migdały. soczewica. mięso. otrzymywana z siarki kwiatowej. Rozdrobniona przyłożona do skóry siarka ulega chemicznej zmianie. fasola. Choremu należy zapewnić ścisły odpoczynek przez kilka godzin. Siarkę zawiera czosnek. rzeżucha. cukrzyca. skórę i stan jej owłosienia. np.dzono. rzepa. Smarować watką raz dziennie. a także na miażdżycę czyli stwardnienie tętnic. przy pasożytniczych schorzeniach skórnych ropnych skóry. Nadzwyczaj toksyczny jest siarkowodór. Taką siarkę zaleca lekarz na użytek wewnętrzny na rozwolnienie i jako jelitowy środek antyseptyczny. Małe ilości siarki działają rozwalniająco. chlor. żelazo. potas. łojotok zwykły. nadmierne łzawienie. Bardziej szkodliwe niż siarka czysta są jej pochodne . brom. gorczyca. Wdychanie tlenków siarki wywołuje duszności. śpiączka. W ten sposób może być leczony trądzik. Niedobór siarki wywołuje różnorodne. zawierających ciepłe związki siarki z wapniem i sodem oprócz wielu innych cennych mikroelementów. zapalenie pochwy. cebula. przy reumatyzmie. Tiosiarczan sodowy (15-20 proc. aż do zapaści. siarczek węgla i siarkowodór. a przy reumatyzmie stawowym . trąd. Organizm zdrowy odrzuca nadmiar biopierwiastków. np. arsen. kapusta. Siarka w takiej postaci jest nietoksyczna. groch. wstępnie uwolnionej z kwasowości w wyniku mycia. środki nasercowe i antybiotyki. reumatyzm. dolegliwości płucne. jest to tzw. lit. Siarka stosowana jest zewnętrznie w postaci maści na łupież i świerzb. nadciśnienie. krzem. trudności w oddychaniu. Można podawać tlen. seler. trójtlenek. zapalenie tętnic.w postaci kąpieli. obrzęk płuc. zapalenia macicy. niekiedy bardzo ciężkie zaburzenia. Chorym na SM zaleca się leki homeopatyczne z siarki D 10 do 15. Leczenie polega na odpoczynku i dotlenianiu się. jod. W przypadku średniego stężenia występuje duszność. Organizm czerpie siarkę mineralną z wielu pokarmów roślinnych. łuszczyca.) służy do użytku zewnętrznego. ich nieżyt i ostre schorzenie płuc. zaburzenia równowagi. Przy leczeniu wyżej podanych chorób zalecam korzystanie z właściwości uzdrawiających wód mineralnych. rzodkiew. pietruszka. mangan.dwutlenek. Chronicznymi objawami zatrucia są zaburzenia wzroku. aby nie powiększać jego zapotrzebowania na tlen. zaburzenia wątrobowo-żółciowe. Po kilku lub 325 . zapalenie zatok przynosowych. Te ostatnie mogą wystąpić podczas mgły zawierającej kwas siarkowy. Jego wdychanie może wywołać niemal natychmiastową śmierć. Siarka jest stosowana do leczenia wielu chorób: artretyzm. Siarka jest doskonałym środkiem przeciw starzeniu w miarę jak następuje zmiękczenie tkanek. kalafior. różne infekcje jelitowe. na zniekształcenie tkanek chrzestnych i ścięgnistych. Leki apteczne zawierają zazwyczaj siarkę w postaci żółtego proszku. np.

wysychanie błon śluzowych. Organizm człowieka zawiera ok. także sól Seignetta. potas sprzyja wydalaniu wody). synergicznego współdziałania poszczególnych pierwiastków. a w konsekwencji tego . nawet lekko jodowana. niewydolność krążenia). Roztwór wodny kwaśnego węglanu sodu jest środkiem na nadkwasotę. który może wystąpić np. bólami głowy. wraz z chlorem i potasem odgrywa decydującą rolę w regulacji równowagi kwasowo-zasadowej. która zajmuje się m.choroby. używany w ilości l łyżka na pół szklanki gorącej wody na czczo lub trzy razy dziennie przed jedzeniem. Ponieważ sód sprzyja zwiększeniu nadciśnienia tętniczego. Powszechnie znana jest tzw. Stąd także znaczenie prawidłowego zestawu produktów spożywczych. siarczan sodowy. mdłościami i biegunką. którego większość znajduje się w płynach pozakomórkowych ustroju. które dla prawidłowego wykonywania swoich funkcji muszą występować we właściwej proporcji. 100 g sodu w formie zjonizowanej. tachykardię. SÓD (Na) Sód jest metalem o właściwościach zasadowych i należy do pierwiastków bardzo aktywnych chemicznie. leczy zatrucia pokarmowe przy pokrzywce pokarmowej nawet bardzo uporczywej i długotrwałej. rolą biopierwiastków w organizmie. 20 proc. skąpomocz. W ogóle nie zachęcam do używania białej soli rafinowanej. Sód i jego związki (np. sól karlsbadzka. Sól taka. Niedostatek sodu wywołuje ogólną słabość. nie jest wskazana dla chorych na serce oraz osób otyłych. wpływa na zachowanie przez nie normalnej pobudliwości.kilkunastu dniach skóra wraca do zdrowia. podczas gdy np. w stanach obrzękowych (marskość wątroby. W fizjologii chemicznej. jest wespół z potasem niezbędny dla normalnego funkcjonowania i utrzymania sprawności nerwów oraz mięśni. skłonności do wymiotów. natrafiamy na zjawisko współzależnego. Uspokajająco działa bromek sodu. które tworzą tzw. Ten sam lek. która służy do sporządzania leczniczego napoju. w schorzeniach nerek. Dawka dla dzieci musi być mniejsza niż u dorosłych. 326 . soda) mają szerokie zastosowanie w lecznictwie. stosowany przy leczeniu epilepsji i nadwrażliwości nerwowej. Podstawowym źródłem zaopatrzenia organizmu w sód jest sól. by zapewnić organizmowi niezbędne i w odpowiedniej ilości składniki mineralne. dochodzi do zachwiania ich równowagi biologicznej w ustroju. sól gorzka. chroni organizm przed nadmierną utratą płynów (kation Na+ wiąże wodę w tkankach działając pęczniejące. która nie wywołuje otyłości i może być spożywana przez chorych na serce. hypotermię. chorzy cierpiący na nie powinni ograniczyć spożycie soli do l g dziennie. przy skłonnościach do nadmiernego pocenia się -objawi się skurczami mięśniowymi kończyn i brzucha. Niedobór sodu w organizmie. w przeciwnym przypadku. której dzienne spożycie przez dorosłych nie powinno przekraczać 5 g. Korzystna natomiast jest sól morska. dublety (pary) bądź triplety (grupy trzech pierwiastków). kwas solny. Przykładem dubletu jest sód i potas. W organizmie ludzkim.in. w niewydolności kory nadnerczy (choroba Addisona). jest współodpowiedzialny za utrzymanie właściwego ciśnienia osmotycznego w płynach ustrojowych. Dawkowanie powinien ustalić lekarz. To najlepsza droga.

marmur.5 1 0. dość miękkiego metalu. przeciwdziała powstawaniu stanów nowotworowych.A oto zestawienie ilustrujące występowanie sodu (Na) i potasu (K) w niektórych artykułach spożywczych (w mg/100 g): morele wiśnie truskawki śliwki jabłka pszenica ryż fasola sucha szpinak brokuły kalafior seler kapusta sałata marchew ziemniaki buraki jaja kurze mleko krowie masło nie solone ser biały ser „Cheddar” wołowina wieprzowina kurczę Na 0. zapaleniach węzłów chłonnych. wapień. Niemal wszystek wapń znajduje się w kościach i zębach.1 0.9 190 16 24 110 5 12 31 0. że występuje on w ilościach większych aniżeli jakikolwiek inny kation. stanach zmęczenia.8 0. Bardzo rozpowszechnione w przyrodzie (3. gips.7 0. Wapń zjonizowany ma duże znaczenie w krzepnięciu krwi.) są sole wapnia.1 2 0. to znaczy. np. Działa przeciwzwyrodnieniowo. 327 . odgrywa istotna rolę w przepuszczalności błon jądra komórkowego. który w stanie czystym ma postać srebrzystobiałego.5 proc. dla utrzymania normalnej akcji serca oraz funkcjonowania mięśni i nerwów.39 proc. tylko niewielka ilość Ca nie wchodzi w strukturę kostna i występuje w płynach ustrojowych będąc częściowo zjonizowana. dolegliwościach płucnych (przy gruźlicy). Ca. Organizm ludzki zawiera 1.6 110 140 51 5 320 540 53 58 110 K 440 400 180 140 68 450 100 1300 790 400 400 300 230 140 410 410 350 130 140 4 80 130 380 260 250 WAPŃ (Ca) Wapń jest pierwiastkiem.

zawierające cholesterol. Cu. które stają się przyswajalne. Pokarmy zbożowe mają działanie odwapniające z powodu zawartości kwasu fitynowego. W celu zaopatrzenia w dodatkowe ilości Ca podaje się mleczan.5 g dziennie. Fityniany. które zawierają enzym fitazę. nadmiernego uwapnienia. tj. wiąże w jelitach wapń. D2. Dzieci do 12 miesięcy potrzebują 500-600 mg dziennie. edamski. średniotłusty. Aby zapewnić lepsze przyswajanie wapnia. ementaler. Trudno rozpuszczalna sól wapniowo-magnezowa kwasu fitynowego znajduje się w skórkach owoców i warstwie aleuronowej zbóż. żółtka. Wapń działa skuteczniej z witaminami D3.tłuste: edamski. Uwaga. każdy bowiem ubytek magnezu opóźnia proces leczenia. sprzyja rozszczepianiu w jelitach soli kwasu fitynowego i uwalnia Mg. trapistów. ale również lecytynę chroniącą przed sklerozą. salami. pełnotłusty. W okresie starości kości ulegają odwapnieniu. sprawnej pracy przytarczyczek. lepiej dostarczać organizmowi Ca z produktami spożywczymi. Wysokie spożycie wapnia oraz wit. kwasem solnym. gdy pobieramy dolomit (chronimy jelita przed cementowaniem). gdyż może to wywołać zgon pacjenta. miedź i żelazo tworząc nierozpuszczalne związki wydalane z moczem i kałem co jest niekorzystne zwłaszcza dla chorych na stwardnienie rozsiane. co ma zwłaszcza znaczenie. od obecności fosforu. węglan lub glukonian wapnia oraz fosforany dwuwapniowe z wit. jak i jego przetwory zalecam chorym na stwardnienie rozsiane. stanowi potencjalne źródło hiperkalcemii. do 19 lat 500-600 mg. myśliwski tłusty 795-899 328 . dostarczając łatwo przyswajalnego. Jednoczesne spożywanie surówek. a w wieku 10-15 lat już więcej: 600-700 mg dziennie. m. podpuszczkowy. W mleku krowim stosunek magnezu do manganu wynosi 6500 (a w kozim . A i F. cynk. który z produktami spożywczymi dostaje się do organizmu. Ca. Szczygła) pozwala zorientować się w zawartości Ca w niektórych produktach spożywczych (w mg/100 g produktu): mleko w proszku odtłuszczone 1277 szproty 1003 sery żółte (w kolejności od najwyższej zawartości Ca) . Enzymu fitazy nie zawierają produkty gotowane. gdyż tylko one zawierają enzym fitazę i gwarantują przyswajanie z jelit Mg. a później. np. Wyjąwszy przypadki ostrej tężyczki żołądkowo-jelitowej. magnezu.Przyswajanie wapnia przez organizm zależy od wielu czynników. który zawiera węglan magnezu i węglan wapnia. płuc i mózgu. Zn. Kobieta w ostatnich miesiącach ciąży potrzebuje do 1. zwłaszcza po złamaniu kości to wtedy nie wolno stosować Lanatosidu C i digoksiny.in. tylżycki. witamin D2. fluoru i miedzi. organicznego wapnia. C. należy na każdą jego część dostarczać organizmowi odpowiednią ilość Mg. Dorosły człowiek potrzebuje dziennie około 10 mg Ca na kilogram masy ciała. Ca i Cu. przez dzieci. Zn. toteż podaż Ca należy zwiększyć do 800 mg dziennie. D. Kwas fitynowy. więc konieczne jest picie surowych soków jarzynowych i jadanie surowych warzyw.1640). W organizmie ludzkim jest normalnym składnikiem mięśni. żelazem. Najbogatszym źródłem łatwo przyswajalnego wapnia jest mleko. Poniższa tabela (wg A. magnez. W przypadku niedoboru Ca zalecam jadać sproszkowane skorupki jaj (1/2 łyżeczki dziennie). wątroby. Za normalną uważa się dzienną podaż 400-500 mg Ca. Nie wolno stosować jednocześnie glukonatu wapnia i digitaliny. toteż zarówno mleko. sery.

bezsenności. kefir. Twarda woda. 2. itp. stresów.gouda cheddar bryndza rokpol topiony tłusty edamski mleko zagęszczone słodzone mleko zagęszczone niesłodzone mleko krowie (też kwaśne). zaraz za magnezem.) żółtka (6 szt. jak układać swoją dietę. uczucia ciągłego zmęczenia. także długotrwała nadczynność tarczycy może do tego prowadzić). aby dostarczać organizmowi konieczną ilość wapnia. u mężczyzn ten szczyt przypada na okres 10 lat później). magnez. co pozwala wyzbyć się chronicznych bólów głowy. dla którego Ca jest drugim dobroczynnym. zawierająca wapń. paraliż. Przestrzegając zaleceń osiągniemy. maślanka śmietanka ser twarogowy (tłusty.) białka śledź sardynka bez oleju chleb graham chleb pszenno-razowy chleb żytni seler natka pietruszki marchew groszek zielony czosnek chrzan jarmuż 759 703 532 530 499 293 240 118 91-98 48 147 6 17 437 26 27 66 60 193 45 54 85 86 155 Częstą chorobą kości w wieku podeszłym jest rzeszotowienie (osteoporosis) oraz łamliwość. (Najwyższa gęstość kości występuje u kobiet w wieku 35-45 lat. 4. homogenizowany) jaja świeże całe (2 szt. 6. 3. Wapń z magnezem w określonej. Kości i zęby pozostaną zdrowe Ustali się prawidłowy rytm serca Obniży się poziom cholesterolu Znikną skurcze mięśni Ustąpi zwapnienie tętniczych naczyń krwionośnych Wzrost dzieci będzie przebiegał prawidłowo Zostanie wzmożona krzepliwość krwi 329 . chudy. 7. będąca następstwem złego przyswajania Ca przez organizm w przypadku zaburzeń pracy gruczołów wydzielania wewnętrznego (np. 5. że: 1. lęków oraz dolegliwości żołądkowych. lit wskazana na serce. Należy dostarczyć organizmowi uzupełniającą dawkę wapnia. Wiadomo. ustalonej przez lekarza proporcji pomaga usuwać z organizmu ołów. a także długotrwałe leżenie. znużenia. przytarczyczek. pierwiastkiem.

wówczas będzie on pobierany z kośćca i zacznie się odwapnienie. mają niezdrową cerę. wapnia występującego w organizmie ludzkim to budulec kości i zębów. a w produktach zwierzęcych w połączeniu ze specyficznymi substancjami kompleksotwórczymi jak apotransferryna. a z nich najważniejsze są hemoglobina i mioglobina. młodzież 12-18 lat . jednak faktyczne zapotrzebowanie organizmu wynosi najwyżej l mg. kobiety podczas ciąży i laktacji 18 mg. Pozostały l proc. Żelazo zawarte w enzymach bierze udział w przemianach tkankowych (procesy biochemiczne z udziałem tlenu pochodzącego z atmosfery). tiole. z której uwolnione żelazo przechodzi do krwi. Zapotrzebowanie na żelazo zmienia się u ludzi w zależności od wieku i np. Żelazo występuje w produktach roślinnych najczęściej w formie kompleksowej z alifatycznymi hydrokwasami (fenole. ŻELAZO (Fe) Żelazo jest najpospolitszym metalem ciężkim. żelazo ma niekorzystny wpływ na krążenie chłonki w naczyniach. Od tej dolegliwości można uwolnić się popijając ocet jabłkowy według moich przepisów. aminokwasy). ale obecność ołowiu w organizmie wywołuje zaburzenia w tej syntezie. Żelazo występuje w wielu produktach roślinnych i zwierzęcych. ozór. mają oddech krótki i szybki. rodzynki. Na ok.5 g dziennie. owoce strączkowe. orzechy. jeśli pacjent nie choruje na nadkwasotę. natka. nerki). W błonie śluzowej jelita znajduje się białko apoferrytyna. peptydy. która łączy się z żelazem i przechodzi w ferrytynę.10 mg. Żelazo kumulujące się w tkankach staje się toksyczne (powyżej 100 mg). Przy niedoborze potasu. dziecko do lat 12 -10 mg. Żelazo jest biopierwiastkiem niezbędnym dla wszystkich organizmów zwierzęcych. pietruszka. śliwki suszone. są stale zmęczone. w mioglobinie 8-10 proc. ale pod warunkiem. Dzieci z niedoborem żelaza uczą się źle.. Jeżeli zatem w codziennym pożywieniu nie dostarczymy organizmowi dostatecznej ilości wapnia zwłaszcza w ciąży . łatwo popadają w gniew. nukleoproteiny. węzłach chłonnych i gruczołach chłonnych. Dla lepszego przyswajania Fe można ssać witaminę C w ilości 0. migdały. W hemoglobinie i mioglobinie jest podstawowym pierwiastkiem służącym do transportu i do kumulowania molekularnego tlenu. niektórych chorób (zespół złego wchłaniania w jelitach). które wówczas nabrzmiewają. kakao. Niemowlęta i dzieci przyswajają z pożywieniem więcej procent żelaza niż dorośli. Niedobór żelaza (syderopenia). polinukleotydy. Szczególne znaczenie mają proteiny hemowe. kwasy żółciowe. Ca krąży we krwi i innych płynach ustrojowych i jest wielkością stałą. Żelazo służy do syntezy hemu. 5 g Fe w organizmie ludzkim w hemoglobinie znajduje się 65-70 proc.18 mg. bardzo dobrym źródłem Fe są tzw. wielocukry. a najbogatszymi w ten pierwiastek są: pokrzywa. z czego tylko ułamek miligrama jest wchłaniany i przyswajany przez organizm.2 g żelaza. poniżej zaś l mg powoduje choroby zwane anemiami. Kobiety chorują częściej na niedobór żelaza niż mężczyźni. W zwykłej diecie codziennej spożywamy 10-20 mg Fe. z tego przyswaja się mniej niż 10 proc. żółtko. podroby (wątroba.99 proc. Dzienny pobór Fe winien wynosić 10-15 mg. po 18 roku życia . drożdże. W ustroju człowieka o wadze 70 kg występuje 4. czyli zwyrodnienie kości zwane zrzeszotowaniem. Dzienne zapotrzebowanie na żelazo wynosi: niemowlęta 6-15 mg. cierpią 330 . produkty zbożowe z żyta i owsa. Do prawidłowego przyswajania Fe potrzebne są ślady miedzi. narzekają na bóle głowy.

kwiatu głogu . co powoduje brak kwasu solnego.). marchwi. Niedobór Fe działa hamująco na powstawanie przeciwciał.na zaparcia. które pobudzają układ krwiotwórczy : uzupełniają niedobory żelaza. nieumiejętne odchudzanie się. Z leków aptecznych stosuje się doustnie ascofer i hemofer. mrowienie. łamliwość paznokci. pokrzywy. wypadanie włosów. owoc dzikiej róży . Taka ilość Fe może być uzupełniona z normalnym pożywieniem. mdłości. Codziennie jeść po jednym pęczku natkę pietruszki i koperku do kanapek. nadmierne spożywane białego rafinowanego cukru. U chorych. Mogą być również skutkiem chirurgicznego usunięcia żołądka lub rozległej resekcji jelit. jedną łyżeczkę proszku wymieszać z dwiema łyżkami miodu i brać dwa razy dziennie po jednej łyżce. gdy do ustroju wprowadza się nadmiar wapnia i cukru. Pół szklanki przegotowanej ciepłej wody. Sproszkować nasienie kozieradki. także z powodu niedokwasoty w żołądku. 4. zalać szklanką zimnej wody na noc. stosuje się preparaty z żelaza dożylnie lub domięśniowo. a bogata w produkty mączne.20 g. niemowlętom l łyżeczkę. Dzieciom 2 łyżeczki. wzdęcia. nadmierne stosowanie diety mlecznej zawierającej mało Fe. białego pieczywa. niezdrowy połysk oczu i skóry. Na uzupełnienie niedoborów żelaza proponuje następujące leki naturalne: 1. 6. 70 ml. gdyż żelazo jest centralnym jonem niektórych koenzymów będących częścią składową biotyków kompleksowych. Jako przeciwwskazanie należy wymienić choroby żołądka i dwunastnicy oraz pobieranie tetracykliny. Gdy przyswajanie jest normalne i gdy stosuje się prawidłowe zestawy produktów spożywczych. przebywanie z dala od naturalnego światła i świeżego powietrza. Przeciętna utrata krwi u kobiet w czasie miesiączki wynosi ok. przebywanie w szkodliwych warunkach. np. zajady w kącikach ust. wystąpienie niedoboru Fe u dorosłych jest mało prawdopodobne. którzy nie tolerują lub nie wchłaniają Fe podawanego doustnie. Niedobór Fe sprzyja rozwojowi nowotworów. Niedobór Fe powoduje anemię z powodu krwawienia wewnętrznego. sałatek 1 zup. siemię lniane i liść pokrzywy. popijanie gorących płynów o temperaturze powyżej 45 st. nerek. Przyczyny niedoboru żelaza: mała aktywność fizyczna. co daje stratę Fe do 28 mg. 331 . Pić po pół szklanki dziennie przygotowanych w mikserze soków ze szpinaku. dwie łyżeczki octu jabłkowego. w rękach. niedostateczne wchłanianie Fe z powodu ciągłej biegunki lub dużych strat krwi. rano zagotować i popijać 2 razy dziennie po pół szklanki po jedzeniu. soli. łyżeczkę miodu. dieta uboga w mięso. Przyczyną niedoboru Fe może być także zbyt silny rozkład krwinek czerwonych przez toksyny. Stwierdza się wtedy drętwienie. nagłe bicie serca. C. 3. Zakłócenia we wchłanianiu żelaza mogą być dziedziczne. Jedną łyżeczkę mieszanki: liść czarnej porzeczki .20 g. dorosłym jedną łyżkę dwa razy dziennie.60 g. co ulega pogorszeniu. gotować 20 min. Pić raz dziennie. np. niedojadanie. 7. Przy częstej utracie krwi popijać wywar ze skrzypu (dziennie 2 łyżki ziela na dwie szklanki wody. mniszka pospolitego. 2. nudności. 5. Latem stosować pokrzywę zmieloną z dodatkiem cukru lub sok z pokrzywy z miodem.

Według danych Światowej Organizacji Zdrowia. gdzie gotuje się potrawy w żelaznych garnkach. Polska norma podaje. W przypadku nadmiaru Fe apoferrytyna nie przyjmuje żelaza w błonie śluzowej jelit. Ziele tysiącznika. 1-2 razy dziennie brać 15-20 kropli 10 proc.5 mg Fe z białkiem. liść bobrka trójlistnego . iż ten czy ów pierwiastek z jednym „nie lubi się”. Nadmiar soli żelaza powoduje zatrucia.. WSPÓŁDZIAŁANIE BIOPIERWIASTKÓW Uważny czytelnik mógł zwrócić uwagę na pojawiające się od czasu do czasu opinie. 20 proc. ziele piołunu. W razie uczulenia na propolis .łyżeczkę ziół zalać 2 szklankami zimnej wody na noc. propolisu na wodzie. W synergizmie biopierwiastków spotykamy dublety. gdy wydalanie Fe z organizmu napotyka przeszkody. która jest czerwonym barwnikiem krwinek i mioglobiny.5 mg Fe.leczyć ziołami niedomogę wątroby przez dwa miesiące. zwłóknienie trzustki. u ok. przecedzić i popijać na czczo oraz przed spaniem. które ulega przesączaniu w kłębkach nerkowych. które leczy się sokami z surowych warzyw i owoców. Brak wydalania Fe przez nerki wiąże się z obecnością w osoczu żelaza w połączeniu z białkiem.8. Jeśli w surowicy osób zdrowych białko wiążące Fe jest tylko w 30 proc. 9. rano zagotować. W terapiach naturalnych żelazo zajmuje pierwsze miejsce jako środek antyanemiczny . to u chorych na hemochromotozę jest nasycone w 90 proc. tj. 332 . podobnie jak niedobór. brązową pigmentacją skóry. Przy białkomoczu mogą występować straty Fe z moczem. cukrzycę. To zjawisko potęgującego się współdziałania albo wzajemnego wspomagania nosi nazwę synergizmu. Toksyczne działanie Fe nie związanego w tkankach może spowodować uszkodzenie wątroby z objawami marskości. Po latach może nagromadzić się w tkankach do 40 g Fe. czyli pary szczególnie wydajnie ze sobą współpracujących pierwiastków oraz triplety -zestawy trzech pierwiastków. ale z innym bardzo chętnie współpracuje. Przesycenie tkanek żelazem nazywa się hemosyderozą. jest również szkodliwy dla organizmu. będącej czerwonym barwnikiem mięśni. gdyż wchłanianie Fe z jelita jest wzmożone. ludzi występuje niedokrwistość z powodu niedoboru Fe. nasycone. że w litrze wody wodociągowej może być do 0. Powstaje ona. co ma miejsce u chorych na anemię aplastyczną lub hemolityczną. Nadmiar żelaza. W mioglobinie nośnik białkowy wiąże jedną cząsteczkę hemu. Nadmiar Fe występuje tam. W nerczycy może dochodzić do wydalania z moczem do 1. Obecność witaminy C przyspiesza przyswajanie Fe. w hemoglobinie zaś cztery hemy. dzięki czemu ich współdziałanie jest skuteczniejsze aniżeli suma działań każdego z nich osobno. Może to być związane z hemochromatozą. Oto te zestawienia.centralny jon hemoglobiny.

kobalt.złoto .miedź . gruźlica. niechęć do życia). Triplet ten pod wieloma względami zachowuje się jak antybiotyk. Magnez .kobalt. przewodów moczowych. Zalecenia lecznicze: choroby przysadki.kobalt. jajników. w płucnych chorobach infekcyjnych. melancholia. Leczenie synergiczne tymi metalami jest wskazane w stanach zapalnych płuc. zapalenie jąder. brak równowagi wydzielania gruczołów wydzielania wewnętrznego (dokrewnych). . Zastosowanie lecznicze: zakłócenia krążenia krwi w kończynach dolnych. zakłócenia miesiączkowania u dziewcząt i w okresie pokwitania. mangan leczy zapalenie stawów.kobalt. klimakterium. Miedź . Zalecenia lecznicze: w przypadku anemii i astenii. śladowych (zresztą noszą w medycynie nazwę śladowych). dolegliwości z powodu stafylokoków. Pierwiastki te podawane są w ilościach nieskończenie małych. zwłaszcza dla cukrzyków. Cynk . opóźniony rozwój. drgawki.DUBLETY Mangan . zapaleniach jamy nosowo-gardłowej. kurcze. Miedź działa antyinfekcyjnie i przeciwzapalnie. kokluszu. uczucie strachu. Zalecenia lecznicze: stany ostrych infekcji. zastoje. jelitowych. objawy otyłości pochodzącej z niedomogi działania przysadki. przewlekły gościec postępujący.miedź. żylaki.srebro. grypa.miedź.nikiel . dolegliwości pochodzące z degeneracji i braku organicznej odporności. chronicznych stanach zmęczenia. w pewnych rodzajach astmy. Mangan . zapalenie tętnic wieńcowych. depresja fizyczna i psychiczna (starzenie się. Wskazane w przypadku zakłóceń osi przysadkowotrzustkowej. drgawko twórcze zapalenie jelita. Cynk . a o ich zastosowaniu i wielkości dawek powinien decydować lekarz. zapalenie stawów. ból wieńcowy. TRIPLETY Miedź . czyraczyca. niedobór krwinek białych. angina. bolesne miesiączkowanie. Zalecenia lecznicze: zakłócenia pracy trzustki. wrzody gastryczne.nikiel . zaniki pamięci. obrzęki. zapalenie żył.

ARGILLOTERAPIA .

Kataplazmy powinny mieć grubość 0. Przed użyciem roztwór wymieszać. Przybywającego do Wietnamu może zdziwić widok mieszkańca tego kraju. Do celów leczniczych nadaje się tylko glinka pochodząca z głębokich pokładów. Zwracam uwagę. Afryce.Ta prawie u nas nieznana metoda. Dodać trochę wody i mieszać do otrzymania konsystencji pasty. Dzisiaj glinka jest powszechnie stosowana m. wysoką skuteczność oraz prostotę stosowania. utrzymuje się zwyczaj spożywania glinki. Z tych powodów argilloterapia zajmuje eksponowaną pozycję w medycynie naturalnej. czy kopalnia. W niektórych rejonach świata. Pasta. W tym z pozoru niezrozumiałym geście kryje się wielka mądrość. Do pasty dodać 0. O leczniczych właściwościach glinki wiedzieli już starożytni.251 wsypać 1-2 łyżeczki wyparzonej glinki. m. Najlepsza jest glinka zielona (następnie biała. porcelanowe.mąci ją ręką zanim się napije. a także do użytku wewnętrznego (popijanie rano i wieczorem do 2 łyżek). w Ameryce Południowej. fajansowe lub drewniane.in. która do celów leczniczych wykorzystuje glinkę. Podczas pierwszej wojny światowej żołnierze w armiach rosyjskiej i austriackiej otrzymywali musztardę z domieszką niewielkiej ilości glinki. że dobrze jest sprawdzić drogą analizy chemicznej. czerwona i żółta). zasługuje na szersze upowszechnienie ze względu na uniwersalne działanie. W tym celu małe grudki glinki należy ułożyć na patelni i ogrzewać na gazie bądź kuchni przez pół godziny w temperaturze powyżej 100 stopni. Do naczynia (może być szklane. a fizjolodzy w Niemczech i Szwajcarii używają jej w leczeniu gruźlicy. W Indiach panuje mające starą tradycję przekonanie o jej zbawiennym wpływie w leczeniu wielu chorób. Przed użyciem glinkę należy poddać sterylizacji. tak przygotowaną glinkę możemy przystąpić do sporządzenia pasty i roztworu koloidalnego mających zastosowanie do leczenia zewnętrznego w formie okładów i kataplazmów. który pragnąc zaczerpnąć wody ze źródła. rzeki czy jakiegoś zbiornika . wolna jest od takich zarodków. w zależności od miejsca występowania może mieć różny skład i w związku z tym zróżnicowane właściwości lecznicze.2 l przegotowanej wody. Oto pijący wraz z wodą czerpie cząsteczki glinki z jej licznymi i bardzo cennymi dla organizmu składnikami mineralnymi. pośród których znajduje się wiele pierwiastków śladowych. krajach Wschodu. nie używać metalowego ani z tworzyw sztucznych) o pojemności 0. z której chcemy wziąć glinkę. Mając. we Francji i Bułgarii. o czym wzmianki znajdujemy w Biblii. którą stosować do okładów. dzięki czemu nie zapadali na dyzenterię. Roztwór koloidalny. co może służyć do sporządzenia kataplazmów. którą należy 337 . która zazwyczaj nie zawiera zarodków bakteryjnych.252 cm i przykrywać powierzchnię nieco większą niż ta. Po osuszeniu glinkę należy przesiać przez sito o drobnych oczkach.in.

Rytm przykładania glinki zależy od dolegliwości i reakcji chorego. Gazę. płótno i bandaże należy wyprać. Okłady zimne stosuje się na skórę w stanie zapalnym lub na podbrzusze. brzuch. o powierzchni większej i pozostających na dłużej. Na początku stosowania argilloterapii można zaobserwować (jak np. koszulkę zmoczoną w bardzo rozrzedzonej papce z glinki i przyłożoną do leczonego miejsca. kontuzje. żylaki) należy leczyć najpierw kompresami. Kataplazmy lub okłady mogą być . Na noc można okład zastąpić kompresem z wody glinkowej ponawianym dwukrotnie. ból) należy okład zdjąć i ponownie nałożyć po upływie 12-24 godzin.. a następnie co półtorej godziny w dzień i w nocy. podbrzusze i płuca). a dopiero później przez okłady. nerki. Z tego powodu stosuje się jeden kataplazm dziennie przez 2 do 4 godzin. Okolice lędźwiowe. Zalecenia. gdyż zawiera toksyny. przy akupunkturze lub innych terapiach aktywnych) pozorne pogorszenie się dolegliwości pacjenta (np. a nie wokół szyi. flanelowym lub miękkim bandażem w kształcie litery T. egzem. olejków eterycznych. Gdy tylko ogrzeją się. gdy pacjent dobrze znosi takie leczenie. W przypadku nieprzyjemnego odczucia (chłód. Pudrowanie otartej skóry. która polega na stosowaniu ziół. różne ropienia. W przypadku uczucia chłodu okład zastąpić lekko ciepłym. W przypadku gdy wskazane są okłady w kilku miejscach (np. Chroni to przed wznowieniem zatrucia. jeżeli to konieczne. np. Wznawiać okłady co pół godziny lub co godzinę. a niekiedy przez całą noc. zapaleniach naczyń limfatycznych (potocznie uważanych za zatrucia krwi). Przy ukąszeniach owadów stosuje się okłady z glinki pokropione octem. w której moczy się kawałek płótna i wyciska nadmiar płynu. Jeżeli kataplazm wyschnie dość szybko. Niektóre dolegliwości (np. Stopniowo można przejść do okładów o grubości 1-2 cm. należy zastąpić go nowym.w zależności od zaleceń lekarza zimne. podbrzusze i strefa wątroby. Okłady ciepłe stosuje się na wątrobę. na unikaniu nadfermentacji. ran. bólach stawów. prawidłowych zestawów produktów spożywczych. Stosowanie glinki może wywołać reakcje mniej lub bardziej ostre. U kobiet w czasie menstruacji nie należy stosować zabiegu z glinki. pęcherz moczowy. wrzodów. Okład na karku należy przytrzymywać bandażem doprowadzonym do czoła. powiększenie rany atonicznej wrzodu lub obostrzenie czasowe bólów reumatycznych). Nie stosuje się kilku zabiegów jednocześnie. Kompresy i okłady należy przytrzymywać pasem elastycznym. należy zrobić czterogodzinną przerwę między zabiegami. Do kompresów używa się rzadkiej papki. przykładanych na 1-2 godzin. działa antyseptycznie i gojąco. Ropnie. Kompresy z glinki stosuje się także przy oparzeniach. Niekiedy można zostawić okład przez całą noc. środków lekko przeczyszczających. Po usunięciu okładu lub kompresu należy zmyć skórę chłodną lub ciepłą wodą. soku cytrynowego.okrywać pastą. zakopać w ziemi). gdy uruchamiane są kolejne procesy. Każdą kurację z zewnętrznym stosowaniem glinki należy poprzedzić (lub stosować jednocześnie) terapią detoksykacji wewnętrznej.5 cm) o małej powierzchni. letnie lub bardzo ciepłe. jak drenowanie i rewitalizacja. co trwa na ogół 15-30 min. podobnie jak talk. kości. Kataplazm przykłada się bezpośrednio na skórę lub gazę. których należy przestrzegać. Oprócz okładów i kompresów można stosować sproszkowaną glinkę. sercowe. czyrakach. Glinkoterapię można stosować zawsze. złamaniach kości. Leczenie należy zawsze zaczynać od kataplazmów cienkich (do 0. trzeba je zmienić. Glinkę sproszkowaną z dodatkiem wody pół na pół z sokiem ogórkowym lub z pomidorów względnie winogron można stosować jako maseczki piękności. dla krocza. Czas okładu 1-3 godzin. Można również stosować. Po jednorazowym wykorzystaniu glinki należy ją wyrzucić (np. Otrzymaną pastę rozmazać cienką 338 . Kurację glinką należy stosować aż do otrzymania pożądanego wyniku i nie należy jej przerywać.

którym zalecono kąpiele borowinowe. co trwa 15-30 minut.przez całą noc. Bóle reumatyczne. Nałożenie opatrunku glinkowego w chorobach przewodu pokarmowego jest korzystniejsze od innych terapii dzięki zdolności usuwania i wydzielania przez glinkę toksyn. Angina. w ogóle chorób zakaźnych. by leczyć trądzik różnego typu. Taką maskę można sobie robić raz w tygodniu. co wzmaga aktywność leczniczą kąpieli. 7. Brodawki. wykwity na twarzy. Ciepły kataplazm z glinki na piersi i na plecy na 2-4 godzin dziennie. wykorzystywane wielokrotnie. zapaleniem okrężnicy. regulujące i jako moderator (zwalniająco). Stosować również gargaryzm z wodą soloną. 8. (patrz brodawki). później 15-20 minut i należy je stosować dwa razy w tygodniu przez miesiąc. a jeżeli zachodzi potrzeba . Do glinki można dodać wody morskiej. 3. cieplejsze w przypadku chronicznych.warstwą na całej twarzy i utrzymać dopóki nie wyschnie. Po przerwie trwającej 3-5 tygodni kąpiele można powtórzyć. Jest potężnym środkiem przeciwpasożytniczym. Białkomocz. dyzenteria. 339 . słabość ogólna. Małą ilość glinki przykładać na 1-2 godziny kilka razy dziennie przez kilka tygodni. Kataplazmy z ciepłej lub zimnej glinki w przypadku ostrych kryzysów. Stosować również inhalacje z naturalnych olejków eterycznych. zapalenie okrężnicy. 4. Można to stosować podczas epidemii grypy. Astma oskrzelowa. Brodawczak. zmęczenie. 5. zapaleniu macicy. 6. Stosować kataplazmy z zimnej glinki na przemian z przykładaniem na okolicę nerek i spojenia łonowego liści z kapusty 1-2 razy dziennie. Astenia. nowotworami. dyzenterią. zapalenie krtani. gojenia i odbudowy (regeneracji) tkanek dotkniętych wrzodami. zmarszczki. nerwobóle. mogą brać również kąpiele glinkowe. W tych wszystkich przypadkach można również stosować sproszkowaną glinkę wymieszaną z olejem z oliwek. Kuracja powinna trwać 10-20 dni. 2. 9. Glinka działa na pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego pobudzająco. WSKAZANIA LECZNICZE I SPOSOBY STOSOWANIA GLINKI 1. po czym zmyć twarz ledwie ciepłą wodą. Glinka absorbuje w jelitach gazy i szkodliwe toksyny. wodą glinkową lub z wywarem z liści jeżyny pachnącej z dodatkiem naturalnych olejków aromatycznych w dużej ilości wody ciepłej. Jedna łyżeczka glinki na 1/2 szklanki wody codziennie. Zabieg praktykować 2-3 razy dziennie przez 2-4 godziny lub całą noc. Kataplazm z glinki na gardło 3-4 razy dziennie po 2 godziny. wodą z cytryną. Glinka sterylizuje wodę pitną. Roztwór 3-4 łyżki glinki na litr ciepłej wody może być stosowany do wstrzyknięć do pochwy przy białych upławach. Biegunka. Bóle gastryczne (patrz wrzód żołądka). w szczególności rąk i nóg oraz dla anemicznych. nieżytem jelit. Kataplazmy z zimnej glinki na brzuch 2 razy dziennie na 2-3 godziny. zapalenie jelit. znamię. Przy leczeniu podtrzymującym stosować kataplazm raz dziennie. w szczególności cierpiącym na choroby zakaźne. Podaje się ją. anginy. co tworzy krem działający łagodnie i korzystnie. l łyżeczkę glinki na 1/2 szklanki wody codziennie przez 10-20 dni. Można również zażywać wodę morską i stosować na 2-3 godziny kataplazmy z ciepłej glinki na kark i podbrzusze. Popijać przez 10-20 dni wodę glinkową (l mała łyżeczka glinki na pół szklanki wody). a jako lewatywa przy zapaleniu okrężnicy i odbytnicy oraz pasożytach jelit. Kąpiele takie powinny trwać początkowo 5-15 minut. Są one wskazane dla pacjentów chorych na reumatyzm różnego typu. Wystarczy l g glinki na l litr wody. Chorzy.

Doustnie l łyżeczka glinki do 1/2 szklanki wody przez 10-20 dni. 11).10. 11. 35. Gruźlica (patrz zapalenie opłucnej). 20. paraliż. kurcz nawykowy. 11). Choroba serca. martwica (patrz rany). Przykładać papkę z glinki 2 razy dziennie. na kręgosłup. Egzema (patrz dermatoza). zostawiać aż wyschnie. na podbrzusze. 22. 41. Kataplazmy z chłodnej glinki na przemian z liśćmi kapusty 1-2 razy dziennie przez 2-3 godziny. Kołatanie serca (patrz pkt. Nieżyt żołądka (patrz wrzód żołądka). Gruźlica kości (patrz zapalenie opłucnej). padaczka. 34. 31. Konsultować się z lekarzem. Konsultować się z lekarzem. 26. 23. Cukrzyca (Doustnie jak w pkt. 37. Migreny. Katar (patrz astma). Zmyć 20 minut później. 33. Nerwy (dolegliwości) (patrz choroby nerwowe). 27. Na noc kompres z wody glinkowej. 30. Dna (patrz bóle reumatyczne). zioła. Nerki (zapalenia). Kontuzja. Rozpocząć od kompresów z wodą glinkową 18-20 proc. podbrzusze i kręgosłup. Konwulsje (patrz pkt. 24. 340 . Jeżeli pacjent dobrze znosi kompresy. siniak. to po 8-10 dniach zastąpić je przez cienkie (do 1/2 cm) lekko ciepłe kataplazmy przykładane na 1-2 godzin. Glinka doustnie: l łyżeczka do 1/2 szklanki wody przez 10-20 dni. Nerwobóle (patrz pkt. Codziennie rano brać glinkę doustnie. Neurastenia (patrz zmęczenie ogólne). Stosować również liście kapusty. spazmy. kurcze mimiczne. Kataplazmy z glinki na kark. Maska piękności (patrz trądzik). Kolka wątrobowa. 36. 21. 18.. Kaszel (patrz astma). drgawki. Stosować ciepłą kąpiel nóg. 3-4 razy dziennie oraz na czoło. 13. 7). 16. Kolka nerkowa (patrz nerki). Hemoroidy Małe kataplazmy z chłodnej glinki przez 1-2 godziny i na przemian liście z kapusty. Doustnie: l łyżeczka glinki przez 10-20 dni. 17. Nerwice. Czyrak i pęcherzyki w nosie. 32. Kataplazmy chłodne z glinki przez 2 godziny. 28. Gangrena (patrz rany). 10). 19. 40. 14. najpierw przez 1/2 godziny. Czyrak gromadny (patrz ropień). 29. Kataplazmy z glinki na czoło (zimne) i na kark (ciepłe) przez l godzinę. 12. 38. Liszajec (patrz dermatoza). Stosować zioła i propolis. 25. nacieranie kończyn i kręgosłupa. Kamica nerkowa (patrz nerki). Jelita chore (patrz zaparcia). Choroby nerwowe. Marskość wątroby (patrz wątroba). Dermatoza (choroba skórna). 15. 39. a po kilku dniach przez 2 godziny. Nekroza. Kataplazmy na kark na 1-2 godzin. kolka żółciowa (patrz nerki i wątroba). Kilka razy dziennie. Trzymać w nosie gałeczkę glinki przez l godzinę. stłuczenie.

Oczy łzawiące. Konsultować się z lekarzem. np. Prostata. Puchlina wodna. zapalenie spojówek. nawet w nocy. Odrętwienie. Między każdym kataplazmem miejsce oparzone owijać tłustą tkaniną. Miejscowo: kataplazm z glinki owiniętej gazą na powiekę (oko zamknięte) 1-2 razy dziennie. Padaczka. Stosować okłady całą noc na oczy. świetlik lekarski (napar przez kilka minut na ogniu i przecedzić przez czystą gazę). 46. Konsultować się z lekarzem. Oparzenia.42. Porażenie. więc pomagają w leczeniu nowotworów. Ponadto obmywać oczy naparem z rumianku. 50. Woda glinkowa 2 razy dziennie przez 3 tygodnie. 51. Przerost układu limfatycznego (chłonnego) (Patrz zmęczenie). paraliż (patrz choroby nerwowe). 1-2 razy dziennie na 2-3 godziny. Kropla cytryny na oko. katar (patrz zapalenie zatok przynosowych). Utrata soli mineralnych (patrz zmęczenie ogólne). Czas trwania tych kataplazmów ustala lekarz. Stosować prawidłowe zestawy produktów spożywczych. Nie stosować podczas menstruacji i gdy wywołuje nieprzyjemne uczucie. Są to choroby natury ogólnej. Cytryna: l kropla do każdego oka 2-3 razy tygodniowo. Stosować 1-2 razy dziennie. Jednocześnie przykładać do pod341 . 54. 2 kataplazmy na podbrzusze dziennie na 2-4 godziny. Kataplazmy z glinki chłodnej na przemian z liśćmi kapusty. Wznawiać kataplazm co 2 godziny. Nogi chore (żylaki). Miejscowo stosować kataplazmy z glinki. Pląsawica zwykła (patrz choroby nerwowe). 44. Stosować doustnie olejki eteryczne według przepisu lekarza oraz leczenie kapustą. raz dziennie przez 1-2 godzin. Zostawić na l godzinę. 45. Nowotwór łagodny. Zioła. epilepsja (patrz choroby nerwowe). ułatwiając gojenie. wodą soloną. guz: stosować 1-2 kataplazmy dziennie przez 2-3 godziny i również inne terapie z medycyny ludowej. 47. 43. Konsultować się z lekarzem. 48. Jeżeli gaza przylega do tkanki nie zdejmować jej. powtarzać kilkakrotnie w ciągu dnia. Kataplazmy grube do 2 cm owinięte czystą gazą. zmyć. Jednocześnie przykładać kataplazm na podpępkową część brzucha na 2 godziny. aż do wyleczenia. 56. 55. 52. Znowu dwa tygodnie później dwa grube do 2 cm kataplazmy dziennie na nowotwór i kontynuować kataplazmy na podbrzusze. zaczynając od cienkich do 1/2 cm. Połykanie powietrza (patrz wrzód żołądka). aż do ukształtowania się nowej tkanki. Pęcherz moczowy (zapalenie). Kataplazm z glinki na oczy i wzdłuż skrzydeł nosa. powiek). które działają korzystnie na cały organizm. Rana wygoi się prawie zawsze bez pozostawienia blizny. stosować zioła. 58. Oczy (różne podrażnienia. a guzy są objawem miejscowym . Wysmarować chorą nogę warstwą glinki płynnej. Kłaść na przemian liście kapusty. Zatkanie dróg łzowych. Na kark kłaść kataplazm zimny z glinki na godzinę. 53. Nowotwory. Pęcherzyk żółciowy (zapalenie) (patrz wątroba). gdyż glinka usuwa infekcję i zmartwiałe komórki. Tydzień później stosować 2 kataplazmy dziennie na nowotwór na 2-3 godziny na podbrzusze. Przy oparzeniu rąk lub nóg należy trzymać je w błotku glinowym chociaż przez godzinę 2 razy na dzień. Przekrwienie mózgu. 3-4 godziny po posiłku. Nieżyt nosa. np. 49. 57. Jednocześnie stosować inne terapie z medycyn ludowych. Udar słoneczny. chłodu.

rana wydaje się rozszerzać. Na okolice wątroby chłodny. Ropotok (patrz zapalenie zębów). 61). pęcherzyk żółciowy zatkany. Popijać wodę glinkową przez 2-3 tygodnie. Codziennie rano popijać wodę glinkową. Wole. 77. 72. 66. 61. Rana postrzałowa lub z uderzenia. Stosować 6-8 razy dziennie. 71. 7). Kataplazm nocny można utrzymywać do rana.59. Rany infekcyjne. powtarzać 2-3 razy dziennie. marska. cienki kataplazm na 2 godziny (jeżeli nie występuje uczucie bólu. 63. brzusza kataplazm dwa razy dziennie po 2 godziny. jeżeli nie powoduje zakłóceń. Szkorbut (patrz zmęczenie ogólne). 76. 62. 75. kolka wątrobowa. 78. Codziennie między posiłkami kataplazm z glinki na dołek nadbrzuszny. Skurcze (patrz dolegliwości nerwowe). Kataplazm na przednią stronę szyi przez całą noc. W przeciwnym przypadku stosować kataplazm ciepławy lub ciepły. Zapalenie jajowodu (patrz zapalenie macicy). Robaki (patrz zaparcia). 59). Ropień. gdy zmartwiałe części tkanki są eliminowane. Stosować kataplazm chłodny z glinki przez jedną lub dwie godziny. Reumatyzm (patrz pkt. zapalenie miąższu wątroby. Rany atoniczne (patrz pkt. Później to ustępuje i rana dobrze się goi. jeśli wystąpi uczucie intensywnego gorąca i wznowić nieco później świeżym kataplazmem. 60. nowotwór. zastrzał. 73. Ukąszenia (patrz rany). chłodu). 342 . 3) Kompres z naturalnych olejków eterycznych. co może być uznane za objaw pogorszenia. Na początku leczenia. żółtaczka. Wątroba chora. Kontynuować leczenie jeszcze przez kilka dni po ustąpieniu stanu ropnego. na 1/2 godziny przed posiłkiem. 74. Przyłożyć 2 godziny po posiłku i zdjąć na godzinę przed posiłkiem następnym. 68. Stosować przez kilka dni na przemian z przykładaniem kapusty. zgangrenowane. Wrzód żołądka. 71). czyrak gromadny. W nocy przyłożyć mokry bandaż z wody glinkowej i olejków eterycznych. Stosować kataplazmy grube do 2 cm przez l godzinę. Zmywać wodą soloną i przyłożyć kompres z wody glinkowej. Konsultować się ze stomatologiem. Doustnie 1/2 łyżeczki glinki na 1/2 szklankę wody. 70. którą trzymać aż do wyschnięcia. Trądzik pospolity. można stosować kilka dni później kataplazmy o grubości do 2 cm. Przerwać. Rana. 79. Stosować kataplazm gruby przez godzinę. Jeżeli pacjent dobrze znosi kataplazmy. Po 20 minutach zmyć czystą wodą i posmarować twarz białą skórką cytrynową. że obce ciało opuszczało ranę w wyniku działania glinki. Stwierdzono wielokrotnie. 65. Ropień zębowy. Kłaść na policzek kataplazm z glinki i wznawiać co 2 godziny. Wrzody (Patrz rany zakażone). Przykładać 4-6 kataplazmów dziennie lub na przemian 2-3 razy dziennie: 1) Gorący kataplazm z cebuli gotowanej w krótkiej wodzie przez 15 minut: zostawić na godzinę. W przypadku bólu lub uczucia gorąca przerwać wcześniej i ponownie nałożyć kataplazm. Upławy białe (patrz zapalenia macicy). węglik. Trądzik różowaty (patrz pkt. 67. 64. (patrz pkt. Starość (patrz zmęczenie ogólne). 69. Stosować okłady z kapusty. 2-3 razy tygodniowo okład z wody( glinkowej na twarz lub z papki glinkowej. 2) Kataplazm z kapusty. czyrak.

88. ropotok zębowy. Zaparcie. Przy dolegliwościach lżejszych lub chronicznych codziennie 1-2 kataplazmy na 2 godziny. 81. 94. krzywica). 83. Znamię (patrz brodawki). Zapalenie spojówek (patrz oczy). W przeddzień można wprowadzić do ucha kilka kropel oleju z oliwek. Zastrzał (patrz ropień). Jednocześnie kataplazm chłodny na podbrzusze co drugi dzień. Wdychać wodę glinkową 2-3 razy dziennie (łyżeczka glinki na szklankę wody. 96. Zwyrodnienie kręgów lędźwiowych. Zmęczenie ogólne (również anemia. Chłodny kataplazm na podbrzusze. Zapalenie wyrostka robaczkowego. (Nie wkraplać. Zapalenie ucha. Żółtaczka (patrz wątroba). 85. jeżeli błona bębenkowa jest przebita). igliwie sosny). Stosować inne terapie z medycyn ludowych. Żylaki (patrz pkt. 101. Żołądek (patrz wrzód żołądka). 86. Zapalenie powiek (patrz oczy). 91. 97. 98. 100. lawenda. 89. Zapalenie nerek (patrz nerki). Konsultować się z lekarzem. Doustnie brać olejki eteryczne. Kataplazm z chłodnej glinki na brzuch codziennie 2 razy przez 3 godziny i całą noc. Stosować inhalacje z olejków eterycznych (eukaliptus. Zażywać wodę morską. Zapalenie krtani (patrz angina). 102.80. 43). 99. Konsultować się z lekarzem. Po tygodniowej przerwie terapię kontynuować łącznie z innymi terapiami medycyny ludowej. 92. 82. Stosować doustnie łyżeczkę glinki na 1/2 szklanki wody przez 10-20 dni. Na kark i podbrzusze ciepły kataplazm na 2-3 godziny. Zapalenie opłucnej. tymianek. Trzy razy w tygodniu wkraplać do ucha kilka kropli cytryny. Jeżeli zaparcie nie ustąpi. Zapalenie jelit (patrz zaparcia). rozpuścić poprzedniego dnia). 90. Zapalenie oskrzeli (patrz astma). Zapalenie zębowe. Wznawiać co godzinę. szczególnie ku tyłowi ucha. 343 . Letni lub ciepły kataplazm 1-2 razy dziennie na 2-4 godziny lub przez całą noc. Codziennie. Konsultować się z lekarzem. 84. postrzał. Płukać tym usta codziennie przez 2-3 minuty. 87. Stwardnienie rozsiane. Popijać wodę glinkową przez miesiąc. gdy nie ma zakłóceń. brać zioła. Zapalenie zatok przynosowych. na przemian na piersi ł plecy ciepły kataplazm na 2-3 godziny. przerost układu chłonnego. 95. Zapalenie okrężnicy (patrz zaparcie). Iniekcja do pochwy codziennie z wody glinkowej z 2 łyżeczek na 1/2 litra wody. bóle. Zapalenie macicy. Konsultować się z lekarzem. Zapalenie pęcherza moczowego (patrz pęcherz moczowy). Stosować kataplazm (jeżeli jest to potrzebne) z glinki wzdłuż skrzydeł nosa i na czoło. Ssać kawałek glinki w ciągu dnia i przed snem. Brać przez 10-20 dni glinkę doustnie (łyżeczka na 1/2 szklanki wody). 93. jeżeli to jest potrzebne. a w tym czasie kataplazm ciepły na wątrobę na 2-4 godziny. Kataplazm na ucho obejmujący większą powierzchnię. Stosować glinkę i mocno soloną wodę (łyżeczka soli morskiej na szklankę wody). neurastenia.

LISTY .

warzyw i owoców. jakie otrzymywałam. A tymczasem niemal w zasięgu ręki mamy te cudowne leki. przychodzące do Radia i Telewizji. Przy ciągłym przeciążeniu przewodu pokarmowego.Twój Ilustrowany Magazyn” oraz na mój prywatny adres. słodyczami. że w listach tych i odpowiedziach znajdziecie Państwo odbicie swoich problemów. mimo że nauka poczyniła olśniewające postępy. Po czterdziestce. Nie wszystkie organy ludzkie są najwyższej jakości. czyli własne siły obronne. Na te. że człowiek stanowi integralną całość i takie powinno być podejście do leczenia. zapomniała. Medycyna naturalna oczyszcza organizm z toksyn. ale zawsze cały organizm. limfy i płynów międzykomórkowych. Prawidłowe odżywianie jest jednym z warunków zachowania dobrego zdrowia. usprawnia pracę wątroby. stanowiące grzech powszechny naszego społeczeństwa. a nadmiar cholesterolu i niedopałków przemiany materii odkłada się w postaci kamieni żółciowych. a także ze społecznego przekonania. podzielona na bardzo wąskie specjalności. śluzówki i narządów rodnych. także do redakcji. Człowiek jest najdoskonalszą istotą żywą. nerek. krążenia obwodowego krwi. Sądzę. Na to zjawisko nakłada się inne: nieprawidłowe odżywianie. złogów w nerkach i stawach. Brak witaminy E rodzi schorzenia skóry. lecząc przyczyny chorób i niedomagań. Nigdy bowiem nie choruje jeden organ. Aby reakcje biochemiczne. Mówi się o tym coraz częściej. zwłaszcza wędlinami. ale i fizycznych. co wynika z faktu dziedziczenia cech nie tylko psychicznych. system trawienny pracuje coraz gorzej. które nam dała Matka-Natura. fizyczne. „T1M . niezbędne jest dostarczenie wszystkich składników pokarmowych. systemem układów biochemicznych wzajemnie ze sobą sprzężonych i współdziałających. nie umiemy odkryć wszystkich tajemnic ludzkiego organizmu. Dlatego moje rady oparte na medycynie naturalnej każdy może potraktować jako zasady profilaktyki zdrowotnej. ale zmiany następują zbyt powoli. Brak świeżych enzymów i witaminy A powoduje osłabienie wzroku i choroby oczu.Część ta jest odpowiedzią na liczne listy. ale można podać ich wiele. tłuszczami nasyconymi. Ponadto współczesna medycyna. Oddziałuje całościowo. To są tylko przykłady. Do tej pory. wieprzowiną. mogły przebiegać prawidłowo. Nawrót do medycyny naturalnej wynika z coraz powszechniejszej świadomości. do redakcji tygodników i miesięczników w których pisuję swoje porady. kiedy orga347 . których tysiące zachodzi w każdej minucie życia. uzupełnia niedobory enzymów i mikroelementów usprawnia więc i wzmacnia układ immunologiczny. że wysoko specjalistyczne podejście do leczenia jest błędne. a także sposoby ich rozwiązywania. że leki chemiczne lecząc jeden chory organ niszczą inne. kawą. przy jednoczesnym niedoborze świeżych jarzyn. nie zaś skutki i objawy.

dostarczająca świeżych enzymów. oddycha płytko. a starość nie była smutna. mają jednak powolne działanie. aby życie było zdrowe i radosne. Niezbędny jest także umiar w jedzeniu. astma oskrzelowa. ale także ekolodzy. schorzenia wzroku i nerek. Równolegle konieczna jest zmiana świadomości społecznej i przełamywanie złych nawyków i przyzwyczajeń. Współczesny człowiek żyje w zatrutym środowisku naturalnym. źle. W walce o zdrowie człowieka. Z mojej praktyki lekarskiej wynika. sprawność wątroby oraz mieć codzienne stolce. musiałabym prywatnie zatrudnić sekretarkę. że schorzenia zatok bocznych nosowych są najczęstszą dolegliwością powodując łańcuszek następnych. choć bardzo skuteczne w leczeniu. Człowiek potrzebuje zdrowej wody. Ta część książki zawiera szereg rad praktycznych dla każdego. Ta ostatnia. jak: bóle głowy. dietetyk. Chcąc odpisywać na każdy list indywidualnie. O stan zdrowia należy się troszczyć właściwie od wieku płodowego. Przepraszam . samotna. jadać tak. do tego skażonym powietrzem. A na to mnie po prostu nie stać.nizm jest mniej sprawny. w tym także sokoterapii. Zioła. ale jednoczesne zastosowanie akupresury dwukrotnie zwiększa ich efektywność i znacznie skraca czas kuracji. Dlatego gorąco zachęcam do kompleksowego stosowania naturalistycznych metod leczenia. stany zapalne migdałków. jego sprawność i dłuższe życie oraz złagodzenie problemów zdrowotnych starości potrzebny jest nie tylko lekarz medycyny naturalnej. pełna chorób. jelit. Niezbędne jest zaprzestanie palenia tytoniu. Rodzi to określone skutki. Chciałam też przeprosić wszystkich nadawców listów za brak odpowiedzi z mojej strony. po to. zdrowego powietrza i zdrowej żywności. reguluje procesy metaboliczne i wzmacnia system immunologiczny. aby zachować prawidłowe trawienie żołądka. powinno się mniej dogadzać jeżykowi i podniebieniu. bez ruchu przepony.

349 . nie pije. Cierpię na anemię od wielu lat. Podczas każdej miesiączki pić wywar ze skrzypu: 2 łyżki ziela gotuje się w 2 szklankach wody przez 20 min. Dobry jest również sok z pokrzywy zmieszany z miodem. a o pracy fizycznej nie ma mowy. i wypija się w ciągu dnia. jak odżywiać męża. naświetlaniach czy operacjach chirurgicznych. co stosować. lat 50. BIAŁACZKA SZPIKOWA Anna. jeszcze przed zróżnicowaniem. bez ceratki). pijana. Natomiast nafta niszczy selektywnie. po wzięciu tabletki „ascoferu” podnosi się i ponownie spada. Proszę panią o pomoc. lepiej krążąc po organizmie. zieleninę można dodatkowo wzbogacić świeżą lub suszoną pokrzywą. „ascofer” hemoglobina się podniosła. chodzę jak bym była. komórki rozmnażają się szybciej i potem wędrują po organizmie. że powodem choroby są obfite miesiączki. że młode. co w konsekwencji oznacza. skuteczniej oczyszczają organizm z toksyn. czyli chore. Radzę codziennie pić 2 razy po łyżeczce od herbaty wyciąg z nagietka.CHOROBY KRWI ANEMIA Barbara. limfy wskazane jest używanie nafty. Jeżeli pije się naftę. Trochę inaczej wygląda sprawa w trakcie naświetlania kobaltem. Płyny te. ale i zdrowe tkanki i komórki. Chciałabym zaznaczyć. Na wszystkie choroby krwi. co rodzi przerzuty. Choroba sprawia. ale hemoglobina ciągle spada. Dostawałam. że miesiączki trwają 7-8 dni i są bardzo obfite. Sprawia ona. Dotychczasowe leczenie nic nie pomogło. Nie wiem. pokazują mi się. to właśnie wówczas te młode jakby nie zróżnicowane komórki są naświetlane i niszczone. że krew i limfa robią się jakby bardziej płynne. Mój mąż ma 53 lata. lekarz ginekolog nic na to nie poradził. Przez 2 miesiące radzę jeść codziennie pęczek natki pietruszki i koperku. mroczki przed oczami. Sądzę. Leczę się. od dłuższego czasu cierpi na przewlekłą białaczkę szpikową. nie pali papierosów. gdyż wierzę gorąco w działanie medycyny naturalnej. kostną. czuję się bardzo źle. rzadsze. lat 29. Pomocne byłyby także na noc okłady z rozgniecionych liści kapusty na podbrzusze (otulić ciepłą flanelką. nie zróżnicowane jeszcze komórki. co robić. Niszczy się wówczas warstwę skórną. rakowate. Dlatego bardzo skuteczna jest po kuracjach chemicznych. czyli wyłącznie tylko młode. że niszczy się zdrowe i chore narządy. mięśniową.

to znaczy. Pomocne są również inhalacje z olejku sosnowego. dwie tabletki Asparginu lub Asmagu. Należy jeść chudy biały ser. Na noc pić ciepłe mleko z odrobiną imbiru. nim lekarze ustalili. Racje żywnościowe powinny być raczej skąpe. Innym preparatem wzmacniającym system immunologiczny jest Mumijo. jeżeli pozostawia się chorego bez osłony nafty. od czasu do czasu pluję krwią. że jeżeli przez 5 lat nie ma żadnych problemów. selera. Leczą mnie. ale należy je pić dopiero po pewnym czasie kuracji siemieniem i początkowo rozcieńczone w wodzie. Ważnym preparatem wzmacniającym jest pyłek kwiatowy zmieszany z miodem propolisowym. mleku lub cukrze zażywa się na pół godziny przed jedzeniem dwa razy dziennie przez 14 dni. Mam ataki duszności. 250 g siemienia z dodatkiem cukru (4 łyżki siemienia na l łyżkę cukru). Żadne leki już nie pomagają. trzech latach zażywa się naftę przez 10 dni w miesiącu. miodu oraz 2 kroplami olejku sosnowego. podroby. cynamonu. marchwi. Długo trwało. lat 58. potem 14 dni przerwy i powrót do zażywania nafty. Z mojej praktyki wynika. Korzystne jest przebywanie na świeżym powietrzu. pietruszki. które zastosowane w porę powinny spowodować cofanie się choroby. Dwie 5-gramowe paczki tego leku rozpuszcza się w l szklance wysokocukrowego soku owocowego. Mięso zdecydowanie ograniczyć do l posiłku w tygodniu. z przewagą jarzyn. ale czuję się coraz gorzej. Dawniej niezwykle skutecznie leczono tę chorobę przystawianiem pijawek oraz małymi upustami krwi. Czas kuracji wynosi 6-8 miesięcy. Po dwóch. Potem następuje 5-7 dni przerwy i ponownie zażywa się naftę przez 14 dni. ponieważ chory zażywa bardzo silne leki chemiczne. Należy zażywać też 2 razy dziennie po trzy tabletki Lewitanu. W tym przypadku. że nie jest to prawda. Leczenie wspomagają okłady na noc ze świeżej kapusty na okolice wątroby i śledziony + suche. Traktuję ten lek jako leczenie profilaktyczne: 60 kropli nafty na wodzie. Kuracja powinna trwać 4 miesiące. krwiotwórcze i uzupełnia braki żelaza. pić chude mleko. np. W miarę upływu czasu przerwy mogą być coraz dłuższe. Po tym okresie zwalnia się tempo zażywania. Proporcje są następujące: 50 g pokrzywy. choć jest to lek drogi. że nowotwór został skutecznie zniszczony. grube kasze. np. 30 min przed jedzeniem przez 14 dni w miesiącu. Popularnie mówi się. potem 14 dni przerwy. siemię lniane zmielone wraz z pokrzywą. 350 . że jest to czerwienica. Ponadto radzę pić razem zmieszane: wyciąg z kasztanowca oraz jemioły 2 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. Mieszankę złożyć do słoika i 2 razy dziennie zjadać l łyżkę stołową. Laktomagu czy Slowmagu. Pokrzywa ma własności wzmacniające. dyni. dodatkowo radzę zażywać zioła. Proponuję zażywać naftę 2 razy dziennie po 60 kropli na wodę. a także smarowanie nim pod nosem.zapobiega bowiem przerzutom. ciepłe opakowanie bez ceratki. l łyżeczkę od herbaty miesza się z pół szklanki wody lub innego napoju i popija rano i wieczorem. także Boragoglandyna 100. wędliny. Miód przygotowuje się mieszając 100 g pyłku ze szklanką miodu i ssie się 5-6 razy dziennie płaską łyżeczkę od herbaty. 14 dni pije się naftę. CZERWIENICA Władysław. Zabrania się jeść: wieprzowinę. Organizm wzmacniają również soki z surowej kapusty.

SKAZA BIAŁKOWA Anna. skazę etapową. zmieszać po 50 g każdego z ziół. Córka i ja mamy tzw. a ściślej nietolerancję pokarmową białka krowiego (skazę białkową). 2 razy dziennie ssać olej słonecznikowy: 3/4 łyżki przez 20 minut. a może jest inny sposób? Proszę o pomoc. Dla poprawienia trawienia należy 2 łyżki otrąb pszennych wsypać do zupy czy sałatki. po tym zawartość wypluć. Nadal jednak nie przeszło L Węzły już od dłuższego czasu pobolewają. ile lat ma dziecko.KRWAWIĄCE DZIĄSŁA Anna. Można dodać również zmielone siemię lniane. przed jedzeniem. co będzie świadczyć o oczyszczeniu wątroby z toksyn. wody i tę porcję dziecko powinno wypić w ciągu dnia. Dla wzmocnienia organizmu byłoby celowe zażywanie kilka 351 . melisa.5 szkl. Pracę wątroby poprawiają okłady z rozmaglowanych liści świeżej kapusty na noc na okolice wątroby (owinąć flanelką. Radzę stosować na noc na szyję okłady z rozgniecionych liści kapusty + suche ciepłe opakowanie przez 2 miesiące codziennie. Dorosła osoba powinna pić na czczo l łyżkę 20 proc. że zdarza się to często i powinno przejść. a tym bardziej dziecku. Myć zęby pastą z fluorem i 2 kroplami Reumosolu na szczoteczkę. Jest to bardzo trudne do wyleczenia. Bardzo szybko stan dziąseł się poprawi. mniszek. Podaję dawkę małą. Po badaniach krwi i moczu orzekł. Dwa razy dziennie radzę zażywać po l łyżeczce wapna. lat 15. co wyleczy węzły i migdałki. W trakcie mycia masować szczoteczką przez 10 minut dziąsła i zęby. Jeżeli dziecko ma powyżej 10 lat. lat 28. Przy każdym myciu zębów bolą mnie dziąsła i krwawią. Wskazane jest również ssanie 2-3 razy dziennie po l tabletce Propolisu. do naparu ziół można dodawać l łyżeczkę Betasolu. jakich używać past do zębów. tiosiarczanu sodu (w aptekach) zmieszanego z pół szklanki gorącej wody. lat 16. Na krwawiące dziąsła radzę ssać kilka razy dziennie witaminę C i płukać usta wodą z kilkoma kroplami Dentoseptu. 3 razy dziennie po l tabletce witaminy A + DS. Doradźcie. Można też płukać gardło l szklanką wody z dodatkiem l łyżeczki soli bocheńskiej i 10 kropel Azukalenu. Wszelkie środki farmakologiczne zawodzą. Zwróciłam się do lekarza.Po unormowaniu stolca. kocanka. tak jak się płucze zęby. ale trudno mi ją stosować. zaparzając 2 łyżki na 2 szklanki. Dziecko powinno pić następujące zioła: dziurawiec. WĘZŁY CHŁONNE Kaśka. Jedynym lekarstwem jest przestrzeganie ścisłej diety. l łyżkę tej mieszanki zaparzyć w 1. bez ceratki). Ponad rok temu zauważyłam powiększenie moich węzłów chłonnych na szyi. 30 min. Tę porcję należy wypić w ciągu dnia. ponieważ nie wiem. należy pić te same zioła co córka.

a ostatnio cierpię na kamicę nerkową i zakażenie dróg moczowych. zapalenie wsierdzia. w następnym. Wiele lat temu zachorowałem poważnie na posocznicę. bo mam na nogach nieładne ślady. używać odrobinę na końcu noża lub łyżeczkę od kawy). lat 73. zrezygnować z Uroseptu i zażywać 3 razy dziennie po l tabletce Amidoksalu. Ponadto radzę zażywać 2 razy dziennie po 2 tabletki Rutinoscorbinu oraz 2 razy dziennie po 3 tabletki Venescinu. Mieszkam na wsi. lecz obecnie nawiedził mnie znowu zakrzep w dolnej części powłoki brzusznej. naturalnie strzykawki muszą być jednorazowe. kwiatu kocanki oraz nagietka.razy dziennie po l łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem (100 g pyłku rozmieszać z l szklanką miodu). Opisane objawy świadczą o przewlekłym stanie zapalnym we krwi. wskazane jest stosowanie następującej kuracji (każdy lek jest na jeden tydzień): w pierwszym tygodniu trzeba zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Uroseptu. lat 20. Na to schorzenie pomaga picie 3 razy dziennie po 30 kropli wyciągu z jemioły i kasztanowca. Jeżeli badania wykażą utrzymujące się nadal 352 . a w następstwie tego na zakrzepicę. np. Sklerosanu. Miałem kilka zakrzepów naczyń obwodowych. Aby poprawić stan nerek. Urosanu. Sprawa zakrzepów i krzepliwości krwi jest dla mnie największym obecnie problemem. WRZODY Agnieszka. zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki i tę porcję wypijać codziennie. brat i tata mamy wrzody. Cala rodzina dotknięta wrzodami powinna pić gotowane drożdże. To porcja dla l osoby. Raz dziennie każda z osób powinna brać zastrzyki z Biostyminy. ZAKRZEPICA Józef. Od pewnego czasu ja. Są to objawy świadczące o zwiększonej ilości płytek krwi i włóknika. Zioła wymieszać. kiszona kapusta + utarta marchew + seler + pietruszka + cebula surowa lub ugotowana + zmielony kminek z majerankiem + 10 ziaren jałowca do smaku (razem zmielone jako przyprawa. Pomocne byłoby także oczyszczenie wątroby: l łyżkę 20 proc. Jadać pieczywo razowe czerstwe oraz codziennie surówkę z jarzyn. pić zimne przed snem codziennie przez 2 miesiące. Circulosanu. Przygotować należy mieszankę po l opakowaniu z ziół: Cardiosanu. wypić pół godziny przed śniadaniem raz dziennie (przez okres l miesiąca). l łyżkę drożdży zagotować w pół szklanki wody. Ponadto wszyscy powinni zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Lewitanu. Przebyłem w tym czasie 2 zawały płuc i zakrzepy kończyn dolnych. wzbogacić ją 50 g kory wierzby. w następnym 3 razy dziennie po l tabletce Nevigramonu i w ostatnim tygodniu na noc po l tabletce Furaginy. Latem wstydziłam się włożyć strój kąpielowy. tiosiarczanu sodu rozpuścić w pół szklanki gorącej wody. Ataki kamicy ustąpiły. czyli sprawą podstawową jest rozrzedzenie krwi.

jeżeli są przewlekle chore. Proponuję zmieszać 100 g pyłku kwiatowego ze szklanką miodu propolisowego i tę mieszankę zażywać 7-8 razy dziennie po łyżeczce od kawy. łyżeczką miodu oraz 2 ząbkami czosnku. Solaren. żołądek. imbiru. Na noc proponuję pić ciepłe mleko z dodatkiem szczypty tymianku. krople nasercowe. Wszystko razem zmieszać. Można także zażywać Debelizynę 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. Leczono mnie wszystkimi środkami łącznie ze sterydami. sok z mniszka. Sądzę. dyni i buraka. sok z podbiału. sok z brzozy. W szpitalach spędziłem ponad 2 lata. Ponadto radzę zażywać 2 razy dziennie Asmag po 2 tabletki oraz 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu. 30 min. rozpoczynając od małej ilości 1 dochodząc do 2 szkl. Jestem chory na ziarnicę. pić 2 razy dziennie po łyżeczce od herbaty. kapusty. Na początku można je rozcieńczać wodą. Jest Pani dla mnie ostatnią deską ratunku. l łyżki zmielonego siemienia lnianego. 2 łyżeczek zmielonych nasion wiesiołka + 3 łyżek płatków kukurydzianych. przez 14 dni. wyciąg z głogu. dziennie. Konieczne jest wyleczenie zatok bocznych nosa. W codziennym odżywianiu powinno być dużo jogurtu. nie mówiąc o nerwach. popijając ziołami. należy powtórzyć to samo leczenie nerek z 10-dniowymi przerwami przy przyjmowaniu każdego z leków. Potem 7 dni przerwy i ponownie zażywać naftę 14 dni. że kurację należy zacząć od wzmocnienia organizmu. sok z łopianu. Nerwosol po l flakonie. Ponadto należy pić: Pectosol. po ostudzeniu dodać dużo natki pietruszki lub koperku. nerki. Niezbędne jest zażywanie nafty destylowanej: 2 razy dziennie po 60 kropli. łyżeczkę kminku z majerankiem. Choroba pozostała. . selera. przed jedzeniem. ZIARNICA Stanisław. a przy okazji zniszczono mi wątrobę.zmiany w moczu. białego sera popijanego herbatką z aronii. pietruszki. lat 43. cynamonu. Codzienne śniadanie powinno się składać z: 4 łyżek otrąb. Kuracja powinna trwać 4 miesiące. Zalać mieszankę gorącym mlekiem. Konieczne są też soki z surowych warzyw: marchwi.

Reumosan. lat 60. 2 opak. aby zatrzymać jak najdłużej tę masę w odbytnicy (najlepiej całą noc). jemioły i ruty oraz zażywać Agapurin 2 razy po l tabletce.CHOROBY SERCA l UKŁADU KRĄŻENIA CHOROBA BÜURGERA Danuta. przed lewatywą z cebuli dobrze jest zrobić wlewkę z mocnego rumianku. przyprawionej zgodnie z własnym smakiem. 3 razy dziennie należy pić po łyżeczce zmieszanych wyciągów z kasztanowca. Po pewnym czasie żylaki zostaną wyleczone. 355 . parzyć 3 łyżki mieszanki na 3 szklanki wrzątku do termosu. Wskazany jest masaż stóp 30 min. Czyli najpierw lewatywa oczyszczająca. Cebula ma bowiem właściwość rozpuszczania złogów w tętnicach. której czub smaruje się oliwą lub parafiną i wprowadza do kiszki stolcowej. potem na brzuch i następnie na prawy bok. Gdyby się utrzymywały kłopoty ze stolcem. Kurację wspomaga picie ziół przeciwmiażdżycowych: Cardiosan. U męża (lat 62) lekarz stwierdził chorobę Bürgera: lewy palec nogi siny. Przy dłuższej. Nabiera się tę masę do gumowej gruszki. Najlepiej na lewym boku. lat 57. że na głębokości 10 cm kiszki stolcowej jest mały polip i lekkie owrzodzenie i skierował mnie na operację do szpitala. który mnie badał. Wewnętrznie należy zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Raphacholinu. Należy też zażywać 3 razy po 3 tabletki Lewitanu lub pić zagotowane drożdże (l łyżka na pół szklanki wody. Cholagoga Nr 3. Ważne jest ułożenie ciała. Sklerosan. Jednorazowa porcja wynosi od 1/4 do 1/3 szklanki. Cierpię na żylaki odbytu. stwierdził. Podobne działanie ma również czosnek i chrzan. Nerwosanu. pić zimne na noc) oraz Aspargin 2 razy po 2 tabletki lub Asmag 3 razy po 2 tabletki. nie mogę chodzić. bo to sprawia mi ból. Najbardziej wskazana jest dynia. pietruszka oraz kapusta. Urosan. wypijane do 2 szklanek dziennie. Prostasan. seler. zagotować. stałej obecności żylaków wewnętrznych oraz w ich stanach zapalnych tworzą się polipy. potem lecząca. która reguluje stolec. jeszcze lepiej Boldaloinę. W tej sytuacji radzę stosować przez 5-6 dni codziennie minilewatywę z rozgotowanych na gęstą papkę 4-5 cebul przetartych przez sito i wystudzonych. udo boli. wypijać w ciągu dnia. Lekarz. Ja po prostu postanowiłam zwrócić się do Pani z gorącą prośbą o pomoc. Zmieszać wszystkie zioła. W jedzeniu uwzględnić dużo surówek. HEMOROIDY Janina. Codziennie przez 2 miesiące należy zjadać 1/2 kg gotowanej cebuli. Jeszcze skuteczniej działają soki z tych warzyw. co oczyści kiszkę stolcową i dopiero potem zastosować jako leczenie lewatywkę z cebuli.

zaparzać 2 łyżki mieszanki ziół na 2 szklanki wrzątku do termosu i popijać porcjami po jedzeniu. Od czasu do czasu odczuwam silne kołatanie.100 g. USG wykazało. Wszystkie płyny zmieszać i zażywać na wodzie 2 razy dziennie po l łyżeczce na wodzie. Otręby mają działanie lecznicze i leczą odbytnicę.50 g. nerki. Dostałam zioła. Najbardziej niepokoi mnie stan mojego serca. potem 7 dni przerwy.150 g. doprawione kminkiem lub majerankiem. Wskazane jest również zażywanie wyciągu z kasztanowca: 3 razy dziennie po 30 kropli oraz 2 razy dziennie po 30 kropli Rutisolu lub 2 razy po 3 tabletki Venescinu.70 g. dziurawiec . ale raczej uczucie wzdęcia. kwiat kocanki . Jeżeli chory cierpi na rozedmę płuc. Cholagoga Nr 2 l opak.100 g. Podaję spis ziół: brusznica .100 g. Lekarz twierdzi. ze śliwek z dodatkiem owocu jarzębiny.70 g. Krople zażywa się 3 razy dziennie po 30 kropli oraz Venescin 2 razy dziennie po 3 tabletki. lat 45. Dokucza mi wiele chorób. Cirulosan l opak. rutwica lekarska -100 g.100 g. Na jedną szklankę wody jedna łyżka ziół. KŁOPOTY Z KRĄŻENIEM Barbara. kozieradka . Do mięsa można używać marmolady usmażonej np. tymianek rzymski . bo i żołądek.100 g. Nerwosan 2 opak. Przy kołataniu serca pomaga noszenie w lewej części stanika medalika z miedzi o średnicy 6 cm lub małej poduszki gorczycowej. czy te zioła mogą mieć wpływ na podniesienie ciśnienia. 2 łyżki płatków kukurydzianych lub owsianych. Proszę mnie poinformować. tak jakby mi serce chciało wyskoczyć. skrzyp polny . Można dodatkowo popijać mieszankę ziół: Sklerosan 2 opak. ziele hyzopu . Takie schorzenia leczę za pomocą kasztanowca. kłącze pięciornika . Zielarz stwierdził również. Ponadto należy zażywać mieszankę: wyciąg z głogu + Kelli cardina + Nerwosol + Solaren + sok z mniszka + krople nasercowe po jednym flakonie. KOŁATANIE SERCA Anna. W zasięgu ręki powinna Pani mieć Propranolol 0. Zmieszać razem w misce. Na rozrzedzenie krwi dodatnio wpływa nafta: 2 razy dziennie 60 kropli na wodę. 356 . jarzębina .Wskazane jest. że mam gęstą krew i należy ją rozrzedzić. Starą metodą leczenia było przystawianie pijawek. aby na pierwsze śniadanie jeść mieszankę: 4 łyżki otrąb pszennych. strączki fasoli . lat 68. która leczy odbytnicę. Lekarz stwierdził że grozi mi cukrzyca i że moje dolegliwości pochodzą od trzustki. mleko lub cukier pół godziny przed jedzeniem przez 14 dni. że rozwija się choroba nadciśnieniowa. 2 łyżeczki zmielonego siemienia lnianego. Pomagam sobie ziołami jak mogę.200 g. zarówno w tabletkach jak i w kroplach. woreczek żółciowy.. bo będą kłopoty z krążeniem (już teraz cierpną mi dłonie). Dawkowanie trzy razy dziennie po jednej szklance ziół. po których według zapewnień zielarza miałam czuć się źle przez 14 dni.100 g.. Ale mnie trzustka często boli.01. koper . Nie jest to może duży ból. to wówczas organizm wytwarza więcej czerwonych ciałek krwi. Całość zalewa się gorącym mlekiem i zjada po wystygnięciu. że trzustka jest bez zmian.

lat 43. ciast. Codziennie pić zioła: 100 g morszczynu oraz po 50 g: kory kruszyny. strąków fasoli. Lekarz po EKG stwierdził „to tylko nerwica”. Pić zimne na noc. Codzienne pożywienie powinno być bez: cukru. który często mnie boli. z wyjątkiem wieprzowiny. 2 łyżki płatków kukurydzianych zalać gorącym mlekiem. 2 łyżki płatków owsianych. wyciąg z głogu oraz mniszka. korzenia wilżyny. KŁOPOTY Z SERCEM l NADWAGĄ Maryla. tłuszczów zwierzęcych. że lekarz wykluczył zakłócenia w pracy tarczycy. kłącza perzu. pić w 3 porcjach przed jedzeniem. że przez pewien okres występują jeszcze wzdęcia. choć wydaje mi się że jem mniej niż inni.Po miesiącu. ograniczona ilość soli. Oprócz Validolu radzę pić na noc gotowane drożdże: l łyżkę stołową zagotować w 1/2 szklance wody. gotowane i pieczone. Codziennie w ciągu dnia pić szklankę wody z octem jabłkowym lub cytryną i łyżeczką miodu. że jest to związane z moją nadwagą. Rozumiem. liścia szałwi. Mięso chude. NERWICA SERCA Janusz. Radził leż. znamion kukurydzy. W codziennym menu powinno być dużo surówek jarzynowych. z 2 łyżkami oleju. Od kilu miesięcy odczuwam bóle w okolicy serca. Łącznie z ziołami powinno być 1. Jeden dzień w tygodniu jeść warzywa i owoce. popić kefirem oraz ziołami. Gdyby okazało się. Na śniadanie: 4 łyżki otrąb pszennych. Ograniczyć również cukier. lat 34 Jestem okropnie gruba. Wskazane są zioła wzmacniające pracę serca i poprawiające przemianę materii. abym się mniej denerwował. Nerwica świadczy o braku witamin z grupy B.5 litra płynu dziennie. trochę czerstwego. z masłem lub serem topionym oraz 2 ząbki czosnku. białego pieczywa. Konieczne jest schudnięcie i jednocześnie wzmocnienie organizmu. ziela krwawnika. ziela skrzypu. radzę zażywać po jedzeniu 2 razy dziennie po 2 tabletki Bioldaloiny lub Raphacholinu. kasz i ryżu. pić tylko wodę. a także serce. 357 . może być również kapusta kiszona. Są to silne kłucia połączone z drętwieniem lewej ręki. Wieczorem: kromka razowego chleba. Mam kłopoty z kręgosłupem. 2 łyżki tej mieszanki ziołowej zaparzyć w 2 szklankach wody. Ponadto radzę przygotować mieszankę: nerwosol. Po ostygnięciu dodać dużo natki pietruszki. W wyżywieniu zdecydowanie ograniczyć mięso. krople nasercowe. Lekarz stwierdził. kminek i majeranek zmielone razem. Pić po jedzeniu 2 razy dziennie po łyżeczce od kawy na wodzie. ziele bratka. Należy dbać o codzienne wypróżnienie. kazał mi zażywać Validol. korzenia mniszka. dwóch powinna być wyraźna poprawa. ziela lubczyku. a nawet przez pewien czas całkowicie wyeliminować.

ziele bratka. Jak można je trochę obniżyć? Rozumiem. Ponadto należy pić krople: l buteleczkę wyciągu z jemioły. stanowi to porcję dzienną. Przeżyłem zawał serca. jaki tryb życia prowadzić. kłącza perzu. aby wzmocnić organizm. Przy Pani kłopotach bardzo ważny jest codzienny stolec. Jak się żywić. Wieczorem łyżeczka miodu na pół szklanki wody. Ponadto radzę zażywać w razie potrzeby 2 tabletki Convafort Forte wyciąg z konwalii. ale ile kaw dziennie zniosą moje nerki i wątroba. pić 2 razy dziennie po l łyżeczce na wodzie wyciąg z jemioły oraz wyciąg z kasztanowca razem zmieszane.Diacord. ruty. ziela krwawnika. jak mogę. lat 45. Piję jednak coraz więcej. zaparzyć 2 łyżki tej mieszanki w 2 szklankach wrzącej wody i wypijać. l buteleczkę wyciągu 20 z głogu oraz l flakon kropli nasercowych. A jednak stale towarzyszy mi strach przed następnym. Wszystkie te płyny razem zmieszać i używać 2-3 razy dziennie po 50 kropli. lat 41. kory kasztanowca. zwłaszcza jeśli masaż jest poprzedzony polaniem ciała zimną wodą. rumianku. Zawsze miałam niskie ciśnienie. Gdyby ta mieszanka ziołowa nie dawała pożądanych rezul358 . Także 2 razy po l łyżeczce Prostapolu. Ratuję się kawami. który podnosi ciśnienie i dodaje energii. złote krople i przy uczuciu osłabienia radzę zażywać 25 kropli. owocu kminku. Radzę więc pić zioła: morszczyn. PO ZAWALE Włodzimierz. Nie unikać umiarkowanego wysiłku. Należy wykluczyć palenie. Jestem gruba i mam wysokie ciśnienie. Jeżeli występuje nadciśnienie. wyciągu z kasztanowca. Wskazane są spacery. Najlepiej robić to pół godziny przed jedzeniem. Zioła zmieszać. jemiołę. Jeść skromnie. Bogu dziękuję. dodając po 50 g wymienionych ziół. wody. że jeszcze żyję. ziela skrzypu. Konieczne są codzienne stolce.NISKIE CIŚNIENIE Sabina. liścia poziomki. Rano pić 3 łyżeczki octu jabłkowego zmieszanego z pół szklanki wody + 2 łyżeczki miodu. wędliny i tłuszcze zwierzęce). Podobnie działa niemiecki preparat . Przy wszystkich spadkach ciśnienia atmosferycznego chodzę jak śpiąca królewna. aby utrzymać wagę. zaparzyć 3 łyżki tej mieszanki na 3 szkl. Masaż Shiatsu poprawi samopoczucie i niskie ciśnienie. kwiatu głogu. 2 opakowania Degrosanu. Rutisolu. że chce Pani również trochę schudnąć. a zwłaszcza serce. Dieta jak przy schorzeniach miażdżycowych (wykluczona wieprzowina. l opakowanie Sklerosanu wymieszać. Radzę dzień zacząć od szczotkowania całego ciała (od obwodu do serca). bo inaczej nie mogę pracować. melisy. wypijać tę porcję w ciągu dnia. WYSOKIE CIŚNIENIE Ewa. pić następującą mieszankę ziołową: 100 g ziela jemioły oraz po 50 g: serdecznika. lat 48. W aptekach homeopatycznych są do kupienia tzw. aby zapobiec chorobie prostaty. Jeżeli ciśnienie jest normalne.

łyżeczkę od herbaty. tj. Należałoby jednak zacząć leczenie od prawidłowego wypróżniania. Pomocne jest również zażywanie 2 razy dziennie po pół łyżeczki pasty Fitoven. Ten ostatni preparat radzę pić aż do zaniku miesiączki.wodę mineralną. Przy ostrych stanach zapalnych należy najpierw robić przez kilka dni okłady z rozgotowanej cebuli i dopiero potem przejść na okłady z kapusty. który dodatnio wpływa również na wątrobę. Zimą dobrze jest nosić 2-3 pary cienkich rajstop. Jeśli maść Arcalen nie przynosi poprawy. które wyrzuca się przed gotowaniem. ŻYLAKI NA NOGACH Janina.tatów. Gdyby tak było. . Żylaki pojawiły się jako drobne podskórne żyłki 7 lat temu. lat 30. Wagę skutecznie się traci wprowadzając raz w tygodniu dietę wyłącznie owocową i jako jedyny płyn . Proszę o podanie mi skutecznej metody leczenia żylaków kończyn dolnych. proponuję stosować Aeskulin (maść z kasztanowca). Obecnie są już bardzo mocno zarysowane i bolesne. radzę brać dodatkowo na noc l łyżeczkę Cholegranu zgodnie z recepturą na opakowaniu. dodając do wypijanych ziół. Występują one na udzie i łydce prawej nogi. Lekarz zapisał mi Arcalen. które należy lekko owinąć flanelką. radzę pić dwa razy dziennie po 50 kropli wyciągu z nagietka (Tinctura Calendulae). Dodatkowo należy zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Venescinu oraz 2 razy dziennie po 2 tabletki Rutinoscorbinu. iż mogą się pojawić zaburzenia hormonalne. Najlepsze są te zewnętrzne liście. Stan zapalny łagodzą okłady z rozmaglowanych liści świeżej kapusty kładzione na noc na nogi. Radzę więc zażywać na noc l łyżeczkę Cholegranu. Wiek wskazuje.

Przy takich schorzeniach zalecam zażywanie dwa razy dziennie jednej łyżeczki Reumogranu. Bóle kręgosłupa zmniejsza szczotkowanie ruchem kulistym (10 razy). Zażywać Cale granulati 2 łyżki raz dziennie oraz witaminę A + D3. że popijanie soku z surowej kapusty leczy zwyrodnienia stawów. zachowując kierunek od dołu do góry. oba preparaty należy popijać ciepłym płynem. po których boli mnie wątroba. popijając następującymi ziołami: 2 opakowania Reumosanu. Kontynuować smarowanie maściami rozgrzewającymi. lat 52. lat 65. stawów biodrowych. W domu śmieją się ze mnie. BÓLE KRĘGOSŁUPA Stanisława.SCHORZENIA GOŚĆCOWO-KOŚĆCOWO-REUMATYCZNE BOLĄ MNIE STAWY Irena. należy na noc brać jedną łyżeczkę od kawy Cholegranu. Na bolące kolana należy robić na noc okłady z rozmaglowanych liści kapusty. l Urosanu. 2 razy dziennie zażywać po 1/2 łyżeczki Fitolizyny. Korzystne jest również zażywanie raz dziennie dwóch łyżeczek Calcium Gluconicum oraz raz dziennie po trzy kapsułki witaminy A+D3. Sąsiadka natomiast namówiła mnie na masaże i trochę zaczynam chodzić. a następnie smarowanie maścią żywokostową. Szczotkowanie pomaga również na bóle stawów biodrowych. owinąć ciepłą flanelką. zesztywnienie kolan i palców u nóg. pietruszki. Od trzech miesięcy cierpię na silne bóle kręgosłupa. Coraz częściej na zmianę pogody bolą mnie stawy rąk i nóg. ale pomaga to na krótko. nie mogę też chodzić. które przyspieszyłyby leczenie? Jestem emerytką i muszę sobie dorabiać jako krawcowa. Radzę stosować na bolące stawy na noc okłady z rozgniecionych liści świeżej kapusty. że jestem najlepszą pogodynką. dwa razy dziennie po pół łyżeczki Fitolizyny. Jeżeli są zaparcia. Smaruję maściami rozgrzewającymi i owijam bandażem. Czy istnieją jakieś inne sposoby. co stanowi porcję dzienną. 4 kapsułki raz dziennie przez rok. kapusty. po czym owinąć flanelką dla zachowania ciepła. Lekarze stwierdzili zmiany w części lędźwiowej kręgosłupa i zalecili mi środki. Mieszankę zaparzać: 3 łyżki na 3 szklanki wody. Wszystkie te zabiegi z całą 361 . Cholagogi Nr 2 oraz po 50 g kory wierzby. Chcę tu dodać. liścia brzozy. Nie mogę pracować. Zioła i okłady stosować cierpliwie przez 6-8 miesięcy. Do odżywiania wprowadzić surówki z selera.

DZIECIĘCE BÓLE STAWÓW Danuta. że czas leczenia będzie długi. tyleż samo liści brzozy. Mięśnie wzmacniają kąpiele w kwiecie siana oraz drożdżach. Są one opuchnięte. nim ustąpią wszystkie bóle. Taki zastrzyk robi się kilka razy co 4-6 tygodni. W takich przypadkach radzę zażywać 2 razy dziennie po l łyżeczce Reumogranu. ale muszę uprzedzić. zaparzać 3 łyżki na 3 szkl. powinien je nosić przez całą dobę. Półkąpiel robić l raz w tygodniu. Ponadto zażywać wapno (Calcium Gluconicum) lub l łyżeczkę wapna ze zmielonych skorupek wiejskich jaj. Nerwosanu. Ból stawów zmniejszą okłady na noc z rozmaglowanych liści kapusty. Polowe życia choruję na gościec postępujący. kilka razy byłem w sanatorium. selera do 2 szklanek dziennie. Dwa razy leżałem w szpitalu. Kłopoty kuracji będą wynagrodzone powrotem do zdrowia. że można wyleczyć się cebulą. Dodatkowo. 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki Fitolizyny. Reumosanu. źle się czuje. Pomocne na stawy są okłady z rozgniecionych liści kapusty (owinąć flanelką). Mój 10-letni syn cierpi na bóle stawów. kapusty. Cholagogi Nr 2. l tabletkę dziennie Falvitu. Przy podwyższonym poziomie ASO można podawać co 4-6 tygodni l raz domięśniowo 2400000 Debeciliny po uprzednio wykonanej próbie uczuleniowej. jak jest to pokazane w następnej części książki. wywar wlać do wanny oraz dodać 1/2 kg drożdży. miodu). jestem pod stałą opieką poradni reumatologicznej i wszystko to na nic się nie zdaje. Sprawdzić badaniem krwi OB i odczyn ASO. lat 24. bo około 2 lat.pewnością pomogą na zwyrodnienia kostne. Z roku na rok jest coraz gorzej. Czytałem. Poszatkowaną główkę kapusty gotować w kilku litrach wody 5-10 minut. Kurację wspomaga jedzenie 3-4 gotowanych cebul dziennie oraz picie soków z marchwi. lat 30. Jeżeli syn pozostaje w domu. Zioła zmieszać. 362 . sprawdzić sprawność nerek. W takich okresach występuje u niego temperatura. do tego dodać 50 g kory wierzby. Czas trwania kąpieli 20 minut. Radzę pić zioła: 2 opak. trudno mu chodzić. polewać całe ciało i do łóżka. W miarę poprawy stanu wskazane są spacery. Lewitan 2 razy po 3 tabletki. poziom mocznika i kreatyniny. a także zrobić badanie moczu. aby leczenie było bardziej efektywne. może trochę gimnastyki. 3 kapsułki witaminy A+D3. a także Gastrogran 2 razy dziennie po l łyżeczce. Wskazane byłoby ssanie 3-4 razy dziennie po łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku na l szkl. proponuję masować obie stopy i kręgosłup tak. Asparginę 2 razy po 2 tabletki. GOŚCIEC POSTĘPUJĄCY Andrzej. wrzątku. wypić w ciągu dnia. aż podwyższony OB i poziom ASO wrócą do normy i stawy przestaną boleć.

Na stany depresyjne trzeba brać na noc po l łyżeczce Nervogranu. do 3 posiłków w tygodniu). a nawet trzy lata. Radzę też ssać 1/2 łyżki oleju słonecznikowego. Zmieszać je razem i zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki wody. Zioła zmieszać.MAMA CHORUJE NA GOŚCIEC Dorota. Na wszystkie chore stawy radzę robić na noc okłady z rozgniecionych liści kapusty. Należy zażywać przez cały czas zioła: Nerwosan. a zwłaszcza wieprzowiny. l łyżeczkę takiego wapna należy zażywać raz dziennie. Reumosanu. selera. Chodzi do różnych lekarzy. Kolano operacyjnie usztywnione. 2 opak. Od leków mam chory żołądek i trzustkę. Uprzedzam. Należy brać 2 razy dziennie po pół łyżeczki Fitovenu i popijać następującymi ziołami: l opak. Dopiero po tym oczyszczeniu zacząć brać zioła. Ponadto zalecam: 3 łyżeczki Calcium Granulatum i Klimaktogran 3 razy dziennie po l łyżeczce. stale łykając antybiotyki. lat 19. Zalecam szczotkowanie ciała 2 razy dziennie. kwiatu kocanki. że kuracja będzie długotrwała. 363 . mama choruje na gościec. Ponadto radzę szczotkowanie stawów biodrowych i również smarowanie maścią żywokostową. Reumosanu. dobrze jest również smarować bolące miejsca maścią z jadem pszczół (Apizartron). po czym smarowanie maścią żywokostową. Urosanu z dodatkiem 50 g kory wierzby. Leczenie będzie trwało długo. Czuję się. stosować dietę ryżową przez tydzień. bolą biodra. liścia melisy. Choruję od 13 roku życia na przewlekle zapalenie kości z czynną okresowo przetoką ropną. Pod krótszą nogę podbić w bucie dodatkowe obcasy. 3 kapsułki witaminy A+D3. gorącej wody. 1opak. Choroba nasila się częściej. poddaje się wielu badaniom. Cholagoga Nr 3. tyleż samo kwiatu kocanki oraz ziela jaskółczego i liści brzozy. Do tych ziół dodać po 50 g liścia brzozy. bo przy tym „objawiają się” węzły chłonne i występuje wysoka temperatura. lat 50. także kąpiel w drożdżach oraz zmiksowanych rozgotowanych liściach kapusty. aby była to porcja na cały dzień. Po tych preparatach ziołowych. Pomocne jest wapno. Wszystkie te dolegliwości w okresie klimakterium są zaostrzone. pietruszki. Do tego silna nerwica depresyjno-lękowa z bezsennością. Pomocne jest picie zagotowanych drożdży. zwłaszcza partii kręgosłupa od dołu do góry. To bardzo trudna i złożona dolegliwość. lecz ani lekarze. Leczenie dobrze byłoby zacząć od oczyszczenia przewodu pokarmowego. Odkąd sięgam pamięcią. ani badania nie mogą jej pomóc. Bardzo często leżę obłożnie chora. tiosiarczanu sodu rozpuszczonego w pół szkl. usta wypłukać. Chorą nogę okładać liśćmi rozmaglowanej kapusty. a także soków ze świeżej kapusty. dla wygody w termosie. dwa. ale najlepsze byłyby tu zmielone skorupki wiejskich jaj z cukrem. Kuracja olejem powinna trwać 16 miesięcy. wypijać na czczo l łyżkę 20-proc. Jest to jedna z odmian chorób reumatycznych. szyszek chmielu. noga krótsza o 6 cm. Proponowałabym uwzględnić w jadłospisie dużo zsiadłego mleka. dodając l kroplę Dentoseptu 2 razy dziennie po 20 min. kręgosłup. sera. jakbym miała wrzody. Ważne jest również znaczne ograniczenie spożycia mięsa (np. Druga noga zwyrodnienie stawu kolanowego. Również raz dziennie 3 tabletki witaminy A+D3. a także szczotkowaniu powinien poprawić się sen. Nerwosanu. kory wierzby. Cardiosan. jaskółczego ziela. 2 opak. zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki wrzącej wody i tę porcję wypijać w ciągu dnia. PRZEWLEKŁE ZAPALENIE KOŚCI Stanisława. Pozostałość wypluć. Degrosan.

wody i gotować przez 20 minut. Ponadto w trakcie okresów pić skrzyp przygotowany następująco: 2 łyżki ziela zalać 2 szkl. Garść słomy owsianej lub skrzypu gotować 20 minut. Lekarz pociesza mnie. W tym okresie należy spać w miarę potrzeby. już bez witamin. Dobrze działają okłady z kapusty na dół brzucha oraz wątrobę. czyli Tinctura Calendulae. Dopełnić do 2 szkl. Przez pół roku radzę popijać dwa razy dziennie po łyżeczce od herbaty wyciąg z nagietka. że pierwszy mój syn urodził się i jest dzięki Bogu zdrowy. Nasiadówki przed spaniem nad wywarem ze słomy owsianej lub skrzypu. wstawić w garnku dopasowanym do miski sedesu. i wypić tę porcję w ciągu dnia. Pół roku temu urodziłam drugiego syna. Nasiadówki powtarzać przez 7-8 dni codziennie. przeżywam koszmar. że to przejdzie po urodzeniu dziecka. Dostarcza on wielu enzymów i witamin. odpoczywać. Nie mam siły dłużej cierpieć.geny. okryć się prześcieradłem i kocem. W mojej rodzinie ani też w rodzinie mojego męża nie wystąpił wcześniej przypadek takiej choroby. lat 19. Po parówce okład ze świeżej kapusty na podbrzusze + suche opakowanie i do łóżka. siedzieć nad parą 20 minut. rozmaglowanej kapusty. Byłoby dobrze. Radzę zażywać wyciąg z nagietka (Tinctura Calendulae) 2 razy dziennie po łyżeczce od herbaty przez kilka miesięcy. również 2 razy dziennie zażywać po 3 kapsułki witaminy A+E. 365 . ciepło owinąć. CHCĘ URODZIĆ ZDROWE DZIECKO Iwona. Od 5 lat. to jest od pierwszej miesiączki.2 łyżeczki. W czasie okresu dosłownie gryzę palce z bólu. bez ceratki. jeść dużo owoców i jarzyn. Nadmieniam. co wzmocni organizm płodu i matki i zapobiegnie chorobom. Przyczyna . dbać o codzienny stolec. Wskazane jest zażywanie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym przez całą ciążę.SCHORZENIA KOBIECE BOLESNE MIESIĄCZKI Jolka. I jeszcze jedno: moje okresy są bardzo nieregularne. Przez cały okres ciąży należy brać wapno Calcium Gluconicum . lat 25. Rozmawiałam z wieloma lekarzami. gdyby Państwo obydwoje w momencie poczęcia byli w dobrym stanie fizycznym i psychicznym. który żył tylko 12 dni. Diagnoza lekarska brzmiała „rybia łuska”. którzy stwierdzili że nic nie mogą mi w tej kwestii poradzić. Robić codziennie przez dwa miesiące na noc okłady na podbrzusze ze świeżej.

Na utratę mleka stosuje się następujący sposób: podwiązuje się wysoko piersi dwiema ściereczkami lnianymi lub dwiema pieluszkami ułożonymi na krzyż. Zmieszać wszystkie razem i zaparzać 3 łyżki mieszanki na 3 szkl.19. Zażywa się 3-4 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. Tamponów można używać wówczas.5 roku temu urodziłam dziecko. GUZY NA PIERSI Irena. ale nie chcą zniknąć. Fitolizynę 3 razy dziennie po pół łyżeczki. gdy dziecko miało 6 miesięcy. zmieniam bieliznę osobistą i wstyd mi się przyznać. Co robić? Mam dwoje dzieci. Cebula musi być świeżo gotowana każdego dnia. Przy mastopatii mogę zaproponować kurację. Mammografia wykazała guzy na lewej piersi. Bardzo pomocny jest codzienny masaż stref refleksyjnych na stopach: 21. 43. W ostudzonej mazi cebulowej moczyć tampon. Przestałam karmić. Cholagoga Nr 2. 49.starać się nie denerwować. która ma działanie przeczyszczające i jeden dzień pozostawać bez jedzenia. rozgotować cebulę do miękkości. Miód przygotowuje się łącząc 100 g pyłku kwiatowego ze szklanką miodu propolisowego. zakładać tampon dopochwowo na noc. lat 47. mam grzybicę pochwy. Jestem przerażona. Nerwosan. 22. Proponuję robić na noc na piersi okłady z rozgniecionych liści świeżej kapusty. Zaczęłam moczyć dolną partię dala w rumianku co odrobinę łagodzi bóle. 18. na jego czubek dać odrobinę maści propolisowej. 24. Proponuję kupić gotowe tampony OB. To stary sposób. Po kilku dniach powinna Pani pozbyć się upartego grzyba. GRZYBICA POCHWY Hanka. Prowadzę czysto dom. Czy jest sposób bardziej skuteczny? Wstydzę się iść do lekarza. ale w piersiach mam ciągle resztki mleka. Są to dosłownie kropelki. Na wieczór zażywać l łyżkę gorzkiej soli (w aptekach). Jednocześnie zażywać wyciąg z nagietka 2 razy dziennie po łyżeczce. lat 26. że to jest rak i wytną mi pierś. 40. ale ciągle skuteczny. Pić następujące zioła: Urosan. lat 25. 23. po czym dla ciepła owinąć flanelką (bez folii). 39 (który opisuję w następnej części książki). Radzę przebadać się u onkologa. jeżeli nie używa Pani spiralki. 15. myję się codziennie. JAK STRACIĆ MLEKO? Anna. 366 . wody. Reumosan.16. 17. Po miesiącu zabiegów ponownie zrobić mammografię. Wypić w ciągu dnia. 2. która nie wymaga interwencji chirurgicznej.

Natychmiast po otrzymaniu tego wyniku córka poszła do lekarza. 23. a ja już boję się. który stwierdził. po czym owinąć ciepło. Skuteczny jest również masaż stref refleksyjnych na obu stopach: 36. Od 10 lat cierpię na choroby kobiece. Moja córka od 13. środek ten kupuje się bez recepty w aptekach homeopatycznych. w związku z tym przyjmowała różne leki hormonalne.KRWAWIĘ BEZ PRZERWY Danuta. 2 łyżki tych ziół zalewa się 2 szklankami wody i gotuje przez 20 minut. Lekarze stwierdzili zaburzenia hormonalne. 19. Codziennie masować 30 minut obie stopy (opis masażu w następnej części). że bez leków krwawię bez przerwy. że między jednym a drugim okresem wszystkie dolegliwości ustąpią. 38. 38. 40. lat 37.41. choroba postępuje dalej. że ten stan nie ma wpływu na tak obfite krwawienie.40. 49. W trakcie miesiączki i przy każdym krwawieniu zalecam popijanie wywaru ze skrzypu. Radzę także zażywać Sylimarol 2 razy po jednej tabletce oraz Hemofer 2 razy po dwie tabletki. KRWOTOCZNE MIESIĄCZKI Stanisława. 22. Po okresie spada jej hemoglobina do 60 procent. W wyniku badania ultrasonograficznego stwierdzono w lewym jajniku torbiel o średnicy 28 mm. Radziłabym też robić na noc okłady na krocze i podbrzusze z rozgniecionych liści świeżej kapusty. Nie należy masować stóp w czasie krwawienia z dróg rodnych (opis masażu w następnej części). że chociaż od 10 lat jestem pod stałą kontrolą lekarską. 50. a nawet poniżej. żeby nie skończyło się to czymś gorszym. dopełnić gotowaną wodą do dwóch szklanek i pić codziennie w trakcie trwania miesiączki. Popija się 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. Stosować akupresurę stóp. Od pierwszej miesiączki córka była leczona. Radzę zażywać 2 razy dziennie po 50 kropli Calenduli D2. Co lekarze na to? Otóż początkowo twierdzili. Najlepiej kupić gotowy w aptece i zamoczyć w cebuli. Tampon lekko odcisnąć. Dwa razy dziennie zażywać po 50 kropli wyciągu z nagietka (Tinctura Calendulae). na sam czubek nałożyć odrobinę maści propolisowej. problem mój polega na tym. które kładzie się bez ceratki na podbrzusze na noc i dla utrzymania ciepłoty okrywa flanelką. Okresy te stały się dla mnie i dla niej koszmarem. bez ceratki. Proszę mi poradzić co robić. nr receptorów: 21. aby temu zapobiec. 367 . tj. 24. po l łyżeczce od herbaty. 39. Jeśli nie. 15. W dolegliwościach tych pomagają również okłady z rozgniecionych liści kapusty. obecnie USG wykazuje powiększenie macicy o charakterze mięśniakowatym.50. Co drugi dzień należy dopochwowo na noc zakładać tampon zmoczony w rozgotowanej na gęsto cebuli. lat 38. Można go również przygotować samemu: kwiaty nagietka lekarskiego zalewa się spirytusem na 2-3 palce powyżej warstwy kwiatów i trzyma w ciemnym miejscu przez 2 tygodnie. Sądzę. Czyli wszystko wskazuje na to.39. Radzę pić skrzyp: 2 łyżki na 2 szklanki wody. gotować przez 20 minut. Trzy razy miała krwotok. to przedłużyć kurację o następny miesiąc. 18. roku życia cierpi na krwotoczne miesiączki. że to zmiany hormonalne. Kuracja ta powinna zahamować krwawienie. Leczenie okazało się mało skuteczne. która na każdy dzień musi być świeżo gotowana.

o czwartej rano silny „atak ciepła” wyrywa mnie całkowicie ze snu. zażywać dodatkowo Stilbestrol lub Dienoestradiol po l mg w środy i soboty po l tabl. Ostatnio stosowałam: skrzyp. Mieszanka ta ma właściwości przeciwkrwotoczne. po jedzeniu 3 razy dziennie. robię się czerwona i jest mi okropnie gorąco. Dla wzmocnienia działania można na tym wywarze zaparzać rdest ostrogorzki i krwawnik. zażywać również 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu. Mam zioła rdestu ostrogorzkiego. Mam regularne miesiączki. lat 47. a także jedzenie dużych ilości natki pietruszki i koperku. Powinni Państwo oboje być w dobrej formie w momencie poczęcia. Jeśli dolegliwości nie miną w ciągu 2-3 miesięcy. Według informacji lekarza na macicy mam guz wielkości śliwki. W okresie przekwitania zaczęłam cierpieć na częste ataki duszności. Straciłam moje dziecko w 26 tygodniu ciąży choć byłam od 6 tygodnia pod opieką lekarza. Na te dolegliwości pomocne jest zażywanie 2 razy dziennie po l łyżeczce Klimatogranu i Nerwogranu. Co godzinę pojawia się męczący „wybuch”. Mam wielkie trudności z donoszeniem ciąży. Już obecnie powinna Pani brać 2 razy dziennie po l łyżeczce wyciągu z nagietka. np. iż odkleiło mi się łożysko. Na dół brzucha radzę na noc kłaść okłady z rozgniecionych liści kapusty. jasnotę i nagietek. Ponadto należy dbać o właściwe wypróżnianie i prawidłowe oddawanie moczu. Niezbędna jest akupresura stóp: punkty macicy i jajników znajdują się po obu stronach pięt. Sądzę. ale bardzo obfite od najmłodszych lat do tej pory. gdyż możliwe. które działają krwiotwórczo i uzupełniają ubytek krwi. W nocy budzą mnie dolegliwości. W szpitalu dostałam silnego krwotoku i po operacji cięcia cesarskiego wynikło. STRACIŁAM DZIECKO Aniela.MIĘŚNIAK NA MACICY Helena. Dotychczas nie byłam poddana leczeniu ani zabiegowi. PRZEKWITANIE Alina. po łyżce każdego z tych ziół. krwawnik. powodujący obfite miesiączki. że guz. Do odżywiania powinno się wprowadzić dużo surówek. lat 53. że w obrębie narządów rodnych są jakieś stany zapalne. o którym Pani pisze. Po zajściu w ciążę radzę brać wapno i pyłek kwiatowy z miodem propolisowym 368 . lat 32. Proponuję. Chciałabym przy następnej ciąży dopomóc sobie. aby pić skrzyp w czasie miesiączki: 2 łyżki ziela gotuje się w 2 szklankach wody przez 20 min. Dziecko żyło 3 godziny. Uważam za niezbędne również picie soku z pokrzywy. to mięśniak. Obecnie nie krwawię. i wypija w ciągu dnia. naturalnie nie masuje się ich w czasie miesiączki.

która poprawi pracę węzłów limfatycznych i gruczołów: 60 kropli na mleko. że Pani doktor może mi pomóc. Mama zaczęła chorować od czasu. potem przerwa aż do następnego miesiąca. duszności i częste ataki dreszczy przechodzących w drgawki. Pracę jajników poprawia popijanie po l łyżeczce od herbaty 2 razy dziennie Tinctury Calendulae (wyciąg z nagietka) oraz zmielonego kwiatu jasnoty białej i koniczyny białej. wodę pół godziny przed jedzeniem przez 10 dni w miesiącu. że zatkany nos wynika z chorych zatok. 22..torbiele na piersiach. Byłabym za tym. pojawiało się wysokie ciśnienie. 43 i węzły limfatyczne na obu stopach (opis w następnej części). lat 26. 3 łyżki tej mieszanki zaparzyć w 3 szklankach wrzątku i popijać przez cały dzień. aby popijać również dwa razy dziennie naftę. Wnętrze nosa można smarować maścią propolisową i zakrapiać 3 krople witaminy E. Łyżeczkę każdego z tych ziół należy brać 2 razy dziennie po jedzeniu. 19. Kiedy to następowało. dlatego też radziłabym ssać 2 razy dziennie olej słonecznikowy: 1/2 łyżki przez 20 min. Cardiosanu. TORBIELE NA PIERSIACH Grażyna. jakby to był chroniczny katar.! opak. Takie przykre objawy związane są z przekwitaniem. Degrosanu z dodatkiem 50 g morszczynu i 50 g bratka. miodu). radzę popijać mieszanką ziołową: 2 opak. TRUDNY OKRES PRZEKWITANIA Ilona. Cholagogi Nr 2. cukier lub. l opak. Omdlenia. Sądzę. po czym owijać flanelką. ze względu na brak szczegółowych danych. lat 46. Reumogran i Nerwogran.5-6 razy dziennie po łyżeczce od kawy (100 g pyłku na l szkl. Kuracja olejem powinna trwać 16 miesięcy. Byłoby jeszcze lepiej. Mieszanki przygotowanej w równych proporcjach bierze się tyle. Nic więcej nie mogę polecić. co na końcu noża i popija ciepłym płynem. 18. Radzę pić zioła: Klimaktogran. pozostałość wypluć. Mam stale powtarzające się cysty . To schorzenie trapi mnie już 21 lat. 24. Jeżeli Pani jest tęga. w czasie którego wszystkie słabsze organy 369 . Pomocne byłoby popijanie soków warzywnych oraz masaże ciała. Wierzę mocno. Mam za sobą 4 operacje i na tym nie koniec. Należy stosować na noc okłady z rozgniecionych liści kapusty na piersi i dół brzucha. Przed miesiączką zażywać 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki Fitolizyny. Masować 30 minut dziennie punkty na stopach 21. kiedy weszła w okres przekwitania. gdyby pyłek kwiatowy z miodem mogli Państwo brać obydwoje przez miesiąc przed planowanym poczęciem. Ważne jest również poprawienie trawienia i przemiany materii. 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu oraz Aspargin 2 razy dziennie po 2 tabletki. usta wypłukać. Bez kropli do nosa nie może oddychać. Boli ją głowa w czole i ciągle ma zatkany nos. Wtedy to pojawiło się nadciśnienie tętnicze (180-220 mmHg) i przy tym silne bóle głowy.

Doraźnie może pomóc woskowanie. Funkcjonowanie jajników poprawia zażywanie mieszanki ziół: 50 g jasnoty białej. Może pomogłyby zioła. 100 g nagietka. Zna370 . że pomocne byłoby popijanie Calenduli D2 lub dużo tańszej Tinctury Calendulae (wyciąg z nagietka) produkowanej przez Herbapol. Przy zaparciach stolca zażywać na noc l łyżeczkę Cholegranu oraz rano lub na noc 4 łyżki otrąb do zupy lub z gorącym mlekiem. brzuchu. Krople zmieszać do l butelki i używać 3 razy po 50 kropli na wodzie. Na twarzy . zażywać 2 razy dziennie po l łyżeczce... jak się ich pozbyć. które wykonuje się w gabinecie kosmetycznym. Można również stosować na podbrzusze okłady z kapusty.. przygotowane następująco: kilka łyżek skrzypu lub słomy owsianej lub siana z dodatkiem Septosanu oraz mięty zalać 3 litrami wrzątku. a także zażywać 2 razy dziennie po łyżeczce od herbaty wyciągu z nagietka (Tinctura Calendulae). Rutisol 2 fl. Wstydzę się chodzić z odkrytymi nogami rękami. ale lekarze nie są pewni.co sugerują lekarze. Ubieram się ciepło. więc nie wiem dlaczego. Stwierdzono u niej 3 lata temu na macicy cystę wielkości cytryny. o którym napiszę. gotować 10 min. Garnek wstawić do sedesu i siedzieć nad nim 20 minut. Chciałabym zapytać. TWARZY Aśka. Wyciąg z jemioły 2 fl. czy to jest cysta czy mięśniak (nawet po badaniach USG).plecach. ZAPALENIE JAJNIKÓW Elżbieta. Także pomocna tu będzie akupresura stóp (opis w następnej części). Sądzę. wyciąg z kory kasztanowca 2 fl. 50 g koniczyny białej. lat 17. WŁOSKI NA RĘKACH. Proponuję stosować nasiadówki nad parą. a na rękach i nogach są znacznie większe. ZIOŁA NA MIĘŚNIAKI Ewa. Ponadto proponuję kłaść na noc na podbrzusze okłady ze świeżej kapusty. nawet piersiach mam dużo małych włosków. Od czasu do czasu bolą mnie jajniki. NOGACH. czy konieczna jest operacja . jest dość pilny. Dawkowanie jest następujące: dwa razy dziennie po 50 kropli. popić ciepłą wodą. Problem. Włoski są objawem zmian hormonalnych. Moja mama ma 41 lat.zaczynają szwankować. Nerwosol 2 fl. lat 31. Zioła zemleć z cukrem. Proszę. napiszcie. Później się z tego wychodzi i kobieta jest często sprawniejsza niż była. Obecnie jest jak pomarańcza.

49. ale dodatkowo wzbogacam go innymi zabiegami. Przy tym schorzeniu stosuję dla swoich pacjentów wymieniony zestaw ziół. I tak radzę kłaść na dół brzucha okłady z rozgniecionych liści ze świeżej kapusty. Kurację przyspiesza masaż stref refleksyjnych na stopach: 22. 16. najlepiej na całą noc. że moja mama jest bardzo delikatna i źle zniosłaby pobyt w szpitalu. do których napar przygotowuje się z Septosanu i mięty. Powinnam chyba dodać. 18. 24. 40. . liść brzozy. 17. 38. liść borówki czernicy. 50. 23.lazłam receptury ziołowe o. Klimuszki. ziele tasznika. kwiat kasztanowca. ziele rdestu ostrogorzkiego. Skuteczność kuracji zwiększają 15-20-minutowe nasiadówki. Na mięśniaki: kłącze pięciornika. 39 (opis w następnej części). ziele jemioły. 15. korę kaliny koralowej. ziele skrzypu polnego. 19. Cz.

płacz ma doniosły. że lepiej jest zapobiegać miażdżycy niż leczyć skutki. Rozumiem. natomiast gdy się przewróci. że córka będzie normalnie chodzić. ale rozwój umysłowy ma opóźniony. Sądzę.SCHORZENIA NEUROLOGICZNE CIĄGLE Ml SIĘ RUSZA GŁOWA Zofia. Jesteśmy z żoną młodym małżeństwem. chorobie. ale słów nie wymawia. że byłoby najlepiej rozpocząć kurację od wzmocnienia dziecka przez zażywanie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku na l szklankę miodu propolisowego) 3-4 razy dziennie po łyżeczce od kawy. ale sytuacja wcale się nie poprawia. Ta choroba świadczy. Pomocne jest również picie kleiku z siemienia lnianego. Dodatkowo dobrze jest zażywać l tabletkę dziennie Nacomu lub Parcopanu oraz Aspargin 2 razy po 2 tabl. a gdy postępuje i trzyma się czegoś. Cavintonu oraz picie 2 razy dziennie po l łyżeczce Boragoglandyny. Choroba nasila się. Choruję na kręcz karku i ruchy mimowolne. Stan ten zależny jest od zmian miażdżycowych w tętnicach mózgowych. CHCĘ POMÓC DZIECKU Stanisław. nie mogę nic robić. co prowadzi do zaburzeń ruchowych. dostawałam środki przeciwbólowe i na tym się kuracja kończyła. które nie mają ubocznych. brałam leki. co zmniejsza drgania powodujące zmęczenie mięśni. 2 razy po 2 tabl. u mnie zaś szukają Państwo naturalistycznych metod leczenia. DOTKLIWE BÓLE GŁOWY Alina. moczopędnych i żółciopędnych (gotowe mieszanki w aptekach). Badania lekarskie stwierdzają. Moja 2-lelnia córka nie może sama chodzić. Kuracje wspomaga picie ziół przeciwmiażdżycowych. Rozumie wszystko.. negatywnych skutków i mogą być stosowane z innymi lekami. W leczeniu pomocne jest zażywanie 3 łyżeczek dziennie zmielonych nasion wiesiołka. mimowolnych. Od 6 lat odczuwam częste i dotkliwe bóle głowy oraz oczu. Bardzo mnie to męczy. 373 . co się mówi. lat 53. lat 30. Citrus limon Burm. że dziecko pozostaje pod opieką pediatry. chcielibyśmy naszemu dziecku udzielić najdalej idącej pomocy w jej. raptem chwieje się i przewraca. Byłam 3 razy w szpitalu. lat 58. bo mi się ciągle rusza głowa.

ciągle się tam uderzał. Nerwosanu. co pozwoli oczyścić głowę ze stanów zapalnych. Zamoczyć gazę. Kuracja olejem powinna trwać ponad rok. pozostałość wypluć. Od dłuższego czasu drga mi powieka lewego oka. Wszystkie składniki wymieszać i parzyć 3 łyżki na 3 szklanki wrzątku. rezygnując przy tym z wieprzowiny na rzecz kurczaków.a badanie komputerowe mózgu wykazało zanik kory w obrębie płatów czołowych oraz nieznaczne poszerzenie komór bocznych. Codzienny posiłek powinien zawierać dużo jarzyn gotowanych i surowych oraz owoców. Reumosanu oraz po 50 g jemioły. który przygotowuje się zaparzając przez 5 minut pół łyżeczki ziela w 1/3 szklanki wrzącej wody. Leczenie w tym przypadku musi mieć charakter kompleksowy. Trwało to kilkanaście sekund. Wskazane byłoby ssanie oleju słonecznikowego: pół łyżki 3 razy dziennie ssać przez 15 minut. Krzyś jest dzieckiem bardzo ruchliwym. Radzę więc ograniczyć spożywanie mięsa do dwóch posiłków w tygodniu. cielęciny i wołowiny. Jestem osobą nerwową i wrażliwą. KRZYŻ PO URAZIE Anna. lat 24. na noc. powoduje takie objawy. co spowodowane jest drganiami. lat 28. zimne wypić na noc. z której zrobić kompres na oczy i trzymać go przez całą noc mocując opaską na oczach. W kuracji ważną funkcję pełni picie ziół. DRGANIE POWIEKI Dorota. Martwi mnie to. czyli kuracji musi towarzyszyć właściwa dieta obniżająca poziom cholesterolu. Przygotować należy następującą mieszankę: po jednym opakowaniu Sklerosanu. gdyby mogła Pani przez 2-3 miesiące całkowicie zrezygnować z mięsa i wywarów mięsnych. Cholagogi Nr 3. roku doznał wielu urazów w czoło po stronie lewej. co stanowi porcję dzienną. Jest to przejściowe. Byłoby najlepiej. Drganie powieki ma charakter nerwicowy i świadczy też o braku magnezu. zwłaszcza na miejsce. Na początku września. Dla poprawienia wzroku należy przykładać napar ze świetlika. codziennie przez 2 miesiące. który się jeszcze nie wessał. co poprawi regularność stolca. kory kasztanowca i ziela ruty. wszędobylskim. Do odcedzonego i chłodnego naparu dodać miód w ilości ziarnka grochu. ale po pewnym czasie znów powraca. które było potłuczone. Wskazane byłyby okłady z rozgniecionych liści kapusty na głowę. „Domowego przedszkola” nagle mojemu synkowi wykrzywiły się usta w lewą stronę i zaczął dzwonić ząbkami. że choroba dziecka może mieć związek z doznanymi uderzeniami i krwiak. Synek około 5. wypłukać usta po zabiegu. choć czuję się coraz gorzej. wszystko pamiętał. Circulosanu. Cardiosanu. Sądzę. rano w czasie oglądania. Należy zażywać Aspargin 3 razy dziennie po 2 tabletki oraz pić gotowane drożdże: l łyżkę zagotować w pół szklanki wody. Przez pewien okres chodził z guzem na czole. Pozostały napar wypić. Leków żadnych nie otrzymałam. 374 . Synek był przytomny. gdyż lewe oko mam już trochę skośne.

Mogą wynikać z nie wyleczonych zatok lub kłopotów z trawieniem.głowę owinąć ciepłą chustką. Nie pomagają mi wówczas żadne środki przeciwbólowe. Pomocny byłby wyciąg z kasztanowca: 2 razy dziennie po 10 kropli na wodę. jeśli zaś nie . Migreny mogą mieć różne przyczyny. Na te ostatnie kłopoty najbardziej pomocny jest masaż. Kuracja ta powinna pomóc. Po pięciu latach poruszam się z trudnością z powodu niedowładu kończyn 375 . Od kilku lat cierpię na migrenę. Wskazane jest smarowanie spirytusem bursztynowym skroni.trzeba będzie zastosować zioła jak przy padaczce. jak przy zmianach zwyrodnieniowych kręgosłupa. Na kurcze w łydkach pomagają także okłady na noc przez 10-14 dni z rozmaglowanych liści świeżej kapusty + suche opakowanie bez ceratki. co ułatwi wessanie krwiaka. Leczenie ostróg jest takie samo. Myślę. NIEDOWŁAD NÓG Jerzy. Pomocne jest obłożenie głowy rozgniecionymi liśćmi świeżej kapusty i owinięcie ciepłą flanelką. Przyczyną mogą być też zmiany w odcinku szyjnym kręgosłupa. płatków usznych i podstawy czaszki. że dziecko powinno zażywać 2 kapsułki dziennie witaminy A+D3 oraz 2 łyżeczki Calcium Gluconicum. Dla uśmierzenia bólów w piętach można je kąpać w „wodzie życia” (mocz) 20 minut codziennie przez 7 dni. Migreny są często połączone z torsjami. a później trudności w chodzeniu. Śmieją się ze mnie. MIGRENA Sława. ostrogami? Kurcze w łydkach związane są raczej z brakiem magnezu i potasu. Początkowo zaczęło się od zmęczenia nóg i opadania lewej stopy. Należy dość mocno uciskać głowę chustką zawijaną poprzez czoło do tyłu głowy. Także płukanie pęcherzyka żółciowego z błota żółciowego może poprawiając trawienie wyleczyć z ataków migreny. Czy te dolegliwości związane są z tzw. Pomocny jest również masaż Shiatsu lub akupresura stóp. że cierpię na arystokratyczne choroby ale ja cierpnę ze strachu. KURCZE W ŁYDKACH Anna. lat 47. Korzystne byłoby również popijanie herbatki z dziurawca z melisą. Pić 3 razy w tygodniu rano na czczo sok z 1/2-1 cytryny + 2 łyżki oliwy z oliwek + 2 łyżeczki Cholesolu + 30 kropli Solarenu + 1/4 szklanki gorącej wody. Cierpię od kilku lat na bolesne kurcze w łydkach. Muszę się położyć do łóżka z kompresem na głowie i leżeć przez cały dzień. Powinno się brać Aspargin 2 razy po 3 tabletki przez 2-3tygodnie. kiedy zaczynam czuć ucisk na skroniach. lak że nie mogę chodzić. lat 67. lat 30.

aby wykluczyć nadczynność tarczycy. bo mają więcej cennych wartości. Dodatkowo zażywać Lewitan Mel. NISZCZĄ MNIE NERWY Krystyna. albo klasyczny bardzo lekki masaż. Kąpiel w drożdżach dodaje energii i witalności. Można je przyrządzać oddzielnie. Ostatnio zauważyłem drżenie mięśni na całym ciele. pietruszka. że stolec będzie prawidłowy. Sokoterapię należy rozpoczynać od pół szklanki dziennie. należy na śniadanie jeść kiełki i otręby pszenne (po 4 łyżki) zmieszane ze zmielonymi nasionami wiesiołka i zalane mlekiem. jarzyn gotowanych i surowych. po jedzeniu. len sposób żywienia powinien sprawić. marchewka. 376 . Gdy cos jest nie po mojej myśli. Jeżeli mimo wszystko będą kłopoty. czy chory nie śpi na żyle wodnej. Nerwy mnie wykończą. Wskazane są masaże albo Shiatsu (przedstawione w mojej książce „Zdrowie przez dotyk”).. Od pewnego czasu boli mnie serce. Należy zrobić badania. że u podstaw schorzenia leży nieprawidłowe żywienie. Czasem przestawienie łóżka w inne miejsce powoduje dużą poprawę zdrowia. W diecie należy wykluczyć wieprzowinę. Radzę zażywać dwa razy dziennie po jedzeniu po łyżeczce Nerwogranu i Gastrogranu. Zanikają mięśnie łydek i ud na skutek niedomagań nerwów strzałkowych. Pić codziennie na noc przez 2 miesiące l łyżkę drożdży zagotowanych w pół szklanki wody. 20 minut siedzieć i polewać całe ciało. ciemnego chleba. marzną mi one szybciej. zaraz się denerwuję. czas trwania 1-2 miesiące.. ani ich zginać. nie mogę jeść. co jest ważne. powłóczę nogami. Korzystne działanie ma masaż szczotką w trakcie kąpieli od obwodu do serca.1/2 kg drożdży. lat 29. czyli z melisą: 2 razy po 4 tabletki po jedzeniu. ponadto l łyżeczkę Cholegranu na noc. Lewitan 2 razy 4 tabl. Najważniejsze w tej kuracji jest picie dużych ilości soków jarzynowych. coś mnie ściska za gardło. Razem z Lewitanem należy brać Asmag albo Aspargin 3 razy po 2 tabl.dolnych. które idą od żołądka. Nie mogę stać na piętach ani na palcach. seler. dynia. jakieś kłucia. Przy wzroście 165 cm ważę 52 kg. Wiesiołek można zażywać w kapsułkach. Dla poprawienia pracy wątroby wskazany jest Sylimarol 2 razy l tabl. po jedzeniu oraz Asmag 2 razy 2 tabl. miewam jakieś nieuzasadnione lęki. nogi w tych miejscach są już dużo szczuplejsze. po jedzeniu. i na ten stan nałożyła się infekcja. Na noc radzę pić zimne zagotowane drożdże: l łyżkę zagotować w 1/2 szklance wody. Sprawdzić. aby uregulować wypróżnienie. ograniczyć mięso. Pomocne byłyby kąpiele z dodatkiem rozgotowanej kapusty oraz okruszków siana z łąki bez nawozów sztucznych -t. Jestem bardzo nerwowa. a dodatkowo brać 5-6 razy dziennie l łyżeczkę od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu propolisowego). wprowadzić natomiast dużo twarogów. Sądzę bowiem. radzę jednak szukać polskich preparatów. które spowodowało braki w organizmie. Można je jeszcze wzbogacić dodając 50 dag drożdży. można też łączyć. Dla wzmocnienia organizmu proponuję Falvit 2 razy l tabl. aby dojść do 2 litrów. Od urodzenia córki mam problem ze zdrowiem. pobolewa mnie lewa łopatka. takich jak kapusta.

choć długo trwało. kwiat lawendy. Moja bratowa ma 33 lata i od 4 lat choruje na stwardnienie rozsiane. Ma 32 lata i skończyło się dla niej życie. Ponadto po jedzeniu zażywać wiesiołek polski . Mam serdeczną przyjaciółkę.5 łyżki na 1. że jest to padaczka poporodowa. ziele ruty. 2 razy dziennie po 4 tabletki. potem 7 dni przerwy w kuracji naftą i powrót do zażywania nafty przez 14 dni. W moim przekonaniu jedną z przyczyn tej choroby jest niedobór magnezu. aby okrywała odcinek szyjny kręgosłupa i całe prawe ramię. szyszki chmielu. Od półtora roku już nie chodzi. kwiat kocanki. Bardzo chciałabym jej pomóc. Lecznicze działanie ma stałe noszenie poduszki gorczycowej na prawym ramieniu. zagotować. Po operacji wystąpił paraliż prawej strony ciała. korzeń kozłka lekarskiego. która 5 lat temu przeszła operację mózgu (usuwano jej krwiak). Ona straciła już wiarę. STWARDNIENIE ROZSIANE Maria.5 szklanki. Radziłabym zażywać 60 kropli nafty 2 razy dziennie pół godziny przed jedzeniem przez okres 14 dni. liść pokrzywy. korzeń łopianu. W chwili obecnej po 5 latach leczenia farmakologicznego i rehabilitacji pozostał jej niedowład prawej ręki częściowo prawej stopy oraz niekiedy zachwianie równowagi. W celu przywrócenia organizmowi potrzebnej ilości magnezu zalecam stosowanie produktów 377 . PADACZKA POPORODOWA Agnieszka. Straciła nawet głos. Ponadto radzę pić 2 razy dziennie po 30 kropli wyciągu z kasztanowca oraz stosować masaże. nie zawsze można ją zrozumieć. Popijać przez cały dzień. ułożonej tak. liść melisy. liść orzecha włoskiego. Cztery albo pięć razy przebywała w szpitalu. W miarę poprawy stanu zdrowia zmniejszać dawki leków zaleconych przez neurologa. wody. Lekarze stwierdzili. leży. Po porodzie dwa lata temu zachorowałam na padaczkę. lat 24.preparat Oelparol 2 razy l lub Boragoglandynę 2 razy l kapsułka przez l miesiąc.NIEDOWŁAD RĘKI Krystyna. ziele dziurawca. który uległ wyparciu przez mangan z osłonek kamielinowych włókien nerwowych. ziele kurzego śladu. Dzieciom daje się 1. Radzę pić zioła: kora wierzby. mówi szeptem. nim lekarze ustalili diagnozę. pić zimne na noc) lub też Lewitan Mel. Dodatkowo przez cały czas kuracji zażywać gotowane drożdże (l łyżka drożdży na 1/2 szkl. Można ją umocować agrafką do ramiączek stanika. Po 50 g wszystkich ziół zmieszać i 3 łyżki tej mieszanki zaparzać na 3 szklanki wrzącej wody w termosie. że wróci do zdrowia i do normalnego życia.

także dla poprawienia przyswajania witamin i biopierwiastków zawartych w pożywieniu. do 50 g masła. A oto zalecana norma dzienna produktów spożywczych: do 125 g chleba z pełnego przemiału. soki i surówki. co i powoduje niedobór tych pierwiastków w ustroju. 500-700 g nasion słonecznika i orzechów. ZAPALENIE KORZONKÓW Stanisław.spożywczych o współczynniku G większym niż 100. Aby nie zatkać otworu odpływowego. ale wystudzone drożdże (l łyżka na pół szklanki wrzątku). Produkty. selera. Pomaga również spanie na twardym. W tym celu można zużyć zewnętrzne liście. których współczynnik G jest wyższy niż 100. wapń. l litr mleka dziennie. Mieszankę zalewa się gorącym mlekiem i po wystygnięciu dodaje zielony koper lub natkę pietruszki. Przygotowuje się go łącząc 100 g pyłku z jedną szklanką miodu. l raz dziennie 3 kapsułki witaminy A+D3. co likwiduje tę przyczynę. Dla wzmocnienia organizmu. Na noc należy pić zagotowane. Jest to stosunek magnezu do manganu według tablic FAO (na następnej stronie). np. żelazo i miedź. Śniadanie chorego powinno zawierać 4 łyżki otrąb pszennych lub zarodków pszenicy. Do powstania SM przyczynia się sytuacja. Calcium Gluconicum (wapno) 2 łyżeczki l raz dziennie. Wprawdzie enzym fitaza mógłby rozpuścić fityniany. że kręg nachodzi na miejsce i nie uciska boleśnie korzonka nerwu. ale z powodu spożywania pokarmów jedynie gotowanych ulega denaturacji. Kąpiel taka wzmacnia mięśnie. 2 łyżki płatków kukurydzianych lub owsianych. Przede wszystkim należy wzbogacić dietę dużą ilością surówek albo jeszcze lepiej soków. który można kupić w aptekach. Podobne działanie ma preparat Mumijo. l jajko. wlewa się ugotowaną kapustę do woreczka i całość wkłada do wanny. wpływa korzystnie na nerwy obwodowe 1 odżywczo działa na skórę. zaczynając od 50 g. miód propolisowy. 2 łyżeczki wiesiołka zmielonego plus 2 łyżki zmielonego siemienia lnianego. niezbędne jest ssanie 7-8 razy dziennie l łyżeczki od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym. Powinno się ją brać 2 razy w tygodniu. Stąd w mojej kuracji ważne miejsce zajmują surowe soki i surówki ze świeżych jarzyn i owoców. Czasami zwisy na drążku powodują. które wyrzuca się przed spożyciem. cynk. kapusty. 10 g Mumijo rozpuszcza się w szklance pełnocukrowego soku i rano oraz w południe l łyżeczkę od herbaty dodaje się do zimnej herbaty lub wody. 1-2 łyżeczki Cholegranu raz dziennie. że z bólu nie mogę się poruszać. Cierpię od dawna na zapalenie korzonków nerwowych. gdy wraz z pożywieniem przedostają się do jelit nierozpuszczalne fityny wiążące i wydalające magnez. Ponadto należy zażywać: Aspargin 2 tabletki 3 razy dziennie. pietruszki. po czym smarować maścią żywokostową. Do kąpieli powinno się również dodawać drożdże (25 dag na pół wanny) oraz ugotowaną i zmiksowaną kapustę. Są okresy. Należy więc dwa razy dziennie masować szczotką kręgosłup od dołu do góry 10 razy. Co mam robić? To wynik zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa. Te ostatnie spożywane przez dłuższy czas rozpuszczają występujące w mózgu i rdzeniu kręgowym złogi z krzemianu manganu. kończąc na 2 litrach dziennie. są korzystne dla chorych na SM. Przez cały okres występowania tej bolesności wskazane jest noszenie poduszki gorczycowej 378 . lat 50. z marchwi. l łyżeczkę Reumogranu 2 razy dziennie.

Nie dało to specjalnie efektów. i 2 alkoholizacje nerwu. Oczywiście pić l łyżkę drożdży zagotowanych w pół szklanki wody codziennie przez 2 miesiące. Po upływie. Często bardzo pomocne są okłady ze świeżej kapusty na noc na kręgosłup + suche. ZAPALENIE NERWU TRÓJDZIELNEGO TWARZY Elżbieta. W celu zwiększenia efektywności kuracji radziłabym także zażywać 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu oraz 2 razy dziennie po 2 tabletki Asparginu. Leczenie rozpoczęto od usunięcia zębów leczonych kiedyś kanałowa. Zmniejsza to bóle i chory porusza się normalnie. Wiosną tego roku zastosowano więc 379 . Od 3 lat choruję na zapalenie nerwu trójdzielnego twarzy.OWOCE I ICH SOKI G jabłko gruszka morela suszona daktyle truskawki figi suszone grejpfruty czereśnie mandarynki melony oliwki pomarańcze brzoskwinie śliwki śliwki suszone pigwa rodzynki agrest GRZYBY pieczarki drożdże TŁUSZCZE masło jaja kurze surowe żółtko kurze białko kurze WARZYWA Fasola biała groch marchew 71 150 230 650 200 235 1000 480 275 425 440 400 91 130 180 150 131 225 G 164 427 G 25 260 260 255 G 66 73 do 350 ziemniaki kapusta czerw. kapusta biała kalarepa dynia czosnek kukurydza botwina papryka rzodkiewka pomidory rabarbar burak czerwony rzepa seler liście seler bulwa szparagi szpinak RYBY węgorz węgorz wędzony flądra karp śledź dorsz makrela MIĘSO kurczak wątróbka z drobiu żołądki z drobiu cielęcina udo 160 180 230 435 300 257 252 217 93 300 60 93 175 175 166 75 106 76 G 600 1660 1550 1500 1300 2800 1650 G 1850 73 120 500 cielęcina kotlet cielęcina wątróbka jagnię wątróbka jagnię nerki wieprzowina kotlet wieprzowina szynka wieprzowina wątroba wieprzowina nerki ZBOŻA I MĄKI jęczmień płatki owsiane ryż nie łuskany ryż łuskany mąka żytnia bułeczka chleb żytni chleb biały ORZECHY orzechy ziemne orzechy włoskie orzechy laskowe migdały SŁODYCZE I NAPOJE miód kakao herbata wino MLEKO mleko krowie mleko kozie 530 430 61 144 316 300 60 160 G 22 30 70 26 43 20 34 90 G 120 70 36 133 G 100 120 15-19 23-53 G 6500 1640 przez całą dobę. ciepłe opakowanie bez ceratki. pewnego czasu dolegliwości spowodowane tą chorobą powróciły. lat 33. a potem zastosowano 5 blokad ze spirytusu l proc. co z kolei sprawia że kręg powraca na swoje miejsce.

usta wypłukać (2 razy dziennie przez 6 miesięcy). Ponadto trzeba też zażywać Lewitan Mel.jeszcze 10 zabiegów akupunktury i 4 naświetlania laserem. Po 10 dniach takich zabiegów powinna być widoczna poprawa. uszy.owoc bzu czarnego i korę wierzby. Toksyny z głowy usuwa ssanie oleju słonecznikowego: l łyżkę oleju + kropla Dentoseptu należy ssać przez 20 minut tak jak się płucze zęby. zamieszać. . Powinno się pić gotowane drożdże: l łyżkę drożdży zagotować w pół szklanki wody. po czym otulić głowę ciepłą czapką lub chustką. wkładać też do uszu zmięty listek geranium lub watkę zmoczoną w olejku sosnowym lub czosnkowym. Choroba ta świadczy o dużym braku witamin z grupy B. Kurację tę należy prowadzić codziennie przez kilka tygodni. wypić zimne przed1 snem. Pomocne są okłady na noc z rozmaglowanych liści świeżej kapusty. które kładzie się na całą głowę. Biorę ponadto Amizepin (w chwilach bólu) i piję zioła . Wnętrze ucha należy smarować olejkiem kamforowym lub sosnowym. 3 razy dziennie po 3 tabletki. pozostałość wypluć.

że mam nerki. lat 38. l opak. zaczęło mnie tak potwornie boleć. że samo przejdzie. zaparzać 3 łyżki ziół w 3 szkl. jeśli są z. l opak. Byłoby bardzo korzystne popijanie tych ziół wywarem ze słomy owsianej lub popijanie Urosanu i Reumosanu zaparzanego na wywarze ze słomy owsianej. najlepiej do termosu i pić w ciągu dnia. Wskazane jest też zażywanie Urogranu 2 razy dziennie po l łyżeczce. lat 57. 3 opak. Pomocny jest Asmag zażywany 3 razy dziennie po 2 tabl Na nerkach nosić poduszkę gorczycową. którą najtaniej można kupić u Rosjan. Lekarz stwierdził również cysty na obu nerkach. Boli mnie ponadto staw barkowy prawej ręki. parzone na wywarze ze słomy owsianej. Od kilku lat dokuczają mi bóle stawów w palcach. Zioła razem zmieszać. Nie bolało mnie mocno. stopy mam też mniej sprawne. wypić w ciągu dnia. aż miną dolegliwości. Sklerosanu. Stawy radzę smarować maścią z dodatkiem jadu pszczelego (Apizartron). Radzę po jedzeniu zażywać Debelizynę 3 razy dziennie po 1/2 łyżeczki.SCHORZENIA NEREK l PĘCHERZA MOCZOWEGO CYSTA NA NERKACH Alina. Radzę pić następujący zestaw ziół: l opak. W razie ataków boki rozpiłować 2 ampułki Papaveryny po 0. Skuteczność działania ziół zwiększa się. Cardiosanu. Na okolicę nerek radzę robić okłady z rozparzonego skrzypu i dla ciepłoty owinąć dodatkowo szalem. wrzątku. Od pewnego czasu czułam. Cholagogi Nr 2. Nie przeszło. rozcieńczyć wodą i wypić. Prześwietlenie wykazało kamicę nerek. Reumosanu. najbardziej na przedwiośniu i jesieni. Urosanu oraz po 50 g rdestu ptasiego i nawłoci. potem popić herbatkami ziołowymi: borówki i rdestu ptasiego. KAMICA NERKOWA Teresa. Równie skuteczna i tania jest polska maść Capsiderm. l opak. l garść słomy -4 l litr wody gotować 30 minut. Diabetosanu. Tym wywarem zaparzać zioła. że do łazienki szłam trzymając się ściany.041. więc nie poszłam do lekarza. l opak. mając nadzieję. Wywar ze słomy gotuje się 30 minut: l garść na litr wody 381 . Raz w tygodniu przed spaniem robić nasiadówki nad wywarem ze słomy owsianej lub wywarem ze skrzypu. Można również oba te preparaty (Urosan i Reumosan) zaparzać na wywarze z obierek ziemniaczanych.

wątroby. liść melisy. Zmieszać razem po l opakowaniu ziół. 24. 39. Wzmacniające działanie ma także podawanie raz dziennie l łyżeczki wapna ze zmielonych skorupek wiejskich jaj i 3 kapsułek witaminy A+D3. więc może pęcherz jest uszkodzony. po 50 g każdego z nich: dziurawiec. Byłam bardzo nerwowa. lat 16. 19. Ojciec był alkoholikiem. aby ojciec jej nie uderzył i wtedy to. Pomocne są również ćwiczenia: siedząc na krześle napinać mięśnie pośladków. wypijać porcjami w ciągu dnia. co robić. 100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu propolisowego i dawać małej 34 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. Gdy widziałam tatę. co dezynfekuje mocz. Radzę pić dziennie mieszankę następujących ziół. Byłam ginekologicznie operowana. Często broniłam mamę. Pomocne są także okłady ze sparzonych i rozmaglowanych liści świeżej kapusty. Wskazane są nasiadówki nad parą. czy mam słaby pęcherz. Dla wzmocnienia organizmu dziecka radzę podawać pyłek kwiatowy z miodem propolisowym.. szyszki chmielu. Bardzo często moczę się. Mocz jest przykrej woni. Kurację przyspiesza masaż stóp (punkty nerek i pęcherza. 49). Jeszcze dwa lata temu mieszkałam z rodzicami. jest bardzo pomocny. SŁABY PĘCHERZ Karolina. Kurację przyspiesza picie ziół: Urosan. przeżywając koszmar ze zdenerwowania potrafiłam 382 . 23. które kładzie się na podbrzusze i krocze. masuje się tuż przed spaniem. jak podałam w następnej części. Można także robić na noc okłady ze świeżej kapusty na podbrzusze i krocze. wypić tę porcję w ciągu dnia. bo dla mnie jest to męczące. Lekarz powiedział. borówka. Także masaż Shiat-sou rozluźniający napięcie mięśni przykręgosłupowych kręgosłupa w odcinkach lędźwiowym. że dziecko z tego wyrośnie. ŚMIEJĄC SIĘ „POPUSZCZAM” Agnieszka. Proszę poradzić. Garnek wstawić do muszli klozetowej i siedzieć na nim przez 20 min. 18. wody. wstawia garnek do sedesu i siedzi nad nim 20 minut i natychmiast idzie się do łóżka. krzyżowym i punktu ponad spojeniem łonowym. dla córki takie krępujące.5 litra wody. rdest ptasi. co mi utrudnia pracę i w ogóle jest mi przykro i ciężko żyć. Cardiosan. Sklerosan. węzłów limfatycznych: 22.MOCZENIE NOCNE Anna. 40. gdyż w ten sposób wzmacnia się mięśnie krocza. Gotuje się przez 20 minut garść słomy owsianej lub skrzypu na 2. zaraz miałam boleści brzucha. 2 łyżki tej mieszanki zaparzać w 2 szkl. Moja 12-letnia córka ciągle się w nocy moczy. 3 razy dziennie należy zażywać po 2 tabletki ziołowego preparatu Urosept. zaparzać 3 łyżki na 3 szkl. lat 58. Cholagoga Nr 2. lat 34. owija ciepłą flanelką i trzyma okład przez całą noc. Skuteczne są także nasiadówki nad parą: kilka łyżek skrzypu lub słomy owsianej z dodatkiem Septosanu i mięty zaparzyć w 3 litrach wody. nie wiem. bardzo często muszę zmieniać bieliznę. że to może być na tle nerwowym i stwierdził.

lat 66. Dziecko od maleńkiego silnie się poci bez względu na porę roku. Obecnie żona ma lat 66. 100 g pyłku kwiatowego miesza się ze szklanką miodu propolisowego i podaje 3 razy dziennie po pół łyżeczki od kawy. Ponadto należy zażywać 2 razy dziennie po 2 tabletki Uroseptu. 23. a także pić zioła: Urogran. lecz tak naprawdę do tej pory nie wiem. że będąc w towarzystwie kolegów i koleżanek. które przygotowuje się zaparzając 2 łyżki Septosanu lub Vagosanu plus dwie łyżki mięty na 2 litry wody. i stąd to pocenie. Na noc robić okłady na podbrzusze i krocze ze świeżej kapusty + suche. Mój pobyt w szpitalu zakończył się stwierdzeniem: „To prostata. Chodzi mi o żonę. PO PRZEKWITANIU Wacław.się posiusiać. SYNEK SIĘ POCI Beata. która po okresie przekwitania ma trudności z utrzymaniem moczu. PROSTATA Józef. Sądzę. teraz mieszkamy w innym mieście. cierpi na nadciśnienie i migotanie komory serca. Mam trzyletniego synka. Pić na noc l łyżkę drożdży zagotowanych w 1/2 szklanki wrzącej wody. Dla poprawy stanu zdrowia radzę robić nasiadówki przygotowane z zaparzonego Vagosanu z dodatkiem mięty. Cierpię na obrzęk gruczołu krokowego (prostatę). ciepłe opakowanie. Mama odeszła od taty. że dolegliwość w lecie zwiększa się. bez ceratki. co jest tego przyczyną. że należy wzmocnić organizm dziecka dając mu pyłek kwiatowy z propolisem. Robiłam mu różne badania. Stan ten trwa od 10 lat. popijając ciepłym płynem. Do picia można podawać herbatkę z szałwii. Pocenie się zmniejszają masaże strefy nerek i pęcherza moczowego na stopach: 22. Problem w tym. 24. Zioła gotować przez 5 minut. śmiejąc się „popuszczam”. Cardiogran oraz Klimatogran. najlepiej herbatką z dziurawca i melisy. z garnkiem wstawić do sedesu i siedzieć przez 20 minut. Nie należy dziecka przegrzewać. Nervogranu. lat 65. Radzę robić nasiadówki. Dobrze jest również przed nasiadówką wypić napar z selera. zmieszać po l opakowaniu i zażywać po jedzeniu po l łyżeczce. Żaden z pytanych lekarzy nie potrafił mi tego precyzyjnie wytłumaczyć. Po miesiącu powinnaś się już śmiać bez obaw. Czekać i przychodzić na kontrole”. Wydzielanie wody przez organizm idzie przez skórę. wzięła rozwód. 2 razy dziennie po l łyżeczce każdego. a także rdestu ptasiego. choć przyznaję. Nie otrzymałem żadnego leczenia. mięty. lat 24. nie zaś przez nerki. . Używać też Urogranu. Aby je zahartować należy na noc nacierać dziecko szorstką mokrą rękawicą zmoczoną w zimnej wodzie z kilkoma kroplami octu jabłkowego.

383 .

Konieczne jest kontrolne badanie moczu. 23. Proponuję zażywać Fitolizynę 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki z wodą. 40 (opis w następnej części). ZAPALENIE NEREK Magda. l opak. Stosuje się wyciąg z afrykańskich śliwek Tadenan albo polski Poldanen 3 razy dziennie po l tabletce. Lekarz z pogotowia dal mi zastrzyk i bóle ustąpiły. Zmniejszenie dolegliwości przyniosą okłady na całą noc na krocze oraz dół brzucha z liści świeżej kapusty.To dosyć często spotykana dolegliwość u mężczyzn w dojrzałym wieku. ale i tak muszą one być wydalone poza pęcherz. W czasie podróży bardzo mocno przemarzłam. Urosanu. 19. których ludowa nazwa brzmi „bięłuchy”. Jeżeli chory zażywa zioła na inne dolegliwości. 18. a także okłady z kapusty na okolice nerek. Przy leczeniu prostaty pomaga głodówka (dieta tybetańska). wieczorem zażywać Furaginę po l tabl. Współczesna technologia rozbija kamienie laserem. Czas nasiadówki wynosi 20 minut. 3 łyżki tej mieszanki zaparzyć w 3 szklankach wody. Kurację przyspiesza masaż stóp (nerki). Badania wykazały. Po powrocie do domu złapały mnie silne bóle nerek. że mam zapalenie nerek. l opak. W Polsce odpowiednikiem afrykańskich śliwek są śliwki. Reumosanu. Nerwosanu oraz po 50 g liścia borówki. wskazane jest. . 39. Dodatkowo można stosować nasiadówki nad parą ze skrzypu lub słomy owsianej. także po jedzeniu przez następne 7 dni. 24. podbrzusza i krocza. aby do tej mieszanki dolewać po l łyżeczce Prostapolu i zażywać 2-3 razy dziennie. co będzie informacją.Furagina. aż do zużycia opakowania. Tym zresztą sposobem ułatwia się wydalanie przez mężczyzn także kamieni z pęcherza moczowego. lat 28. ziela wrzosu i skrzypu. Śliwki te można również zjadać. Pić zioła: Cholagoga Nr 2. Następnie wskazane jest zażywanie 3 razy dziennie po l tabletce Amidoxalu. czy leczenie przerwać czy powtórzyć. Powiększony gruczoł krokowy utrudnia wydalanie moczu. Zioła parzy się w płaskim garnku i stawia do sedesu. Ponadto należy zażywać: Urosept 3 razy dziennie po 2 tabletki po jedzeniu.. wypić w ciągu dnia. po u-kończeniu Furaginy Amidoksal. rdestu ptasiego. Masuje się punkty: 22. 2 opak. Leki wymienione zażywa się kolejno: po ukończeniu Uroseptu . albo siana z dodatkiem Septosanu oraz mięty.

że świetlik dobrze działa na oczy. MAMA CIERPI NA ZAĆMĘ Dorota. miodu) oraz następujące zioła (łączy się po 50 g każdego): rzepik pospolity. l szklankę codziennie przez l miesiąc. dwa razy dziennie. owija flanelką dla utrzymania ciepłoty. Wskazane jest także popijanie soku z marchwi.SCHORZENIA OCZU JESTEM KRÓTKOWIDZEM Stanisław. marchwi. Na oczy stosować okłady ze świetlika lekarskiego codziennie przez 6 miesięcy. ale także z liści kapusty na zatoki. Pozostałość wypluć i wypłukać usta. Kurację należy stosować nawet do 10 miesięcy. należy do zaparzonej porcji dziennej ziół dodać l łyżeczkę kory kruszyny. pozostałość wypluć i wypłukać usta. Zioła wymieszać i 3 łyżki tej mieszanki zaparzyć na 3 szklanki wrzącej wody. ziele ślazu. lat 17. selera. ale wystudzonych liści kapusty. Zażywać także 2 razy po l kapsułce Oelparolu (polski preparat wiesiołka). że jednocześnie należałoby zastosować ssanie oleju słonecznikowego dla wyleczenia zatok. ale w jej wyniku poprawi się stan wzroku i wzmocni cały organizm. należy przez l miesiąc pić 1. Bardzo pomocne są okłady ze świetlika lekarskiego na oczy na noc. ziele bukwicy. co stanowi porcję dzienną. liście orzecha włoskiego. tak jak się płucze zęby. kwiat bzu czarnego. kwiat nagietka lekarskiego. pączki sosny. które kładzie się na całą głowę. dyni. że ma zaćmę na oczach i czeka ją ciężka operacja.5 szklanki dziennie soku z dyni. Pół łyżki oleju ssać przez 20 min. W tej chwili oczy. Wiem. Dla oczyszczenia stanów zapalnych w obrębie głowy należy ssać 2 razy dziennie przez 20 min. Myślę. Od bardzo dawna jestem krótkowidzem. mech islandzki. uszy. tzn. Wzmacniające działanie ma ssanie 5-6 razy dziennie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku na l szkl. choroba oczu jest na etapie dojrzewania. ziele przywrotnika pospolitego. kapusty. Mama coraz gorzej widzi i tempo ślepoty jest bardzo szybkie. ziele rdestu ptasiego. Kuracja jest dosyć złożona. liście białej morwy. 385 . głowę. Aby poprawić przyswajanie przez organizm witaminy A. Jeżeli występują zaparcia. kapusty. lat 45. Można również dodatkowo zażywać 3 kapsułki dziennie witaminy A+E. skropionych octem jabłkowym. Bardzo chciałabym pomóc mojej mamie. Jest to w mojej rodzinie cecha dziedziczna. po 1/2 łyżki oleju słonecznikowego. Słyszałem. Konieczne są okłady ze sparzonych.

Czas trwania okładów . Wskazane jest również wzmocnienie organizmu. lat 70. Żona cierpi na wylewy w oku. Radzę robić na noc okłady ze świetlika. tyleż samo kory kasztanowca. cierpliwie przez 6-8 miesięcy. czyli ssania oleju słonecznikowego oraz stosowania na noc na oczy okładów ze świetlika lekarskiego. 23. 8. co znaczy. 48. Funkcjonowanie organizmu poprawia picie soków warzywnych oraz hartowanie. Powinna córka biegać pięć minut dziennie po rosie i potem dla rozgrzania założyć skarpety z owczej wełny. Byłoby również wskazane picie ziół: Sklerosan. 45. która jest w białej skórce cytrusów. ale na krótko. Moja 18-letnia córka zachorowała jesienią ubiegłego roku na zapalenie nerwu wzrokowego. Pomocna jest akupresura stóp strefa głowy. Lecznicze działanie mają okłady ze świetlika (pół łyżeczki na 1/3 szkl. ZAPALENIE NERWU WZROKOWEGO Albina. Jestem bardzo żywotna. 100 g pyłku miesza się ze szklanką miodu i ssie 4-5 razy dziennie po łyżeczce od kawy. Z opisu wynika. przynosi mi polewanie powiek wodą. Niestety. zatok. Zioła wymieszać. że źle przyswaja Pani witaminę K. . nerek: 22. ziela ruty + ziele krwawnika + ziele tasznika. Reumosan.6 miesięcy. z dodatkiem 3 kropli Septosanu lub Dentoseptu. pić zagotowane drożdże lub pastylki Lewitanu lub Lewipollenu. zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki wrzątku i pić codziennie przez 3-4 miesiące. że rozpraszają się stany zapalne w obrębie głowy. zaparzane przez 5 minut z dodatkiem miodu w ilości ziarnka grochu). usta wypłukać. Ulgę i poprawę widzenia. 41 (opis w następnej części). wzroku. Po kilku dniach ssania ta emulsja nabierze nieprzyjemnego zapachu. Można dodatkowo zażywać tę witaminę w tabletkach 2 razy 2 tabl. Radzę dodatkowo ssać olej słonecznikowy: 2 razy dziennie po 1/2 łyżki przez 20 min. odcedza się. Można również zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Lewitanu. Właśnie jej brak oraz rutyny dają dolegliwości tego rodzaju. 47. wymieszane z 50 g jemioły. lat 44. 29. ponieważ córka bardzo się przeziębiła. Cardiosan. które zapobiega nowym infekcjom. WYLEW W OKU Czesław. Cholagoga Nr 3. wrzącej wody. lat 46. Należałoby zacząć od wyleczenia zatok (patrz hasło zatoki). Należy dostarczyć organizmowi witaminy PP. już trzy lata leczę oczy w związku z zespołem „suchego oka”. Przygotowuje się je następująco: 1/2 łyżeczki ziela zaparza się przez 5 minut w 1/3 szklanki wrzącej wody.„SUCHE OKO” Helena. jest też po operacji siatkówki (pourazowa). Circulosan. Obecnie zapalenie to się powtórzyło. Mimo leczenia odczuwam suchość oczu najbardziej w nocy i widzę często jak „przez mgłę”. dodaje miód w ilości l ziarnka grochu i okład kładzie się na noc na oczy + sucha opaska. Chciałbym jej pomóc. które można osiągnąć przez zażywanie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym. którego działanie jest także wzmacniające. 46. Pozostałość wypluć. Kurację wspomaga zażywanie 2 tabletek Rutinoscorbinu 3 razy dziennie oraz 7-8 razy dziennie ssanie witaminy C.

386 .

Tylko na jakiś czas odnosi to skutek. że coś mnie dusi w środku gardła. ale trudno mi określić dawkę. który zaleca leki i kontroluje ich wpływ na zdrowie pacjenta. dodać l łyżeczkę Azukalenu oraz 3 krople Propolisu 10 proc. coraz bardziej chudnę. Leczenie tarczycy zawsze odbywa się pod kontrolą lekarza. Myślę. Stosuje się w takich przypadkach Metisol. W moim przekonaniu są to typowe objawy przy nadczynności tarczycy. Pani stomatolog przepisała mi żel Sachol z zaleceniem (w razie bólu) smarowania dziąseł i po 10 minutach płukania Dentoseptem. Powinna Pani pozostawać pod opieką poradni endokrynologicznej. a mimo to cierpię na paradentozę. Najpierw były tylko chrząknięcia. a teraz myślę. lat 37. Mam zdrowe zęby. boli mnie dziąsło i rusza się ząb trzonowy. Ilość Metisolu podawać zgodnie ze wskazaniami lekarza poradni endokrynologicznej. Mimo że jem jak wszyscy. Stwierdzenie. jakby coś mi w gardle stanęło. Mama mówi. lat 15. że mogę się udusić. Niezależnie od potrzeby badań radzę płukać gardło następującą mieszanką: pół łyżeczki soli bocheńskiej rozpuścić w szklance wody. ponieważ pełna kuracja wymaga badania co 10 dni i sprawdzania ilości płytek krwi i leukocytozy. PARADENTOZA Teresa. że konieczne jest przeprowadzenie badań tarczycowych. 387 . że mam tarczycę wewnętrzną. NADCZYNNOŚĆ TARCZYCY Alicja. łapią mnie często skurcze serca i bóle żołądka. ponieważ na podstawie opisu nic nie mogę powiedzieć.SCHORZENIA PRZEMIANY MATERII BADANIE TARCZYCOWE Kamila. że po wypadnięciu wszystkich zębów moje dolegliwości miną jest przerażające. lat 40. Jestem nerwowa. Ale należałoby przede wszystkim iść do lekarza i zrobić badania tarczycowe. Od dłuższego czasu czuję.

Kuracja powinna potrwać kilka miesięcy. Reumosanu i l opak. l opak. Cholagogi Nr 2. Mam trudności w jedzeniu. Cała kuracja powinna trwać przez 4-5 miesięcy. surowej lub gotowanej cebuli. l opak. a na noc okłady z soku łopianu + suche opakowanie. usta wypłukać. Radziłabym też ssać kilka razy w ciągu dnia pastylki Propolisu. WOLE GUZOWATE Ireneusz. Stwierdzono u mnie wole guzowate. Proponuję też pić: 2 opak. Czy muszę się poddać operacji? Proponuję smarowanie tarczycy maścią bursztynową i propolisową na zmianę. wypijać w ciągu dnia. Zmieszać razem. Neurosanu. Leczenie wspomagają zioła uspokajające i regulujące zaparcia. wrzącej wody. W codziennym odżywianiu byłoby wskazane jedzenie czosnku. 3 łyżki mieszanki zaparzać w 3 szkl. Na noc używać l lub 2 łyżeczki Nerwogranu i pyłku kwiatowego zmieszanego z miodem propolisowym. lat 38. Urosanu.Na tę chorobę pomocne jest ssanie 2 razy dziennie po 3/4 łyżki oleju słonecznikowego z 3 kroplami Dentoseptu. zwłaszcza gdy się zdenerwuję. dużej ilości surowych jarzyn i owoców. Po 20 minutach pozostałość wypluć. .

częste chodzenie ze stolcem miękkim. W szpitalu robiono jej badania gastrologiczne. lecz OB raz rośnie. Już na następny dzień powstaje syrop. Dla poprawy pracy jajników pić wyciąg z nagietka. łącznie przez 3 miesiące. który należy pić w zależności od potrzeb 3 razy dziennie po łyżce stołowej aż do momentu unormowania stolca. Pomocne w leczeniu są zagotowane drożdże (l łyżkę drożdży zagotowuje się w pół szklanki wody i wypija zimne przed snem codziennie przez 2 miesiące). Co mam robić. Następnie radziłabym kontrolną wizytę u lekarza.SCHORZENIA PRZEWODU POKARMOWEGO BOJĘ SIĘ PRZERZUTÓW Barbara. 14 dni i 7 dni przerwy. niestety okazało się. ponownie nafta. Na rozwolnienie radzę stosować syrop z zielonych łupin orzecha włoskiego. BÓLE ŻOŁĄDKA Barbara. lat 48. dwa razy dziennie pół godziny przed jedzeniem. Moja 17-letnia córka choruje od dłuższego czasu. Kuracja naftą powinna trwać przez 14 dni. Organizm wzmacnia popijanie soku 389 . że to ślinianka. Dwa miesiące temu miałam operowany guz na podniebieniu. co wzmocni organizm. że jest to guz pochodzenia nowotworowego. Należy zażywać ją przez 14 dni. tylko regularnie przychodzić na kontrolę. odczuwa bóle żołądka. że na razie nie muszę brać naświetlań. Należy też 5-6 razy dziennie ssać tabletki Propolisu. potem 7 dni przerwy. Wskazane jest zażywanie 7-8 razy dziennie po łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku rozmieszane w szklance miodu propolisowego). żeby nie było przerzutów? Zalecałabym kilkakrotne w ciągu dnia głębokie płukanie naparem z przytuli i ślazu. czyli Tinctura Calendulae: 2 razy dziennie po jednej łyżeczce od herbaty. pół godziny przed jedzeniem. laryngologiczne itp. raz maleje. tyleż samo w ciągu dnia zażywać pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku połączyć z l szkl. potem 7 dni przerwy. wszystkie badania dobre. Po konsultacji w Instytucie Onkologii lekarze powiedzieli. Taki rytm utrzymywać przez 2-3 miesiące.. Ma kłopoty z miesiączką i wysokie OB. Po unormowaniu stolca należy zacząć zażywać naftę: 50 kropli na łyżce cukru lub mleka. Ale. Wskazane jest też picie nafty: 2 razy dziennie po 60 kropli. drobno pokrojonych i zasypanych dużą ilością cukru. ginekologiczne. przy czym naparu powinno być 4 szkl. zażywać po l łyżeczce od kawy). Lekarze stwierdzili. miodu.

CELIAKIA Karolina. W miarę dorastania i poprawy ogólnego stanu zdrowia potrawy zawierające gluten sprawiają coraz mniej kłopotów. Próbowałam głodzić się lub nie dojadać. 21 lat. Syrop dobrze jest pić przez dłuższy czas (np. Mam wnuczka. dziurawca. starannie żując pokarm. wymiotami po przeżyciach nerwowych. że przy zmianie mleka powinno się stosować osłonę z kleiku z siemienia lnianego. Jestem chora na bulimię — są to ataki objadania się i w konsekwencji wymioty. Opisane objawy świadczą o zespole złego wchłaniania . Biegunki leczy również syrop z orzecha włoskiego. Nie umiem zjeść trochę czy nie dojadać. Bulimia to rodzaj nerwicy przewodu pokarmowego objawiający się m. co oznacza. jeśli występują zaparcia. która razem z kleikiem z siemienia 390 . co powoduje biegunki lub rzadziej zaparcia. córka zauważyła. ile na końcu noża. Ponadto radzę brać po jedzeniu 2 razy dziennie Gastrogran i Nerwogran po łyżeczce każdego z ziół. l raz dziennie l łyżeczkę). Kleik daje się do picia z dodatkiem witamin B1 i C. że likwiduje się zespół złego wchłaniania. Kurację należy stosować dotąd. bo co to za życie jeść i wymiotować. Kurację można rozpocząć od popijania przed jedzeniem szałwii (l łyżeczka ziół na 1/2 szklanki wody) ze szczyptą. i tak w kółko. Każda młoda matka powinna wiedzieć. Po 3 miesiącach leczenia powtórzyć badania. aż miną dolegliwości. co poprawi przydatki i jelita. który obecnie ma sześć lat.ze świeżej kapusty zmieszanego z sokiem z marchwi. Gotuje się 2 łyżeczki siemienia w 2 szklankach wody przez godzinę. Zielone łupiny orzecha.celiakii. Już dłużej nie wytrzymam i chyba się otruję. jem do ostatniego okrucha. miał duży brzuch. wręcz przeciwnie. zaparza się na kleiku herbatkę z dziurawca. że śluzówka jelit ma zmiany chorobowe utrudniające wchłanianie produktów zawierających gluten. drobno zmielone. bez pośpiechu. Oznacza to. że zwracał kaszkę manną na mleku. Za każdym razem czułam jak ssie mnie w żołądku. Karmienie takich dzieci jest bardzo trudne. Gdy miał roczek. że nie rośnie. Schorzenie to często obserwuje się u wcześniaków. Ważne jest. BULIMIA Elżbieta. aby jeść bardzo powoli.in. Dobrze też działają okłady na brzuch z rozgniecionych liści świeżej kapusty i owinięte flanelką. tyle. Właśnie kleik leczy jelita. Przy biegunkach zaparza się na kleiku korzeń kobylaka. rozpoczynając od małych porcji i dochodząc do 2 szklanek dziennie. po ugotowaniu dopełnić ubytek wody do 2 szklanek. ale nic z tego. ponieważ zawiera on taninę. stolce duże i tłuste. zasypuje się cukrem i pije sok 2-3 razy dziennie łyżeczkę od herbaty przez cały czas choroby. Niepokoiło ją to.

co sprawia. Co dalej robić? 391 . Poddaliśmy się leczeniu. że my również cierpimy na glistnicę. Lekarstwa należy zażywać po jedzeniu. o chleb Grahama i inne produkty. Od pewnego czasu w ustach wydziela mi się więcej śliny. to jest w dalszym ciągu. że są one zakażone glistami. co oznacza w konsekwencji dobre wchłanianie. Radzę przez pół roku ssać olej słonecznikowy i to 2 razy dziennie: l łyżkę oleju z 3 kroplami Dentoseptu ssać przez 20 min. radziłam się lekarza. aby wiatry ustały. rozpuszczone w 1/4 szklanki wody. JAK WALCZYĆ Z GLISTAMI? Bożena. Później stwierdzono. lat 18. lat 30. usta wypłukać. Stosowałam diety. Płukałam usta szałwią. nikt jednak nie może mi pomóc. Bardzo to mi przeszkadza. mam wzdęcia i bardzo silne bóle brzucha. Oddaję ciemne stolce o bardzo przykrej woni oraz nękają mnie częste wiatry. gdy profilaktyczne badania dzieci wykazały. Radzę pić dwa razy dziennie po jednej łyżeczce Cholesolu plus 30 kropli Solarenu. ale nadal mam wiatry. bo dłużej nie wytrzymam. Proszę.wpływa korzystnie na jelita. zażywaliśmy wiele zaleconych leków. Pić ponadto glinkę: l łyżeczkę glinki zmieszać w l szkl. nawet głodówki 1-2dniowe. CHORE ŚLINIANKI Monika. który od długiego już czasu jest dla mnie utrapieniem. lat 32. ale kuracja nie dała rezultatu. gorącej wody. pić 2 razy dziennie po 2 łyżki. Jesteśmy rodziną dbającą o porządek i czystość. że chore są ślinianki. którzy stosując tę kuracje. Mimo że ją połykam. Ponadto jestem osłabiona. W ciągu dnia używać kminku z majerankiem. Również nasze dzieci nauczone są myć ręce przed każdym posiłkiem. nawet do 2 łyżeczek od herbaty. ponieważ glisty nie zostały wydalone. CHORE JELITA Elżbieta. wskażcie mi taki lek. Przed użyciem zamieszać. zostali wyleczeni. Byłam u lekarza. Potem stopniowo rozszerza się dietę. Miałam wielu takich małych pacjentów. uczucie gniecenia. lecz leki. popijać herbatą z dziurawca lub z melisy. które mi przepisał wcale nie pomagają. Toteż ogromnie się zdziwiłam. Bardzo proszę. że dzieci rozwijają się prawidłowo. Od dwóch lat choruję na niestrawność jelitowo-gnilną. pozostałość wypluć. Błagam o wyjaśnienie problemu. Objawy wskazują. np.

Skoro dotychczasowa kuracja nie przyniosła rezultatu. KAMICA WĄTROBOWA Zofia. ponieważ moja córka od lat cierpi na tę dolegliwość i grozi jej operacja. Jeżeli zaś stolce są 392 . Pić przez cały dzień. Dojrzałe glisty pasożytują w przewodzie pokarmowym. wywołaną przez rozmaite gatunki glist. Pomóżcie mi proszę c Proponuję pić przez kilka miesięcy następujący zestaw ziół: kwiat jarzębiny. Co mam robić? Lekarz nie potrafi mi odpowiedzieć na moje pytania i wątpliwości. wodę można pić w dowolnych ilościach.5 litra i pić powoli przez cały dzień. II dzień . lat 45. Mam kamienie w woreczku żółciowym. KAMICA ŻÓŁCIOWA Maria z Krakowa. liść bobrka. czasem powodując jego niedrożność. Mieszankę przygotowuje się łącząc po 50 g ziół. Zakażenie się nią może nastąpić przez połknięcie jaj glist wraz z wodą lub pokarmem. I tak zamiast kolacji należy jeść codziennie przez dwa-trzy tygodnie dwa ząbki czosnku z chlebem i masłem oraz 15 dag pestek z dyni. Uprzejmie proszę o podanie przepisu na leczenie olejem słonecznikowym kamicy żółciowej. dziurawiec. wypić tę porcję w ciągu dnia.Glistnica jest dosyć pospolitą chorobą pasożytniczą ludzi i zwierząt. w trakcie której nie spożywa się żadnych pokarmów. ziele pięciornika. mycie rąk przed jedzeniem itp. Wypić w ciągu pierwszych godzin rannych. owoc kolendry. wówczas najbardziej wskazana jest Cholagoga Nr 3 wzbogacona kwiatem kocanki. a jedynie błoto. Może warto również przebadać zwierzęta i ptactwo domowe? Pomocny jest również Piperasol. Zaparzyć 3 łyżki mieszanki na 3 szklanki wody. poza wymienionymi płynami. Czy jest ona konieczna? Czy powinnam pić zioła (mój lekarz nie wierzy w kurację ziołową). Jeżeli przy kamieniach występują zaparcia.rodzaj głodówki.2 duże garście obierek z dobrze wyszorowanych ziemniaków zalać l litrem wody i gotować przez 30 minut. kwiat kocanki. a także leczenia jest przestrzeganie bezwzględnej czystości przygotowywania posiłków. Kiedy USG wykaże.2 duże garście sieczki owsianej zalać l litrem wody. kalecząc jego ściany. proponuję zastosować 3-dniową kurację . Po ugotowaniu dopełnić do 1. proponuję leczenie naturalistyczne. Bardzo mi na tym zależy. III dzień . Jednym z warunków zapobiegania chorobie. mięta. które mogą u człowieka wywoływać alergie. Pić zgodnie z zaleceniem na opakowaniu. Do każdej dodać sok z l dużej lub 2 małych cytryn oraz 2 łyżeczki Cholesolu i 30 kropli Solarenu. Byłam u swojego lekarza (specjalność chirurg). gotować przez 30 minut. dopełnić po ugotowaniu do l litra. wydzielają też substancje toksyczne. ziele glistnika. jarzębiny i melisy. że nie ma już kamieni. I dzień . który przepisał mi Nospę i Cholestil mówi o operacji.3/4 szklanki oliwy podzielić na 3 części. Popijać gorącą wodą.

Przygotowuje się ją w proporcjach następujących: 3 łyżki mieszanki na 3 szklanki gorącej wody.prawidłowe. pół godziny przed śniadaniem. Lewatywę w ilości 1/3 szklanki robi się gruszką do dziecięcej lewatywy.5 roku na przewlekłe zapalenie błony śluzowej jelita grubego. 4 łyżki otrąb lub zarodków pszennych. Leczę się w poradni proktologicznej. Zapisywane przez lekarza specyfiki nie dają pożądanych przeze mnie rezultatów. Wszystkie zioła należy zmieszać i pić te herbatę. kminek z majerankiem zalane gorącym mlekiem. bo ma działanie dezynfekujące i przeciwdziała wszelkim zatruciom. odbijanie się itp. Propolis może być w pastylkach i wówczas ssie się go po l tabletce 3 razy dziennie. 393 . Nawet zatrucie jadem kiełbasianym można wyleczyć Propolisem. K. E. Oprócz ziół szwedzkich radzę jeść na śniadanie: 1 łyżkę zmielonego siemienia lnianego. 22. jak bóle. 18. Skuteczność leczenia ogromnie zwiększa zastosowanie refleksoterapii. że nie będzie on przyswajał tych witamin. 23. Przy wszystkich sprawach infekcyjnych dodaję Propolis. Jeżeli operacyjnie usunie się pęcherzyk. Syrop działa ściągające na błonę śluzową jelita. organizm do końca życia będzie miał za mało żółci. Konsekwencją tego jest fakt. Ta ostatnia receptura usuwa błoto żółciowe. D. Przy stanie zapalnym odbytnicy i hemoroidach wewnętrznych bardzo skuteczne jest stosowanie codziennie na noc przez 4-5 kolejnych dni lewatyw z rozgotowanej na gęstą papkę cebuli i przetartej przez sito. Sama sobie zaaplikowałam „zioła szwedzkie” + nalewkę nagietkową. przy biegunkach l łyżkę 3 razy dziennie. który ciągnie się do górnej lewej strony brzucha. Przy tej dolegliwości pomocne jest picie drożdży: l łyżka na pół szklanki wody. A. co z kolei rodzi nowe kłopoty. lat 37. zagotować. pić zimne na noc. do popijania przez cały dzień. KŁOPOTY Z JELITEM GRUBYM Anna. Każde badanie rektoskopowe wykazuje przekrwienie błony śluzowej jelita. które powoduje przykre dolegliwości. 19 (opis w następnej części). roztworu. Zamiast tego można zrobić syrop orzechowy: zielone orzechy drobno pokroić i zasypać dużą ilością cukru. Kamica nie leczona doprowadza do stanów zapalnych pęcherzyka żółciowego. Dokucza mi ból w okolicy lewej kości biodrowej (okrężnica). oraz wapna. Dla dorosłego 3 razy dziennie po 30 kropli 10 proc. wówczas najwłaściwsza jest Cholagoga Nr 2 z dodatkiem kwiatu jarzębiny. 16. 40. Przechowywać w lodówce w zamkniętym słoiku. Nie mam też apetytu. Należy masować na stopach punkty: 21. 15. Cierpię już 2. sok z połowy lub całej cytryny (w zależności od wagi ciała) wymieszany z 2 łyżkami oleju słonecznikowego lub oliwy z oliwek plus 2 łyżeczki Cholesolu plus 30 kropli Solarenu. 17. 2 łyżki płatków kukurydzianych. a przy schylaniu się promieniuje do boku i tyłu. Przy skłonności do biegunek można zażywać 3 razy po 2 tabletki Tanalbiny. Wlewkę należy utrzymać przez całą noc. Mieszanka ta poprawia pracę i stan jelita. ale i nieżyty jelit i żołądka. pomocny jest dla dzieci i starszych. Leczy on nie tylko biegunki. Wszystkie składniki rozmieszać w 1/4 szklanki gorącej wody. Dwa razy w tygodniu pije się na czczo. które są rozpuszczalne w tłuszczach. korzenia mniszka. ale ból nie mija. Bierze się w zależności od potrzeb: l łyżkę dziennie. Najwygodniej zaparzyć w termosie. układając chorego na lewym boku. jaskółczego ziela oraz Nerwosanu. Można dodać l łyżkę rodzynek. np. natkę pietruszki.

Gdyby jednak zaparcia nie ustępowały. 2 łyżki płatków owsianych. lat 42. Przy luźnych stolcach pić napar z korzenia kobylaka + l łyżeczka szałwii na 1/2 szklanki wrzącej wody. Jelita będą wówczas łagodnie. Moje dolegliwości nie mijają. to warto zdecydować się na płukanie jelit wodą zdrojową połączoną z l litrem silnego roztworu zaparzonego rumianku.dolegliwości się nasiliły. Zalać wszystko mlekiem gorącym. w skład której wchodzą: 4 łyżki otrąb pszennych. bez towarzyszących bólów. Teraz jestem u kresu wytrzymałości psychicznej . Do pozostałych posiłków należałoby wprowadzić utarte jarzyny. zioła po kolacji należy popijać herbatą z dziurawca (ekspresową). Kurację wspierają zioła. Ponadto należy pić codziennie przez 2 miesiące gotowane drożdże: l łyżkę drożdży zagotować w pół szklanki wody. Po posiłku należy zażywać Gastrogran. należy do tych ziół dodać łyżeczkę strączków Senesu. Zalewa się to gorącym mlekiem. Wskazana jest Cholagoga Nr 2 lub Cholagoga Nr 3 zaparzone w proporcji 2 łyżki na 2 szklanki wody. Dietę tę najlepiej zacząć stosować wiosną przez lato do jesieni. miesiąca. 2 łyżki płatków kukurydzianych. trzustki i reguluje funkcjonowanie wielu innych organów wewnętrznych. wypłukane. Innym sposobem oczyszczenia organizmu jest całkowite wyeliminowanie mięsa na okres np. raz czuję się lepiej. 2 łyżki płatków kukurydzianych. zjada po wystygnięciu. Na śniadanie proponuję jadać mieszankę. np. Śniadanie już omówiłam. KŁOPOTY Z TRAWIENIEM Aldona. Zrobiłam badania. po czym po ostygnięciu dodać dużo natki pietruszki lub koperku oraz majeranku i zmielonego kminku. zimne wypić na noc. Gdyby występowały zaparcia. pić 2 razy dziennie po 2 łyżki stołowe zmąconego płynu. gdyż dostarczają błonnika. 394 . Tę porcję wypija się w ciągu dnia. l łyżka zmielonego siemienia lnianego oraz łyżeczka zmielonych nasion wiesiołka. Cholegran 2 razy dziennie po l łyżeczce. Radziłabym jeść codziennie następujący zestaw śniadaniowy: 4 łyżki otrąb pszennych. że będzie Pani w uzdrowisku. Aspargin 2 razy dziennie po 2 tabletki po jedzeniu.ostatnio w ogóle nie do zdobycia. Cierpię na zaburzenia czynnościowe jelita. Dieta wegetariańska szybko poprawia pracę wątroby. Jednak podstawową sprawą jest właściwe odżywianie. raz gorzej. Procesy gnilne w obrębie jelit likwiduje popijanie glinki: l łyżeczkę glinki rozmieszać w l szklance wrzącej wody. Jeszcze innym starym sposobem jest picie rano na czczo 1/2 szklanki zimnej wody z 2 tabletkami Boldaloiny. W pierwszym okresie kuracji można stosować zastępczo tabletki rzewienia. Od wielu lat choruję na obstrukcję i żadne środki mi nie pomagają poza ziołami Ramend . lat 40. Gdyby się zdarzyło. 2 łyżki owsianych. Cztery lata temu zaczekam mieć zaburzenia w jelicie grubym.ZABURZENIA CZYNNOŚCIOWE JELITA Bogusława. Ponadto trzeba zażywać magnez. Nerwogran. 2 łyżeczki siemienia lnianego doprawione kminkiem zmielonym oraz majerankiem.

skutecznie.06 . Wszystkie zioła razem zmieszać. Septosanu oraz po 50 g mniszka i jaskółczego ziela. Bakteriobójcze działanie ma picie glinki: l łyżeczkę wymieszać w l szklance wody. połączone z lambliazą. l łyżeczka zmielonego kminku i majeranku. Ku mojemu zaskoczeniu okazało się. Należy też stale pić herbatkę z dziurawca z melisą. odchodzenie gazów. Trwa to do dziś. bez trwałego skutku. bez folii czy ceratki. przy normalnej pracy . odbijania. lat 47. Po tej operacji zaczęły się wzdęcia. Nerwosanu oraz 20 g szałwii lub 1/4 opak. Przy zaparciach wskazana jest Cholagoga Nr 3. że mam marskość wątroby. pić zimne na noc. że po operacjach w jamie brzusznej następuje spowolnienie pracy jelit. l łyżkę drożdży zagotować w 1/2 szkl. LECZĘ SIĘ NA NIESTRAWNOŚĆ Ewa. Wskazane jest picie gotowanych drożdży. Przed 5 laty usunięto mi w czasie porodu macicę. Czytałam. Do mieszanki tej dodać Urosan. MARSKOŚĆ WĄTROBY Tadeusz. po wystygnięciu dodać dużo natki lub koperku. czasem zaparcia. Zamiennie zażywać Lewitan: 3 razy dziennie po 3 tabletki. wypić tę porcje w ciągu dnia. Należy przede wszystkim poprawić trawienie. Dziecko powinno zażywać Chlorchinaldin 0. Ponadto należy pić zioła: Gastrosan. Kuracja musi trwać 7 miesięcy. otulić flanelką i pozostawić na całą noc.LAMBLIAZA Teresa. Kurację należy rozpocząć od okładów na noc na górną partię brzucha z rozgniecionych liści kapusty. Zalać gorącym mlekiem. Dla ocieplenia owinąć flanelką. 2 opak. 2 łyżki płatków kukurydzianych. Tymczasem po powrocie do kraju czułem się źle i zrobiłem badania.Cholagoga Nr 2. obecnie na niestrawność. chore na przewlekłe zapalenie dróg żółciowych. Przebywałem kilka lat na kontrakcie w Afryce i tam chorowałem na malarię. lat 26. Cholagoga Nr 2. wody. lat 28. Reumosan. Dla wzmocnienia dziecka radzę podawać mu pyłek kwiatowy 7. Wcześniej leczona byłam na nadkwasotę i kamicę jelita grubego. miodu) i tę mieszankę zażywać 3-4 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. Leczę dziewczynkę od 4 lat. Leczono mnie wówczas. 2 łyżki płatków owsianych. jak myślałem.3 razy dziennie po l tabletce przez 7 kolejnych dni w miesiącu 3 tygodnie przerwy. pić 2 razy dziennie po 2 łyżki stołowe. Mam 6-letnie dziecko. Pomocne jest także picie gorącego mleka z ząbkiem czosnku. miodem propolisowym (100 g pyłku na l szkl. Radzę robić przez 2 miesiące codziennie na noc okłady z rozgniecionych liści świeżej kapusty na okolice wątroby. Temu służy następujące śniadanie: 4 łyżki otrąb pszennych. Wskazane jest 395 . Taki rytm związany jest w czasem życia i wylęgania lamblii. zaparzyć 3 łyżki na 3 szklanki.

popijanie mieszanki ziołowej: kwiat kocanki. 396 . Zmieszać razem i parzyć 3 łyżki na 3 szkl. Gastrosan zmieszany z 50 g kwiatu akacji białej. Te zioła pić przez 5-7 dni. Każdego składnika powinno być po 50 g. Siemię z kozieradką należy pić rano i na noc. mniszek lekarski. wprowadzać powoli soki ze świeżych warzyw oraz owoców i surówki. 3 razy dziennie po l tabl. 39. potem ziemniaki czy kasze). Jeść częściej. Na początku leczenia lepiej zrezygnować z surówek. Wszystkie składniki razem zmieszać i zaparzać 3 łyżki na 3 szkl. ziele wrzosu. Pić dużą ilość soków z surowych warzyw. Lewitanu. 2 łyżki mieszanki zaparzyć w 2 szklankach wrzącej wody i wypijać w ciągu dnia. Bardzo poprawia stan wątroby picie glinki. Cholagoga Nr 2 zmieszane z szałwią. Uldenolu. spożywać warzywa raczej gotowane. potem. Przy każdym przeziębieniu przed zażywaniem leków należy brać najpierw łyżeczkę siemienia.co wynika z prześwietlenia żołądka oraz gastroskopii -na liczne nadżerki na żołądku. Każdego dnia wypić 1-2 łyżeczki oleju i l szkl. co powinno uśmierzyć nocne bóle. surowych soków warzywnych. wątroba. 23. Nerwosan. Na to schorzenie pomaga picie (30 minut przed jedzeniem) soku ze świeżo utartego ziemniaka lub też 1/2 szklanki soku ze świeżej kapusty wypijanego także przed jedzeniem. Sylimarolu po jedzeniu. Moja 52-letnia siostra cierpi . aby osłonić żołądek. 2 razy dziennie zalecam zażywanie 2 łyżek zmielonego siemienia lnianego zmieszanego z 1/2 łyżeczki kozieradki i zaparzonego mlekiem lub wodą. ponieważ ma on silne właściwości rozgrzewające. NADŻERKI W ŻOŁĄDKU Helena. potem mięso. warstwowo (najpierw jarzyny. Dla wzmocnienia należy 4 razy w ciągu dnia zażywać pyłek kwiatowy z miodem propolisowym. Gastrosan. Piołunu musi być szczypta. jak podałam powyżej. zażywać 4 razy dziennie po łyżeczce od kawy. Pomocne byłoby zażywanie 2 razy dziennie po 3 tabl. węzły limfatyczne: 22. korzeniem lukrecji i liściem babki (po 50 g tych pojedynczych ziół). Falvitu i 2 razy dziennie po l tabl. piorun. rdest ptasi. 2 razy dziennie po 3 tabl. Niezbędna jest akupresura stóp . Pomiędzy posiłkami trzeba pić Nerwosan. owoc kolendry. ale małymi porcjami. lat 45. Dodatkowo należy pić zioła: Digestosan. liść bobrka. dziurawiec. Radzę pić herbatę z szałwii z minimalną ilością piołunu kilka razy w ciągu dnia. dobrze rozdrobnione. 49. Leczę się od wielu lat na nadkwasotę. mięta. ziele pięciornika. wrzącej wody. ale żadne leki mi nie pomagają. w miarę poprawy stanu. Asmagu. ziele glistnika. co stanowi porcję dzienną. kruszyna. 100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu.nerki. Jeść powoli. wrzątku. 50. Te porcję wypijać w ciągu dnia. NADKWASOTA Janina. lat 40. 2 razy po l tabl.

Przy tej dolegliwości ważny jest sposób jedzenia. Do potraw należy dodawać dużo przypraw ziołowych. być bardzo starannie żute. Zioła pić ciepłe przed jedzeniem. dostarczających żelaza oraz ułatwiających trawienie. trzustki. wątroby reguluje popijanie zagotowanych drożdży. Cholagoga Nr 2 i Nerwosan wymieszać z dodatkiem 50 g korzenia z lukrecji i tyleż samo liścia babki i korzenia mniszka lekarskiego. a gdy ma tendencję do tycia . moje piersi zrobiły się małe i wiotkie. Zrobić testy badań tarczycowych. po nagłym zdenerwowaniu cała drżę. Pracę żołądka. gdzie jest to możliwe. Praktycznie nie ma w Polsce leku. Osoba chuda powinna zjadać 2 łyżki tej mieszanki. Przy wyjątkowo złym samopoczuciu radziłabym zażywać na noc 2 łyżeczki Brocalcinu. Ponieważ mogą wystąpić trudności z jedzeniem surówek. selera.l łyżkę stołową. Zaparza się 3 łyżki tej mieszanki na 3 szklanki wrzącej wody do termosu. rozpoczynając od małych ilości rozcieńczonych wodą. Dodatkowo dwa razy dziennie po l tabletce Uldenolu. jak u dorastającej dziewczyny. potem mięso. radzę pić sok ze świeżej kapusty zmieszany z sokiem z marchwi. co sprawia. Do wystudzonego już dania dodać kminek. lat 22. jelit. dodawać dużo pietruszki i koperku. moja waga nie równa się poprzedniej. czyli najpierw spożywa się jarzyny. Dodatkowo zalecam ssanie 1-2 razy dziennie pół łyżki oleju słonecznikowego przez 20 min. potem ziemniaki czy ryż lub kluski. zagotować. pozostałość wypluć i wypłukać usta po zabiegu. ponieważ nie mogę spać. potem mięso. NIEŻYT ŻOŁĄDKA Magdalena. Również. 2 łyżki płatków owsianych lub kukurydzianych i całość zalać gorącym mlekiem. czy nie ma nadczynności tarczycy. pocą mi się ręce i wyskakują mi wypieki na twarzy piersiach i szyi. Chodzi o kolejność zjadania posiłków. majeranek i dużo pokrojonej natki pietruszki. Radzę brać 3 razy dziennie po jedzeniu po l łyżeczce Nerwogranu i Gastrogranu. który mógłby jej pomóc. Ogólnie jedzenie powinno zawierać dużo warzyw. ryż czy kasze. Od kilku miesięcy cierpię na nerwicę żołądka. Osoby w starszym wieku mogą dodawać 2 łyżeczki zmielonych nasion wiesiołka. Ograniczyć spożywanie mięsa do 3 posiłków w tygodniu. Pomocne przy leczeniu byłoby popijanie soku z surowej kapusty. Na śniadanie radzę jeść siemię lniane zmielone z cukrem w proporcji: 4 łyżki siemienia i pół łyżki cukru. Posiłki należy jeść warstwowo. To śniadanie zapewnia dobre samopoczucie i poprawia trawienie. że wydziela się więcej żółci i soków trawiennych. Dla mnie ta choroba jest dość uciążliwa. które mają charakter rozkurczowy: l łyżka stołowa na pół szklanki wody. które powodują. I tak należy najpierw zjeść surówkę. lat 79. Mama moja od dwóch lat cierpi na chorobę przedwrzodową układu pokarmowego. pietruszki. że pokarm jest lepiej przyswajany i trawiony. do dwóch szklanek dziennie. Należy się także przebadać. również po jedzeniu. dyni. co stanowi porcję dzienną. pić zimne przed snem.NERWICA ŻOŁĄDKA Kamila. Oprócz działania oczyszczającego kuracja ta powoduje lepsze przyswajanie 397 . na końcu ziemniaki. Wskazane jest również popijanie mieszanki ziołowej: Digestosan. Oprócz siemienia dodać 3-4 łyżki zarodków lub otrąb pszennych.

Syn pije biały żur. lat 37. ciasta. dziecko zażywać lek zalecony przez lekarza. czekoladę. Wykluczyć też należy tłustą. Przygotowuje się je następująco: miażdży się 2 duże ząbki czosnku. Wyeliminować z kuchni ocet spirytusowy. Jest blady z „podkówkami” pod oczami. Dla wzmocnienia organizmu oraz poprawy łaknienia radzę podawać dziecku 3-4 razy dziennie po łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu propolisowego). Na pasożyty pediatra zalecił Pyrantelum. Dziecko przy wzroście 115 cm waży 21 kg. Do zakwaszania używać octu jabłkowego. wykonuje się małą gruszką lewatywkę. tłuste mięsa. kwaśną śmietanę. Karmiłam go piersią (wyłącznie) do końca 5 miesiąca. Słoik zawiązać płótnem i po trzech tygodniach jest gotowy ocet. mieszankę ziół na pasożyty. sok z kiszonej kapusty. tytoń. ale nie ma anemii. musztardę. Od niemowlaka ma bardzo słabe łaknienie. Kiedy ostygnie do temperatury ciała ludzkiego. Po ostatnim badaniu kału u mojego 8-letniego syna stwierdzono jaja glisty (w styczniu owsiki). który przygotowuje się następująco: 3 łyżki cukru rozpuszcza się w szklance wody i zalewa obierzyny jabłek. aby cokolwiek wydalał. Ponieważ dziecko jest małe. Wiem. alkohol.witamin rozpuszczalnych w tłuszczu. Wszyscy członkowie rodziny powinni zjadać po 10 dag pestek na noc. Lekarz zapisał lekarstwo na owsiki o nazwie Pyrantelum. Można też podawać Vernitox według załączonego na opakowaniu przepisu na leczenie pasożytów. lat 22. lat 24. cierpiącego od 6 tygodnia życia na swędzące wysypki skórne. radziłabym stosować lewatywki z mleka i czosnku. 398 . PASOŻYTY Maria. OWSIKI Dorota. dodać 2 łyżki miodu i popijać jeden lub dwa razy codziennie. Jestem zdesperowaną matką 13-miesięcznego chłopczyka. który jest bardzo niekorzystny dla wszystkich. że ma niedowagę. przy tym „żywe srebro”. a w szczególności dla osób ze schorzeniami przewodu pokarmowego. Zabieg należy powtarzać przez kilka dni. również dla wszystkich członków rodziny. 3 łyżeczki octu wymieszać w pół szklanki wody. miesza z pół szklanki gorącego mleka. POKRZYWKA l BIEGUNKA Katarzyna. a mimo to nie widzę. U mojego 15-miesięcznego dziecka stwierdziłam robaki.

tysiącznika. ewentualnie piołunu. PRZEPUKLINA Krystyna. ponieważ 399 . Ale i tak. ale okazało się to niemożliwe (pokrzywka). Wiele osób zwracało mi uwagę. Czy może to być przyczyną tego zapachu? Przykry zapach z ust jest objawem niedokwasoty żołądka i wskutek tego słabiej pracującej wątroby. lat 17. Na noc robić na brzuszek dziecka okład ze świeżej kapusty + suche. Z buzi wydobywa mi się przykry zapach.5 miesiąca moje dziecko cierpi na chroniczną biegunkę. PRZYKRY ZAPACH ODDECHU Joanna. Na chore miejsce