Jadwiga Górnicka

APTEKA NATURY
Poradnik zdrowia

PRZEDMOWA

Książka obejmuje wiadomości i sposoby na utrzymanie zdrowia do pierwszych 100 lat życia, na odzyskanie zdrowia, które już trochę nie dopisuje, oraz na wyjście z wielu przewlekłych dolegliwości i schorzeń. Wiadomości te zawarte były w poprzednich wydaniach Apteki natury oraz w mojej książce Zdrowie przez dotyk. W tej ostatniej pozycji były podane sposoby wykonywania akupresury stóp, masażu Shiat-Sou, masaży specjalnych oraz szybkie skuteczne porady w nagłych przypadkach chorobowych, jak omdlenie, zwichnięcie stawu, stłuczenia mięśni, wiązadeł, ścięgien. Ogólnie książka ta jest wartościowym poradnikiem dla osób trochę starszych, które nie chcą chorować i niedomagać, dla osób młodych, które chcą zachować zdrowie i energię tak potrzebną przy obecnym szybkim tempie życia i dla wszystkich, którzy mają już jakieś przewlekłe niedomagania i chcą się od nich jak najszybciej uwolnić, aby nie zachorować i nie utracić zdolności do pracy oraz zachować radość życia. Są tu też podane metody terapii zupełnie zapomniane w epoce leczenia chemią, np.: argilloterapia - leczenie pospolitą glinką, leczenie poprzez uzupełnienie brakujących mikroelementów i odtrucia w sytuacji postępującego zanieczyszczenia środowiska oraz rozwoju chorób cywilizacyjnych: jak nadmiar cholesterolu, wczesna miażdżyca naczyń tętniczych mózgu, serca i tętnic kończyn dolnych, niedoceniane leczenie preparatami pszczelimi, tak skutecznie przyspieszającymi powrót do zdrowia i do pełnej sprawności. Uważny Czytelnik znajdzie tu skuteczne recepty na choroby krwi, węzłów chłonnych, ziarnicę złośliwą, zakrzepicę, choroby serca i układu krążenia, schorzenia gośćcowe i reumatyczne, schorzenia kobiece, schorzenia pęcherza moczowego, prostaty, kamicę nerkową, schorzenia przemiany materii, schorzenia układu pokarmowego, schorzenia skóry, schorzenia układu oddechowego, jak się hartować, aby nie łapać łatwo infekcji i jak łatwo wyleczyć przeziębienie, jak oczyścić woreczek żółciowy i drogi żółciowe w wątrobie, jak rozpuścić i urodzić kamienie nerkowe, co stosować, aby się nie tworzyły nowe, jak oddychać, aby łatwiej wydalać toksyny. Oczywiście zawsze dobrze jest być w kontakcie z lekarzem naturalistą i stosować jednocześnie leczenie wspomagające, np.: odpowiednie żywienie, dobrane dla siebie zioła, kąpiele, pić świeże soki z jarzyn, które ułatwiają i przyspieszają powrót do zdrowia, oraz masaże stóp i całego ciała. Wdzięczna będę za wszelkie uwagi Czytelników - tak pozytywne, jak i krytyczne. Jadwiga Górnicka

Projekt okładki Jerzy Mostowski Opracowanie ilustracji Xaweny Piwocki Opracowanie redakcyjne Elżbieta Stefańska Elżbieta Zawadzka Opracowanie techniczne Elżbieta Gołębiewska

ŻYWIENIE TO ZDROWIE LUB CHOROBA

ŻYWIENIE O znaczeniu prawidłowych zestawów produktów spożywczych w leczeniu chorób metodami naturalnymi
Medycyna ostatnich lat poczyniła ogromne postępy w rozpoznaniu zależności pomiędzy stanem zdrowia człowieka a sposobem jego odżywiania. Szczególnie wiele nauka dowiedziała się o takich dziedzinach, jak biologiczna wartość pokarmów, procesy trawienne i przemiany materii, wpływ na zdrowie i znaczenie pokarmowe białka, aminokwasów egzogennych, węglowodanów, tłuszczów, witamin, biopierwiastków i wody. Rozważania na temat związków między odżywianiem a stanem zdrowia należy poprzedzić ogólną uwagą, że zapotrzebowanie na produkty spożywcze jest zindywidualizowane, a nadto zróżnicowane u ludzi zdrowych i chorych. Każdy powinien poznać swoje indywidualne potrzeby, gdyż nawet uniwersalne zalecenia, że należy jadać czosnek ze względu na selen, jabłka, ponieważ zawierają pektyny, natkę pietruszki, jako bogate źródło witaminy C, a czereśnie ze względu na wiele witamin B5, oraz pić mleko, gdyż znajduje się w nim komplet aminokwasów egzogennych, a nadto wapń - nie mogą być uogólniane. Białko. Oprócz węglowodanów i tłuszczów należy do podstawowych składników pokarmowych. Jest zasadniczym tworzywem cytoplazmy - substancji budulcowej komórek, budulcem enzymów, hormonów i hemoglobiny. Wszystkie białka proste składają się z aminokwasów, które są związkami organicznymi. Na kilogram wagi ciała człowiek potrzebuje przeciętnie 0,5 g białka, choć bywają nieznaczne odchylenia indywidualne. Zapotrzebowanie organizmu na białko wzrasta w stresach, chorobach zakaźnych, przy braku snu, wykonywaniu ciężkiej pracy fizycznej, w warunkach wysokiej temperatury, w stanach bólu, obawy i lęków. Normy dziennego spożycia białka wynoszą 30-55 g. Powinno to być białko pełnowartościowe, a więc takie, które zawiera wszystkie aminokwasy egzogenne. Spożywanie białka w ilościach przekraczających wymienioną tu normę może spowodować przeciążenie wątroby i nerek zmuszając je do usuwania zbędnego balastu, co doprowadza te narządy do patologicznego przerostu. Piątą część wagi ciała stanowi białko. Bierze ono udział w utrzymaniu równowagi wodnej w organizmie. Syntetyzowanie białek jest potrzebne do tworzenia antyciał niezbędnych do zwalczania infekcji bakteryjnych. W skład mięśni, kości, krwi, enzymów, nerwów, błon itp. wchodzą odmienne białka. Wszystkie białka roślinne składają się z identycznych aminokwasów. Do syntezy własnego białka organizm ludzki potrzebuje 22 aminokwasy, z których osiem musi otrzymywać z zewnątrz (stąd ich nazwa: egzogenne) z pokarmem. Aminokwasy są niezbędne jako materiał do syntezy 9

białek krwi i tkanek. Liczne z nich biorą udział w specjalnych reakcjach chemicznych, służą do tworzenia polipeptydów, hormonów białkowych i enzymów. Ważne będzie i pożyteczne dla naszych rozważań zapoznanie się z aminokwasami egzogennymi oraz ich podstawowymi funkcjami. Prezentując je - w nawiasach - podaję w gramach wysokość dziennego zapotrzebowania przez organizm. 1. Fenyloalanina (1,1) bierze udział w procesach transaminazy, wpływa na tworzenie adrenaliny i noradrenaliny; 2. Izoleucyna (0,7) jest glukogenna i ketogenna, intensyfikuje przemianę materii; 3. Leucyna (1,1) jest ketogenna; 4. Lizyna (0,8) działa na wzrost, gromadzi się w surowicy krwi, gdzie stanowi swoiste przeciwciała rozpuszczające obce komórki bakteryjne; 5. Metionina (1,1) stanowi główne źródło organicznych związków siarki dla przemian ustrojowych, chroni wątrobę przed zmianami, może być użyta w procesach detoksykacji organizmu, jako naturalny lek przeciwdziała chorobom wątroby i miażdżycy; 6. Treonina (0,5) wpływa na zużytkowanie tłuszczów w wątrobie, występuje w mięśniach, hemoglobinie i proteinach fosforowych, niszczy ją hydroliza kwaśna; 7. Tryptofan (0,25) wpływa na działanie wit. B6, przekształca się w wit. B3 = PP, niedobory tryptofanu wywołują pelagrę; 8. Walina (6,8) jest glukogenna, jej brak wywołuje nadwrażliwość, ataksję (bezwład ruchowy), zakłócenia w koordynacji mięśniowej, przewodzi prąd elektryczny i ma ogromne znaczenie w procesach widzenia, gdyż występuje między czopkami i pręcikami siatkówki a nerwem wzrokowym odprowadzającym impulsy elektryczne powstałe w percepcji wrażeń świetlnych do kory mózgowej, gdzie następuje rozpoznanie światła. Istnieją nadto aminokwasy częściowo egzogenne, do których zaliczamy tyrozynę, która współdziała w tworzeniu hormonów wydzielanych przez organy wewnętrzne, histydynę, argininę i cysteinę, która przyspiesza gojenie ran. Prawie wszystkie rośliny są zasobne w lizynę i tryptofan, toteż pełne pokrycie potrzeb białkowych organizm może uzyskać tylko w wyniku odżywiania, na które składa się rozmaitość pokarmów. Zalecam więc spożywanie kasz, pieczywa, mąki z dodatkiem mleka bądź roślin strączkowych, np. fasoli, grochu, soczewicy, soi. Brak lub niedobór metioniny w roślinach strączkowych może być uzupełniony metioniną zawartą w ziarnach zbóż, a brak lizyny w zbożu - lizyną roślin strączkowych. Struktura aminokwasów jest stała i nie może być naruszona, gdyż nawet nieznaczne zmiany w jej składzie mogą wywołać poważne następstwa fizjologiczne. Zastąpienie jednego aminokwasu innym w sekwencji na przykład stu lub więcej aminokwasów w łańcuchu polipeptydowym może znacznie obniżyć bądź całkowicie znieść aktywność biologiczną i wywołać na przykład anemię. Promienie rentgena i nadfioletowe powodują denaturację białka, to znaczy zmiany jego fizycznych i fizjologicznych właściwości. Następuje utrata aktywności enzymatycznej. Pewne pokrycie potrzeb białkowych, jak już wspomniałam, uzyskuje się dzięki urozmaiconym pokarmom. Układ trawienny człowieka rozkłada białka na pojedyncze aminokwasy, które przenikają przez półprzepuszczalne błony komórkowe, aby ulec swoistej przebudowie w związki właściwe dla danego organizmu. 10

Białko o wysokiej przyswajalności mają jajka, mleko, ser, ryż, a następnie mięso, które jest uważane za źródło pełnowartościowego dającego zdrowie i siły białka, ale ma niewiele tryptofanu, metioniny i waliny. Białko jarzyn jest w pełni przyswajalne. Najkorzystniejsze proporcje aminokwasów występują w jajkach i mleku. Dobrym sposobem podniesienia wartości białkowej pokarmu jest łączenie produktów roślinnych zawierających uzupełniające się aminokwasy egzogenne. I tak na przykład dzięki spożywaniu ryżu z mlekiem aż 30 proc. więcej otrzymujemy białka aniżeli w przypadku oddzielnego spożycia tych artykułów. Połączenie fasoli z ryżem przysparza jeszcze więcej, bowiem 43 proc. białka w stosunku do sumy białka zawartego w każdym z tych produktów spożywanych oddzielnie. A oto inne przykłady korzystnych połączeń, najbardziej odpowiednie proporcje oraz procentowy wzrost białka: fasola lub groch i mąka pszenna - 0,5 : 3 g, wzrost o 33 proc; fasola lub groch i kukurydza - 1,2 : 2, wzrost o 50 proc.; ryż lub mąka z mlekiem w proszku - 3 : 1/3, wzrost o 13 proc., 3 duże ziemniaki i dwie łyżki mleka w proszku - wzrost o 7 proc. Mleko jest doskonałym uzupełnieniem wszystkich produktów mających niedobór lub brak lizyny oraz izoleucyny, szczególnie zalecane jest jako dodatek do produktów zbożowych, jak kasze, mąki, makaron. Dwie łyżki mleka w proszku dodane do jednej szklanki mąki podnoszą jej wartość białkową o 45 proc. Do bardzo dobrych połączeń należą chleb z serem, kasza z mlekiem. Rośliny strączkowe bogate w izoleucynę i lizynę uzupełniają wartość białkową kasz, ryżu, makaronu, mąki, kukurydzy, płatków owsianych i innych zbożowych, a także nasion słonecznikowych, sezamowych, dyni i orzechów. Produkty zbożowe uzupełniają się korzystnie z fasolą, grochem, serem, mlekiem, jajkami. W świeżych warzywach występują małe ilości metioniny (wyjątek stanowi tu kukurydza, szpinak i grzyby), dobrym więc ich uzupełnieniem są ziarna sezamowe, orzechy, kasza jaglana, ryż i kukurydza. Ryż i kukurydza tworzą szczególnie cenne połączenia z fasolką szparagową, groszkiem zielonym, brukselką, podobnie jak grzyby, które mogą być dodawane do rozmaitych jarzyn. Dobrym uzupełnieniem każdej potrawy, zarówno zbożowej, jak i jarzynowej, są jajka, a dodatek mleka, twarogu, żółtego sera podnosi wartość każdej potrawy jarskiej, mleko bowiem, podobnie jak jajka, zawiera wszystkie niezbędne aminokwasy, a zwłaszcza jest zasobne w lizynę. Soja, która ma więcej tryptofanu niż mleko, stanowi pozytywny wyjątek wśród roślin strączkowych. Gotowane białko wywołuje w przewodzie pokarmowym procesy gnilne, podczas których wytwarzają się produkty toksyczne. Część z nich zostaje wydalona z kałem, ale część jest wchłaniana przez tkanki ciała, by tworzyć źródła ognisk zapalnych i złogi. Głównym miejscem ich odkładania jest tkanka tłuszczowa. Zatrucia białkowe powodują otępienie uczuciowe, osłabienie aktywności, zamknięcie się w sobie, zaburzenia procesów myślenia. Jedną z metod leczenia tych zatruć jest głodówka, która również pomaga w przypadkach zaburzeń przemiany materii, co dotyczy także egzemy, astmy oskrzelowej, nadciśnienia, kamicy żółciowej, stwardnienia żył. Spożywanie nadmiaru produktów mącznych, cukru, białka powoduje ogólne zatrucie organizmu, stany zapalne oczu, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zapalenie rogówki. Wady wzroku, mające przyczynę w zatruciu pokarmowym, można wyleczyć stosując głodówkę. Wówczas następuje wydalenie produktów spalania blokujących mięśnie i naczynia krwionośne otaczające oczy, co doprowadza do odprężenia i rozluźnienia mięśni i poprawy wzroku. 11

Nie należy się przejadać. Powoduje to otyłość, a jedzenie przekraczające możliwości wydzielania potrzebnych enzymów trawiennych wywołuje nadfermentację. Wówczas część pokarmu staje się nieprzydatna i zalega w żołądku i jelitach. Krew, komórki, tkanki stają się wtedy zagłodzone. U młodych ludzi powstaje sytuacja sprzyjająca powstawaniu stwardnienia rozsianego (SM). Zaburzenia metabolizmu u dzieci powodują powstanie poważnych wad umysłowych. Wymagania nowoczesnej dietetyki spełniają: mąka i kasze, warzywa liściaste i zielone: szczypiorek, sałata, szpinak, szczaw, kapusta, rzeżucha, pietruszka, jarmuż, warzywa korzeniowe: ziemniaki, buraki, rzepa, marchew, pietruszka, seler, brukiew, chrzan, oraz inne warzywa: dynia, kabaczek, salsefia, kalafior, pomidory, rzodkiewka, cebula, ogórek, groszek zielony, cykoria, cukinia, kalarepa, por, czosnek, papryka, kapusta, fasolka zielona, szparagi, owoce świeże i suszone, orzechy, grzyby, miód, migdały, razowy chleb, mleko, jajka, twaróg, ser żółty. Gotowanie niszczy witaminy i enzymy. Spożywanie gorących potraw niszczy śluzówkę i enzymy trawienne w ludzkim organizmie. Regenerację błony śluzowej przewodu pokarmowego ułatwia spożywanie bogatych w enzymy surowych warzyw i owoców. Słowo o błonniku (celulozie ). Należy do węglowodanów, jest zbudowany z cukru prostego, jakim jest glukoza. Nie nadaje się jako produkt spożywczy (pokarmowy), ale jest pożądany, wręcz nieodzowny. Organizm ludzki od tysiącleci przywykł do błonnika, a jego brak wywołuje liczne choroby. Obecność błonnika w jelitach ułatwia ich ruchy perystaltyczne (robaczkowe), co sprzyja wypróżnianiu i eliminuje zaparcia. Błonnik występuje w chlebie razowym, otrębach, warzywach, świeżych owocach, grubych kaszach. Jest najbardziej rozpowszechnionym produktem w świecie. Działanie podobne do błonnika mają pektyny - wielocząstkowe cukry występujące w roślinach. Pektyny redukują ilość cholesterolu spożywanego z tłustymi pokarmami. Zapobiegają miażdżycy i zawałowi serca. Wystarczy każdego dnia zjeść dwa jabłka, aby nie dopuścić do nadmiaru cholesterolu. Pektyna dobroczynnie działa przy biegunkach, przeciwdziała rozwojowi bakterii fermentacyjnych i usuwa je z kałem, zapobiega zatruciom ołowiem i strontem 90, niszczy stafylokoki i streptokoki. Wodny roztwór pektyny ułatwia gojenie ran dochodzących aż do kości i przyspiesza powstawanie zdrowej tkanki. Pektyny leczą również rany wewnętrzne: wrzody i krwawienia w całym przewodzie pokarmowym. W cytrusach najbogatsza w pektyny jest biała błonka znajdująca się pod aromatyczną skórką. Bogata w pektyny jest skórka jabłka, a więc należy je spożywać nie obrane. Dobrym źródłem pektyn są czereśnie, winogrona, porzeczki, agrest, maliny, pomidory, morele, rodzynki, banany. Błonnik i pektyny, wit. C, wapń, magnez chronią przed zatruciami wywołanymi przez skażone środowisko. Podstawowe zasady łączenia pokarmów Jednoczesne spożywanie niewłaściwie dobranych pokarmów wywołuje ostre choroby, a nawet może spowodować zejście śmiertelne. W dietetyce ma duże znaczenie, co się je i z czym. W zależności od indywidualnej tolerancji organizmu - poszczególne połączenia są przyjmowane gorzej lub lepiej. Zaznaczałem, że1 człowiek ma precyzyjne i niezawodne mechanizmy trawienia i przyswajania, przez które spożywanie - jednoczesne spożywanie - rozmaitych produktów, białka, skrobię, cukier i tłuszcz, nie jest dobrze tolerowane. Enzymy, których jest blisko 1800, działają w określonych granicach temperatury i każdy z nich katalizuje tylko jedną, ściśle określoną reakcję. 12

Łączenie w jednej potrawie lub w jednym posiłku artykułów spożywczych wymagających różnych soków trawiennych stawia cały układ trawienia wobec bardzo trudnych wymagań. Wszystkie substancje pokarmowe, które w takich warunkach stają się nie do strawienia, ulegają procesom, gnilnym i wywołują nadfermentację. Trzeba bowiem wiedzieć, że trawienie prawie każdej substancji pokarmowej odbywa się stopniowo, a każdy z etapów wymaga innego enzymu. Każdy wchodzący do akcji enzym może skutecznie wypełnić swoje zadanie, jeśli jego poprzednik także zrobił, co do niego należy, np. jeśli białko nie zostało rozłożone przez pektyny, to enzym, który je rozkłada na aminokwasy nie będzie mógł wykonać swoich powinności. Pepsyna działa w środowisku kwaśnym, a odczyn alkaliczny obecny w żołądku uniemożliwia jej rozkładanie białka. Ptialina, enzym zawarty w ślinie, już w ustach rozpoczyna proces rozkładu skrobi na glikozę, ale może działać tylko w środowisku łagodnie alkalicznym. Niszczy ją zarówno kwas jak i silna reakcja zasadowa. Jeśli więc pokarm skrobiowy został zmieszany z kwasem, to blokuje on działanie ptialiny i cała skrobia przechodzi do żołądka w stanie nie strawionym. Tam po pewnym czasie wywołuje nadfermentację. Trawienie białka rozpoczyna się w żołądku pod wpływem pepsyny i przebiega prawidłowo w obecności kwasu solnego. Jednak nadmiar kwasu hamuje jej aktywność. Jeżeli więc spożywa się kwas razem z białkami, to uniemożliwia się ich trawienie. Błędem jest więc popijanie dań białkowych i skrobiowych sokami z kwaśnych owoców (np. pomarańcze, grejpfruty), a także kompotem czy wodą z cytryną. Nie należy też spożywać ich razem z sałatkami przyprawianymi sokiem cytrynowym czy octem. Trawienie tłuszczów zaczyna się dopiero w dwunastnicy pod wpływem soku trzustkowego, ale zanim tam się znajdzie - hamuje w żołądku wydzielanie pepsyny i innych soków żołądkowych, co o dwie godziny opóźnia trawienie innych, znajdujących się tam pokarmów - białka, mięsa. Im więcej pokarmów z różnych grup wprowadza się jednocześnie, tym więcej wytwarza się bakterii gnilnych i fermentacyjnych. Enzymy stają się wówczas obezwładnione. W każdej fazie trawienia mięsa, jajek, mleka inna jest siła działających na nie enzymów. Na mleko najsilniej działa sok żołądkowy dopiero w ostatniej godzinie trawienia, a na mięso w pierwszej. Nie należy więc jadać ich razem, gdyż to dezorganizuje procesy trawienia wszystkich trzech substancji białkowych. Pomiędzy posiłkami należy robić odpowiednio długą przerwę, dlatego też nie należy jadać drugich śniadań i podwieczorków, gdyż pokarmy na pół przetrawione mieszają się ze świeżymi i wytwarza się szkodliwa dla zdrowia sytuacja. Owoce należy spożywać w charakterze osobnego posiłku, ich składniki bowiem - skrobia, cukier, białko - nie harmonizują z żadnym innym pokarmem i jadając je z innymi artykułami spożywczymi, utrudnia się trawienie jednych i drugich. Owoce, do których spożycia zachęca łatwość trawienia, nie ulegają rozkładowi w ustach ani żołądku, szybko przechodzą do jelita i tam zostają łatwo i szybko strawione przy wykorzystaniu całej ich masy, która zostaje przyswojona przez krew i tkanki. Zmieszane z innymi pokarmami tracą część swych bardzo cennych wartości. Jaki wniosek z tych rozważań? Otóż nie ulega kwestii, że cała dotychczasowa sztuka kulinarna musi być poddana rewizji, albowiem jest odpowiedzialna za przykre następstwa zalegania pokarmu w żołądku. Nowoczesna wiedza o łączeniu pokarmów kwestionuje większość potraw i posiłków mających trwałe miejsce na naszych stołach. Do szczególnie ciężkich należą zestawy skrobi z białkiem, tłuszczami i owocami. Niewskazane są połączenia z białkiem i warzywami, zwłaszcza zielonymi, liściastymi. 13

Dobre połączenie to warzywa z białkiem lub ze skrobią, a także z tłuszczem - olejami. Dobrym zestawem są różne warzywa w jednej potrawie czy posiłku, ale nie należy mieszać więcej niż czterech składników nawet spośród dopuszczalnych. Przy każdym posiłku jadać tylko jeden rodzaj białka lub jeden rodzaj skrobi. Tłuszcz opóźnia trawienie białka i skrobi, ułatwia natomiast trawienie i przyswajanie warzyw. Cukier dezorganizuje proces trawienia innego pokarmu, owoców, warzyw, białka i skrobi, a alkohol strąca pepsynę i uniemożliwia strawienie każdego białka. Mleko należy pić samo, gdyż tylko wtedy na pewno nie zaszkodzi. Podobnie owoce. Wtedy są najzdrowsze, gdy są spożywane oddzielnie bądź z innymi owocami tego samego stopnia kwaśności. Dieta optymalna zakłada więc spożywanie przy każdym posiłku jednego tylko pokarmu, podczas gdy nasze obyczaje kulinarne pozostają w rażącej sprzeczności z możliwościami trawiennymi przewodu pokarmowego. Produkty spożywcze wskazane Należą do nich: kasza gryczana, która zawiera rutynę ułatwiająca przyswajanie wit. C i więcej lizyny niż inne zboża; jest ona mniej kaloryczna niż inne kasze. Kasza kukurydziana, kasza jaglana, są silnie zasadotwórcze i lekko strawne. Ryż jest lekko strawny i obniża poziom cholesterolu we krwi. Komponuje się dobrze z jarzynami, grzybami, zielonym groszkiem lub brukselką. Zielona fasolka szparagowa jest zasadotwórcza; konserwowana nie ma kwasów organicznych, miedzi, siarki, chloru, manganu i innych biopierwiastków. Dobrym uzupełnieniem fasoli białej są kasze, ryż, pieczywo, sery, jajka, kukurydza, orzechy i grzyby. Dużo lizyny i siarki ma groch zielony, który jest zasadotwórczy, podobnie jak soja. Kwasotwórczy jest orzech włoski. Słonecznik obniża poziom cholesterolu i miażdżyca kwiaty leczą malarię i śledzionę. Surowe jajka kurze zawierają awidyny blokujące przyswajanie przez organizm biotyny B8=H koniecznej do prawidłowej pracy skóry, porostu włosów, prawidłowej przemiany materii i utrzymania odporności na niektóre choroby. Chorym na wątrobę lub żołądek podaje się żółtka, a nie białka, żółtko ma więcej białka aniżeli białko jaja, białko żółtka jest też lżej strawne. Jajka i omlety można smażyć na maśle, gdyż białko ścina się już w temperaturze 60 st., zanim zacznie się palić masło. Nie należy smażyć na maśle innych produktów, spalone bowiem wytworzą toksyczną akroleinę. Zawałowcom i miażdżycowcom radzę nie jadać żółtek, a jedynie smażone lub gotowane białka, które nie zawierają cholesterolu. Przejście do prawidłowego odżywiania należy zacząć od stopniowego ograniczania spożycia cukru, pasteryzowanego mleka, produktów mlecznych, białego chleba, ciastek, napojów z kwasem węglowym, tatara, parówek, alkoholu, papierosów, zakąsek mięsnych, konserw, prefabrykowanych produktów spożywczych, soli, nadmiaru przypraw, octu winnego, kawy z mlekiem, lodów, słodyczy, czekolady, dużych ryb, np. tuńczyka. Można jeść wiele surowych i gotowanych jarzyn, trochę gotowanego mięsa (kura, kurczak). Lepiej zrezygnować z nadmiaru mięsa i ryb, a zastąpić je jogurtem. Jeść chleb ciemny, razowy, czerstwy, gdyż świeży powoduje szkodliwe śluzy. Jadać kiełki zbożowe. Napoje należy pić 20 min przed posiłkiem, a nie podczas jedzenia. Nie spożywać słodyczy (skrobia) z produktami białkowymi. Jeść więcej pożywienia surowego niż gotowanego. 14

W przypadku złego trawienia stosować trzydniową dietę złożoną z soków owocowych lub przejść na czysto wegetariańskie pożywienie (owoce, jarzyny), aby układ trawienny mógł odpocząć. Gdy zachodzi potrzeba - brać enzymy trawienne. Między posiłkami popijać napary z ziół. Co najmniej dwa razy w tygodniu jeść surowe lub gotowane jarzyny. A oto tabela informująca o jakości poszczególnych zestawień artykułów spożywczych:

Owoce kwaśne: grejpfruty, cytryny, pomarańcze, ananasy, porzeczki, truskawki, czarne jagody, granaty. Owoce półkwaśne: jabłka, gruszki, morele, brzoskwinie, mandarynki, wiśnie kwaśne, mango. Owoce słodkie: banany, daktyle, figi, winogrona, śliwki, owoce suszone.

Pragnącym odżywiać się racjonalnie proponuję zapoznać się (i stosować) z następującymi regułami:
1.

2. 3.

Najlepiej - ze względu na dobre trawienie - spożywać posiłek składający się z jednego produktu spożywczego. Jeśli nie chcemy przestrzegać reguły 1. układamy posiłki wg zasad prawidłowych zestawów. Łączyć nie więcej niż cztery produkty z jednej grupy.
15

4.

5. 6. 7. 8. 9. 10. 11.
12. 13.

14.

15. 16. 17.
18. 19.

20.

Posiłek nie powinien zawierać więcej niż jeden produkt białkowy. Tłuszcze (oleje) spowalniają trawienie. Najlepiej są one przyswajane z jarzynami i owocami, natomiast źle ze skrobią i białkami. Pomidory powinny być spożywane na surowo. Świeży ogórek nie powinien być łączony z pomidorem. Melony każdego gatunku należy spożywać bez żadnych dodatków. Mleko krowie i jego produkty powinny być spożywane osobno. Mleko krowie zawiera dużo kazeiny. Lepsze jest mleko kozie. Jogurt można spożywać z dojrzałymi półkwaśnymi owocami, warzywami liściastymi i kiełkującymi nasionami, ziarnami. Jeśli spożywa się owoce osobno, co jest wskazane, zaleca się ich dobór według rodzaju pestek (brzoskwinie, mirabelki, oliwki, czereśnie, wiśnie); owoce cytrusowe; owoce mające blaszki gniazd pestkowych (jabłka, gruszki); melony; owoce suszone. Jarzyny i warzywa są zasadotwórcze, zawierają bowiem duże ilości pierwiastków alkalicznych. Zasadotwórcze są także: kawa, piwo, cola, wino, mleko, soki owocowe. Mięso, wędliny, jaja, ryby, masło, drożdże, orzechy, skrobia, czekolada, kakao, tłuszcze, oleje, majonez, sery, produkty mleczne - są kwasotwórcze. Banany można jadać z owocami półkwaśnymi. Nie jadać zbyt wiele orzechów arachidowych: są trudno strawne. Do wszystkich produktów trudno strawnych można dodawać zmielony kminek z majerankiem, co ułatwia proces trawienia. Stosować, ale z umiarem przyprawy trawienne: pieprz naturalny i ziołowy, mielony kminek z majerankiem, cynamon, imbir (mało), por, czosnek, cebula, natka pietruszki, kolendra, cząber, i in. Nie pić gorących płynów, nie spożywać gorących potraw. Mające temperaturę powyżej 45 st. mogą spowodować anemię, bóle kręgosłupa, stawów, miednicy, mięśni nóg.

I jeszcze radzę stosować się do poniższych zaleceń: •
• •

• • • •

do posiłku należy wybierać takie produkty spożywcze, które smakują najbardziej; waga posiłku nie powinna przekraczać 600 g; nie objadać się, zwłaszcza przed rozpoczęciem cięższej pracy; główny posiłek powinien być spożywany w południe, gdy promienie słoneczne działają najsilniej; promieniowanie słoneczne ma wpływ na trawienie, dlatego też do ostatniego posiłku należy siadać przed zachodem słońca; pojadanie między posiłkami jest szkodliwe; nie należy jeść, gdy odczuwa się ból, w zdenerwowaniu, po wyczerpującej pracy, w zmęczeniu; dobrze jest po posiłku odpocząć pół godziny, a w każdym razie odprężyć się; przy trudnościach trawiennych dobrze jest przed posiłkiem dziesięć minut odpocząć; nie popijać w czasie jedzenia, pragnienie można zaspokoić pół godziny przed posiłkiem lub po jedzeniu;

16

tymianek i mięta chronią kapustę. jakie niesie ze sobą nadmiar cholesterolu? 17 . marchew.280 mg/100 ml. uwaga dla osób mających ogródki warzywne: należy zwracać uwagę na odpowiednie rozmieszczenie roślin. twarożku. Pietruszka chroni pomidora. spożywać pokarmy w stanie naturalnym. która traci swoje zdolności odbierania nadmiaru cholesterolu. raz dziennie zjadać posiłek z samych jarzyn . słodkimi owocami świeżymi i suszonymi.zostaje zahamowana aktywność białkowych receptorów wątroby. pomidorowym. co prowadzi do bardzo poważnych chorób krążenia. leszczyna odstrasza muchy. CHOLESTEROL NASZ WRÓG Cholesterol. by mogły się dobrze rozwijać i wzajemnie wspomagać. do chleba przyrządzać świeże pasty serowo-jarzynowe. Jeżeli poziom cholesterolu w osoczu krwi przekracza dopuszczalne normy. że 2/3 potrzebnego ustrojowi cholesterolu wytwarza sam organizm. sera. aby ustrzec się przed niebezpieczeństwami i zagrożeniami. sojowy lub oliwkowy. co można ugotować. nie gotować tego. że żołądek śpi razem z człowiekiem. cebuli dodawać olej słonecznikowy. grochu. Za optymalną wartość uważa się 150 . wówczas zaczyna rozwijać się proces. zwłaszcza naczyń wieńcowych serca. zaburzenia krążenia. często kończących się zgonem chorego. fasoli lub z sosem grzybowym. Odkładając się w organizmie w postaci złogów tłuszczowych w naczyniach krwionośnych . biały ser najlepiej jeść sam bez chleba. Medycyna mówi że prawidłowe stężenie cholesterolu we krwi nie powinno przekraczać 250 mg/100 ml. umiarkowanie używać cukru i słodyczy. mleka. a część pozostała pochodzi z żywności.miażdżycy. makaron jadać z dodatkiem jaj. soki owocowe należy trzymać chwilę w ustach.prowadzi do zwężenia ich światła. Gdy spożywamy nadmierne ilości tłuszczów zwierzęcych nasyconych. nie zapominać. ryż. a mówiąc precyzyjnie .• • • • • • • • do sałatek. roślin strączkowych . Występuje w wątrobie.jego nadmiar (utrzymany w normie jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu) jest przyczyną wielu groźnych chorób współczesnej cywilizacji. mózgu. gdy czujemy głód. surówek. co da się zjeść na surowo.fasoli. by mogły wymieszać się ze śliną. picie wody rano i wieczorem służy przepłukaniu przewodu pokarmowego.gotowanych z dodatkiem ziemniaków. koperkowym. Jaką więc stosować dietę. w mięsie i żółtkach jaj (szczególnie bogate źródło). fasolę. nie smażyć tego. zupy gotować z wywarem z jarzyn z dodatkiem grzybów lub ziół przyprawowych. zawierających cholesterol . fasola rozwija się niedobrze w sąsiedztwie cebuli. stopniowo zastępując je miodem. tkance tłuszczowej i nerwowej. kasze. do potraw gotowanych dodawać olej już po wyłączeniu ognia lub nawet na talerzu. Cholesterol jest stałym składnikiem i produktem metabolizmu organizmów zwierzęcych i człowieka. Zagrożenia spowodowane nadmiarem cholesterolu można oddalić stosując racjonalne odżywianie. Należy wiedzieć. ostatni posiłek zjadać w zasadzie trzy godziny przed snem. zmiany miażdżycowe i procesy przedwczesnego starzenia się organizmu.nawet jednej . kasze i ryż gotowany na sypko jeść z dodatkiem jajka. krwi. co powoduje niewydolność pracy serca (zawał). dęby zabezpieczają przed ślimakami.

Z punktu widzenia profilaktyki choroby wieńcowej zaleca się tłuszcze nienasycone w stanie surowym. dodajemy łyżkę oleju. tłuszcze spożywają wyłącznie w stanie surowym. Polecam również picie herbatki ziołowej Sklerosan bądź soku z łopianu. Badania przeprowadzone niedawno przez chińskich i zachodnich lekarzy (Francja i Niemcy) wykazały. C. agrest. olej słonecznikowy. produktów nierafinowanych. mięso duszone w sosach. ewentualnie wieczorem napar z mieszanki Cholagoga 2. gdy jest za niski. Uprawiać sporty. jaja smażone na smalcu. Zdaniem naukowców te pozytywne zjawiska występujące u Chińczyków mają związek z ich zupełnie innym jadłospisem. Znacznie rzadziej przy tym mają nadwagę. zawierających białko. Radzę wyeliminować spożycie białego cukru. że Chińczycy mają znacznie niższe ciśnienie niż obywatele Niemiec. zupy doprawiane śmietaną. resztę w kawałkach wkładamy do sokowirówki. potrzebne organizmowi białko czerpią ze źródeł roślinnych. rzadko zapadają na cukrzycę i choroby gośćcowe. maliny. Zbyt mało natomiast zjadamy surowych warzyw i owoców. zapotrzebowania energetycznego pochodziło z tłuszczów. sojowy bądź kukurydziany. Nie stronimy od cukru. majeranek. a także spożywanie obfitych posiłków w dużych odstępach czasu. 18 . Sok pijemy świeżo przygotowany. czarne jagody. Doskonałe rezultaty daje także miesięczna kuracja sokiem ze świeżej kapusty. berberysu. brzozy czy mniszka lekarskiego. reszta zwierzęcego. co wpływa również korzystnie na proces trawienia. ciast i słodyczy pod wszelkimi postaciami. aby nie więcej niż 30 proc. 12 łyżek wody i dusimy pod przykryciem przez 20 min. zredukować do minimum wszelkie słodycze. przy czym w 2/3 powinny stanowić tłuszcze pochodzenia roślinnego. estragon. zastępując ją częściowo przyprawami. Należy jeść ciemne pieczywo z dodatkiem otrąb. cebuli. Należy też przestrzegać wskazania. koperku. gdy jest za wysoki i podnosi. brzydkie liście. jeżyny. mikroelementy i błonnik. ale również błonnik i pektyny. kminek. U nas podstawę pożywienia stanowią tłuste potrawy. Chińczycy jedzą dużo jarzyn i nierafinowanego ryżu. Dobrze jest również pić dwa razy dziennie po 2 łyżeczki octu jabłkowego z przegotowaną wodą słodzoną l łyżeczką miodu. boczku i kiełbasie. można pić herbatkę z mięty. ale w ograniczonej ilości. co w starszym wieku często się zdarza. które obniżają poziom cholesterolu. np. Dla profilaktyki przeciw-cholesterolowej ważne jest spożywanie owoców. dyni i kapusty. Sposób przyrządzania: odrzucamy zielone. Do takich owoców należą porzeczki. Doskonałe są również jabłka. które nie tylko zawierają sporo wit. nikotyna i kawa. bazylia.). jarzębiny. czosnku. zwłaszcza jagodowych niskocukrowych. poziomki. chodzić na długie spacery. razowego pieczywa. zastępując go miodem. takimi jak np. używając bardzo dużo przypraw roślinnych.Przede wszystkim należy spożywać jak najwięcej (bardzo starannie umytych!) warzyw ze szczególnym uwzględnieniem natki pietruszki. Na wydzielanie cholesterolu do układu krążenia stymulujący wpływ mają stresy. Natomiast w razie pogorszenia się trawienia. Przy podwyższonym poziomie cholesterolu pomaga również duszona cebula (kroimy drobno 3 duże cebule. a przede wszystkim nie stwierdzono u nich w ogóle podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi. wreszcie ograniczyć dodawanie soli do potraw. truskawki. Witamina C normalizuje metabolizm cholesterolu i wymywa nadmiar cholesterolu z tętnic. Obniża go. A przede wszystkim trzeba starać się nie dopuszczać do nadwagi.

które zawiera 4 razy więcej witaminy E niż pieczywo białe. . jest już zagrożeniem. jogurt. który powoduje zaczopowanie naczyń krwionośnych mózgu. bez nich nie będą przyswajane. serów. a więc witaminy A lub kiełków zasobnych w witaminę E. Są kaloryczne. słonina. Aby zapobiec nadmiarowi cholesterolu .140 mg) na 100 ml krwi. czosnek. zup zaprawianych tłuszczem. obniża poziom cholesterolu. tym lepiej. sojowy. 12. Jadać jedną jarzynę ugotowaną a inne na surowo. W przeciwnym wypadku pokarm zalega zbyt długo w żołądku i nie jest strawiony. 4. śmietaną.in. 7. siemię lniane. Wiadomo. Jadać mniej tłuszczów nasyconych. kefir. należy jadać siemię lniane zawierające najwięcej lecytyny rozpuszczającej cholesterol. ciasta. jabłka. witaminy i błonnik. 10. 8. a powyżej 250 mg oznacza już poważne zagrożenie. Jadać wszystko świeże lub z zamrażarki. powyżej 200 mg (norma . 13.i mikroelementy. Szczególnie oleje powinny być świeże. 5. które są źródłem karotenów. pszenne i żytnie. Przypalony olej zawiera trującą akroleinę. Trzeba uważać. np. że odkaża on i dezynfekuje organizm. Zjadać warzywa i nasiona do l kg dziennie. Na świetle jełczeją. szczególnie do tych warzyw. prócz żelaza i witaminy C. 2. Ludzkość zna czosnek od ponad 5000 lat. Do pieczywa stosować tylko 3-4 dag masła dziennie. takich jak: masło. a witamina A rozkłada się. Nadmiar cholesterolu. pieczywo razowe. gdyż te jako rozpuszczalne w tłuszczach. lub z niewielkim dodatkiem oleju. Stosować mleko. Im większe ich urozmaicenie. Jadać oleje roślinne. 3. lecytynę. (każdy spalony tłuszcz ją wytwarza). a ponadto ma żelazo i wszelkie makro. W lodówce należy trzymać je na najniższej półce. chociaż 2 szklanki dziennie. 9. Mleko ma wszystko. aby w trakcie podgrzewania nie uległy spaleniu. Stosować m. Są one dobrym źródłem wapnia.13 RAD ANTYCHOLESTEROLOWYCH 1. co jest przyczyną wylewu krwi do mózgu. sosów. byle bez tłuszczów. światła i mrozu. 6. Skrobię i białko jadać osobno. która bywa rakotwórcza. inne tłuszcze zwierzęce. Nie lubią one słońca. ale obniżają poziom cholesterolu we krwi. najlepiej słonecznikowy. 11. błonnik. Unikać tłustych mięs.

DLA KAŻDEGO INNA DIETA .

Moglibyśmy ich uniknąć. co jest dla nas właściwe. mięsne. a więc białek z węglowodanami. Jeśli proces ten trwa dłużej. a na koniec ziemniaki lub chleb. które świetnie się czują po lekkich posiłkach. co dla młodego. Różna jest też u poszczególnych osób intensywność przyswajania i spalania składników pokarmowych. natomiast skłonni do otyłości. Ma to związek z budową przewodu pokarmowego.CO NAM SŁUŻY? Przy ustalaniu indywidualnego sposobu żywienia. zwłaszcza młode dziewczyny. które naprawdę nam służą. przed bezmyślnym stosowaniem różnych cudownych diet odchudzających. Chciałabym przestrzec. Wprawdzie z danego nam przez naturę instynktu nie bardzo potrafimy korzystać. Powodują one często nieodwracalne zmiany w organizmie. mogą sobie pozwolić na bardziej obfite jedzenie. służy dobremu samopoczuciu. jeśli jednak chcemy zachować zdrowie. organizm buntuje się. Jeśli już koniecznie chcą się odchudzić. tłuszczami. u których proces spalania jest szybki. przez nikogo nie namawiane. np. można oczywiście kierować się różnymi zaleceniami zawartymi w książkach i publikacjach. to też z sałatką warzywną. że przeładowany przewód pokarmowy z trudem przyswaja nowe treści. ale są i takie. które ulegają gniciu. jeśli ryż lub ziemniaki. musimy nauczyć się go słuchać. Chodzi o takie zestawianie produktów w posiłkach. rozwijającego się organizmu jest niebezpieczne. Osoby o dłuższym jelicie cienkim są zwykle skondensowane. Taką kolejność często stosują dzieci. aby wybierać te. W efekcie w żołądku zalega część nie strawionych resztek pokarmu. a więc najpierw surówkę. a uważam. 23 . to jedzmy je warstwowo. to z porcją surówki z warzyw. czego się nie powinno łączyć. aby organizm mógł w pełni wykorzystać ich wartość. w niektórych przypadkach nawet białaczki. nie zdając sobie sprawy z tego. przysparzają sił i energii. powinny to robić wyłącznie pod kontrolą lekarza. później samo mięso. Prawidłowo zestawiony posiłek powinien składać się z jednego produktu białkowego lub węglowodanowego z warzywami. Jeśli wiec jemy mięso. Jeśli już koniecznie musimy zjeść swoją porcję mięsa z ziemniakami i surówką. Warzywa należą do pokarmów lekko strawnych. które podpowiedzą. w przeciwieństwie do mięsa i ziemniaków wymagających w dodatku innych warunków do trawienia. Bardzo często zapychamy żołądek czym się da. chorobami. gdybyśmy nie łączyli tego. składających się z warzyw. które czują się po nich głodne i słabe. Tak więc w doborze sposobu żywienia najlepiej kierować się zdrowym rozsądkiem i instynktem. Są osoby. a co może zaszkodzić. sygnalizując to rozmaitymi dolegliwościami. że każdy powinien sobie taki wypracować. Ludzie szczupli. Robią to instynktownie. mający kłopoty z trawieniem. tak jak Francuzi. powinni jadać tylko potrawy lekko strawne.

Trzeba więc się tak odżywiać. wody (55 proc. tłuszczów (15 proc. występujących w organizmie ludzkim.). witamin (ułamek proc.zgodnie z zapotrzebowaniem ustroju. w stanie optymalnym . aby to. Braki lub nadmiar któregoś z wymienionych składników budulcowych prowadzą do dolegliwości albo do poważnych chorób. co jest w trzecim od środka kole jadać tylko od czasu do czasu. budulca i regulatorów procesów biogennych. Produkty umieszczone w centrum i najbliższym kole . Stosowanie się do informacji zawartych w kole pozwala na utrzymywanie składników pokarmowych. Najlepiej pokazuje to tzw.KOŁO ŻYWNOŚCI Organizm ludzki składa się z węglowodanów (2 proc.). a tego co jest w czwartym kole jadać jak najmniej i rzadko. koło żywności. 24 . aby utrzymać proporcje określone przez naturę.). W centrum są produkty szczególnie cenne dla zdrowia.) i substancji mineralnych (5 proc. Produkty żywnościowe dostarczają energii. Produktów znajdujących się poza kołem najlepiej byłoby w ogóle unikać. białka (20 proc.).).to podstawa zdrowego odżywiania. Trzeba się starać.

75 do 100 miligramów. Radzę również polubić cebulę i czosnek. rozwijającym się organizmom. Niedobór tej witaminy może spowodować zaburzenia w czynnościach ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. nie musimy obawiać się. a dla palaczy do 130. Niedobory tej witaminy mogą występować również w późniejszym wieku i objawiać się odwapnieniem kości. Można ją również znaleźć w mleku. nerkach i wątrobie. WITAMINY GRUPY B. które palą papierosy i piją zbyt wiele. WITAMINA C. Najczęściej przyjmujemy ją jako karoten. Niedobory bowiem mogą spowodować różne niedomagania. Powinny one przebywać dużo na powietrzu i pić jak najwięcej mleka. Warto też wiedzieć. koperek. Witaminę tę nazywa się często witaminą wzroku. reguluje ilość wapnia w organizmie.CEGIEŁKI ŻYCIA Są one niezbędne do prawidłowego przebiegu procesów życiowych. Dlatego też tak wielką wagę przywiązują pediatrzy do tego. dostarczającego wapnia i witaminy D. dlatego jest szczególnie potrzebna młodym. czyli prowitaminę. Niedobory powodują zmęczenie. A oto krótka charakterystyka poszczególnych witamin: WITAMINA A. podając je w pokarmach. nabiał. Regulują przemianę materii.. warzywa i owoce. ładnej skóry. Tworzy się ona pod wpływem promieni słonecznych. przyzębica). kawy. Są niezbędne dla prawidłowego i lepszego przyswajania wielu produktów. Przeciwkrzywiczna. do utrzymania zdrowej. pogorszenie samopoczucia. natkę pietruszki. uwalniają energię zawartą w tłuszczach. kurzą ślepotę. ciemne pieczywo. Regulują przemianę materii. dodając do nich rzeżuchę uprawianą na oknie. jest niezbędna dla naszych zębów i kości. co jest ważne dla ochrony przed infekcjami. skórę. Jest ona również niezbędna w przebiegu wielu procesów przemiany materii. światło. WITAMINA D. Chronią i wzmacniają nerwy. spożywamy stale wszystkie grupy produktów. że grozi nam awitaminoza. Nasz organizm przyswaja witaminę A jedynie w obecności tłuszczów. O kwasie askorbinowym wszyscy na ogół sporo wiedzą. Dotyczy to zwłaszcza osób źle trawiących tłuszcze. Ponieważ nasz organizm nie potrafi sam wytwarzać witamin. białku i węglowodanach. nawet choroby. płatki owsiane. kłopoty z dziąsłami (tzw. mięśnie. powietrze i dlatego wszystkie produkty. ułatwiają przetwarzanie żywności w energię. trzeba mu w tym pomóc. Witamina ta jest bardzo wrażliwa na wszelkie czynniki zewnętrzne. by mali pacjenci nie odczuwali jej niedoboru w pierwszych trzech latach swego życia. jajach. 25 .. układ sercowo-naczyniowy. podatność na infekcje. gdyż w tej właśnie postaci występuje w produktach pochodzenia roślinnego. Zimą i na przedwiośniu trzeba również pamiętać o wzbogaceniu posiłków. Dzienne zapotrzebowanie na witaminę C wynosi ok. które ją zawierają. temperaturę.WITAMINY . maśle. błony śluzowej w układzie trawiennym i przewodzie oddechowym. Jej niedobór może spowodować tzw. Reguluje wzrost. Jeśli jednak odżywiamy się prawidłowo. że zapotrzebowanie na tę witaminę jest większe u osób. w pracy serca oraz w krążeniu i gospodarce wodnej organizmu. a więc gruboziarniste. najlepiej spożywać zaraz po przyrządzeniu.

Brak witaminy M w organizmie może być przyczyną poronień. Zwana popularnie witaminą młodości. to i one bogate są w te związki. Z kolei witamina PP pobudza produkcję energii w komórkach organizmu. Jeśli chodzi o zioła. których nęka nieusprawiedliwione żadną chorobą osłabienie. gdy zachodzi konieczność wsparcia osłabionego organizmu. wypita 2-3 razy w tygodniu. mających brzydką cerę i dokuczliwe zajady w kącikach ust. K. są więc wskazane dla nastolatków cierpiących na trądzik młodzieńczy i dla starszych. dorosłym 3 razy dziennie po 2-4 tabletki. Witamina K w tworzeniu się substancji odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi i utrzymywanie prawidłowej przemiany materii w kościach. niezbędnych dla prawidłowego przebiegu podstawowych procesów zachodzących w organizmie. ze względu na ich wartość witaminową. co drugi mniej więcej surowiec zielarski zawiera w sobie witaminy. Istnieją poglądy o ochronnej roli tej witaminy w procesach degeneracyjnych. Jej niedobory powodują pelagrę (czyli rumień lombardzki . Znakomicie poprawiają przemianę materii. przede wszystkim z grupy B.WITAMINA E. Chroni także witaminę A przed utlenieniem. pomaga w tworzeniu się czerwonych krwinek. Odradzam nieprzemyślane łykanie witamin w tabletkach. zalewamy wrzącą wodą. Co prawda dopiero 130 środków zielarskich zostało zbadanych pod tym kątem. Są również przyczyną nadmiernej pobudliwości nerwowej. Jak się okazało. Na szklankę napoju bierzemy 2-3 dag rozkruszonych drożdży. zapobiega miażdżycy. Kobiety zażywające środki antykoncepcyjne potrzebują jej znacznie więcej. Występuje w świeżych liściach warzyw. ale mamy prawo domyślać się działania witamin A. znakomicie poprawi nasze samopoczucie. Szklanka napoju z drożdży. że witamina H pomaga przy procesach przemiany materii. jak: H. KURACJA DROŻDŻOWA Drożdże zawierają wiele witamin. C. utrzymania zdrowych mięśni i tkanek. Wiadomo jednak. W sklepach można kupić tabletki z drożdży piwowarskich. Można je także podawać dzieciom 3 razy dziennie po 1-2 tabletki. F. Można je zażywać jedynie za zgodą prowadzącego lekarza. Takie witaminy. M. Zapotrzebowanie na nią pokrywa racjonalne odżywianie. Witaminy te łyka się zwykle wtedy. znużenie. zagotować i po przestudzeniu wolno pijemy. PP również w okładach zielarskich. A poza tym zalecane są wszystkim. Wymienione witaminy są wchłaniane przez skórę. Hamuje ona starzenie się.schorzenie wywołane niedoborem witaminy PP i zespołu witamin B). K. ZIOŁA l WITAMINY W bardzo wielu chorobach zaleca się jedzenie surówek. PP pozostają nadal w znacznym stopniu tajemnicą. a także zmniejszenie ogólnej odporności organizmu na wszelkie infekcje. 26 .

Stąd druga wskazówka ogólna . Granulaty uważane są za najbardziej wskazane i najbardziej wygodne formy zażywania ziół. Czasami takie osłodzenie może popsuć smak odwaru. że rozrzedzenie cukrem osłabi nieco działanie preparatu.awitaminozę D. zmiany w kościach.in. środków gorzkich. Czy warto mieć młynek elektryczny do mielenia ziół? Jest to duże ułatwienie. Awitaminoza C. zwaną wówczas „angielską chorobą” przełamaliśmy za pomocą tranu. wybroczynami krwawymi po całym ciele . Oczywiście nasuwa się tu jeszcze porada natury praktycznej. są bardzo małe. z drugiej jednak strony młynek trzeba czyścić. a mianowicie ich porowatość i łamliwość.nie każdy proszek da się wymieszać z miodem i nie każde dziecko zechce taki miód jeść. której końcowym stadium jest szkorbut i która charakteryzuje się wypadaniem zębów. Można więc sproszkować tylko te zioła. czyli sproszkowaną Cholagogę. nie usunęło całkowicie groźby tej choroby. Trudno bowiem podawać dzieciom lub niemowlętom ziele w postaci proszku . a więc wątrobowych i trawiennych. który od razu został opracowany w formie granulatu. Podobnie rzecz się ma z innymi awitaminozami. Urogran z Urosanu i Betagran. ale ważna uwaga. kiedy pijemy coś gorącego robimy często mimowolny wdech dla ostudzenia płynu i z tym wdechem możemy wciągnąć proszek do tchawicy. Gastrogran ze sproszkowanego Digestosanu. takich jak siemię lniane i konopne. kruchość naczyń krwionośnych. z wyjątkiem środków odżywczych. a wreszcie alergię. czyli krzywicę. plamicę krwotoczną. gdy należy ono do tzw. Niemniej jednak. Do najczęstszych należą proszki i produkowane na ich bazie granulaty. nasienie kozieradki czy liść pokrzywy. „Herbapol” produkuje m. aby jedno ziele nie pachniało drugim. Cholegran. że cukier nie odgrywa żadnej roli w leczeniu ziołami. nawet uznanie krzywicy za chorobę społeczną i zwalczanie jej we wszystkich państwach cywilizowanych bezpłatnie. włosów. których dawkowanie daje się łatwo oznaczyć. Reumogran z Reumosanu. każdy napar czy odwar można więc osłodzić. ale nigdy nie zmniejszy i nie zmieni siły jego działania.nie została nigdzie uznana za chorobę społeczną.ziół sproszkowanych jako silniej działających od naparu czy odwaru nie wolno przedawkowywać. przy zażywaniu proszków. co najczęściej powoduje długotrwały i męczący kaszel. Nervogran z Nervosanu. a już szkorbut (czyli gnilec) występuje jeszcze bardzo często i nie jest do zwalczenia na drodze ustawowej. I ostatnia wreszcie.Wróćmy do postaci ziół. Liczyć się trzeba tylko z tym. choć nie do każdego zioła i nie w każdym przypadku dadzą się stosować. a jej zwalczanie pozostawiono samym pacjentom. dla zrównania należy więc dawkę nieznacznie zwiększyć. skazę krwotoczną. odkrył witaminy i postawił pierwsze hipotezy o ich roli w organizmie ludzkim . W tym celu wystarczy po zmieleniu jednego pachnącego ziela przemleć dwie-trzy łyżki cukru i cukier ten dosypać do sproszkowanego ziela. 27 . Dawki te. UWAGA NA SZKORBUT! Zanim nasz znakomity rodak. nawet wówczas. Przy okazji warto zaznaczyć. czyli kataraktę. Wtedy. Chodzi o to. Kazimierz Funk. żeby sproszkowane środki ziołowe popijać zimnym a nie gorącym płynem. Oprócz szkorbutu należy tu jeszcze wymienić zaćmę soczewkową.

poziomki. szpinak. Do tego dochodzą środki chemiczne. cynk i molibden w ilościach około l mg na 100 g ciała ludzkiego. kapuście. cebula. majeranek. potas.Na szczęście witamina C „w towarzystwie” innych występuje w bardzo wielu produktach spożywczych. kozie i krowie mleko oraz miód. co jest przyczyną. pomidory. pieprz prawdziwy. chociaż w tym ostatnim wypadku można by spekulować. spalinami samochodowymi itp. wiśnie . ZDROWE BIOPIERWIASTKI Przetwórstwo spożywcze. złe przyswajanie. kobalt.i mikroelementów. grochom itp. niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. agrest. Jedno jest niewątpliwie pewne: jak oczy „pracują na witaminie A”. Białe pieczywo. Codzienna porcja witaminy C ma też znaczenie dlatego. a co skutkiem. choć często zaspokaja potrzeby naszego podniebienia. sód. czarne jagody. brusznice. gruszki. alkohol. ale ich funkcje nie są jeszcze dokładnie określone. cykoria. aby dobrze strawić. miedź. Są to: glin. szczaw. jak właśnie przeciw cebuli. W razie trudności trawiennych kminek. pozbawia żywność wielu cennych pierwiastków. że nasza żywność jest uboga w wiele cennych makro. używane do konserwowania żywności. a poza tym istnieje gotowa mieszanka ziołowa Digestan. naturalnym stanie. tak bez należytej dostawy witaminy C wątroba rozpoczyna niedomagać i w końcowym efekcie będzie się buntować przeciw niektórym artykułom zawierającym witaminę C. a niedobór witaminy pogłębiają papierosy. szparagi. 28 . chrzan surowy.nerki wołowe. a z drugiej pozbawiające ją cennych biopierwiastków. mangan. maślanka. nerwy na witaminach B. Niekiedy przyczyną awitaminozy może być również złe trawienie. a co za tym idzie. Organizm ludzki potrzebuje następujących 7 podstawowych biopierwiastków mineralnych: wapń magnez. ale nie mają już tych właściwości. siarka i chlor w granicach od 10 do 100 g. wieprzowa i wołowa. Trawienie możemy poprawić przyprawami trawiennymi. koper. fosfor. Sześć innych pierwiastków występuje w tkankach. marchew surowa. Są to: żelazo.w stanie surowym. rafinowany cukier. którą możemy pijać dwa. czerwone i czarne. że witamina ta jest gromadzona w organizmie w ilości nie większej niż wynosi dwudniowe zapotrzebowanie. maliny. ziołowy i papryka przy produktach mięsnych i roślinnych najzupełniej wystarczą. cytryna. selen. jabłka. Są to tzw. kabaczki. oczyszczona sól. kadm i chrom potrzebne w ilościach do 10 mikrogramów. trzy razy dziennie (łyżka na szklankę wrzątku) aż się nam trawienie poprawi. wszystkie kapusty. wreszcie zanieczyszczanie atmosfery pyłami przemysłowymi. szczypior. porzeczki białe. jarzębina. gdyż awitaminoza nie zawsze przychodzi w wyniku jadania zbyt małej ilości artykułów zawierających daną witaminę. Wszystko to sprawia. łuskany ryż są smaczne. seler. Natomiast wanad. papryka. Poza tym . Są to makroelementy. a co za tym idzie wzmóc przyswajanie witaminy. morele. głóg. stosowanymi w polskiej kuchni w sposób tradycyjny. wreszcie niedomoga wątroby. winogrona. sałata. Witaminy tej dostarczą nam: bób. mikroelementy. owoc dzikiej róży. bór. groch. lit. Siedem innych bioelementów jest dla ustroju pożądanych. Trawienie jest dla organizmu zubożonego w witaminy sprawą podstawową. wątroba cielęca. nawozy sztuczne użyźniające z jednej strony glebę. jod. zaburzenia w drogach moczowych. rzodkiewka. kalarepa. czosnek. pieprz prawdziwy. jeżyny. jakie posiadają te produkty w swym pierwotnym.

Poza tym białko. Odgrywają przy tym korzystną rolę w przewodzie pokarmowym. szczaw i szpinak. Jod występuje głównie w rybach. poza tym płatki owsiane Nie trzeba nikogo przekonywać.i mikroelementów w postaci preparatów farmaceutycznych. oprócz magnezu. w niektórych studniach głębinowych. podobnie jak pojawianie się w organizmie obcych. bogata w gruboziarniste pieczywo. Najmniej go na Podkarpaciu. czosnek) przyczynia się do powstawania chorób sercowonaczyniowych. enzymy oraz witaminy C. buraki. bierze udział w wytwarzaniu witaminy B12 oraz kwasu foliowego. O właściwościach cebuli nie trzeba nikogo przekonywać. Pewnych ilości fluoru dostarcza nam herbata. Posiada ona związki grzybobójcze. nasionach roślin oleistych i strączkowych. śledziach i makreli. Niedobór selenu (ryby morskie. Kobalt przyczynia się do ogólnej regeneracji ustroju. Niestety. B1. ryby. zawroty głowy. bakteriobójcze i właściwości antybiotyczne. Pierwszym. wrzodów żołądka) znajduje się w otrębach i kiełkach pszenicy. TRZEBA JEŚĆ WARZYWA! Surowe warzywa zawierają łatwo przyswajalne witaminy. która od czasu do czasu bywa w sklepach. aby te pierwiastki były zawsze obecne w naszym pożywieniu. olejki eteryczne. Urozmaicona dieta. Powinien znajdować się również w soli. sole mineralne oraz wiele makro. gojenie ran. najwięcej nad morzem. jak ważną funkcję w organizmie spełnia wapń. selenu i cynku. Zakłócenie równowagi miedzy poszczególnymi pierwiastkami. gorzkiej czekoladzie. Dlatego musimy stale dbać. Może to być również chroniczny katar. uczulenia. Wiele z nich wpływa też dodatnio na różne przypadłości. kasze. grzybach. A więc jedzmy je na zdrowie. Niedobory żelaza objawiają się anemią i przemęczeniem. płatkach owsianych. W rezultacie może to prowadzić do różnych schorzeń. kwasy organiczne. poprawiając pracę jelit. Z kolei cynk (opryszczka. Radzę zatem zaopatrywać się w sól nieoczyszczoną. nie w pastylkach. trądzik. jeśli spożywa się je razem z witaminą C. podroby. a także pietruszce. chlebie razowym. Pod dostatkiem jest go w mleku i jego przetworach. oczyszczona sól nie zawiera tych pierwiastków. jest niekorzystne. alergie i wiele innych schorzeń. Sporo żelaza zawiera wątroba i inne podroby. Żelazo jest łatwiej przyswajane przez organizm. a zarazem alarmującym sygnałem o niedoborze magnezu jest zmęczenie fizyczne i psychiczne. orzechach. litu. jednak jego niedobór powoduje choroby tarczycy. toksycznych pierwiastków. cukry. ołowiu czy rtęci. kakao. 29 . B2. np. fitynę. stanowiąc tym samym czynnik zapobiegający anemii. warzywa. Hodowano ją już w starożytnym Egipcie i Babilonii. nasionach dyni i słonecznika. Osobom chorym na tarczycę radzę zatem spędzać urlop nad morzem i jak najwięcej przebywać na powietrzu. na przykład suchy groch i fasola. Odradzam jednak łykanie bez konsultacji z lekarzem wszelkich marko. karoten.antymon. czynnik podobny w działaniu do insuliny. saponiny.i mikroelementów. oczywiście naturalną. warzywa i owoce. nabiał. jest gwarancją zdrowia i dobrego samopoczucia. german. ren i rad należą do elementów śladowych i występują w ilościach do l pikograma. Jod znajduje się również w wodzie. szczególnie śledzie. drożdże. np. mące razowej i sojowej. czosnku. zarówno ich niedobór. Fluor chroni zęby przed próchnicą. jak i nadmiar. Magnez znajduje się między innymi w chlebie razowym. botwinie i szpinaku. cukry. I one są nam również potrzebne. Nasz organizm nie potrzebuje dużo jodu.

barwniki.selen. B. Fitolizyny. tłuszczu. fosfor. Znamiona kukurydzy. egzemach. B2. Zalecana jest przy niedoborze witamin i soli mineralnych. Są to m. w natce . B2. przy stanach zapalnych skóry. fosfor. Niezależnie od wartości smakowych jest ona cenną rośliną leczniczą. Korzenie są środkiem moczopędnym i rozkurczowym. maści i plastrów. Świeża dynia jest środkiem na zaparcia. Czosnek również odznacza się wybitnymi właściwościami leczniczymi. wapń. jak angina. choroby jelit. Miąższ zawiera cukier. PP i K oraz prowitaminę A. I dzisiaj również zaleca się spożywanie 2-3 ząbków czosnku dziennie osobom cierpiącym na nadciśnienie i miażdżycę tętnic. C. wrzody i stany zapalne skóry. zmniejszają napięcia mięśni gładkich dróg moczowych i jelit. fosfor. PP i K zawiera wiele składników mineralnych. a wyciśniętym sokiem smarowano źle gojące się rany. miedź i nikiel oraz cenne i rzadko spotykane mikroelementy . Czosnkiem leczono kaszel. zwaną kapsycydyną. magnez. np. fitosterole. ponieważ rozszerza on naczynia krwionośne.in. E i K. B i PP. żelazo. służą do wyrobu leków działających m. Olej otrzymywany z ziarna obniża zawartość cholesterolu we krwi i zmniejsza kruchość naczyń włosowatych. Wpływa również dodatnio na pracę serca i mózgu. siarka. przypadłości żołądkowo-jelitowe oraz procesy ropne. W nasionach znajduje się ok. potas. kobalt. Sok wyciśnięty ze świeżej kapusty leczy schorzenia przewodu pokarmowego. mangan. flawonoidy. oparzeniach i wrzodach. magnez i żelazo oraz witaminy A. PP.olejki eteryczne. białko. Świeże nasiona skutecznie niszczą robaki pasożytnicze w przewodzie pokarmowym człowieka. a także sole mineralne. zwłaszcza wrzody żołądka i dwunastnicy. E.wreszcie sole mineralne. pektyny. a także pomaga przy takich schorzeniach.in. takich jak: wapń. Zarówno lecznicze.in. moczopędnie.in. PP i K oraz sole mineralne . żelazo. C. Papryka jest warzywem odżywczym i dietetycznym.witaminy A. stany wyczerpania organizmu. obniża ciśnienie. Nasiona papryki mają znaczny procent tłuszczów oraz specjalną substancję bakteriobójczą. Podaje się ją 30 . glin. leczy wreszcie szkorbut. choroby wątroby i śledziony. sód. olejki eteryczne. potas. potas. Dzięki wszystkim tym składnikom jadanie cebuli przyczynia się do spadku cukru we krwi. magnez. C. potas. pobudzająco na wydzielanie żółci. kwasy organiczne oraz cały zestaw witamin: C. jak i smaczne są nie tylko natka i korzeń. ale i nasiona.potas. B2. fosfor. jod i bór. C. B1. Nasiona wchodzą w skład niektórych leków. choć od spożywania go jako leku często odstrasza zbyt ostry zapach. 50 proc. fosfor. Papryka zyskała sobie u nas popularność stosunkowo niedawno. wreszcie prowitaminę A oraz witaminy: B1. a gotowana przeciwdziała twardnieniu tętnic. pobudzają apetyt. m. Można ją spożywać w postaci gotowanych kolb i płatków śniadaniowych. siarkę. wchodzącą w skład różnych wyciągów. potas.wapń. saponiny.in. grypa. np. Zawiera ona mnóstwo ważnych i niezbędnych dla naszego zdrowia składników. leczy zaziębienia i zapobiega arteriosklerozie. przeciwzapalnie. Cebula posiada działanie moczopędne. popularnie zwane „wąsami”. D. Kukurydza ma wszechstronne właściwości użytkowe i dietetyczne oraz lecznicze. B1. katar. cukry. poza tym sole mineralne. wapń. Poza witaminami: A. żelazo. Kukurydza zawiera dużą ilość białka i lekko strawnych tłuszczów. B2. Właściwości lecznicze ma pietruszka dzięki zwartym w niej składnikom: w korzeniu . kumaryny i śluzy. Cennym lekiem jest kapusta. m. kwasy organiczne oraz związki zwane kukuribitacynami. Warto jeść pietruszkę. Kapustę stosuje się również zewnętrznie. Trzeba częściej sięgać po dynię. siarkę. lecznicze sole mineralne. Jest bogata w sole mineralne . poza tym węglowodany i celulozę. B12. m.

Jedna z firm wzbogaca je nawet ziołami i sprzedaje jako tzw. Dietetycy nie bez racji twierdzą na przykład. Ta specjalna. selen. fasoli.przy dolegliwościach nerek. kukurydza posiada dużą ilość białka. Coraz popularniejsze stają się również herbatniki Biovit. wątroby. spożywanie wszystkich tych produktów to tylko jeden z elementów właściwego odżywiania. posiadającą naturalne składniki mineralne -żelazo. Jak wiadomo. sole mineralne. magnez. a także podnoszący smak i wartość zdrowotną potraw. W sprzedaży spotyka się również chrupki z otrąb. selerów. żurku czy jarzynowej. warzyw i owoców. mogą dostarczyć brakujących składników. Polecam syropy owocowe bez środków konserwujących. kiełki pszenne. zastępujący tartą bułkę. toteż zaleca się je np. Spożywanie posiłków składających się z nabiału. np. panier. zarodkami pszennymi oraz ziołami i warzywami suszonymi. cynk. zioła. a także naturalne zespoły mikroelementów. Bardzo zdrowe są również chrupki kukurydziane. a także zapobiegającym wielu schorzeniom. przy zaburzeniach przemiany materii i schorzeniach krążeniowych. m. Najlepsza sól pochodzi z Kłodawy lub z kopalni „Julian” w Bochni. że jedną z przyczyn chorób przewodu pokarmowego jest brak błonnika w pożywieniu. żelazo i magnez oraz błonnik.in. które jest pozbawione tego właśnie składnika. wreszcie mikroelementy. przyprawę z suszonych warzyw i nierafinowaną sól. węglowodany i celulozę.in. W jedzeniu nie można pomijać innych warzyw . groszku. marchewki. Można je zatem jadać z jogurtem lub kefirem. Warto mieć również taką sól we własnej solniczce i używać jej zamiast soli oczyszczonej. pozbawionej wszelkich wartości. Dowiedziono. Tropik i Martynki. One właśnie z powodzeniem mogą pomóc w przypadłościach przewodu pokarmowego. a także przetwory. alpinistom i sportowcom. jest wskazane w każdym wieku. kwaśnym mlekiem i płatkami owsianymi. ZARODKI. Odpowiednio spreparowane produkty spożywcze.pomidorów.. Zarodki uzyskuje się podczas technologicznej obróbki ziarna pszenicy przy produkcji mąki. porów i ogórków. wzbogacone solą i mikroelementami. Niestety. dodawać do zup. zawierające bogaty zestaw pierwiastków mineralnych. I te chrupki warto jadać jak najczęściej. jod i lit. lekko strawne tłuszcze. Rzecz jasna. w których ocet zastąpiono kwaskiem cytrynowym. OTRĘBY l SÓL „JULIAN” Biopierwiastków należy szukać oczywiście w żywności. a jednocześnie uodpornić organizm przeciwko różnym chorobom. m. sałaty. Innym zdrowym produktem są zarodki pszenne. a zamiast bułki do mielonych kotletów. Są produktem o nikłym zapachu i prawie bez smaku. że uodparniają one organizm i podnoszą jego sprawność fizyczną. tłuszczów roślinnych itp. jest doskonałym środkiem terapeutycznym. pęcherza moczowego. witaminy z grupy B oraz E i PP. Błonnik zawierają otręby. otręby. większość z nas woli pieczywo białe od czarnego. zdrowa żywność. Zawierają one liczne biopierwiastki. 31 . Zawierają one białko potrzebne do budowy tkanek i komórek. wapń.

gdy są często czyszczone (przynajmniej raz w tygodniu) wymieniane oraz regenerowane za pomocą specjalnych aseptyków. Trzeba jednak pamiętać. itp. korzysta ze specjalnych filtrów.in. zanieczyszczenie powietrza. Również pod względem bakteriologicznym musi odpowiadać określonym wymaganiom. najlepiej bezpośrednio u źródła. jaką wodę pijemy. może być wręcz szkodliwa dla zdrowia. zapobiegających różnym schorzeniom i niedomaganiom. wapń. bar. wysiłku fizycznego. Jak udowodniono. krzywica. Resztę wody otrzymujemy w połączeniu z produktami spożywczymi. kobalt. siarka. do normalnego funkcjonowania całego organizmu jest nam potrzebna woda. wanad.in. cukrzyca. niezbędnych dla ludzkiego organizmu. Najlepszą wodą do picia jest mineralna woda stołowa. takich jak: Mazowszanka. Tymczasem narastające skażenie środowiska. temperatury otoczenia itp. Należą do nich m. anemia. również wiele składników mineralnych i mikroelementów. czyli w uzdrowisku. cynk. niezbędne dla naszego organizmu. z którego pochodzi. na które są narażone zbiorniki powierzchniowe. jak: molibden. Jest zaś tym cenniejsza. gnilec. czyli szkorbut. czerwienica. chrom. choroba Basedowa. białaczki. Są to m. mangan. jak się żywimy. wreszcie takie biopierwiastki. Perła Bałtyku. W 1970 r. którą wydobywa się z głębi ziemi. Spośród kilkuset rodzajów wód mineralnych występujących w Polsce zaledwie niewielki ich procent wykorzystuje się do wyrobu wód stołowych. co jemy. 32 . Staropolanka. oprócz związków wodoru i tlenu. Każda z nich zawiera id kilku do kilkunastu rodzajów źródła. Popijanie wód mineralnych o charakterze leczniczym nie jest wskazane. zmusza nas na co dzień do korzystania z nie najlepszej wody pozbawionej do tego jej naturalnych składników. glin. zbytnio obciążyć nerki. Woda nie może zawierać substancji chemicznych. nie należy zapominać. fluor. czyraczyca. Ważne jest również. ma niebagatelny wpływ na nasze zdrowie. Minimalne zapotrzebowanie na wodę wynosi 1-1. Wiele osób. poza tym miedź. że to. cyna. selen. Taka domowa kuracja. krzem.DOBRA WODA ZDROWIA DODA! Do życia. których przyczyny tkwią w niewłaściwym odżywianiu się. Może ona np. Jest ona wolna od zanieczyszczeń. wieku. Ilość ta ulega pewnym wahaniom w zależności od wielu czynników. A zatem bez określonych potrzeb leczniczych bezpieczniej będzie ograniczyć się do picia wody stołowej. gleby. ani też składników wpływających ujemnie na jej smak. a nawet sprzyjać tworzeniu kamicy.i mikroelementów. szkodliwych dla zdrowia ludzkiego lub wskazujących na jej zanieczyszczenie.posiada składniki mineralne. chcąc poprawić właściwości płynącej z kranów wody. im więcej posiada tych składników oraz makro. chlor. stosowana bez kontroli i zaleceń lekarza. nikiel. sód i magnez. a co najważniejsze . Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała listę chorób. powodujących prawidłową przemianę materii. że spełniają one dodatkową funkcję tylko wtedy. np. Krakowianka. Powinna ona posiadać. potas. Wodę leczniczą pije się wyłącznie na wyraźne zalecenie lekarza. stront i lit. rzek i jezior.5 litra na dobę. NOTUJ CO JESZ! Chociaż na żywność patrzymy zwykle z punktu widzenia jej smaku. zapach lub barwę. wszelkie zakłócenia między przyjmowaniem a wydalaniem wody z organizmu powodują zaburzenia.

Jadać to. co smakuje i odpowiada wzrokowo. lepiej wyrzucić. niedokrwistość. kiedy organizm nie otrzymuje tych wszystkich składników. Nie wszystkie drogie produkty spożywcze są lepsze od tańszych. że przy niewłaściwym żywieniu. lecz również na ich monotonii. najpierw surówkę. apetyt jest zjawiskiem normalnym. Dla uniknięcia wszelkich nieporozumień ustalamy. potem mięso i kartofle.trawienie.łuszczyca. Organizm. nadciśnienie tętnicze. W młodym wieku. 11. Ograniczyć ilość mięsa. a zwiększyć ilość jarzyn. Ograniczyć tłuszcze zwierzęce na korzyść tłuszczów roślinnych. który się rozwija i składników rozwojowych potrzebuje bardzo dużo 33 . 3. wrzód żołądka i dwunastnicy. że brak apetytu niesłychanie rzadko jest istotnym objawem choroby. którym nie apetyt jest potrzebny. Z rejestru podałam. tylko te choroby i objawy chorobowe. Nie należy pić zbyt gorących płynów ani spożywać gorących pokarmów. cząber. nadkwasota i nerwica żołądka. 7. „Recepta” na właściwe żywienie jest niesłychanie prosta: przez miesiąc notujemy poszczególne artykuły żywnościowe surowe i gotowane. dawać komplikacje. 12. ale . 6. a więc do 18 roku życia. 14 ZASAD PRAWIDŁOWEGO ODŻYWIANIA 1. Jest również ogólnie wiadomo. otyłość. 10. 13. pęcherzyca. które są mu potrzebne i których brak może wywołać wyliczone wyżej. Dla dobrego trawienia zjadać jeden produkt. w połowie na surowo. rzecz jasna. Powinno ich być nie mniej niż 60. majeranek. którym dokucza niedomoga wątroby. Nie jeść w trakcie oglądania telewizji. czosnek itp. nawet najbardziej błaha choroba może mieć ciężki przebieg. 4. Jeść wtedy. ropowica. 2. przy czym więcej niż połowa surowych. kminek. świąd skóry. niestrawność. Nie dojadać resztek. 5. nieżyt żołądka. np. miażdżyca. nawet najciekawszych programów. Lepiej osłodzić herbatę miodem. Stosować przyprawy trawienne: pieprz naturalny i ziołowy. Nie objadać się przed snem. Co to znaczy niewłaściwe żywienie? Nie polega ono tylko na nieregularnym przyjmowaniu posiłków. a brak apetytu należy uważać za objaw niepożądany. 9. więc niekoniecznie regularnie. nadkwasota. zaparcie. Jarzyny powinny być spożywane w połowie gotowane. które nie zawierają cholesterolu. Nie przejadać się. Nie przejadać się słodyczami i ograniczać cukier. CZY BRAK APETYTU TO CHOROBA? Skargi na brak apetytu słyszy się najczęściej od ludzi. niebezpieczne choroby. ale nie chorobowy. a prawie nigdy nie jest jedynym objawem chorobowym. które w Polsce zdarzają się dość często. 8. nieżyt spojówek. jednym słowem od tych. kiedy odczuwa się głód. które zjawiają się na naszym stole. 14.

poprawiające trawienie. że sól i ocet to nie są przyprawy trawienne. zaparcia i innych form złej przemiany materii. angielskie ziele. należą wszystkie zioła. A te niekiedy „zalegają kamieniem”. DIETA DLA CHORYCH W chorobach (przede wszystkim krążenia) odżywienie dietetyczne ma znaczenie nie mniejsze niż leczenie farmakologiczne. 3 godziny przed snem.dla odciążenia przewodu pokarmowego i wątroby oraz dla usprawnienia przemiany materii podawać posiłki 4-6 razy dziennie. używane do dekoracji tortów i mazurków. goździki. . burczenia w żołądku itp. należy je więc stosować bardzo oględnie. ani pieprzem). mdłości.posiłki podawać regularnie . Do środków ziołowych. Należy pamiętać o następujących zasadach podstawowych: . W tym długim spisie. kapusta czy groch -bez należytego ich przyprawienia według tradycyjnych metod polskiej kuchni: nasze babcie i prababcie nie sypały przecież anyżu lub fasoli czy kopru do tortów. przywrotnik i wszystkie tzw. to ten. a w żadnym przypadku . a cała sprawa wyjaśni się bardzo prędko. piołun. koperek. prawdziwy i turecki. kolendra. czarnuszka. że jest smaczne . niesmaczne. spowodowanego zawsze potrawami nie przyprawionymi.zjadamy więcej.. szczególnie przy siedzącym trybie życia. cynamon. w każdej kuchni: w wypadku niepokojących objawów. a poza tym to. A skoro mowa o przyprawach to warto jeszcze dorzucić. które bez tego dodatku byłyby.i w dużym asortymencie . bo sól zawsze trochę szkodzi. liście bobkowe. 34 . ale raczej nie jest to regułą.ostatni na ok.nikt się jeszcze nie otruł ani cynamonem. co jest przyprawione w odpowiedni sposób mówimy. a mianowicie: kminek. ale nie podawały wieprzowiny bez kminku. młodzieży wystarczy podawać dziurawiec zamiast herbaty. O tym. anyż. gałka muszkatołowa. Jednakże dla poprawienia apetytu. a ocet w pewnych wypadkach należy również do przypraw niepożądanych. lecz smakowe. czego w całej Polsce używa się jako przypraw smakowych. Niestety. a wreszcie dziurawiec. . I ostatni wreszcie wniosek. Po dwudziestym roku życia natomiast. imbir. Dlaczego? Dlatego. -wystarczy łyżeczka majeranku lub kminku (nie ma obawy przedawkowania .chorego nie należy ani głodzić. Co gorsza . że nie należy jadać potraw uznawanych za ciężko strawne. boleści. jak widzimy. (nasienie i nać). Stąd wielka wartość tych przypraw w każdym domu. pieprz ziołowy. spadek apetytu jest objawem zupełnie normalnym. nadkwasoty.powinien zgłaszać swoje potrzeby. ziół na zredukowanie nadmiernego apetytu nie ma i tylko silna wola pacjenta oraz właściwy dobór pokarmów mają pomóc w jego zwalczaniu. a jednocześnie trawienia. jaki z tego wszystkiego wynika.tuczyć. a niekiedy nawet bardzo pożądanym. jak mówimy. majeranek. anżeliki. Tymczasem żołądka odczuwać nie powinniśmy. w małych porcjach. żołądek uspokoi się i przestanie nam dokuczać. środki gorzkie. dodawanych tradycyjnie do pewnych potraw. czyli smażone w cukrze zielone pochewki arcydzięgla. a kiedy jeść skończymy . bobrek trójlistny. figuruje raptem pięć ziół nie używanych w kuchni. a tym bardziej po czterdziestym.i oczywiście. że wszystkie te środki mają jedną wspólną cechę: zwiększają wydzielanie soków trawiennych w żołądku i już w czasie jedzenia dana potrawa podlega procesowi trawienia.nadmierny apetyt zaczyna w tym wieku być objawem niepokojącym i wiedzie do otyłości. które poprawiają apetyt. ani przekarmiać. grochówki bez majeranku itp. jak wieprzowina.nie odczuwamy w żołądku ciężaru.

żółtka jaj. leszcz. ciastka z kremem. . pragnienie. masło solone.Mięso lub ryby jemy nie częściej niż 3-4 razy w tygodniu. zarówno surowe. cukrzycy. gorczyca. Mleka . pieprz. dojrzałe. osłabienie). papryka w proszku. masło i śmietanka w ilości dozwolonej przez lekarza. Przy powstawaniu obrzęków ograniczamy sól. potrawka. wołowina. ciasto tłuste. tłuste gatunki mięs i ryb (wieprzowina. margaryna. pieczywo przygotowane z dodatkiem proszków do pieczenia. kaczka. ser twarogowy. a czasem nawet do 0. W profilaktyce miażdżycy istotne jest utrzymywanie należnej wagi ciała. która normalizuje podwyższone stężenie cholesterolu i innych lipidów we krwi. ZABRONIONE - UWAGA-NADWAGA! Dostarczanie organizmowi nadmiernej ilości kalorii w pożywieniu. hipercholesterolemii. Każdorazowa porcja mięsa czy ryby nie powinna przekraczać 100 g. boczek. Oto skromny wykaz produktów dozwolonych i niedozwolonych. gęś. białka jaj (jajka w całości jedynie po otrzymaniu zezwolenia lekarza). szczupak. listki bobkowe. ze zwiększoną możliwością wystąpienia: nadciśnienia tętniczego. niewydolności oddechowej. Najbardziej są wskazane potrawy z mięsa gotowanego w wywarach jarzynowych (pulpety.słodkiego i zsiadłego. kasz i makaronów. DOZWOLONE - - pieczywo (wszelkie) bez dodatku soli lub z małą ilością mąki. płotka. Bywa. pietruszka. śledź. karmazyn. owoce niedojrzałe. mleko. słonina. zastępując je w pozostałe dni jajami lub serem. ale nie mniej niż l litr (picie mniej niż l litra płynów może spowodować upośledzenie pracy nerek. czekolada. groch. pieczywo słone. mięso peklowane i wędliny). w zależności od wskazań lekarskich do 2. smalec. szczypiorek. jak i gotowane.4 g dziennie. Brak efektów leczenia dietetycznego otyłości. prowadzi do otyłości. ryby w oleju. jak: zielony koper. węgorz. cukier. ryby gotowane). rafinowane oleje roślinne. kura. sandacz). zmian zwyrodnieniowych układu kostno-stawowego. Nic smażonego. przetwory owocowe. wszelkie warzywa i owoce. baranina. przyprawy takie. karp. serwatki i maślanki -jak najwięcej. że trzeba ją wykluczyć zupełnie. skórka: cytrynowa i pomarańczowa. królik. więcej niż wydatkowano energii. musztarda. majeranek. kminek. Nie więcej niż 5-6 szklanek płynu dziennie. upoważnia lekarza do włączenia terapii farmakologicznej. konina. twaróg. zaparcie. fasola. torty. miażdżycy. gołąb. miód. obniża podwyższone wartości ciśnienia tętniczego oraz poziomu cukru we krwi. mięso w sosie jarzynowym. ocet. sojowy i z oliwek) oraz świeże masło (mało!). konserwy mięsne i rybne. łosoś.5 g dziennie. soja. wszelkie sery fermentowane (twarde i topione). Tłuszczów mało -jedynie oleje (słonecznikowy. dorsz. sztuka mięsa. anyżek. chude gatunki mięs i ryb (cielęcina.

35 .

Zioła najlepiej parzyć w termosie. biorąc l łyżeczkę na szklankę wrzątku. Jeszcze inna mieszanka stosowana przy otyłości i zaparciach składa się ze 100 g rumianku oraz w równych częściach po 50 g ziela dziurawca. warzywa i owoce. dodając do naparu 40 kropli soku brzozowego. ziela krwawnika i owocu anyżku. soli kuchennej i cukru. według którego waga w kilogramach powinna równać się wzrostowi w centymetrach minus 100. naturalnych olejów roślinnych do przygotowywania posiłków. stosując specjalny zestaw ziół produkowany przez zakłady Farmed. ryb. po szklance. łącznie z jego przetworami o małej zawartości tłuszczu. napojów alkoholowych. Światowa Organizacja Zdrowia taką zaleca dietę: odpowiednio urozmaicone pożywienie pochodzenia roślinnego. wysokokalorycznych wypieków. Przemianę materii poprawią gotowe mieszanki ziołowe. Dobre rezultaty w kuracji odchudzającej można osiągnąć. Przy otyłości zioła warto też dodawać do różnych potraw. liści mięty. kolendra. całych jaj. Przyspieszają one przemianę materii i usuwają z organizmu szkodliwe produkty. Zioła te pije się 3 razy dziennie. W skład innej mieszanki zalecanej przez Jana Biegańskiego wchodzi: 60 g kory kruszyny. chudego mięsa w małych porcjach. przy ograniczonej aktywności fizycznej. cukru. Samodzielnie można też przygotować sobie mieszankę. takie jak np. Jeśli nadwaga jest spowodowana kłopotami z trawieniem. Powinno się spożywać znaczne ilości: węglowodanów.Jan Biegański poleca mieszankę ziołową. Pije się rano i wieczorem. majonezów. niskokaloryczna dieta. drobiu. majeranek.Do określenia prawidłowego ciężaru ciała najwłaściwszy jest wzór. 36 . Po zmieszaniu parzy się l łyżkę ziół w 3/4 szklanki wrzątku i pije na noc. bogatego we wszelkie mikroelementy. granulat Neonormacol. Pije się rano i wieczorem. mięsa o wysokiej zawartości tłuszczu. W wypadku zaparć można stosować też zioła Normogran lub Normosan. bratka. że gwarancją skutecznej kuracji są nie tylko zioła. ogórecznik. wysokokaloryczne. WHO zaleca zmniejszenie spożycia: tłuszczów zwierzęcych. miesza się je razem i zaparza. złożonych składników mineralnych oraz błonnika. korzenia prawoślazu. 20 g kory berberysu. a także seler. kory kruszyny i mięty (wszystkiego po 10 g). ruta. Do takich ziół należy kminek. zbyt obfite i tłuste. dżemów pełnosłodkich. składającą się z następujących ziół: ziela krwawnika. przetwory zbożowe. np. po 25 g ziela marzanki wonnej i korzenia lukrecji oraz 10 g siemienia lnianego. ale także odpowiednia. trzeba koniecznie je uregulować. bądź Degrosan. śmietany. W wypadkach otyłości i przewlekłych zaparć nestor ziołolecznictwa mgr . Producent przypomina jednak. Dla kobiet tak uzyskaną wartość należy obniżyć o 7-10 procent. Po zmieszaniu l łyżeczkę ziół zalewa się szklanką wrzątku i parzy pod przykryciem pół godziny. Najczęściej otyłość wywołuje nieprawidłowe odżywianie. mleka. kwiatu rumianku. mało tłuszczów nasyconych (pochodzenia zwierzęcego). składającą się: z 60 g kory kruszyny. 20 g korzenia lukrecji oraz po 10 g korzenia mniszka lekarskiego i owocu anyżku.

37 . wbrew przyjętemu potocznie pojęciu. która jest najdłuższym odcinkiem jelita grubego. zwane także bębnicą. Niewielka ilość powietrza zostaje wchłonięta przez błonę śluzową żołądka. u których wzdęcia brzucha spowodowane są raczej utrudnionym oddawaniem gazów. a otwiera go fala perystaltyczna biegnąca w momencie połykania od gardła wzdłuż ścian przełyku. czyli na granicy oddzielającej przełyk od żołądka. wodoru i metanu. znajduje się w górnej jego części. bazylia. należy w sposób umiarkowany. rak). dzięki mechanicznemu uciskowi na okolicę podwpustową. Podobne działanie mają liczne przyprawy ziołowe: kminek. Może ono również występować u ludzi zdrowych po wypiciu większej ilości napojów gazowanych na skutek wydostawania się . Po przedostaniu się do żołądka wytwarza ono bańkę gazu umiejscowioną zgodnie z prawami fizyki w dnie żołądka. biorą udział w produkcji niektórych witamin (kwas foliowy. tuż poniżej wpustu. W zwalczaniu wzdęć zioła są często pomocne. lecz stały. np. Nazywa się to odbijaniem. Gazy gromadzące się w nadmiarze w okrężnicy wywołują wzdęcie jelit.dwutlenku węgla. używać dostępnych przypraw ziołowych. W ciągu doby człowiek wydziela do ok. Kto zbyt szybko je połyka nadmiar powietrza. dwutlenku węgla. niż zwiększonym jego wytwarzaniem się. Poza tym często po zażywaniu leków przeciwgruźlicznych w postaci drażetek czy tabletek występuje silna fermentacja w przewodzie pokarmowym oraz wzdęcie na skutek nagromadzonych w jelitach gazów. co jest związane ze znacznym zwężeniem odźwiernika (blizny po wrzodach. gdy po spożyciu obfitego posiłku wzrasta ciśnienie śródżołądkowe. Wpust w warunkach fizjologicznych jest cały czas zamknięty. przy zachowaniu pozycji stojącej. Wzdęcie jest spowodowane nadmierną ilością gazów w przewodzie pokarmowym. gorczyca. przede wszystkim „wytwarzane” przez bakterie saprofityczne. Powietrze znajdujące się w żołądku może wydostać się na zewnątrz przez przełyk i jamę ustną. 1200 ml gazu składającego się z azotu. seler. a nawet wzdęcia w nadbrzuszu. że dno żołądka. reszta przez przewód pokarmowy przedostaje się głównie do okrężnicy.wraz z powietrzem . które spełniają tam pożyteczne funkcje. Każdy człowiek jednak wraz z pokarmem i śliną połyka niewielką ilość powietrza.ZIOŁA NA „PEŁNY BRZUCH” Wzdęcie brzucha. Chorzy odczuwają pełność w jamie brzusznej oraz bóle o zmiennej lokalizacji i nasileniu. Aby skutecznie zapobiegać wzdęciom. wzdęcie żołądka powstaje w razie aerofagii (nadmierne zasysanie powietrza w przełyku) lub wskutek fermentacji treści pokarmowej. wzdęcie jelit występuje odruchowo po operacjach brzucha (trwa 2-3 doby). cebula. podobnie jak stolca. 612). ponieważ działają rozkurczowo na mięśnie gładkie jelit. witamina K. co powoduje odbijanie po jedzeniu. Bańka powietrza spełnia zadanie dodatkowego uszczelniania wpustu. pieprz itd. otwierające na chwilę wpust. Skarżą się na nie często osoby z przewlekłym zaparciem. stanowiącego niejako wentyl zapobiegający cofaniu się treści żołądkowej do przełyku. jest objawem występującym w różnych zespołach chorobowych oraz przyczyną wielu dolegliwości. Zwykle oddawanie gazów odbywa się jednocześnie z oddawaniem stolca i moczu. Objawy te występują w wielu zaburzeniach czynnościowych oraz w schorzeniach organicznych. Należy pamiętać. świeżych i suszonych. W okrężnicy powstają również gazy z fermentacji bakteryjnej. Objaw ten zdarza się u każdego zdrowego człowieka. bakteriobójczo oraz pobudzają wydzielanie soku żołądkowego.

należy wówczas unikać pokarmów wzdymających. kłącze rzewienia. mało urozmaicony skład posiłków. należy je zażywać w postaci proszku „na końcu noża”. Kto odżywia się racjonalnie. Przy tych dolegliwościach wskazane jest zażywanie węgla leczniczego po ł-2 tabletki 2-3 razy dziennie. przegotowanej wody. Można także wypić szklankę zimnej. Ożarowski zaleca zioła przeciw wzdęciom w równych ilościach o składzie: potłuczone owoce kopru włoskiego. powodujących zwiększenie objętości gazu w żołądku. Neonormakol. korzeń lukrecji. mimo prawidłowego odżywiania i ruchliwego trybu życia. dokładnie przeżuwać. groch. GDY DOKUCZA ZAPARCIE. popijać niewielką ilością zimnego płynu. jeśli są to korzenie. Jeśli jednak. korzeń arcydzięgla. Ma to istotne znaczenie. kapusta. Wyróżniamy cztery rodzaje zaparć: przypadkowe. 38 . Jeść należy pokarmy powoli. Pić po 1/3 szklanki 3 razy dziennie na 30 min. jak np. co nasila wzdęcia brzucha. zażywać także po jedzeniu. nieregularne odżywianie się. liście melisy. warzywa i surówki. pod przykryciem. to należy codziennie rano. poprzedniego dnia wieczorem namoczonych w wodzie. Jeżeli owoce zostały drobno sproszkowane (w młynku). które zawierają korę kruszyny. np. Doc.30 kropli dziennie. napęczniałe w ciepłej wodzie. przestrzega zdrowej diety z uwzględnieniem chleba razowego z pełnego przemiału. anyż. Zażywa się 1-2 łyżeczki na noc. żylaki odbytu. przed posiłkiem.2 tabletki lub Solarenu . i przecedzić. a przede wszystkim brak błonnika w codziennej diecie. niedostateczną ilość ruchu. korzeń omanu. zdenerwowanie. Napar pić po jedzeniu. siedzący tryb życia. Rhelax. Cholegran. kwiat lawendy. Owoce przed użyciem należy rozgnieść w moździerzu albo zemleć w młynku elektrycznym i zaparzać łyżeczkę na szklankę wrzątku pod przykryciem. plus 2 łyżki otrąb pszennych). Dobrze z zasady działa olej lniany lub rozdrobnione w młynku nasiona lnu (1-2 łyżeczki dziennie. wywołane przez zmiany organiczne w jelitach. przyzwyczajenie się do stosowania środków przeczyszczających. korzeń biedrzeńca. Poza tym należy pamiętać.niepokój.Prof. Odstawić na J O min. przewlekłe. aby się nie zachłysnąć. ten raczej nie cierpi na zaparcia. A. liść prawoślazu. trzy lub więcej rodzajów tych ziół mieszamy razem. Wskazane jest pieczywo niezbyt świeże. na czczo zjadać kilka lub kilkanaście suszonych śliwek. Zalać jedną łyżeczkę ziół l szklanką wody wrzącej i gotować 2-3 min. liść mięty. Boldaloiny . występują te dolegliwości. Dwa. J. rozdrobnione korzenie arcydzięgla. owoc kminku 20. unikając jednoczesnego prowadzenia rozmowy. Zaparcia zwalczamy również środkami. fasola. korzenie goryczki. odpowiednie spożywanie posiłków.. Normogran. Z innych ziół dobre jest ziele dziurawca. jada stale świeże owoce. nawykowe. Należy też unikać picia napojów gazowanych. Do najczęstszych przyczyn tych dolegliwości zaliczamy nieprawidłowy zestaw produktów spożywczych. owoc kopru włoskiego 20. wreszcie zaparcie wieku podeszłego.. kłącze tataraku. lęk. Muszyński zaleca mieszankę o składzie (ilości podane w g): owoc kolendry 30. parzymy w szklance wody lub robimy odwar. Nie mogą być lekceważone również czynniki emocjonalne . gdyż skrzyżowanie drogi pokarmowej z oddechową w gardle sprzyja połykaniu powietrza. że korzystnie wpływa uregulowany tryb życia. Niekiedy przyczyną może być niedostateczna ilość wydzielanej żółci. Zaparcie jest dość często występującą dokuczliwą dolegliwością.

5 3.5 7.5 25.7 7.2 11. której przebieg jest niemal zawsze jednakowy: rozłożone.5 7. gdzie nie zawsze wywołują jakieś wyraźne sensacje.2 2.3 22.przebieg zatrucia może być nawet groźny dla życia.9 11.2 2. nadkwasotę.9 16. W leczeniu i zapobieganiu zaparciem szczególną rolę odgrywa odpowiednia ilość błonnika w pożywieniu.1 12.3 Produkt groszek konserwowy maliny chleb ciemny jeżyny agrest kapusta biała chleb biały ziemniaki marchew jabłka ze skórką ryż śliwki świeże szpinak cebula sałata pomidory czereśnie porzeczki czerwone chleb sitkowy Błonnik (g/ 100 g) 6. Moczymy lnianą ściereczkę w roztworze złożonym z 1/2 szklanki zimnej wody i 1/2 łyżki octu.4 2.3 12.8 3.5 25.4 2. Od maleńkiego nieraz kawałka kiełbasy czy niewielkiej porcji lodów może nastąpić katastrofa. dobre wydzielanie żółci .1 6.0 39.1 4.8 11. natomiast w jelitach ulegają wessaniu do krwi.4 3. a środki na usunięcie skutków zatrucia może zaordynować tylko lekarz. suchym ręcznikiem oraz wełnianym kocem.2 17..0 9.6 4.W przypadku szczególnie uporczywego zaparcia można stosować zimne okłady na brzuch. jad kiełbasiany. Produkt otręby pszenne pietruszka liście fasola biała suszona morele suszone marchew suszona groch całe ziarno figi suszone cebula suszona śliwki suszone brzoskwinie suszone jabłka bez skórki suszone jabłka ze skórką suszone groch łuskany soczewica płatki kukurydziane chrzan chleb razowy porzeczki czarne chleb graham fasola konserwowa Błonnik (g/ 100 g) 44.4 1.7 8. 35 g.3 PO ZATRUCIU.7 6.1 2. W tym celu podajemy zawartość błonnika w produktach spożywczych. a wreszcie złe krążenie krwi (niskie ciśnienie plus osłabiony mięsień sercowy) .1 1.6 12. dobre krążenie krwi może wyjść z takiego zatrucia obronną ręką. 39 .4 7.9 14.3 6.2 7. Przy zaparciach chronicznych można tę normę podwyższyć do 50-70 g dziennie. Jeżeli pacjent ma niedomogę wątroby. Szybki ratunek ma tu duże znaczenie. Owijamy się ciepłym.0 16. W żadnym przypadku nie należy rozpoznanego już zatrucia nieświeżym mięsem czy kiełbasą leczyć samemu. Jeżeli pacjent ma wątrobę zdrową. za dzienną normę uważa się ok. składające się na tzw. nieczynne już drobnoustroje.. złe wydzielanie żółci (zaparcia!). dostają się do żołądka.1 2.

krwawnik. Należy do nich przede wszystkim białko. dwa. Ważna jest jakość pożywienia. dla poprawienia pracy nerek . by dostarczać organizmowi wszystkich niezbędnych składników. Uważam za bardzo cenne pożywienie mielony pszczeli pyłek kwiatowy zmieszany z miodem (10 dag pyłku mieszamy w szklance miodu i zażywamy 3-4 łyżeczki po jedzeniu). Liczne badania wykazały bowiem. Czasami nie pijemy mieszanki a tylko to ziele. Dobrze działa zażywane 3 razy dziennie po 25 kropli 25 procentowego propolisu. a już szczególnie ostrożnym trzeba być w stosunku do mrożonek mięsnych .dziurawiec. które . Najczęstszą przyczyną zatrucia jest kiełbasa lub inne gatunki mięsa. zawroty głowy. mdłości. twaróg oraz wszelkie przetwory mleczne. ale zamrożone niczym pozornie się nie różni od dobrego. W przypadku zatrucia. że ten właśnie a nie inny organ został najbardziej zaatakowany zatruciem. ODŻYWIANIE W CZASIE CIĄŻY Kiedyś uważano. Należy również bardzo dokładnie myć owoce. dwie lub trzy szklanki dziennie. Wszelkie bóle. Oprócz tego masło. gdyż trucizna przenika do krwi i te obce składniku trzeba z niej usunąć.gdyby nawet miało najłagodniejszy przebieg -musiało we krwi ślady zostawić. a poza tym mleko. liść borówki lub ziele nawłoci. tłuszczów. wątrobie i w pewnym stopniu w płucach. ważny budulec rozwijającego się organizmu. że kobieta w ciąży powinna jeść za dwoje. brak tchu. przynajmniej raz w tygodniu wątróbka. a nawet i trzy przeprowadzić następującą kurację ziołową: dla poprawienia działania wątroby . ziemniaków. Jest to oczywiście z gruntu fałszywy pogląd. takich jak kluski 40 . a także kasze. potraw mącznych. jakie są potrzebne jej i dziecku. Zaleca się natomiast ograniczenie słodyczy. źle przechowywane. najlepiej sojowego lub słonecznikowego. Podobnie zresztą jak inny. niemniej jednak najdalej posunięta ostrożność jest nieodzowna. Kobieta w okresie ciąży powinna przede wszystkim odżywiać się racjonalnie. A więc mięso. jałowiec lub jagody bzu czarnego. włącznie z przedwczesnym porodem i zwiększoną śmiertelnością noworodków. a nawet częste omdlenia po zatruciu mają swoje źródło w zanieczyszczeniu krwi. Po jednym zielu z tych trzech grup możemy zmieszać razem i zaparzać w proporcji łyżka drobno pociętego ziela na szklankę wrzątku. po zakończeniu kuracji przepisanej przez lekarza można sobie przez tydzień. Najczęściej zresztą mięso tylko po wierzchu jest zakażone bakteriami gnilnymi i wystarczy je umyć w naparze rumianku lub dziurawca. aby było bezpieczne do spożycia.nigdy nie należy poprzestać.Trzeba zatem bezwzględnie pamiętać.liść brzozy. że należy ograniczyć kaloryczne oraz białkowe racje żywieniowe kobiet w ciąży. a nie jego ilość. że na usunięciu doraźnym niebezpieczeństwa za pomocą środków przeczyszczających .tymianek lub macierzanka. Proces oczyszczania odbywa się w nerkach. Pijemy jedną.gdyż mięso nieświeże. cielęcina i wieprzowina. zwłaszcza chuda wołowina. tłuszcz w postaci oleju. jaja. a wreszcie dla poprawienia działania płuc . czyli za siebie i za mające się narodzić dziecko. które wydaje nam się najbardziej potrzebne ze względu na to. owoce i warzywa. że nieprawidłowe żywienie w tym okresie może prowadzić do wielu zaburzeń. czyli tak. O te trzy punkty organizmu należy więc szczególnie zadbać w przypadku zatrucia.

Niezbędne jest również uprawianie gimnastyki przez cały okres ciąży. Obliczono. że w czasie 9 miesięcy kobieta powinna spożyć dodatkowo 80 000 kalorii. W sumie zdrowa kobieta. Ćwiczenia oddechowe poprawiają natomiast przyswajanie tlenu. Daje to dziennie 2600 kalorii. ale pięć niezbyt obfitych posiłków w ciągu dnia. nadciśnienie tętnicze.i pieczywo oraz soli. to tylko za zgodą lekarza. czyli niewiele więcej niż wynosi normalna ilość. Od 20 do 30 tygodnia o dalsze 5 kg. owoce. przy prawidłowym przebiegu ciąży.5 kg i wreszcie do 40 tygodnia mogą występować pewne niewielkie wahania. Na działanie dymu tytoniowego narażony jest szczególnie układ nerwowy płodu. ale za to częściej. słodyczami. np. co prowadzi nieraz do ciężkich i niestety. Poza tym dzieci matek palących są zwykle niedotlenione i gorzej odżywione w łonie matki. Trzeba również systematycznie sprawdzać wagę ciała. matka z dzieckiem tworzą jedność. jak to nieraz bywa. Ważne jest również. Powiedzmy nie trzy. nie ulegając absolutnie wilczemu apetytowi. że przez 14 pierwszych tygodni ciąży wskazówka wagi powinna stać w miejscu. Przychodzą na świat z niższą wagą urodzeniową. Dlatego też. podlegają tym samym zasadom. Od 14 do 20 tygodnia może podnieść się o 2. ODŻYWIANIE MATKI KARMIĄCEJ Od chwili poczęcia. co dwa tygodnie. W okresie ciąży należy unikać przyjmowania jakichkolwiek silnych leków. Organizm matki chroni i żywi dziecko. Wyjątek od tej reguły stanowią leki przepisane przez lekarza położnika. warzywa. Najlepszym lekarstwem jest odpowiednia dieta zawierająca soki owocowe. przez całą ciążę.5 kg. Jest to zdrowie wyssane z mlekiem matki. Ponieważ u większości ciężarnych procesy przemiany materii toczą się dużo wolniej niż w pozostałych okresach ich życia. nawet zatrucia ciążowe. Warto też wiedzieć. Samowolne przyjmowanie leków przez przyszłą matkę może doprowadzić do uszkodzenia płodu i urodzenia ułomnego dziecka. Od 30 do 36 tygodnia o 2. A jeśli się je przyjmuje. ale raczej warzywami i owocami. czyli 300 kalorii dziennie. W tym okresie trzeba unikać wszelkich środków przeczyszczających. aby w porę uchwycić ewentualną niewydolność nerek. Karmienie piersią jest zatem naturalnym przedłużeniem i dopełnieniem okresu ciąży. otręby. co ma dodatni wpływ na przebieg porodu. powinna jeść z umiarem. chleb razowy. Ważyć się trzeba co miesiąc. Dzieci matek pijących alkohol w ciąży mogą urodzić się z wadami ośrodkowego układu nerwowego. nieodwracalnych skutków. pokarm matki bywa nazywany białą 41 . warto zwrócić uwagę na produkty sprzyjające prawidłowemu trawieniu. wapno typu Calcium Granulatum i Falvit i przyjmowane ściśle według jego wskazówek. właśnie ze względu na swe szczególne właściwości. są podatne na napady drgawek i omdlenia oraz posiadają mniejszą odporność na zakażenia. Przyszłą matkę obowiązują również okresowe badania moczu. Również leki ziołowe przeczyszczające uważane za bezpieczne. aby tego zwiększonego zapotrzebowania na dodatkowe kalorie nie pokrywać tłuszczami. a jeśli występuje tendencja do tycia. a także z uszkodzoną wątrobą i trzustką. co korzystnie wpływa na stan zdrowia i przyczynia się do urodzenia zdrowego dziecka.

kwaśne owoce i surówki nie mają szkodliwych właściwości. fasola. Dzieci matek palących są przy tym mniejsze i mniej odporne na wszelkie infekcje.krwią. bób. takie jak groch. 42 . mikroelementy. Trzeba wówczas wykazać cierpliwość i nie zrażać się początkowymi trudnościami. Popularne nie tak dawno przekonanie o konieczności sztywnego ustalania godzin karmienia i przestrzegania przerwy nocnej. Od ilości płynów. że trzeba się przejadać. wodę z sokiem. Ssanie zwiększa laktację. jak też sok z kwaszonych buraków. drugie śniadanie. Kobieta karmiąca powinna używać kminku z majerankiem jako przyprawy. sery. wreszcie ciała odpornościowe. że w pierwszych dniach po porodzie dziecko niechętnie ssie pierś matki. kompoty. Karmimy tak często. Dostarcza on niemowlęciu w wystarczających ilościach wszystkie niezbędne składniki odżywcze. tłuszcze. który nadaje pokarmowi niemiły zapach. Jej dieta powinna być lekka. Nie trzeba zatem podawać dziecku żadnych innych napojów. Można również jadać niewielkie ilości chrzanu z cytryną. najlepiej mało słodzone. Istnieje przesąd. Przesądem jest również twierdzenie. A już w żadnym wypadku nie wolno palić papierosów. który zawiera trujące substancje oraz wdycha dym. Pierwszy okres od urodzenia. póki samoistnie. chroniące dziecko przed chorobami. wymaga kilkunastu karmień na dobę. Mleko kobiece jest zatem najbardziej wartościowym pokarmem. Unikać natomiast należy czosnku. Sposób odżywiania karmiącej matki ma istotny wpływ zarówno na jej zdrowie. jaja. okazało się mylne. a także witaminy. oraz wykluczyć warzywa mające właściwości wzdymające. owoce i warzywa oraz przynajmniej litr mleka dziennie. a w niektórych wypadkach nawet świeży gruboziarnisty chleb razowy. urozmaicona. energetyczne. Można pić lekką herbatę. czyli na żądanie. W drugim tygodniu sytuacja zazwyczaj na jakiś czas stabilizuje się i potrzeby noworodka ograniczają się do 6-8 karmień na dobę. Sprawę picia powinno zatem regulować pragnienie. Oczywiście. To przecież również alkohol. Potrzeby te zaspokaja właściwie jeden dodatkowy posiłek. budulcowe. nie zależy bynajmniej ilość pokarmu. Zdarza się. gdyż zarówno kwaszona kapusta. zwykle jest to pierwszy tydzień. jak tego domaga się dziecko. że picie piwa wzmaga laktację. że w okresie karmienia nie jada się potraw kwaśnych. by nie powodować kolki u niemowlęcia. a tego kobieta karmiąca musi się absolutnie wystrzegać. ryby. częściej więc chorują. najlepsze nawet mleko krowie czy w proszku. Jest to opinia błędna. Odbija się to niekorzystnie na jego układzie nerwowym i ogólnym rozwoju. Pokarm matki całkowicie zaspokaja pragnienie i głód. Nie znaczy to oczywiście.800 kalorii na dobę. nie wytworzy się przerwa nocna. wtedy pokarm nie powoduje wzdęć i kolki u niemowlęcia. po kilku dniach. wszystkie te warzywa można i trzeba zastąpić innymi o podobnych właściwościach odżywczych. wbrew niektórym twierdzeniom. np. w przyszłości także intelektualnym. czyli staje się niejako biernym palaczem. Tych cech nie posiada żadne. tłusta gotowana kapusta. Pediatrzy wycofali się z tego twierdzenia. W tym okresie jej zapotrzebowanie energetyczne zwiększa się o około 500 . trzeba zatem przystawiać je do piersi aż do skutku. w tym także w nocy. jak również na zdrowie dziecka. Ważne jest przestrzeganie przez kobietę karmiącą zasad racjonalnego żywienia. Dziecko odżywia się wtedy pokarmem matki. uwzględniająca w codziennych posiłkach mięso.

trzeba je nakarmić wcześniej. lepiej go nie budzić. Z czasem do zupki dodajemy trochę drobniutko pokrajanego mięsa. by przywykło ono do nowego smaku i konsystencji pokarmu. kurczak czy młoda wołowina. Po wystudzeniu buteleczki przechowuje się w lodówce. Wskazane jest podawać przy każdym nowym posiłku kleik z siemienia lnianego oraz herbatkę z dziurawca. Ile kropelek tej witaminy potrzebuje dziecko. Ale w wypadku sztucznego karmienia jest to szczególny obowiązek. kapustę włoską. kalafior. Warzywa gotujemy do miękkości i przecieramy. Z sokami z cytrusów i truskawek radzę jednak uważać. dostosowane do wieku dziecka. decyduje zawsze lekarz pediatra. Początkowo karmi się dziecko 7 razy dziennie. Niemowlę nie otrzymujące naturalnego pokarmu. czyli jest bardziej podatne na wszelkie infekcje i zarazki. jeżeli naturalnie pora roku na to pozwala. rozlać do buteleczek. a także soczki z owoców jagodowych. na dnie.CZYM KARMIĆ MALUCHY? W pierwszych tygodniach życia potrzeby żywieniowe niemowlęcia są zwykle zaspokojone przez pokarm matki. Wiadomo. Niemowlęciu można również podawać kleik ryżowy. czyli przeciwkrzywiczną. ponieważ zależy to nie tylko od indywidualnych potrzeb niemowlęcia. Na rynku jest specjalnie spreparowane mleko w proszku oraz różne mieszanki. najlepiej poradzić się lekarza. Po dwóch tygodniach do zupki dodajemy pół żółtka. a następnie 6 razy. W trzecim miesiącu podajemy dziecku tarte jabłko. a po kilkunastu dniach również ziemniak i burak. W jej skład powinny wejść marchewka. Jeśli trzeba z nich korzystać. Najlepsze jest mięso cielęce. W siódmym i ósmym miesiącu do jadłospisu można wprowadzać nowe warzywa. Noworodek karmiony piersią wymaga uzupełnienia diety w jedną tylko witaminę. Zdarza się jednak. z czym styka się niemowlę. Ilość soczków zwiększa się stopniowo od l do 4-6 łyżeczek dziennie. mającą niezwykle ważny udział w metabolizmie szybko rozwijającego się organizmu. Podajemy początkowo dziecku tylko kilka łyżeczek zupki. pół łyżeczki cukru plus łyżeczkę kleiku ryżowego w proszku bądź też ryż. Posiłek ten trzeba jednak uzupełnić. 43 . który ustali najodpowiedniejszy sposób żywienia. Od piątego miesiąca przechodzi się zwykle na 5 karmień. Dowodem tego jest odpowiedni przyrost wagi. że matka z różnych względów nie jest w stanie karmić dziecka piersią i od początku musi karmić je sztucznie. ale w pewnym stopniu również od pory roku. jest podstawowym obowiązkiem matki. Pół godziny różnicy nie jest problemem. Ale gdy śpi. By uniknąć nieustannego przygotowywania mieszanek. Jeśli jednak dziecko jest głodne i płacze. W piątym miesiącu wprowadzamy do jadłospisu zupkę jarzynową. że idealna czystość wszystkiego. który wcześniej trzeba gotować i przetrzeć. D. cebulę itp. jest bowiem pozbawione bariery ochronnej. seler. jakiej mu on dostarcza. Skład warzyw można nieco zmienić bądź też zmniejszyć udział jednych na rzecz drugich. Należy zachować idealną czystość wszystkich naczyń i przyborów kuchennych oraz samych produktów. a mianowicie wit. Soki te podaje się w stanie surowym. gdyż bywają dzieci skłonne do uczuleń na te owoce. np. Na J00 ml wody daje się pół łyżeczki masła. trochę pietruszki. W drugim miesiącu życia dietę niemowlęcia karmionego piersią wzbogaca się soczkami z jarzyn i owoców. początkowo z marchewki i jabłka. na cały dzień. przykryć czystym gazikiem i pasteryzować przez 10 minut pod przykryciem. karmiąc dziecko piersią. można od razu przyrządzić większą ilość. dlatego też bardzo ważną sprawą jest sposób ich przygotowania.

a także zapewnienia właściwej krzepliwości krwi znajduje się przede wszystkim w mleku i jego przetworach. szprotach i sardynkach. Dziecko musi kłaść się spać o właściwej porze i wstawać dostatecznie wcześnie. masło. obiad około 50 proc. niejadków można wprowadzić 5 posiłków. ale mniej obfitych. szpinaku. mięsie. zdolności i predyspozycji. jeść ser. a jednocześnie rośnie około 9 cm. głodne. serach) oraz pochodzenia roślinnego (warzywach strączkowych. a także natce pietruszki. Jeśli nie zapewni się dziecku odpowiedniego porannego posiłku. Jednocześnie wzrost zwiększa się zwykle o 25 cm. Po powrocie ze szkoły również należy uzupełnić niedobory pożywienia. i kolacja również około 20-25 proc. jajach. Witaminy. I tak pierwsze śniadanie powinno zawierać około 20-25 proc. Tyle że potrawy przyprawia się zwykle nieco inaczej. mięso. Jego podstawą powinno być mleko w różnych 44 . bo poprzedniego dnia zbyt długo oglądało telewizję i w ostatniej chwili. nie karmić go na siłę! JAK ŻYWIĆ UCZNIA? Obserwacje zebrane przez lekarzy i nauczycieli wykazują. Natomiast malec w okresie wczesnego dzieciństwa przybywa zwykle 2 kg rocznie na wadze. rabarbarze. herbatniki itp. wyniki w nauce zależą nie tylko od jego indywidualnych cech. w odpowiednim czasie również podaje się soczki. Żywienie dziecka we wczesnym dzieciństwie. w przypadku tzw. Te wszystkie składniki trzeba koniecznie zapewnić dziecku. Żelazo jest w mięsie. by mogło spokojnie zjeść śniadanie.12 miesiąca życia można podawać dziecku posiekaną drobniutko polędwicę. niezbędny do normalnego wzrostu. która zresztą wcale nie jest najzdrowsza. jarmużu. że po trzech godzinach. wątrobie. nie potrafią skoncentrować uwagi. Białko. jajach. pędzi do szkoły. W tym czasie dziecko jada również kompoty. zaczynają ziewać. Nie wolno zmuszać dziecka do jedzenia. np. ziemniakach). Bywa. dzieci. czyli w 2 i 3 roku życia. stają się ospałe. rybach. racjonalnie je dzieląc między poszczególne posiłki. który trzeba uzupełnić solidnym posiłkiem. jest już inne niż w wieku niemowlęcym. ale również od właściwego odżywiania. Wystarczają mu zwykle cztery posiłki. tych składników. Nie zastąpi tego obfita obiado-kolacja.Dzieciom karmionym sztucznie. nie będzie ono w stanie skupić się na lekcjach. a także warzywa i owoce. Jego waga ulega potrojeniu. Od 10 . niezbędne do budowy nowych i odbudowy starych tkanek oraz innych czynności fizjologicznych. W związku z tym jego zapotrzebowanie na kalorie jest niższe niż zapotrzebowanie niemowlęcia. Każda z nich spełnia odmienną rolę i dlatego każda jest ważna i potrzebna. że dziecko późno wstaje. zupki jarzynowe. w postaci pulpetów. są mniej uważne. Wapń. przeciery. kisiele. a często także witaminy. podobnie jak składniki mineralne. regulują procesy życiowe organizmu. Dziecko w tym wieku powinno wypijać przynajmniej pół litra mleka dziennie. rozwoju kośćca i zębów. Jest to absolutnie niedopuszczalne. Czasem błędem jest niedocenianie przez rodziców tego pierwszego posiłku. parówki oraz gotowane mięso. znajduje się w produktach pochodzenia zwierzęcego (mleku. Potrzebną dziecku energię dostarczają węglowodany i tłuszcze. Jest to dowód. szczególnie z najmłodszych klas. które zaleci lekarz. oczywiście tylko te. co wszyscy domownicy. Składniki mineralne . często nawet wcześniej.w owocach i warzywach. I jeszcze jedno. że u tych dzieci nastąpił ubytek energii. Samopoczucie ucznia w szkole. chude ryby. W zasadzie dziecko jada to.

ustalający niejako samoistne przerwy. że dziecko zjadło mało.postaciach. wyczyniając różne dziwne rzeczy. serem. z czymś nieprzyjemnym. którą poprzednio chętnie jadła. Między pierwszym śniadaniem a obiadem dziecko koniecznie powinno zjeść drugie śniadanie. Na obiad dziecko powinno zjeść zupę na wywarze z warzyw i mięsa oraz drugie danie. herbatniki i sok owocowy albo kawałek drożdżowego ciasta z lekką herbatą. a także chleba. Dwie kanapki z wędliną. Na kolację oprócz kanapek . np. jeść wędlinę. sokiem owocowym i warzywami. Bardzo wskazany jest również dodatek miodu i dżemu. marchewką z jabłkiem. że dziecko musi jeść. że Kasia nie ma ochoty na zupkę jarzynową.moim zdaniem . Rodzice znajdują się na straconych pozycjach także wówczas. wędliną czy mięsem. CO ROBIĆ Z „NIEJADKIEM”? Niemowlęta jedzą na ogół chętnie i dużo. by organizm miał dostatecznie dużo czasu na strawienie pokarmu i by zjawić się mogło naturalne uczucie głodu. przełożone listkiem sałaty. ale również spadek łaknienia. np. można podać mu co najwyżej jakiś owoc czy warzywo. podają mu potem coś do jedzenia i w ten sposób regularność 45 . Jeżeli bowiem w pierwszych tygodniach karmimy noworodka „na życzenie”. tata go zabawia. Rodzice widząc. Są one konieczne po to. do tego jakieś warzywo i owoce. warzywa. Tymczasem rodzice wiedzą. chociażby obraną marchewkę. pieczywo ciemne i jasne. barszczyk i surówki. pić mleko. może być ono mniej obfite. W żadnym jednak wypadku pierwsze śniadanie nie może ograniczyć się wyłącznie do zupy mlecznej. a dziecko wyczuwa to doskonale. Aby maluch jadł z apetytem i dobrze trawił. to już w następnych uruchamia się normalny zegar biologiczny. I jeszcze jedno.dobrze jest podać coś ciepłego. kwaszoną kapustą z tartym jabłkiem i marchewką itp. jajkiem. zastępując je owocami. do jego jakieś warzywo czy owoc. babcia opowiada bajeczkę. Zaczyna się rodzinne karmienie malucha. a zwłaszcza słodyczy. Jeśli jednak dziecko je obiady dopiero w domu. ryby. trzeba od wczesnego dzieciństwa przestrzegać regularności karmienia i przerwy nocnej. Dzieci jedzą za dużo słodyczy. uzupełnione warzywami sezonowymi. smaczną pastą. W drugim roku życia natomiast dziecko zachłannie poznaje świat i jedzenie schodzi na dalszy plan. W czasie przerwy nie wolno dziecku podawać nic do jedzenia. czyli wszystko to. owoce. Wszyscy są zdenerwowani. zupkę i twarożek . Oczywiście również między obiadem i kolacją można podać dziecku coś do zjedzenia: budyń czy kisiel. również drugie śniadanie powinno być solidne. mięso. jaja. Wystarczy kanapka z wędliną czy serem i listkiem sałaty. Jeśli dziecko gwałtownie domaga się jedzenia. a Krzysio nie znosi mleka. Mama wtyka mu do buzi łyżkę z zupą. plus kubek jogurtu lub kefiru. a gdy ma pragnienie lekko osłodzony kompot. co powoduje zdenerwowanie troskliwej mamy. co jest mu potrzebne do normalnego rozwoju. gdy za zjedzoną zupkę obiecują dziecku ulubione słodycze. Jeśli jada obiady w szkole. Lepiej jednak nieco wcześniej podać obiad czy kolację. powodujących nie tylko przedwczesną próchnicę zębów. Okazuje się wtedy. do tego jakiś owoc i warzywo. Malec dokarmiany między posiłkami często nie chce jeść właściwego pożywienia albo je bardzo mało. które powodują spadek łaknienia i przyhamowania procesu wydzielania soków trawiennych. Odtąd posiłek będzie mu się kojarzyć z przymusem. z masłem. wędliną. serem. szczególnie z tłuszczem. Trzeba ograniczyć słodycze.

co świadczy o niedoborze wapnia w organizmie. W drastycznych przypadkach. Do takich należy wciąż niedoceniany rumianek.posiłków zostaje całkowicie zakłócona i zachwiana. choć właściwie nie powinno brakować go w naszych domach. Trzeba więc pozwolić mu jeść to. Nie chce jeść twarożku. szczególnie. Dziecko powinno mieć swoje własne nakrycia. co mu jest potrzebne. w którego skład wchodzi azulen. czyli unikać potraw zbyt gorących. Trzeba pamiętać. w przedszkolu. Wskazany jest on także przy niedomaganiach wątroby i w niektórych chorobach kobiecych. który ewentualnie przepisze wapno w tabletkach. gojąco i regenerujące. np. jeżeli naturalnie jest zdrowe. które nie lubią pewnych określonych potraw. iż ładnie i kolorowo podana potrawa pobudza apetyt. karotenoidy i sole mineralne. jeśli jednego dnia zje mało lub nawet całkiem się przegłodzi. Absolutnie nie wolno zakłócać mu spokoju innymi zabiegami. a same potrawy powinny być podane z zielonym liściem sałaty czy czerwonym plastrem pomidora. a niekiedy również przeciwalergicznie. Nie wolno zapominać. a przez to także przeciwbólowo. do drugiej te. Poprawia trawienie i ułatwia wydzielanie gazów. często również nie jadanych przez innych domowników. mierzeniem temperatury. kwasy organiczne. Dobrym sposobem na grymaszących jedynaków jest towarzystwo innych dzieci. C. za którymi nie przepada. Natomiast w stosunku do nie lubiących tej czy innej potrawy potrzebna jest. można spróbować przyrządzić z niego jakiś deser bądź dodać nieco czosnku. jeśli są w nich dzieci lub osoby starsze. Działa rozkurczowo. Napar przyrządza 46 . Nic się nie stanie.zaprzestanie dokarmiania między posiłkami. a nie innych potraw może też oznaczać. CENNE HERBATY ZIOŁOWE Są zioła leczące tylko jedno schorzenie. należy podsunąć mu kakao. np. jednocześnie działa wiatro. budyń z owocami. co chce i tyle. wesołe i kolorowe. Zawiera on olejek eteryczny. witaminy . że jego organizmowi brakuje pewnych zawartych w tych potrawach składników. przeciwbakteryjnie. Widuje się przecież dzieci liżące ścianę. co prowadzi nieraz do trwałej niechęci dziecka do jedzenia. glikozy. dyplomacja. które działają wszechstronnie. pietruszki czy ziół. ma ono również swoje ulubione potrawy i takie. W innych przypadkach . Do jednej z nich należą zwykle jedynacy i dzieci dokarmiane między posiłkami. jak też wystudzonych. zachęcające do jedzenia. Jest przydatny w różnych okolicznościach.in. ale są i takie. Herbatkę z rumianku powinny pić osoby starsze. Niezbędny jest zwłaszcza przy pielęgnacji niemowląt. warto poradzić się lekarza.. A przede wszystkim pozostali domownicy nie powinni wyrażać głośno przy dzieciach swojej opinii na temat tej czy innej potrawy. Pobudza trawienie. że podobnie jak dorośli. wymówkami. Ważną sprawą jest stworzenie odpowiedniej atmosfery w czasie posiłków dziecka. ile chce.m. Niejadków można podzielić na dwie grupy. Zwrócić uwagę również należy na odpowiednią temperaturę pożywienia. Instynktownie wyczuwa. kefir czy jogurt na słodko lub na ostro. W żadnym razie nie wolno wymuszać na dziecku jedzenia. Chęć jedzenia takich.. gdy dziecko stanowczo nie chce pić mleka i jeść jego przetworów.i moczopędnie. nie powodując ubocznych skutków. Jeżeli dziecko nie chce pić mleka czy jeść zupy mlecznej. naganą.

żelazo). garbniki. garbniki. Oczywiście najcenniejsza jest pokrzywa świeża. z której wyciska się sok bądź świeże liście dodaje do sałatek. stosuje się go w przeziębieniach. garbniki. Ziele to cechuje przyjemny cytrynowy zapach. pektyny. śluzy. a szczególnie gotowe mieszanki. Pobudza czynności żołądka. Smaczny i ceniony jest napar z lipy. trzeba jednak poradzić się lekarza. tłuszcze. Ceni się ją także szczególnie za właściwości moczopędne (ułatwia wydalenie zbędnego mocznika i chloru).in. terpeny. Pijąc ziółka. pojawia się bowiem zwykle w okresie dojrzewania. Po naciągnięciu pije się herbatkę 3 razy dziennie po pół szklanki. pęcherza i nerwicach. a także kwasy organiczne. Przestrzegam również przed popijaniem gotowego soku z dziurawca tuż przed pójściem na plażę. zawierająca cenne karotenoidy. Jej kwiaty odznaczają się silnym. Przebywając na słońcu można bowiem nabawić się porażenia słonecznego. a jednocześnie leczniczą. geranol. które regulują i poprawiają przemianę materii. Doskonałą herbatką orzeźwiającą. Młodzieży. anginach. oraz olejki eteryczne. duże ilości chlorofilu. Pokrzywę poleca się też często przy niedokrwistości i anemii. stosowane zewnętrznie. flawonoidy. Zawierają garbniki. m. rozkurczowo. miodowym zapachem. 47 . Kwiat lipy posiada właściwości napotne i przeciwgorączkowe. sole mineralne (potas. w tym mentol. Bratek polny i dziurawiec można często kupić w wygodnych torebeczkach jednorazowego użytku. Stosuje się ją najczęściej w formie naparu: l łyżkę ziela zalewa się l szklanką wrzątku i po naciągnięciu pije się pół szklanki trzy razy dziennie. mangan. Ponieważ trądzik ma najczęściej przyczyny wewnętrzne. gotując na małym ogniu przez kilka minut. której dokucza trądzik młodzieńczy. Pije się 3 razy dziennie po ćwierć szklanki. a w nich cytrol. węglowodany i białka. Mięta zawiera olejki eteryczne. Napar przyrządza się zalewając l łyżkę ziela l szklanką wrzątku. gorycze i flawonoidy. Korzystny wpływ mają właśnie zioła. Przyrządza się ją z l łyżki ziela zalanego l szklanką wody. Wiele osób ceni napar z melisy lekarskiej. Doskonale działa również przy zaburzeniach żołądkowych na podłożu nerwowym. podnieceniu nerwowym. flawonoidy. żółciopędnie i żółciotwórczo. gorycze. witaminę C i prowitaminę A. Stosowane jest także przy nieżytach górnych dróg oddechowych i suchym kaszlu. sole mineralne. Melisa jest środkiem rozkurczowym i uspokajającym: stosuje się ją przy nerwicy. a także w chorobach nerek. kwasy organiczne. zwiększa apetyt. polecam herbatkę z fiołka trójbarwnego. Prawdziwą kopalnią zdrowia jest pokrzywa zwyczajna. cukry i niektóre witaminy. wreszcie dezynfekujące. Działa ona rozgrzewające. Ususzone ziele pije się natomiast w postaci herbatki po pół szklanki 3 razy dziennie. co bardzo ułatwia kurację. czyli popularnych bratków polnych. wapń. Ziele to działa również napotnie i moczopędnie. jest napar z mięty pieprzowej.się w następujący sposób: l łyżkę kwiatu rumianku zaparza się i szklanką wrzątku i trzyma pod przykryciem przez 15 minut. krwiotwórcze pobudzające przemianę materii i zmniejszające nadmierne poty. nie pomagają z reguły żadne środki kosmetyczne. terpeny. Zawiera ono olejki eteryczne. neurastenii. bezsenności na tym samym tle. Napar sporządza się w podobny sposób: l łyżkę kwiatu lipy zalewa się l szklanką wrzątku. cukry i sole mineralne. witaminy C i A.

LEPIEJ ZAPOBIEGAĆ NIŻ LECZYĆ .

Takie postępowanie jest błędne. W tym celu umyte liście białej kapusty i marchew kroi się na kawałki i wkłada do miksera lub sokowirówki. Przy skłonności do wrzodów często unikamy ciężko strawnych pokarmów. tyle że starannie przyprawione. Otrzymany sok trzeba natychmiast wypić (nie przechowywać). kapustą surową i kiszoną. trzeba wzbogacić codzienne żywienie chrzanem. razowym czerstwym. co może prowadzić do nadkwasoty. Niezbędne jest uzupełnienie brakującego uzębienia oraz przestrzeganie regularnego trybu życia. pojawiające się w krótkim czasie po spożyciu posiłku. kalafior . Natomiast chorobę wrzodową dwunastnicy charakteryzują bóle głodowe w nocy. na czczo oraz pojawiające się około dwóch godzin po jedzeniu. Potrawy przyprawiać ziołami. stosowania nieprawidłowych zestawów produktów żywnościowych. Należy jeść wszystko. Choroba ta pojawia się zazwyczaj między 30 a 40 rokiem życia. życia w ciągłym pośpiechu i stresów. 51 . natka pietruszki. Przy chorobie wrzodowej konieczne jest stosowanie się do zaleceń lekarza. czarną rzepą. sprzyjającej powstawaniu choroby wrzodowej. ale pomoże również odnowić błonę śluzową przewodu pokarmowego. by w pełni wykorzystać jego lecznicze właściwości. cząber. a także w witaminy i sole mineralne. Nikotyna bowiem drażni błonę śluzową żołądka i dwunastnicy. seler. Dla choroby wrzodowej żołądka charakterystyczne są bóle w nadbrzuszu. a gdy miną bóle i lekarz wyrazi zgodę. por. przeszkadzając w wyleczeniu. co może powodować zubożenie organizmu w jakiś rodzaj białka zwierzęcego czy roślinnego. Jeść powoli i dokładnie wszystko żuć. Równie ważne jest zaprzestanie palenia tytoniu. Ustalenie diagnozy wymaga przeprowadzenia odpowiednich badań wskazanych przez lekarza. takimi jak kminek z majerankiem (najlepiej mielone).JAK POSTĘPOWAĆ W CHOROBIE WRZODOWEJ? Wiosną (również jesienią) u wielu osób nasilają się dolegliwości związane z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy. który powoduje nadprodukcję kwasów żołądkowych. lubczyk. Jest ona z reguły efektem nieregularnego odżywiania.najlepiej jako surówkę (zetrzeć na tarce do jarzyn) z dodatkiem przypraw trawiennych. częściej u mężczyzn niż u kobiet. koper włoski. pietruszkę. uczucie pełności i brak apetytu. pieczywem pszennym. Wrzodowcom polecam też picie soku ze świeżej kapusty i marchwi co najmniej przez miesiąc po 1-2 szklanki dziennie. Ponadto trzeba jeść marchew. Niezmiernie ważne jest unikanie alkoholu. Dodanie do potraw trzy razy dziennie po l łyżeczce zmielonego w młynku siemienia lnianego oraz raz dziennie między posiłkami po pół łyżeczki sproszkowanego nasienia kozieradki i zmielonego siemienia lnianego nie tylko uzupełni niedobór witamin.

JAK POMÓC WĄTROBIE? Ogromna większość niedomagań wątrobowych polega najczęściej na niewydolności wątroby. np. spływając po pustym żołądku i dwunastnicy. spirytusu i 10 g kitu pszczelego łączymy razem. ale także poza nimi. np. któremu należy powiedzieć. propolis. które zwiększają skłonność do powstania owrzodzeń trawiennych. a wybitnie dodatnio wpływa na układ nerwowy wątroby i woreczka żółciowego. hamujące produkcję śluzu ochronnego. Do ziół stosowanych przy niedomodze wątroby należą: Kwiat kocanki piaskowej (zwany też nieśmiertelnikiem). zwłaszcza przebiegającego z nadmierną kwasowością soku żołądkowego. leków wrzodotwórczych należy unikać. tabletki od bólu głowy. złym wydzielaniu żółci. Jeśli nie ma wyraźnego zalecenia lekarza. Ziele krwawnika jest środkiem wielokrotnie zbadanym przez szereg instytutów naukowych pod względem wybitnego działania przeciwkrwotocznego. posiada przeciwskurczowe działanie na naczynia krwionośne. a poza tym ma duże znaczenie w leczeniu stanów skurczowych przewodu pokarmowego i może stanowić środek pomocniczy w leczeniu owrzodzenia żołądka i dwunastnicy. Działa ono poza tym korzystnie na krążenie. Propolis przygotowujemy w następujący sposób: 100 g 95 proc. Kit możemy rozetrzeć lub rozdrobnić i włożyć do butelki ze spirytusem. może u osoby predysponowanej doprowadzić do powstania nadżerki lub owrzodzenia. a często i przetłuszczeniu wątroby. wreszcie oddziałuje korzystnie przy zaburzeniach trawiennych. Liść mięty pieprzowej . poprawia pracę trzustki. który pobudza komórki wątroby do wytwarzania i wydzielania żółci. wydziela kwas solny i pepsynę nie tylko w czasie posiłków. Raz dziennie potrząsamy butelką.jest środkiem żółciotwórczym. Trawiący sok żołądkowy. Po 14 dniach przecedzamy zawartość butelki przez lejek z watą. Przykładem są leki przeciwzapalne. że cierpi się na chorobę wrzodową. może być także Ekologran . rozgrzewającym. wzmaga wydzielanie soku żołądkowego. szczególnie w nieżytach o podłożu nerwowym. Gastrogranu i Nervogranu (2 razy dziennie po łyżeczce. Tak otrzymany propolis jest gotowy do spożycia. w odróżnieniu od żołądka człowieka zdrowego.l łyżeczka na noc lub po obiedzie przy wzdęciach. Butapirazol oraz leki przeciwbólowe. Dlatego zalecenie częstych choć mało obfitych posiłków jest dla wrzodowców szczególnie ważne. Żołądek wrzodowca. aby kit szybciej się rozpuścił. także Multiwitamina 3 razy dziennie l tabletka. a przechowywać go możemy nawet 12 lat Przy chorobie wrzodowej zaleca się też używanie ziół w granulatach.Możemy sobie także zaaplikować 10 proc. Korzeń mniszka lekarskiego . Przy współistniejącej niedomodze wątroby lub bólach pomaga zażywanie 30 kropli Solarenu + łyżeczka Herbagastrinu w 1/4 szklance wody. Mieszankę macerujemy przez 14 dni. przeciwskurczowym. wpływa na zwiększenie apetytu. np.przeciwdziała gromadzeniu się tłuszczów w wątrobie. a wreszcie uszczelnia naczynia krwionośne. popijać ciepłą herbatką dziurawcową Hyper fix). wydzielanie soków żołądkowych i żółci. 52 . W chorobie wrzodowej trzeba unikać zażywania leków. trzymając propolis z dala od dziennego światła. popularna Polopiryna i jej pochodne. który zażywa się dwa razy dziennie po 25 kropelek rozcieńczonych w wodzie z dodatkiem łyżeczki miodu.

zaburzeniach układu wątrobowo-żółciowego i chronicznych zaparciach. że „zaszkodziła” nam ta czy inna potrawa. które . niż np.jak to powszechnie wiadomo .tabletki stosowane przy przewlekłych zaparciach. nieżytach żołądka i jelit. Wszystkie bowiem organy związane z procesem trawienia mają tę wspólną cechę. przemysł zielarski dawno już opracował i produkuje szereg środków ziołowych. koperek do zup i ziemniaków. wzdęciach i niestrawności. Sok świeżego dziurawca stosowany przy schorzeniach miąższu wątroby. łuszczyca i trądzik. Co gorsze .tabletki stosowane przy stanach niedoboru witaminy B. stanach zapalnych woreczka i dróg żółciowych. ale nigdy nie zaszkodzą. dezynfekuje przewód pokarmowy. Kminek i majeranek stosujemy do grochu i kapusty. stosowane przy zaburzeniach trawiennych. Sok łopianu .stosowany przeciw zaburzeniom przemiany materii. Do łagodniejszych środków wątrobowych. Jeżeli jednak ten żołądek czy wątrobę zaczynamy odczuwać .drażetki stosowane przy stanach zapalnych pęcherzyka i dróg żółciowych. a na wiele rzeczy reagują inaczej. którzy nie wiedząc o ziołowym ich pochodzeniu traktowaliby je jako nienawistne sobie „chemikalia”. oddech zaczyna 53 . chorobach skóry.Kora kruszyny pobudza ruch robaczkowy jelita grubego. nadmiernej fermentacji w przewodzie trawiennym. a w żołądku go nie czujemy. A i wtedy jeszcze jesteśmy przekonani. która nam się lokuje w gardle lub tuż poniżej. zatruciach pokarmowych i niestrawności. jak i niedomoga innych organów trawiennych. Rhizoma Rhei . Wszystkie wyżej wyliczone zioła zostały zgromadzone we właściwych proporcjach w mieszance ziołowej „Cholagoga II”. wszelkich stanach uszkodzenia miąższu wątroby. czego nasza wątroba nie lubi. bo zawsze nieco spóźnione. schorzeniach jelit powodujących zaparcia. podczas gdy są to wypróbowane środki ziołowe. takich jak czyraczność. Przy nadkwasocie np. przy kamicy żółciowej lub przy wzdęciach i zaparciach.pokarmowego. upośledzonej przemianie materii. alkohol w ustach pali. zapaleniu pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. że niedomoga wątroby. zatruciach pokarmowych i niestrawności. jama ustna.sygnały natury żołądkowej są na ogół dość zawodne. majeranek. przewlekłych schorzeniach przewodu . ziele dziurawca oraz znane przyprawy trawienne: kminek. stosowane przy zaparciach nawykowych. zaburzeniach przemiany materii. braku apetytu. osłabieniu żółciotwórczej wydolności wątroby. anyż do pieczywa słodkiego. powiązanych z wątrobą są w Polsce dolegliwościami najczęściej spotykanymi. W zakresie niedomogi wątroby bada to więc: Alax . nieżytom przewodu pokarmowego i schorzeniom układu wątroby i woreczka żółciowego.to znaczy. że ich normalnej pracy nie odczuwa się.nie zawsze mogą. że zaczyna się niedomaganie. Drożdże lekarskie . Raphacholin . Cholegran . a w żołądku grzeje. piorunu. wadliwej przemianie materii. że to żołądek. Calmagina drażetki gorzkie. Pieprz w jamie ustnej pali. najpierw czujemy typową zgagę.stosuje się przy braku apetytu. Altra . które stosuje się raczej pojedynczo. O tym. niedowładzie jelita grubego. anyż i czarnuszkę. Ze względu na to. gdy zaczyna nam ona dokuczać.granulki.drażetki rozwalniające o tym samym zastosowaniu.drażetki rozwalniające. dowiadujemy się niestety dopiero wówczas. Sok mniszka . Wymienię tu niektóre środki dla wiadomości tych przysięgłych zwolenników ziół. stosowane przy kamicy żółciowej. których lista zwiększa się co roku. warto zaliczyć jeszcze liść bobrka. działa żółciopędnie.

cuchnąć. tym dłużej zachowuje swoją sprawność. że wypróżnienie nie nastręcza trudności. poza tym K i P. Ustalmy wiec stanowczo. Po wielu takich wypadkach idzie wreszcie do lekarza i skarży się.a nie potrawy . a więc cała rodzina witamin B. jak ściśle te organy są ze sobą powiązane.dostał rozwolnienia. że ma fatalne stosunki w miejscu pracy. Racjonalna produkcja żółci w wątrobie opiera się na pracy fizycznej. że wszelkie zahamowania w wydzielaniu żółci przypisujemy również nerwom. z których w wątrobie powstaje żółć.. powstający w naszych mięśniach na skutek zmęczenia pracą fizyczną lub sportem. ale są również potrzebne do racjonalnej pracy wątroby. wątroba nie daje mi spokoju” -to znaczy. choć nie najwięcej: im częściej ją otrzymuje. choć w mniejszych ilościach i nie tak często. słowem na wszystkim. powoduje przemęczenie wątroby. przy której można by powiedzieć. Muszę jeszcze wspomnieć o witaminach. z jakimi normalnie trzeba walczyć. aż wreszcie przechodzi to w stan przewlekły i zaczyna rzutować na charakter. a przede wszystkim o witaminie C.prowadzony niekiedy przez długie lata.. pogodę ducha i fatalnie mąci nieraz spojrzenie na świat. że nie orientuje się. Inaczej mówiąc . sportu. że w prawdziwych chorobach nerwowych nie ma takiej granicy. tłuszczów itp. Otóż w tej dziedzinie istnieją dwie prawdy: pierwsza to ta. sprawność fizyczną i sen. którego kaloryczność jest nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do ilości wykonywanej pracy fizycznej. Dostatek żółci z kolei sprawia. a nie tylko na usposobienie. w domu i dość często lekarz potwierdza je jako przyczynę nerwicy. Nerwicą żołądka nazwano też tę formę niestrawności. a więc złe trawienie niemal od samego początku fatalnie odbija się na usposobieniu pacjenta. ruchu itp. skąd w miarę potrzeby wydalana jest do dwunastnicy. która się wyraża reakcją na podniety zewnętrzne: pacjent pokłócił się z kimś. Poza rym krew przynosi szereg innych zanieczyszczeń. której gospodarzem w organizmie ludzkim jest wątroba. której podstawowym zadaniem jest wytwarzanie żółci. apetyt. uwalnianie organizmu z różnych zanieczyszczeń również dzięki temu przebiega prawidłowo. tylko. Taki tryb życia . względnie „żołądek mam zdrowy. że nawet zdrowej wątrobie szkodzi przede wszystkim życie w bezruchu i takie wyżywienie. Ona tej witaminy potrzebuje najbardziej. Złe wydzielanie żółci. bo to bezpośrednie następstwo objawów jest istotne: złe trawienie odbiera humor. Ponadto człowiek ma wówczas lepszy humor. pojawia się później zaparcie. a pacjent przypisuje to wszystko potrawom. bo je należycie trawi. Żółć zbiega do woreczka żółciowego. Krew dochodząc do wątroby przynosi kwas mlekowy. w woreczku żółciowym mam kamień”. gdzie współdziała w rozkładzie chemicznym ciężkich białek zwierzęcych. Jeżeli więc ktoś mówi: „ja mam wątrobę zdrową.kto ciężko pracuje fizycznie . co odczuwamy w mięśniach jako zmęczenie. że tu już skończył się człowiek zdrowy. która sygnalizuje o wielu chorobach. ale. a zaczyna się chory. które nam zaszkodziły. bodaj w niewielkich ilościach. albo zląkł się poważnie i . sporcie. Drugą wielką prawdą jest to.. 54 . Inne witaminy. To nie jest przecież podwyższona temperatura ciała. na jego codziennym stosunku do ludzi. gimnastyce.ma żółci pod dostatkiem i ma prawo do solidniejszego wyżywienia. do trudności. a więc mięsa.

pamiętając o tym. że im dłużej ją gotujemy. fosforany i inne sole. Najlepszym przepisem na dobra pracę wątroby jest różnorodne żywienie oraz praca fizyczna i sport. K.bilirubina i biliwerdyna są związkami pochodnymi barwników krwi. chlorki. Dalej w skład żółci wchodzą cholesterol. których organizm nasz potrzebuje tym więcej. Zawiera związki potrzebne dla organizmu. Żółć z pęcherzyka żółciowego ma odczyn alkaliczny i zawiera kwasy i barwniki żółciowe. Istnieją poza tym gotowe mieszanki ziołowe: Cholagoga nr l zalecana przy stolcu miękkim i Cholagoga m 2 zalecana przy stolcu normalnym. ślad mocznika i kwasu moczowego. Kwasy żółciowe biorą udział w trawieniu tłuszczów oraz we wchłanianiu wit. liść bobrka i korę kruszyny. ziele krwawnika. Ponieważ nasz pęcherzyk żółciowy w czasie snu nie pracuje. Powstaje zastój żółci. który jest najczęstszą (choć nie wyłączną) przyczyną tworzenia się kamieni żółciowych. ziele dziurawca. aby tam rozłożyć ciężko strawne białka zwierzęce. Krew przepływająca przez cały organizm zbierze z naszych mięśni kwas mlekowy. Z pęcherzyka żółć przejdzie do dwunastnicy. ciała białkowe i związki. ale powstaje w ciągu kilku nieraz lat. służącego jedynie do przełamania obstrukcji. 55 . liść czarnego bzu. to . tym bardziej. kwiat jarzębiny. Opróżnianie pęcherzyka żółciowego jest unormowane hormonem cholecystokininą. świadczące o podrażnieniu woreczka żółciowego. że kamień się już uformował. ziele rdestu ptasiego. warto zapoznać się ze sposobami zapobiegania tej chorobie. Zanim więc dopuścimy do tak ciężkiego stanu. zaniesie je do wątroby. mogą świadczyć o tym. Zapobiega to zastojowi żółci w drogach żółciowych i w pęcherzyku. a zarazem wydalina wątroby. 100 ml żółci. Dopiero ataki bólu promieniujące do prawej łopatki lub kręgosłupa. Barwniki żółci . otyłości i miażdżycy. że nie przychodzi ona z dnia na dzień. i wiele innych produktów przemiany materii. owoc czarnego bzu. im więcej człowiek ma pracy fizycznej i wysiłku. Zioła te parzymy w proporcji: łyżka drobno pociętego ziela na szklankę wrzątku i pijemy dwa. ziele połonicznika. barwniki i kwasy żółciowe. gdzie powstaną znowu glikogen. Na dobę człowiek wydziela ok. zwłaszcza przy dłuższym ich zażywaniu. Do ziołowych środków żółciopędnych zaliczamy: kwiat kocanki. fosfolipidy.zwłaszcza przy ciężko strawnych i obfitych kolacjach i przy braku ruchu i wysiłku fizycznego niedostateczna ilość żółci wydziela się do jelit.KAMICA ŻÓŁCIOWA Żółć jest wydzieliny. Kamienie żółciowe tworzą się bardzo wolno. Pierwszym sygnałem są bóle ściskające dokoła pasa. Ruch wzmaga wydzielanie żółci z wątroby i z pęcherzyka żółciowego znowu do jelit. Korę kruszyny gotujemy w tym samym stosunku. trzy razy dziennie raczej przed jedzeniem. glukuroniany. ale przy długotrwałym stosowaniu daje niekiedy coraz słabszy rezultat i lepiej używać jej jako środka doraźnego. siarczany. Przekształcenie hemoglobiny z rozpadu krwinek czerwonych na barwniki żółci zachodzi w wątrobie i w śledzionie. gromadzące się w zdrowej wątrobie. po czym stosować te słabsze. o jego złej pracy. Tą drogą więc zapobiegamy powstawaniu kamicy żółciowej. Ta ostatnia działa wprawdzie najmocniej. zapobiegając wytrącaniu się ciał stałych. kwasy tłuszczowe. Prześwietlenie może jeszcze nie ujawnić obecności kamieni. jak produkty przemiany materii oraz związki fizjologicznie obce. które działają jak alkaloidy. ale również niezawodne zioła. tym wywar jest mocniejszy.

pozostawiają po sobie trwałe. a nawet zamknięcie światła naczyń. zwalczanie zaparć. choliną. pietruszki.WRÓG UKRYTY Miażdżyca jest przewlekłą chorobą. w tym serca. nie zbadanych jeszcze do końca. np. Przyczyniają się bowiem do zwiększenia ciśnienia krwi. inozytolem. Również brak aktywności fizycznej przyspiesza gromadzenie się tłuszczu w tkance podskórnej i łącznej. ponieważ przedostający się do organizmu tlenek węgla uszkadza tętnice. w mniejszym lub większym stopniu. Niemniej wiadomo. ale tylko z polecenia lekarza. selera. ruch. wszystkich niemal narządów organizmu. czyli objawowe oraz pierwotne. które z pewnością mogą pomóc. w pewnym stopniu również predyspozycje genetyczne. Na występowanie powikłań miażdżycowych ma również wpływ otyłość. By zapobiec miażdżycy stosuje się preparaty zwiększające przemianę materii. że czasem rozpoczyna się już w okresie wczesnej młodości. gdy jest ono następstwem określonych zmian i chorób. że w Polsce cierpi na nią ok. Niskokaloryczna. ale urozmaicona dieta. ZIOŁA W NADCIŚNIENIU Nadciśnienie tętnicze należy do najbardziej rozpowszechnionych chorób układu krążenia. dna. że poza obciążeniami genetycznymi powodują je takie czynniki jak: otyłość. Stanowi coraz większy problem społeczny i medyczny. popijać twardą wodę. Powstawaniu zmian miażdżycowych sprzyja palenie papierosów. Pozostałe 90 proc. stanowi nadciśnienie pierwotne. Dolegliwość ta zaliczana jest nawet do chorób cywilizacyjnych. którego przyczyn w pełni jeszcze nie znamy. często po wielu latach. związki jodu. B6.MIAŻDŻYCA . unikanie stresów i napięć psychicznych oraz nałogów . palenie papierosów. W konsekwencji prowadzi to do niedotlenienia. napięcia emocjonalne. Niestety. powodującą upośledzenie czynności tętnic oraz zwężenie. Zdaniem naukowców także stres. O nadciśnieniu wtórnym mówimy wtedy. w wyniku czego zachodzą procesy. gdy pije się soki z marchwi. co w konsekwencji prowadzi do wzrostu poziomu cholesterolu we krwi. aktywność fizyczna. Miażdżyca jest chorobą tym groźniejszą. nerek i stóp.to czynniki. Jest to choroba ogólnoustrojowa. wciąż mamy złe nawyki żywieniowe. surowej kapusty. A zatem radzę odzwyczaić się od tego nałogu. Statystyki mówią. 56 . powodując zakłócenie syntezy związków białkowo-tłuszczowych. powodujące zatrzymanie kompleksów białkowo-tłuszczowych w błonach naczyń tętniczych. czyli samoistne. wit. Aby obniżyć poziom cholesterolu trzeba uzupełnić dietę magnezem. Ścianki naczyń włosowatych stają się również bardziej elastyczne. mniszka. 4-5 min ludzi. napięcia psychiczne. cukrzyca. hormony tarczycy. Lubimy jeść tłusto i słodko. Nadciśnienie można podzielić na dwie grupy: wtórne. mózgu. Stąd konieczność profilaktyki. niewłaściwy sposób odżywiania. niekorzystne ślady. zwłaszcza utrzymujący się przez dłuższy czas. Na rozwój zmian miażdżycowych wpływa wiele czynników. a daje o sobie znać dopiero w stadium zaawansowanym. wśród których istotną rolę odgrywa odżywianie.

PP. 57 . Zioła leczą. to prawda. kwiatu głogu. że jemioła bardzo skutecznie obniża ciśnienie krwi. ale mogą także szkodzić. Pije się 2 razy dziennie rano i wieczorem.. 30 g owocu głogu. mangan i inne. alkoholu. 30 g owocu głogu. Po zmieszaniu. molibden. którzy stosowali je w leczeniu choroby popromiennej. ziela serdecznika. Oprócz leczenia farmakologicznego zalecają często leki roślinne. dzięki zawartości wit. Zwłaszcza stosowane w zbyt dużych dawkach lub przez zbyt długi czas. 40 g owocu róży. traktując je jako środek pomocniczy. W zapobieganiu i leczeniu nadciśnienia podstawową rolę odgrywa odpowiedni tryb życia. Wszelkie kuracje ziołowe trzeba bezwzględnie konsultować z lekarzem. PP. wylewy krwi oraz wiele innych groźnych dla życia schorzeń. l łyżkę ziela zalewa się szklanką wrzątku i zostawia do naciągnięcia. Jak twierdzi Irena Gumowska. Wystarczy przez 4 dni zjadać po 25 dag owoców. liścia poziomki i kłącza perzu. która w owocach aronii występuje w nie spotykanych gdzie indziej ilościach. mocnej herbaty. unikanie kawy. 30 g czarnego bzu oraz 25 g ziela ruty. Przy nadciśnieniu tętniczym lekarze zalecają również spokojny i uregulowany tryb życia. liścia ruty. 40 g ziela skrzypu. wpływa ona na wzmocnienie naczyń krwionośnych i obniża ciśnienie krwi. unikanie nadmiernego napięcia emocjonalnego. zmniejszenie nadwagi ciała i oczywiście ruch oraz aktywność fizyczną. wreszcie zerwanie z nałogiem palenia papierosów. Na l szklankę wrzątku bierze się l łyżkę mieszanki i parzy pod przykryciem przez 20-30 minut. Wchodzi ona zresztą w skład mieszanek ziołowych Sklerosan i Cardiosan. Zioła te miesza się razem i parzy. po 50 g ziela barwinka mniejszego. które zawierają cenne dla zdrowia nienasycone kwasy organiczne. poza tym zawierają składniki mineralne wapń. by już zaobserwować dodatnie skutki kuracji. głównie zioła. miedź. Rewelacyjnym środkiem skutecznie obniżającym ciśnienie jest także aronia. Stwierdzono np. Po przecedzeniu pije się ciepłe 3 razy dziennie po jedzeniu. Ojciec Grzegorz Franciszek Sroka w swym „Poradniku ziołowym” zaleca przy nadciśnieniu tętniczym następującą mieszankę ziołową: 100 g ziela jemioły. A oto inna mieszanka ziołowa stosowana przy nadciśnieniu: 20 g morszczynu. od kilkunastu lat coraz częściej uprawiana na działkach. Można pić jeszcze inną mieszankę ziołową: 30 g ziela jemioły. Wyciągi z aronii zyskały sławę dzięki kosmonautom. 30 g ziela jemioły. Wczesne wykrycie nadciśnienia i odpowiednie leczenie dają zwykle pomyślne rezultaty.Choroba ta jest szczególnie groźna ze względu na następstwa: przede wszystkim szybszy rozwój miażdżycy i związaną z tym niedokrwienną chorobę serca. czyli olejem słonecznikowym lub sojowym. zawały. 30 g ziela skrzypu i 5 g jaskółczego ziela miesza się razem i parzy l łyżkę na szklankę wrzątku. z grupy B oraz E). ograniczenie tłuszczów zwierzęcych i zastąpienie ich tłuszczem pochodzenia roślinnego. a wyciąg z jemioły w skład kropli Neocardina oraz Intractum Visci stosowanych przy nadciśnieniu. kwiatu rumianku. Pije się 3 razy dziennie. o działaniu rozkurczowym na ścianki naczyń krwionośnych. Jej owoce są prawdziwym magazynem witamin (C. Wskazane jest stosowanie diety bezsolnej. 25 g korzeni kozłka.

Są to złożone węglowodany. Gdy jesteś już około 50-tki. Trzeba raczej spożywać więcej jarzyn. które rzadko powinny gościć na naszym stole. W zasadzie 30 . Dlatego ludzie prowadzący siedzący tryb życia mają narastające dolegliwości ze strony serca.potraw. Trzecim istotnym czynnikiem zapobiegania jest ruch. Ogłaszane są coraz liczniejsze przypadki zawału u młodych kobiet. które zawierają moczopędny potas uwalniający organizm od nadmiaru wody. wentylacja płuc się obniża. Od najmłodszych lat należy unikać wszystkich składników w pożywieniu. Papierosy uznane są za najważniejszy dodatkowy czynnik ujemny wpływający na pogłębianie się zmian w naczyniach wieńcowych. Chociaż serce jest tym podstawowym mięśniem decydującym o krążeniu krwi. D. W planie dnia powinno się uwzględniać czas dla najważniejszego czynnika zapobiegawczego i leczniczego . to jednak kurczenie się mięśni kończyn dolnych. Z tym również łączy się sposób przyrządzenia potraw. gdzie jedyną przyczyną były hormonalne środki antykoncepcyjne. przeciwdziała bezsenności nieraz skuteczniej niż powszechnie używane środki. używek . Odciąża to mechaniczną pracę serca o jedną trzecią. potas przechodzi do wody. Dlatego ziemniaki obrane po ugotowaniu plus twarożek i mleko to najzdrowsza dieta wieczorna. przesuwa słup krwi przeciw prawu ciążenia w dolnej części ciała do serca. a ubogie w tłuszcze.40-letni człowiek może jeść wszystko. Równie ważne jest mięso wołowe bogate w żelazo. krótkim marszem czy kilkoma przysiadami z głębokimi oddechami. a szczególnie mięśni ud. kluski. Ruch jest ponadto najlepszym środkiem uspokajającym. Np. Należy przeplatać godziny biernego siedzenia chociaż 5-minutowym ruchem. i w czasie gościnnej uczty chcesz być zdrowym poczęstuj sąsiada. umiarkowany wysiłek fizyczny. 58 . ziemniaki . Alkohol pity nałogowo i codziennie jest również szkodliwy. odmów sobie. Po wielogodzinnej pracy w biurze pożądany jest marsz do domu i rzadsze korzystanie ze środków lokomocji. który neutralizuje działanie stresu emocjonalnego i przemęczenie umysłowe. które podnoszą poziom cholesterolu we krwi. pieczywo. Pozostaje jeszcze pytanie. natomiast można pozwolić sobie i na jeden kieliszek koniaku.spaceru. bez skórki. których przyswojenie przez organizm wymaga dużej objętości wody. W ciągu ostatnich lat narasta problem ujemnego wpływu na naczynia tętnicze stosowania hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Siedzący tryb życia z unieruchomieniem kończyn dolnych ułatwia występowanie i postępy choroby wieńcowej. czy należy unikać tzw. co w następstwie obciąża pracę serca.alkoholu i papierosów.nadmiernego wypełniania żołądka. Dlatego spacer szybki czy umiarkowany zalecany jest przed snem.JAK ZAPOBIEGAĆ CHOROBIE WIEŃCOWEJ? Jednym z istotnych czynników zapobiegania jest odpowiednia dieta. Lecz nie wolno być grubym! Zagadnienie polega również na objętości pożywienia . należą potrawy mączne.są one bardzo bogate w sole potasu. ale gdy gotuje się je obrane. Następstwem ich przewlekłego pobierania jest znaczne podniesienie się cholesterolu we krwi. Dlatego należy się ich wystrzegać na korzyść innych metod zapobiegania ciąży. którą wylewamy cło zlewu. Zwolniony przepływ strumienia krwi daje większą możliwość osadzenia się jej zlepionych składników na ściankach naczyń i zatykania ich światła. Natomiast ziemniaki gotowane w łupinach zatrzymują swoje bogactwo. Słabo działa mięsień przepony. pełne białka.

borówki-brusznicy. a wśród nich: twarda woda. gdy odczuwamy ostry ból. szwankuje też układ krwionośny. Pić dwa razy dziennie. Ograniczyć też trzeba solenie potraw. czarnej porzeczki. Tworzące się w moczu osady różnych soli. Kamienie nerkowe moczanowe i szczawianowe narastają wolniej. rwa kulszowa (ischias). twarogiem. Wszystkie są jednakowo dokuczliwe i w takim samym stopniu zagrażają życiu. Opisaną kurację. głównie z powodu nadciśnienia (nerki pełnią m. Owe „obce ciała” zakłócają prawidłowe funkcjonowanie nie tylko nerek. na talerzu. osadzają się w postaci mniejszych lub większych kamyków w różnych odcinkach układu moczowego. zapalenie zatok. ziele skrzypu i wrzosu. melisy. Z twardą wodą można sobie poradzić dwa razy gotując. Przede wszystkim należy rzucić palenie papierosów. korzenie. Fitolizyna. sok z łopianu. proszków od bólu głowy i środków sulfamidowych oraz palenie papierosów. Objawem niewydolności nerek mogą być również bóle reumatyczne. najczęściej wapnia. Należy więc zapobiegać ich tworzeniu się. Zapobiegawczo i leczniczo działa np. popijać napary z rdestu ptasiego i liści brzozy oraz owoców dzikiej róży. należy konsultować z lekarzem. Zapobiegawczo i leczniczo stosujemy zioła i diety (jarską lub z niewielką ilością białka zwierzęcego). kamica nerek lub dróg moczowych.szybciej. kora wierzby. funkcję regulatora ciśnienia tętniczego krwi). Przyczyny bólu mogą być różne . Najpoważniejszym schorzeniem nerek jest kamica. nasienie i nać pietruszki. rdestu ptasiego. Jeszcze skuteczniejsze są 5-7 dniowe głodówki. którą należy stosować 2-3 razy dziennie po łyżeczce na pół szklanki wody. gdyż niektóre z podanych ziół lub głodówka mogą się okazać niewskazane ze względu na występowanie innych chorób.GDY CHORUJĄ NERKI O złym funkcjonowaniu naszych nerek dowiadujemy się najczęściej dopiero wtedy. Przyczyn powstawania kamicy jest wiele. Wtedy pije się kilka razy dziennie tylko same wywary. środki chemiczne w żywności. Po dniach głodówki nie należy wracać od razu do normalnego jedzenia. Dwie garście słomy lub dokładnie umytych obierzyn ugotować i na takim wywarze zaparzyć rdest ptasi lub ziele wrzosu.in. Jest na to wiele różnych sposobów. nasienie kozieradki i czarnuszki. jagody jałowca. Ziół oczyszczających nerki i drogi moczowe jest bardzo wiele. nie dopuszczać do bólu nerek. 59 . urologiem lub internistą. W zwalczaniu kamicy skuteczne są wywary z obierek ziemniaczanych lub słomy owsianej (dla osób z nadwagą). pokrzywy. a także picie ziół. które oczyszczają organizm ze szkodliwych produktów przemiany materii oraz odciążają układ moczowy. należą do nich: liście brzozy. Potem stosować dietę jarską lub półjarską. gdyż nikotyna jest największym wrogiem nerek. lecz odżywiać się chudym mlekiem. korzeń i nać selera. Wówczas stopniowo zmniejszamy ilość soli. Przed głodówką należy zrobić lewatywę z ciepłego i słabego naparu rumianku. fosforanowe i węglanowe . Warte polecenia są również Urogan. Najlepiej nie solić ich w czasie gotowania. nadużywanie soli kuchennej. sok z brzozy. Są też gotowe mieszanki ziołowe i preparaty przygotowane przez „Herbapol”. kwiat nawłoci. kłącze perzu. tuż przed użyciem. Po pierwszym zagotowaniu i ostygnięciu wodę zlewamy i ponownie gotujemy następnego dnia. artretyzm. lecz już po ugotowaniu.może powodować go stan zapalny nerek. kleikiem ryżowym.

Choć choroba zwyrodnieniowa stawów i kręgosłupa na ogół nie jest ciężkim schorzeniem i nie powoduje kalectwa. należy w miarę możliwości unikać wszelkich urazów i już od wczesnej młodości dbać o zachowanie prawidłowej postawy. W każdym razie wymagają wcześnie podjętego. płaskostopie). tzn. a w konsekwencji do inwalidztwa. powodująca zmiany zwyrodnieniowe (artretyzm). odgrywa systematyczna gimnastyka oraz zabiegi fizykoterapeutyczne. 60 . Do najcięższych chorób reumatycznych zalicza się reumatoidalne zapalenie stawów (dawniej zwane gośćcem przewlekłym postępującym) i zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. Choroba ta jest wynikiem zużycia się tkanki chrzestnej wskutek zachodzących w organizmie procesów starzenia. Aby nie dopuścić do rozwoju tego schorzenia.lub długo pozostają w przymusowej pozycji. Bardzo ważną rolę. dna. dźwiganie nadmiernych ciężarów itp. choć może wystąpić i u ludzi młodych. Ta postać reumatyzmu występuje bardzo często. Chorobie tej sprzyja otyłość. jak to ma miejsce w reumatoidalnym zapaleniu stawów. w stawach kolanowych i biodrowych oraz w stawach kręgosłupa. Sprzyjają temu schorzeniu wady postawy (np. których poszczególne stawy są nadmiernie obciążone . nie bez racji. płaskostopie. ale zarówno w tych. że „liże stawy. lumbago). Do rozwoju tej choroby przyczynia się zbyt duże tworzenie się kwasu moczowego w ustroju człowieka i zbyt małe wydalenie poprzez nerki. odmienne są przyczyny ich powstawania i niejednakowy ich przebieg. Jest ona w dużej mierze wynikiem starzenia się całego organizmu.. Ujawnia się przeważnie po 40 roku życia. atakująca przecież dzieci i młodzież. jak i leczeniu gośćca zwyrodniającego. choć nie ma on tak ciężkiego przebiegu. a występuje przeważnie u ludzi. Niekiedy zwyrodnieniu stawów towarzyszy reumatyzm tkanek miękkich. bolące stawy i mięśnie to dolegliwości przypisywane reumatyzmowi. stóp. nagłe zmiany temperatury. okołostawowych. jak i innych stawach nie doprowadza do usztywnienia ani do tak dużych zniekształceń. a w szczególności stawów. zarówno w zapobieganiu. wskutek odkładania się złogów kwasu moczowego w chrząstce stawowej. które są najbardziej obciążone. Przyczyny tych chorób dotąd są nieznane. co może być skłonnością wrodzoną albo też wynikiem nieprawidłowego odżywiania. a kąsa serce”. Konsekwencje typu reumatycznego dają też niektóre choroby przemiany materii. ani nie daje tak poważnych następstw jak inne choroby reumatyczne. wilgoć. nadwaga i inne. skrzywienie kręgosłupa. powodujące nadmierne obciążenie pewnych grup mięśniowych. to jednak dokuczliwe bóle mogą być przyczyną niezdolności do pracy. wady postawy. Może zaatakować wszystkie stawy. Mówi się o niej. np. po przebytym urazie. a także zimno. nazywana inaczej gośćcem zwyrodniającym. czynniki emocjonalne. Nie leczone obie mogą doprowadzić do trwałych zniekształceń.REUMATYZM NIEJEDNO MA IMIĘ Łamanie w kościach. systematycznego leczenia oraz ścisłego przestrzegania zaleceń lekarza. Gościec zwyrodniający umiejscawia się też często w stawach palców rąk (powstają wtedy blisko paznokci twarde guzki). głównie mięśni i przyczepów ścięgien (zespół bolesnego barku. Z chorób reumatycznych najbardziej rozpowszechniona jest choroba zwyrodnieniowa stawów i kręgosłupa. Niezwykle zdradliwa jest też gorączka reumatyczna. np. najczęściej jednak umiejscawia się w tych. Jest to oczywiście duże uproszczenie. którego charakterystyczną cechą jest dokuczliwy ból. Istnieje bowiem wiele różnych chorób reumatycznych.

dla wspomożenia pracy wątroby zalecał stosowanie dziurawca. złogi. Można je zmieszać. a w rezultacie bóle. Proponuję ponadto spożywanie octu jabłkowego. spożywanie otrąb. Witold Poprzęcki. po czym wlewamy do wanny i uzupełniamy wodą. przynajmniej kilka dni w miesiącu. który doskonale czyści nerki i stawy ze wszelkich złogów i nie dopuszcza do ich powstawania. babki lancetowatej. zrobić z nich napar (łyżkę mieszanki zalać szklanką wrzątku) i pić 2-3 razy dziennie. miętę. nieoczyszczonej soli (w niewielkiej ilości). Zamiast obierzyn ziemniaczanych osoby z nadwagą mogą stosować słomę owsianą (garść słomy zalać l litrem wody i gotować przez pół godziny). Kąpiel powinna trwać około pół godziny. Przy skłonnościach do tworzenia się złogów w nerkach i stawach ważne jest właściwe odżywianie. poprawiające krążenie krwi. które się w niej tworzą. Po każdej kąpieli natychmiast położyć się do łóżka. Wskazane są także kąpiele ziołowe. jodły. ponieważ ogromną większość złogów reumatycznych tylko tą drogą można z organizmu usunąć. Radził też stosować zioła rozgrzewające. powodujące rozluźnienie mięśni i ustępowanie dolegliwości gośćcowych. Kąpiele powinno powtarzać się trzy razy w tygodniu przez dwa miesiące. Ulgę przy bólach reumatycznych przynoszą też kąpiele z dodatkiem zmiksowanej kapusty (2 główki na wannę wody) lub igliwie sosny. W kuracji przeciwreumatycznej godne polecenia są również gotowe mieszanki ziołowe: Reumosan. picie odpowiedniej ilości płynów. Pić go należy dwa razy dziennie: 2 łyżeczki octu. 2 łyżeczki miodu na pół szklanki przegotowanej wody. liście borówki. krwawnika. rumianek i korę wierzbową. woda powinna być gorąca. Pyrosan. ziele macierzanki wonnej. co powoduje ucisk. kwiat wężówki. Wskazane jest zapobieganie otyłości. Usprawnić należy wątrobę. przy zaparciach również ziela kruszyny. Do każdej kąpieli dodać trochę naparu z mięty oraz 1/4 kg drożdży. stawach. Zalecam też popijanie wywaru z obierzyn ziemniaczanych z dodatkiem ptasiego rdestu. Popijać płyn parę razy w ciągu dnia. a krew do szybszego krążenia. a więc jedzenie świeżych produktów z uwzględnieniem sporej ilości warzyw i owoców. a więc kwiat czarnego bzu. przynajmniej kilka kolejnych dni (i powtarzać kurację co miesiąc). a w celu poprawienia pracy nerek: kwiat bzu czarnego. owoc jałowca. świerku. lipy.po 100 gramów. słabo osłodzony. odstawić do naciągnięcia i odcedzić do wanny z wodą. Odwar z ziół rozcieńczony w 6 litrach wody. miętę. Znakomity zielarz. korzeń żywokostu . 61 . Osoby szczególnie podatne na tworzenie się złogów w nerkach. korzystanie z ruchu. Do jednej kąpieli bierze się połowę tej porcji. lokują się w zastawkach żylnych w pobliżu nerwów.KURACJA PRZECIWREUMATYCZNA Kurację należy zacząć przede wszystkim od poprawy pracy nerek. Jeżeli bowiem krew nie jest należycie oczyszczona przez te dwa organy. Reumogran. Zimą stosować poduszki gorczycowe lub kilkuminutowe okłady z utartego chrzanu. który pobudza organizm do sprawniejszego funkcjonowania. ziele nostrzyku. W ich skład wchodzą: rumianek. pęcherzyku żółciowym powinny taką kurację stosować całe życie. Należy zagotować pół kilograma igliwia w kilku litrach wody.

odpowiednia ilość płynów. gdzie najbardziej dokucza nam reumatyzm lub artretyzm. JAK USUNĄĆ ZBĘDNE ZŁOGI? Złogi tworzą się z niestrawionych resztek pokarmowych.in. powodujący powolniejsze ogólne krążenie krwi. wreszcie jadanie pokarmów obfitujących w substancje tworzące złogi w drogach moczowych (np. twardej wody. wywołując stany zapalne. powodujących wytrącenie się z moczu kryształków różnych soli. w stawach natomiast stwardniałe substancje. który doskonale czyści nerki i stawy ze wszelkich złogów. W co drugą kieszonkę nasypuje się przez lejek biła gorczycę. jego nadmierne zagęszczenie spowodowane piciem zbyt małych ilości płynów. odwraca na drugą stronę „kieszonkę”. spożywanie otrąb. Wskazany jest także ruch. zapobieganie otyłości. zapalenie dróg moczowych. Kamica nerkowa powstaje w wyniku zaburzeń przemiany materii. Wtedy zaszywa się ostatni brzeg i otrzymuje poduszkę gorczycową. 62 . zdrowy ocet.). nie dopuszcza do ich powstawania. siedzący tryb życia. zalewamy przegotowaną. • Osobom o skłonnościach do tworzenia się złogów polecam ocet jabłkowy. wydzielających się w moczu i krwi w postaci ciała stałego. który powoduje sprawniejsze funkcjonowanie całego organizmu i sprawniejsze krążenie krwi. trwających wiele lat. Całość stebnuje się co 2 cm. Powstawaniu złogów tych soli sprzyjają takie czynniki. mamy już świetny. nadmiar cukru i białej soli. Pijemy go dwa razy dziennie: 2 łyżeczki z 2 łyżeczkami miodu na pół szklanki przegotowanej wody. szczególnie w lecie i podczas pracy w gorących pomieszczeniach. A więc jadanie świeżych produktów. którą przykładamy na noc na gołe ciało w miejscu. Obierzyny z jabłek wrzucamy do słoja. Pewną rolę odgrywa tu również noszenie zbyt ciasnego obuwia. które atakują błonę maziową i ścięgna. niedobór wit. osłodzoną wodą (3 łyżki cukru na l szklankę wody). następnie obwiązujemy słój czystą płócienną serwetką i po trzech tygodniach. z uwzględnieniem sporej ilości warzyw i owoców. Przyrządzamy go w następujący sposób. więc i kuracja jest podobna. które normalnie znajdują się w moczu w stanie rozpuszczonym. polegające m. jak np.PODUSZKA GORCZYCOWA Kawałek płótna lub zwartej bawełnianej tkaniny o wymiarach 40 na 80 cm składa się na pół. po przecedzeniu i przelaniu do butelek. przedawkowanie leków itp. Złogi w nerkach i stawach są często przyczyną chorób przewlekłych. Sucha gorczyca nie nagrzewa od razu. dopiero jak nagrzeje się od ciała. Podobne przyczyny powodują powstawanie złogów w stawach. zaczyna się jej dobroczynne działanie .promieniowanie. zszywa dwa brzegi. nie-oczyszczonej soli (w ograniczonej ilości). zastój moczu. na odpowiednim odżywianiu. A i D. W nerkach. czyli substancji nierozpuszczalnych. częste spożywanie konserw i nieświeżych koncentratów. pęcherzyku żółciowym tworzy się nierozpuszczalny piasek oraz kamienie. Zasadniczą zatem sprawą przy skłonnościach do tworzenia się złogów w nerkach i stawach jest przede wszystkim zapobieganie.

ale także powoduje utratę 3 kg wagi. Zapalenie komór można leczyć zewnętrznie i wewnętrznie. 63 .• • • Doskonałe rezultaty daje także popijanie wywaru z ziemniaczanych obierzyn. tzw. a tym samym powodują sprawniejsza pracę nerek. jak się to mówi . To ich zła praca. Niekiedy ropa przedostaje się do nosa i można ją częściowo wydmuchać. obciążona jeszcze nadmiarem soli w pożywieniu. póki ciepły. potem drugiej komory i ściągania stamtąd zielonej. Popijamy kilka razy dziennie. przynajmniej przez kilka dni w miesiącu. fakirek.chroniczna. Osoby szczególnie skłonne do „łapania” złogów powinny taką kuracje prowadzić przez całe życie. wlewamy do wiadra i siadamy nad parą na 20 minut. W wywarze zaparzamy 2-3 łyżki rdestu ptasiego. Po naciągnięciu popijamy kilkakrotnie w ciągu dnia przynajmniej przez kilka kolejnych dni. które przyczyniają się do lepszego ukrwienia stóp. Skutecznym środkiem jest tzw. Doskonale działają także nasiadówki ze skrzypu. gęstej ropy. gorzką sól. w drugim garnku natomiast gotuje się 3 cebule.stan zapalny. która je rozsadzała powodując uparty. polegająca na odtruciu całego organizmu. sprawia. zalewamy obierzyny l litrem wody i gotujemy pół godziny pod przykryciem. Warzywa zalewamy 2 1/2 litrami wody i gotujemy pod przykryciem przez godzinę. z dodatkiem rdestu ptasiego. 2 marchewki. Taki „zatokowy katar” to stosunkowo łagodna forma zapalenia komór Highmore'a. Można taką kurację powtarzać co 2 miesiące z bardzo dobrym efektem dla zdrowia i urody. nikotyną itp. Taki „post” nie tylko doskonale oczyszcza cały organizm z wszelkiego niepotrzebnego balastu. Od zewnątrz więc stosujemy okłady. ziemniaków. kładziemy na twarz tak. frontalny ból głowy. Polecam również noszenie w domu specjalnych kapci. a na tym swoistym śmietniku mnożą się drobnoustroje i oto . Odcedzamy i łączymy z wywarem z obierzyn. Obieramy l kilogram doskonale wyszorowanych. 2 pory (mogą być z nacią) oraz l seler. W jednym garnku gotuje się wywar z obierzyn ziemniaczanych według podanego już przepisu. we Francji. Komory oboczne nosa padają wówczas ofiarą. zaparzamy polewając wrzątkiem i odsączamy okład. Dziś wiemy..in. Oczywiście każdego dnia przygotowujemy nową porcję bulionu. nie mające ujścia z moczem na zewnątrz. rycynę lub pigułkę ziołową). ale najczęściej przewlekła. pokuta. Garść kwiatu rumianku i ziela nostrzyka kładziemy na płótnie. Jest to tzw. Nie solimy.. A więc jest to jednocześnie doskonały sposób na pozbycie się zbędnych kilogramów. Na czym ona polega? Otóż pacjent przed planowaną „pokutą” zażywa wieczorem jakiś środek przeczyszczający (np. Opakowanie skrzypu gotujemy przez pół godziny. stosowana chętnie np. 3 pietruszki. że zapaleniu komór obocznych nosa winne są m. kuracja tybetańska. nerki. czyli przebijania ściany jednej. a następnie przez pięć kolejnych dni ogranicza się jedynie do popijania bulionu. w którym mogłyby się ulokować. punkcji. że różne zanieczyszczenia krwi. Poza nim nie jemy nic przez 5 dni. ZAPALENIE ZATOK Jeszcze nie tak dawno zapalenie zatok obocznych nosa uważano za chorobę nieznanego pochodzenia i leczono drogą tzw. krążą po całym organizmie szukając miejsca. wiosną także „wyoczkowanych”.

Urogan. 64 . korzeń wilżyny. gdyż należy gotować je pod przykryciem nie krócej niż 1/2 godziny (garść na litr wody). Okład trzymamy najmniej pół godziny. liść mącznicy. powinny znaleźć się: seler. a gotujemy je 5-10 min. spowodowanego zapaleniem wielonerwowym. Dlatego od nich trzeba zacząć przyrządzanie napoju. odcedzić. pieczarki. Podobny kłopot sprawiają nam wszystkie korzenie. ACH. w proporcji łyżka na szklankę wody. Ale jeżeli w wypadku ischiasu już nagrzewanie poduszką elektryczną przyniesie ulgę (podobnie jak ból zęba nieco zelżeje przy popłukaniu rumiankiem lub szałwią).pijemy napary ziół pomagające oczyścić krew przez nerki. przewód moczowy. ischias. Dwa lub trzy z wymienionych środków ziołowych wystarczą. kłącze perzu. I po tym głównie poznaje się tę chorobę. należy pamiętać. Sposób zażywania podano na opakowaniu. ciepłe okłady z namoczonego. Poza tym rzadko się zdarza. jak np. czy to od zwykłego uderzenia. Aby przyrządzić leczniczy napój. czyraczyca. TE „KORZONKI”! Zapalenie wielonerwowe. czas dostateczny. Wewnętrznie . chory taki odczuwa stokroć mocniej niż człowiek zdrowy. mleko sproszkowane. Takie zioła to pączki i liść brzozy. jagody jałowca. żeby zapalenie wielonerwowe przyszło jako sprawa samoistna. które nie dokuczały mu wyraźnymi bólami i dlatego nie zwracał na nie uwagi. że zioła. aby rozgrzać i „uruchomić” pewną część ropy zajmującej komory. aby nie tylko pozbyć się bólów głowy. Jednak racjonalny „dowóz” witaminy B1 musi polegać przede wszystkim na właściwym odżywianiu. kalafior. nasienie czarnuszki i nasienie kozieradki. Po ugotowaniu do garnka ze skrzypem wsypujemy pozostałe składniki naparu. jak przy wszystkich niedomogach nerkowych. pomidory. ale i spowodować. brak kwasów żołądkowych. potrzymać pod przykryciem 10-15 min. jakieś sensacje trawienne. Najczęściej pacjent ma już na swoim koncie jakieś nerwice. to ataku bólu. 3 serie po 10 iniekcji). Ze środków doraźnych o dość szybkim działaniu można stosować zastrzyki biostyminy (co drugi dzień zastrzyk.aby zapachem tych ziół można było głęboko oddychać. nasiona i jagody parzymy zwyczajnie . zwane popularnie zapaleniem „korzonków” (choć miejsca bolące to nie są „korzonki” tylko zakończenia nerwów). Z gotowych środków ziołowych korzystnych przy tym schorzeniu należy wymienić: Fitolizynę. wątroba. pietruszka. nać i nasienie pietruszki. zwyrodnienie nerwów obwodowych (różnego rodzaju paraliże). W codziennym jadłospisie musi się znaleźć: mleko pełne. Trzeba przy tym wyjaśnić.. a szczególnie niedoboru witaminy B1 w naszym pożywieniu. ziele rdestu ptasiego. aż doszło do zapalenia wielonerwowego. że wszystkie nerwobóle są do siebie podobne w odczuciach. czy spowodowany poważniejszą przyczyną. zmielonego siemienia lnianego lub z gotowanej cebuli. żółtko jaja. by nigdy nie wróciły. żadnym nagrzewaniem nie da się rozpędzić. W jadłospisie. a każdy ból. sok łopianu i sok brzozy. kora i kłącza. jest objawem zagłodzenia witaminowego. jednostronny paraliż nerwu twarzowego. liść maliny. kwiaty. Dolegliwości tej mogą towarzyszyć objawy chorobowe nie mniej dokuczliwe i groźne. liść czarnej porzeczki.łyżka stołowa na szklankę wrzątku. szpinak i codzienne surówki z tych lub innych warzyw i owoców. Natomiast ziele skrzypu przyrządza się osobno.

Hormon ten jest magazynowany w postaci tyreoglobuliny.. Tylko właściwe odżywianie jest rzeczywistą terapią chroniącą przed nawrotem.wyniszczenie ustroju.brak witamin B1 i B2 w pożywieniu albo też złe trawienie pokarmów zawierających te witaminy. pieprz. których jak najwięcej należy jadać na surowo. o których była mowa. podroby mają opinię ciężko strawnych. zwany tyreoglobuliną.drożdże. Ilość wydalanej tyroksyny regulowana jest przez przysadkę. chromanie przestankowe. Tarczyca jest bardzo unaczyniona. orzechy. majeranek. jak najczęściej świeże ryby morskie. żółtko jaj. Poza tym przy awitaminozie B1 i B2 może wystąpić zahamowanie przemiany materii. nerki. takie jak: kminek. zboże z pełnego przemiału. Składa się z dużej ilości „zrazików”. chrzan. jak zapalenie wielonerwowe leczyć się nie da. tyle. ryb i drobiu). świeże ryby rzeczne. że nerwica jest tylko jedna. kolendra. Prawidłowo pracująca tarczyca wymaga „dowozu” 2 mg jodu na dobę. o budowie pęcherzykowatej. Witaminami syntetycznymi i wyodrębnionymi awitaminozy tak zaawansowanej. MOJE SPOJRZENIE NA NERWICE Należy wiedzieć. majeranek. Przyprawy trawienne. a więc złe przyswajanie. kapustę. że atakuje różne organy wewnętrzne. Nie tylko bowiem brak artykułów bogatych w witaminy. Wszystkie wielowitaminowe artykuły żywnościowe. Zaburzenia w pracy tarczycy polegają albo na nadmiernym 65 . pieczywo razowe. jak groch. owoce i miód. Leży po obydwu stronach chrząstki tarczowatej i górnej części tchawicy. ale również zapewnią lepsze przyswajanie witamin. przykurcz mięśni. Z ziół w stanach nerwicowych stosujemy gotową mieszankę Nervosan. może spowodować awitaminozę. a tam gdzie dopiero zaczynają się kłopoty trawienne . GDY DOKUCZA TARCZYCA Tarczyca składa się z dwu połączonych ze sobą płatów. ale warto wiedzieć. zawierających w swym świetle koloid.wieprzowina. pieprz prawdziwy i ziołowy. ale i złe ich trawienie. Zawczasu więc do pożywienia należy wprowadzić groch. surówki. wątrobę.. drożdże. orzechy. 3-5 dag dziennie zagotowane w szklance wrzącej wody. takie jak: kminek. chrzan. z jodu. atonia żołądka i wreszcie . Takie witaminowe zagłodzenie powoduje ogromną ilość chorób: zapalenie wielonerwowe. Wydziela hormon. składający się w 50 proc. Bóle towarzyszące innym chorobom odczuwamy w tym stanie o wiele silniej. świeże ryby morskie.. w ciągu godziny przepływa przez nią około 5 litrów krwi. Trzeba sobie wtedy przypomnieć przyprawy trawienne. kapusta. warzywa. owoce. papryka nie tylko uczynią pokarmy strawniejszymi. cebulę i czosnek (do mięs. Jednak zawsze jej podstawowa przyczyna jest taka sama . zwany tyroksyną. paprykę.Diegestosan (szklankę naparu dwa razy dziennie). a wreszcie niezawodne w większości chorób pochodzących z braku witamin . że tylko ta droga wiedzie do wyleczenia. kozieradkę (do serów).

Ciśnienie tętnicze krwi jest podwyższone. chorób cywilizacyjnych. np. albo na zbyt małym wydzielaniu (niedoczynność tarczycy). bezsenność. Podwyższony jest procent cholesterolu we krwi (ponad 200 mg). obniżone. Oczy mają bardzo silny połysk. może być spowodowana zanikiem tarczycy po przebyciu zapalenia gruczołu tarczycowego. pocenie się. Leczenie wszystkich schorzeń tarczycy musi być oczywiście indywidualne. Choroba jest uleczalna. RADY DLA DIABETYKÓW Wykaz ustalony przez Światową Organizację Zdrowia lokuje cukrzycę. Niedoczynność tarczycy występuje także częściej u kobiet niż u mężczyzn. objaw rzadkiego mrugania. dojrzewania i ciąży. a przyczyną jego są zakażenia. Kobiety nie miesiączkują. Można wówczas podawać 5-procentowy roztwór Lugola. że cukrzyca przychodzi w tempie dość szybkim. zabiegiem operacyjnym i zaburzeniami wydzielania wewnętrznego. zimna i obrzękła. Tętno jest zwolnione. jego akcja przyspieszona. istnieje jeszcze schorzenie zwane wolem nagminnym. Obrzękła twarz jest okrągła i ma wygląd księżycowaty. na liście schorzeń spowodowanych przez braki odpowiednich składników w pożywieniu. zaburzenia wielogruczołowe w okresie przekwitania. Nadczynność tarczycy jest chorobą uleczalną. W miarę ustępowania schorzenia dawkę się zmniejsza. Skóra jest różowa. a serce ma powiększone wymiary wskutek odkładania się w nim substancji śluzowatych. Dieta powinna być wysokokaloryczna z dodatkiem witamin A. podawaniem metylotiouracylu w zbyt dużych dawkach. Włosy szczególnie brwi.. Ale z podanych wyżej informacji zainteresowani Czytelnicy będą mogli w przybliżeniu określić rodzaj swojego stanu chorobowego i udać się do właściwego specjalisty. wilgotna i ciepła. Występuje ono znacznie częściej u kobiet niż u mężczyzn. prowadzone przez lekarza. Tarczyca może powiększyć się w kierunki przestrzeni pozamostkowej. Występuje drżenie wysuniętych rąk i stany podgorączkowe. To bardzo ważne. Leczy się ją podając 3 razy dziennie thyroideum w drażetkach po 0. a zapobiegawczo dodawać należy do spożywanej soli 10 mg jodku potasowego na l kg soli. wypadają. chudnięcie. Powiększony język ma odciski zębów na brzegach. Mówią i poruszają się wolno. Mięsień serca ulega uszkodzeniu przez tyroksynę i może powstać niewydolność krążenia.2 mg. Niedoczynność tarczycy. Przyczyną jego jest brak jodu w wodzie i w pokarmach. pozbawiony wyrazu. urazy psychiczne.wydzielaniu tyroksyny (nadczynność tarczycy). Widoczny jest wytrzeszcz gałek ocznych. Chorzy są senni. mają uczucie zimna. obrzęk śluzowaty. Zdarza się. Serce jest powiększone. kołatanie serca. biegunki. Tętno . podobnie jak ciśnienie tętnicze krwi.100 na minutę. 66 . Podstawowa przemiana materii jest również znacznie podwyższona. Nadczynność tarczycy stwierdza się przez powiększenie gruczołu (wole). w ciągu pół roku i dlatego wydaje się. C i B-complex. Skóra jest sucha. podaje się jod w celu zahamowania wydzielania tyroksyny oraz Metisol pod kontrolą lekarz. że najważniejsze jest przestrzeganie właściwej diety w codziennym jadłospisie. Niedobór tyroksyny prowadzi do odkładania się w tkance podskórnej substancji śluzowanej i powoduje obniżenie się podstawowej przemiany materii i czynności wszystkich narządów ustroju. Stosuje się leki uspokajające. tzw. Objawy: pobudliwość nerwowa. apatyczni. jak większość tzw.

seler. morelach suszonych. jak się będzie zmieniało zaopatrzenie rynku. Oczywiście. do nabycia w aptekach i w sklepach zielarskich. jeżynach. wiśniach. seler. pieprzu lub papryki. przy czym więcej niż połowa surowych. Oprócz cebuli poziom cukru we krwi obniżają: perz. owies lub płatki owsiane. ŁUSZCZYCA l DIETA Leczenie łuszczycy trwa zawsze dość długo. cebuli surowej.. inne artykuły z tej rodziny botanicznej. Istnieje również gotowa mieszanka ziołowa . jabłkach. Powinno ich być najmniej 60. ziele dziurawca. poziomkach. smażone. w którym nie było należytej równowagi między tym. razowym. a nawet boleści. „Test” na takie żywienie jest bardzo prosty: z ołówkiem w ręku zapisujemy każdy artykuł spożywczy. bo leczyć trzeba przede wszystkim -właściwym żywieniem. żeby się nie zachłysnąć. truskawkach. W naszym pożywieniu jarzyny. bo mu one szkodzą. co gotowane. Cebulę jada się u nas dość rzadko surową. zaparzamy po dwa. liście czarnego bzu. Dwa trzy razy dziennie należy płaską łyżeczkę takiego proszku zażyć i popić zimną wodą. grochach. bierzemy łyżkę takiej mieszanki i pijemy dwa. strączyny fasoli. u podstaw której dość długo leżało wadliwe trawienie oraz monotonne pożywienie. powinny również figurować w naszym pożywieniu. czarnych jagodach. zmieniając pozycje z tej listy w miarę tego. mielone nasienie kozieradki (znakomicie smakuje z białym sercem). owoc borówki-brusznicy. marchwi surowej. miodu lub śmietany możemy je w ilościach niewielkich stale dołączać do naszego codziennego wyżywienia. Strączyny fasoli i kłącza perzu gotujemy w proporcji 100 g na 6 szklanek wody. owoce. a tym. Wodę tę należy wygotować do połowy i wypić. oczywiście. że pacjent nie może jeść wielu z wyżej wymienionych artykułów. korzeń mniszka i kłącze koziołka. Zioła. owoc czarnej jagody. że cukrzyca zjawiła się niepostrzeżenie. Te ostatnie powinny być zawsze dobrze przyprawione środkami trawiennymi. a więc „rozsadzają”. w tranie. i leczący. to najczęściej dlatego. a to jest właśnie najlepszy środek . znakomity środek przeciwcukrzycowy mamy zawsze pod ręką i jeżeli cukrzyca może nam zagrozić. ale gotowaną. nieco częściej smażoną. trzy w mieszance. np. pacjent mógł jej nie zauważyć i dopiero stwierdzenie cukru w moczu było pierwszym sygnałem alarmowym. nabiałem itp. który w ciągu miesiąca znalazł się na naszym stole. drożdżach i miodzie.i zapobiegawczy. Tego się nigdy nie jada. ziele szałwi. o których wcześniej była mowa. podzieliwszy na 4 dawki w ciągu dnia. ostrożnie. czyli artykułami mięsnymi.Diabetosan. trzy razy dziennie. Najpotrzebniejsza w leczeniu łuszczycy jest witamina B6. że nie doceniamy cebuli. którą znajdujemy w brukwi. biała kapusta. powinny dominować nad węglowodanami i białkami. świeżych rybach morskich. Wszystko to sprawiło. co surowe. pieczone. winogronach białych. Tymczasem podstawowy. jajku surowym. cytrynie ze skórką. ziele pokrzywy. śliwkach. w pieczywie pszennym. pory i czosnek. a więc szczypiorek. powodują wzdęcia. Nie bójmy się w podobnym wypadku jadać surowych jarzyn. pomarańczach. w baraninie. szpinak. które nie wiadomo dlaczego jada się zawsze gotowane: burak czerwony. cielęcinie. Dość często okazuje się. Dodając do nich chrzanu. świeżych ogórkach. kapustach. z rosołu wyrzuca się razem z kośćmi i innymi odpadkami.Stan podcukrzycowy i późniejsze przecukrzenie krwi są prawie zawsze następstwem złej przemiany materii. szczególnie surowe. 67 .

POMOC W STWARDNIENIU ROZSIANYM Najważniejszy problem w leczeniu stwardnienia rozsianego to usunięcie trzech przyczyn wywołujących tę chorobę. co likwiduje tę przyczynę. Ponadto konieczne jest doprowadzenie do codziennego wypróżnienia. stosując Cholegran lub Normogran 2 razy dziennie łyżeczkę przed jedzeniem. W celu przywrócenia organizmowi potrzebnej ilości magnezu zalecam stosowanie produktów spożywczych. uzupełniając brak witamin w organizmie. o współczynniku G (od nazwiska Górnickich) większym od 100. który uległ wyparciu przez mangan z osłonek mielinowych włókien nerwowych. Pierwszą z nich jest niedobór magnezu. gdyż chodzi tu nie tylko o trawienie. ale i o przyswojenie witaminy 62. majeranek. Owoce i ich soki G botwina papryka rzodkiewka pomidory rabarbar burak czerwony rzepa seler liście seler bulwa szparagi szpinak Grzyby pieczarki drożdże Tłuszcze masło jajka surowe Ryby węgorz węgorz wędzony G flądra 66 karp 73 śledź do 350 dorsz 160 makrela 180 230 435 300 254 252 Mięso 217 93 300 60 93 175 175 168 75 106 76 G 164 427 G 25 260 G 600 1660 1550 1500 1300 2800 1650 wieprzowina kotlet wieprzowina szynka wieprzowina wątroba wieprzowina nerki Zboża i maki 316 300 60 160 G Orzechy orzechy ziemne orzechy włoskie orzechy laskowe migdały Słodycze i napoje miód kakao herbata wino Mleko G 120 70 36 133 G 100 120 do 19 do 53 G Warzywa fasola biała groch marchew ziemniaki kapusta czerwona kapusta biała kalarepa dynia czosnek kukurydza G . To wszystko pomaga na łuszczyce. co spowodowało zahamowanie przewodnictwa elektrycznego z mózgu do przyczepów mięśni.Trzeba wtedy sypać do tych potraw kminek. pieprz lub jeszcze inne przyprawy trawienne.

kurczak wątroba z drobiu żołądki z drobiu cielęcina kotlet 1850 73 120 530 68 .

ulega on denaturacji. zalecam zjadanie tylko trzech posiłków dziennie i dbanie o wypróżnienie. Na okłady miejsc zaatakowanych półpaścem stosujemy: 1) maść witaminową. dużych ilości ziemniaków. kalarepy. Chorzy na SM powinni stosować w swojej diecie produkty o najwyższym współczynniku G. należy zbilansować je produktami o współczynniku większym niż 100 G. kiełki zbóż. Jeśli ktoś będzie stosował produkty ze współczynnikiem mniejszym niż 100 G. do 3 łyżeczek miodu. szparagów.to druga przyczyna powstawania SM. 69 . Stosować małe ilości cukru. Dlatego też zalecam picie surowych soków oraz spożywanie jak największej ilości surówek. chleba z pełnego przemiału. a przyspieszy to ich powrót do zdrowia. rabarbaru. którą uraża nawet jedwabna bielizna. żelazo i miedź. Po przebudzeniu się należy nacierać ciało szorstką rękawicą zmoczoną w zimnej wodzie z solą (łyżka szarej soli kuchennej na szklankę zimnej wody).to po prostu awitaminoza. miodu kwiatowego. surowe owoce. Wprawdzie enzym fitaza mógłby rozpuścić fityniany. gotować pod przykryciem 1/2 godziny i odcedzić). I wreszcie. liściastych. Nie zalecam natomiast spożywania warzyw łodygowych. surowe mleko. Dla osoby chorej na SM bardzo ważne jest prowadzenie odpowiedniego trybu życia i diety. nasion słonecznika i orzechów 500-700 g dziennie. kompotu. W zależności od apetytu proponuję następującą normę dzienną produktów spożywczych: chleb z pełnego przemiału do 125 g. Produkty. a rano zmywać odwarem ze skrzypu (garść skrzypu na l litr wody. jedno jajko. Z kolei dla polepszenia równowagi neromięśniowej zalecane są tabletki francuskie „Magnesium Glicocole” oraz MgCl (chlorek magnezu) do nabycia w aptekach homeopatycznych. w skład której wchodzi 10 g Azulanu.moim zdaniem . To wszystko należy wymieszać z trzykrotnie większą ilością smalcu i smarować krosty cienko na noc. występujące (rozsiane) w mózgu i rdzeniu kręgowym złogi z krzemianu manganu. Racjonalne . Na krótko przed posiłkiem dobrze jest spożywać stare korzenie marchwi. Można zjeść trochę śmietany.Gdy do jelit wraz z pożywieniem przedostają się nierozpuszczalne fityny wiążące i wydalające magnez. BOLESNY PÓŁPASIEC Półpasiec. Aby pokarm nie zalegał w żołądku. wapń. 5 g nalewki kupalnikowej (Tinctura Arnicae) i 5 g nalewki glistnikowej (Tinctura Cholidonii). których współczynnik G jest wyższy niż 100 są wskazane dla chorych na SM. gdyż półpasiec . powodują niedobór tych pierwiastków w ustroju .i względnie szybkie . wysypka ta rozszerza się nieraz w ciągu kilku godzin. kapusty. ale z powodu spożywania pokarmów gotowanych. Ogromne nieraz obszary ciała pokrywa bardzo bolesna wysypka. Wykaz produktów spożywczych pod względem przydatności dla chorych na SM.leczenie półpaśca polega na dostarczeniu organizmowi witamin naturalnych i to wszelkimi drogami. orzechów włoskich lub laskowych. przyczyna trzecia to bardzo twarde. soli rafinowanej i herbaty. surowe jajka. cynk. tłustych ziaren słonecznika. do 50 g masła. jeden litr mleka. Złogi te mogą ulec rozpuszczeniu w wyniku długotrwałego popijania określonych soków ze świeżych warzyw i owoców.

stany zapalne i gorączka. marchew. Osoby wykonujące ciężką pracę fizyczną. pieprz prawdziwy lub ziołowy. wzbogacają krew w hemoglobinę. a także Falvit. Anemię wywołuje także niewłaściwe odżywianie. na noc. Niestety. a jeszcze lepiej . bladością. zestawie.co najważniejsze . nasiona dyni i słonecznika. jak i dorośli. U dzieci przyczyną może być obecność w tzw. ogórków świeżych. fasolę i soczewicę. Oprócz tego niektóre osoby. ale również przed przeziębieniami. Doskonały jest 70 . rzodkiewki. A więc. miedź i witaminy. Kobiety menstruujące . Na anemię. selery. świeżą kapustę. Najlepszym i najskuteczniejszym lekarstwem jest odpowiednie odżywianie. W zasadzie nasz organizm potrzebuje niewiele żelaza. groch. trzeciego migdałka utrudniającego oddychanie. paprykę. wreszcie razowy chleb. Wszystko to jest oczywiście leczeniem doraźnym. U kobiet przyczyną anemii mogą być okresowe utraty krwi. codziennie: surówka z kapusty. polanego ciepłą wodą. koperek. szczypior i cebulę. jabłek i innych owoców. pomidorów.in. rzadziej kwasu foliowego. nie ze wszystkiego naraz. zwłaszcza zielone. bądź witamin z grupy B. częste katary i nieżyty nosa. zawierających żelazo. marchew.nawet 20-30 mg na dobę. potrzebują go jednak więcej niż ludzie pracujący umysłowo. tran. sałatę. zwłaszcza w warunkach zbyt obfitych i przedłużających się menstruacji. szpinaku. czarnej rzepy. rzeżuchę. mało urozmaicone. Człowiek funkcjonuje jakby na zwolnionych obrotach. paprykę. świeżą kapustę. cierpią na zaburzenia wchłaniania żelaza. 10-20 mg dziennie. rzeżuchę. bólem głowy. przeciętnie ok. miedzi. same nie wiedząc o tym. zwłaszcza zielone. uprawiające intensywny trening sportowy.stosować do nich kminek. ANEMII MOŻNA ZAPOBIEC Objawia się ona ogólnym złym samopoczuciem. a także morele. Surówki takie robimy w dowolnym rzecz jasna. Zastrzyki z biostyminy (co drugi dzień zastrzyk) mogą przyśpieszyć leczenie. biały ser. ubogie w warzywa. Najczęstszą przyczyną jest niedobór żelaza. a także kwas foliowy. w wyniku niedokwasoty żołądka. ale dla zabezpieczenia się przed nawrotami należy przede wszystkim zreformować żywienie. marchwi. Osoby cierpiące na anemię powinny zatem jadać jak najwięcej produktów. długotrwałym zmęczeniem. buraki. sałatę.2) okłady z papki zrobionej ze zmielonego nasienia kozieradki. poprawią samopoczucie. białej rzepy.olejem lnianym. Dzieje się tak m. paprykę. Do niedokrwistości przyczyniają się też krwawiące hemoroidy. chrzan.Ascofer czy Hemofer. np. chronią nas nie tylko przed anemią. czyli natkę pietruszki. kukurydzę. jaja. powodują zwiększenie zapotrzebowania na ten minerał. cierpią zarówno dzieci. Osobom cierpiącym na anemię przepisuje się najczęściej preparaty żelaza . lekarstwa te nie są dostatecznie skuteczne. Często zakażenia. a jedynie około 10 proc. czyli niedokrwistość. selery. drożdże. ponieważ organizm nie jest w stanie wchłonąć ich w całości. koperek. czasem bezsennością. Okład taki zakładamy również na kilka godzin. Warzywa. A więc jadać dużo warzyw i zieleniny. cykorii. Przy braku wszystkich wyliczonych środków dużą ulgę mogą przynieść również okłady z gotowanej cebuli. Zestawy należy zmieniać i .

choć to one właśnie wpływają w ogromnym stopniu na odporność naszego organizmu. dynię (usprawniające m. kminek. marchew (która poprawia także wzrok). zmian temperatury. którzy mają trudności z obudzeniem się rano. pity regularnie. Ale są i tacy. a później pogimnastykować się 5 minut w ciepłym szlafroku. przede wszystkim w postaci surówek: kapustę kwaszoną. estragon. 71 . ułatwiające przedostawanie się tlenu do organizmu. jak najdłużej przebywać na świeżym powietrzu (aby się dotlenić i zahartować). A oprócz tego konieczny jest ruch i świeże powietrze. już bez wycierania. Do szklanki zimnej wody wsypujemy łyżkę soli i nacieramy całe ciało szorstką rękawicą. udając się do pracy czy wracając do domu. mięso natomiast w niewielkich ilościach. Sałatę warto przyrządzić z natką pietruszki. Zachęcam więc gorąco do spożywania jak największej ilości warzyw. Radzę również. cykorię.również sok z pokrzywy bądź zmielone suszone ziele dodawane do potraw. po czym. choć wszyscy dookoła kichają i chorują na grypę. jeść biały ser. ciast. Następnie wkładamy ciepły szlafrok i gimnastykujemy się przez 5 minut. Pozytywne działanie ma również ocet jabłkowy. Przed przeziębieniem chroni nas także odpowiednie hartowanie organizmu. bardzo łatwo przeziębić się. Pijemy dwa razy dziennie. rozmaryn. nabawić bólu gardła czy złapać grypę. ale również usprawniają trawienie i przemianę materii. pluchy. że żelazo zawarte w pożywieniu staje się bardziej przyswajalne. usprawniają i pobudzają zachodzące w nim procesy. kataru. jeśli to tylko możliwe. jak byśmy wypili najmocniejszą kawę. nakładamy ciepły szlafrok i gimnastykujemy się 5 minut. podnoszą nie tylko smak wszelkich potraw. każdego dnia. Po każdym z tych zabiegów czujemy się tak. Wchodzimy do wanny i przez pół minuty polewamy zimną wodą krzyż i całe nogi. pieprz ziołowy. cukru. Można też suchą szczotką masować całe ciało (także kark i uszy) zawsze w kierunku serca. nawet w czasie słoty. działa żółciopędnie). jak najmniej używajmy soli. polecam inny sposób. ciągle jemy za mało warzyw. Pierwsza sprawa to odżywianie. sałatę. w dużym stopniu. zawsze w kierunku serca. słodyczy. Są to zwykle ludzie przebywający dużo na świeżym powietrzu.in. Czasami przez całą jesień i zimę nie potrafimy uwolnić się od chrypki. NIE DAJMY SIĘ PRZEZIĘBIENIU W czasie jesiennych chłodów. Od nas samych. zależy zatem czy nasz organizm zahartuje się i uodporni na wahania temperatury. którzy okres ten przeżywają w doskonałym zdrowiu. a także 1-2 łyżeczkami zmielonej pokrzywy (także suchej). bakterie. selery. Na pół szklanki wody bierzemy l łyżkę octu i 2 łyżeczki miodu. sprawiające. Można np. gorczyca (pół łyżeczki gorczycy popitej wodą poprawia trawienie. wirusy. Ma to bowiem ogromny wpływ na wszystkie procesy. Niestety. odżywiający się właściwie. przejść pieszo jeden czy dwa przystanki. Unikajmy białego pieczywa. natkę pietruszki. Warto wiedzieć. Można pić codziennie sok z marchwi i świeżej kapusty bądź zjadać solidną porcję kwaśnej kapusty z drobno posiekaną cebulą i marchewką. najlepiej z wodą i miodem. W leczeniu anemii doskonale działa miód i pyłek kwiatowy. uprawiający różne sporty. rzeżuchą. Poza tym należy pić mleko. kaszlu. a także czosnek i cebulę. Przyprawy ziołowe -bazylia. że żelazo w połączeniu z witaminą C jest łatwiej przyswajalne. pracę nerek). Oto kilka przykładów. majeranek. Tym.

moczymy w tym roztworze dużą ściereczkę i otulamy szyję łącznie z dekoltem i łopatkami. przykrywając się bardzo ciepło. z suszonych malin. kwiat lipy. że przedstawione powyżej zioła mają zastosowanie nie tylko przy przeziębieniach. koper włoski oraz cebula. 2. przyprawić dodatkiem soku malinowego lub porzeczkowego.Gdy jednak nie uda nam się uniknąć przemarznięcia. zalać dwiema szklankami wrzącej wody. Kiedy po przemarznięciu zaczyna boleć nas gardło. Zanurzamy na chwilę nogi w gorącej wodzie. gotować 10 minut. pozostawić na 15 minut. l łyżka kwiatu lipowego. l łyżka kwiatu rumianku. Przecedzić. przecedzić. sok z malin lub porzeczek. kopru włoskiego czy lipy przygotowuje się napary. Pijemy także ciepłą herbatę z malinami. 2 szklanki wody. Pić co 2 godziny po pół szklanki. zioła działające wykrztuśnie. Po dwóch godzinach ból gardła minie. l łyżka suszonych malin. natychmiast po przyjściu do domu przygotowujemy sobie dużą miednicę z gorącą wodą z dodatkiem szlamu leczniczego. I tak 20 razy. Następnie przygotowujemy kompres na gardło. Sposób przygotowywania napojów z omawianych ziół jest zróżnicowany. Zwolennicy ziół orientują się. natomiast z bratków przyrządza się napary i odwary. Pić po 1/2 szklanki co 2 godziny. anyż biedrzeniec. Odmierzoną ilość ziół zalać wrzącą wodą. przykryć. propolisu. płuczemy je wodą z solą. ZIOŁA NA PRZEZIĘBIENIE Najpopularniejsze zioła przy przeziębieniu można podzielić na dwie podstawowe grupy: zioła przeciwgorączkowe i napotne. Do pierwszych specjaliści zaliczają suszone maliny. 72 . Odgrywają także pewną rolę w leczeniu innych dolegliwości. 1. dr. I tak np. l łyżka bratków. Jednak stosowanie ich w sposób niżej opisany nie powoduje szkodliwych skutków. propolisem. i jeśli mamy. by się dobrze wypocić. Napój z bratków (mieszanka) l łyżka ziela bratków. Zioła wykrztuśne to: suszone liście podbiału. Przepisy przyrządzania napojów ziołowych stosowanych przy przeziębieniach podajemy według proporcji zaczerpniętych z prac prof. Zioła wymieszać. bratki i kwiat czarnego bzu. Do pół szklanki zimnej wody wlewamy 2 łyżki octu spirytusowego. plus pół tabletki Polopiryny S i wchodzimy do łóżka. Jana Muszyńskiego. 2 szklanki wody. soli ciechocińskiej czy nawet zwykłej kuchennej oraz drugą miednicę bądź wiadro z bardzo zimną wodą. Herbatka z kwiatów czarnego bzu (mieszanka) l łyżka kwiatu czarnego bzu. Na l szklankę wody wsypujemy l łyżkę soli plus 2 kropelki 10-proc. Na ten kompres zawijamy jeszcze ręcznik kąpielowy lub ciepły wełniany szal i wchodźmy do łóżka. a następnie w zimnej.

Na szczęście zdarzają się one rzadko i dotyczą zwykle dzieci i ludzi w zaawansowanym wieku. l szklanka wody. 4 szklanki wody. Składniki wymieszać. UWAGA-GRYPA! Jest ona chorobą zakaźną. Stosuje się jako środek wykrztuśny. Obserwacje wykazują bowiem. pleców i drapanie w gardle. połączona z bólem głowy. by można je było łatwo usunąć. Odcedzić. Thiocodinę. Katar natomiast łagodzi sok z cebuli i czosnku. często suchy kaszel. np. 4. niezbyt głęboko. zaczyna się nagle gorączka. Od czasu do czasu 73 . Koniecznie wówczas należy zgłosić się do lekarza. Po okresie wylęgania wirusa. Potem pojawiają się chrypka. przykryć. Innym powikłaniem pogrypowym może być zapalenie płuc. a czasem dopiero po kilku dniach. czasem także katar. szczególnie dla dzieci. propolisu. że powikłania pogrypowe występują znacznie częściej. o ile nie wystąpią jakieś powikłania. Na l szklankę wody wsypujemy l łyżkę soli plus 2 kropelki 10 proc. propolisem. Zwykle jest to choroba niezbyt ciężka. gdy w pierwszych dniach chory nie położył się do łóżka. Napój z suszonych malin 40-60 g suszonych malin.3. starsze natomiast narzekają na bóle kończyn. Jeśli jednak nastąpi ponowny wzrost temperatury (zwłaszcza u dzieci). 10 dag miodu. trzeba koniecznie zwrócić się do lekarza. pozostawić na 10-15 minut. nasilenie kaszlu. przykryć. który. Młodsze dzieci reagują dodatkowo bólami brzucha lub wymiotami. Napar z bratków 5-70 g ziela bratków. również leki działające łagodząco na drogi oddechowe. Występuje w postaci mniejszych lub większych epidemii i nie należy mylić jej z podobnie przebiegającym przeziębieniem. Odcedzić. 5. co trwa 1-2 dni. leki przeciwkaszlowe i wykrztuśne. Zaczyna się niewinnie. pozostawić na 10-20 minut. podgrzać do zawrzenia. trwająca kilka dni. Po wyciśnięciu nasączamy nim tamponiki z waty i wkładamy do nosa. Podawać co 3 godziny po łyżce stołowej. Suszone maliny zalać wrzącą wodą. Antybiotyki w tym wypadku są absolutnie zbyteczne. Występuje podrażnienie błony śluzowej gardła i krtani. Chorym podaje się zwykle aspirynę lub Polopirynę plus Calcium (Polfa) rozpuszczone w pół szklanki wrzącej wody z malinami i duże dawki witaminy C. Przy bólach gardła płuczemy je wodą z solą. wywoływaną przez wirusy. przepisze antybiotyki. Ziele bratków zalać wrzącą wodą. jeśli trzeba. aż do momentu ustąpienia gorączki. W takich wypadkach również pacjent leczy się antybiotykami. które pojawia się nieraz w drugim lub trzecim dniu choroby. bóle przy oddawaniu moczu. ponieważ wirusy grypy nie są na nie wrażliwe. i jeśli mamy. przyprawić do smaku miodem lub cukrem. bólami mięśni i stawów i ogólnym złym samopoczuciem. Pić w dowolnych ilościach w stanach gorączkowych. oczywiście wyłącznie z polecenia lekarza. Jeżeli dołączy katar. ból ucha. „Miodek cebulowy” (stosowany przy kaszlu) 10 dag utartej cebuli. W leczeniu niepowikłanej grypy ważne jest położenie się do łóżka i pozostanie w nim dostatecznie długo.

twarożek z różnymi dodatkami. przebywać jak najwięcej na świeżym powietrzu. Ostatnio coraz częściej jednak słyszy się głosy o pewnych skutkach ubocznych. Trzeba koniecznie jeść więcej warzyw. zabieranej przez kosmonautów w przestworza. Z biegiem lat odkryto dalsze związki chemiczne. majeranek. Jeden z amerykańskich kandydatów. Już w 1969 roku angielski lekarz.twierdzi znany hematolog. Dotrze jest stosować leki homeopatyczne: Apis Cpl. Co pięćsetna osoba łykająca aspirynę cierpi na krwotoki z żołądka oraz na objawy uczuleniowe . mleko. nie tylko zresztą w tym okresie.tamponiki zmieniamy. Piętnaście lat później Włoch Spira uzyskał z tego proszku kwas salicylowy. Ale dopiero w 1828 roku łagodząca ból substancja została w formie krystalicznego proszku wyizolowana z kory wierzbowej i przez Anglika Wilkinsona nazwana salizin. mniej ciast i słodyczy. W wypadku kataru smarować nos Eucaliptusem. wywoływanych przez nadużycie tego niewinnego środka. geranium. powątpiewania o absolutnej nieszkodliwości aspiryny nie są zupełnie nowe. PRAWDA O ASPIRYNIE Odkryto ją przed 75 laty. W czasie grypy pacjent powinien dużo pić. Bazylia. porów. marchwi. jogurt i kefir. Aspiryna pogłębia niekorzystne zmiany w obrazie krwi u osób ze złą krzepliwością . Również w czasie grypy starajmy się spożywać więcej ciemnego pieczywa. głogu i rumianku bądź z Pyrosanu z malinowym sokiem. mięty. galaretki owocowe. prof. esiragon. budynie. oczywiście w niewielkich ilościach. jaja w szklance czy na miękko. selerów. których matki w pierwszym kwartale ciąży pobierały preparaty salicylowe. Przynosiły one ukojenie 74 . A poza tym unikać alkoholu i wystrzegać się palenia papierosów. A do nich należy przecież aspiryna. przewidziany jako następny do lotu na Księżyc. pieprz ziołowy. piersi i stopy spirytusem Apiscum Bryoniae. Eucaliptus Cpl 3 razy po 25 kropli na wodzie. musiał zrezygnować z podróży jedynie dlatego. 3 razy dziennie po 25 kropli. Richards po przebadaniu 833 niemowląt doniósł o pewnych kłopotach z noworodkami. Mogą to być domowe lemoniady z cytryny z dodatkiem miodu albo soki owocowe lub warzywne. Mają one bowiem ogromny wpływ na nasze zdrowie. nie przegrzewać się. lipy. Doskonałe są herbatki z czarnego bzu. rozmaryn. Wchodzi w skład apteczki. kisiele. że praojcem tego środka był Hipokrates. by uzupełnić utratę wody w organizmie spowodowaną poceniem się. Osoby gorączkujące powinny wystrzegać się potraw tłustych i ciężko strawnych. gorczyca nie tylko podnoszą smak wielu potraw. kaszlu Cetraria Islandica Cpl 3 razy dziennie po 25 kropli. a także czosnku i cebuli. Już na 440 lat przed naszą erą genialny grecki lekarz znał kojące ból i obniżające gorączkę działanie kory wierzbowej. Prawdę mówiąc. W okresie epidemii grypy trzeba koniecznie unikać liczniejszych zgromadzeń. Dziś jest jednym z najpopularniejszych leków. Nie bójmy się przypraw. Zachęcam do spożywania surówek z kapusty kwaszonej. Można śmiało powiedzieć. wietrzyć często mieszkanie. kminek. Dobrze jest także smarować plecy. sałaty. dyni. natki pietruszki. ale poprawiają przemianę materii i proces trawienia. że jego organizm nie tolerował aspiryny. które podrażniają drogi oddechowe i osłabiają ogólną kondycję organizmu. uodporniają nasz organizm i pobudzają zachodzące w nim procesy. Można też wkładać (do nosa także) z liści mięty. Polecane są natomiast gotowane mięsa i drób.ocenia jeden z internistów o światowej sławie.

mają chrypkę. Może powodować uczulenia u osób nie tolerujących salicylanów. zawsze zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Po kilku dniach zaczynamy polewanie pleców i kręgosłupa. zaczynając od nóg do góry. Można to osiągnąć.został przemianowany na aspirynę. Spośród wielu tysięcy publikacji na temat jej dobroczynnego działania. najwyżej 1-2 minuty. wkładamy ciepły szlafrok i gimnastykujemy 75 . u Finów „sauna”. biodra. by zahartować i uodpornić organizm na tyle. Zawsze przed użyciem leku z aspiryną zażyć łyżeczkę zmielonego siemienia. najlepszym tego przykładem są ludzie. nie odczuwając chłodu i nie przeziębiając się. nie powinna być przyjmowana ani w zbyt dużych dawkach. HARTOWAĆ CZY CHOROWAĆ? Wiele matek skarży się. zawsze od dołu w kierunku serca. by przemoczone buty. nie polecam aż tak skrajnych metod. były jednak niesmaczne i drażniły błonę śluzową żołądka. Odkrył go w 1897 roku. poprzez kolana. pośladki. że organizm można zahartować.w cierpieniu przede wszystkim reumatykom. Ojciec Feliksa Hoffmana. Skargi na bóle żołądkowe skłoniły syna do poszukiwań lepiej tolerowanego środka. te kilka. powinny uzgodnić z lekarzem. łapią wszelkie infekcje. Muszą więc i aspirynę obciążać pewne „grzechy”. z fabryki Byera. czy zimniejszy podmuch wiatru. chemika. po czym kładziemy się do ciepłego łóżka. ani przez zbyt długi okres. Kobiety w ciąży. przebadał jego terapeutyczne działanie i w dwa lata później zgłosił lek do opatentowania. potem polewamy ramiona. Zasadniczą sprawą jest uodpornienie nóg na zimno i przemoczenie. niemniej są skrupulatnie brane przez naukowców pod uwagę. Dreser. następnie piersi. na podstawie moich długoletnich doświadczeń mogę stwierdzić. Powinno to trwać krótko. Po zabiegu nie wycieramy się. które tak robią. następnie opłukujemy nogi i wkładamy ciepłe skarpety z wełny owczej. brzuch. Niemniej jednak. Osoby skłonne do krwotoków z żołądka nie powinny przyjmować aspiryny w ogóle. Kwas acetylosalicylowy .biały. Obecnie jest ona rzeczywiście. a tym samym uodpornić na choroby. Nie ma na świecie leku o doskonałym i bezbłędnym działaniu. które dotychczas przyjmowały aspirynę. także leczył swój reumatyzm tymi preparatami. a farmaceuta z koncernu Bayera. Osoby. którzy przez całe życie pracują na powietrzu. Dodatkowo radzę polewać się zimną wodą. Polewanie rąk zaczynamy od palców. najpopularniejszym lekiem na świecie. stosując nacieranie całego ciała zimną wodą z dodatkiem soli (l łyżka soli na szklankę wody) lub octu. Co zatem robić. przed użyciem należy ją dokładnie rozdrobnić i obficie popić. które mówią o skutkach ubocznych. Nacieramy energicznie ciało szorstką rękawicą. Robimy to za pomocą prysznicu. czym ewentualnie zastąpić ten lek. Do tego samego zresztą mają skłonności dorośli. są zdrowe. Latem możemy biegać codziennie przez kilkanaście minut po trawie pokrytej jeszcze rosą. że przy byle okazji dzieci kaszlą. sprawne fizycznie i umysłowo. nie powodowały choroby? U naszych wschodnich sąsiadów popularna jest „bania”. odporne na wszelkie choroby. po jej zażyciu ludzie natychmiast kąpią się w przeręblu albo biegają po śniegu przy siarczystym mrozie. krystaliczny proszek . wreszcie krzyż i łopatki. Oczywiście. kichają. Można także postępować inaczej: do wanny nalać zimnej wody do wysokości 10 cm i dreptać w niej 2-4 minuty. wydają się wyjątkiem.

powiedzmy od pół minuty. wysypek skórnych. aż do momentu zupełnego oswojenia się z zimną wodą. W celu uzupełnienia niedoborów białka należy choremu podawać mleko. białek mięśni i z narządów. Stosowanie tych ziół wywołuje poty. pączki topoli.się przynajmniej przez 5 minut. rozpoczynając zabieg od stóp. np. Można także jedynie po natarciu nóg zimną wodą z octem lub solą.organizm zaczyna czerpać energię z zapasów energetycznych ustroju. W przewlekłych stanach gorączkowych zioła te wpływają na poprawę samopoczucia chorego. dopiero co spadłym śniegu. po czym nie wycierając się nakładamy ciepły szlafrok i wracamy pod kołdrę. Stan taki nie może trwać długo. A gdy organizm oswoi się z zimnem. Nadmierne ubytki wody należy uzupełniać podawaniem 76 . kwiatostan lipy. wirusowych. bezpośrednio po wstaniu z łóżka. I ostatnia ważna sprawa: dobrze byłoby rano lub wieczorem szorować nogi wilgotną szczotką. gotowaną cielęcinę. kurczaka. aż do pachwiny. twaróg. owoce maliny. Zalecam stosowanie diety lekko strawnej. nadto witaminy w większych ilościach. berberysu. W bardzo wysokiej gorączce. ZIOŁA PRZECIWGORĄCZKOWE Do ziół przeciwgorączkowych należą: kwiat bzu czarnego. słonecznika. tawuły. bowiem następuje wyczerpanie organizmu i osłabienie. Wytrzeć się porządnie ostrym ręcznikiem. po czym również należy wejść pod kołdrę. kora wierzby. wydalanie wody i elektrolitów. ile mają lat. Zalecam również spacery po świeżym powietrzu i wycieczki rowerowe. aby zachować kierunek do serca. Zasadą kuracji hartującej jest rozpoczęcie jej późną wiosną czy latem i konsekwentne kontynuowanie przez wszystkie pory roku. wszystkie zabiegi powinien dawkować ostrożnie. wzrasta przemiana materii. stojąc w wannie. Można też początkowo. Doskonale też uodparnia i hartuje organizm czosnek i cebula. jaja na miękko. Witaminy takie występują w sokach ze świeżych warzyw i owoców. pobudza krążenie krwi. obmywać się zimną wodą z octem lub solą. Środki przeciwgorączkowe należy stosować w przypadkach zakażeń bakteryjnych. a w ślad za tym wzrasta zapotrzebowanie organizmu na energię. Doskonałe rezultaty osiąga się także w inny sposób: co trzeci dzień. grożącej porażeniem ośrodków mózgowych i porażeniem mięśnia sercowego. wreszcie kapusta kwaszona z dodatkiem natki pietruszki. wchodzimy na pół minuty do wanny z zimną wodą. do czego przyczynia się zwiększony rozkład białek ustrojowych. dzieci dwa razy dziennie po tyle kropelek. suszonej pokrzywy. cebulki i zmielonej. Zabieg ten systematycznie powtarzamy. Powstałe w ten sposób ciepło rozgrzewa ciało. założyć skarpety i wejść do łóżka. ziele fiołka trójbarwnego. z tkanki tłuszczowej. a także poprawia pracę serca. niekiedy ratują zdrowie choremu. Zapobiegawczo możemy także zażywać propolis: dorośli 25 kropelek dziennie. zimą możemy biegać boso przez 1-2 minuty po świeżym. Jeśli ktoś bardzo źle znosi zimną wodę. Potem rozszerzyć powierzchnię masowania na całe ciało. w półpaścu. przy czym ważne jest. chudą rybę. Jeśli zapotrzebowanie nie zostanie pokryte przez pożywienie . Gdy utrzymuje się gorączka. obniża gorączkę i hamuje rozwój choroby. Następnie ciało spłukać błyskawicznie zimną wodą.

ryb. iż chore są zęby. kwiat krwawnika. mniszka. miażdżycy. Jeśli pacjent ma uczucie. Bóle głowy towarzyszą niedrożności nosa. wit. buraka czerwonego. natomiast opony i naczynia mózgowe mogą być bolesne. niestety. że istnieje zapalenie zatok bocznych nosa lub procesy zwyrodnieniowe w kręgach szyjnych. a przy wstawaniu rano bóle z tyłu głowy. guzików mózgowych lub podrażnienia mózgu przez stan gorączkowy. Bóle czoła. niestrawności. dolegliwości nerek. Pożywienie powinno być podawane w małych ilościach co trzy godziny. bylicy bożego drzewka. W wielu z wymienionych przypadków bólów głowy. W bezsenności i stanach podniecenia nerwowego podawać mieszankę ziołową uspokajającą Nervosan. W zależności od umiejscowienia i czasu trwania bólów głowy można określić różne przyczyny. karku. wywołujące nieraz wymioty i zakłócenia w widzeniu. Promieniowanie bólu z oczu. irytacja itp. drapacza lekarskiego.5 litra dziennie. skuteczniejsze terapie. Po ustąpieniu gorączki wskazane jest podawanie choremu przez kilka dni potraw jarskich z cebulą i czosnkiem. B1 i B2 po 3 mg dwa razy dziennie. powstają krótkotrwałe napady bólowe. które je wywołują. Również bóle głowy. które trwają dłużej niż trzy dni lub powtarzają się często. jajek. jeszcze dotychczas znane. Z powodu zdenerwowania i działania czynników psychicznych. goryczki. Ziemniaki spożywane same. a w szczególności dwóch ostatnich. Ponieważ jednak stosowane stale środki lecznicze nie usuwały dolegliwości. udar słoneczny lub rozpoczynające się zapalenie opon mózgowych.aloes lub Normosan. zaparciom. Należy dbać o regularne wypróżnianie. takich jak gniew. Bóle z tyłu i z przodu czaszki. Ponadto napary z ziół wzmacniających apetyt. owoc anyżu. w żadnym wypadku nie powinny 77 .płynów w ilościach co najmniej 2. W zaparciach podawać ziołowe środki pobudzające perystaltykę jelit . selera. Występujące nagle męczące bóle skroniowe są spowodowane przez stany zapalne obrzękłych arterii skroniowych. bez mięsa. zaczęto opracowywać inne. Zalecam soki z marchwi. ziele majeranku. W przeciwnym wypadku dochodzi do zalegania pokarmu w żołądku i jego psuciu się. co obniża gorączkę. konieczna jest natychmiastowa interwencja lekarza. mijające zwykle po jednej lub dwóch godzinach mogą oznaczać. pietruszki. Należy unikać zdenerwowania i stresów. to przyczynami mogą być choroby infekcyjne. Ogólne „brzęczenie” w czaszce jest zazwyczaj następstwem przeziębienia. grypy lub innych chorób infekcyjnych. cykorii. prawie zawsze występujących jednocześnie u palaczy. babki lancetowatej. Zalecam stosować Pyrosan. PORADY W BÓLACH GŁOWY Wszystkie przyczyny bólów głowy nie są. silne jednostronne bóle głowy są często sygnałami ostrzegawczymi ostrych ataków jaskry. są częstym następstwem nadciśnienia krwi. sałaty i rzodkiewki. co ułatwia trawienie. tysiącznika. że jego czaszka jest wypełniona płynem. Toteż przez długi czas przypisywano przyczyny bólów głowy skurczom naczyń mózgowych. szpinaku. Sam mózg jest w pełni nieczuły na bóle. kolendry. nadużywaniu alkoholu i nadmiernemu paleniu papierosów. liść mięty. zapalenia mózgu. kopru ogrodowego. do których należą: korzeń arcydzięgla.

A przede wszystkim bezwzględnie rzucić palenie papierosów. melisy. rumianku. Terapia sokowa Popijanie soków z dyni. których zastosowanie nie powoduje skutków ubocznych. Od bólów głowy można często uwolnić się. doraźna. ziele dziurawca. Można także pić napary z ziół. zimny kompres na czoło i kark. szałwi lekarskiej. Pije się je rano i wieczorem.jedna szklanka dobrego wina lub piwa. Wystarczy kawałkiem bursztynu potrzeć kark. by poczuć ulgę. radzę wysypiać się. Osobom. rozmarynu. Płuczemy go w ciepłej wodzie w szklanym lub fajansowym naczyniu. 2. zjeść przed snem łyżeczkę miodu lub 1-2 jabłka. które często trapi ból głowy czy migrena. szpinaku lub mieszanego z marchwi. a następnie zalewamy spirytusem w porcji 1:1. którym można nacierać bolące miejsca. Jednorazowo bierze się l lub 2 łyżeczki ziół na l szklankę wrzątku. masaż dużego palca od strony podeszwy oraz 78 . a przy występowaniu tych dolegliwości wieczorem . buraka i ogórka. oczywiście bez cukru. co tu dużo mówić. burakami. marchwi i selera bądź marchwi ze szpinakiem. które w wielu wypadkach mają korzystne działanie w zwykłych bólach głowy. Doradzam również zastosowanie bursztynu: przez pocieranie ciała bursztynem przenikają do organizmu elektrony. Osobom cierpiącym na bóle głowy o. skronie i nasady dłoni w miejscu wyczuwalności pulsu.być lekceważone i wymagają porady lekarza. POMOC W MIGRENIE Na migrenę cierpi wiele kobiet. tymianku. które ratują się jak mogą. mięty pieprzowej. Terapia akupresurowa Nacisk palcem na zewnętrzną stronę dużego palca u nogi. Grzegorz Franciszek Sroka w swym „Poradniku zielarskim” poleca następującą mieszankę ziołową. półkąpiele. Ja jednak nie zalecam stosowania środków przeciwbólowych. Miesza się razem po 100 g kwiatu rumianku i kwiatu lipy oraz po 50 g liścia melisy. które aktywizują procesy życiowe. wreszcie chodzenie boso po rosie. ich działanie jest ograniczone. Bóle łagodzi przyłożenie do czoła chusteczki. przecedzą się i lekko podgrzewa. marchwi łączonej ze szpinakiem. sosny. ziela jemioły i ziela nostrzyku. stosując według starej metody dr. np. zawierającej liście brzozy. a także unikać stresów. nasiadówki w wannie. ogórkami czy sałatą. 1. Zażywane bowiem przez dłuższy czas niszczą wątrobę i. nad brzegiem rzeki czy morza. wzmacnia się organizm. Samoleczenie jest dozwolone jedynie w lekkich przypadkach lub jako pomoc natychmiastowa. natomiast w migrenie wspomagają leczenie środkami farmakologicznymi. ograniczając się do potraw lekko strawnych. Po 20 minutach. liścia mięty pieprzowej. aż powstanie płyn o zapachu żywicy. a nawet ustępują bóle głowy i zmęczenie. jednak nie za długo. Cierpiącym na bóle głowy pomaga nieraz jedna filiżanka kawy. Zaleca się też picie soków ze świeżych warzyw. Bursztyn można również rozpuścić w spirytusie. żurawin. lawendy. nie jadać solidnych kolacji. spożywanie cebuli i czosnku. w miejscu gdzie kończy się palec i powstaje małe wgłębienie. Bursztyn rozpuszcza się powoli i długo. gdy naciągnie. nie mówiąc o alkoholu. zmartwień i przemęczenia. Jestem zwolenniczką terapii naturalnych. kozika lekarskiego. Zaleca się również stosowanie naparów z dziurawca. polewanie zimną wodą kolan i bioder (ale nie zaraz po posiłku). Kneipa kąpiele nóg.

często brak zadowolenia i satysfakcji z pracy. małymi łykami. Terapia magnezowa Zażyć rozpuszczone w wodzie 5 mg magnezu (tabletka lub granulat). to samo dotyczy również niektórych mężczyzn. I tak np. zalanych poprzedniego dnia mlekiem. plus jedna łyżka zarodków 79 . Ciepło powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych. wypita na czczo z łyżką miodu i 34 łyżeczkami octu jabłkowego. rowerek. której pomaga tzw. Przypominam przepis na ocet jabłkowy: obierki z jabłek wrzucamy do dużego słoja i zalewamy osłodzoną wodą (na szklankę wody trzy 1/2 łyżki cukru). Napar przygotowujemy zalewając łyżkę stołową ziół. Zdarza się nawet. apatyczne. tuż przy palcu następnym: masaż skroni z jednoczesnym użyciem spirytusu bursztynowego. postawi nas na nogi. bazylii. a w szczególności na partie wokół kręgosłupa. Szklanka zimnej wody lub wody mineralnej bez gazu. Jeśli ktoś woli. Lepiej nastawić go na nieco wcześniejszą godzinę. filiżanką gorącej wody i odstawiamy na osiem minut do naciągnięcia. Są na to rady i to dość proste. kierując strumień wody na głowę i plecy. Stałe napięcie. zimny prysznic i 5 minut gimnastyki. od strony wewnętrznej. Terapia ciepłem Przyłożyć do bolących skroni butelkę z ciepłą wodę lub puścić na bolące miejsca strumień powietrza z suszarki. JAK PRZECIWDZIAŁAĆ ZMĘCZENIU? Współczesna kobieta narzeka na stałe zmęczenie. 5 kropli olejku lawendowego dać na kostkę cukru i wolno ssać. Mimo wieloletniej praktyki często uczę się od swoich pacjentów.3. można np. lawendy lub napar z majeranku. tyle że trzeba regularnie używać budzika. najlepiej dwa razy dziennie. Ponieważ w aptekach ziołowych są do kupienia olejki z tych ziół. trudności i kłopoty domowe są gorsze w skutkach aniżeli najintensywniejszy wysiłek fizyczny. Jesteśmy senne. 4. Znam też osobę. Terapia ziołowa Popijamy wolno. Po trzech tygodniach ocet przecedzamy przez lejek z kawałkiem waty i możemy go już używać. Bardzo ważne jest przeciwdziałanie zmęczeniu. Może składać się ono z płatków owsianych. przykrywamy gazą. Oczywiście. potem gorąca kąpiel i zjedzenie dwóch jabłek. kilka solidnych głębokich wdechów i wydechów. wielu osobom na bóle migrenowe pomaga filiżanka gorzkiej kawy z dodatkiem 2 dużych łyżek soku cytrynowego. jak i psychicznie. pośpiech. którzy drogą samodzielnych poszukiwań znaleźli najskuteczniejsze dla siebie metody leczenia. kładą na skronie plasterki surowych kartofli i moczą nogi w gorącej wodzie z dodatkiem gorczycy. myśl o najmniejszym wysiłku wprowadza nas w popłoch. 1-2 min. herbatę z melisy. Zmęczona jest zarówno fizycznie. 6. zupełnie rozbudzić. Po wstaniu pobudzająco działa króciutki. Terapia wodna Wziąć gorący prysznic. że już po urlopie wstajemy rano z uczuciem ogromnego znużenia. Inni stosują masaż brzucha. Po przebudzeniu warto trochę poprze-ciągać się w łóżku. Śniadanie powinno być posilne. może założyć ciepłą czapkę. 5. uzupełnione zieleniną.

PORADY NA UMĘCZONE NOGI Tak..napar z mięty i dziurawca lub melisy. zamiast słodkich bułek. stałego przemęczenia kończyny i w następstwie tego zwapnienie i rozszerzenia żylnych naczyń krwionośnych. Pomocne mogą się okazać zioła jako napar do picia i okładów. Gotować 15-20 min. marchewka. kwiat rumianku. Powstają one w wyniku zaniku zastawek żylnych. Leczniczo działa także na nerki. Kawałek sera. Zamiast kawy . Można do niej dodać suszony koperek. Do tego zielona pietruszka. Nie słodzić.zachowawcze. którą można ususzyć wiosną (lub kupić w aptece) i przez cały rok pokruszoną dodawać do potraw. gruszka czy śliwki. Żylaki mogą być zamknięte i otwarte.. Lepiej wypić szklankę melisy czy napar z szyszki chmielu bądź łyknąć pół łyżeczki Nerwogranu i popić go wodą. Na naszych stołach w okresie zimy powinna częściej gościć kapusta kwaszona. Również młodzież na śniadanie powinna zjeść talerz mlecznej zupy z otrębami. koperek. bolące stawy. C. Doskonała jest również jarzębina przesmażona z cukrem. niestety. a nawet chorobę wrzodową dwunastnicy. Do pracy. resztę przepuszczamy przez sokowirówkę. Poza tym radzę jak najwięcej przebywać na świeżym powietrzu. który wtedy nie stanie się problemem. jest niezmiernie bogaty w wit. Na zmęczony organizm doskonale działa pokrzywa. ziele ruty. kwiat i korę kasztanowca. Leczenie . kora wierzby. Można stosować również odwar: kora kasztanowca. Również lubczyk i arcydzięgiel oraz kwiat dzikiego bzu mają właściwości wzmacniające i lecznicze. cebulę drobno pokrojoną. gotować 2-3 min. majerankiem. stajemy na chwilę w otwartym oknie lub na balkonie i głęboko wdychamy powietrze. szczypiorkiem czy pietruszką z listkiem sałaty lub cykorii. kwiat nagietka. powidełka. Łyżeczkę wymieszanych ziół wsypać do szklanki wrzątku. Możemy z niego robić galaretki. zabieramy solidne „zielone” kanapki. nie przenośmy swych frustracji na teren domu i odwrotnie. kłącze perzu. naciągać 20 min. psującym trawienie i nasze samopoczucie. popijać dwa 80 . dżemy. w chorobach płuc i wątroby. Można ją też zjadać na surowo. kwiat jarzębiny. Berberys. A jeśli w zabieganym życiu nie możemy wygospodarować sobie kilku minut.. Napar do picia przygotowuje się biorąc kwiat kupalnika (arniki). następnie obydwoma rękami ściskamy dolną część żeber oraz górą brzucha czyli przeponę i robimy wydech. jajko lub plasterek wędliny. I jeszcze jedno: jeśli w pracy spotka nas jakaś przykrość. Pić 2-3 razy dziennie po jedzeniu. obfite i. Żylaki mogą być również skutkiem wrodzonego upośledzenia ściany i zastawek żył lub pozakrzepowej niedrożności żył głębokich. Sok ten ma wspaniałe właściwości wzmacniające. ziele rdestu ptasiego. często występuje to przy niewydolności serca i złym krążeniu. wreszcie garstka płatków kukurydzianych. ziele krwawnika. A przede wszystkim zapomnieć o kłopocie. zwany cytryną Północy. ziele szanty i jemioły.pszennych i 2-3 łyżki otrąb. C. Do tego pomidor. tak ważną dla zdrowia i samopoczucia. utartą marchew lub seler. Odrzucamy zielone liście. nieżyty żołądka i jelit. Zaleca się noszenie elastycznych pończoch. Najlepiej z razowego chleba posmarowanego masłem i posypanego kminkiem. Ćwiczenie powtarzamy pięć razy. ziele krwawnika. tu będzie mowa o żylakach. odcedzić. którą można dodawać do dżemów (leczy naczynia krwionośne) lub zaparzyć razem z różą czy dziurawcem. niedoceniane źródło wit. jabłko. przecedzić. Codziennie przez miesiąc radzę również pić szklankę soku z surowej kapusty.

usiekanych lub przepuszczonych przez maszynkę. soli i pieprzu.czy to z przepracowania. Zalecenia: poprawić trawienie i stosować prawidłowe zestawy produktów spożywczych. na łące przy ogródkach działkowych lub w najbliższym parku. miesza z olejem i odrobiną soku z cytryny) zawiera witaminy. kora dębowa w równych ilościach. czy po chorobie. uczucie zmęczenia oraz poprawiającego wygląd cery naturalnego leku. chodzić na krótkie spacery z laską. Trzeba tylko wiedzieć. do naciągnięcia. liść babki lancetowatej. I dla nich właśnie przeznaczone są poniższe uwagi. co i kiedy stosować. kłącze tataraku. Z tej ilości uzyska się 1/2 szklanki witaminowego. Kto nie lubi surówki z mniszka. „oczyszczające” nerki i krew. do posiłków wprowadzić surówki z chrzanem lub cebulą. Brać Digestosan lub Gastrogran. kryje się cały arsenał środków wzmacniających. gotować 5 min. na przykład na trawniku. mleczem lub w ludowej gwarze . Zmieszać. poprawiające przemianę materii.razy dziennie 1/3 szklanki po jedzeniu. ZIOŁOWE ŚRODKI NA WZMOCNIENIE Bardzo nieliczni wśród nas cieszą się siłą i zdrowiem. SAŁATKA DLA ZMĘCZONYCH Ludzie szukają skutecznych środków przeciwko objawom wiosennego zmęczenia. młodych. zielonych. która . Okłady: kwiat kasztanowca. Z tych względów właśnie mniszek jest uważany (szczególnie we Francji) za niezwykle cenną roślinę dietetyczną. w Azji. których zioła są w stanie nam dostarczyć. trzy dni. 81 . składniki leczące dolegliwości wątroby. okalającym bloki. Chodzi o roślinę. wsypać 5 łyżeczek do pół litra wody. Odpoczywać w ciągu dnia trzymając nogi wyżej. gromadząc zapas na najbliższe dwa. Z weekendowej wyprawy można ich przywieźć cały bukiet. trzy łyżki gotować w czterech litrach wody i w takim odwarze moczyć codziennie nogi. starannie wypłukanych listków mniszka (jest trochę gorzkawa. substancje krwiotwórcze. zwaną mniszkiem. Namoczyć kompres i przykładać do rany żylakowej dwa razy w ciągu dnia i na noc. Odwar do moczenia nóg. posypując nimi posmarowany masłem razowy chleb. znacznie więcej jest takich. likwidującego brak apetytu. nie zdając sobie sprawy. przy otwartych żylakach nie nosić pończoch elastycznych. ziele drapacza lekarskiego. przyprawia się ją odrobiną czosnku.niewieścią stałością. ani na wyciskanie soku. czy -wreszcie wskutek trudnych warunków życia i pracy. kwiat arniki. w ziołach bowiem i w witaminach. Tego samego odwaru można użyć 2-3 razy. Sałatka ze świeżych. nie stać długo na nogach.. Afryce Północnej. że w wielu przypadkach rosną one tuż pod okiem. kwiat nagietka. przewyższającą swymi wartościami sałatę. w Ameryce. Kto nie ma czasu na przyrządzanie sałatki. Była ona znana już w czasach starożytnych. odstawić na 20 min. którzy uskarżają się na osłabienie .notabene jest jego bliską krewną. wyciśniętego z 1/4 kg listków. a obecnie rośnie wszędzie -w Europie. Kora wierzbowa. może po prostu usiekać parę opłukanych i osuszonych listków. dbać o codzienne wypróżnienia. może przeprowadzić wiosenną kurację z użyciem soku.

pleśniawki. Ich działanie dla organizmu ludzkiego jest ogromnie ważne. łuszczyca. wystarczy raz na dzień mniej niż pół łyżeczki. że miesiączkowanie 82 .. Dalej postawić należy inne „zioła do jedzenia”. gdyż wbrew ogólnemu mniemaniu nie są . ale mało kto wie. maliny. korzeń podróżnika. szczególnie w rekonwalescencji. pieprz prawdziwy i ziołowy. żołądka. świetlika. a ponadto likwiduje taki stan zagłodzenia witaminowego. a wtedy wystarczy dawkę dzienną zmniejszyć. Pobudza ona pracę wątroby. papryka. macierzanki. ale objawami schorzeń ogólnych. owoc dzikiej róży. W miarę jak dziecko staje się młodzieńcem. pośrednich. homoroidy. należy przypomnieć.mielone. działających j odżywczo i wzmacniających należy nasienie kozieradki. mielone z cukrem w proporcji 3 łyżki siemienia + l łyżka cukru.ilość krwinek czerwonych. tzn. Do wzmacniających zaliczamy ponadto: ziele rzepiku. „KOBIECE” ZIOŁA Tzw. kolendra. kwiat stokrotki. anyż. że młodą pokrzywę dobrze jest dawać całemu inwentarzowi żywemu w okresie rozwojowym: kurczętom. których nie parzymy. pęcherzyca czy krwawnice. co oczywiście każde dziecko będzie wolało od tranu. Pokrzywa . jak pękanie warg.jest wszystkich 54. czarnuszka. Co jest w takiej ziołowej kuracji wzmacniającej najważniejsze? To.oczywiście sproszkowana. zwiększa ilość krwinek czerwonych (ważne przy anemii!). ani nie gotujemy. ziołowe środki wzmacniające można zażywać przez długie lata. nieraz utajonych. ale jadamy w niewielkich ilościach.podobnie jak kozieradka . liść czarnej porzeczki. majeranek. Oczywiście . że pośrednie działanie wzmacniające mają wszystkie przyprawy trawienne. gorczyca estragon . to przyprawy tylko smakowe. inaczej u mężczyzn. werbeny. poprawia j działanie soków trawiennych i jest dobrym dostawcą wielu witamin. Doświadczone gospodynie wiejskie wiedzą. krwawnika. Poprawia ono apetyt. ale trawienne. że pokrzywa jest doskonałym środkiem odżywczym również dla ludzi. inaczej występujących u kobiet. takie jak: kminek. trzustki.Zacznijmy od pacjentów najmłodszych. bylicy pospolitej. nazwijmy je. po niektórych antybiotykach. w osłabieniu pochorobowym. a więc skutkuje przy takich objawach. dwa razy dziennie łyżeczkę. Przy pewnych stanach osłabienia pochorobowego. przetacznika. a zatem ze znacznie mniejszym pożytkiem dla organizmu. wrzodzianki. a wzmacniające działanie siemienia jest tylko nieznacznie słabsze. że żadne ujemne skutki uboczne nie wchodzą w rachubę. bratka polnego. szyszki chmielu . kuklika. Do czołowych środków regulujących przemianę materii. których osłabieniu ongiś przeciwdziałał tran (dziś z powodu wzrastającego zatrucia mórz o tran jest coraz trudniej) dajemy siemię lniane. prosiętom itp. tymianku. zwiększa . bluszczyka. a najczęściej przy zaburzeniach przemiany materii zdarza się. choroby kobiece nie są przeważnie chorobami. bukowicy. przedawkowanie jednej tylko kozieradki może się objawić „kozim” zapachem potu. Oprócz tych. Jadać dwa razy dziennie łyżeczkę. które bez tych przypraw przechodzą przez nasz przewód pokarmowy nie strawione. Dzieciom. ułatwiają więc organizmowi ludzkiemu przyswajanie wielu składników pokarmowych.każde z nich można zażywać sproszkowane. istnieją jeszcze środki ziołowe bezpośrednio i wzmacniające. który objawia się cuchnącym potem.

Dobrze działa nalewka spirytusowa ze świeżych liści . że ma charakter prawie krwotoku. samo lub razem z rdestem ostrogorzkim. chininy itp. a także herbatka ekspresowa Urtica fix .u chłopców w okresie mutacji. Wszystkich tych środków nie stosujemy w żadnym wypadku. Jeżeli upławom towarzyszy zwiększone parcie na mocz. jeżeli zachodzi podejrzenie ciąży.l ilość. ziele nawłoci. korzeń wilżyny. kłącze perzu. niekiedy jest tak obfite. mamy sygnał. 83 . liść mącznicy. Bywa też pochodną nadmiernej ilości kwasów w moczu. RADY NA UPŁAWY Jest to dość częsta dolegliwość kobieca spowodowana zakłóceniami w przemianie materii.trwa tydzień lub dłużej. u dziewcząt w okresie pokwitania. Z ziół stosujemy wówczas pokrzywę we wszystkich możliwych formach. Wówczas pijemy zioła moczopędne: liść brzozy. Zaparzamy go w proporcji l łyżka na szklankę wrzątku i pijemy 3 razy dziennie. blednicy itp. częste lub zgoła piekące oddawanie moczu. bzu czarnego.2 ilości. powtarza się częściej niż co cztery tygodnie. krótko zagotować i pić 3 razy dziennie po jedzeniu. pasta Fitolizyna.odmiana kanarkowo-żółta nie ma wartości leczniczej). odcedzić i pić 3 razy dziennie po jedzeniu.pita 3 razy dziennie po łyżeczce. Obecnie jest w aptekach Tinctura Calendulae. Dobrze działają gotowe preparaty. reguluje ona radykalnie pracę jajników. pietruszka i kalafior. że ich przyczyną jest niedostateczna praca nerek. mięty. Tym naparem można też dokonywać irygacji.pita 3 razy dziennie po szklance (zaparzona z 2 torebek). wiosennej. należy zalać szklanką wrzątku. Dobry również jest kwiat białej konieczny. kwiatu jasnoty i kłącza pięciornika. że najczęściej występuje u młodzieży w wieku przejściowym. sok brzozy.) również wówczas stosować nie wolno. braku wapna w organizmie. Łyżkę drobno pociętego ziela. sproszkowany korzeń kobylaku . Oczywiście . Można stosować mieszankę: sproszkowany suchy liść pokrzywy . granulat Urogranu. którą można używać 2 razy dziennie po 50 kropli. Silniejsze działanie lecznicze osiągamy stosując mieszankę z ziela krwawnika. liść borówki-brusznicy. Przy miesiączkowaniu skąpym i bolesnym stosujemy nagietek (suszone kwiaty pomarańczowej odmiany tego kwiatu . przyrządzonej na szpinak. jak: mieszanka Urosan. jadane w postaci surówki. połonicznik.chemicznych środków rozgrzewających (polopiryny. pączki brzozy. to znaczy . Najlepszym środkiem przeciwkrwotocznym jest ziele tasznika. liści rozmarynu. po 2 łyżki takiego proszku w syropie. miodzie lub mleku 2 razy dziennie. Przy łagodniejszych bólach stosujemy kwiat lipy. TRĄDZIK MŁODZIEŃCZY Trądzik pospolity (Acno vulgaris) zwany jest młodzieńczym dlatego. Należy ich szukać w sklepach zielarskich i zaparzać według przepisów na torebkach. majeranku. W naszym pożywieniu powinny się znaleźć seler. krótko zagotować. Białe upławy mogą być objawem blednicy już mocno zaawansowanej. Przepis na odwar z wymienionych ziół jest jeden: łyżkę rozdrobnionego ziela należy zalać szklanką wrzątku. zmieszanego w równych ilościach. lukrecji. skrzyp. poczynając od młodej. rdest ptasi. a bardzo często jest ogromnie bolesne. liść poziomki.

obficie popijając wodą. ni słodzić. Masowe wypadanie włosów (za dopuszczalne uważamy 50 włosów dziennie) jest objawem chorobliwym i na pewno ma swoją poważną przyczynę wewnętrzną.Ropny stan trądzika wytwarza się wokół tzw.jak opiewa napis na niej: „Dla cery tłustej z trądzikiem” (przepis użycia załączony do opakowania) oraz gotowa maseczka ziołowa Degrosan. gotowanych krótko w proporcji łyżka mieszanki na szklankę wody. ziela szałwii. w dalszym jednak rozwoju. a więc skłonność do cukrzycy lub stan podcukrzycowy. zaparcia. kąpiele słoneczne i wodne. Osobom skłonnym do rozwolnień zaleca się drugi zestaw ziół. kory dębowej. słaba praca trzustki. skrzypem. zmieszanych w równych ilościach. którą może być: niedomoga wątroby.krosty poczynają się zmieniać w coraz większe ropne wrzodziki. zła praca nerek. Korzeń łopianu. Odwar przyrządzamy z korzenia dzięgla. miętą. a następnie małą łyżeczkę odwaru rozcieńczyć 1/4 szklanką wody i w tym płynie maczać gazę. korzeń mniszka. Istnieją dwa gotowe środki ziołowe do zwalczania trądzika. któremu sprzyjają: łojotok. Najważniejsze będą jednak zioła do użytku wewnętrznego. jak również . Jak poprzednio należy pić 2-3 szklanki tego odwaru dziennie. nawet po starannym wyleczeniu.to maseczka ziołowa nr 6 . Uzyskany odwar wlewamy do wody kąpielowej. Takich szklanek należy w ciągu dnia wypić 2 do 3 przed jedzeniem. zatrucia 84 . korzeń mydlnicy. kwiatu nagietka i kory wierzbowej zmieszanych w równych ilościach gotować tę mieszankę krótko. podejrzanych krostek należy się zainteresować przyczynami wewnętrznymi. Następnie bardzo ważne jest świeże powietrze. albo: „to przejdzie z wiekiem”. którą przykładamy do twarzy na 1 godzinę i na dłużej. ziele bratka. Dlatego też już z pojawieniem się pierwszych. przed posiłkami. bez należycie urozmaiconego pożywienia (dużo owoców i warzyw). które mieszamy w równych częściach i w łącznej ilości nie więcej niż 20 dag gotujemy w 2 . którą najlepiej zemleć i zażywać mniej niż pół łyżeczki takiego proszku. korzenia łopianu. PIELĘGNACJA WŁOSÓW Wypadanie włosów może mieć różne podłoże. brak słońca i powietrza. zostawiają po sobie ślady w postaci mniejszych i większych dziur w skórze. czyli czopu łojowego w podskórnych przewodach łojowych. W celu szybkiego usunięcia trądziku można również robić kompresy z odwar . Pierwszy . dobrze jest zastosować oba jednocześnie. Bo jednak ślady pozostają na długie lata. tarczycy). ziela piołunu.3 litrach wody przez 15 minut. ziela dziurawca. odmierzyć l łyżkę stołową mieszanki na szklankę wody i gotować krótko. bez ziół „do wewnątrz”. zaskórnika. złe wydzielanie żółci. igliwiem sosny lub świerku. zaburzenia w wydzielaniu gruczołów dokrewnych (np. Jeśli to możliwe (wanna) to te wodne należy wzbogacić ziołami: tymiankiem.picie odwarów ziołowych. kwiatu rumianku. rumiankiem. które. W lżejszych formach trądzik uzewnętrznia się zwykłymi krostami. liścia poziomki. korzeniem tataraku. że nie da nam dobrych wyników stosowanie wyłącznie zabiegów zewnętrznych. ziele macierzanki należy zmieszać w równych ilościach. Podkreślić trzeba. a nie tłumaczyć sprawy naiwnie: „to jest ostra krew”. zaburzenia w czynnościach przewodu pokarmowego czy wreszcie jednostronne odżywianie . zła przemiana materii. Codziennie pić przez 2 miesiące łyżkę drożdży zagotowanych w 1/2 szklanki wrzącej wody. złe trawienie i zła przemiana materii.

korzenie i korę gotujemy krótko. które ulegają wessaniu przez skórę. która zawiera: korzeń mydlnicy. wrzosu. a po dwóch tygodniach otrzymujemy doskonały środek do pielęgnacji włosów. Powstrzymują również wypadanie włosów: kwiat rumianku. kłącze tataraku i korzeń łopianu. a rano zmywamy włosy najpierw mydłem. który przyciemnia włosy. ziele skrzypu. liść pokrzywy i szyszki chmielu. nieco ściągające i odżywczo na skórę. rozczesując włosy rano . brak witamin w wyżywieniu. wkładamy czepek kąpielowy. W przypadku łupieżu. nostrzyka. a sok uzyskany w ten sposób zalać spirytusem w tej samej ilości. jak i inne tłuszcze roślinne powinniśmy.jeśli mamy zamiar myć głowę wieczorem. Następnie jeszcze raz spłukujemy naparem lub odwarem jednego z wymienionych ziół. zależnie od tego. przyciemnienie itp. wrzosu. Co więcej. korzeń łopianu. kłącze tataraku. PP i B6 oraz 10 ampułek Biostyminy.skutek może być nadspodziewanie dodatni. liść orzecha włoskiego. więc gdy powodem wypadania jest awitaminoza . które działają nieco rozjaśniające i liść orzecha. Do flakonu Seborenu i Seboradinu należy dodać po pięć ampułek wit. Będą to: liść lub całe ziele pokrzywy. chrzan. Zapewnia to włosom połysk. Nalewką taką smarujemy tylko skórę głowy. ziele skrzypu. Całość odstawić w ciemne miejsce. jedwabistość i miękkość. nieco częściej jadać. Poza tym dobrze robi zabieg następujący: świeże ziele nasturcji ogrodowej pół na pół ze świeżą również pokrzywą przekręcić przez sokowirówkę. po czym włosy spłukujemy aż do zniknięcia ich chrzanowego zapachu. zaburzenia pracy tarczycy. Ziele skrzypu osusza skórę głowy. działa przy tym dezynfekujące. Zioła parzymy w proporcji dwie łyżki na szklankę wrzątku. korę wierzby i kwiat rumianku. ziele nasturcji ogrodowej. Mocniejsze działanie ściągające uzyskujemy za pomocą odwaru z kory dębowej. które internista może i powinien ustalić. którym smarujemy na noc skórę głowy.i stany pozatruciowe. nawet nie zagrożonych masowym wypadaniem. co chcemy osiągnąć: odtłuszczenie. gruczołów płciowych. odtłuszcza i nadaje włosom śliską jedwabistą puszystość. Niemniej jednak jednocześnie i niezależnie od troski o sprawy wewnętrzne możemy zastosować ziołowe środki zewnętrzne do ratowania i do zwykłej pielęgnacji włosów. Do włosów jasnych stosuje się: korzeń mydlnicy. kłącze tataraku. mamy wówczas wskazówkę. łojotoku i wypadania włosów stosuje się odwar z korzenia łopianu i kłącza tataraku. korzeń tataraku. E i F. korę wierzby. kora dębowa i inne. którym płucze się włosy po każdym myciu. ale niekiedy ogromnie skutecznym środkiem kosmetycznym jest olej lniany. bodaj w małych ilościach. W celu radykalnego zatrzymania wypadania włosów możemy również zrobić przed umyciem głowy kilkuminutowy okład ze świeżo utartego chrzanu. szyszki chmielu. nostrzyka. 85 . jeśli zamierzamy myć głowę rano. Pokrzywa osusza skórę głowy. kwiat rumianku. ziele skrzypu. Olej lniany (nierafinowany jest lepszy) zawiera witaminy A. lub soku czarnej rzodkwi. ziele skrzypu dłużej niż pół godziny pod przykryciem w tej samej proporcji. Bardzo kłopotliwym. lub wieczorem. przebyte choroby (grypa. Doskonale działa nacieranie głowy codziennie na noc watką zamoczoną w preparacie Seboren lub Seboradin. rozjaśnienie. a więc powstrzymuje wypadanie. tyfus). leczenie lekami cytostatycznymi. zaburzenia czynności wydzielniczych skóry głowy. a później tym czy innym naparem ziołowym. Do płukania włosów można również stosować mieszankę ziołową Kapilosan do włosów ciemnych. naświetlanie promieniami rentgena oraz wiele innych mniej uchwytnych przyczyn. że taki właśnie olej.

jak np.wskazują. I dlatego. Leczenie zachowawcze polega również na stosowaniu nasiadówek w zimnej wodzie lub ciepłych kompresów z rozgotowanej na miazgę cebuli. co działa uspokajająco. winorośl. czosnek. Przez następne 14 dni można stosować obmywanie ud i półkąpiele. musimy przede wszystkim wyleczyć tę przypadłość. natomiast rano obmywanie górnej części ciała. Doraźnie można stosować sok wyciśnięty z gotowanej cebuli z dodatkiem 2 kropli oleju.gdyż inaczej wszystkie zabiegi będą skutkować tylko doraźnie. zmieniając co kilka godzin. popijając zimnym płynem. Do tego można dodać sok z czosnku. by nie przysychał. W przypadku ostrego nasilenia zapalenia żylaków używa się zewnętrznie ziół do nasiadówek i kompresów lub wewnętrznie w postaci wyciągów kasztanowca. dziewanna drobnokwiatowa. aplikując jako czopek do odbytnicy na noc. Na użytek wewnętrzny zaleca się popijanie naparów: parzymy korzeń arcydzięgla plus piołun. W wyniku rozszerzenia żył splotu odbytniczego tworzą się w nim niebieskawe guzy. borówka czarna. Cierpią na nią kobiety i mężczyźni.Należy jednak przede wszystkim pamiętać o jednoczesnym działaniu na przyczyny wypadania czy przetłuszczania się włosów itp. skrzyp polny lub bez czarny razem z jagodami jałowca (przy zdrowych nerkach) plus babka lancetowata wąskolistna. Na hemoroidy krwawnicze do nasiadówek można stosować wywar z kory dębowej (100 g na l litr wody) gotowany 15 minut. rzeżuchy i rzepy (55 g). które łatwo krwawią . zawierających dużo błonnika.in. cebula. . nasączamy nim tampon waty. ludzie młodzi i starzy. Gdy natomiast umiejscowione są na zewnątrz. którą mielimy na proszek i przyjmujemy dwa razy dziennie. nadmiaru kawy i ostrych przypraw trawiennych. Możemy zażywać również propolis dwa razy dziennie po 15 kropli. Do nasiadówek z zimnej wody można dodać otręby oraz drożdże. We Francji do leczenia hemoroidów stosuje się takie zioła. skrzyp polny. Analizy . okład robimy od zewnątrz. kruszyna pospolita. W tym celu należy m. Przy pojawieniu się takich objawów należy niezwłocznie zasięgnąć porady lekarza. W ciężkich przypadkach hemoroidów należy stosować codziennie przez 14 dni przez 6-12 s nasiadówki z zimnej wody oraz na przemian polewanie nią ud i kolan. Dobrze działa także gotowa mieszanka ziołowa Rektosan. odpowiednich czopków. JAK ZWALCZAĆ HEMOROIDY? Jest to choroba spotykana obecnie bardzo często. szpinaku (170 g). jeżeli krwawnice są położone wewnątrz. jak i zewnątrz odbytnicy.fizjologiczna i metaboliczna . Warto jednak wiedzieć coś więcej o tej dolegliwości. Zaleca się unikanie alkoholu. a wymienione tu objawy chorobowe będą nawracać. kora dębu. wreszcie zażywaniu leków przeciw zaparciom. cyprys. Ponadto warto stosować świeże soki z marchwi (280 g) i szpinaku (170 g) oraz marchwi (225 g). że przyczyną hemoroidów są długotrwałe zaparcia. również z ugotowanej cebuli (można go przytrzymać opaską higieniczną). 86 . Popijać kompot z suszonych śliwek i czarnych porzeczek. stosować właściwe zestawy produktów spożywczych z przewagą surówek jarzynowych. czy siemię lniane zmielone z cukrem (l łyżka cukru plus 3 łyżki siemienia) zażywane 2-3 razy dziennie po jednej łyżeczce. mniszek lekarski. mniej niż pół łyżeczki. aby się ich pozbyć. pokrzywę i podbiał.zarówno wewnątrz.

nie powinna natomiast być napojem pitym wówczas. Sprawność umysłu maleje. lecz także drobne końcowe. oddech oraz ruchy ciała osobie śpiącej. Wprawdzie i alkohol. PRZECZYTAJ ZANIM ZAPALISZ W liściach i korzeniach tytoniu występuje nikotyna. powinny pić kawę przed podejmowaniem pracy. 87 .czas. Wypalanie 20 papierosów dziennie obciąża serce tak. na które działa ona korzystnie. że kawa powoduje bezsenność. Następnego dnia albo budzimy się z ogromnym trudem. nie znaczy to jednak. który pozostaje na prawdziwy. Faza głębokiego snu jest krótsza. Kiedy więc najlepiej jest pić kawę? Osoby. z jaką żołądek i przewód pokarmowy wchłaniają kofeinę jest w przypadku tych dwóch używek różna. Zmiany zachodzące pod jej wpływem dają się obserwować w pierwszych trzech godzinach. głęboki sen znacznie się ogranicza. Potem nieuchronnie przychodzi faza osłabienia. której zawartość w zależności od gatunku waha się od 0. jeśli oceniają ją jako wyczerpującą pod względem fizycznym i psychicznym. że osoby o niskim ciśnieniu. Czy to jest celowe i słuszne? Kawa wypita dla otrzeźwienia działa przejściowo i krótko.co jest najistotniejsze . W przypadku alkoholu ta pobudzająca faza jest bardzo krótka. że przy przeciąganiu się „alkoholowego wieczoru” narasta uczucie zmęczenia. Filiżanka aromatycznego napoju odsuwa wówczas moment zmęczenia. albo czujemy się „nieswojo”. że kawa neutralizuje jego działanie. puls. dopiero po wypiciu małej kawy. Wiele osób pije kawę. na pewno jednak zakłóca w poważnym stopniu prawidłowy sen. który w małych dawkach jest pobudzający. potem osłabiają jego sprawność. Jeśli w dodatku zdarzy się. Gdy drażniąca substancja dymu dostanie się wraz z oddechem do delikatnie rozgałęzionych dróg oddechowych. ALKOHOLU l ŚNIE Nie można powiedzieć jednoznacznie. fazy lekkiego snu oraz czuwania . że po wypiciu kawy intensywnej śnimy . Szybkość jednak. w większych zaś porażający. i kofeina mają wpływ na te same ośrodki mózgowe. ruchy stają się niezręczne. Można to stwierdzić. 8-godzinna jazda rowerem pod lekki wiatr.5% do 8%. utajony stres. które odczuwają wyraźne zakłócenia snu. Nikotyna rujnuje nie tylko bardzo ważne dla życia naczynia wieńcowe. wyrównującej ciśnienie do normalnego poziomu. benzopiren wpędza palacza w niebezpieczny. Tak więc kawa może być naszą towarzyszką przy pracy . Dopiero dodanie do kawy cukru i śmietanki zwalnia proces przechodzenia kofeiny do krwiobiegu. aby zlikwidować lub przynajmniej osłabić skutki działania alkoholu. Wiemy przecież. Obydwie używki najpierw pobudzają mózg. przy herbacie wolniejsza. Interesujące jest przy tym. gdy organizm znajduje się już w stadium wyczerpania i wymaga snu czy odpoczynku. które pobudza i ożywia i . zasypiają bez trudności. jak np. Czy mocna herbata działa w podobny sposób? W istocie -tak. napięcie mięśni. rejestrując na przykład ruchy gałek ocznych.dłuższe. powolniejsze. niż przy śnie prawidłowym. Wypita w tym stadium kawa tylko na krótko poprawia sprawność myślenia i mięśni. Podczas ogrzewania przy paleniu papierosów znaczna jej część uchodzi z dymem w postaci benzopirenu. która na godzinę przed położeniem się wypiła dużą filiżankę kawy.O KAWIE.którym lekarz nie zakazał stosowania tej używki. Serce zmuszone jest do wzmożonej aktywności.

Statystyka wykazuje. Często już po kilku dniach czy tygodniach rezygnuje z tej walki. Bardziej lub mniej ostre zarządzenie dotyczące papierosów łagodzi nieco zagadnienie. w celu uspokojenia zażywać Nervosan 3 razy dziennie po l łyżeczce po jedzeniu. Pojawia się chromanie przestankowe i palacz kuleje. 88 . krótkiego oddechu. Ujawnia się nowotwór trudny do wyleczenia. Działa podobnie jak nikotyna. Uciska się go palcem środkowym kilka razy dziennie przez 2-3 minuty w kierunku krtani. jamy ustnej.Badania wykazały. Pacjent stosując leczenie według wskazań lekarza powinien porzucić palenie najpóźniej piątego dnia. Może także dla ułatwienia kuracji odwykowej żuć powoli i łykać po 6 owoców jałowca dziennie lub żuć i łykać suszone kłącze tataraku. który jest środkiem odwykowym dla palaczy papierosów. Męczący kaszel palacza w rannych godzinach jest najczęściej początkową fazą późniejszego bronchitu. że tętnice człowieka 35-letniego. które zaznaczone są na rysunkach. co poprawia również trawienie. Lek w postaci tabletki zawierającej cytyzynę nazywa się „Tabex” (produkcji bułgarskiej). uszkadza drobne naczynia tętnicze w nerkach (zatykając je). Każdy palacz. od rozmiarów i czasu trwania nałogu dochodzi po latach do złośliwych zmian w komórkach różnych narządów organizmu. przełyku. W zależności od kondycji palącego. a nawet może być konieczność amputacji nogi. hipnoza Złotokap zwyczajny Cytisus labumum zawiera alkaloid zwany cytyzyną. Przeciwwskazaniem do stosowania „Tabexu” jest miażdżyca tętnic i podwyższone ciśnienie tętnicze krwi. Z powodu uszkodzenia wątroby pojawiają się uczulenia. składnik dymu papierosowego. który przynajmniej jeden raz próbował odzwyczaić się od palenia papierosów. Jeśli jednak istnieje wewnętrzne pragnienie zerwania z tym nałogiem. rozedmy płuc i zwiększonej podatności na zakażenia infekcyjne. który wypalał dziennie 20 papierosów. Benzopiren. Pojawia się anemia i bóle głowy. Wcześniej występują też u palaczy zaburzenia krążenia. Punkt pierwszy znajduje się na początku mostka. są stwardniałe i kruche jak naczynia krwionośne niepalącego starszego od niego o 15 lat. Ten ważny punkt uspokojenia uciska się obustronnie kilka razy dziennie ruchem okrężnym w lewo. Można go odnaleźć w wyraźnym w tym miejscu zagłębieniu. Gorzej odnawia się krew w szpiku kostnym. Wysokie opodatkowanie wytwórców i konsumentów papierosów okazało się jako wyjście z tej sytuacji tylko ślepą uliczką. przez 2-3 minuty. Podanie tabletek zmniejsza głód nikotynowy i ułatwia odzwyczajenie się od palenia tytoniu. krtani i wątroby. Punkt trzeci leży nieopodal stawu kolanowego. w małym zagłębieniu kostnym. ataki serca. jak trudne jest zerwanie z nałogiem palenia. Punkt drugi znajduje się na szerokość palca za płatkiem ucha. to może w tym pomóc: Fitoterapia. w kończynach nóg i rąk. Można także. refleksoterapia. Niebezpieczeństwo nowotworu płuc jest u palacza 15-krotnie większe niż u niepalącego. zawały i inne przykre skutki niedostatecznego ukrwienia. lecz go nie rozwiązuje. Refleksoterapia polega na stosowaniu mikromasażu w określonych miejscach na ciele. że palenie papierosów niezaprzeczalnie może wywołać raka płuc. Zniszczenie ścianek pęcherzyków płucnych prowadzi w efekcie do upośledzenia funkcji płuc. Poraża węzły układu współczulnego i wykazuje działanie wymiotne. doskonale orientuje się. kładąc dłoń z lekko rozstawionymi palcami na kolano.

którzy mają zdrowy przewód pokarmowy. W celu całkowitego odzwyczajenia się od nałogu palenia papierosów. Jako lekarz z wieloletnią praktyką dużą uwagę każę przywiązywać do regularnego codziennego wypróżniania. Czasem trzeba dodatkowo pić rano. która jest przesyłana przez pośrednictwo wątroby z przewodu pokarmowego wraz z przyswojonym już pokarmem. którzy systematycznie uprawiali sporty i mieli mniej trosk w życiu. poprawi błonę śluzową dziąseł. trąbek słuchowych.ułatwi wyleczenie nosogardzieli. którzy są z natury genetycznie mocni. dla jasności obrazu. ujmę w punktach. Jako pierwsze uciska prawe przedramię. bezsenność. około 50-krot-ne unoszenie się na palcach i bezwładne opuszczanie na pięty przy wyprostowanym kręgosłupie.l łyżka 2 razy dziennie po 20 minut . Dobra jest gimnastyka wibracyjna. kilka przysiadów i skłonów do przodu. Oddychanie wraz z ruchem przepony powiększa w klatce piersiowej miejsce dla serca.Uciska się go obustronnie. co umożliwi korzystanie z pokarmów surowych aż do późnego wieku. Trzeba uczyć się prawidłowego oddychania . krtani. Zawsze zaczynamy jednak od usprawnienia drożności nosa i wyleczenia przewlekłych stanów zapalnych zatok bocznych nosa.tego poprzez ruch przepony. w kierunku pięty przez 2-3 minuty. 89 . np. Wspomniane już prawidłowe oddychanie powiększa pojemność oddechową płuc. Na przykład ssanie oleju słonecznikowego . 3. Bardzo ważne jest uporządkowanie uzębienia i dbanie o usprawnienie żucia. Ataki kaszlu. 1. a więc utlenianie w płucach krwi. a nawet może leczyć paradentozę. kręgosłup i nogi bez żylaków. znacznie poprawi naszą sprawność np. Punkt czwarty znajduje się na dwie szerokości palca przed stawem dłoni. po przebudzeniu szklankę zimnej wody z miodem i octem jabłkowym + 2 tabletki „Boldoloiny” lub 30 kropli „Solarenu”. 4. którzy mają czasem wiele dolegliwości? Swoje uwagi. Ale jak mają uzyskać zdrowie ci genetycznie słabsi. Można też pomasować brzuch według wskazań masażu Shiatsu. Poza głębokimi oddechami wraz z ruchem przepony. do tyłu i na boki (jeśli mamy sprawne kolana i kręgosłup). potem lewe. należy zalecane zabiegi stosować przez dłuższy czas przy jednoczesnym radykalnym przerwaniu palenia papierosów. spokojnie bez pośpiechu za pomocą palca środkowego. W przypadku kłopotów mogą nam pomóc 4 łyżki otrąb pszennych + 2 łyżeczki siemienia lnianego + 2 łyżki płatków owsianych lub kukurydzianych zalanych wrzącym mlekiem lub wodą + natka pietruszki + odrobina mielonego kminku z majerankiem. Ćwiczenie to wykonywane 2 razy dziennie pomaga zachować sprawny umysł. uczucie niepokoju miną dzięki delikatnemu wibrowaniu tego wrażliwego na uciski punktu w kierunku palców kilka razy dziennie przez 2-3 minuty. 2. aż do definitywnego zaniku chęci palenia. a więc zmniejsza dolegliwości wieńcowe. BĄDŹ ZDRÓW DO PÓŹNEJ STAROŚCI! Zdrowie łatwiej osiągnąć tym ludziom.

Masowanie stóp powoduje przekrwienie i lepsze utlenianie krwi we wszystkich narządach wewnętrznych. Zalecam codzienne polewanie zimną wodą całych nóg lub całego ciała (po „zaprzyjaźnieniu” się z zimną wodą) l do 1.5. Taki masaż zapobiega też skłonnościom do infekcji. jazda rowerem.wypoczynek na łonie przyrody. np. 8. Bardzo korzystne dla zdrowia są wszelkie wycieczki piesze. ale odchodzą na szczęście trójkami”. zwłaszcza w kończynach dolnych. Przeciwdziała też obrzękom i zastojom płynów w tkankach. według znanego powiedzenia: „nieszczęścia przychodzą parami. 7. źle przyswajającym produkty spożywcze. ułatwia także szybsze odtrucie i wydalenie toksyn poprzez nerki. wątroby. płuca i skórę. Oczywiście. cynku. propolisu. nerek. do jego wydolności krążenia. w różny sposób powinniśmy doradzać. Ludziom osłabionym. Mieszamy 10 dag pyłku ze szklanką miodu i ssiemy 3-4 łyżeczki. niezamartwianie się na zapas sprawami. przebywanie i praca na działce. Słowem . . jak dana osoba ma sobie uzupełnić niedobory mikroelementów: np. jak ogólną sprawność fizyczną. co poprawia zarówno umysł. przeciwdziała zakażeniom wirusowym. krzemu. na które nie mamy wpływu. Szczególnie w starszym wieku korzystne jest obcowanie z dziećmi lub osobami pogodnego usposobienia. a później szczotkowanie całego ciała od obwodu do serca (co pobudza krążenie obwodowe.5 minuty. znajdujące się na podeszwach stóp . Stosowanie produktów pszczelich. Bardzo korzystne jest popijanie 2 razy dziennie octu jabłkowego . Należy używać powszechnie występujących przypraw. grzbiety oraz boki stóp masujemy ręcznie. Ważne jest pozytywne myślenie.natomiast palce. wieku. wydolności przewodu pokarmowego.kilka łyżeczek w szklance przegotowanej wody z dodatkiem miodu. trybu życia i zajęć.najlepiej w sposób naturalny. podwyższa ciśnienie i powoduje napływ energii). Żywienie powinno być dopasowane do każdego człowieka. Zresztą. 9. Podobnie działa zjedzenie na noc 2-3 ząbków czosnku. (Można wtedy poprosić o pomoc drugą osobę). Wieczorem nieocenione korzyści zdrowotne daje stosowanie akupresury stóp: najpierw na wałku drewnianym masujemy strefy refleksyjne. magnezu. zalecam używanie zmielonego pszczelego pyłku kwiatowego. siarki i witamin . podobnie działa mleczko pszczele. 6.

PRZYPRAWIAĆ CZY NIE PRZYPRAWIAĆ .

Dzięki przyprawom jedzenie staje się mniej monotonne. lecząc go. a przyprawy to ułatwiają. co niekiedy wywołuje sam zapach i widok przypraw.PRZYPRAWY Przyprawami nazywamy potocznie dodatki aromatyczne polepszające smak i zapach produktów spożywczych. Ślina nie trawi tłuszczów. Przyprawy zawierają ponadto węglowodory pachnące związane z substancjami organicznymi zawierającymi siarkę i potas promieniujące. że pokarm staje się smaczny oraz witaminy. nie tylko błędny. a przecież od wieków na całym świecie pieprz jest dostępny bez recept nawet dla dzieci. ale dla żołądka ludzkiego wprost zabójczy. Gdyby pieprz był choćby w najmniejszym stopniu szkodliwy. Arabowie stosują przyprawy chroniące przed pragnieniem na gorącej pustyni. Przy tej okazji warto odnieść się do poglądu o rzekomej szkodliwości „ostrych przypraw”. wątrobę i błonę śluzową przewodu pokarmowego. Przyprawy (korzenie. Nie dostarczają też ustrojowi substancji budulcowych np. gdyby nie był przyprawą zdrową . W naszym klimacie stosuje się ponad 50 przypraw. 93 . Ułatwiają trawienie. a zarazem odtruwają organizm. nasiona lub inne części roślin) mają oprócz smakowych. Wzmaga się wydzielanie soków trawiennych. pobudzając wydzielanie żółci z wątroby. które sprawiają. Nauka o środkach spożywczych zalicza je do używek. Węgrzy i Bułgarzy byliby nękani przez jakąś „chorobę paprykową” a tylko Anglicy ze swoją mdłą i naprawdę niesmaczną kuchnią byliby wolni od takiej choroby i gastrycznie zdrowi.Turcy wymieraliby na jakąś narodową „chorobę pieprzową”. W przyprawach występują głównie olejki eteryczne. Wymieniam je niżej w porządku alfabetycznym z podaniem właściwości leczniczych. że staje się nieistotna. przyprawa naprawdę ostra. Ale należy je stosować z umiarem. a zarazem pobudzane są funkcje trawienne przewodu pokarmowego. do tworzenia krwi czy będących źródłem ciepła. również właściwości trawienno-lecznicze. mikroelementy i substancje o właściwościach pobudzających ośrodkowy układ nerwowy. Nie zawierają one składników odżywczych bądź ich ilość jest tak znikoma. był szkodliwy. wówczas w którymś państwie zostałyby wprowadzone ograniczenia w sprzedaży tej „trucizny”. pieprz. Pogląd ten jest bowiem nie tylko przestarzały. ich kuchnia bowiem jest wybitnie pieprzna. W Egipcie wyryto takie zalecenia już około 4500 lat przed naszą erą na piramidzie w Gizie. Hebrajczycy sypali pieprz naturalny na fasolę i groszek. Czosnek miał strzec budowniczych piramid przed chorobami. kora. W historii bardzo starej cywilizacji spotykamy zalecenia dotyczące stosowania przypraw trawienno-leczniczych. by ułatwić ich trawienie. Gdyby np. co się absolutnie nie pokrywa z rzeczywistością. gdyż przedawkowane mogą drażnić nerki.

Borówka brusznica. Nie należy przedawkować. B2 0. Sos Cumberland do drobiu pieczonego lub duszonego robi się w sposób następujący: zwykłą zasmażkę białą rozprowadza się sokiem z borówek przetartych surowych lub smażonych.24. czy to jednorazowego. lecz zielone pochewki liściowe.0. zdrowym czy chorym żołądku. Są to ciała chemiczne o charakterze katalizatorów. działa rozkurczowo. rozmarynu. Może nam się zdarzyć. Berberys.0. rzadziej ciast czy keksów. ale wprost nieodzowne. Smażone w cukrze na suchą konfiturę jako tzw. a potraw doprawionych pieprzem nawet pochłonie on więcej i strawi je łatwiej. jałowcem czy kolendra. mazurków. pieprzu prawdziwego. Konfitury z berberysu miały we wszystkich starych książkach kucharskich bardzo poczesne miejsce. estragonu.4 g. cząbru. znosi nadmierną fermentację i wzdęcia. Musimy sobie uświadomić. że przyprawy są dla naszego układu trawiennego nie tylko korzystne. gorczycy białej. które spełniają jakieś wyraźne funkcje trawienne przy wielu ciężej strawnych artykułach spożywczych.13 mg. a w dalszej drodze potrawa nie będzie przyczyną wzdęć. To znakomity dodatek do ciast. C . co nam później „rozsadzi”. likierów „na apetyt” oraz do cukierków. Wszystkie przyprawy trawienne są przyjmowane przez żołądek bez sensacji. spotykane również w czarnych jagodach. mają wybitne działanie trawienne.w żadnej z klinik badawczych nie zanotowano przypadku zatrucia pieprzem. To całkowicie zaniechana przyprawa trawienna. Wystarczy wówczas „zażyć” pół łyżeczki jednej z następujących przypraw: kminku. boleści. z surówkami i wieloma innymi potrawami. To wszystko bardzo łatwo sprawdzić na własnym. B7 . moczopędnie.22 mg. Ale nie korzeń. Bazylia. kopru. wykrztuśne i wzmacniające. Jest poza tym dobrym środkiem odżywczym. majerankiem. że zjemy coś. Działa przeciwskurczowo. pieprzu ziołowego. pieprzem. Zachowanie się potraw dobrze przyprawionych w naszym żołądku najlepiej zaświadczy. które dzieciom nie odbierają ochoty do jedzenia. witaminy B1 . mlekopędnie. które należą do ciężko strawnych. wiatrów. kolendry. „anżeliki” używane do dekoracji tortów. pobudza serce i nerwy. a mianowicie wegetatywny.23 mg. 94 . Na co dzień wystarczy dodawać kilka ziaren do mleka i zup mlecznych. dalej natomiast przewód trawienny uzbrojony w inny układ nerwowy. który jest stosowany w lecznictwie. Ściśle: owoc berberysu. Wystarczy zjeść porcję kapusty bez przyprawy i porcję z kminkiem. rozwolnienia czy zaparcia.0. że tę „ostrość” pieprzu (i papryki również) odczuwamy tylko w ustach (po przełyk). pieprzu wcale nie odczuwa. majeranku. szałwii. B6 . przede wszystkim witaminy C. bulionów. czy wskutek stałego nadużywania tej przyprawy.1170 mg oraz antocyjany. mlekopędnie i trawiennie. wykrztuśnie. Wzmacnia i pobudza czynności żołądka. aby nie popsuć smaku. Anyż. ciastek. Podobnie z grochem czy grochówką. aby te sensacje ustąpiły. tymianku.11 mg. odbiera wszystko inaczej i np. Arcydzięgiel. ale wskazane jest. choć oprócz trawiennego ma jeszcze działanie żółciopędne i jest dobrym dostawcą witamin. by nie dodawać wówczas innych przypraw. Zawiera: prowitaminy A . Stosuje się do zup rybnych. rosołków. burakach ćwikłowych i niebieskiej kapuście.Co więcej .

odpowiednio dokwaszając cytryną lub dosładzając cukrem .23 mg.0.55 mg.28 mg.1. ale w kilkuminutowych okładach jest najlepszym zabiegiem przeciwreumatycznym.2 mg. kminku i anyżu stanowi najlepszy środek przy wszystkich kłopotach laktacyjnych u matek karmiących.340. Cebula.58 mg. A .0.0. w okładach drażni skórę aż do bąbli.1. również koniecznym dodatkiem do surówek. Cząber. żadnych ubocznych skutków ujemnych obawiać się nie trzeba. Czarny bez.20 mg. moczopędnie i przeciwskurczowo.0. na wrzody.4 g.0.1 mg i C . B6 . odżywczo i rozpędza złogi reumatyczne. Ugotowana traci swoje działanie drażniące (od którego np.4 mg. Obniża ciśnienie krwi. Komu trawienie cebuli nastręcza trudności. działa ściągające i moczopędnie. Pobudza czynności żołądka i działa przeciwbólowo. Czarnuszka.0. rokitnik. choć są środkiem leczniczym o bardzo poważnym działaniu przeciwbiegunkowym i przeciwrobaczym. Zawiera prowit. PP .10. B5 . nieco rozwalniająco. B7 . a z ziół leczniczych liść barwnika i ziele jemioły. hemoroidy itp. B2 . Do tej grupy należą jedynie: czosnek.0 mg.64. nadzienia do pierożków. PP . sprawy ropne lub zapalne. B1 . jest przyprawą trawienną wybitnie niedocenianą. B2 0. żurawiny. Stosowany gdzieniegdzie w dawnym zaborze pruskim.6 mg. działa mlekopędnie. Jest dostawcą następujących witamin: prowit. A .0. pobudza czynności żołądka.38 mg. że jagody można bez obawy podawać w chorobie nawet dzieciom. B7 . a poza tym nigdzie w Polsce. nieco słabiej działają jako środek bakteriobójczy i przeciwgorączkowy.55 mg.74 mg. powinien do niej dodawać kminek.12 mg i C . Cytryna. pobudza czynności żołądka. oczy łzawią) i stosuje się ją w okładach . Chrzan. Owoc czarnego bzu zawiera: wit.0.3 mg i C . B7 .0.0.84 mg i C . B1 .60 mg.0 mg.1. Jada się je w formie deseru. B1 . Wraz z nasieniem kopru.12.33 mg. moczopędnie i przeciwreumatycznie. a nie wysmażany. pieprz prawdziwy lub ziołowy i raczej leczyć żołądek i wątrobę niż odstawiać cebulę. cebula. B2 .0. Chrzanu nigdy nie należy gotować. PP . B2 .126.1. Działa trawiennie. B6 . PP .0. oczywiście tuż przed podaniem na stół. Surowy sok nastawiany.0.73 mg. Czarne jagody.10 mg. Skórka cytrynowa (żółta i biała „podszewka”) należy do nielicznej grupy środków obniżających ciśnienie krwi w sposób leczniczy. Zawiera: prowitaminy A . a nie wyłącznie objawowy.30 mg. można zawsze dolać do każdego sosu mięsnego. Surowa jest znakomitym środkiem dezynfekcyjnym wewnętrznym. działa wykrztuśnie. Skórkę cytrynową można polecić nawet organizmom zniszczonym.26 mg. wit.41 mg. jest nieodzownym środkiem trawiennym przy wszystkich ciężej strawnych rodzajach mięs (zawsze z pieprzem!). Stosujemy ziele sproszkowane do serów topionych i wędzonych oraz do 95 . Dodać odrobinę soli. majeranek.3. do ryb i innych zimnych przystawek. ale wszystkie te cechy są tak łagodne. H . Działa trawiennie. ale podawać na surowo do mięs i wędlin na zimno.1 mg.50 mg. B6 0. B1 . Owoc bzu działa napotnie. a stosunkowo najrzadziej stosuje jako przyprawę. czyraki.78.powinien być wyraźnie słodki.

że można je podawać nawet dzieciom.190. potrzebne np. gdzie zdrowie pacjenta wymaga diety bezsolnej. przy jednoczesnym zastosowaniu Reumogranu i środków naturalnych moczopędnych. K i PP. o dużej zawartości fosforu.76 mg. wapnia itp.33 mg. że ktoś przebierze miarę). C .13 grama w kilogramie owocu. wydłubać oczka. Gorczyca biała. które nastawiały na owocu wino. ale jest znacznie mocniejsza. Bułgarska czubryca ma takie samo działanie.0 mg. Bardzo rzadko w naszej kuchni spotykana (chyba w formie konserwy zimowej) ma działanie lekko rozwalniające.0. A oto stara recepta na zapalenie płuc: cztery średnie ziemniaki. Działa poza tym moczopędnie. a tak bezpieczne w stosowaniu. jest jednym z najsilniejszych środków bakteriobójczych (prawie zawsze wystarcza sam zapach) i w tym charakterze zażywany doustnie spisuje się jak najlepszy antybiotyk. Jest środkiem wzmacniającym żołądek. W płótno.54 mg. Najmocniejsze bóle ustępują w ciągu dwóch miesięcy. E. K . 5 szklanek wody gotować 20 minut. że wykryto w niej działanie promieniujące. nasypuje się gorczycy i taki okład (suchy) nosi się stale na miejscu zaatakowanym reumatyzmem lub artretyzmem. Miała niegdyś powodzenie tylko u zawołanych gospodyń.5 mg i C .sosów mięsnych. B6 . jak i gotowana.28 mg i C 123. a z pestek wypalały kawę domową. korniszonów i ogórków. Owoc dzikiej róży dostarczy nam witamin B1. B2 .46 mg. prowit. B1 . przy reumatyzmie oraz działa bakteriobójczo.7 mg. Miąższ dyni starty na surowo z jabłkiem i przyprawiony octem jabłkowym oraz miodem leczy białkomocz i obrzęki nerczycowe u dzieci.63 mg.1. Czosnek. a w szczególności dużo C.77 mg B5 . Gorczyca działa trawiennie. Estragon. ponadto działa wykrztuśnie i przeciwrobaczo. Ziarno natomiast jest najlepszym środkiem przeciwrobaczym w naszym klimacie przeciw soliterowi.63 mg. zarówno świeża. Uzyskanym wywarem robiono choremu lewatywę. a w formie 96 . wit. należy je uznać za jedyny napój alkoholowy absolutnie nieszkodliwy (chyba. Jest ono ponadto doskonałym środkiem odżywczym.0. Wymagałaby osobnego omówienia ze względu na to. bo aż 8.0.3. A . Obniża ciśnienie krwi. Dzika róża. B2 . żeby straciło przykry odór baraniny. Dynia zawiera. Zawiera wit. dodać dwie łyżki siemienia lnianego. z drelowanego owocu robiły konfitury.0. PP . Ziele ogromnie w naszej kuchni niedoceniane.0 mg. B2.13.5. B7 . zawiera prowit. skrajać bez obierania. PP . do ogórków kwaszonych.70 mg. kalafior .0.2. poprzeszywane wzdłuż. Wino z dzikiej róży (na gorąco) jest najlepszym napojem rozgrzewającym przy najsilniejszych przeziębieniach. Mięso baranie naszpikowane czosnkiem dusi się z dodaniem liści bobkowych i jałowca. B1 .80 mg. A -15. żółciopędnie i kojąco. stosuje się ją do śledzi marynowanych w occie. pietruszka. podobne do kasztana. a ze względu na smak można je stosować tam. jedną zgniecioną główkę czosnku. Podobno jedna wystarczała.na surowo. W zastosowaniu zewnętrznym wywołuje przekrwienie lokalne.0 mg. Sproszkowane suche ziele jest dobrą przyprawą trawienną do zup i sosów. a nie straciło wartości odżywczych. Dynia. jak seler. stosuje się je w naparach przy nerwicy żołądka i stanach nieżytowych dróg trawiennych.

pół kieliszka dziennie. Kolendra. zalewając owoce spirytusem na dwa trzy palce wyżej. reumatyzmie i nieżytach dróg moczowych. działa pobudzająco na serce i nerwy.musztardy spotykamy ją przy wszystkich wędlinach. zanim doda się kminek lub majeranek. Kminek. przeciwskurczowy. Łyżeczka nasion po tłustym obiedzie zapobiega niestrawności dzięki ich silnemu działaniu żółciopędnemu Jarzębina. a jeśli taki zabieg okaże się za mało skuteczny . smakiem zbliżone do dziczyzny. ale ze względu na zawartość witamin jest również bardzo cennym artykułem spożywczym. Nać koperku zawiera: prowit.0 mg. Bierze się wówczas pół łyżeczki takiego proszku i popija zimną wodą.12.można go powtórzyć dowolną ilość razy. ma działanie wykrztuśne. Znakomity dodatek do kapusty dla osób. A 97 . w wędlinach itp. zlewa i ponownie zalewa zwykłą wódką 40 proc. słodzi łyżką cukru na litr wódki i dobiera się wodą do uzyskania mocy 40-45 proc. jakimś słodkim gatunkiem jabłek. kilo obydwu owoców. czarnuszka i koper działa mlekopędnie. Ptactwo karmione jałowcem na miesiąc przed zabiciem daje lepsze mięso. kilo cukru i 6 litrów wody przegotowanej zimnej) działa moczopędnie i łagodnie rozwalnia. jest środkiem wiatrochłonnym.490. Bez obawy przedawkowania jadamy ten owoc przy hemoroidach i innych stanach zapalnych na trasie przewodu pokarmowego. którym trudno ją trawić: dodaje się łyżeczkę na osobę na 10 minut przed końcem gotowania. do mięsa. do bigosu i innych potraw z kapusty. W umiarkowanych dawkach. koncentratu pomidorowego i oliwy (lub oleju) robimy znakomity sos do śledzi lub mięs na zimno. zgadze. sosów mięsnych. wiatrochłonne i moczopędne. Zresztą w jakiejkolwiek formie drób się podaje . po czym obie nalewki zlewa się razem. czarnuszce i kminku. a podobnie jak anyż. pobudza czynności żołądka. Z musztardy. Podobnie jak przy anyżu. na następne dwa tygodnie. gdzie również spełnia funkcję trawienną. A . jak i nać są niezbędnymi dodatkami do ogórków świeżych i kwaszonych. olejek koperkowy z mlekiem matki przechodzi do żołądka niemowlęcia. a przede wszystkim dodajemy do razowego chleba. Owoc jarzębiny zawiera: soli mineralnych 3. rybach. zgadze itp. np. które po jedzeniu też się mogą pojawić. jest więc ponadto wskazany dla karmiących matek. Koper. W prostym użytku kuchennym wystarczy zemleć l łyżeczkę na osobę i dosypać do sosu mięsnego. Jałowiec. Zmielony z majerankiem w równych ilościach daje znakomity środek doraźny przeciw wzdęciom. wit. To dobry środek trawienny. odstawia się w ciemne miejsce na dwa tygodnie. wit. Żucie pojedynczych jagód (przedawkowania można się nie obawiać) kilka sztuk kilka razy dziennie jest skuteczne przy cuchnącym oddechu.3 mg. C .do sosu trochę jagód dorzucić należy. Likwiduje wzdęcia. aby daną potrawę zmienić na smaczną i lekko strawną. artretyzmie. Jarzębiak domowy nastawia się na owocu dobrze przemarzniętym (można to zrobić w zamrażalniku lodówki. działa leczniczo.40 g. odżywczy i konserwujący np. Nasienie działa trawiennie. Działa moczopędnie i ściągające. Zarówno nasienie. sensacjom. Sypiemy go więc odważnie do serów. Wino z owocu jarzębiny (owoc pół na pół z. ciężko strawnych artykułach. z lekka moczopędnie. szczególnie konserwowanych itp. śledzi w occie.

1. Jest znana od wieków jako środek rozgrzewający. Daje zielone nasiona. B2 .42. powoduje duże straty w ilości witamin w marchwi zawartych.2. D .66 mg. B5 2.0. B.40 mg.0 mg. działa przeciwskurczowo.254. C .250.2 mg. przeciwskurczowo.0. K . grochów. W soku marchwi ilości witamin kształtują się inaczej: prowit.0 mg. ale za to jest bogatszy w witaminy: prowit. które łatwo im ulegają. a nie z sokowirówki. H 23.0. wręcz przeciwnie. czyści krew i poprawia jej skład np.02 mg. Działa trawiennie.21. B2 .1. A .54. działa z lekka moczopędnie i jest doskonałym dostawcą witaminy A.44 mg. Z tego wynika jasno.0. nigdzie dziś nie spotykane „koreczki w oliwie”). Marchew działa moczopędnie. wit.w mniejszych ilościach E. działa lekko rozgrzewające.26. PP .67.. A .84 mg.8 mg.56 mg.aż 865. PP .0 mg! Z surowego drobno utartego korzenia w zimie.37.14 mg.8 mg. Zawiera prowit.61 mg. B2 . grochówek. który nie ma żadnego uzasadnienia. napotne i trawienne.8.0.43.1. B6 .9.3. że przy częstym stosowaniu czyni organizm ludzki odporniejszym na przeziębienia.10 mg i C aż 996.2 mg i C .0. co jest szczególnie ważne dla osób. „ostra”). Pietruszka. wykrztuśnie. B1 . warto jednak wiedzieć.27. PP . B? . Korzeń ma działanie moczopędne. A . należy go koniecznie dodawać do surówek przy chorobach przewodu moczowego.55. a z drobno skrojonego liścia w lecie można sporządzać znakomity sos do mięsa w ten sam sposób. tzw. Nasturcja ogrodowa.44. K. W kuchni stosujemy majeranek do sosów.8 mg. A . że marchew należy jeść w całości..0. osłodzonym occie (podobnie jak się robi dynię czy gruszki na zimę) jako kaparki były stosowane od niepamiętnych czasów w formie dodatku do ciężko strawnych mięs i ryb (np.24 mg. wzmacnia.23 mg.7 mg. B1 .86 mg i C .54 mg. Majeranek. H . które zagotowane w lekkim. B2 . Napar z łyżki tego ziela na szklankę wrzątku możemy wypić przy pierwszych objawach przeziębienia. gdyż gotowanie marchwi to jakiś duży nonsens.93 mg.0. jest doskonałym „smarowidłem” pieczywa. B6 . z masłem lub margaryną przemieszany.0 mg. pobudza żołądek do wydzielania soków trawiennych.67. B? .183.46 mg.0 mg. Oczywiście surowa i drobno utarta.0. Malina. mięs pieczonych.0.08 mg. niewielkim dodatkiem mielonej kozieradki.0. neutralizującym jego zapach. PP .1.2 mg.8 mg! K .5 mg.18 mg. a dostarcza witamin: A . przeciwzapalnie. Marchew. i C . duszonych itp. B2 . 98 . Świeży.12. tzn. likwiduje wzdęcia. jak z borówek robi się sos Cumberland. B1 . przy białaczkach. E . przeciwrobaczo i dostarcza witamin: prowit. B1 .3 mg. Papryka (oczywiście ta w proszku. Maść majerankowa sprzedawana w aptekach jest bardzo dobrym środkiem na katar.29.0.0 mg.0. utartą. pełnotłusty ser z białą papryką.0 mg. B6 . Drobno krojony liść jest również dobrym dodatkiem do kanapek z czosnkiem. dodając go zawsze pod koniec gotowania.0 mg i C .6 mg. Ułatwia trawienie.8 mg.2 mg i C . PP . i PP. PP .0 mg.55 mg.047 μg. E . Liść ma działanie moczopędne i trawienne tylko. B1 .

4.70 mg. ale użyty zewnętrznie w okładach i kąpielach ma działanie rozgrzewające.55. Obniża ciśnienie krwi. B5 . B1 .0.0. Tarnina.61 mg. moczopędnie. Rozmaryn.0. rozwalniające.1.26 mg. Liść ma działanie trawienne. jako dodatek do win. Uwolnione z pestek rozmoczone śliwki dodajemy do fasoli pod koniec gotowania. B2 0. z nóg itp.0 mg.4 mg.6 mg. a nie ususzona.4 mg.0.1.20.1. B1 . Olej z rokitnika leczy choroby skórne.66 mg. szpinaku i szczawiu. oparzenia i rany.27 mg. z czego prosty wniosek. Działa chłodzące. Rokitnik.11 mg. jako przyprawa dobra do tłustych ryb i takich mięs. a w lecie łyżka świeżego soku zlikwiduje w krótkim czasie przykry odór potu z pod pach. Bywa przyczyną uczulenia. Owoc rokitnika dostarczy nam witamin: prowit.0. szczególnie gdy są ususzone.0 μg. B2 . PP . wzmacniające.56. B3 .1. wódek i likierów działa przeciwzapalnie. Ma działanie przeciwcukrzycowe.3 mg.95 mg.562. Nać selera ma równie bogaty wachlarz witamin. B1 . B2 . B5 .0.0.0.. B6-0. z witamin zawiera prowit.53 mg. Ongiś wyrabiano z niego soki. żółciopędnie i trawiennie.7 grama w kilogramie owoców. B7 . Może być znakomitym dodatkiem do sałatek. czyści krew i prawdopodobnie jest artykułem wysokowitaminowym.36 mg. Mają znakomite działanie trawienne. Skórka ma działanie trawienne. Świeże dostarczają witamin: A . Jako przyprawa trawienna u nas zupełnie nie stosowany.57 mg i C . A .0 mg. a nie wygotowywać w rosole. co nas zabezpieczy przed wzdymającym niekiedy działaniu fasoli. B1 . Suchy liść sproszkowany dodajemy do dziczyzny.4 mg. zjedzonej bez takiego dodatku. jarzynowych itp. Korzeń selera dostarcza nam: prowit. zwłaszcza w wieku podeszłym.3. pobudza działalność serca i nerwów. A-0. dezynfekcyjnie i przeciwbiegunkowe. że zarówno korzeń.9 mg. Pomarańcza. jak i nać lepiej jadać na surowo. Śliwki „węgierki”.2 mg.20 mg.7 mg. ryb. poprawia przemianę materii. A . Dobrze myć gorącą wodą przed zdjęciem skórki do celów konsumpcyjnych. przeciwzapalne i ściągające.0. B7 .0 mg. przeciwcukrzycowe. nadzienia. Dziś już chyba nigdzie nie używana.1. napotnie i trawiennie. Łyżka utartej na proszek pokrzywy w zimie.6 mg i C . B5 . bardzo cenne w chorobach artretycznych i reumatycznych. Użyty wewnętrznie działa podobnie jak pietruszka. drobiu. i C aż 2. dostarcza witamin B i C. zup fasolowych. B6.Poziomka. PP .57 mg i C .22 mg. bakteriobójcze. konfitury itp.43 mg. 65 .42 mg. B2-0.60. K . dobry również przy obniżonej szczelności naczyń krwionośnych (drobne wybroczyny podskórne) dość częste. że w takich wypadkach nie poziomka winna.51 mg.0. póki młoda i świeża.90. 99 .6. ale ogólna dewitaminizacja organizmu i tę należy usunąć. Pokrzywa. H . ale należy pamiętać. PP . Poza tym suszone śliwki można dodawać do każdego sosu mięsnego i bigosu pod koniec gotowania. B6 .4.46 mg. pomidorowych. Działa moczopędnie. dziś prawie wcale nie spotykany w polskiej kuchni. Szałwia. Seler.

Trzeba dawkować. Ma właściwości silnie smakowe. że zostały pominięte: Goździki. serca i nerek. uspokajająco i rozgrzewające. którym potrafią zaradzić antybiotyki czy chemiczne środki „szybkiego działania”. iż monotonne wyżywienie na równi ze złym trawieniem prowadzą do bardzo wielu chorób. wiatropędny. Czubryca. Liść bobkowy. Pieprz. wzmacnia apetyt. Działają: odmładzające. Ale możemy bez żalu odstąpić od omawiania ich zalet. krajowych przypraw. Kurkuma i inne. Biedrzeniec. wzmacnia żołądek. bo mamy pod dostatkiem własnych. Moczopędny. sosów mięsnych itp. Gałka muszkatołowa. Pobudza działanie gruczołów wydzielania wewnętrznego. Ułatwia trawienie tłuszczów. Dzisiaj mniej stosowane.Tymianek. . Ułatwia trawienie białek. Czytając powyższe nietrudno zauważyć. przeciwskurczowo i ściągające. Szafran. aniżeli na przykład zwykłych spraw zakaźnych. choć należą do tradycji polskiej kuchni. jakie ogromne znaczenie mają dla naszego zdrowia oraz pamiętać. Odmładza. antyseptycznie. Cynamon. wystarczy tylko je znać i wiedzieć. Były sławne i drogie (import). Pobudza działanie żołądka. bulionu. których leczenie jest znacznie bardziej trudne. a więc do rosołu. Wzmacnia żołądek. Pobudza trawienie. odmładza. gdzie stosuje się inne dodatki zielone. Imbir. wzmacnia żołądek. Wanilia. Ziele można dodawać wszędzie. Ziele angielskie. Antyseptyczny. Pobudza apetyt. działa wykrztuśnie.

WARZYWA MOGĄ LECZYĆ .

ale najlepiej jeść je na surowo. Z korzeniowego powstały trzy najważniejsze odmiany: sławny od czasów Napoleona. w jakiej spożywamy go formie. Znany w Polsce od wieków. z jabłkami. Burak zawiera środki hormonalne i stymulatory biogenne podobne do estrogenów. czyli ćwikła. Popijać dziennie jedną szklankę z utartego buraka lub sok z ćwikły. Z czasem wyhodowano pod-gatunki: burak korzeniowy i burak liściowy. grypę. SPOSÓB UŻYCIA Buraki spożywa się gotowane. Jest zasadotwórczy. W leczeniu naturalistycznym jest stosowany na anemię.BURAK CZERWONY Beta vulgaris L. demineralizację organizmu. utarte i jako dodatek do surówek. ułatwia trawienie różnych mięs.e. jest odświeżający i łatwostrawny. cukrowy. 103 . czyli boćwina. Sok. odkwasza. przeciw zapaleniu nerwów i wątroby. poprawia pracę wątroby. np. który zaczął rywalizować z trzciną cukrową oraz pastewny i ćwikłowy czerwony. Oprócz kapusty i marchwi jest najczęściej stosowany w kuchni. Utarty burak gotowany z utartym chrzanem z dodatkiem kminku. nowotwory. nerwicę. WŁAŚCIWOŚCI i WSKAZANIA LECZNICZE Burak pobudza apetyt. W Babilonii stosowano liście buraków jako ziele lecznicze.n. Działanie odkwaszające buraka na organizm jest niezależne od tego. Nawet na słodko zachowuje te właściwości. gruźlicę. Ma dużą wartość biologiczną ze względu na zawartość biopierwiastków promieniotwórczych (rubid i cynk). W krajach śródziemnomorskich zaczęto spożywać korzenie buraka dzikiego już 800 lat p.

Przemysł farmaceutyczny wielu krajów stosuje cebulę do produkcji preparatów bakteriobójczych i przeciwszkorbutowych. niedomogi prostaty. obrzęki. Boćwina. Cebula ze względu na właściwości lecznicze jest ceniona od czasów starożytnych. W celu uzupełnienia ubytku wapnia zaleca się dodać kawałek sera lub szklankę mleka. działa przeciwczerwiowo. jest środkiem lekko nasennym. przeciwreumatycznym. przeciwsklerotycznym. niemoc płciowa. wątroby. leczy gruźlicę węzłów chłonnych. Przepisy sporządzania boćwiny znajdziemy w książkach kucharskich. którą odlewamy. Tak otrzymany proszek jest lepszy w miarę odpowiedniego przechowywania. cukrzyca. astma. kamica żółciowa. Rozdrobnione buraki suszy się i przypala w piecu. skąpomocz. dolegliwości w oddychaniu. układu nerwowego. katar. pasożyty jelitowe. osłabia napięcie jelit. ułatwia trawienie produktów mącznych. rozpuszcza i eliminuje mocznik i chlorki. leczy skórę i jej owłosienie. krzywica. 104 .ludzie słyną z długowieczności. czyli burak liściowy nie tworzy korzenia spichrzowego. W dawnej Polsce była bardzo ceniona. nadmiar chlorków we krwi. wzmaga czynności nerek. nadfermentacja jelitowa.Kawa higieniczna z buraków. przeziębienie. otyłość. Daje dobre skutki w leczeniu następujących chorób i dolegliwości: angina. grypa. Tam. infekcje moczopłciowe. awitaminoza. w Gruzji i Bułgarii . nieżyt nosa i pogrypowy. pobudza popęd płciowy. przerost układu chłonnego (stan limfatyczny). aby pozbyć się kwasu szczawiowego. antyseptycznym. CEBULA Allium cepa L. Otrzymany produkt miele się w młynku elektrycznym. wykrztuśnie i wydzielniczo. np. a także geriatryczne. obniża poziom cukru we krwi. biegunka. Leczniczo działa barszcz kiszony z dodatkiem soku cytrynowego. Znane są jej zalety wzmacniające i dezynfekujące. gdzie jada się dużo cebuli. puchlina brzuszna i wodna. jelit. utrzymuje w równowadze pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego. obecność mocznika ogólne osłabienie fizyczne i umysłowe. przeciwszkorbutowym i przeciwzakrzepowym. jest środkiem moczopędnym. Boćwinę gotujemy w dużej ilości wody. wzmacnia i upiększa paznokcie. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Cebula stosowana wewnętrznie jest środkiem antyinfekcyjnym.

hamuje krzepnięcie krwi rozpuszczając włóknik. uśmierza ból. Nalewka słabsza. Macerować przez 10 dni świeże cebule w alkoholu 90 proc. Wino z cebuli. Jeść i pościć następny dzień po nadmiernych piciach alkoholu. Gotować 10 minut. Na żołądek: gotowana cebula usuwa skutki picia alkoholu.stwardnienie tętnic. Dodawać do mleka lub do rosołu. 105 . Działa to bakteriobójczo i pobudzająco na czynność wydzielniczą jelit. Popijać codziennie przez dwa tygodnie po jednej szklance przed snem. zapalenia opon mózgowych. Popijać codziennie rano przez l tydzień (w okresie ostatniej kwadry księżyca. oparzenia. wzmacnia porost włosów. ukąszenia osy. nierozpuszczalne białko będące podstawą skrzepów). Cebula gotowana jest łatwo strawna. zupa francuska. Na kamicę żółciową: dusić dużą cebulę cienko pokrojoną w 4 łyżkach oliwy z oliwek. zapalenie krtani. 600 g wina białego. nerwoból zębowy. Stosuje się na żylaki odbytu i nieżyt jelit. Stosować 5-10 g dwa razy dziennie z dodatkiem wody osłodzonej przy posiłkach. odstrasza komary. Na grypę: Macerować w pół litra wody dwie cebule pokrojone w plasterki. Macerować przez kilka godzin w ciepłej wodzie. ale pokrojone w plastry cebule gotować . Przed ułożeniem się do snu wypić filiżankę wywaru z kruszyny pospolitej (2-5 g wysuszonej kory na l filiżankę wody). 100 g jasnego płynnego miodu. Macerować cebulę jak wyżej w alkoholu 20 proc. Popijać 3-5 łyżeczek dziennie (l łyżeczka zawiera 5 g cebuli) na zaparcia i kamicę moczową. Przefiltrować. 200 g cienko pokrojonej cebuli. smarować kanapki z masłem lub olejem. wg. Valneta). Na pasożyty jelitowe: macerować przez 6 dni w litrze wina białego dużą cebulę pokrojoną w plasterki. Nalewka. Na reumatyzm: trzy nie obrane. skrzepy (leczy zwężenia naczyń krwionośnych. osierdzia. Cebula siekana. Świeży sok. zastrzał. w stosunku 1:1. Pacjent chory od 18 lat na gościec stawowy wyleczył się w ten sposób. Popijać rano na czczo z dodatkiem kilku kropel cytryny. czyraki. zakłócenia wzrostu włosów. głuchotę. zakąsek i zup. wrzody. leczy rany. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Cebula surowa. wadliwa przemiana materii. Dodać 150 g wody i 40 g słoniny nie solonej. odmroziny. migrenę. Stosować ten zabieg raz w roku. czyli fibrynę. oskrzeli i węzłów chłonnych. Popijać pół litra dziennie. Popijać po jednej szklance rano na czczo i wieczorem. Macerować przez 48 godzin. ropni płuc. Dodawać do sałatek. Powtórzyć po 2-3 miesiącach.w wodzie przez 15 minut. Cebula cienko siekana. Można również stosować cebulę macerowaną w oliwie z oliwek przez kilka godzin. Po gotowaniu zostawić na 4 godziny do naciągnięcia. Na biegunkę: garść skórek gotować przez 10 minut w litrze wody. Przecedzić. Fitoncydy świeżego soku wdycha się w celu leczenia anginy. Używać 2-4 łyżeczki dziennie przy awitaminozie. ropień. brzęczenie w uszach. tj. opłucnej. Stosowana zewnętrznie leczy brodawki. Na biegunkę u niemowlęcia: naciągać trzy pocięte cebule w litrze gotującej się wody przez 2 godziny. nieżytów grypowych i nieżytu nosa. Popijać ciepłe raz za razem i kilkakrotnie. Ostudzić i podawać dziecku.

odciski. Okład na migrenę. usuwa jego ból. Wydzielające się fitoncydy leczą również katar i łagodzą stany zdenerwowania. przykryć gazą i dokończyć opatrunek. żołądka i serca. Stosować do 5 łyżek dziennie.położona w pobliżu łóżka odstrasza komary. Arabowie dodają jeszcze sól i pieprz. Cebula rozcięta . jabłka i miodu.pocierać cebulą skronie. gościec.30 g soku z cebuli i 30 g wódki. urazy. Cebula. Nałożyć na uszkodzoną skórę. dymkę na surowo lub w zupie. Przekrojona cebula nie powinna być przechowywana. przyspiesza dojrzewanie ropnia. Macerat . Sok z miodem . wągry. Syrop. ciepła. Można również stosować miazgę z tartej cebuli. a po dłuższym 106 . Inny sposób: do wydrążonej cebuli włożyć grubą sól. Otrzymanym płynem pocierać brodawkę rano i wieczorem. brodawki. Poprawa występuje po tygodniu. piegi. odmrożenia. oparzenia. hemoroidy. wrzody. na wiosnę zaleca się szczypiorek. To samo zaleca się przy stwardnieniu tętnic mózgu. łatwo bowiem utlenia się i może stać się szkodliwa. posypać cukrem. Miejsca ukąszenia przez osy i komary pocierać przez 1-2 minuty kawałkiem cebuli. sól morska i glinka w równych częściach . Chociaż cebula odznacza się doskonałymi właściwościami leczniczymi. przy zapaleniu opon mózgowych. Kataplazmy z cebuli gotowanej . Jako leczenie uzupełniające . zadrapania lub pęknięcia skóry. Zupy mleczne z posiekaną cebulą zjadać dwa razy dziennie na puchlinę wodną. ropowicy. zapaleniu oskrzeli i kokluszu. Upieczoną w piecyku cebulę umieścić na noc na podeszwach stóp przy dolegliwościach astmatycznych i sercowych. wątroby. Uwaga. smarować głowę. Zmiażdżoną cebulą albo sokiem z dodatkiem octu pocierać piegi. Cienka błonka między warstwami cebuli stanowi okład aseptyczny (jałowy). Nie zapomnieć wyciągnąć żądła.pić przy kaszlu.na ropień. że nadmierne jej używanie może okazać się szkodliwe w przypadkach ciężkich chorób nerek. czyraka.na rany. Przyłożyć cebulę do czoła. wrzody. Miazga ze świeżej cebuli i sok leczą rany.Na użytek zewnętrzny Surowa cebula z plastrem gorczycznym na reumatyzm. Zupa cebulowa . lekko ocieplony 3-4 krople trzy razy dziennie do ucha na głuchotę. czyrak.działa dobrze na niestrawność. ułożyć na talerzu. leczyć odmrożenia. Jedna cebula upieczona w piecyku. Kompres z soku cebuli . umieszczony w wydrążeniu zęba. wzdęcia. Tamponik z watki z sokiem. wiatry. Tampony startej cebuli w wacie lub gazie przy grypie wkłada się trzy razy dziennie na 15 minut w nozdrza. Okład z surowej cebuli na dolną część brzucha na bezmocz lub wstrzymanie moczu. Watkę nasiąkniętą sokiem z cebuli umieścić w uchu na szumy. Sok z cebuli wzmaga porost włosów.na brodawki. oparzenia. Macerować przez 24 godziny. wysypki. Mieszanina wyciągu z cebuli z gliceryną jest stosowana do leczenia pochwy u kobiet przy zapaleniu wywołanym przez rzęsistka. to należy pamiętać. zacięcia. Pociąć cebulę w plasterki. Skórką cebuli można owinąć zastrzał. Owinąć nogi na 8-10 godzin w 1-2 kg posiekanej cebuli. na kaca.

toksyczna. atonii w trawieniu (nieżyty z niedoborem kwasu 107 . przyłożyć ceratkę. Chrzan gotowany ma niewielką wartość odżywczą. Jada się głównie korzenie: surowe. Fitolizynę. Stosowanie chrzanu jest wskazane przy astmie. W Polsce występuje w stanie dzikim i jako roślina ogrodowa. WSKAZANIA I WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. Wypłukać usta miętowym alkoholem. W zastosowaniach kuchennych lepszy jest chrzan z upraw ogrodowych. Cebula obierana pod bieżącą wodą lub nad gorącą płytką kuchenną nie wywołuje łzawienia. Zapach cebuli z oddechu usuwamy gryząc 2-3 ziarenka kawy. Często przyprawia się gotowane pokrojone w plasterki czerwone buraki z chrzanem z dodatkiem octu jabłkowego i łyżki cukru (ćwikła). seler. natomiast w lecznictwie ze stanu naturalnego. Urosan. skrzyp. pietruszkę itp. CHRZAN Armoracia lapathifolia (Gilib) Stosowany już w starożytności np. Jednocześnie poprawić pracę nerek stosując Urogran. Najsmaczniejszy jest chrzan jednoroczny. utarte. suszone i konserwowane. Otrzymamy przyprawę do mięsa o bardzo dobrym działaniu trawiennym i odkwaszającym. Okład trzymać aż pojawi się silne zaczerwienienie. natkę pietruszki. Reumogran. Można też dodać łyżkę dżemu ze śliwek. Chrzan zawiera 4-5 razy więcej witaminy C niż cytryny i pomarańcze. Chrzan dziki jest za ostry w smaku. czarnuszkę. ale nie bąble. biały w przekroju. artretyzm (miejsce zaatakowane artretyzmem okładać na kilka minut do pół godziny warstwą świeżo utartego chrzanu. Aby usunąć zapach cebuli z rąk.). Olejki eteryczne zawarte w chrzanie działają jak antybiotyk. a trawiennej i leczniczej prawie żadnej.czasie . należy natrzeć dłonie wodą soloną lub wodą z amoniakiem (2 łyżki na litr wody). jabłko. We Francji miesza się tarty chrzan ze słodką śmietaną z dodatkiem łyżki cukru. a liści używa się jako przypraw do solonych i konserwowanych warzyw. kalafior. Ma właściwości roślin promieniujących. Okład powtórzyć gdy zniknie zaczerwienienie. Reumosan. w Egipcie.

zapalenie uszu. nerwicy żołądka i nieżytach przewodu trawiennego zażywać 2-3 razy dziennie l łyżkę przed jedzeniem. Po czosnku i cebuli chrzan ma najwięcej fitoncydów. puchlina wodna. Przy niestrawności. 108 . Dla reumatyków chrzan powinien stanowić stałą przyprawę do wszelkich mięs. Wino. Należy też pamiętać o niezgodności chrzanu z węglanami pierwiastków alkalicznych. Stosowanie chrzanu powinno być ostrożnie dawkowane przy zapaleniach przewodu pokarmowego. podrażnieniach oczu i bolesnym osłabieniu nóg. co chroni masło przed jełczeniem. Gdy zaczyna się trzeć korzeń chrzanu. wątroby i nerek. gościec. Macerować 12 godzin. niedobory witaminy C i alkaliów.solnego). Garść świeżo utartego chrzanu zalać pół litra białego wina gronowego. wskazaniem jest bronchit chroniczny (zapalenie oskrzeli). Lotne olejki eteryczne chrzanu są pomocne przy napadach kaszlu. ułożyć na talerzu. przy obrzęku stawu 30 minut. a jeszcze lepiej w lodówce. Jako środek przeciwszkorbutowy pić 30-40 g dziennie. zapalenie korzonków nerwowych. Aby zapobiec psuciu się produktów spożywczych. powodując wydzielanie piekącego w smaku olejku gorczycznego. stan limfatyczny. upławy białe. z chlorkiem rtęci. paraliż. Jako środek żółciopędny popijać 1-2 łyżeczki dziennie. Dobrze zakorkować i postawić w miejscu chłodnym . Żuć korzeń chrzanu na wzmocnienie zębów i dziąseł przy paradentozie. Popijać dwie filiżanki dziennie między posiłkami przy artretyzmie. przysypuje się je rozdrobnionymi korzonkami chrzanu lub okłada liśćmi. ryb itp. gruźlica. Na użytek zewnętrzny Miąższ w postaci kataplazmu (okładu) stosować na gościec. braku apetytu. Po kilku dniach można zażywać. Najlepiej więc ucierać chrzan przy otwartym oknie lub przekręcić przez maszynkę do mięsa. Korzeń chrzanu pokroić w talarki. powodującego łzawienie. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Macerat. 15-30 g chrzanu na l litr wody. silnych i uporczywych bólach głowy. wówczas z uszkodzonych komórek wyzwala się mirozynaza. która rozkłada olejek eteryczny synigrynę. Na użytek zewnętrzny Bóle mięśniowe w plecach i w pasie. reumatyzm. dolegliwościach płucnych. niedomodze wątroby. W przypadku sensacji sercowych. z naparem z kory chinowej. piegi. kamica nerkowa. niedomogów mięśnia sercowego. Syrop. przerost układu chłonnego. schorzenia wątrobowe. stany zapalne nerek. posypać cukrem. przeziębienia. bólach reumatycznych. skrofuloza. zawierający drobno ostrugany i ususzony chrzan lub małą poduszeczkę z nasionami białej gorczycy albo krążek średnicy 6 cm z blachy miedzianej. rany ropiejące. wrzody. niedomykalności zastawek serca i kołataniach serca można nosić na szyi w okolicy serca niewielki woreczek. Na wylot maszynki można założyć woreczek z folii.w piwnicy. stany zapalne korzonków nerwowych.

hemoroidy. astenia. wzdęcia. zakłócenia krążenia krwi z powodu nadmiernej krzepliwości. odtruwanie wątroby. Po destylacji rozdrobnionego czosnku z parą wodną otrzymuje się lotne olejki eteryczne. zaburzenia pracy płuc. w Egipcie zaś strzegł budowniczych piramid przed chorobami. biegunka. Występująca w czosnku allistatyna niszczy gronkowce. koklusz. rozedma. pasożyty jelitowe.CZOSNEK Allium sativum L. ropień płuc. zakłócenie czynności żółciotwórczych. ziarna palonej kawy. stwardnienie naczyń tętniczych. oskrzeli. Czosnek pospolity zajmuje czołowe miejsce wśród jarzyn i warzyw mogących się przyczynić do utrzymania dobrego zdrowia. bóle brzucha. żylaki. skurcze jelitowe. rzeżączka. niedostateczne wydzielanie soków trawiennych. nawet u takich chorych. kamienie nerkowe. zmęczenie serca. Spożywano go już w Babilonii 4500 lat przed naszą erą. ogólne osłabienie. zapalenie płuc. zakaźne pochodzenie nieżytów żołądka i jelit. wiatry. skąpomocz. napełnione utartym czosnkiem i cebulą pół na pół. W czasie II wojny światowej w przyfrontowych szpitalach radzieckich pod rany zakładano płaskie pudełeczka. zakażenia dróg oddechowych. 109 . WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Artretyzm. astma. bób surowy. zgorzel. Masa ta nie dotykała ran. kurcze naczyniowe. trawienie utrudnione. profilaktyka chorób zakaźnych. W oparach czosnku i cebuli rany goiły się szybko. nadmierne ukrwienie naczyń krwionośnych. atonia układu trawiennego. bębnica. wymiarem większe od rany. zaburzenia równowagi w pracy gruczołów wydzielania wewnętrznego. dyzenteria (czerwonka). piasek moczowy. niektóre częstoskurcze serca. Nieprzyjemny zapach czosnku usuwa zielona natka pietruszki. miażdżyca. reumatyzm. jabłko. odbijanie. ZSRR ekstrakty z czosnku są stosowane jako antybiotyki. Miałam okazję stwierdzić to pracując w szpitalu przyfrontowym w okolicach Mińska Mazowieckiego. puchlina wodna. zapobieganie nowotworom przez działanie przeciwgnilne w jelitach. gościec stawowy. W b. krztusiec. zakażenia gardła i krtani. nadciśnienie tętnicze krwi. zakłócenie czynności ukrwienia naczyń mózgowych. brak apetytu. obrzęk nóg. W swoim działaniu zbliżony jest do preparatów z kitu pszczelego. u których dotychczas wszystko goiło się źle. Czosnek zawiera związki hormonalne i antybiotyczne. ropień płuc.

Na użytek zewnętrzny Ból ucha. Czosnek tarty: 3-4 ząbki dodać do filiżanki gorącej wody lub mleka. Sok z czosnku. Wywar. na bóle reumatyczne. Roztwór 10 . Na l g czosnku . Zetrzeć ząbki jednej główki czosnku i gotować 20 minut w mleku. Odfiltrować. J. Stosować do sałaty i różnych produktów spożywczych. Wznowić po miesiącu. 25 g czosnku gotować 20 minut w 0. ropień zimny (na tle gruźlicy stawowej lub kości). Macerować 10 dni. Dwa ząbki czosnku posiekać z natką pietruszki. twardziny. Dodać kilka kropli oliwy z oliwek. Przefiltrować. Francja) na pasożyty jelitowe. Wyciąg spirytusowy. Przeciwwskazania: ostry nieżyt żołądka i jelit. na chroniczny nieżyt oskrzeli. Naciągać l godzinę. Wypić nazajutrz na czczo. grzybica woszczynowa. 20-30 kropli 2 razy dziennie. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Czosnek surowy. Można również przemywać wywarem z czosnku (6 ząbków na 1 l wody). Nie jest wskazany dla nerkowców. 500 g czosnku na 1 l wrzącej wody. do rozszerzania naczyń krwionośnych. Często wstrząsać. Czosnek z olejem kamforowym w stosunku 1:2 na wcieranie na strupień woszczynowy. Jeden do trzech ząbków czosnku stosować codziennie rano na gościec i na uzdrowienie ogólne. Wypijać 2 do 3 łyżeczek na czczo. rany zakażone. Słabo posłodzić. wrzody. Na astmę pokropić kostkę cukru pięcioma kroplami nalewki i ssać w chwili ataku.proc. Przez 3-4 dni popijać 2 razy dziennie przy ostatniej kwadrze księżyca (wg.50 g wódki.5 l octu. cysty. Nalewka czosnkowa: 50 g pokrojonego czosnku i 250 g wódki 40 proc. przetoki. Valneta. Inny przepis. alkoholu służy do odkażenia ran i wrzodów. na świerzb. gdyż jest ciężko strawny i drażni błony śluzowe przewodu pokarmowego. guzy nowotworowe. głuchota. torbiele. rozedmę płuc. Popijać na czczo codziennie rano aż do wypędzenia tasiemca. modzele. ukąszenia owadów. świerzb. okres karmienia osesków. brodawki. reumatyczne bóle. Popijać na czczo na robaki. Stosować jako antyseptyk. nadciśnienie. 20 g czosnku na 200 g mleka ciepłego. Stosować przez trzy tygodnie na pasożyty jelitowe. Na użytek zewnętrzny Maść z drobno zmiażdżonego czosnku z dodatkiem tłuszczu i oleju rozpuszcza ropień zimny. Kompres z 30 g czosnku startego i macerowanego przez 10 dni w 0. Syrop przeciwczerwiowy. odciski. niedociśnienie tętnicze. W tym czasie nie jadać do południa. Nalewka czosnkowa o działaniu przeciwmiażdżycowym i obniżającym ciśnienie krwi. Zużyć nazajutrz rano do kanapek. na obniżenie ciśnienia krwi tętniczej. Nie trzeba jadać za dużo czosnku. Macerować przez noc. Brać dwa razy dziennie do 30 kropli przez kilka dni. ropień skórny. 110 . soku z czosnku z dodatkiem l do 2 proc. rany źle gojące się.25 l wody lub mleka.

Przyłożyć pod koniec leczenia plasterki z glinki. a właściwości lecznicze kapusty przyjąć za 100 proc. ziemniak . Czosnek nie jest wskazany przy kaszlu zabarwionym krwią. bez skutków ubocznych. a lecznicze właściwości mają świeże liście... winogrona . o dużej sile działania. i pietruszka . nie stwierdzi się. Zabieg taki powtarza się co 2 dni (taki jest okres rozwojowy owsika) dopóki.25 proc.. że owsików nie ma.15 proc. vel capitata rubata. Osobny rozdział w fitoterapii zajmuje leczenie za pomocą warzyw. aby ustrzec się przed szkorbutem. to pozostałe 9 będzie mieć następującą wartość: zboże -30 proc. Na ból ucha wprowadzić do ucha długi kawałek gazy (żeby można z powrotem go wyciągnąć). Pocierać kawałkiem czosnku kilka razy dziennie.. trzeba pacjentowi dawać więcej witaminy C.21. kurzajki.29 proc. dlatego można czosnek uznać za naturalny antybiotyk.5 proc. płuca. a czołowe miejsce na tej liście . Alliostabil nie pozostawiają przykrego zapachu. vel sabauda.5 proc. cebula -23. 111 .obejmującej ponad sto pozycji. a ta ulega wessaniu do krwi dopiero w odbytnicy. włoska i czerwona ma zastosowanie na użytek zewnętrzny i wewnętrzny. jak: Alliofil. duszona i kiszona oraz surówka : i świeży sok.. gdyż mają korzystny wpływ na stan naczyń mózgowych. owoców i zbóż. Stosować to rano i wieczorem. Przetwory z czosnku. borówka . a także kapusta gotowana. Preparaty z czosnku mają duże znaczenie w geriatrii. cysty. Można również przyłożyć gorący ząbek czosnku upieczony w piecu. a noszone w okolicy pępka mają chronić przed chorobami zakaźnymi. Olejek czosnkowy wydala się z ustroju ludzkiego przez skórę. Przyłożyć wieczorem zmiażdżony ząbek czosnku w postaci kataplazmu i ochronić przylepcem przyczepionym do zdrowej skóry. vel capitata alba.. modzele. Wyciągnąć żądło i pocierać kawałkiem czosnku. Korale z ząbków czosnku mają zapobiegać żółtaczce (wg literatury ludowej). której zalety dawno odkryła medycyna ludowa.. przepływ krwi i lepsze doprowadzenie tlenu. Jeśli wziąć z listy 10 najbardziej skutecznych roślin.Czosnek z olejem kamforowym w stosunku 1:2 wcierać w miejsca reumatyczne i wzdłuż kręgosłupa na osłabienie ogólne. czosnek . twardziny. Na głuchotę pochodzenia reumatycznego wprowadzić co wieczór do ucha wacik (tampon) nasiąknięty sokiem z czosnku. Na odciski. Plasterek z ząbka czosnku przyłożyć na pewien czas. w przypadku gorączki towarzyszącej zapaleniu płuc. Kapuście zatem.20 proc. należy się bez wątpienia kapuście. nerki i gruczoły mleczne. poświęcimy więcej miejsca i uwagi w naszej „Aptece natury”. marchew . Na torbiele. Ukąszenie owadów. cytryna . Ponieważ owsiki żywią się głównie witaminą C. KAPUSTA Brassika oleracea..26 proc. Na wynik pozytywny czeka się do 2 tygodni.. Na lewatywę przeciw owsikom uciera się 2-3 ząbki czosnku i dodaje się 1/2 litra ciepłej wody. Stosować 3 razy dziennie. zawierający starty ząbek czosnku.18 proc. Kapusta biała.

zastrzał). nerwobóle zębowe nerwu twarzowego. W przypadku bardzo czułej rany moczyć liście we wrzątku przez dwie sekundy. można przystąpić do sporządzania okładu. zdarza się bowiem bardzo rzadko (a najczęściej z powodu stosowania chemicznych środków owadobójczych). co je zmiękcza. wątrobowe. astma. W przypadku nietolerancji nie stanowią ujmy dla naszej metody. dolegliwości naczyniowe. czyraki. ukąszenia. Sok wówczas sączy się znacznie łatwiej i spływa na ranę.Szczególne właściwości mają świeże następujące choroby i dolegliwości: żołądkowo-jelitowe. nerwobóle reumatyczne (nerwoból lędźwiowy. oparzenia. siniaki. egzemę sączącą można przykładać pasemka liści zachodzące na siebie brzegami. nowotwory. Gdy ukaże się sok na powierzchni. Rozgnieść liście wałkiem do ciasta lub butelką na czystej stolnicy. półpasiec i gorączki napadowe. egzemach. zapalenie naczyń chłonnych. Zjawiska te potwierdzają proces odtruwania i regenerację leczonych tkanek. ropowica. trądzik. Na postrzał. czyli postrzał. bóle pochodzenia 112 . pęcherzowe. z migdałów lub ze słonecznika. gangreny i martwice. Podobne zjawisko występuje przy stosowaniu naparu z rumianku: u jednej osoby na tysiąc wywołuje bezsenność. a przed nałożeniem na wrzód o brzegach obrzękniętych. przyłożyć i owinąć bandażem. ranach zaniedbanych lub zakażonych. wysuszyć. różne infekcje (ropienie. podczas gdy u innych działa leczniczo. jeżeli zachodzi potrzeba. a w przypadku przykładania na wrzód lub czułą ranę także resztę unerwienia. zapalenia opłucnej. co powiększa ich antytoksyczność i czyni je bardziej gojącymi. chorobowy obrzęk migdałków podniebiennych. W takim przypadku należy stosować leki przez jedną do dwu godzin z przerwami 6-12 godzin. kolkę nerkową. gruźlicę stawową i kostną. W przypadku stwierdzenia nietolerancji (swędząca wysypka skórna) należy przerwać przykładanie liści i zastąpić je okładem z czystej oliwy z oliwek. Jeden lub warstwę z dwu. ropień zimny. rwa kulszowa). tym skuteczniejsze ich działanie. pęknięcia i odmroziny z pęcherzami. Przy owrzodzeniach żylakowych goleni. liście kapusty wywołują niekiedy zaostrzenie się ropienia lub ponownie bardziej lub mniej ostrych bólów. guzy i liście. można wznowić przykładanie liści ograniczając. twardych i popękanych macerować liście przez pół godziny w oleju słonecznikowym. Gdy ustąpi zapalenie. Im świeższa. czas trwania okładu. trzech liści. Stosowane zewnętrznie leczą opłucną-płucną (katar. dnawy. Do leczenia można również używać mięsistych liści kapusty czerwonej lub włoskiej. nerwoból lędźwiowy. włośniczek. opryszczki. silne bóle głowy. przerost węzłów chłonnych. Na ranę zakażoną lub wrzód. migreny. łupież. stłuczenia. wykwity skórne w kile. Przed użyciem należy je umyć. zapalenie oskrzeli). wykroić środkową żyłę główną. egzemę. żylaki. hemoroidy.

Angina. Ma to zasadnicze znaczenie. Tak więc kapusta wbrew uprzedzeniom. Płukanie gardła sokiem z kapusty ma działanie czyszczące. Na marskość i puchlinę brzuszną można spożywać z korzyścią sok z kapusty (400 g dziennie w porcjach po 200 g) lub kapustę gotowaną bądź surową (surówki). witaminie K (przeciwkrwotoczna). układu oddychania. że jest ciężko strawna. 113 . Na dolegliwości przewodów moczowych. jelitowe. siarce. natki pietruszki. Korzystna dla organizmu jest również kapusta kiszona. Sok z kapusty zaleca się alkoholikom i na wrzód trawienny. Alkoholizm (środki odwykowe). Właściwości gojące i zabliźniające soku z kapusty są wykorzystywane przy leczeniu zapalenia wrzodziejącego okrężnicy. i świeże enzymy rozkładają się podczas gotowania. toteż należy spożywać kapustę w stanie surowym. kapusty włoskiej bądź różowej. ogólne osłabienie. w szczególności w postaci świeżego soku. Spożywanie kapusty surowej lub duszonej oraz świeżego soku działa odtruwające i odwykowo. gdy organizm kumuluje aminokwas cysteinowy powodujący kamicę cysteinową. gdyż w przypadku zapalenia wyrostka robaczkowego lub przydatków macicy nie przykłada się gorących opatrunków. Kapusta była i jest najlepszym lekiem na szkorbut. Zawiera ona enzymy pomagające w trawieniu tłuszczów i błonnika. który boli. Po wyparowaniu wody umieszcza się wszystko na gazie i ciepłe przykłada do rany. buraka cukrowego. układu oddechowego. młodej kukurydzy. Anemia. Skutek leczniczy zawdzięczamy kleistym śluzom roślinnym. a w przypadkach różnych typów kamicy nerkowej soku z sałaty głowiastej. rozpuszczalna w wodzie. jelitowe dobrze robi popijanie l szklanki świeżego soku prosto z sokowirówki. Spożywanie kapusty zaleca się także cukrzykom. Do surówki z kapusty należy dodawać zmielony kminek z majerankiem. co ułatwia trawienie. Sok z kapusty z małym dodatkiem miodu do spożywania i do płukania. Nie należy przykładać gorących okładów na żołądek. kalafiora. Afonia. solom potasowym i witaminie U (chroni śluzówki). Kapusta na użytek wewnętrzny w postaci surówki lub świeżego soku jest zalecana na dolegliwości gastryczne. Nie należy więc ich niszczyć i nie płukać kapusty kiszonej. Witamina U. Diagnozę dolegliwości powinien postawić lekarz. magnez i miedź zawarte w kapuście leczą anemię (nie pić płynów o temperaturze wyższej niż 45°C). gojące i zabliźniające. 4. 3. Jedna do dwu szklanek dziennie soku z surowej kapusty. cebuli. okazuje się nadzwyczaj korzystna dla żołądka i jelit. pomidorów. toteż zaleca się go pić z dodatkiem soku z marchwi. 2. Enzymy mlekowe kapusty działają silnie dezynfekujące na przewód pokarmowy. Liście z kapusty jako okład na szyję na noc uśmierzają bóle i pomagają w detoksykacji poprzez wydalanie trucizn z organizmu. ogórka. papryki. Sok z kapusty nie jest przyjemny w smaku. szparagu. Żelazo. dyni.reumatycznego i różne dolegliwości pęcherzykowe zalecam kataplazmy przyrządzane z dwóch lub trzech liści gotowanych w małej ilości wody przez 20 minut z dodatkiem 2 cebul i l łyżki otrąb. Spożywać surówkę z kapusty z burakiem czerwonym. Wskazania lecznicze (na podstawie danych francuskich) 1. Dodawanie do kapusty nadmiernych ilości wędlin czyni pokarm trudniej strawnym.

Pod koniec gotowania dodać 60 g miodu. Bóle żołądkowe. Na przewlekły bronchit stosować mieszankę: wywar z 60 g kapusty gotowanej w 0. Jelita (nieżyt lub zapalenie albo infekcja). Wkładać do odbytu liście w formie czopka na noc na 4 godziny. (Jak pkt. 10. Czyrak. 9. Przykładanie miejscowe liści zmniejsza przekrwienie i normalizuje krwiobieg. ropień. Unikać zdenerwowania i niewłaściwej przemiany materii. Hemoroidy. 25. Spożywać kapustę długo gotowaną i popijać wywar. Przyczyną może być: nieodpowiedni zestaw pokarmów. Popijać do 3 szklanek soku dziennie. Astma. Grypa.). 7. Kontynuować aż do uśmierzenia bólu. Popijać świeży sok i jeść kapustę surową lub duszoną. Przyłożyć 3 warstwy z liści na 4 godziny lub na noc. Popijać sok. Zjadać rano 2 łyżki kapusty kiszonej. 13. Jest to leczenie pomocnicze. Spożywać cebulę. Bezsenność. 16. Przyłożyć liście do strefy wątroby. Zostawić 3 liście na kilka godzin. 24. u podstawy płuc lub na łopatki. Przykłada się 3-4 liście na miejsce dolegliwe na całą noc. aż do eliminacji ropienia. Bóle reumatyczne. bóle mięśni. 114 . nekroza. Gruźlica. 23. (Patrz pkt. choroba skórna (Patrz liszaje. martwica). Stosować liście pelargonii. Popijać świeży sok. Dna-artretyzm. Egzemy. Biegunka. (Patrz bóle reumatyczne). Głuchota. Na noc przyłożyć 3 liście na kark i niekiedy na nogi. Choroba serca. 6. 8). 18. Bardzo korzystnie działa syrop z niedojrzałych orzechów włoskich drobno posiekanych i zasypanych cukrem. a następnie całą noc. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. Delikatne działanie rewulsyjne liścia z kapusty jest bardzo korzystne. zatrucie polekowe. Astenia. 17. 19. Przykładać liście kapusty. Stosować przez całą dobę okłady z kapusty na brzuch. 3-4 liście kapusty jako okład na pierś i na szyję.) i z cytryny (50 proc. Popijać do dwu szklanek soku ze świeżej kapusty dziennie. Wkraplać do uszu mieszankę soków z kapusty (50 proc. opryszczki). Zażywać pół łyżeczki co godzinę. zmęczenie. dna. słabość ogólna. Zapalenie opłucnej.5.5 l wody przez l godzinę. Ból lędźwiowy (postrzał). 12. 14. 21. 26. Stosować zioła Rektosan. Kamienie moczowe. Konsultować u lekarza. należy uprzednio oliwić każdy liść. Diabetes mellilus (cukrzyca). Popijać rozcieńczone olejki eteryczne (lawenda. 11. Jeżeli egzema jest sucha. Spożywać sok gotowany z borówki czarnej i pyłek kwiatowy. jelitowe. Postępować jak przy astmie. Ból głowy (silny i uporczywy). Bronchit. 8. wąglik. Popijać sok. sosna). Gangrena (Patrz rany. Dziennie popijać do 2 szklanek soku. O wyborze środka ziołowego decyduje lekarz. Stosować okłady z kapusty przez l miesiąc. Popijać do dwóch szklanek soku dziennie. zapalenie oskrzeli. Popijać 2 szklanki soku dziennie. 15. Zostawić na 3-4 godziny. 6). Stosować reguły prawidłowych zestawów produktów spożywczych. Przykładać surowe liście na 2 do 4 godzin lub na całą noc. 22. Jeść kapustę surową i duszoną. 20. Przyłożyć dwa liście do czoła i 3 liście na kark na 4 godziny lub na całą noc. Dennatoza. godzinę dziennie. egzemy. według lokalizacji bólu.

250 g miodu. Okłady z liści zmniejszają przekrwienie.27. bławatka. Można również przemywać oczy naparem z rumianku. Krzywica. reumatyczny. Przykładanie liści ożywia tkanki i absorbuje nieczystości. Przykładanie kapusty na pół godziny regeneruje i oczyszcza skórę. Migrena. Łojotok. Stosować l łyżkę syropu 3-4 razy dziennie do naparu przeciwkaszlowego. Krtań (zapalenie) (Patrz afonia i katar). 36. 45. Liście uśmierzają bóle. nadto na wątrobę lub na dolną część brzucha w zależności od źródła migreny. 30. truskawka. Jak wyżej oraz na dolną część brzucha i krocze. Przykładanie liści na przebiegu bolesnego nerwu uspakaja stopniowo ból. 29. Popijać 2 szklanki soku dziennie. Przykładać liście. Aktywuje to krwiobieg. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. 33. Liści nie ogrzewać. 40. Pęcherzyk żółciowy. Popijać 1-2 szklanki soku dziennie. 41. poprawia krwiobieg. Często potrzebna jest konsultacja u lekarza. Nekroza. 46. sinicy skóry. Przykryć watą. rwa kulszowa). Oczy (podrażnione. absorbuje skupiska tłuszczu z tkanki podskórnej. oczyszcza włośniczki z nieczystych substancji. żylaki. łzawiące. 44. Martwica. 115 . Popijać sok. 32. 42. płatków z róży. Trzy warstwy liści przykłada się na 4 godziny pod koniec dnia lub na całą noc. Na oparzenia I stopnia można przyłożyć gotowane obierki z ziemniaka lub tartej marchwi. Podobnie działa brzoskwinia. a w wolne dni na krocze na całą dobę. Przyłożyć 2-3 warstwy liści na zbolałe miejsce. 31. Przykładanie liści na 4 godziny dziennie lub na noc kończy się przeważnie zgojeniem rany. Owrzodzenia żylakowe goleni. Wprowadzić do oka kilka kropli świeżego soku wieczorem przed snem. nieżyt alergiczny sezonowy (Patrz astma). Uśmierza to bóle i działa gojąco. Nerwoból (zębowy. (Patrz wątroba). Obrzęk. Przyłożyć na noc 3 liście na górną część brzucha. Pęcherz moczowy (zapalenie). 38. Zagotować. cytryną (l kropla do każdego oka 2-3 razy dziennie). wody solonej (l łyżeczka soli morskiej na 500 g wody). Popijać sok. Odmrożenia z pęcherzykami. Nerwowość. Zarejestrowanych typów owrzodzeń jest co najmniej 34. zapalenie tętnic. zaczerwienione). 37. 43. Lekko zabandażować. 48. Półpasiec. 47. Katar sienny. Przykładać liście na noc i zmywać rano sokiem. Na pęcherzyki półpaśca pomagają lepiej olejki eteryczne. 39. chabru. 34. ogórek. 5 g szafranu. Liszajec. Lekarz decyduje jak postępować. Półpasiec w początkowej fazie jest do wyleczenia w ciągu kilku dni. Skład syropu : 500 g soku z kapusty czerwonej. twarzowy. Opryszczki skórne. Oparzenia. Maseczki kosmetyczne. Stosować 3-4 razy dziennie po 4 godziny. Katar. Przykładać liście. Dotyczy to również ciężkich nóg. Na noc przyłożyć 3 warstwy liści na powierzchnię większą niż objętą dolegliwością. w razie potrzeby także w ciągu dnia. ożywia tkanki. Jak najszybciej przyłożyć liście dobrze zmiażdżone. Przykładać co drugi wieczór liście na dolną część brzucha. Prostata. 35. Nogi (dolegliwości). 28. Kapusta jest tutaj wyborowym lekiem. W przypadku oparzenia II stopnia i III stopnia powinien zdecydować lekarz.

kontuzja. Popijać dziennie do 2 szklanek soku. czosnek. Zjadać dziennie 2-3 łyżki kapusty kiszonej. Utrudnione trawienie. 53. (patrz nogi pkt. 56. Zastrzał. (patrz nogi pkt. które wyciągając nieczystości inicjują korzystne procesy ropienia. Stan depresji. Wrzód żołądka. 38). Rano i wieczorem wpuścić pół łyżeczki soku do nozdrzy. Jeść surówkę. 61. Żyły. 63. Wtedy należy oczyścić ranę z ropy i sczerniałej krwi. W przeciwnym wypadku zmieniać bandaż częściej i oczyszczać ranę. nasiona kapusty. Węzły chłonne (zapalenie). Skaza moczowa. Zmieniać bandaże aż do kompletnego zagojenia rany. 59. Obmyć gotowaną wodą (jedną szklankę) z dodatkiem soli morskiej (l łyżeczkę). 68. Jest to zapalenie zatok przynosowych (jam obocznych nosa. 60. natkę pietruszki i inne. Przykładać liście i popijać sok. Przyłożyć 3 warstwy liści. 70. 71. Przykładać miejscowo liście moczone w oleju słonecznikowym lub oliwkowym. Tętnicze nadciśnienie krwi. Szybko natrzeć liściem i zrobić bandaż z liści. W celu ułatwienia rewitalizacji tkanek i wydalenia części zmartwiałych. Można również popijać wywar z obierek kartoflanych albo z lukrecji gładkiej. 69. Sinusitis.49. udar słoneczny. lawendy z eukaliptusa. Popijać 2 szklanki soku dziennie. 64. Można również podawać choremu czosnek. Stosować inhalacje z mieszanki olejków eterycznych z igliwia sosny. szałwię. 66. katar. Rany zwykłe. dynię zwyczajną. Stosuje się również: por. 62. a później co 4 godziny. (patrz pkt. Popijać rano przez 3 kolejne dni szklankę soku. W razie potrzeby uzupełnić okładem z liści dolną część brzucha na noc. tymianku. jeżeli przypadek nie jest groźny. Robaki jelitowe. 50. 65. 55. Przykładanie liści uspokaja bóle i pomaga w usunięciu toksyn. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. 67. Skóra popękana. przykłada się liście i popija świeży sok. Przyłożyć 3-4 liście jako okład na noc. Szkorbut. Bandaż wieczorny pozostaje na całą noc. 52. Ropień zimny (gruźlica stawowa lub kości). 57. 15). 54. Przykładać liście do łydek. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. odwapnienie. (Patrz głuchota). Na początku zmienia się okład z kapusty co 2 godziny. Słuch (przytępienie). nie gojące się. Żylaki. 38). Uśmierza to bóle i poprawia krążenie krwi. Skóra (dolegliwości). Utrata soli mineralnych. Stłuczenie. na kark na 2-3 godziny lub na całą noc. Trądzik. nieżyt nosa. 72. Tętnica (zapalenie). Przykładać liście. Przykładać 3-4 liście na głowę i na kark co 4 godziny z przerwą 2-3 godzin. zatok bocznych nosa). Przykładać liście i popijać sok do 2 szklanek dziennie. cebulę. Ukąszenie owadów. lawendę. na pas lędźwiowy. 116 . Dla dzieci 20-30 g dziennie. 51. Popijać sok. Przekrwienie mózgu. Popijać między posiłkami do 2 szklanek soku ze świeżej kapusty. dając 20 kropli do czaszy z gorącą wodą. 58. Skąpomocz. zawierające olejki eteryczne.

81. kolka nerkowa. odmładzanie się. korzeń podróżnika (składnik leków Herba-polu: Sylimarol i Fitolizyna). Działa to uspokajająco. kamica nerkowa. natki pietruszki i l jabłka. Popijać po l szklance soku dziennie Zapalenie powiek. 117 . 80). 94. Stosować sok z surowej kapusty z dodatkiem kilku kropel cytryny. 95. co zmniejsza przekrwienie w pasie miednicowym. Zapalenie zatoki klinowej. 96. Przykładać liście na 4 godziny i na całą noc na nerki i pęcherz moczowy. Wątroba (twarda). Popijać przez tydzień po pół szklanki dziennie.73. Popijać 1-3 szklanki soku dziennie między posiłkami. 90. Przyłożyć liście do dolnej części brzucha. 18. Po miesiącu zrobić kilkudniową przerwę. Zapalenie zatok przynosowych w niskim lub wysokim ciśnieniu atmosferycznym. Przykładać liście do dolnej części brzucha na 2-3 godziny. 92. ostropest plamisty. Zapalenie spojówek. Zapalenie zatoki szczękowej. jak i na noc. 79. Korzystny jest również sok z borówki. 89. Brać 2 razy w tygodniu kąpiele z dodatkiem roztartej w mikserze główki kapusty i naparu ze 100 g mięty + 1/2 kg drożdży piekarniczych. Dolegliwości nerek jest 25 rodzajów. Zapalnic macicy. (jak pkt. przykryć watą i zabandażować delikatnie. Żołądek (wrzód). 84. (jak pkt. (patrz oczy). liście karczocha. Popijać 2-3 szklanki soku dziennie. Konsultować u lekarza. nawłoć pospolitą. 80). (patrz oczy). Zapalenie naczyń chłonnych. 78. (jak pkt. jeść surówkę i kiszoną kapustę. zatrzymanie moczu. Przykładać rano i wieczorem po 3 liście. Zwichnięcia. Zły stan układu nerwowego. Do ziół leczących wątrobę zaliczmy: czarną rzodkiew. Zdolność prawidłowej przemiany materii. Zaleca się równie/ stosowanie olejków aromatycznych i pyłku kwiatowego. które mają działanie rewulsyjne i zmniejszą przekrwienie. Zapalenie zatok czołowych. 74. 75. 80. Popijać wodę z gotowanej kapusty 2-4 szklanki dziennie. żółciowa kolka. Sprzyja to odpływowi wysięku z uszkodzonej części kończyny. Popijać glinkę. bezbolesnego miesiączkowania przy bólach. zapalenia różnego rodzaju. Stosować inhalacje z olejków eterycznych. 93. Popijać 2 szklanki soku dziennie. 80). Stosować liście. dodać szczyptę przypraw trawiennych i pić raz dziennie. Zmniejsza przekrwienie. 85. 76. 83. 86. Zdolność utrzymania prawidłowej pracy nerek. np. Wszystkie inne leki uspokajające są również pochodzenia roślinnego. Przyłożyć 2 liście na 4 godziny lub na całą noc. Wątrobowa kolka. 91. Popijać sok ze świeżej kapusty. Wątrobowa marskość. Skaza dnawa. Zaparcie. Zmęczenie ogólne. Popijać sok. cytryny. Zapalenie zatoki sitowej. korzeń mniszka. 87. Rano i wieczorem wprowadzać do nozdrzy 1/2 łyżeczki świeżego soku. Przyrządzić w mikserze koktajl z soku kapusty. (jak pkt. łagodząco i uśmierzająco na bóle wątroby w przypadkach dolegliwości pęcherzyka żółciowego i niewydolności wątroby. 77. 82. Zapalenie okrężnicy Przyłożyć 3-4 liście na noc na brzuch. Zapalenie włośniczek. 88. Żołądkowy nieżyt przewlekły. Do zbolałego miejsca przykładać liście. Przykładać warstwę z 3 liści zarówno w dzień co 4 godziny. Zdolność prawidłowego. Przykładać liście. 80).

szpinaku). choć możliwości jego wykorzystania przez organizm są mniejsze aniżeli w przypadku innych warzyw. Pić sok. pozwala uzyskać zdrową i ładną skórę. Pić sok z kapusty z sokiem z selera w proporcji 1:1. osłodzony cukrem lub miodem. przeciwgnilnie. na ośrodkowy układ nerwowy i mają korzystny wpływ na przemianę materii (tworzenie tkanki kostnej. reguluje czynności jelit i działa przeciwbiegunkowe. znajduje się na czele roślin baldaszkowych. kaszel. sok nasiona i liście. Powiększona liczba czerwonych krwinek i hemoglobiny odnawia komórki naskórka. jest czynnikiem wzrostu. Dolegliwości układu nerwowego. co sprawia. Wyciąg z nasion działa spazmolitycznie i rozszerza naczynia wieńcowe. 98. pobudza naturalne siły obronne. Nasiona marchwi zawierają do 12 proc. 97. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Korzeń: działa wzmacniająco. Marchew stosuje się w celach profilaktycznych i leczniczych przy hipowitaminozie. Jeść kapustę duszoną na oleju słonecznikowym z dodatkiem szczypty kminku. pobudza czynności wątroby. przeczyszczające. olejku eterycznego. działa uspokajająco. Marchew. 118 .karotenoidy i wit. zwłaszcza liściastych (np. Pić sok z kiszonej kapusty.Zapalenie stawów. przeciwanemiczne. Zachodzące w marchwi procesy przemiany kwantów energii świetlnej. krzemu i innych substancji działają stymulujące. MARCHEW SIEWNA Daucus carota L. Jako surowiec leczniczy stosuje się rdzeń (miękisz) korzenia. 99. Zapalenie oskrzeli. działa przeciwcukrzycowo. tłuszczu. 100. robić na noc okłady z liści świeżej kapusty. której ojczyzną jest rejon śródziemnomorski. ma właściwości remineralizujące. pobudzanie wzrostu). szczególnie u dzieci. W Polsce jest uprawiana w kilku odmianach o różnym kształcie i barwie korzenia. B2 (ryboflawina). Tako roślina astralna kumuluje energię światła słonecznego i promieni kosmicznych. Należy do jarzyn o najwyższych właściwościach leczniczych. że korzeń odznacza się dużą siłą witalną. . Marchew należy do roślin najbogatszych w karoten.5 proc. Stosować sok z kapusty z dodatkiem soku z czarnej rzepy i kilku kropel cytryny. ziele . do 1. Zamroczenia alkoholowe. kwiaty antycyjany i flawonoidy.

artretyzm. niedobór mleka u karmiących matek. dla dzieci z uczuleniem na białko. dolegliwości płucne (gruźlica. dna. nadciśnienie tętnicze. łupież. krzywica. dermatozy. nabłoniak. Po sześciu miesiącach dawać stopniowo sałatkę jarzynową i świeże owoce. Pół kg obranej i pokrojonej na kawałki marchwi gotować do miękkości w litrze wody z dodatkiem pół łyżeczki soli morskiej. Marchew jest wskazana dla niemowląt i dzieci chorych na białaczkę. stwardnienie rozsiane. nowotwór nabłonkowy. buraka czerwonego i rzeżuchy. wrzody. hemoroidy. Profilaktycznie: choroby zakaźne i zwyrodnieniowe. Podawać zupę marchwiową. także miód. blednica. Biegunka u dzieci. choroby nerek. zatrzymaniu moczu. Świeży sok. wrzód żołądka i dwunastnicy. rozpuszcza żółć. sok z winogron.gojąco na jelita i przewód pokarmowy. Spożyć w ciągu 24 godzin. m. jarzyn i owoców. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astenia (osłabienie ogólne). W tych przypadkach stosuje się kurację w ciągu trzech miesięcy z 1-2 litrów zupy z marchwi dziennie. Popijać dziennie litr soku z marchwi z dodatkiem pół litra soku z selera. infekcje jelit. cierpiących na choroby alergiczne przewodu pokarmowego. Kilogram marchwi gotować przez dwie godziny w litrze wody. anemia. Na zaparcia. goi rany. białaczka. niedokrwistość. działa wykrztuśnie. w bólach i kurczach żołądka oraz jelit. przeciw robakom (dzieciom dodawać wody). SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Nasienie marchwi brane trzy razy dziennie (szczypta na końcu noża) pomaga w niedomodze wątroby. krwawienia żołądkowo-jelitowe. pęcherzyca. Przy raku jelita grubego dodawać sok z zielonych liści mniszka lekarskiego. liszajec twarzy. pasożyty jelitowe. stany nerwicowe. obniżona ostrość widzenia. zaburzenia przemiany materii (trawienne). a także zmarszczki. żółtaczka.500 g popijać rano i wieczorem w celach odżywczych. egzemy. 50 . buraków czerwonych. biegunka u dzieci. pęknięcia skóry. Przepuścić przez wyciskacz do jarzyn. oczyszczanie krwi zatrutej toksynami. miażdżyca. czyraki. Po tym czasie włącza się do diety soki z selera. zaparcia. nowotwór piersi (leczenie pomocnicze). oczyszcza krew. pietruszki. Na użytek zewnętrzny Rany. Natomiast rzadziej stosuje się mięso i produkty zbożowe. astma). sprzyja wydzielaniu mleka u karmiących matek. moczopędnie. Przepuścić pręż maszynkę do mięsa. usuwa robaki. bronchit chroniczny. oparzenia. Spożywać porcjami w ciągu dnia.in. reumatyzm. Marchew leczy artretyzm. regulacja krwawienia miesięcznego. Nasiona: działają rozkurczowo. nerwicy żołądka. niedomogi wątrobowo-żółciowe. przy niespokojnym śnie. demineralizacja. zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. wstrzymać się 119 . skrofuloza. ropień. uwalnia z głębi skór) zrakowaciałe komórki i tkanki. stany przedrukowe. odmroziny. cukrzyca. U starszych dzieci po sześciu miesiącach włącza się do diety gotowane jarzyny i sałatę zieloną. trądzik twarzy. łuszczyca.

a następnie masować ją oliwą. Podawać do popijania. świeżej marchwi zawiera związki sprzyjające rozwojowi jelitowych bakterii beztlenowych wytwarzających kwas mlekowy i octowy. tymianek. stwardnienie tętnic. kalarepa. łupież. niszczy się owsiki. Wywaru z liści używać do płukania gardła (na afty. przestać z chwilą ustąpienia biegunki. wzmacniający włosy i paznokcie. chorobę wieńcową. Popijać sok zaczynając od kilku łyków dziennie. Zupa taka wskazana jest dla osób otyłych. l kg marchwi usuwa glisty przewodu pokarmowego w ciągu 24 godzin. Regularnie. Na zmianę diety organizm reaguje wzmożeniem stanu chorobowego. odmrożeń. liść laurowy. Sok ze. niemoc płciową. zapobiega zmarszczkom.od jedzenia mięsa przez rok. utrzymującym w zdrowiu wątrobę i oczy. ropień ust itp. Obmywanie daje uczucie świeżości. Kuracja marchwiowa leczy białaczkę z niedomogą śledziony i skłonnością do wymiotów. pobudza łaknienie. pietruszka. Leczy nadczynność tarczycy. Popijać co dzień szklankę soku. co je chroni przed rozwojem gnilnych drobnoustrojów. jasnobrązową barwę „gubiącą” piegi. Zupę z marchwi zaleca się ze względu na jej właściwości remineralizujące i odtruwające oraz zdolność przywracania w organizmie równowagi kwasowo-zasadowej. Sok z marchwi jest doskonałym kosmetykiem do pielęgnacji skóry twarzy i szyi. Organizm uwalnia się wówczas od toksyn powstałych przy złym metabolizmie. cebula.. marchew utarta. ujędrnia skórę. nowotworu piersi. Skórze pozwolić wyschnąć. jest mlekotwórczy. wywołuje miesiączkę. Geriatrzy zalecają ludziom starszym sok z marchwi jako lek przemywający naczynia krwionośne. Przy dawce 1-5 g nasion ma właściwości wiatropędne. regulujący żołądek. na świeżą bądź zastarzałą ranę.) oraz obmywań pęknięć skóry. Ma ona właściwości moczopędne. 120 . Napar z l łyżki nasion na szklankę wrzątku działa moczopędnie. poprawia krążenie krwi. Spożywając regularnie po jednej marchewce na czczo i wieczorem. Są to substancje szkodliwe i lokalizują się w zewnętrznej skórce marchwi. oparzenie. a dopiero później występuje faza powrotu do zdrowia. czyraki. wrzód na nodze. Przetrzeć przez sito i uzupełnić wodą do litra. Na użytek zewnętrzny Wywar z korzenia lub świeżych liści. smarowanie skóry świeżym sokiem nada jej ładną. by stopniowo dojść do litra dziennie. Leczenie takie musi trwać kilka miesięcy (półtora roku). Sok (lub marchew utarta) z miodem zagotowany w mleku stanowi lek na przeziębienia. pobudza czynności gruczołów wydzielania wewnętrznego. liszajec i inne. świeże zmiażdżone liście stosować do okładu lub do przemywania ropnia. Marchew i jej liście powinny być dodawane do wszystkich zup jarzynowych. goździki. Uwaga. rozmaryn. w których występuje por. aby używana marchew nie zawierała azotanów pochodzących z preparatów chemicznych stosowanych w uprawach. Należy dbać. Sok z marchwi działa profilaktycznie na kamicę nerkową i usuwa stany zapalne. daje ładną karnację. Zawiera wówczas mniej azotanów. zaburzenia w trawieniu. W przypadku suchej skóry można stosować maseczki. czosnek. Zupa z marchwi musi być skonsumowana w dniu sporządzenia. Na biegunkę u dzieci: utrzeć pół kilograma marchwi i gotować w litrze wody przez godzinę. które utrzymują kwaśny odczyn środowiska jelit. seler. rano i wieczorem. Podać mleko. jeśli nie przyjmuje się innego pokarmu.

por. A (12 mg). marchew. Należy jednak pamiętać. który zawiera 0. które lokalizują się w częściach peryferyjnych korzenia i dają się stosunkowo łatwo wyeliminować przez staranne skrobanie. który wystaje nad ziemią.36 proc. 121 . Do celów leczniczych wykorzystuje się korzeń. niż potrzeba (3 do 4 mg). bóle głowy. a 2 razy więcej niż mniszek. Zawiera chlorofil. Natka pietruszki jest bardzo cennym produktem spożywczym i leczniczym.). ma ona właściwości zatrzymywania i gromadzenia szkodliwych azotanów. To konieczny warunek. w przeciwnym bowiem przypadku dochodzi do powstawania aflatoksyny. Jest także zalecana dla otyłych. ścieki. której wartość biologiczna substancji czynnych przewyższa wiele innych warzyw leczniczych. aminokwasy. szczaw. liście. w pełni z pożytkiem wykazała swoje właściwości. azotanów. Jest rośliną o ogromnych wartościach leczniczych. Ostre zatrucia azotynami charakteryzują się zaczerwienieniem twarzy i powłok skórnych. by. Nać daje 4 razy więcej prowit. PIETRUSZKA ZWYCZAJNA Petroselinum sativum Hoffm. marchew. dzieci. a w ciężkich przypadkach sinicą spowodowaną porażeniem układu krążenia i obecnością methemoglobiny we krwi. zatrucia. Zatrucia te jedynie przy natychmiastowej pomocy. Marchew może także zawierać resztki pestycydów. która jest toksyczna. W części korzenia. gdyż nie tuczy (w 100 g jest 10 kał. owoce i nasiona. Niemowlętom nie należy podawać szpinaku.Marchew powinna być stałym składnikiem menu palaczy tytoniu. Nasiona zawierają znacznie więcej olejku eterycznego i flawonoidów niż korzenie i dlatego działają silniej moczopędnie i przeciwszkorbutowo. występujących w glebie nadmiernie zasilanej nawozami azotowymi bądź pochodzących z innych źródeł (dymy. Należy zwracać uwagę na pochodzenie marchwi. pyły. cebula. 20 g natki dostarcza 48 mg witaminy C na dzienne zapotrzebowanie organizmu 75 mg. mniszek. wszystkie kapustne). ale przy jej stosowaniu należy przestrzegać kilku zasad. czasem wymioty. biegunka. podobnie jak niektóre inne warzywa (buraki. nie kończą się śmiercią. że nawet marchew rosnąca z dala od największych źródeł zanieczyszczeń tymi toksycznymi związkami nie musi być całkowicie ich pozbawiona. Należy również pamiętać o konieczności odpowiedniego przechowywania marchwi. sporo olejków eterycznych. szczególnie u małych dzieci. szpinak. pestycydy). do pół roku życia. rabarbar. gdyż. drgawki. kapusta. Występuje także rozszerzenie obwodowych naczyń tętniczych i spadek ciśnienia tętniczego krwi. które z kolei zmieniają hemoglobinę w methemoglobinę. Marchew jest wprawdzie uniwersalnym środkiem leczniczym. Taka marchew czy sok z niej może wywołać groźne. Ma 4 razy więcej witaminy C niż pomarańcze i kapusta. profilaktycznym i kosmetycznym. podobnie jak czosnek. Azotany przemieniają się w azotyny. Azotany znajdujące się w wodzie pitnej zajmują eksponowane miejsce w zatruciach małych. marchew wytwarza solaninę (widoczną jako zazielenienie). wobec silnych objawów methemoglobinemii. toteż należy ten fragment odciąć. co należy mieć na uwadze starannie przygotowując przed spożyciem.

wzdęcia. pasożyty jelitowe. kamienie moczowe. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. Wypijać rano na czczo. Naciągać 15 minut. stany nerwowości. skąpomocz. w 0. reumatyzm.2 litra wody. korzeń selera i fiołka wonnego. zimnicę (malarię).2 do 0. Przy nerwobólu zębowym zwilżać palec i pocierać wzdłuż przebiegu nerwu dziąsła i policzki. 25 g nasion. miesiączkowanie bolesne. stany nowotworowe.4 g dziennie w postaci kapsułek żelatynowych na kilka dni przed menstruacją łagodzi bóle napięcia przedmiesiączkowego. w równych ilościach łagodzi nerwobóle. gościec. Gotować 3 minuty. zapalenie oka.5 l. Wywar z nasion. Na reumatyzm. Wywar. dolegliwości wątrobowe. Jako okład antyseptyczny i gojący na rany. Zażywany w ilościach 0. Gotować 3 min. Na owsiki: szczypta natki pietruszki. upławy. Wkraplać 1-2 krople świeżego soku z korzenia 2-3 razy dziennie lub stosować jako okład na noc. naciągać 15 min. aż zostanie 0. Na użytek zewnętrzny Przemywanie 2 razy dziennie sokiem lub naparem na piegi. nerwobóle. ukąszenia owadów. atonia pęcherzyka żółciowego. kamienie moczowe. Natka zmiażdżona. l g skórki pomarańczowej i l g skórki grejpfrutowej gotować w l litrze wody. Na użytek zewnętrzny Kontuzje. astenia. Flakonik z sokiem trzymać szczelnie zamknięty. piegi. zakażenie. Mieszankę 25 g korzenia pietruszki. Wyciąg z suchych nasion. łagodzi bóle i eliminuje opuchliznę.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. korzenia lub natki na pół litra wody. zaburzenia miesiączkowania. zranienie i ukąszenie pszczół. Leczy biegunki. skąpomocz. wady krwi. niestrawność. Pić codziennie rano na czczo. zastój mleka w sutku. brak łaknienia. rany. Popijać 1/4 szklanki 2-3 razy dziennie przed posiłkami. Osłodzić miodem. gorączka przerywana. Na zapalenie oka. czyli apiol (do nabycia w aptekach). Taki okład przyłożony do piersi wysusza mleko karmicielki oraz łagodzi zapalenia sutków przy zastoju pokarmu. Sok z korzenia pietruszki ze spirytusem 70 proc. 122 . 100 g na l litr wody w postaci irygacji dopochwowych leczy białe upławy. os.

Zaleca się go jako odtrutkę po zatruciach np. Znany w Polsce od kilku wieków. Olejek silnie drażni nerki i może być przyczyną poronień. z właściwości leczniczych i odżywczych. niewydolność nerek. moczopędny. azotemia (zatrucie amoniakiem). Stosować l garść rozdrobnionej pietruszki na 0. łatwo strawny. uszkodzenie błon śluzowych przewodu pokarmowego z powodu apiolu. pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego (olejek). surówek. arterioskleroza. a wyciąg wodno-alkoholowy z nasion jest dodawany do Fitolizyny. Działanie uboczne. zup. Sok ze świeżych porów jest dobrym środkiem leczącym wszelkie formy kamicy moczowej i nieżyty dróg moczowych. podnosi potencję seksualną mężczyzny i jest zaliczany do afrodyzjaków. jest antyseptyczny. Fitolizynę powinno się dawkować ostrożnie i podawać z przerwami. gruźlica. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. kamica moczowa. podobnie jak czosnek i cebula. nieświeżym pokarmem. Urosan.5 litra wody. Działanie: wzmacnia nerwy. i kobietom w końcowym okresie ciąży zaleca się ostrożność przy doustnym przyjmowaniu nasion pietruszki. grzybami. po ugotowaniu i duszeniu. kasz. gościec (reumatyzm). Natkę pietruszki należy jeść przez cały rok i używać do kanapek. budulcowy. Pietruszka wchodzi w skład mieszanek moczopędnych Urogran. Gotować 15 min. Małym dzieciom. niestrawność. zaparcie. ołowiem ze spalin samochodowych lub parą ołowiu w drukarniach. Można go jeść na surowo. 100 g porów dostarcza około 30 kalorii. otyłość. Jest lekko strawny. sosów. ryżu. 123 . oczyszczający krew. więc nie tuczy. jaj. artretyzm. Por jest zasadotwórczy. Natkę można mieć przez całą zimę sadząc korzenie pietruszki do ziemi w skrzynkach lub w doniczkach. co działa uzdrawiająco. mięs. POR Allium porrum Por jest jarzyną towarzysząca człowiekowi od tysięcy lat. dolegliwości dróg moczowych. Zastępuje kurację wodami mineralnymi. Stosowanie przez dłuższy czas dużych dawek wyciągu z nasion pietruszki powoduje kurcze macicy przez mirystycynę. Myć twarz rano i wieczorem przez tydzień ciepłym wywarem z korzenia pietruszki. Syrop z porów działa korzystnie na koklusz u dzieci.Na rozjaśnienie cery.

pielęgnacja twarzy. cynamon. ropnie. Na użytek zewnętrzny Sok oraz mleko lub serwatka. krwawienie z nosa. Używając ich obok świeżych soków z pokrzywy majowej. Wiedziano o tym w Chinach. Nie należy obawiać się przedawkowania. RZODKIEWKA OGRODOWA Raphanus sativus L Uprawiana we wszystkich krajach jako roślina spożywcza i przyprawowa. Grecji. Ciepłe pory przyłożyć do podbrzusza jako okład. który zadziała jak bandaż antyseptyczny i gojący. wrzody. ukąszenia owadów.Na użytek zewnętrzny Czyraki. rozdrobnione z dodatkiem mleka zalecane są na robaki. Obmywać zaczerwienienia i wysypki na twarzy. czyraka. Na stan przepicia (alkoholowego). postrzały. Przyłożyć liść pora. Na zastój moczu i na zapalenie pęcherza moczowego gotować na małym ogniu 6 porów przykrytych olejem. Działają one wzmacniająco i są korzystne przy osłabieniach. Zawierają one substancje czynne. opuchlizny reumatyczne. selera. Zewnętrzne okłady z porów gotowanych w mleku są stosowane do przykładania na ropiejące rany. Stwardnienie (modzelowatość) obłuska się. Związki zawarte w afrodyzjakach działają wzmacniająco ogólnie. porów. zastój moczu. odciski. Na azotemię: 30 g korzonków macerowanych przez 10 dni w litrze białego wina. Ma mnóstwo entuzjastów na całym świecie. Sok + miękisz chleba daje miąższ przyspieszający dojrzewanie wrzodów. W razie potrzeby zabieg ponowić. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Korzonki oczyszczone. Wypijać codziennie rano duży kieliszek. hemoroidy. między innymi fosfor działający pobudzająco. imbir. Egipcie. wanilię jako przyprawy. Duże ilości podobnych związków można znaleźć w preparatach otrzymywanych z produktów pszczelich. Białe liście pora ugniecione w małej ilości osłodzonej wody dają miąższ na kataplazmy na czyraki. brodawki. nagniotki. Macerować liście porów w occie przez 24 godziny. żądła bolące miejsce nacierać trzonem poru rozciętego na dwie części. takich jak. pyłek kwiatowy. Jej właściwości korzystne dla zdrowia znane są od tysięcy lat. Na ukąszenie owadów. Na noc przyłożyć na mokre części ciała. kit pszczeli . Nazajutrz zdrapać odciski. mleczko pszczele. Na rany. a także po ciężkich chorobach lub operacjach. Zjeść nazajutrz bulion z porów. otrzymuje się skuteczne leki dla pacjentów niezależnie od płci i wieku. U nas używana do sałatek. wrzody. Na brodawki i odciski. pierzga. Jako załączniki do afrodyzjaków zalecam: soki z selera i pokrzywy. Po uprzednim wyjęciu kolca. 124 . rany.propolis.

kamieniach nerkowych i żółciowych. witamin. działa przeciwbólowe. wypadaniu włosów. artretyzmie. Zjadać więc rzodkiewki z „serduszkiem”. braku łaknienia. astmie. dolegliwościach oskrzelowych i wątrobowych. reumatyzmie. porost włosów. ukrwienia. pierwiastków makro-. szkorbucie. nadfermentacji jelitowej. remineralizacji. które działają jako afrodyzjaki i odmładzające. Wykorzystywać liście rzodkiewek. ważny jest zestaw: Fe + Cu + Mn. Pośród 12 pierwiastków. usprawnia intelekt. pobudza łaknienie i trawienie. żółciotwórczo i żółciopędnie. metabolizmu. wykrztuśnie. SPOSÓB UŻYCIA Jako produkt spożywczy. przeciwszkorbutowo. demineralizacji organizmu. WSKAZANIA LECZNICZE Spożywanie rzodkiewki zaleca się przy anemii. grzybobójczo. zmarszczkach. aktywizacji. a w szczególności zdolność stwarzania w organizmie przewagi jonizacji ujemnej. jakie zawiera rzodkiewka. poprawia pamięć. mikro. Nauka dopiero w ostatnich dziesięcioleciach rozpoznała procesy występujące w przemianie materii po zjedzeniu rzodkiewki. przeciwkrzywicznie. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Rzodkiewka ma właściwości antybiotyczne. poprawia ukrwienie organizmu. drenuje nerki i wątrobę. który poprawia ukrwienie. Młode listki rzodkiewek dodawać do sałatek i zup. Wielu specjalistów z dziedziny fitoterapii zaleca chorym na nowotwory spożywanie między innymi rzodkwi na surowo wraz z gotowanymi liśćmi. krzywicy. działa bakteriostatycznie. 125 . uzdrawia cały organizm. przyczyniającej się do normalnego przebiegu procesów oddychania. po spożyciu enzymów.i śladowych. Stosować przepisy kulinarne podane w książkach kucharskich.Stwierdzono że poprawia wzrok.

Zjadać świeże. SAŁATA Lactuca sativa L. niestrawność. bronchit chroniczny. crispa L. co działa wzmacniająco. capitata L. Stanowi to przystawkę do zakąski. koklusz. łaknienie i trawienie. augustana). WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Czarna rzodkiew działa moczopędnie. artretyzm. niedomoga wydzielnicza wątroby. Syrop na kaszel. nasiona. egzema. sok z cytryny lub łyżeczkę Rosavitu i łyżeczkę śmietany. Surowiec zawiera lactucarium . kamica moczowa i żółciowa. zapalenie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. 126 . Zetrzeć rzodkiew na tarce z małymi oczkami. łodyga. szkorbut. uczulenia.RZODKIEW CZARNA Raphanus niger Mill. uspokaja nerwy. Po 10 godzinach zebrać sok. Sok świeży. sałata kędzierzawa (var.200 g. Surowiec leczniczy: liście. Gatunek ten liczy ponad 200 odmian botanicznych. SPOSÓB UŻYCIA Surówka.). zalecana przy wypadaniu włosów sprzyja opróżnianiu pęcherzyka żółciowego. Popijać 20 . ale o wiele słabszy. pospolicie uprawiana.sok o działaniu podobnym do opium. pobudza czynności wątroby. także rozcieńczonego i małymi porcjami. uprawiana w Polsce na małą skalę. wzmacnia czynności oddychania. dolegliwości płucne. a w przypadku kamicy żółciowej 100 . Liście są jadane na surowo. sałata szparagowa (var. ma silne właściwości przeciwszkorbutowe. Do celów leczniczych stosuje się korzeń bez czarnej skóry. krzywica. Jadane są zgrubiałe łodygi. Młode liście używane są na sałatę. Popijać 4-6 łyżek dziennie. WSKAZANIA LECZNICZE Astma. Zalecany dla dzieci. Krążki rzodkwi posypać cukrem. dodać opiekaną cebulę.). reumatyzm. Do najbardziej popularnych należą: sałata głowiasta (var.50 g dziennie rozcieńczonego soku.

znieczulające i uspokajające. bezsenności. co uspokaja miesiączkowanie bolesne. Lepsze przyswajanie witaminy A ułatwiają witaminy D i E. korzystnie wpływa na krążenie Zaleca. co ma działanie uspokajające. Okłady z gotowanych liści sałaty z niewielką ilością oleju sojowego. Sałaty nie powinno się spożywać przed posiłkiem. na zapalenie płuc. który jest prowitaminą A. Ogrzewać na słabym ogniu do 30 minut. kaszlu nerwowym.1 do l g dziennie. Popijać 2 do 3 szklanek dziennie na astmę.251 wrzątku.3 g dziennie. Naciągać 5 minut. 75 g liści sałaty na litr wody. We wszystkich częściach świeżych zielonych roślin występuje karoten. co ma działanie przeciwskurczowe i nasenne. Popijać trzy szklanki dziennie między posiłkami. dlatego radzimy dodawać do sałaty zielonej trochę oleju. Na 0. Wywarem z nasion przemywać oczy przy oftalmii (zapalenie oka). nasieniotoku. bólach żołądka. Wyciąg wodno-alkoholowy. żółtaczce. cukrzycy. przeciwkaszlowo. pracę krwi. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. Pokroić 5 lub więcej liści na paseczki. Sok zawierający lactucarium. słonecznikowego lub z oliwek na czyraki. Popijać 2 łyżki dziennie. Napar z 20 g sałaty. Na użytek zewnętrzny Wywar z liści na trądzik. Wywar z liści. poprawia wątroby. Stosować dawki około 0. skurczach trzewnych. się przy nerwicy objawiającej się okresami lęków i natręctw.WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Sałata odświeża i oczyszcza organizm. Sałatę podawaną do mięs (ułatwia ich trawienie) dobrze jest polewać śmietaną lub jogurtem. bolesnym miesiączkowaniu. obniża poziom cukru we krwi. zapaleniu wątrobowym. wrzody i na oparzenia. l przed snem.05 do 0. Stosować 0. zapaleniu nerek. Przy cukrzycy brać po 60 kropli przed posiłkami. przy kołataniu serca.wywar. działa nasennie. Prowitamina A i witamina A są rozpuszczalne w tłuszczach. Zalać 0. Popijać porcjami 2-3 łyżeczki. pobudza gruczoły aktywniejszego działania. 127 trawienne do przeciwbólowe.5 l wody dać 4-5 nasion. astmie. pobudliwości płciowej. Nasiona . zaparciach oraz jako środek przeciwszkorbutowy i moczopędny. w za paleniu oskrzeli. ma właściwości mineralizujące. .

glikozydy w tym apina (nadająca selerowi eteryczny zapach). Węglowodany (cukry i skrobia). Liście i korzenie zawierają surowce lecznicze. „drenuje” krew. E. wzbogaca organizm w składniki mineralne. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Korzeń utarty na tarce jarzynowej z dodatkiem różnych warzyw wymieszany z łyżką śmietany i majonezu oraz przyprawami ziołowymi jest znakomitą surówką. kwas jabłkowy. rozwalniająco. przy schorzeniach pęcherza moczowego łagodzi wydzielanie moczu. siarka. mangan. której korzenie i liście używane są jako przyprawa kuchenna. wzbogaca pracę nerek.SELER Apium graveolens L. działa odmładzająco. wapń. 9 ważnych aminokwasów w tym walina. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Seler surowy stosowany wewnętrznie działa wzmacniająco. wspomagająca mechanizm widzenia. z których najbardziej czynny jest psolaren. PP. W Polsce seler uprawiany jest jako roślina warzywna. magnez. potas. ogrodowa. na wyspie Uznam nad Zalewem Szczecińskim. łagodzi nieprawidłowości miesiączkowania. wątroby. kwas nikotynowy. Odmiana liściasta służy również jako jarzyna. wzdęcia. Mikroelementy: sód. kolki żołądkowe. prowit. poprawia przemianę materii. Kilogram selera daje 40 kalorii. W stanie naturalnym występuje na wilgotnych glebach nadmorskich. działa korzystnie na dolegliwości sercowe. jest dobrze tolerowany przez cukrzyków i działa korzystnie na nieżyt oskrzeli. B1. leczy zapalenie powiek i miejscowe odbarwienie skóry. chlor. A. asparagina. śluzy flawonowe. Witaminy: A. fosfor. cytrynowy. B6. Uprawia się głównie odmianę. leczy reumatyzm. działa przeciwszkorbutowo. olejki eteryczne i inne związki typu furokumaryn. C. żelazo. korzenie zaś jako jarzyna. leczy gościec kamicę moczową. Woda. mannit. Stosowany zewnętrznie działa kojąco na rany i odmrożenia i to bardzo łagodnie. tłuszcze i białka. łagodzi sklerozę. otyłość. B2. Skład jej 128 . glutamina. Zawartość głównych związków w selerze Cholina. nie parząc jak chrzan i papryka.

Nalewkę należy trzymać w ciemnej butelce. bóle głowy. ischiasie. karoten. po czym obie nalewki połączyć razem i zażywać 2-3 razy dziennie po łyżeczce od herbaty przy astmie. Inhalacje z soku selera leczą migrenę. paprykę i inne jarzyny. zup i sosów przed podaniem na stół. Napar z liści i nasion używany jest przy wzdęciach. Odcedzić. Seler oprócz pietruszki i kalafiora. Na l litr bulionu dać 30 g liści lub 50 g korzenia. Na odmrożenia stosujemy wywar z łodyg lub bulwy. 129 . Nalewka. Płyn z parzonych obierzyn selera do kąpieli odmrożonych rąk i nóg daje dobry efekt leczniczy. Aby nie utracić jego aromatu w bulionie.in. nie rozpuszcza się w tłuszczach). cholinę. Lecznicze właściwości mają również suszone liście. trawienie i są gazopędne. Możliwie gorąca kąpiel części ciała. ale zwykłą wódką. Brać jedną do dwóch łyżeczek dziennie po jedzeniu. Szpinak jest zasadotwórczy. aby nie utracił pachnących olejków eterycznych oraz wartościowych witamin. powinna być stosowana 2 razy dziennie przez 10 minut. łodygi i bulwy selera. Nasiona selera działają pobudzająco na łaknienie. Seler gotowany jest łatwo strawny. Z utartego selera i cukru w proporcji 5:1 otrzymujemy sok działający korzystnie na samopoczucie ogólne i przy krwiopochodnym zapaleniu nerek. zawiera spinacynę. Na wzmocnienie: utrzeć 200 g selera i zmacerować w litrze białego wina przez 48 godzin w ciemnym miejscu. która zapobiega i likwiduje otłuszczenie wątroby i reguluje odkładanie się tłuszczu w całym organizmie. kolkach jelitowych. SZPINAK Spinacia oleracea L. reumatyzmie. Na użytek zewnętrzny Sok z selera stosuje się do obmywania ran. Seler obniża ciśnienie krwi. działa silnie krwiotwórcze. jako okłady i kompresy na rany. prowitaminę A (25-50 g w szpinaku zaspokaja dzienne zapotrzebowanie organizmu na prowitaminę A). bogaty w chlorofil. jest najcenniejszym lekiem kuchennym we wszystkich dolegliwościach dróg moczowych. Zawiera m. znów na dwa tygodnie. do kąpieli. Uprawiany na całym świecie. Liść selera drobno pokrajany dodajemy do surówek. witaminę K (przeciwkrwotoczna. Nasypać do butelki pokrajane liście. jabłko. tj. Zlać i zalać ponownie.można stale zmieniać. należy pokrojone liście lub kawałki korzenia dać na krótko przed ukończeniem gotowania. w której występuje dolegliwość. Bierzemy 250 g na l litr wody i gotujemy co najmniej pół godziny. Po kąpieli osłonić to miejsce ręcznikiem. Otrzymany płyn o smaku ananasowym pić po kieliszku dwa razy dziennie przed jedzeniem. zalać spirytusem i odstawić na 2 tygodnie w ciemne miejsce. Liście młodego szpinaku są wartościową jarzyną wielowitaminową. Seler do jedzenia nie powinien być zbyt długo gotowany. szczyptę cynamonu i imbiru. aby uniknąć monotonii i dodawać niekiedy ziemniak.

remineralizująco. Sok. Napar z nasion. Dolegliwości przewodu pokarmowego. Zaparzać 5 minut. Można uchylić te przeciw130 . rany. Wino szpinakowe. rekonwalescencja. wyrzuty skórne. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Działa przeciwanemicznie. odmładzające. łuszczyca. dolegliwości nerek z powodu nadmiaru szczawianów wapnia i potasu (około 3 g na l kg). Mogą go jadać zdrowi. zapalenia gastryczne i jelitowe. Świeży sok surowy jest środkiem przeciw blednicy. oczyszcza przewód trawienny. nie gojące się rany. wyrzuty skórne. Popijać l szklankę soku ze szpinaku i mniszka codziennie rano przy depresji fizycznej i nerwowej. krwiotwórcze. dzieci. wątroby. stwardnienie rozsiane.przyswajalne swych Zawiera liczne biopierwiastki.in. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. sojowym lub oliwkowym są dobrymi okładami na oparzenia. pęcherzyca. reumatyzm. artretyzm. dezynfekujące (fitoncydy). gościec. wzmacnia prace serca. astenia fizyczna i nerwowa. Mrożony i w puszkach traci wiele ze właściwości. krzywica. łatwo żelazo. przeciwszkorbutowo. szkorbut. opryszczki. m. SPOSÓB UŻYCIA Na surowo do sałatek. cierpiące na zaparcia. niedokrwistości i białaczce. nowotwory. Przy każdej chorobie spowodowanej niedoborem witamin i mikroelementów zaleca się go jako warzywo witaminizujące i mineralizujące. prowadzące siedzący tryb życia. liszaje. pęcherzyce.popijać porcjami. młodzi i osoby starsze. l szklankę wina czerwonego zmieszać z 1/5 szklanki świeżego soku ze szpinaku. Szpinak jest łatwo przyswajalny. Na użytek zewnętrzny Oparzenia. 5-10 g nasion na szklankę wrzątku. aktywuje wydzielanie soku trzustkowego. łuszczyca. Wskazane dla rekonwalescentów . łupież itp. Jadanie szpinaku jest korzystne dla anemicznych i rachitycznych. Przeciwwskazania. Popijać 3 razy dziennie przy zaparciach Na użytek zewnętrzny Liście szpinaku gotowane w oleju słonecznikowym. starzenie się.

2) 3. Odżywiane są wtedy komórki. psianka słodkogorz trująca.7) 6.5:1:0. ogórek. a działając bakteriobójczo normalizują przemianę materii. Marchew i seler zawierają dużo magnezu. mniszek.in. krew i nerwy. Zalecamy następujące kombinacje (proporcje w nawiasach): 1. Szpinak + mniszek + marchew (1:1:2. pomidor. Marchew. lulek czarny. która liczy 90 rodzajów i 2500 gatunków (m. do których zaliczamy świeże enzymy. seler i pietruszka zawierają aminokwasy egzogenne w różnych ilościach. gdy w dniu spożywania szpinaku pije się sok cytrynowy. Sok ze świeżego szpinaku z sokami innych roślin pomaga w leczeniu wielu ciężkich chorób. Wymienione soki podnoszą wytrzymałość tkanek. ułatwiając prawidłowe przyswajanie. także cukru.2. tytoń. 131 . sałata.kolcowój szkarłatny. Szpinak + burak + marchew (1. Soki te ułatwiają detoksykację organizmu u dzieci. Przy niedoborze aminokwasów występują zakłócenia przemiany materii. co wywołuje białaczkę. Szpinak + seler + mniszek (1:2:1) 7. który neutralizuje szkodliwe działania kwasu szczawiowego tworzącego osady szczawianu wapnia i potasu w stawach. bieluń kędzierzawa trująca. papryka. wydalanie kwasu moczowego z organizmu (mięśni) oraz nadmiaru śluzów i niestrawionej skrobi.wskazania. przywracają równowagę kwasowo-zasadową. Szpinak + seler + marchew (1. Jest to ważne dla chorych na SM. bakłażan. bieluń surmikwiat). Szpinak + seler + sałata (1:2:1.5) Recepty te są stosowane w laboratorium chemii produktów spożywczych w Nowym Jorku.5) 5.1. Szpinak + sałata + marchew (1:1. a ich nadmiar nie jest stracony. Ziemniak należy do rodziny psiankowatych (Solanaceae).5:2. W podanych sokach aminokwasy te sumują się wzmagając właściwości lecznicze. Szpinak + marchew (1:1. miechunka rozdęta. tymianku bądź wodę gotowaną z obierzyn kartoflanych lub 2 szklanki mleka. Ich świeże enzymy katalizują procesy przemiany materii. ZIEMNIAK Solanum tuberosum L. Składniki tych soków występują w postaci zjonizowanej.5) 4. Szpinak + seler + ogórek + pietruszka (1:2.3) 8. pokrzyk wilcza jagoda. rozkładającego się w organizmie na alkohol i kwas octowy. Psiankowate odznaczają się swoistą aureolą. chronią organizm przed czynnikami nowotworowymi. Białko szpinaku zawiera 8 aminokwasów egzogennych niezbędnych do życia oraz ważne dla dzieci aminokwasy częściowo egzogenne. psianka czarna trująca. rozmarynu. burak. a także przez specjalistów fitoterapii w wielu krajach świata. a z ziół .1.5. napary z mięty. a przy ich długotrwałym braku pacjent umiera. Wszystkie reakcje biochemiczne są w organizmie ludzkim sterowane przez biokatalizatory. Przyswajanie takich soków w jelitach trwa do 20 minut. gdyż służy organizmowi do celów energetycznych.5) 2.

niesmaczne. Ziemniak w przekroju ma korkowinę. Wodniste ziemniaki wczesne mają cienką skórkę i nie nadają się do przechowywania. Wywar z ziemniaków zawiera także wiele wartościowych składników i powinien być użyty do zup i sosów. witaminy C.solanina. na placki. W każdym oczku jest 3 do 5 pączków. korę. jednobarwna. Takie ziemniaki muszą być grubiej obrane. Ziemniaki wczesne zaliczamy do warzyw. rozpływają się. Oczka znajdują się w pobliżu wierzchołka. np. a wywar wylany. a w Polsce pojawił się za Jana Sobieskiego. to jest końca. Wywar z gotowanych ziemniaków jest trochę lepki. Im starszy ziemniak. Zmniejsza się w nich ilość witamin. Ilość skrobi zmniejsza się od pierścienia do rdzenia. gąbczaste i podatne na gnicie. a obrane Peru przez 132 . a rozpowszechnił w czasach saskich. który nieustannie spala się. W żywieniu odrywają dużą rolę. Dobra odmiana ziemniaków powinna mieć oczka jak najmniej wgłębione. Wierzchołek przeciwny jest przyrośnięty do łodygi podziemnej zwanej rozłogiem. Macierzystym związkiem solaniny jest cholesterol. tym szybciej ciemnieje na powietrzu. a także stare (nie są sypkie) gotują się długo.Ziemniak został przywieziony do Europy z Hiszpanów około 1530 r. Witaminy ulegają utlenianiu. Podczas gotowania ziarna skrobi pęcznieją. Ziemniaki marzną przy minus 1-4°C. Ziemniaki należą do najważniejszych roślin uprawnych. W ziemniakach przechowywanych w piwnicy lub kopcu zachodzą z czasem zmiany i skrobia przechodzi w cukier. Do gotowania należy je zalewać wrzątkiem. Powstaje toksyczny glikoalkaloid . Ziemniak wiele traci podczas ucierania. Powstaje pożywny i łatwo strawny klej skrobiowy. Ziemniaki wyparły u nas wiele warzyw z ogrodu i kuchni. stają się słodkie. Wszystkie cenne składniki zachowują ziemniaki gotowane lub pieczone w mundurkach. giną także podczas smażenia. z których wyrastają pędy nowej rośliny. Pod wpływem światła zielenieje warstwa bezpośrednio pod skórką. choć są inne warzywa. Surowa skrobia jest źle trawiona przez człowieka. Aby zapobiec niszczeniu ziemniaków. bogatsze w witaminy. Ziemniaki gotowane w łupinach tracą tylko 10 proc. W pierwszych tygodniach przechowywania ziemniaków ilość skrobi nieco wzrasta. dopóki nie pokryją się zielonymi liśćmi i nie zapuszczą w glebie korzeni. Zmniejsza się wartość odżywcza i witaminowa ziemniaka. pierścień naczyniowy bogaty w witaminę C. woda ulega wyparowaniu. Najbardziej wartościową częścią kartofla jest warstwa grubości 2-3 mm pod skórką. Ziemniak jest pokryty brunatną skórką. walec osiowy i rdzeń. Ziemniaki wczesne i młode. równa. późne zaś zajmują miejsce na pograniczu warzyw i produktów mącznych. dzięki czemu nie traci się witamin. należy obrywać powyrastane pędy. która powinna być gładka. Żywią się one pokarmami nagromadzonymi w bulwie macierzystej. rozpuszczalna w wodzie. którym kartofel rośnie. Powoli przyjął się we wszystkich krajach Europy.

Tę właściwość determinuje duża ilość skrobi oraz wszystkie aminokwasy egzogenne potrzebne i niezbędne człowiekowi do życia. mdłości. Działa zmiękczająco. pocenie. że frytki są ciężko strawne. cierpiących na odbijania. Wywar z obierzyn kartofli rozpuszcza wszelkie złogi w nerkach. Odgrywa rolę przy leczeniu obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego.99g 6. Ziemniaki po 6 tygodniach przechowywania zawierają już tylko 10 mg. wywołując bóle artretyczne. są niskokaloryczne.73g 336 woda białko tłuszcze węglowodany sole mineralne wartość kaloryczna Wynika z tego. zapalenie nerek. Ma właściwości przeciwszkorbutowe. Działa korzystnie na nerki. osłabienie serca. Trzymanie obranych ziemniaków w wodzie kilka godzin przed gotowaniem powoduje. Działa korzystnie na serce ze względu na zawartość rutyny. Dostarcza dużo energii (100 g skrobi daje 360 kał. wymioty. Otyłym zaleca się jadać wieczorem kilka pieczonych kartofli i 100-200 g sera białego.07g 99 Ziemniak smażony (frytki) 43g 3. Pary ulatniające się podczas gotowania działają korzystnie na drogi oddechowe.co najmniej 25 proc. bogate w potas i magnez. Ziemniaki me tuczą. bardzo lekko strawne i bardzo łatwo przyswajalne. Działa przeciwnowotworowo. Uspokaja śluzówkę przewodu pokarmowego. Leczy egzemę i inne choroby skórne. Sprzyja pracy jelit. lęki.1g 22. Najlepiej gotować ziemniaki na parze. Wzmacnia naczynia włosowate. Mogą go spożywać diabetycy i otyli.38g 44. aby prawie całkowicie się wygotowała. ale bez solaniny. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Ziemniak: jest zdrowym produktem spożywczym. Tomatyna przeciwdziała rozszerzaniu się naczyń krwionośnych. Ma właściwości gojące. Ziemniak gotowany 75g 2. rozpuszczając kamienie. W zależności od sposobu przygotowania ziemniaka do spożycia ma oj odmienny skład. Ziemniak w łupinie upieczony jest najlżej strawny.26g 1. nudności.). pęcherzyka żółciowego. Ziemniak gotowany nie powinien być trzymany w lodówce dłużej niż 24 godziny. palenia w gardle. jest powlekający. Jest przeciwwrzodowy. że do wody przenika witamina C i witaminy z grupy B oraz wiele biopierwiastków. podrażnienia śluzówki. Działa przeciwskurczowo i moczopędnie (ze względu na dużą zawartość potasu). łatwo strawnym. zwłaszcza pieczony lub gotowany w mundurku. zawiera dużo witaminy C. Jest również 133 . C. Mają białko w najlepszym gatunku. a stare. jeżeli są spożywane bez dodatków tłuszczowych. Ziemniak jest jedyną rośliną. Nawet ślady solaniny szkodzą. zgagi. w niewielkiej ilości wody.tomazyny oraz niszczy je.58g 0. najwyżej 7-8 mg wit. Hamuje rozwój grzybów i bakterii dzięki zawartości glikoalkaloidu . na wiosnę. wymioty. Mączka ziemniaczana jest najczęstszym dodatkiem do różnych pigułek i tabletek. co ma znaczenie przy leczeniu alergii. Kartofle są więc bardzo korzystne dla zdrowia.65g 1. Poprawia stan ogólny chorych. która przez dłuższy czas może stanowić wyłączne pożywienie człowieka. Ziemniaki prawie nie zawierają tłuszczu. Gotuje się wiec ziemniaki zaraz po ich obraniu.

zapaleniu pochewki ścięgna. ręcznie zmiażdżonych. nieżycie przewodu pokarmowego. odwodnieniach. 2 razy dziennie po 20 kropli na wodzie przed posiłkiem lub po posiłku na dolegliwości żołądkowe. Można dodać trochę miodu. zesztywniającym zapaleniu stawów międzykręgowych. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Nalewka. bez grudek umieszczonych w woreczku z płótna jako okładów do uśmierzania bólów. zapaleniu stawów. zgadze. Wywar z ziemniaków jest dobrym środkiem odżywczym w wyczerpaniu pochorobowym. Odwar z ziemniaków może być stosowany do leczniczych lewatyw odżywczych. Odkładaniu się w stawach nierozpuszczalnych w wodzie soli szczawianów wapnia przeciwdziałają potas i magnez. Z odwaru zrobić pacjentowi lewatywę raz dziennie przez kilka dni. zwichnięciach. czyrakach. osłabieniu gruczołów wydzielenia wewnętrznego. zapaleniu opłucnej. nie obierać. pity przez pewien czas. jedną główkę czosnku. wysypki suche i mokre. Na inne schorzenia popijać 1/2 szklanki raz lub 2 razy dziennie. np. Wywar z gotowanych obierek kartoflanych. które składają się głównie z szczawianu wapnia nierozpuszczalnego w wodzie. Świeży sok z surowego ziemniaka leczy przewlekłą nadkwasotę. przy opuchliznach. przy ischiasie. zaparciu. zapaleniach. Sok z surowego ziemniaka. lumbago (postrzał). soku z marchwi lub z cytryny. przy cukrzycy. Recepta na leczenie lewatywą zapalenia płuc. Słynny dr Kneipp zalecał stosowanie papki z ziemniaków ugotowanych w mundurkach. Na użytek zewnętrzny Kąpiel w krochmalu. jak również powierzchnię posrebrzanych przedmiotów. zapaleniach skórnych i otyłości. pokroić w kostkę. 5 szklanek wody i gotować 20 minut. mielonego siemienia lnianego. Przy łuszczycy zaleca się 134 . Właściwości lecznicze ziemniaka są znane od dawna medycynie ludowej wielu krajów na całym świecie. Pić 2 razy dziennie po 2 łyżki stołowe przed jedzeniem przy nadkwasocie. Ostudzić do 30°C i poleżeć w takiej kąpieli 30 minut w przypadku świądu. Tak więc potas i magnez działają przeciwartretycznie. Wiadomo. tworzą sole rozpuszczalne w wodzie. zapaleniu przymacicznym (parametrium). cuchniecie z ust i różne formy niedomogów wątroby. Dodana do kąpieli leczy świąd. z dodatkiem mleka w proszku. 30 minut przed jedzeniem. dodać 2 łyżki siemienia lnianego. cuchnięciu z ust i schorzeniach wątroby. Sałatka z ziemniaków z dodatkiem 50 g oleju słonecznikowego. Zjadać przez 3 kolejne wieczory na pasożyty jelitowe. wysypek suchych i mokrych. zaparcia. po obniżeniu temperatury. przez miesiąc przy owrzodzeniu żołądka i dwunastnicy. rozpuszcza kamienie nerkowe. Z trzech ziemniaków wyciąć oczka. które rugując wapń. Popijać po 1/2 szklanki 3 razy dziennie. artretyzmie. katarze górnych dróg oddechowych. dnie. skurczów w przewodzie pokarmowym. Rozprowadzić 1/4 do 1/2 kg mąki ziemniaczanej w zimnej wodzie i dolać do gorącej wody w wannie. oczyszcza szkło z plam. Soli nie dodawać. Sok wyciśnięty ze startego ziemniaka surowego. że woda z obierzyn kartoflanych rozpuszcza osad wapienny w garnku.dobrym pudrem na poparzenia słoneczne.

z podwyższoną ilością mocznika i kreatyniny. magnezu. gdy w ustach nie ma jednocześnie białka. bogate w siarkę.dodawać do takiej kąpieli napar z mięty. 100 g mąki ziemniaczanej bez wody lub z dodatkiem l litra wody. . ziemniaki pieczone. Chory czuje się lepiej. działając przeciwzapalnie. zupa kartoflana. na obrzęki powiek. kluski kartoflane. np. ustępują objawy chorobowe. wielomocz. kluski śląskie) obniżają się wartości mocznika i kreatyniny. odmrożenia. Stare ziemniaki surowe są dobrym okładem na oparzenia. Enzym oksydaza zawarty w ziemniaku ułatwia wiązanie wodoru z tlenem. malinowego). Po 5-dniowej diecie kartoflanej (piure. Przy codziennym spożywaniu 1-1. pęknięcia skóry. Poprawia się ogólny stan zdrowia. Ziemniaki można jadać z warzywami. aby wydzielały ptialinę. powodując rozkład i nadfermentację. Trawienie ziemniaka zaczyna się już w ustach. Środkiem przeciwwrzodowym ziemniaka jest witamina U. Ziemniak posiada aminokwasy egzogenne i częściowo endogenne. Świeży sok z surowego ziemniaka może służyć do płukania gardła w przypadku stanu zapalnego. Nadmiar związków siarki rozdyma czasem żołądek. Zaleca się kartofle jadać osobno. Można dodać trochę oleju słonecznikowego. ale dzieje się tak. Kilkudniowa dieta ziemniaczana leczy ciężkie stany u chorych z zapaleniem nerek. który reguluje przemianę wapniową. które regulują równowagę kwasowo-zasadową krwi. tłuszczu lub węglowodanów. która występuje również w soku surowej kapusty. toteż dzienne spożycie ziemniaków należy ograniczać do 1/4 kg. gdyż enzym ptialina zawarty w ślinie rozkłada skrobię. ale nie należy ich jadać z owocami słodkimi. jak cukromocz. bukwicy i korzenia łopianu. gdyż w przeciwnym przypadku mózg nie przesyła rozkazów do ślinianek. l kg ziemniaków dostarcza organizmowi 5 g potasu. Ziemniaki zjadane wbrew tym zaleceniom zalegają długo w żołądku (do kilku dni). kwiatu czarnego bzu. zaparcia. co wywołuje mnóstwo chorób.5 kg ziemniaków przez diabetyka. kwasów organicznych (cytrynowego. Przyczynia się do tego duża zawartość potasu. Okłady na liszaje. hemoroidy itp. niegojące się rany. nadmierne pragnienie. placki kartoflane.

UZDRAWIAJĄCE SOKI .

co sprzyja utrzymywaniu równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie.5 litra. witaminy. Jedynym źródłem wody organicznej jest roślina. który staje się łatwo i szybko przyswajalny (przyswajanie soku trwa 10-15 min.co udowodniono . Pełnowartościowe soki uzyskuje się z warzyw i owoców dokładnie startych. stanowiąca doskonały środek naturalny oczyszczający organizm z nadmiaru śluzów. aby odciąć u marchwi mniej więcej 139 . Jako normę dzienną można przyjąć 600 g. warzyw i owoców zostały opublikowane w drugiej połowie lat trzydziestych w USA. lecz stosunkowo niedawno soki zostały uznane za doskonałe leki. że najczęstszym składnikiem tych kombinacji jest marchew. co ukazują na przykład starogreckie malowidła i przekazy o Rzymianach lubujących się w aromatyzowaniu codziennych napojów właśnie sokami. Surowe i świeże (koniecznie należy podkreślić to słowo: świeże) soki są . że składniki te występują w formie zjonizowanej. w tym aminokwasy egzogenne oraz świeże enzymy należące do biokatalizatorów sterujących reakcjami biochemicznymi w organizmie. tłuszcze. antybiotyki.) przez organizm.Wprawdzie od najdawniejszych czasów człowiek ze smakiem spożywał soki z owoców i jarzyn. a w szczególnych przypadkach nawet do czterech litrów dziennie. Pasteryzacja i konserwowanie psują wodę organiczną i odbierają jej przydomek żywej. ale i zdrowe.soki złożone. aby najważniejsze składniki mogły przedostać się do soku. nadto substancje kleikowate. a zatem chroni organizm przed czynnikami rakotwórczymi. hormony. Pierwsze prace na temat leczniczych właściwości soków z jarzyn. Świeży sok zawiera wodę organiczną wysokiej jakości potrzebną komórkom i tkankom. Znaczenie soków jako leku wiąże się z ich składem. Należy zwrócić uwagę. wkrótce też po odkryciu biochemicznych mechanizmów działania soków ich ranga w leczeniu naturalnym wydatnie wzrosła. ale w przypadku stosowania sokoterapii. czyli używania soków do leczenia należy tę ilość zwiększyć do 1-1. wprawdzie dawno odkryto.łatwo przyswajalne cukry. które mogą być wykorzystane do robienia soków.czynnikiem działającym stabilizująco na organizm i zaopatrującym go w brakujące składniki. Pamiętajmy. a zatem i soki. białka. że są nie tylko smaczne. Ile soku można wypić w ciągu dnia? W ogóle zalecam codziennie popijanie świeżych soków. drugie . biopierwiastki. Znajdują się w nich pełnowartościowe składniki . Wszystkie te uwagi dotyczą soków świeżych. podając w gramach proporcje poszczególnych kombinacji. Zestawienie pierwsze obejmuje soki proste. niesfementowanych i nie przetworzonych w sposób szkodliwy dla człowieka. Ważne jest. Przedstawiam niżej rośliny.

Marchew 44.85. Lucerna. 6. Ogórek. burak .110. Marchew 25. Marchew 22. pietruszka . 20. mniszek . kapusta . pietruszka . Należy też pamiętać. seler . .225. 11. Marchew 29. sałata . Marchew 30. -200. rzodkiewka i rzepa służą do wykorzystywania na soki w całości . rzepa .centymetr z końca. kapusta . . seler . mniszek.85. burak .140. -200. -370.85. . Marchew.85. seler . sałata .85. szparagówka zielona . Brukselka.85. 3. szpinak .85. Sałata.60.225. Marchew 33.140. -250. . -225.110. Rzeżucha.110. lucerna . Rzepa. groszek zielony sałata .z liśćmi. . -250. 18. szpinak . Marchew 47. 5.140. -225. -200. Marchew 51. cykoria . Groszek zielony.110.110. 85. Marchew 27.140. szpinak .55. 85. 7.110. -223. Marchew 24.55. Pietruszka. sałata -110. rzepa . Marchew 38.170. Cykoria. SOKI ZŁOŻONE 21. iż buraki. Marchew 50. 19. -310. sałata .85. Mniszek.140.170. burak . Marchew 37. Kapusta. Marchew 28.140. seler . 1 jabłko burak .85. ogórek . seler . Marchew 40. Marchew 34. sałata . Marchew 26. Marchew 39. Marchew 46.55. -210. seler .85.55. groszek zielony - sałata . 4. seler . -285.140. Jabłko. mniszek .85.85.85. burak . 13. -200.85.110.85. z którego wyrastają liście. -310.85. -200. rzepa .140.140. seler . sałata .55. ogórek . 2. 9. Marchew 36.110. Marchew 31. -250. sałata 110. -250. -335.110.140. Chrzan. -335. Marchew 43. Dynia.85.110. ogórek .250. 14. 16. kapusta . Burak. Marchew 140 -365. 15. -335. 17. Szpinak. SOKI PROSTE 1.110. łodygą i korzeniem.85. 12.110.55. szpinak . rzodkiewka . seler . Marchew 41. Marchew 32. sałata .200. Marchew 45. -250. -250. -285. Marchew 49. sałata . mniszek . mniszek . Marchew 48. Marchew 42. burak .140.110. 8. seler . cykoria . -200. cykoria . -280. 10. Rzodkiewka. Szparag zielony. Marchew 23. burak . Seler. brukselka .170. Marchew 35. -365.

110. 34. 73.85.140. 42. W niektórych przypadkach znalazły się także dodatkowe zalecenia. 141 . 62. jabłko . 330. 285. Astygmatyzm: l.85. 55. 47. Marchew 53. 200.140. sałata . Marchew 59.11 0. Anemia: 2. Astma: 11. (Przyczyną może być wieloletnie niewłaściwe odżywianie się.110. szpinak .200. które zbierają się na migdałkach). 55. Seler 71. 4. ziemniaki . 310. . 24. 23.55. które szkodzą na stawy. 2. Marchew 61. 31. zaleganie odpadów w jelitach i tworzeniu się toksyn).55. 225. Seler 70. 225.55. szpinak .110. Marchew 75. Brukselka -72. lucerna . sałata rzodkiewka rzeżucha . 330. . trzustce. 2.200. . odkładanie odpadów). (Przyczyny: wapń.110. 5.55.110. 42. rzeżucha rzeżucha . 54. cykoria . 24. (Nadmiar śluzu bronchitowego. 330. 330. mleka pasteryzowanego. 250. 15. 11. 55. rzepa . Marchew 64. udar: 2.85.110. Seler 65. 7.55. 55. Alergia pokarmowa: l. . 225. 33. Bezsenność: 24.110.170. (Nadmiar osadów w gruczołach wydzielania wewnętrznego. sałata . 3. mniszek . Marchew 60. Marchew 56. konserw). groszek zielony groszek zielony groszek zielony szparag .110. Marchew 62. 330.110. ogórek . (Nadmierne napięcie i niedostateczne wydalanie odpadów z organizmu). (Dużo odpadów w organizmie. (Odkładanie się wapna nieorganicznego w wyniku spożywania dużych ilości skrobi. nie pić alkoholu. 23.110. 35. Angina: l.110. . pietruszka. Marchew 58.55. szpinak . 8. Marchew 57. Seler 66. 55. co przeszkadza przy oddychaniu). przytarczyczkach). pietruszka. 34.55. Marchew 54. 140.85. Artretyzm: 2. Nie jeść tłustych mięs. 49. pasternak. wątrobie. Seler 68. 56. 225. 285. wiązadła. rzepa . ogórek . 9. 10. .110. koper . 34. seler . koncentratów. Marchew 63.140. spożywanie dużych ilości skrobi. Afonia. 55. 55. . 250. rzepa .110.55. 31. kości. 42. pietruszka rzepa szpinak pietruszka szpinak szpinak 110. 250. Apopleksja. 24.110. 170. 140. . 24. 6. Seler 67. 24. pęcherzyku żółciowym. Brukselka 73. Bezpłodność: l. rzeżucha. 24.24.110.85. 200. 44. 170.110. zanik głosu: l. 1. 40. Astenia: 2. 2. rzepa . Marchew - 285.52. Wymienione soki mogą być stosowane do leczenia poniższych chorób Zostały podane tylko numery soków. 55. Seler 69. 53. 310. 25. Marchew 74. 285. 285. . rzeżucha . 225. 55. Marchew 55. 55.

napięcie. Pomaga organiczny jod z wodorostów i trawy morskiej. Krosty: l. 35. 14. 24. 49. Kaszel: sok z cytryny. 15. 36. 55. Głowa. mięsa i cukru. (Bakterie chorobotwórcze działające na drogi oddechowe). Dyspepsja: l. 28. (Może być wywołana przez gotowane produkty. 55. (Nadmiar wapna). 56. 39. 34. (Nadmiar śluzu w organizmie od krowiego mleka. 24. 34. naroślą: 24. Nie palić papierosów. Biegunka: J. . 8. 40. 24. nadmiar skrobi). 27. 53. 34. Jeść cebulę gotowaną w małej ilości wody +miód co l godzinę l łyżkę. (Bakterie działające niekorzystnie na skórę poprzez system limfatyczny). Głuchota: 11. 18. Cukrzyca: 2. Guzy mózgu: 24. Hemoroidy: 2. bok: 2. Dyzenteria (czerwonka): l. 49. Do kubka z gorącą wodą wcisnąć cytrynę. 55. brak witaminy D3. Impotencja: l. 24. 34. 55. 24. mowy i myślenia). 34. Operacja nie usuwa przyczyny wynikającej ze spożycia dużych ilości skrobi. 55. złe przyswajanie wapnia. Białaczka: l. 25. 55. 30. (Odkładanie osadów na ściankach naczyń krwionośnych mózgu prowadzi do utraty zdolności ruchu. Ssać kit pszczeli. mózgu. Kamienie nerkowe: 24. Unormować skład krwi. 2. 34. 142 . (Nadmiar kwasów). szkodliwy jest sód nieorganiczny. Epilepsja: 2. nadmiar skrobi. Gruźlica: l. (Nadmiar odpadów toksycznych w organizmie). 40. Katar: 11. 21. 34.49. (Rozstrój jelit. 15. 31. 38. 15. 24. 55. Pić wywar z czystych obierzyn kartoflanych. gniew. 42. 34. 2. Kalcemia: 23. 53.49. 34.34. 55. Usunąć toksyny z organizmu nawet przez głodówkę. nie jeść ostrych produktów (pieprzu.35. 35. 15. 41. Guzy. 26. 53. 54. 55. Białkomocz: l. sprzyja rozmnażaniu bakterii). 11. sok z cytryny. octu). 19.12. (Nadmiar śluzu i odpadów). Krzywica: l. Jeść surówki skręcone w maszynce do mięsa. 13. 24. 34. 56. skrobi i cukru). 29. 55. sok z cytryny. (Występują w brzuchu. 55. 35. 22. (Deformacja kości). 24. 12. Zrobić lewatywę i detoksykację organizmu. 56. 37. 17. Kolka jelitowa: 24. 55. 41. 23. wątrobie. 55. 24. 15. (Nadmierne spożywanie węglowodanów. 55. Gardło. 30. 25. 31. Dyfteryt (błonica): 2. 24. 15. 55. 34. 53. 55. 44. 34. 15. (Nadmiar produktów nieorganicznych w pożywieniu). 39. 55. 55. 42. kościach. 16. 33. 55. Lewatywa dająca ulgę. 51. Kurcze : 24. brak magnezu i potasu. (Nagromadzenie się opadów i gazów w organizmie). 35.55. 24. 34.11. strach).24. 55. Gruźlica węzłów szyjnych chłonnych: 2. 20. 15. zaburzenia psychiczne. 55. 13. 22. 3. Gastris=nieżyt żołądka: l. 47. 31. Kamienie żółciowe: 24. 32. 55. Ciąża: l. 24. bóle i choroba Basedowa: 12. musztardy. Czyraczyca: 24. 20. 24. 2. 25. jadanie konserw). Grypa: 2. (Przyczyną jest wapno nieorganiczne). 24. 24. 55. Przyczyną może być: nadmiar skrobi.

55. pić zagotowane drożdże. Pomagają lewatywy z czosnku. 34. zapalenie: l. Migrena: 2. 55. Melancholia: 2. piasek: 24. 2. 63. cukru. zapalenie (bronchit): l. 24. Szkodzi niedobór organicznych alkalii. 24. skrobi. 55. 52. 34. 44. Nerki. octu. 55. 143 . (Za dużo śluzu w kości sitowej). bóle: 24. 31. białego chleba. Występuje utrata wiary we własne siły. oczyścić woreczek żółciowy. 11. 23. pochodzących z gotowanych pokarmów. pochodzących z koncentratów. 66. 31. 47. 64. 37. Stosować lewatywy. zapalenie: 23. Migdały. (Zmniejszenie drożności naczyń krwionośnych na skutek odkładania się złogów i toksyn. (Bolą źle odżywione nerwy). 47. 24. 15. 55. 55. 34. 70. 23. 55. 24. 53. 55. 55. 31. co wywołuje stan toksyczności). 34. Łuszczyca: l. 34. 55. skrobi. 55. (Nadmiar odpadów w organizmie faworyzuje rozwój bakterii. 65. 68.42. Ścianki naczyń włosowatych tracą elastyczność). 43. 24. 34. ciasta. 55. (Nadmiar kwasu moczowego w organizmie). (Produkty toksyczne działają na układ nerwowy. 24. 24. Nerwoból: 15. 55. tj. pokrzywę przygotowaną jak szpinak. Jeść gotowany szpinak. zapalenia: l. Malaria: l. 53. 53. Nieżyt nosa: 11. żuć owoce jałowca. (Przyczyną może być nadmierne spożywanie konserw. 34. 24. Nadciśnienie: 2. 51. 31. 34. 24. Nerki. 57. Neurastenia: 3. 2. 31. Unikać wapna nieorganicznego. mięsa. Nerw kulszowy. 56. 55. 50. 45. Nieżyt jelita grubego: l. (Skutki nagromadzenia w organizmie nierozłożonych produktów. 2. 35. 49.55. 55. 54. 24. Nerwica: l. 55. które najczęściej i pochodzą z niedobrych produktów mlecznych). Może być dziedziczne). Nimfomania: 2. 54. 24. Oskrzela. 24. 53. Soki pomnożą ilość czerwonych krwinek. 55. sok z cytryny. cukrów i smażonych mięs tłustych. 55. Nieżyt krtani (zapalenie): l. bolesne kurcze mięśni lędźwiowych: l. 34. 24. 2. 60. 45. 24. 55. (Niedobór wapna organicznego i nadmiar wapna nieorganicznego. 24. 55. Przeprowadzić detoksykację. 44. 55. 41. 68. Unikać alkoholu i octu. 15. 24.53. 15. 58. Nowotwory: l. 67. Nerki. 49. skrobi). Lumbago. 51. 15. niedobór witamin z grupy B. Ospa wietrzna: l. Niedociśnienie: l. Kwasica: 24. Unikać napięć nerwowych. używać kit pszczeli. 24. 59. Ospa: l. 48. używać levitan. Moczenie nocne: 24. (Nagromadzenie kwasu moczowego w kłębuszkach nerkowych i miedniczkach wywołuje stan zapalny). Oczy.34. (Występuje ból ugniatający połowę głowy). Immunitet daje właściwe odżywianie się). konserw. 61. alkohol i papierosy szkodzą. Miażdżyca: 2. 55. 15. 24. 15. 62. (nadmiar odpadów w organizmie). Nieprzyjemna woń z ust: 55. 39. 54. usprawnić trawienie i wydalanie stolca.24. 34. 46. Orchit (zapalenie jąder u mężczyzn z powodu nagromadzenia się substancji patologicznych): 24. bóle: l. 7. 35. 2. 34. 55. 31. 55. 11. Półgodzinny sen popołudniowy pomaga. wyleczyć zatoki boczne nosa. 2. Hartować się zimną wodą i szczotkować całe ciało. (Nadmiar odpadów w organizmie. (W śluzach występują mikroorganizmy. 49. 53. 15. (Przyczyny mogą być fizyczne i psychiczne). 69.

Polepszyć wyżywienie w celu wzmocnienia krwi i organów. bóle przy oddychaniu: 24. 80. 55. infekcja wirusowa. 86.24. 34. 93. 24.55. 95. Propolis 10% 5 razy dziennie. 24. 55. Ropotok: l.24. 77. Pęcherz moczowy. sok z cytryny z gorącą wodą. Ograniczać skrobię. 55. 40. (Powodem są rozłożone produkty spożywcze. skrobi. zawał: 11. cukru).71. (Przyczyną może być nadmierne spożywanie mleka pasteryzowanego. wywołujących procesy fermentacji i gnicia). (Dużo kwasów w organizmie. 24.34. Przyczyna (Nadmiar skrobi w diecie. (Zapalenie opłucnej).55 . Serce. Występuje przeważnie u dzieci z powodu braku witaminy B1) Pleurit. 24. Przeziębienie: 11. 73. 55. 55. zapalenie. 15. 100. 55. 26. 55. 24.31. 55. 24. 15. 75. 79. 55. 24.37. masowanie stóp. 35. 55. Urozmaicić jedzenie. 55. 23. Brać witaminę A i B2. bóle: 2. zapalenie: 15. 89. 55. wykwity: l. 34. 2. 41. 60. bóle: 24. zapalenie. 11. Paraliż: 6. (Niewłaściwe odżywianie komórek mózgowych i nerwów). Stawy. natomiast zanieczyszcza krew. Przekwitanie: 2. Przetoka: l. 102. zła: 11. Przepuklina: l. 55. Różyca. Puchlina: 11. 33. 87. 55. zioła moczopędne + kora wierzby i liści brzozy. 78. zapalenie utkania kostnego: l. Skrobia nie rozpuszcza się w wodzie. bóle mięśni i zastawek serca. skrobi. 24. 24. bóle: l. 53. Soki te zwiększają wytrzymałość tkanki otaczającej. 55. 74. Występują bóle wieńcowe. zapalenie: 24.55. 2. (dotyczy kości i szpiku).33. 49. (Brak surówek w diecie. 92. które krystalizują się powodując bóle). Rzucić papierosy. Serce. co działa niekorzystnie na skórę). 76. 24. 15.26. Rozedma płuc: 75. 54. 6. 53. 34. w razie zmniejszenia się procesów utleniania . 56. podawać wyciągi kasztanowca. 44. 55. 24. 44. 54. 35. 49. 55. 45. 24. Otyłość: l. masowanie stóp. Parliż połowiczy: 2. mleka i cukru). 34. Osteomyelitis. poprawić pracę wątroby i nerek. (Przeprowadzić detoksykację organizmu. 34. 98. Pląsawica: 2. (Zakwaszony organizm). Pęcherz moczowy. 2.42. 34. 11. 55. cukru i mleka). 24.24. okłady na noc na oczy z naparu świetlika. 83. (Nadmiar skrobi. (Przyczyną jest ukazanie się kamieni i piasku). 24. Przemiana materii. 64. 81. 55. 94. 24. 55. zioła moczopędne. 97. Wzrasta ciśnienie gazów w jelicie grubym. 144 . 55. 99. ćwiczyć oddychanie z ruchem przepony. 35. tworząc osady powodujące bóle). Skleroza: 24. Leczy się podobnie jak astmę. 82. Napar kwiatu bzu czarnego. 34. 15. 34. 72. 55. 55. 24. zapalenie: l. 84. sok z cytryny. 85.55. 88. 54. 31. (Zakrzepy naczyń wieńcowych). 53. Prostata. Paraliż dziecięcy: l. Rzeżączka: 15. gościec: 6. Otrzewna. 91. 73. 26. 101. 2. Płuca. 55. 28. Usprawnić układ nerwowy i odżywianie. 90. ale nie przyswojone całkowicie przez ustrój. ciast). (Nadmierne spożywanie mleka. Serce. 96. 56. 34. Osteomoalacja: 47. gromadzenie się odpadów w organizmie. Spojówki. (Krew roznosi po organizmie cząsteczki skrobi z chleba i ciast. Skóra. Reumatyzm: 24. 24.w przypadku rozpadu tkanki kostnej.(Odkładanie się w chrząstkach nieorganicznego wapna). choroba wieńcowa: 2. 55. 24. Pokrzywka pokarmowa: l. daje ucisk na serce.

55. 15. 34. 55. 5. 55. 104. Tyfus: l.Światłowstręt: 24. 55 Zakrzepica: 2. 62. 55. zapalenia torebek: 24. złe odżywianie. 55. 107. 34. 55. Ograniczyć tłuszcze. karoteny i intensywnie masować stopy. 31. (Zaleganie odpadów w jelicie grubym. (Przyczyną może być niewłaściwe odżywianie nerwów. regulować czynności przewodu pokarmowego i wydalania stolca. 46. 112. 55. 126. sok z cytryny. 55. Woreczek żółciowy. 109. 24. zmiana żywienia. (Także okład na noc ze świeżej kapusty na wątrobę codziennie przez l miesiąc). nadmiar płytek krwi. 24. 15. (W nerkach i w pęcherzu moczowym występują kryształy szczawianów wapnia). skrobi i cukru. 55. (Złe przyswajanie tłuszczu. Nadmiar skrobi ten stan pogarsza). 24. 33. Ograniczać spożywanie mięsa. zatrzymanie oddawania moczu. skrobi. stresy). 20. 114. 118. 55. 34. bóle: 24. Ślepa kiszka. 53. 55. gdyż to sprzyja rozwojowi niekorzystnych drobnoustrojów. Pomaga kit pszczeli. mleka pasteryzowanego. 34. zioła moczopędne. (Obecność toksyn w jelicie grubym). 2. Zaćma: l. Ziarnica (choroba węzłów chłonnych): l. 60. 34. 119. 55. 55. Jeść świeże produkty zawierające witaminę A. Żołądek. 24. 24. (Nadmiar skrobi z chleba i ciast. Wątroba. 44. (Niedobór mikroelementów. 24. co ułatwia rozwój bakterii). mięśnie ulegają stwardnieniu. Zakłócenie rozwoju umysłowego: l. 24. 113. 122. 106. złe odżywianie). propolis i chrzan. 41. 124. 34. Stawy. nierozpuszczalne w wodzie). (Nadmierna ilość odpadów i kwasów. 2. 55. Stwardnienie rozsiane: l. marskość: l. podawanie żelatyny. 110. pić sok z marchwi. zaparcia stolca. Stosować dietę ubogą w sód. 45. Zaparcie: l. stłuszczenie wątroby. Syfilis: 24. choroby: 12. 53. 55. Szkarlatyna: 24. 56. 68. Wstrzymanie moczu: 24. 74. Jeść sałatę. gotować i dezynfekować pożywienie. a bogatą w potas. 127. Wrzody żołądka i dwunastnicy: l. (Procesy fermentacji i gnicia. 33. Zły skład pożywienia. (Obecność moczu we krwi). 24. 34. (Złagodzenie pracy nerwów i komórek mózgowych. bóle: l. Zatrucie pokarmowe: 15. 111. 123. 120. 55. niedokrwienie mózgu). 55. 55. 40. 117. 105. Uremia: 24. 121. 31. pić 30 minut przed jedzeniem 3 razy dziennie przez 1 miesiąc. 115. Wątroba. 60. 31. 55. 108. Szkorbut: 2. Ograniczyć mięso odstawić szpinak. nadkwasota: 24. Ślepa kiszka jest gruczołem ochronnym i jej wydzieliny usuwają produkty gnilne w jelicie grubym. (nagromadzenie śluzu i odpadów przy nadmiernym spożywaniu mleka krowiego. 30. 24. dodawać do cukru czosnek. 34. 24. 34. 55. 15. 116. 24. zapalenie wyrostka robaczkowego: l. (Produkty niepełnej przemiany materii działają źle na gruczoły nadnercza). (Brak mazi w stawach). (Spożywanie nadmiaru koncentratów. 31. 24. 55. skrobi i cukru). Zapalenie mózgu: 24. 40. Utrata przytomności: 2. 34. 145 . 6.103. Popijać do 3 litrów soku dziennie. 125. 6. Wątroba i nadnercze. 53. Żółtaczka: l. nadmiar kwasów). 2. (Za mało substancji organicznych w pożywieniu). Przeprowadzić detoksykację. Zapalenie ślepej kiszki może nastąpić przy częstym żywieniu konserwami. 34. Pieczenie w żołądku) oraz sok świeży z surowego ziemniaka utartego.

Żylaki goleni: l. najwyżej trzy razy w ciągu dnia . tworzą osady na ściankach naczyń). Jednym z pierwszych zauważalnych skutków tego leczenia jest ustąpienie krwawienia dziąseł. 55. w innych przypadkach leczenie może trwać do roku i do 2 lat. Rano oblewać całe nogi zimną wodą przez l minutę. Zabieg ssania należy powtarzać dwa. płuc. Czysty olej słonecznikowy ssany przez 15-20 min. egzemy. w barwie przypomina mleko. Niekiedy może wystąpić podwyższona temperatura. guzów żołądka. Smarować w nosie miodem. przy paradentozie i zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa. zapalenia oskrzeli. że zaczynają się rozpraszać ogniska chorobowe. smarować w nosie maścią propolisową. zapalenia mięśnia sercowego. zawałów serca. 24. Żyły. 146 . Również niedobór witaminy B). po trzech . (Koncentraty. 130. następnie w godzinach późniejszych.pięciu dniach. aby oleju nie połykać. (Nadmiar wapna. skrobi).przy następnym zabiegu należy czas ssania przedłużyć. 129. także okłady ze świeżej kapusty na noc na golenie + suche opatrunki bez ceratki. 24. OLEJ SŁONECZNIKOWY JAKO LEK Metodę tę można stosować do leczenia bólów głowy. 24. Niektóre zachorowania. 55. kolejno oczyścić nos. (Nadmiar wapna nieorganicznego i wynikające z tego niedomogi krążenia krwi. jak cukierek stanowi lek obdarzony szerokimi właściwościami. Ćwiczyć 2 do 3 razy dziennie po 5 do 6 głębokich oddechów z ruchem przepony. Podczas stosowania tej metody mogą wystąpić stany krytyczne choroby. szczególnie nagłe i ostre. skrobia. 55. jelit. Olej należy ssać w przedniej części jamy ustnej przepuszczając go między zębami dbając. Leczenia jednak nie należy przerywać. odczekać. zapalenia zatok bocznych nosa. a po raz ostatni wieczorem. zakroplić witaminę E do nosa. Stosować 3-minutową gimnastykę. jakby stan jego zdrowia pogarszał się. Wytrzeć nogi. zapalenia zakrzepowego żył. Objawy te oznaczają. że pozostała ciecz ma barwę żółtą . oraz oczyszczenie i wybielenie zębów. ale w miarę ssania zmienia się jego konsystencja i kolor. paraliżu. Włożyć ciepły szlafrok bez wycierania. chorób kobiecych. Jeśli po zakończeniu ssania okaże się. wciągać nosem. Chory ma wrażenie. ciecz ta bowiem ma właściwości chorobotwórcze. cukier. Staje się rzadki. Ssać olej słonecznikowy + l kropla denstosept 2 razy codziennie po 3/4 łyżki po 20 minut. nowotworów złośliwych. chronicznych chorób krwi. przy stosowaniu tej metody mogą ustąpić bardzo szybko.rano. Należy przyjąć pozycję siedzącą. Należy dobrze wypłukać usta. Po 2 tygodniach oblewać całe ciało zimną wodą. zapalenia korzonków nerwowych. wypluć i wypłukać usta: Stosować 4 do 6 miesięcy. Po zakończeniu ssania pozostałości oleju należy wypluć do muszli i spłukać ją kilkakrotnie dokładnie. Olej w ustach staje się gęsty. jeśli pacjentowi ta przypadłość dolegała. epilepsji. szczególnie u ludzi cierpiących na przewlekłe i długo nie leczone dolegliwości. zapalenie: 2. 56. rozszerzenie: 2. Żyły. preparaty kasztanowca. okłady ze świeżej kapusty. ale najwyżej do 25 min. serca. zapalenia mózgu.128. nerek. 15.

OWOCE MOGĄ LECZYĆ .

trawienne. sadzonek dzielnych i zdrewniałych. przeczyszczające. brak łaknienia. zapalenie przewodu pokarmowego. niedokrwistość. ale zyskał dużą popularność i występuje w ponad 50 gatunkach. zapalenie układu moczowego. remineralizujące. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Moczopędne. Agrest zwyczajny należy do rodziny skalnicowatych (Saxifragaceae). Jest jedną z najmłodszych u nas roślin uprawnych. gościec. Rozmnaża się za pomocą odkładów. marmolady i nadzienia do cukierków. żółciopędne. choroby skórne. 149 .AGREST Grossularia reclinata Mill. truskawki. wzmagające ruch robaczkowy jelit. w różnych kolorach i wielkościach. rozwalniające. które pektyn nie zawierają lub mają ich za mało. dżemy. otyłość. stany zapalne jamy ustnej i gardła. Agrest niedojrzały zawiera sporo pektyn i nadaje się świetnie na galaretki lub jako dodatek galaretujący do owoców. konfitury. przewlekłe schorzenia wątrobowe. Niedojrzałe lub półdojrzałe owoce mogą być kandyzowane lub przerabiane na kompoty. szczeciniasty. zaparcia. gładki. dolegliwości płucne. przerabiane na powidła. średniowczesny. soki i dobre wina. uprawianych w ogrodach. oczyszczające. Dojrzałe spożywane są na surowo. odchudzające. demineralizacja. zmniejszające przekrwienie wątrobowe. jako agrest wczesny. średniopóźny i późny. pobudzające apetyt. np. dolegliwości gorączkowe. WSKAZANIA LECZNICZE Artretyzm. przeciwbólowe. reumatyzm. zamrażane. nadmierne ukrwienie. jak również przez podział krzewów.

Cytryna słusznie cieszy się opinią owocu bardzo zdrowego. Dotyczy to w szczególności wapnia (Ca). a nawet parzenie wrzątkiem jest konieczne również dlatego.powinny być dokładnie myte.podaję w kilku punktach najważniejsze właściwości cytryny. CYTRYNA Citrus limon Burm Cytryna występująca w licznych kształtem owocu uchodziła w starożytnej Należy do owoców cytrusowych bogatych w stugramowej cytryny zawiera 70 g wit. gazują je etylenem bądź acetylenem. Sok i miąższ z jednej więc tyle. a podczas zrywania przechodzą z rąk do rąk . Cytryna zawiera witaminę P (C2). a więc jej działanie oddala symptomy szkorbutu. najlepiej ciepłą wodą.są kwaśne i rugują z organizmu biopierwiastki alkaliczne o ogromnym znaczeniu dla zdrowia. Takie cytryny są podatne na psucie. która chroni witaminę C (kwas askorbinowy) przed zbyt szybkim utlenianiem. że owoce cytrusowe zrywane w stanie niedojrzałym już nie dojrzewają. któremu sama witamina C nie jest w stanie zapobiec ani go usunąć. odmianach różniących się wielkością i Grecji i Rzymie za symbol zdrowia. ile wynosi dzienne 1. a zapotrzebowanie organizmu dorosłego człowieka. 150 . witaminy. które są spryskiwane różnymi środkami chemicznymi. Zanim szerzej i w szczegółach przedstawię jej zalety .SPOSÓB UŻYCIA Sok. Cytryny. Nie jest powszechnie znany fakt. Sok cytrynowy z tartym chrzanem w stosunku 1:4 rozpuszcza drobne skrzepy krwi występujące w naczyniach wieńcowych. Owoc agrestu nastawiony na sok surowy należy trzymać z dala od światła słonecznego. decydujące o jej znaczeniu odżywczym i leczniczym. Po usunięciu bibułki szybko ulatnia się nieprzyjemny zapach dwufenylu. co nie dopuszcza do pleśnienia. C. co ma znaczenie profilaktyczne dla ludzi skłonnych do zawałów serca. Wówczas -podobnie jak owoce przejrzałe . aby nadać owocom kolor złocistożółty. Mycie. Popijać 100 do 300 g dziennie w 2 lub 3 porcjach z domieszką wody lub bez wody. 2. że hurtownicy. więc owijane są przez producentów w bibułkę nasączoną dwufenylem. najlepiej w miejscu ciemnym.

wreszcie nowotwór końcowej części jelita grubego (odbytnicy). stany gorączkowe. pasożyty wewnętrzne (owsiki). kapusta biała. Zalecam stosowanie nie tylko soku (kwas askorbinowy otrzymywany z pulpy cytrynowej). hemofilia (krwawiączka). czyraki. wodobrzusze. Pokroić cytrynę na plasterki i włożyć do wody lub dać sok z cytryny do pół szklanki wody słodzonej. łojotok fizjologiczny twarzy. anemia. ucha. nadmierna lepkość krwi (kuracja cytrynowa zastępuje upust krwi). nadkwasota żołądkowa. łamliwe paznokcie. nie spełnia swej funkcji i wówczas powstaje nieżyt.. przekrwienie wątroby. angina. zaburzenia w okresie wzrostu. wysypka. świerzb. wymioty.3. nadmierne wypełnienie naczyń krwią (przekrwienie). Cytryna. wzdęcie jelitowe. grypa. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Różne infekcje płucne. osłabienie (astenia). wrzód żołądka. która znacznie podnosi wytrzymałość naczyń włosowatych (krwionośnych) i przepuszczalność jonów wodorowych. żylaki. to witamina C. wykwit. wymiotujących i mających krwotoki. krwawienie z nosa. rekonwalescencja. żółtaczka. Wskazana dla ludzi starszych jako środek uśmierzający bóle. liszaje. Kuracja z soku z cytryny pomagająca rozpuścić kamienie żółciowe (recepta francuska). podobnie jak czosnek. a po pewnym czasie wrzody. natomiast w żołądku zasadowa. ale również zjadanie białej skórki. kamica nerkowa i żółciowa. Witamina C2 (P) sprzyja działaniu adrenaliny. 4. łamliwość włośniczek. krwotok żołądkowy i jelitowy). zapalenie żył. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Cytronada. otyłość. biegunka. Cytryna zawiera bardzo dużo składników biochemicznych z przewagą składników alkalicznych (zasadowych) i może z tego powodu być stosowana pod różnymi postaciami. a następnie każdego dnia 151 . rumień. dna. miażdżyca naczyń. Stanowi to napój dla gorączkujących. zmarszczki (profilaktycznie). jamy ustnej i języka. opryszczka. pielęgnacja skóry rąk. Rozpocząć kurację od 1/2 cytryny + l łyżka oleju z oliwek przed jedzeniem 3 razy dziennie i powiększać progresywnie aż do 9 cytryn dziennie. starzenie się. ukąszenia owadów. posiada zalety bardzo cenione w medycynie naturalnej. marchew. demineralizacja. puchlina brzuszna. reumatyzm. afty. artretyzm. brodawki. piegi. 5. Gdy w organizmie występuje niedobór witaminy P. zimnica (malaria). astma. niestrawność (utrudnione trawienie). zapalenie oskrzeli. która normalnie jest przyswajana przez człowieka dopiero na końcu jelita grubego. uporczywe bóle głowy. jelitowe itp. grzybica woszczynowa. odmroziny. Na użytek zewnętrzny Katar i nieżyt nosa (ostry). krwotok (krwawienie z nosa. nadciśnienie. 100 g soku z cytryny zawiera 6 g kwasu askorbinowego. plamy. rany zakażone i gnijące. krwiomocz. czerwonka (dyzenteria). migrena. Cytryna jest w ustach kwaśna. zapalenie powiek. brak łaknienia. szkorbut. wykwity śluzówki w jamie ustnej. zapalenie zatok przynosowych. niedomogi wątroby i trzustki. połykanie powietrza.

Łamiące się paznokcie: Przykładać sok z cytryny rano i wieczorem przez tydzień. Migrena: Przyłożyć na czoło kompres z soku cytrynowego lub plasterek cytryny do skroni i mocno ścisnąć głowę chustką. Po tygodniu rozlać do butelek. napar z łyżki melisy w l szklance wrzątku + kieliszek alkoholu. Na użytek zewnętrzny Katar nosa i zatoki nosowe: Wprowadzić 3 razy dziennie kilka kropli soku do nosa. Przekrwienie wątroby. Po miesiącu następuje poprawa słuchu. Kilka kropel soku usuwa specyficzny zapach ryb morskich. Posmarować kremem i upudrować. 152 . Środek przedwczerwiowy. Cytryna parzona we wrzątku przez 5 minut daje o wiele więcej soku niż zazwyczaj. Zmiażdżyć nasiona. dodać l cytrynę pociętą na plasterki łącznie ze skórką. Kontynuować tę kurację stosując codziennie 3 razy po 1/2 cytryny mniej jak na początku 3 razy po 1/2 cytryny. Produkcja lemoniady: Beczułkę pięciolitrową wypełnić wodą. Odmroziny: Wcierać sok cytrynowy. Kuracja trwa 4-5 tygodni. Suszyć 20 minut. Selery. macerować 2 godziny w wodzie z dodatkiem miodu. Angina: Płukać gardło sokiem cytrynowym rozpuszczonym w ciepłej wodzie. Skórka z cytryny dodana do ciast poprawia ich smak i aromat. Afty. gruszki i pieczarki pokropione sokiem cytrynowym nie ciemnieją. Kilka kropel soku dodanych do mięsa czyni je lżej strawnym. Zmiażdżyć cytrynę. W celu spreparowania mleka zsiadłego z sokiem cytrynowym należy wcisnąć kroplami l cytrynę do 1/2 litra mleka. Wieczorem zalać wrzącą wodą 3 rozkrojone cytryny. Rany zakażone: Przyłożyć czysty lub rozrzedzony sok z cytryny. Brodawki: Smarować dwa razy dziennie mocnym octem. Zapalenie powiek u noworodka: Wprowadzić do oczu 1-2 krople soku cytrynowego. Cytryna ma zastosowanie w codziennej sztuce kulinarnej. Przez popijanie soku cytrynowego z wodą neutralizuje się również nadkwasota żołądka. jabłka. zapalenie jamy ustnej: Płukać przez kilka minut jamę ustną sokiem z cytryny z miodem i wodą i połykać. Wypić nazajutrz rano na czczo. Można to robić również profilaktycznie. w którym macerowano przez tydzień skórki z 2 cytryn. Stosować 3 razy dziennie l łyżkę. Wypić przed snem. jak również do mięsa. Wywar z całego owocu wskazany jest przy pasożytach jelitowych. zakorkować je i ułożyć w pozycji poziomej. Lemoniada przeczyszczająca: Stosuje się węglan magnezu 11 g + kwas cytrynowy 18 g + woda 300 g. Sok z 1 cytryny na l litr wody może być stosowany do dezynfekcji wody pitnej. Dodać kilka kropel świeżego soku cytrynowego. Aromatyzować sokiem z cytryny. Owsiki. Napój uzdrawiający: Sok z jednej cytryny. dodać miodu i zjadać codziennie rano na czczo. Przecedzić po wyciśnięciu cytryny. Tłusta skóra: Obmywać twarz rano i wieczorem przez tydzień watką przesiąkniętą sokiem cytrynowym. Poruszać beczułką 2 razy dziennie. Krwawienie z nosa: Włożyć do nosa wacik nasiąknięty sokiem cytrynowym. ryb i innych produktów. mieszając je łyżką aż ukażą się granulki. Napar ze skórek z 2-3 cytryn na l litr wody daje doskonały napój.zmniejszać dawkę do pół cytryny. Zapalenie ucha: Wprowadzić 2 krople soku cytrynowego do ucha co drugi dzień.

jabłko. odmładzające tkanki. Zawierają m. pobudzające wzrost cebulek włosowych. pięciornik. Przyłożyć do plamy bardzo gorące żelazko i mocno przyciskać. Nie należy jadać czereśni przed posiłkiem mięsnym. Surowcem leczniczym są owoce. Mleczko cytrynowe: Do szklanki mleka wcisnąć sok z pół cytryny. róża. ponadto trójterpenów i flawonoidów. migdał. Cytryna wybiela i wydelikatnia skórę rąk. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Antyinfekcyjne. odświeżające. truskawka. Zmyć gorącą wodą i osuszyć skórką zamszową. Do rodziny różowatych należą: brzoskwinie. jarzębina. morela. antytoksyczne. Torebka z wysuszonymi skórkami z cytryny w szafie odstrasza mole. przeczyszczające.Sok cytrynowy rozpuszczony w wodzie zastępuje ocet jabłkowy i winny. gruszka. Zupa cytrynowa: do przecedzonego rosołu mięsnego dodać pół szklanki śmietany. gdyż utrudniają jego trawienie. powiększające naturalne reakcje obronne organizmu. cukier zwykły i waniliowy. W celu oczyszczenia kominka z białego marmuru należy pocierać go połówką cytryny w miejscu. charakteryzującej się obecnością garbników działających ściągające i koagulujących białko oraz wielofenolowych prekursorów katechiny. Powtórzyć w razie potrzeby. Czereśnie są zasadotwórcze. silnie 153 . Spleśniała cytryna odstrasza mrówki. syn. rzepak pospolity. Umywalkę poplamioną pocierać mieszaniną z 1/2 filiżanki soku cytrynowego z garścią soli. leukoantycjanów. żółtka i sok z 2 cytryn. gdyż mogą wywołać rozwolnienie. Do gliceryny w płynie dodaje się kilka kropel cytryny i tym można smarować ręce po umyciu. gdzie jest plama. 100 g czereśni daje tylko 60 kalorii. szypułki i guma czereśniowa. taki lekko zwarzony serek wypijać na czczo. łatwo przyswajalną przez cukrzyków lewulozę. Różowate zawierają również glikozydy fenolowe. piana z białek. Czereśnia należy do rodziny różowatych (Rosaceae). Biżuterię srebrną czyści się przez pocieranie plasterkiem cytryny. przybrać konfiturą. między innymi florydzynę i sorbit. moczopędne. malina. Wytrzeć lekko naoliwionym płótnem. l cytrynę i kilka łyżek ugotowanego ryżu. śliwka. antyartretyczne. • Potrawy z cytryny. Prunus avium L. CZEREŚNIA Cerasus avium L. Krem cytrynowy: żelatyna. antyreumatyczne.in. odtruwające. Czereśni nie należy popijać wodą. Praktyczne zastosowanie cytryny: W celu oczyszczenia sczerniałej miedzi należy ją pocierać połówką cytryny pokrytą grubą solą. Kilka plasterków z cytryny nadaje pieczonej lub gotowanej baraninie specyficzny korzystny aromat. poziomka. Rdzy z białej bielizny usuwa się umieszczając plasterek cytryny między dwiema warstwami materiału.

demineralizacja organizmu. niezależnie od wieku pacjenta. dolegliwości serca. regulujące rozwalniające. kamienie żółciowe. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Kuracja świeżym sokiem czereśniowym wymienionych we wskazaniach leczniczych. Taki sam plaster położony na szyję wzmacnia i odmładza skórę. hormon regulujący przemianę materii i wzrost u dzieci. aby produkować tyroksynę. Popijanie soku z pomidorów i krótko zagotowanych drożdży wspomaga leczenie. nadmierne wypełnienie naczyń krwią. 154 . reumatyzm. remineralizujące. Chorzy z niedoczynnością tarczycy powinni jadać czereśnie. kamienie moczowe. zniekształcenie cukrzyca.pracę wątroby i żołądka. Napar. Jeden posiłek zastąpić przez 1/2 kg czereśni. gościec. dolegliwości pęcherza moczowego. miażdżyca (stwardnienie tętnic). Odwar z kory działa przeciwrobaczycowo. nadfermentacja jelitowa. Kuracja czereśniowa na artretyzm. otyłość. dużego palca u nogi. bóle ramion. Artretyzm (opuchlizna rąk.herbata z ogonków czereśni służy jako środek odchudzający i moczopędny. Jedno. Tarczyca wychwytuje jod z krwi. Stosować przez kilka dni w ciągu sezonu letniego. opóźnienie wzrostu. Olej z nasion czereśni produkowany we Francji łagodzi bóle reumatyczne i usuwa kurzajki oraz plamy na skórze. przewlekłe schorzenia wątroby. Kompot z gotowanych czereśni oraz syrop lub konfitury dobre są na zaburzenia pęcherzowe u dzieci i osób starszych. Daje to dobre wyniki przy opuchnięciu i zniekształceniu stawów palców rąk. upiększające skórę i cerę. gruczołów wydzielania wewnętrznego. oczyszczające. uspokajające. zaparcia. pomaga przy dolegliwościach Na użytek zewnętrzny Plaster ze zmiażdżonych czereśni przyłożony do czoła łagodzi migrenę.lub dwudniowa kuracja wyłącznie czereśniowa doskonale oczyszcza organizm i sprzyja wydalaniu toksyn. stałe uczucie zmęczenia. kolan. Ustępują obrzęki. które zawierają do 274 mg jodu. Smarować rano i wieczorem. usprawniające pracę WSKAZANIA LECZNICZE stawów).

uprzednio rozłożone przez enzymy. Śluz wydzielany w ustach ułatwia przełykanie pokarmu. silvestris Jabłoń należy do rodziny różowatych (Rosaceac). Śluz to substancja ochronna. morele. śliwki. jak: aminokwasy. Do tej samej rodziny należą: brzoskwinie.alkohol i kwas octowy oraz produkty gnilne rozpadu białka . JABŁOŃ Malus domestica. Nadmiar śluzu blokuje przewód pokarmowy tworząc zatory. przenikają do krwi. która liczy 120 rodzajów i 4000 gatunków. W Polsce występuje w ponad 30 odmianach. rzepik pospolity itp. Powszechnie uprawiana w umiarkowanych strefach klimatycznych. biopierwiastki. przez które substancje odżywcze. 155 . które drażnią błonę śluzową jamy ustnej. truskawki. syn. gruszka.fenol. róża. ale nie wessanej masy pokarmowej przechodzi do jelita grubego i jest wydalona bez żadnego pożytku dla organizmu. Przewód pokarmowy człowieka przekazuje z produktów spożywczych do krwi takie składniki odżywcze. wydziela się dużo śluzu. drogi oddechowe i gruczoły wydzielania wewnętrznego. utrudniające przedostawanie się strawionego pokarmu do jelita cienkiego pokrytego kosmkami. Gdy kosmki jelitowe są pokryte bardzo grubą warstwą śluzu. W żołądku. Pomaga temu popijanie świeżych soków z warzyw i owoców oraz octu jabłkowego. Leczy to wszelkie dolegliwości przewodu pokarmowego oraz nadmierne wydzielanie śluzu w górnych drogach oddechowych i chroniczne schorzenia oskrzeli. towarzysząc przechodzeniu pokarmu przez jelita. zasługującym na szersze upowszechnienie. Wówczas należy zastosować kurację oczyszczającą i uwolnić jelita z zalegających pokładów śluzu. Ale chociaż jak najsłuszniej uchodzi za owoc bardzo zdrowy. O jego właściwościach leczniczych decydują składniki. pektyny. Jednocześnie w przewodzie pokarmowym zwiększa się wydzielanie śluzów. witaminy. Podobnie w dwunastnicy. gdzie przebiega dalszy proces trawienia białka pod wpływem działania trypsyny.Żywica spływająca z pnia czereśni z dodatkiem wody zrobiona na pastę może służyć jako lek na liszaje. głóg. maliny. glukoza. a także na artretyzm. Chroni wewnętrzne tkanki ciała przed substancjami drażniącymi i żrącymi. A jabłko jest znakomitym środkiem terapeutycznym. kwasy tłuszczowe. Wskutek niewłaściwego odżywiania się przenikają do krwi produkty fermentacyjne rozpadu cukrów . pięciornik gęsi. gdzie zaczyna się trawienie białka. Ojczyzną dzikich gatunków jabłoni są Chiny. Nadmierne wydzielanie śluzu rośnie pod wpływem kwaśnych pokarmów i białka. przewód pokarmowy. głównie C. poziomki. Jabłko zawdzięcza swoją popularność przede wszystkim walorom spożywczym. wyścielająca wnętrze organizmu. Inny rodzaj śluzu chroni wewnętrzne ścianki przewodu pokarmowego i działa jak smar. jego zalety lecznicze nie są dostatecznie znane. czereśnie. skatol i inne substancje toksyczne. duża część strawionej. W światowej produkcji owoców jabłko zajmuje drugie miejsce po winogronach. kwasy organiczne oraz witaminy. spośród których zwróćmy uwagę na potas (137 mg) oraz inne biopierwiastki.

Podawać dziecku jabłko tarte 2 razy dziennie przez dwa dni. Dicta z surowych jabłek na grypę do 1/2 kg. pobudzają wydzielanie kwasu moczowego przez nerki. uporczywy ból głowy. reumatyzm. zaparcia. nadciśnienie tętnicze. dziennie jako wyłączne pożywienie w ciągu 2-3 dni. stront i ołów. nadmierne wypełnienie naczyń krwią. nerwowość. skąpomocz. Gotować 15 minut. Jabłko utrzeć. bóle żołądka z obrzękiem błony śluzowej na tle artretycznym. na biegunkę w okresie ząbkowania. WSKAZANIA LECZNICZE Anemia. wpływa pobudzająco na pracę wątroby i zmniejsza jej przekrwienie. zjadać ze skórką bogatą w różne substancje lecznicze. ciąża. artretyzm. Popijać w kilku porcjach w ciągu dnia. Wapń i krzem skórki jabłka działają korzystnie na włosy i paznokcie. reumatyzm. herbatę lekko posłodzoną. dolegliwości oskrzeli. przemęczenie. schorzenia przewlekłe wątroby. miażdżyca. Na zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. trawiennie. Jako oczyszczające zjadać jedno jabłko rano. działa moczopędnie. pektynom obniża poziom cholesterolu we krwi. dna. nie obranych ze skórki jabłek na l litr wody. zawały. schorzenia mięśnia sercowego. rekonwalescencja. Dawać to samo na dyzenterie. wpływa oczyszczające na krew. ochrania przewód pokarmowy. Napar z 2-3 pociętych na plasterki. Pektyny jabłkowe regulują florę bakteryjną jelit. niestrawność i wrzody gastryczne.WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Jabłko dzięki wzmacnia mięśnie i układ nerwowy. odchudza tkanki. Jabłko tarte na biegunkę u dzieci. przeciwkamicowo. dla prowadzących siedzący tryb życia. wiążą radioaktywny kobalt. dolegliwości jelitowe. osłabienie fizyczne i umysłowe. neutralizują substancje toksyczne. Dawać dziecku trzy razy dziennie po 200 g. Kompot. jego SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Jabłko surowe. infekcje jelitowe. bezsenność. niedobór minerałów. stany gorączkowe. umyte. przeciwreumatyczne. rozpuszczają cholesterol. Dodać kilka kawałków korzenia lukrecji na zapaleni. jako przeczyszczające jedno wieczorem. 156 . rozwolnienie. Zalecane w gerontoterapii. Do popijania po 1/2 godz. otyłość. Do gotujących się jabłek dodać sok z 1/2 cytryny. odświeżająco.? oskrzeli. opryszczka.

Napar ze zmielonych wysuszonych skórek jabłek. galaretki. aby nie obciążyć zbytnio żołądka. Potas usprawnia pracę mięśnia sercowego. odciąża krążenie krwi i przemianę materii. magnezu. Syrop jabłkowy (nektar) z utartych renet. przyspiesza przebieg rekonwalescencji po chorobach zakaźnych. Przepołowić jabłko. Przetwory są najlepsze z jabłek niezbyt dojrzałych i z niedojrzałych spadów. układu kostnego. Herbatka z suszonych skórek renety na bezsenność. Związać połówki jabłka i upięć. pierś. daje zdrową krew. obrzęk pochodzenia nerkowego i sercowego. Gotować 15 minut. fluoru. Stosowanie octu jabłkowego rozpowszechniło się w USA wraz z ukazaniem się prac prof. szyję. egzemę. Włożyć do wnętrza trochę zmiażdżonej siarki. układu nerwowego. Wiąże ołów itp. Rany zwiotczałe. siarki. Jabłko z dodatkiem ryżu obniża ciśnienie tętnicze. Kwasy organiczne i pektyny niszczą bakterie. wina. Popijać 4 szklanki dziennie na skąpomocz. Można dodać kilka liści czarnej porzeczki. jelit. dolegliwości wątroby. !5 g pektyny utrzymuje cholesterol w normie. musy i bardzo leczniczy ocet (patrz rozdział następny). ładną cerę. Osłodzić miodem i wypijać l szklankę przed snem. Świerzb. wzmacniając go. jędrną skórę. Ujędrnia to tkanki piersi u kobiet.5 kg jabłek zjadanych dziennie jako jedyne pożywienie pomaga przy biegunce. Sok z jabłka można stosować jako środek kosmetyczny na twarz. wygładza skórę twarzy. reumatyzm. żelaza. Stosować l łyżkę na szklankę wrzątku. Wypijać po 2 łyżeczki przed każdym posiłkiem. Jarwisa w 1961 roku. brzuch i egzemę. chloru. artretyzm. Zawarte w jabłku sole potasowe są bardzo ważne dla prawidłowych przebiegów procesów życiowych. Przyłożyć jabłko upieczone. grzybica woszczynowa. Na użytek zewnętrzny Ból ucha. wybrać blaszki gniazd nasiennych i pestki. odcedzić. Dieta jabłkowa: 1-1. Naciągać 15 minut. Napar z kwiatów jabłoni w ilościach 30 g na l litr wody na kaszel. Z jabłek można przyrządzić dobre dżemy. marmolady. Przyjemna kwasowość jabłek pobudza do wydzielania się śliny w ustach i wszystkich soków trawiennych przewodu pokarmowego. OCET JABŁKOWY Ocet jabłkowy stosowany jest powszechnie w medycynie ludowej ze względu na dużą zawartość potasu. Świeży sok z jabłek dla ludzi w podeszłym wieku. Krew i płyny komórkowe uzyskują trwałą równowagę ciśnieniową. Jabłko z dodatkiem soku cytrynowego ułatwia trawienie węglowodanów. przeczyszczające i rozwalniająco. Jabłecznik ma właściwości przeciwreumatyczne. Jabłko dla palaczy i drukarzy działa odtruwające. pomaga w leczeniu chorób na tle niedokrwistości. sodu. Wycisnąć sok. a ponadto fosforu. Można również stosować sok z takiego jabłka z dodatkiem oleju w równych częściach. Kuracja jabłkowo-pomidorowa pomaga w leczeniu cukrzycy u dzieci. Macerować przez 2 godziny. susz. obniża poziom cholesterolu. krzemu i innych pierwiastków śladowych. Alkaliczny mocz staje się kwaśny. co działa wykrztuśnie. Zmiażdżyć i pocierać tym chore miejsce. zaparcia (wypijać na czczo). Jabłko zjedzone wieczorem czyści zęby. wapnia. Jabłko zmiażdżone i ugotowane we własnym sosie przyłożyć do rany. kompoty. 157 .

jak np. wyczerpanie ogólne. Fermentacja jest zakończona. Na każdy litr wody dodać 100 g miodu lub cukru. W celu przeprowadzenia drugiego stadium fermentacji. reumatyzm. beczułka) bądź emaliowanej gliny zalać tę surową miazgę ciepłą. Zalać słodzoną wodą przegotowaną w proporcji 2 łyżki cukru na l szklankę wody. Z umytych jabłek wyciąć zepsute lub robaczywe części. choroby skórne. Podaję też uproszczony sposób przygotowania octu jabłkowego. Napoje powstałe w wyniku fermentacji beztlenowej z soków owocowych oraz z jabłek i pigwy są znane pod ogólną nazwą cydru. Rurką plastikową przelać ocet do butelek filtrując płyn za pomocą lejka wyłożonego gazą. W naczyniu ze szkła lub drewna (np. Ocet jabłkowy działa profilaktycznie i leczniczo w przypadku wielu chorób. Dorośli: dwa razy dziennie 2-4 łyżeczki octu z 2 łyżeczkami miodu na pół szklanki wody przegotowanej. owoce zgnieść lub przetrzeć na tarce. zalewa woskiem lub lakiem i przechowuje w odpowiednim miejscu. Na każdy litr soku można dodać 50-100 g miodu lub cukru. Zalaną miazgę należy 2-3 razy dziennie mieszać drewnianą łyżką.5 litra na 0. co stwierdziłam w ciągu ostatnich kilkunastu lat praktyki lecząc różnorodne. Zawiązać naczynie płótnem. Ze względu na właściwości octu (uodparnia na infekcje. nadmiar śluzu w przewodzie pokarmowym.4 kg miazgi.Jego przepisy przeszły do makrobiotyki. Obierzyny ze zdrowych jabłek włożyć do szklanego naczynia. Zgodnie z zaleceniami prof. otyłość. W zależności od jakości soku ocet jabłkowy będzie gotowy do użytku po upływie 40-60 dni. zaburzenia trawienne. kiedy płyn uspokoi się i przybierze kolor jasny. po 10 dniach zlać wszystko do woreczka z gazy. promienie ultrafioletowe szkodzą bowiem przebiegowi reakcji fermentacyjnej. przeziębienie. Przygotowanie cydru jest podobne do produkcji słabego wina wytrawnego o zawartości alkoholu od 2 do 8 proc. Otrzymany po wyciśnięciu sok przecedzić ponownie do naczynia z szerokim otworem. a w celu przyspieszenia fermentacji octowej -10 g drożdży piekarniczych i 20 g suchego chleba razowego. według potrzeby organizmu pacjenta. Takie wina produkuje się we Francji głównie z jabłek gorszych gatunków. Ocet jabłkowy stosuje się jako przyprawę do sałat i do innych potraw. zaburzenia związane ze zmianą pogody. należy nakryć naczynie gazą i trzymać je w ciepłym miejscu. Po 3-4 tygodniach otrzymamy ocet gotowy do użytku. Mieszać do pełnej homogenizacji. Można zużyć również skórki z jabłek oraz resztki pozostałe podczas sporządzania kompotu. Sposób przygotowania octu. Naczynia nie zakrywać i trzymać w pomieszczeniu o temperaturze 20-30°C w miejscu ciemnym. dostarcza składników niezbędnych do utrzymania równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie) polecam profilaktyczne jego zażywanie w następującej ilości. bóle gardła. bóle i zawroty głowy. jako kwaśny dodatek do spożywanego pokarmu. Dobrze wymieszać. 158 . nieraz ciężkie choroby wedle wskazań wielu terapii z medycyn ludowych. Jarwisa ocet jabłkowy można stosować jako produkt dietetyczny i jako środek leczniczy. Butelki korkuje się szczelnie. Stosując fermentację tlenową można otrzymać wysokogatunkowy cedrowy ocet spożywczy. przegotowaną wodą w ilości 0. Dzieci: l łyżeczka octu z dodatkiem 2 łyżeczek miodu rozpuszczonego w 1/2 szklanki wody przegotowanej.

l łyżka miodu akacjowego i l łyżeczka gliceryny. Katar sienny (alergiczny). 5. Stopy i golenie należy owinąć suchym ręcznikiem. zmieszanym w równej części z naparem kwiatu lawendy. Po posiłku rano i wieczorem pić 2 łyżeczki octu jabłkowego z 2 łyżeczkami miodu na 1/2 szklanki wody przegotowanej. W przypadku wrażliwego. 159 . Syrop ten jest bardzo cenny w przypadku zapalenia tchawicy i kokluszu. który okaże się bardzo smaczny. Nie przemywać mydłem. 4.5 miesiącach zaleca się popijać codziennie l szklankę wody mineralnej z 2 łyżeczkami miodu i 2 łyżeczkami octu jabłkowego z dodatkiem 5-10 kropli świeżego soku cytrynowego. Brać co dwie godziny l łyżeczkę syropu o składzie: świeży sok z 1/2 cytryny z taką samą ilością octu jabłkowego. To wszystko powinno być dobrze zemulgowane. 2. 2 łyżeczki octu jabłkowego i 2 łyżeczki miodu. 2 łyżeczki octu jabłkowego i 2 łyżeczki miodu wymieszać w 1/2 szklanki ciepłej. Kurcze mięśni. gdyż w zasadzie groźba kataru siennego została w ten sposób oddalona. Nacierać klatkę piersiową czystym octem jabłkowym lub jeżeli naskórek jest kruchy. Zabieg ten powtarzać rano i wieczorem. Angina. 3. Przyłożyć na czoło kompres z gazy namoczonej w roztworze wodnym: 1/2 szklanki wody zimnej. Połykanie powinno być bardzo powolne. i tylko po l łyżeczce octu jabłkowego. Przyłożyć do miejsc bolesnych zimne kompresy z roztworu wody i octu jabłkowego w równych częściach. Bóle głowy. Wodę można zastąpić wywarem z melisy. Całą kurację można przerwać po 2 tygodniach. np. Mieszanina taka powinna być zużyta w ciągu 14 godzin. Taki kompres można również przyłożyć na kark. Powtarzać płukanie 4 razy dziennie. Płynu tego można używać też do okładów na klatkę piersiową i plecy. ale w zmniejszonej ilości (1/4 łyżeczki 3 razy co godzinę rano i podobnie po południu). Najlepiej do tego celu nadaje się lniana ściereczka. 7. W przypadku silnego kaszlu należy zażywać l łyżkę syropu co 2 godziny w ciągu całego dnia. Dzieciom do 5 roku życia zaleca się popijanie l łyżeczki octu jabłkowego z dodatkiem l łyżeczki miodu i 3 łyżeczek ciepławej wody. a drugi wieczorem. To leczenie może być stosowane w chwilach kryzysu i na początku ataku duszności. delikatnego gardła. gdyż uspokaja ataki kaszlu. u młodzieży do 15 roku życia. 8.Recepty 1. a w przypadku napadu kaszlu także w nocy. Po 2. Dzieci powyżej lat 2 mogą zażywać ten syrop co godzinę. Miejsca chore myć roztworem złożonym z 1/3 octu jabłkowego. Kontynuować leczenie profilaktyczne. 6. Zmienić okład gdy się nagrzeje. Płukać gardło bardzo powoli. Wymieszać do uzyskania syropu. Dermatozy: (choroby skórne suche ze złuszczaniem lub lekko ociekające). Bezsenność. 1/3 wywaru z korzenia łopianu i 1/3 oleju z migdałów słodkich lub oliwy z oliwek. Astma. Kawałkiem gazy wklepać w chorą skórę. szalem albo chustą wełnianą. Kaszel. Profilaktycznie można używać l łyżeczkę miodu rozmarynowego lub tymiankowego przed posiłkami. zaleca się płukanie jeden raz rano. przegotowanej wody. Po osuszeniu przyłożyć trochę kremu witaminowego. co kilka minut bardzo powoli połykając. Wieczorem przed snem wypić roztwór 2 łyżeczek miodu akacjowego z l łyżeczką octu jabłkowego i odrobiną wody mineralnej. Wypijać kilka łyżeczek tej mieszanki.

Należy wiec okład powtórzyć. Oczyścić ranę roztworem złożonym w 75 proc. 17. Z chwilą wystąpienia objawów. 20. 19. popijać co godzinę przez 3 godziny l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/4 szklanki wody mineralnej. Pokrzywka. Wiadomo. Gdy pokażą się pryszcze. należy po jedzeniu wypić l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/2 szklanki naparu z melisy. octu jabłkowego i wywaru lub soku z korzenia łopianu. Ukąszenie owada. Preparat ten może być stosowany w przypadkach bólów mięśniowych z powodu przeziębienia lub dużego wysiłku. że światło księżyca w przeciwieństwie do światła słonecznego wywołuje niepokój. Przykryć gazą i zrobić opatrunek. 18. Po kilku dniach takiego hartowania poprawi się krążenie krwi i zniknie wrażliwość na zimno. Polewać powoli ranę aż do usunięcia wszystkich • nieczystości. Na niepokój i lęki. smarować wielokrotnie. Dzieciom podawać połowę tej porcji. Codziennie rano po przebudzeniu zażywać 2 łyżeczki octu jabłkowego z naparem z tarniny lub połową szklanki wody. Do chorego miejsca przyłożyć mieszaninę z równych części gliceryny. Zalecana jest również glinka zmieszana z octem jabłkowym. należy możliwie najszybciej nasycić oparzone miejsce czystym octem jabłkowym. na krosty stosować okłady z gazy namoczonej octem jabłkowym. mdłości. Natrzeć ciało octem jabłkowym i ubrać się. Aby uniknąć pęcherzy. 15. Miejsca dotknięte pokrzywką zwilżać roztworem: wywar z pokrzyw świeżych lub suszonych (l litr wody na garść pokrzyw. Ocet ulotni się. 11. Brać przez 3 tygodnie w ciągu miesiąca od dnia nowiu księżyca. z octu jabłkowego i w 25 proc. wypić rano po przebudzeniu l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/2 szklanki wody mineralnej i zjeść suchy biszkopt (suchar). Rana. Zmyć ranę roztworem z octu jabłkowego i naparu z kwiatów bzu czarnego w równych ilościach. 13. Stosować także przy oparzeniach słonecznych. 160 . 10. Liszajec jest zakaźną chorobą skórną. Zwichnięcia. wyparować wodę) plus 3 łyżki octu. Mieszaninę przygotować ponownie po 2 dniach i stosować do zabliźnienia rany. W przypadku niestrawności spowodowanej nieświeżym produktem pić l łyżkę octu w 1/4 szklance wody. 14. z wody solonej. Wymieszać jak emulsję i masować zbolałe miejsce. Przyłożyć do rany płatek kwiatu lilii białej nasiąkniętej octem jabłkowym. Gdy nudności są spowodowane przez ciążę. zaleca się wypić roztwór l łyżeczki octu jabłkowego na 1/2 szklanki wody przegotowanej. Przyłożyć okład z octu jabłkowego. l łyżeczki esencji terpentynowej i l żółtka. Ostudzić. 12.9. Rana cięta. Liszajec. Wrażliwość na zimno. Zamiast płatka lilii można przyłożyć warstwę gazy nasiąkniętej octem jabłkowym. Oparzenia. 16. Trawienie niedobre. Jeżeli nudność występuje po każdym posiłku. 2 łyżeczek wywaru z tymianku. Gdy zaczną się nudności. Sporządzić mazidło z 2 łyżeczek octu jabłkowego. Nie przemywać mydłem. Nudności. Pęknięcia skóry. Przyłożyć kompres z tego roztworu. Zaleca się hartowanie organizmu przez branie 2-3 razy w tygodniu kąpieli w ciepłej wodzie z dodatkiem l litra octu jabłkowego i l kg soli morskiej. Po spożyciu posiłku o dużej zawartości białka i tłuszczów zaleca się wypić l łyżkę octu jabłkowego z 1/4 szklanki wody musującej (gazowanej). Po 2-3 dniach liszajec zniknie. Ponadto należy codziennie rano brać prysznic na przemian z wody cieplej i zimnej.

Psucie zębów. Utrudniony wypoczynek. Drgawki powiek i kącików ust. Po 10 dniach mieszanka traci właściwości lecznicze. Wymieszać. a mniejszych od l grama. trudności w podejmowaniu decyzji. 13. Bóle w stawach. osłabienie pamięci. Rozwija się artretyzm. . Coraz gorszy sen. 1/2 szklanki wody mineralnej. 1/2 wody kolońskiej. 4. 3. Recepty dla każdego pacjenta 1. Dzieciom podawać pół łyżeczki na 1/8 szklanki wody. 2. Popijać łyżeczkę na 1/4 szklanki wody przed każdym posiłkiem. Działa antyseptycznie . Częste. 8. Ocet jabłkowy i potas Ocet jabłkowy ma duże znaczenie ze względu na zawartość potasu. l szklanka wywaru z lawendy i l szklanka wody przegotowanej. Żylaki. 5. świeżych i warzyw i owoców. l łyżeczka esencji chinowej. Potas opóźnia stwardnienie naczyń krwionośnych. Płyn do przemywania dla sportowców. Napój pobudzający łaknienie. Stały stan napięcia wewnętrznego. l szklanka wywaru z tymianku. 15. Lekko nacierać ciało po wysiłkach fizycznych.21. 6. Częste swędzenie skóry. garść liści) i octu jabłkowego w proporcji 1:3. 7. 50 g octu jabłkowego. Zimne nogi i ręce. Wieczorem popijać l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/2 szklanki wody przegotowanej.uwalnia organizm od stafylokoków i streptokoków. 1/2 szklanka octu jabłkowego. a więc przeciwdziała procesom miażdżycowym. bardzo bolesne kurcze nóg w nocy. 1/2 szklanki naparu z melisy. jabłek lub octu jabłkowego. Wrażliwość na zimno. Występowanie pryszczy na skórze. Osłabienie świeżości psychicznej. skłonność do spożywania ciepłych potraw. Brak łaknienia. 2. 12. Nadto niszczy bakterie występujące w komórkach organizmu zabierając im wodę. to jest pierwiastków występujących w 100 gramach produktu spożywczego w ilościach większych od l miligrama. Potas odgrywa ogromnie ważną rolę w organizmie. 9. Twardnienie skóry na podeszwach. Wymieszać i obmywać skórę rano. Niedobór potasu pozwala rozpoznać następujące objawy: 1. Rano masować nogi ruchem do góry. w szczególności w czasie upałów i nadmiernego pocenia się. Płyn wzmacniający do przemywania skóry. stosując roztwór z wywaru liści winogrona czerwonego (l litr wody. 3. a ponadto dziewięciu innych wymienionych na wstępie mikroelementów. nudności z wymiotami. 14. Jest niezbędny dzieciom do wzrostu. Podatność nóg na odciski. Podatność na przeziębienia i choroby infekcyjne. Skłonność do zaparcia. 11. 125 g miodu tymiankowego lub lawendowego. l łyżeczka cynamonu. 10. Człowiek starszy potrzebuje dwukrotnie więcej potasu w postaci miodu. Macerować 14 godzin. Trudności w leczeniu zranień.

161 .

jabłkowy. Ocet jabłkowy dostarcza organizmowi około 50 biopierwiastków. winogronowy. czosnek. który przy posiłku wypije l łyżeczkę octu jabłkowego rozpuszczonego w 1/2 szklanki wody. Należy jadać więcej węglowodanów (owoce. biała mąka. co umożliwia poprawny przebieg w komórkach około 1000 reakcji biochemicznych na sekundę. Silnie alkaliczną-reakcję wywołuje np. nadmiar soli białej. Istnieją analogie w odżywianiu i leczeniu organizmu ludzkiego i zwierząt. ocet jabłkowy. by unikać potraw dających reakcje alkaliczne (zasadowe). warzywa liściaste. która otrzymuje ocet jabłkowy jako dodatek do pokarmu. gdyż odczuwa sytość. Normalnie ukrwiona skóra ma wygląd różowy z połyskiem. Dotyczy to również zatok czołowych i zatok nosogardzieli. miód). biały cukier rafinowany. Krowa. Ocet jabłkowy ma wszelkie właściwości lecznicze jabłka. Potas chłonąc wodę likwiduje łzawienie oczu. np. krowy regulują sobie w ten sposób równowagę kwasowo-zasadową i właściwości katalityczne enzymów złożonych. Występują wówczas zawroty głowy. mięso. mięso. staje się ona gęsta i łatwiej tworzą się skrzepy. nudności. Ustala się prawidłowy procentowy zestaw biopierwiastków w wartościach optymalnych. Dobroczynny wpływ octu jabłkowego na organizm wiąże się z jego właściwościami zakwaszającymi. Ocet jabłkowy jako produkt spożywczy i lek z równą skutecznością. Wtedy znika swędzenie. Chore migdałki leczy się w ciągu 12 godzin. Takie dawkowanie pozwala uniknąć wielu kłopotów związanych z utrzymaniem organizmu w dobrym zdrowiu oraz ochronić przed przedawkowaniem potasu. może być podawany zwierzętom gospodarskim. Przy alkalicznej reakcji moczu występuje migrena. Skóra staje się blada. owoce cytrusowe dają mocz alkaliczny. winogrona. fasola. Skórę umytą mydłem można nacierać octem jabłkowym. Ważne. a więc dorosłym do 2 łyżeczek. popijając soki. Ciśnienie krwi obniża ocet jabłkowy. Im więcej jada się białka. płucząc co godzinę gardło roztworem l łyżki octu i łyżki miodu w l szklance przegotowanej wody. dając przy tym 162 . pszenicy. Dotyczy to ludzi starych. szum w uszach i zakłócenia słuchu. Zwracam przy okazji uwagę. cytrynowa biała skórka. . aby skóra była lekko kwaśna. Pszenica. a mniej białka (jajka. Wilgotność organizmu wraca do normy. Ocet jabłkowy neutralizuje szkodliwe działanie spożytego w nadmiarze białka. dolegliwości żółciowe. Osoby nie znoszące octu jabłkowego mogą go zastąpić słodkim moszczem z jabłek. bardzo korzystnych. Jabłka. Picie octu jabłkowego z miodem do każdego posiłku likwiduje migrenę. Dozowanie octu zależy od stanu chorobowego. a więc zdrowotnych.Dzienne zapotrzebowanie na potas można pokrywać jedząc paprykę. z czarnej porzeczki. nosa. Swędzenie skóry głowy można usunąć stosując do moczenia grzebienia płyn z l łyżeczki octu jabłkowego na l szklankę wody. Krowom zaleca się podawać 2 razy dziennie l łyżeczkę octu jabłkowego na każde 50 kg wagi ciała (ludziom podobnie. kukurydza. Organizm ludzki i np. Człowiek. orzechy). zjada mniej siana i mniej zboża.tym bardziej ciśnienie krwi wzrasta. W przypadku moczu alkalicznego należy przez 1-2 miesiące stosować kurację octem jabłkowym. Gdy zasadowość krwi rośnie. ser. porzeczki czarne zakwaszają krew i wyrównują jej ciśnienie. zjada mniej. kaszel z powodu nadmiaru śluzu w gardle. popijając ocet jabłkowy z miodem i wodą przegotowaną. Łykać trochę tej mieszaniny. natomiast dzieciom l łyżeczkę na 1/2 szklanki wody z dodatkiem łyżeczki miodu). Leczenie trwa 2-4 tygodnie. mydło. cebula. Przy niedoborach węglowodanów białka dostarczają energii mięśniom.

8. boru i in. jodu. 7. Ocet jabłkowy leczniczy powinien zawierać 6 proc. które otrzymują ocet jabłkowy z wodą pitną. pod których wpływem ulegają denaturacji. Pisklęta po upływie 3 tygodni są całkowicie upierzone i wypuszczają pióra ogonowe. Spożywanie nadmiaru białka przez człowieka powoduje również powstawanie kamieni w nerkach i pęcherzu moczowym. Ciągłe zaparcia. Pokarm norek zawierający więcej niż 20 proc. w Bułgarii. co wskazuje na lepsze tworzenie się krwinek czerwonych. które organizm musi wydalić. potasu. żelaza. Białka są wrażliwe na różne czynniki fizykochemiczne. ludzie itp. co powoduje zakażenie mleka paciorkowcami i innymi bakteriami. co utrudnia kładzenie się i powstawanie. który znika po dodaniu do pokarmu 1/2 łyżeczki octu jabłkowego. 4. jeżeli podaje się ocet jabłkowy. puchnięcie kolan. Natomiast ich niedobory powodują denaturację enzymów kompleksowych. Porażenia. rosną szybciej. np. Oto kłopoty i troski hodowców krów. 3. Podatność na przeziębienia i częste stany grypowe zimą. Ropne zapalenie wymion u krów znika szybko. U zwierząt domowych należy obniżyć podawanie białka do 11 proc. Krowy bronią się przed tym poszukując pożywienia o odczynie kwaśnym. Białka. Nadmiar białka w pożywieniu norek powoduje objaw Méniere'a. 2. gdy otrzymują pożywienie z dodatkiem octu jabłkowego. miedzi. Ich pęcherz moczowy wypełnia się kamieniami moczowymi. mają delikatniejsze mięso i czerwony szpik. są duże i bardziej odporne na czynniki zewnętrzne. Austrii. kwasu octowego. 5. Niedobory biopierwiastków. i Choroba ta zwana zespołem Méniere'a. Ocet jabłkowy nie jest wskazany dla wrzodowców i przy zakazie • stosowania produktów spożywczych kwaśnych. bezwład kończyn po ocieleniu. Ocet jabłkowy jest powszechnie stosowany w wielu krajach. Owce. białek powoduje ich zgon. Krowy uwalniają się od wyżej wymienionych schorzeń. magnezu. spowodowana jest zaburzeniami czynnościo163 . Wtedy ilość otrzymanego mleka może się podwoić. Ich mleko zawiera wtedy znacznie mniej różnych bakterii. Szwajcarii. Słabe nowo narodzone cielęta. Brak łaknienia. wychudzenie. pijące wodę z octem jabłkowym. Poronienie i bezpłodność oraz trudne porody. Katalityczne działanie tych pierwiastków reguluje i przyspiesza przemianę materii. Badania odczynu pokarmu np. bardziej tłuste i zdrowsze. Indyki. Zapalenie wymion chroniczne i ostre. muszą być stosowane z umiarem. mimo że są podstawowymi składnikami wszystkich organizmów zwierzęcych i roślinnych. Kury.odpady azotowe. W takich przypadkach ewentualne dawkowanie należy do decyzji lekarza. jest smaczniejsze. za pomocą papierka lakmusowego wykazują w takich przypadkach zasadowość pożywienia. Drób staje się bardziej mięsisty i łatwiejszy w gotowaniu. Niemczech. Przeciwwskazania. wywołują liczne choroby u zwierząt. Artretyzm. chorują nieraz na zawroty głowy pochodzenia usznego. To tłumaczy dlaczego nadmierne spożywanie białek działa toksycznie. norki. osłabienie. U krów mogą wystąpić następujące objawy: 1. 6.

WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Czarna porzeczka działa moczopędnie i napotnie. która liczy 110 gatunków. ale surowiec leczniczy uzyskuje się z krzewów uprawnych. 164 . jedząc jagody i liście o odczynie kwaśnym. Zawiera także wit. głównie olejki eteryczne. Charakterystyczny zapach jagodom i liściom czarnej porzeczki nadają substancje składowe.wymi wewnątrzbłędnikowymi ucha wewnętrznego. to staje się on niezdolny do rozpłodu. Są one szeroko uprawiane jako cenne rośliny pokarmowe i lecznicze. to jest odczyn kwasowo-zasadowy. wzmacniające żołądek. Czarna porzeczka występuje w stanie dzikim. WSKAZANIA LECZNICZE Angina. Wysoka -1-1. gdyż nie mając ogona nie może opierać się przy kryciu samiczki. artretyzm. Gdy ten stan trwa dłużej. dodawany w niewielkiej ilości (pół łyżeczki) do każdego pokarmu. Zwierzęta te kręcą się wokoło siebie. zawartości pektyn pozwala zestalać owoce na surowo jako galaretki utrwalane cukrem. reumatyzm. miażdżyca. Jeżeli to zdarza się u samca. łapią koniec ogona. dolegliwości wątrobowe. zatrzymanie moczu.cytryn. Te funkcje regulujące może spełnić ocet jabłkowy. norki ogryzają coraz bardziej swój ogon. przeciwartretyczne. Przyswajanie witaminy C ułatwia występująca w czarnej porzeczce wit. zmęczenie ogólne. gościec. szkorbut. PORZECZKA CZARNA Ribes nigrum Porzeczka czarna należy do rodziny skalnicowatych (Saxifragaceae). C może dojść do 2000 mg) oraz P i pod względem ich zawartości ustępuje tylko owocom róży i rokitnika. kamica moczowa. W medycynie ludowej uważa się takie zakłócenie równowagi za skutek nadmiaru spożywania białka. szumem w uszach oraz niekiedy oczopląsem. Norki żyjące na wolności regulują swoje pH. przeciwszkorbutowe. przeciwbiegunkowe. ma właściwości przeciwgnilne. P . w upalne lato ilość wit. objawiającymi się napadowymi zawrotami głowy z osłabieniem słuchu. co zależy od klimatu. biegunka.5 proc. do podrodziny porzeczkowatych (Ribesioidae). K oraz liczne biopierwiastki. Porzeczka czarna jest bogatym źródłem witaminy C (w 100 g zawiera jej 50-400 mg. Atak zawrotu głowy z zakłóceniami równowagi powoduje u norek i owiec zataczający bieg w kółko.

nerwica żołądka. Dzięki inhibitorowi utleniania kwasu askorbinowego wit. powodując stopniowy zanik obrzęków. Napar zwiększa ilość wydalanego kwasu moczowego. maliny i jeżyny. ziele skrzypu. Napar z l łyżki ziół na 1/4 szklanki wody gotować 3 minuty i popijać 2 razy dziennie między posiłkami. ziele hyzopu. Liść czarnej porzeczki jest składnikiem wielu mieszanek ziołowych: 1. zaćmę soczewkową. poziomki. 7. Jednocześnie spożywać surowe owoce przy zapaleniu płuc. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Angina. nadmiar kwasu moczowego. liść poziomki. Garbniki i związki boru wywierają działanie przeciwzapalne na błony śluzowe żołądka i jelit. Sok ze świeżych jagód czarnej porzeczki stosuje się przy przyzębicach i zapaleniu krtani. liść pokrzywy. liść mięty pieprzowej. Popijać 3 razy dziennie po l łyżce. 2. Do naparu dodać kwiat więzówki. 3. wypadanie włosów i zębów. zapalenie gruczołu krokowego. żółtaczka. niedokrwistość. skazę krwotoczną. korzeń wilżyny. na szkorbut. a wieczorem . kwiat wrzosu zwyczajnego. W nieżycie jelit i żołądka. w ciągu roku). przyzębicę. gruźlicy. pączki sosny. korzeń pietruszki. 165 . kwiat lawendy. 6. korę jesionu pospolitego. Sok na cukrze nastawiony w cieniu. Popijać dwa razy dziennie po jednej szklance. infekcje bakteryjne. Napar sporządza się jak w punkcie 1. hamują rozwój drobnoustrojów. stosuje się 2 razy dziennie po 1/4 szklanki przy niedomodze nerek i wątroby. Do liści czarnej porzeczki dodać ziele rdestu ptasiego. z dala od promieni słonecznych. Liście czarnej porzeczki 100 g. jesion mannowy. zaćma soczewkowa. Na rwę kulszową. żółtaczkę. ziele drapacza lekarskiego. W skazie moczanowej (pomocniczo). Liść czarnej porzeczki z dodatkiem liści borówki brusznicy. złe trawienie. ziele dziurawca. Na reumatyzm. osłabienie ogólne. co działa odtruwające. Napar. Przy detoksykacji oraz kuracji wzmacniającej i uspokajającej zaleca się pić: rano -napar z liści czarnej porzeczki. Popijać rano i wieczorem po pół szklanki. Na zapalenie gruczołu krokowego. Stosować l łyżeczkę mieszanki na szklankę wrzątku. korzeń żywokostu. poprawę krążenia krwi i czynności serca. bólach głowy i zapaleniu gardła. ziele nawłoci.napar z mięty. wzmacniająco i uspokajająco. brzozy oraz kwiaty tawuły łąkowej i pączki topoli. przyzębica. zatrucia. wypadanie włosów. Jadać owoce i płukać gardło wywarem z 60 g liści na litr wrzątku. ziele marzanki wonnej. Naciągać 15 minut. w południe . C zawarta w czarnej porzeczce rozkłada się bardzo wolno (do 15 proc. 4. liść orzecha włoskiego. Liść czarnej porzeczki. niedokrwistość. nasienie fasoli. W równej ilości liście czarnej porzeczki. niedomoga nerek. 5. działają słabo ściągające. Środek moczopędny. Garść liści na l szklankę wrzątku. owoc jałowca.napar z liści lipy. skaza krwotoczna.migrena. nieżyty dróg trawiennych. zła krzepliwość krwi.

PORZECZKA CZERWONA Ribes rubrum Porzeczka czerwona jest krzewem z rodziny skalnicowatych. Dobrymi źródłami pektyn są czereśnie. garbniki. pomidorów. P. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Moczopędne. Porzeczka zawiera m. przeczyszczające. Stosować płukankę w zapaleniu błon śluzowych jamy ustnej. tamujące krwawienia. Niedobór miedzi wywołuje niedokrwistość u dzieci i kobiet w ciąży. Na ukąszenie owadów. kwiatu krwawnika. K i olejki eteryczne. Na użytek zewnętrzny Okłady z liści lub z rozgniecionych owoców na krwawiące rany. silne działanie energetyczne i niezaprzeczalne możliwości gojenia ran. Do celów leczniczych służą również liście. Gojące działanie wywiera wit. jabłek w zalewie i konserwowych owoców. odświeżające. Na te właściwości wpływają wydzielane przez całą roślinę olejki eteryczne . Z biopierwiastków należy zwrócić uwagę na żelazo. Owoce jadane są na surowo. Podrodzina porzeczkowatych . Ma ona znaczenie w procesach krwiotwórczych. wapń. Napar z liści stosuje się w okładach do leczenia ran. które jest dwuwartościowe. Zgnieść liście czarnej porzeczki i pocierać miejsce ukąszenia. W takie żelazo obfitują czereśnie. wzmacniające.in. soki. soki. Wchodzi ono w skład hemoglobiny i enzymów oddechowych komórek i jest zalecane przy niedokrwistości. Występuje u nas w odmianach: czarnej. Wodny roztwór pektyny ułatwia gojenie się ran dochodzących do kości i przyspiesza powstawanie nowej zdrowej tkanki. C i wit. utrzymując w całości wit. liści babki lancetowatej. agrest. pomidory itp. na nie gojące się rany żylakowe. burak czerwony. w przetworach (konfitury. które mają właściwości lecznicze na użytek zewnętrzny i wewnętrzny. do płukanek jako środek przeciwbakteryjny i ściągający.Ribesioidae zawiera pektyny. kwasy organiczne. porzeczki. C. które mają właściwości antyseptyczne. czerwonej. że wina ładnie klarują się i dobrze przechowują. trawienne (spożywać godzinę po posiłku). Świeże i suszone liście porzeczki zawierają ponadto fitoncydy i są przyprawą dodawaną do solonej i kwaśnej kapusty. winogrona. morele. maliny. magnez chronią człowieka przed zatruciami wywołanymi przez skażone środowisko. żurawiny. różowej i białej. dżemy. oczyszczające. które powodują. z czarnej porzeczki robi się galaretki. a więc łatwo przyswajalne. pobudzające łaknienie (stosować na czczo). gardła z dodatkiem liści szałwi. wiśnie. antytoksyczne. Liście świeże dodaje się jako przyprawę do solonych ogórków. wit.zapach o ujemnej jonizacji. przeciwwirusowe. agrest. nalewki i wina.Czarne porzeczki należy jeść dojrzałe. wina). bakteriobójcze. dżemy. pomidory. Natomiast żelazo trójwartościowe jest toksyczne. Miedź. ogórków. Błonnik i pektyny. 166 .

beryl. Galaretka z porzeczek. Zgodnie z zaleceniami z makrobiotyki nie powinny być zjadane podczas posiłku składającego się z białka (mięso. Wycisnąć sok do naczynia. zapalenie dróg moczowych. nie-strawność z powodu niedoboru soków trawiennych. jajka. będącej przyczyną wielu chorób przewodu pokarmowego i układu krążenia. Wpływa to na wzrost zanieczyszczenia środowiska metalami ciężkimi. Odwar z liści i z pączków jest lekiem na gościec. niewydolność wątrobowa. Kąpiele z odwaru z liści porzeczek stosuje się w skazie limfatycznej. kolki. Sprzyja to lepszemu trawieniu i zapobiega zbytniemu zaleganiu produktów spożywczych w żołądku oraz unikaniu szkodliwej nadfermentacji. gościec. które stawia się na słabym ogniu. brak łaknienia. zapalenie wątrobowe. Surowy sok jest dobrym środkiem na nad-kwasotę. Wiadomo. Rozgniecione jagody porzeczki mogą służyć do okładów na krwawiące rany. zgagę. przewlekłe schorzenia wątroby. zapalenie dróg trawiennych. puchlinę wodną. dolegliwości gorączkowe. zaczynając od chwili. przy różnych wysypkach i chorobach skórnych. kadm. Pija się dwa razy dziennie 1/4 szklanki. nieżyt pęcherza. kamienie moczowe. migreny. Do l kg galaretki dodać 100 poziomek. Należy przez 2 miesiące codziennie smarować piegi kilku rozgniecionymi jagodami. Kąpiele takie pobudzają czynności kory nadnercza. skazę limfatyczna. które w większej dawce są toksyczne dla człowieka działając szkodliwie na ośrodkowy układ nerwowy. na nie gojące się rany żylakowe. dolegliwości serca. cuchnący oddech. zaparcia. Rozgniecione jagody porzeczki leczą piegi. Od-trutką są między innymi magnez oraz witaminy A i C zawarte w porzeczkach. puchlina wodna. spalinowe wydzielają do atmosfery ołów. Lepiej jest więc zjadać porzeczki l godzinę po takich posiłkach. SPOSÓB UŻYCIA Sok czysty lub z domieszką wody 100 do 500 g dziennie w trzech porcjach. Usunąć piankę po 5 minutach. Porzeczki należą do owoców kwaśnych. Krzewy porzeczkowe rosną bardzo często blisko szos i autostrad. gdy konsystencja galaretki jest dostateczna.5. że pojazdy mechaniczne. reumatyzm. ryby. miażdżyca naczyń. schorzenia skórne. gdy na krzewach pojawiają się zielone porzeczki.WSKAZANIA LECZNICZE Artretyzm. warzywa). krwotoki i jako środek napotny. gdy owoce na krzewach są czerwone i dojrzale. Włożyć do słoika. aż do czasu. 167 . dodając cukier w stosunku 1:1. Powoli doprowadzić do zagotowania. co poprawia jakość galaretki.

Ich kwaśność pochodzi przede wszystkim od kwasu cytrynowego. naciągać 10 min. nieco miedzi. Są zasadotwórcze. C. dolegliwości dróg moczowych i astmę. przeciwreumatyczne. Liści truskawek można używać do zup. B3 i pewne niewielkie ilości wit. a mocz na różowo. krwawienia maciczne. wapnia. siarki i innych pierwiastków. Odwar z liści na anginę (gargaryzm). hemostatyczne. Zawierają 90 proc. nie ma bowiem truskawek pochodzących z dzikiego stanu. wątroby. manganu. na upławy białe. Surowcem leczniczym są liście i korzenie. że truskawki najpierw się myje. Pospolicie uprawiana w bardzo wielu odmianach i krzyżówkach. Liście świeże. zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. ściągające. upławy białe. wit. 30 g korzenia na litr wody lub garść liści z korzeniami na litr wody. Truskawki zawierają sporo potasu. SPOSOBY UŻYCIA Odwar z garści młodych liści na pół litra wody stosować na biegunkę. gotować. a później tracą swoją piękną purpurową barwę. B2. A. Z krwawnika i liści truskawek można przygotować napar do nasiadówek przy dolegliwościach pęcherza i cewki moczowej (przy stanach zapalnych). kolka nerkowa. żółtaczka oraz angina (płukanie naparem z liści). Pasteryzowane w słoikach przechowują się dobrze przez 6-8 miesięcy. Napar z korzeni. miażdżycę. reguluje pracę wątroby i wydzielanie żółci.konfitury. WSKAZANIA LECZNICZE Dolegliwości dróg moczowych (cysta). krwawienia jelitowe. krwotok maciczny. żółtaczkę. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Truskawka przejawia działanie wzmacniające.na biegunkę u dzieci. Korzenie barwią stolec na czerwono.TRUSKAWKA Fragaria ananassa Duch Ta bylina z rodziny różowatych jest bardziej dziełem człowieka niźli przyrody. kompoty. Z truskawek sporządza się smaczne przetwory . 100 mg wit. żelaza. zgniecione można stosować do okładów (kataplazmów) na podbrzusze na noc + bez ceratki ciepłe opatrunki. a dopiero potem obiera. dżemy. Należy pamiętać. moczopędne. reumatyzm. które zawierają kwas krzemowy. W 100 g truskawek znajduje się 60 mg wit. 168 . 30 mg wit B1. Popijać na artretyzm. kamica moczowa. przeciwbiegunkowe. nadciśnienie. kolkę nerwową. magnezu. pobudza łaknienie. dna. 20 g na litr wody . wody i niewiele 38 kalorii. astma.

KLASYFIKACJA ZIÓŁ WEDŁUG WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZYCH .

mniszka. liść pokrzywy. owoce czarnej jagody. brzozy. tymianku. poziomki. ziele piołunu. Goją rany i skaleczenia: kwiat nagietka. 171 2. cebula i czosnek. macierzanki. maliny. drapacza. liść borówki. 4. dziurawca. 5. 3. borówki. podobne zwięzłemu przewodnikowi. rdestu ptasiego. szałwii. dostępne w sprzedaży środki ziołowe. Bakteriobójczo (dezynfekująco) działają: czosnek. wrotyczu. lnicy.możliwość stosowania mieszanek z ziół o wspólnym kierunku działania. . opracowanie grupujące środki zielarskie według ich właściwości leczniczych. korzeń omanu. Należy bowiem wiedzieć. liść orzecha włoskiego i pączki topoli. bluszczyku. poziomki. kora wierzbowa. szanty. kwiat stokrotki. podróżnika. liść barwinka. skrzypu. kwiat rumianku pospolitego. przetacznika. rdestu ptasiego i ostrogorzkiego. skrzypu. Pozwala bowiem na zastępcze stosowanie ziół (np. bez recepty. kłącze kosaćca. Moczopędnie (czyszcząc i lecząc nerki. kora kaliny. rzepiku. poprawiając ich pracę i znosząc parcie na mocz) działają: ziele połonicznika. korzeń żywokostu. rutwicy. Krew czyszczą ze złogów i pozostałości po zatruciach: ziele bratka polnego. korzeń łopianu. ziele drapacza. liść mącznicy. bardzo powszechne i o ustalonej renomie w fitoterapii środki lecznicze. Dowodzi to zapotrzebowania na popularne. tasznika. szałwii. barwinka i kłącze pięciornika.Bardzo często w mojej praktyce spotykam się z pytaniami o działanie poszczególnych ziół. 1. rumianku pospolitego. mięty. cebula. ogórecznika. Hamują krwawienia zewnętrzne i wewnętrzne: ziele krwawnika. skrzypu. szyszki chmielu i nasienie czarnuszki. w przypadku braku w sprzedaży jednych) o tym samym działaniu. Podział ten ma istotne znaczenie praktyczne. majeranku. np. jasnoty. kocanki. Naprzeciw zainteresowaniu. a także niektóre inne. drapacza. dziurawca. nadto wskazuje na bardzo pożądaną ze względu na skuteczność leczniczą . które wyrażają te pytania. iż przy tej samej dawce naparu z mieszanki osiągniemy znacznie lepszy rezultat niźli z jednego ziela. wychodzi niniejsza klasyfikacja wymieniająca w trzydziestu sześciu grupach przede wszystkim ogólnie.

jarzębiny. 13. siemię lniane mielone. 9. barwinka. liść rozmarynu i korzeń goryszu. podróżnika. płucnika-miodunki. 8. kwiat głogu. bobrka i nasienie kozieradki. cebula surowa. znamię kukurydzy. nerwów: ziele dziurawca. jasnoty. owoc kminku. rumianku pospolitego. tataraku. bazylii. czarnej jagody. Mlekopędnie (nieodzowne dla karmiących matek we wszystkich kłopotach laktacyjnych) działają: kminek. ziele przetacznika. Do stosowania zewnętrznego w okładach: kwiat rumianku lub gotowana cebula. dziewanny. korzeń łopianu. szyszki chmielu. kwiat lawendy. kwiat lawendy. bratka polnego. goryszu. 11. ziele macierzanki i kurzego śladu. pączki topoli. Przeciwcukrzycowo (profilaktyka. majeranku. liść melisy. drapacza. macierzanki. szanty. jałowca. kwiat lipy. 10. przywrotnika.ziele jemioły i liść barwinka. owoc maliny i bzu czarnego. pietruszki. nasienie pietruszki i czarnuszki. przetacznika. Czynności żołądka (przy „wątpliwościach” natury trawiennej) pobudzają: ziele krwawnika. orzecha 7. 14. skórka biała cytrynowa. korzeń ślazu. liść brzozy. czosnek. anyż. lukrecji. cząbru. Nasennie i uspokajająco wpływają : ziele nostrzyka. żurawiny. ziele rutwicy. ogórecznika. korzeń lubczyka. przetacznika. nostrzyka. Napotnie (wskazane przy wszystkich rodzajach przeziębień) działają: kwiat lipy. śliwki suszone. bazylii. korzeń żywokostu. nasienie gorczycy. omanu. kocanki. lipy. brusznicy. bazylii. bzu czarnego. żywokostu. babki. nawłoci. wrzosu. kłącze pięciornika. bławatka. kozieradki i siemię lniane. Przeciwkrwawnicowo (do stosowania doustnego przy jednoczesnym zadziałaniu z zewnątrz) działają: ziele krwawnika. kosaćca. korzeń łopianu. kwiat stokrotki. nawłoci. bratka polnego. liść mącznicy. mniszka. strączyny fasoli. wrzosu. werbeny. hyzopu. pączki topoli. Obniżają ciśnienie krwi (bez obawy przedawkowania. goryszu. mięty. liść barwinka i nasienie pietruszki. czarnej jagody. rutwicy. rzewienia. hyzopu. liść czarnej porzeczki i nasienie czarnuszki. podbiału. mydlnicy. bzu czarnego. mydlnicy. strączyny fasoli. 12. dzikiej róży. omanu. nawłoci. a dawkowane pod kontrolą lekarską . bylicy pospolitej. dziurawca. 172 . pokrzywy. pietruszki. korzeń kozłka. kora kasztanowca. kłącze perzu. liść melisy. goryszu. liść pokrzywy. koper włoski. lubczyka. rdestu ptasiego. brzozy. które mogłoby wywołać ujemne skutki uboczne): cebula. Właściwości przeciwartretyczne mają: ziele rzepiku. Działanie osłaniające (przy podrażnieniach układu oddechowego i trawiennego) wykazują: liść ślazu. leczenie cukrzycy i stanów przedcukrzycowych) działają: kłącze perzu. kłącze tataraku. nasienie pietruszki.piołunu. Pobudzają działanie serca. gąbka słodkowodna. 15. kora wierzbowa. cząbru. 6. szyszki chmielu. bazylii. drapacza.

przywrotnika. czarnej porzeczki. białej koniczyny. liść podbiału i korzeń żywokostu. nasiona dyni. 18. kwiat jasnoty. owoc czarnej jagody i borówki brusznicy. Przeciwrobaczo działają: czosnek. żywokostu. Ściągająca (przeciwbiegunkowa) działają: kora dębowa. dziurawca. ziele piołunu. ziele rzepiku. Przeciwzapalnie (do użytku zewnętrznego w formie okładów z naparu) działają: ziele hyzopu. owoc dzikiej róży. tymianku. korzeń chrzanu. czarnuszka i nasienie pietruszki. liść orzecha włoskiego. kora wierzbowa i znamię kukurydzy. połonicznika. Przeciwzapalnie (do użytku wewnętrznego) działają: kwiat rumianku pospolitego. szałwii. ziele tysiącznika i drapacza. lipy. owoc jarzębiny. bobrka. szałwii. majeranku. anyżu. Przeciw stanom zapalnym jelit stosować: korzeń lukrecji. nostrzyka. lnicy. tymianku. wierzbowa. siemię lniane. szałwii. 23. korzeń kuklika. ziele skrzypu. 19. 28. bławatka. kopru włoskiego. kminek. rumianku rzymskiego. rumianku pospolitego. tymianku. bazylii. gąbka słodowodna. cebula gotowana i kwiat rumianku pospolitego. ziele tysiącznika. łopianu. Przeciwskurczowo działają: ziele jaskółcze. kwiat lipy. Znoszą gorączkę: liść mięty. 16. szanty. owoc czarnej jagody. lnicy. kasztanowca. korzeń lubczyka. liść babki. kwiat lawendy. Przeciwalergiczne właściwości mają: kwiat rumianku. korzeń kozłka (można stosować łącznie). kwiat bzu czarnego. korzeń mniszka. ziele dziurawca. szałwii. macierzanki. kora wierzbowa. 21. 20. ziele srebrnika i świetlika. świet173 17. owoc kolendry. 24. dziewanny. 26. nagietka. 25. kwiat tawuły łąkowej. kłącze pięciornika. macierzanki. 22. siemię lniane i strączki sensesu. kłącze rzewienia. bzu czarnego. kłącze pięciornika. kora wierzby. kwiat wrotyczu. wrotyczu. . nasienie czarnuszki i gorczycy białej (suche okłady). kminku. kasztanowca. Właściwościami przeciwgośćcowymi odznaczają się: liść brzozy. kwiat rumianku. Przeczyszczają i rozwalniają: kora kruszyny. korzeń goryszu. cebula surowa i gotowana. 27. srebrnika. rutwicy. Regulują krwawienia okresowe kobiet: kwiat nagietka. ziele bukwicy. ziele dziurawca i krwawnika. słonecznika (same płatki kwiatowe).włoskiego. glistnika. majeranku. rumianku pospolitego. ziele rdestu ptasiego. krwawnika. owoc bzu czarnego. ziele dziurawca. werbeny. Regenerują śluzówkę dróg oddechowych i trawiennych: śliwki suszone. Właściwości przeciwszkorbutowe wykazują: ziele bluszczyku. kwiat kocanki. rzepiku. rumianku rzymskiego.

cebula. kminek. bylicy-bożodrzewu. liść mięty. krwawnika. macierzanki. przetacznika. rdestu ptasiego. korzeń podróżnika. piołunu. macierzanki. maliny. bylicy pospolitej. kolendra. połonicznika. szyszki chmielu i siemię lniane.): ziele dziurawca. przetacznika. 36. rumianku pospolitego. krwawnika. ziele nostrzyku. rozmarynu i znamię kukurydzy. mydlnicy. Uśmierzają bóle: owoc kasztanowca. tysiącznika. lukrecji. Wzmacniają: ziele rzepiku. dymnicy. nasienie kozieradki i znamię kukurydzy. podróżnika. kosaćca. byliny pospolitej. kłącze rzewienia. barwinka. bzu czarnego. jarzębiny i czarnej jagody. świetlika. liść orzecha włoskiego. dymnicy. hyzopu. 34. kocanki. korzeń arcydzięgla. goryszu. majeranku. goryszu. 33. koper włoski. kwiat stokrotki. krwawnika. Znoszą nadmierną fermentację i wzdęcia: korzeń arcydzięgla. drapacza. nawłoci. korzeń podróżnika. anyż. 30. glistnika. majeranku. 31. pokrzywy. owoc dzikiej róży. Trawiennie działają: ziele bylicy bożodrzewu. 29. nawłoci. borówki. lubczyka. kopru włoskiego. 32. czarnej jagody. tymianku. Działają dobroczynnie na wątrobę (na niedomogę itp. koper włoski. owoc kminku. kuklika. dziurawca. bratka polnego. dziurawca. arcydzięgla. 174 . przetacznika. tymianku. przetacznika. dziurawca. kwiat rumianku. piołunu. nasienie kozieradki. hyzopu. szanty. liść bobrka. bratka polnego. jałowca. kolendry. werbeny. omanu. anyż. owoc dzikiej róży. poziomki. szałwii. gorczycy i korzeń chrzanu. Uspokajają układ nerwowy: korzeń kozłka. macierzanki. pokrzywy. Wpływają dodatnio na przemianę materii: ziele rzepiku. Wykrztuśnie i przeciwkaszlowo działają: surowa i gotowana cebula. ziele mięty. nasienie czarnuszki. gąbka słodkowodna. szyszki chmielu. ziele cząbru i nasienie pietruszki. kora kruszyny. kwiat kasztanowca.lika. kwiat rumianku. jałowca. tymianku. lawendy. 35. maliny. kłącze tataraku. mniszka. mniszka. kłącze perzu. korzeń arcydzięgla. kwiat lawendy. lawendy. wrzosu. macierzanki. płucnikamiodunki. kminek. owoc dzikiej róży. dzikiej róży. dziurawca. bluszczyku. werbeny. maliny. liść orzecha włoskiego. płucnika-mioduszki. tysiącznika. liść pokrzywy. liść barwnika i kwiat rumianku. czosnek. cząbru. barwinka. czarnej porzeczki. liść czarnej porzeczki. nostrzyka. szałwii. kłącze tataraku. ziele bluszczyku. liść podbiału i nasienie kozieradki. ziele bylicy pospolitej i macierzanki. bukwicy. srebrnika.

ICH WŁASNOŚCI I STOSOWANIE .ZIOŁA.

stany zapalne przewodu pokarmowego. podostry i przewlekły nieżyt jelita grube go. zanik nerwu wzrokowego. Ta wieloletnia roślina mieszkaniowa jest wiecznie zielonym sukulentem z rodziny liliowatych. Przed wykorzystaniem aloesu do celów leczniczych należy go nie podlewać w lecie przez dwa tygodnie. nieżyt nosa. wyczerpanie nerwowe. owrzodzenie. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Niedomogi miesiączkowania. odmroźmy. choroba wrzodowa. źle gojące się rany oraz oparzenia termiczne i promieniami 177 . oskrzelowa dychawica.ALOES Aloë arborescens Mill. nerwobóle. wysypki alergiczne i ropne. zapalenie zatok bocznych nosa (wkraplanie i przemywanie). uporczywe bóle głowy. pęknięcia skóry. Surowcem leczniczym jest sok ze świeżych liści. a w zimie co najmniej przez miesiąc. gdy brak jest parcia na zwieracz odbytu u osób w wieku podeszłym i u otyłych). Liście trzyletnie służą do otrzymywania wodnych wyciągów zawierających tzw. Na użytek zewnętrzny Blizny. zapalenia kory mózgu. owrzodzenia podudzia. Nie znosi przymrozków. W mieszkaniach kwitnie bardzo rzadko. owrzodzenie odbytnicy i okrężnicy. stany zapalne i zwyrodnienia rogówki i siatkówki. W Europie znany od 1700 r. stymulatory biogenne. zmętnienie rogówki. Ten rodzaj obejmuje 180 gatunków występujących na wszystkich kontynentach. uszkodzenia naskórka. zaparcia (gdy ruchy perystaltyczne okrężnicy zanikają. zanikowy nieżyt błony śluzowej żołądka.

ukłucia owadów. Lecznicze właściwości wysuszonego soku z aloesu.1-0. Antagonistami aloesu są narkotyki i kwasy. menstruacja. 5-10 kropli na żołądek. żylaki odbytu. zaawansowana ciąża (od 7 miesiąca). krwotoki. W dychawicy oskrzelowej po 1-1. W postaci zastrzyków biostyminy podaje się rekonwalescentom po zabiegach chirurgicznych i po długotrwałych chorobach. jod. żelazo. Wodne wyciągi lub miazga ze świeżych liści aloesu wykazują właściwości biostymlujące: wzmacniają mechanizmy obronne organizmu i uaktywniają enzymy ustrojowe. zapalenie śluzówki jamy ustnej. które zawierają mikroelementy. Wyciągi lub miazgę ze świeżych liści aloesu stosuje się w stanach zapalnych przewodu pokarmowego. Przeciwwskazania. fenol. Większe dawki preparatu aloesu mogą być niebezpieczne dla kobiet ciężarnych (groźba poronienia lub przedwczesnego porodu) oraz w przypadku przekrwienia okrężnicy i narządów miednicy mniejszej. Przy dużych dawkach występuje ogólne osłabienie. osobom w podeszłym wieku z ubytkiem sił i przy zwiększonej podatności na choroby infekcyjne oraz przy wyczerpaniu nerwowym. 178 . Krwotok macicy.2 g w opłatku wieczorem z 1/2 szklanki płynu jako środek przeczyszczający (purgans).5 ml dziennie w ciągu 10-15 dni. przy owrzodzeniu okrężnicy i odbytnicy. Wyciąg z aloesu w dawce 1/2-1 łyżeczki na 1/2 szklanki wody wieczorem jako purgans. powiększona prostata. Ogółem 25-35 wstrzyknięć. biostymina (Herbapol. dyzenteria. ostre lub podostre zapalenie wyrostka robaczkowego i kłębuszków nerkowych. mentol. zapalenie pęcherza moczowego. Nie uaktywniają się w kwaśnym środowisku żołądka. SPOSÓB UŻYCIA Proszek z suchych liści. wiek dziecięcy. ampułki a 2 ml). Niezgodność wywołują garbniki. niepełny skurcz serca. nadciśnienie. w zanikowym nieżycie błony śluzowej żołądka. 20-30 mg jednorazowo 2-3 razy dziennie przed posiłkami jako stomachicum (na żołądek) pobudzające łaknienie. Syrop z aloesu z żelazem (Askofer) jest środkiem krwiotwórczym. różne krwotoki. zwłaszcza te. toteż nie powinno się tych środków używać jednocześnie z aloesem. Jednorazowo 0. dolegliwości maciczne. tymol. Biologiczne stymulatory są szybko wchłaniane i z krwią docierają do różnych narządów. spowolnienie pulsu. okres miesiączkowania. zapalenie sromu (okłady) i pochwy (tamponowanie). następnie ta sama dawka co drugi dzień. Poprawia się sprawność biologiczna chorych tkanek i przemiana materii w całym ustroju oraz polepsza się jego równowaga (homeostaza). bezpośrednio po operacji przewodu pokarmowego. w chorobie wrzodowej. Preparaty: Alax (Herbapol).rentgenowskimi. zapalenie trzewi. zwanego aloną są znane od tysiącleci. obniżenie temperatury ciała (hipotermia). ciężka niedomoga serca i naczyń krwionośnych. afty. paradentoza. Doustnie po l łyżeczce 2-3 razy dziennie 30 minut przed jedzeniem jako środek żołądkowy i przeciwgorączkowy (antiphlogisticum). zapalenie okrężnicy. Nie są niszczone przez enzymy tkankowe i dlatego wyciągi z liści aloesu można podawać pozajelitowo-doustnie lub zewnętrznie na skórę i błony śluzowe. a przy 8 g proszku śmierć. Działania uboczne. Sok ze świeżych liści aloesu.

to dlatego. Nalewka spirytusowa na świeżym liściu. Liść i kulki kwiatowe roztarte w palcach wydają przyjemny. Nalewkę spirytusową na równi z winem z aloesu i sproszkowanym aloesem należy przechowywać w opakowaniach ciemnych. kosmetycznych oraz spożywczych. miejscami na niżu. nawet elektrycznego. naczynia krwionośne jest środkiem na uspokojenie serca. Stosuje się do przemywania przy schorzeniach rogówki oka i ropnych stanach zapalnych spojówki 2-3 takie porcje dzienne należy również wypić.in. kwasy organiczne. jako maść w oparzeniach termicznych i promieniami rentgena. związki kumarynowe i furanokumarynowe. Łyżeczka na szklankę wrzątku dziennie jest dobrym środkiem żołądkowym. iż będąc rośliną północnoeuropejską nie był znany w basenie Morza Śródziemnego. moczopędnie. Korzeń. Sproszkowany liść działa podobnie jak piołun. który jest surowcem leczniczym. Szczyptę na końcu noża w 100 cm wrzątku zaparzyć. szczelnych i z dala od światła. Natomiast wiele o zaletach leczniczych arcydzięgla piszą średniowieczni autorzy z obszarów na północ od Alp. W Polsce spotyka się arcydzięgiel w Sudetach i Tatrach. później palący. wzmacnia ogólnie. wykrztuśnie. wątrobowym i trawiennym. nad brzegami potoków. garbniki. a jeśli nie wspomina o nim piśmiennictwo starożytne. okładów w różnych dermatozach. olejek eteryczny. Jest najczęściej rośliną dwuletnią. kojąco. podobne są w smaku. Napar z suchych liści. Jest zaliczany do najcenniejszych roślin leczniczych. m. korzenno-żywiczny zapach. Znany od dawna. w wyjątkowych warunkach -czteroletnią. wzmacnia nerwy. Dorasta wysokości dwu i pół metra. Zawiera liczne związki. wreszcie korzenno-gorzki. flawonoidy i sole mineralne.Zewnętrznie w postaci przymoczek. 179 . pobudza czynności żołądka. Dobry środek gojący przeciw ropniom i ropiejącym ranom. odstawić do naciągnięcia i przecedzić. ARCYDZIĘGIEL LITWOR Archangelica officinalis Hoffm. Arcydzięgiel bywa uprawiany dla celów leczniczych. w smaku jest początkowo słodka-wy. jest świetnie działającym środkiem gorzkim. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Korzeń działa rozkurczowo. Niekiedy wystarczy napar na sproszkowanym liściu w formie okładu.

pomaga na bezsenność. W wiekach średnich stosowano arcydzięgiel przeciw dżumie. Pić dwa razy dziennie po pół szklanki przy osłabieniu żołądka. Na użytek zewnętrzny Do wcierań przeciwbólowych. szkorbucie. kurcze żołądka i jelit. niedrożności jelit. Pochodne furanokumaryny. działa napotnie. niemoc seksualna. jest wiatropędny. wzdęcia. pomaga narkomanom w kuracjach odwykowych. bóle reumatyczne. atropinę (i inne alkaloidy). przeziębienie. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. przemianę materii. osłabienie (atonia) trawienia u osób słabych. zwalczanie stresów. Pobudza wytwarzanie pepsyny i pentagastryny w żołądku. migreny nerwicowe. na dolegliwości jamy ustnej. co przypomina działanie żeń-szenia. zawroty głowy i omdlenia. leczy śluzówki ust. 180 . Dodać do kąpieli dla ozdrowieńców. Odwar. zaparcia stolca. popijać 2 razy dziennie w celu uregulowania miesiączkowania (gdy jest skąpe. stanowi odtrutkę na belladonnę. kaszlu. gruczołów wydzielniczych. wzdęciach. zimnicy. bronchit chroniczny. pobudza łaknienie. białe upławy. 4 łyżki drobno pociętego korzenia gotować w dwu litrach wody pod przykryciem. i niektóre składniki olejku eterycznego działają rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i dróg żółciowych. reumatyzmie. przewodu trzustkowego. obrzęknięte stawy. nerwowych bólach głowy. pomaga w wydalaniu toksyn z organizmu drogą nerek. przeciwzapalnych. połykanie powietrza.. kolce jelitowej. padaczce. odcedzić. nieżyt jelit. Łyżeczkę korzenia gotować 15 min. na bardzo wolnym ogniu. zapalenie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. osłabienie ogólne. jelit. przewlekłych nieżytach przewodu oddechowego. gruźlica. obrzęk gruczołów chłonnych. histerii. szkorbut. Angelicyna. dolegliwościach płucnych i zimnicy. ksantotoksol. zwłaszcza pierwszego dnia.reguluje krwawienia miesięczne. zimowit jesienny i cykutę. pomaga w zaflegmieniu płuc. Arcydzięgiel jest składnikiem polskiej mieszanki z pięciu krajowych ziół wzmacniających. grypę. miesiączkowanie zaburzone. SPOSÓB UŻYCIA Odwar. żołądka. blednica. przeciwświądowych. astma nerwicowa. zawarta w przetworach z arcydzięgla. u nerwicowych spazmatyczne wymioty. niewydolność i niedomoga wątroby. naciągać 10 min . wskazany po zatruciach alkoholem i nikotyną. białych upławach. Ksantotoksyna. zapalenie skóry. nadkwaśność soku żołądkowego. blednicy. Łyżkę ziela gotować w szklance wrzątku 1-3 min. bolesne bądź nieregularne lub zbyt obfite i długotrwałe). angelicyna i inne pochodne furanokumaryny wykazują działanie fotodynamiczne i zwiększają wytwarzanie pigmentu melaniny w skórze po wystawieniu jej na działanie światła słonecznego. Napar. kurczowych wymiotach. stłuczenia stosuje się olejek arcydzięglowy. bóle w okresie miesiączkowania. Olejek eteryczny z arcydzięgla wykazuje właściwości bakteriobójcze i grzybobójcze. działa uspokajająco. w 1/4 l wody.

Półtorej łyżki mieszanki zalać w termosie 2½ szklankami wody wrzącej. Wraz z walerianą i arniką popija się napar z arcydzięgla jako środek wzmacniający napięcie naczyń krwionośnych przy niskim ciśnieniu krwi. 3. Zrobić odwar z półtorej łyżki mieszanki na półtorej szklanki wrzątku. Przetwory z arcydzięgla stosowane w zalecanych dawkach nie mają działania szkodliwego na organizm. a okaże się to niesłychanie skuteczne po najcięższym obiedzie. Korzeń arcydzięgla. ziele dziurawca. anżeliki. Pić po 1/4-1/3 szklanki 2-3 razy dziennie na godzinę przed jedzeniem jako środek pobudzający wydzielanie soków trawiennych albo po posiłkach jako lek wiatropędny i czyszczący krew. Jest to znakomity środek trawienny. Spirytus arcydzięglowy złożony. najwyżej dwa listki trzeba dobrze pożuć i popić czymkolwiek. Recepty na mieszanki z korzenia arcydzięgla 1. jeden. kora wierzbowa. ale wtedy trzeba ją posłodzić. 2. ziela drapacza lekarskiego. Zioła żołądkowe. Jako środek orzeźwiający przy zapaściach. stosowanego w stanach zwiększonego napięcia nerwowego. przekrwienie lub powstanie pęcherzy już po krótkim naświetlaniu słońcem. zażywać łyżkę co pół godziny. które są używane do dekoracji : tortów. keksów ze względu na piękny kolor zielony. Z łyżki mieszanki zrobić odwar do stosowania przy hemoglobinurii. stanach wyczerpania nerwowego na skutek chorób zakaźnych stosuje się odwar lub nalewkę. Przy wrzodach żołądka stosuje się odwar z korzenia w połączeniu z naparem z piołunu i szałwii. kłącze turzycy. ziele glistnika. ziela glistnika i ziela szanty. Pić po 2/3 szklanki 2-3 razy dziennie przed posiłkiem jako środek pobudzający trawienie (wydzielanie enzymów trawiennych). liści mięty pieprzowej i liści melisy oraz po 10 g rozdrobnionych korzeni omanu. Wyciąg płynny z korzenia wchodzi w skład płynu Nervosol („Herbapol”). Zmieszać po 20 g rozdrobnionych korzeni arcydzięgla.W kuracjach odwykowych od narkotyków. przeciwskurczowy. Pomaga w trawieniu. Korzeń arcydzięgla. można je dodawać do innej surówki. trudności w zasypianiu. 1/2-1 łyżki rozdrobnionych korzeni zalać 1-1 j/2 szklanki wody wrzącej i naparzać pod przykryciem przez 15 minut. Pić przy zapaleniu żołądka. 181 . Pochodne furanokumarynowe zawarte w surowcu zwiększają wrażliwość skóry na promienie słoneczne i mogą powodować miejscowy obrzęk. nerwobólach i bólach gośćcowych. liść mięty w równych ilościach. Z młodych pędów i ogonków liściowych można przyrządzić surówkę. Stosuje się do wcierań łagodzących bóle w zapaleniu i korzonków nerwowych. korzeń żywokostu. Na korzeniu arcydzięgla (do 10 dag świeżego korzenia i kilku cm łodygi nad korzeniem na litr spirytusu. Odwar z korzenia gotowanego pół na pół w winie i wodzie działa wiatropędnie i wiatrochłonnie. Odstawić na 10 minut i przecedzić. uczuciu niepokoju. kłącze pięciornika. ziele krwawnika. po zatruciach alkoholem i nikotyną oraz wyczerpaniu stosuje się popijanie odwaru z 4 łyżek korzenia jak wyżej. liść bobrka. przeciwzapalny i ogólnie wzmacniający. pączki topoli i ziele serdecznika w równych ilościach. W cukiernictwie wykorzystuje się zielone pochewki liściowe i młode pędy oraz łodygi smażone w cukrze na suchą konfiturę tzw. mazurków. Napar z korzenia arcydzięgla.

na plantach kwiatostany koszyczki. kontuzje. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Stwardnienie tętnic. W początkowym okresie kwitnienia. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Pobudza układ nerwowy (kwiaty). rozerwanie mięśni. rozcieńczyć gotowaną wodą do właściwej mocy zwykłej wódki. Wyciągów z owoców i korzeni używa się w połączeniu z innymi surowcami roślinnymi do wyrobu likierów ziołowych lub aromatycznych wódek. kontuzje. Do celów leczniczych zbiera się w dni słoneczne. siniaki. występującą na łąkach i obrzeżach lasu na niżu byliną. ma właściwości wymiotne. należy je suszyć w miejscu suchym i przewiewnym. zwichnięcia. ARNIKA GÓRSKA Arnica montana L Jest dość rzadką. Na użytek zewnętrzny Wybroczyny krwawe. oprócz zastosowań medycznych. krwiaki. jest używany w przemyśle mydlarskim. Na użytek zewnętrzny Urazy. która jednak dla osób o wysokim ciśnieniu krwi jest niewskazana. stłuczenia. po obeschnięciu rosy. Do celów leczniczych wykorzystuje się oprócz kwiatów także liście i korzeń. koklusz.postawić w ciemnym miejscu na dwa tygodnie. niektórej porażenia (paraliż). pobudzą mózg po urazach (skrajne wyczerpanie). kurcze tętnicze. można osłodzić) górale podhalańscy robią swoją słynną „dźwigoniówkę”. Łatwiejsza w uprawie jest arnika łąkowa. 182 . W krajach anglosaskich i nordyckich korzeń arcydzięgla stosuje się w kompozycji z innymi surowcami ziołowymi do aromatyzowania piwa. kosmetycznym i chemii gospodarczej. częściej spotykana na Suwalszczyźnie. Olejek arcydzięglowy.

Należy unikać stosowania arniki na otwarte rany. rozległe otarcia naskórka i ostre stany zapalne skóry. krwawieniach w przewodzie pokarmowym. Po wniknięciu do naczyń wyraźnie zwiększają aktywność fibrynolityczną krwi. na skutek kontuzji lub obrzęków. Napar. popijać 2 filiżanki dziennie przy kokluszu u dorosłych i w niektórych paraliżach. po ostudzeniu przecedzić. skłonnościach do żylaków i osłabieniu serca. Stosować po 5 kropli raz dziennie w kieliszku wody po jedzeniu w spadku ciśnienia krwi. Nie można przyjmować arniki doustnie w stanach zapalnych żołądka i jelit. zmniejszają opory w naczyniach obwodowych i poprawiają krążenie w kończynach i mózgu. Korzystnie jest łączyć z nalewką z głogu. Lepiej jako lek homeopatyczny. pobudzają oddech. Rannym daje się małe ilości w niewielkiej filiżance aż do wystąpienia normalnych kolorów skóry twarzy. stanach pozawałowych i leczeniu strofantyną oraz glikozydami naparstnicy. gdyż może to wywołać silne podrażnienie tkanek. a w przypadku uszkodzeń. oddechu. np. Przetwory z arniki stosuje się doustnie w zaburzeniach wieńcowego i mózgowego krążenia krwi u osób w podeszłym wieku oraz tzw. mieszać po 30 g kwiatów arniki j kwiatów rumianku. 183 . wymioty. zwężenie źrenic. kwiatów jarzębiny i kwiatów głogu oraz 20 g kwiatów arniki.. Łyżkę mieszanki zalać w termosie dwiema szklankami wody wrzącej. drgawki nerwowe. Gotować 15 min. Odwar. sercu starczym o postępującym osłabieniu mięśnia sercowego na tle miażdżycowym. podnoszą nieznacznie wydzielanie soku żołądkowego i żółci. ułatwiają jej przepływ do dwunastnicy. osłabienie pracy serca. stosować Arnicorin produkowany w Niemczech. ułatwiają resorpcję płynu wysiękowego oraz zmniejszają obrzęki i bóle przez nie powodowane. Przeciwwskazania. działają przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo w obrębie obwodowych naczyń żylnych i naczyń mózgowych. zalać dwie łyżki mieszanki pół litrem wody wrzącej. Po godzinie przecedzić. przeciwdziałają aglutynacji płytek krwi i zapobiegają powstawaniu zakrzepów żylnych. Nalewka arnikowa. Przetwory z arniki działają korzystnie na układ krążenia. obniżeniu czynności serca i duszności. Zmieszać po 50 g kwiatów kasztanowca.SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Stosować z dużą ostrożnością. postawić pod przykryciem. Zioła z arniką. Pić małymi porcjami w ciągu dnia w stanach zapalnych i zakrzepowych naczyń krwionośnych w kończynach dolnych. W zaburzeniach krążenia wieńcowego i mózgowego krwi. biegunkę. Zmieniają również ciśnienie na zewnątrz i wewnątrz drobnych naczyń podskórnych. wzmacniają ściany naczyń włosowatych. zwiększają ilość wydzielanego moczu i działają rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i dróg moczowych. Zbyt duże dawki arniki stosowane doustnie mogą spowodować bóle głowy i brzucha. 5 g liści bądź kwiatów na litr wody. zapobiegają przenikaniu osocza poza łożyska żylne. zwiększają liczbę skurczów serca i jego objętość wyrzutową. Napar arnikowo-rumiankowy. a także w stanach zapalnych i zakrzepowych naczyń krwionośnych w kończynach dolnych. może bowiem wywołać zawroty głowy. 10-20 g korzeni lub liści na litr wody. oparzenia III stopnia. Na użytek zewnętrzny Związki czynne kwiatów arniki stosowane zewnętrznie łatwo przenikają przez skórę.

Wysuszone liście zawierają m. zaczyna kwitnąć od dom i kwitnienie . 184 . śluz. co na polski można przełożyć jako „roślinisko”. posuwa się ku górze. karoten. a więc chwast. BABKA WĄSKOLISTNA Plantago laceolata L. zielsko. siarkę. oczyszcza krew. Babka kwitnie od maja do września. sole mineralne. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Babka ma właściwości antyoftalmiczne. Babka wąskolistna trzyma się wilgotnych łąk i pastewnych roślin uprawnych. trawników. Jej liście i nasiona zbierano w Chinach już przed trzema tysiącami lat. ma drobniutkie kwiaty osadzone na jednej łodydze. ma skłonności przeciwzapalne. Ziele babki ma słaby zapach. kwasy organiczne. Jako środek łagodzący bóle stosuje się arnikę w zakrzepowym lub zarostowym zapaleniu żył i w bólach pooperacyjnych. gorzkie i słone. płuca i żołądek. flawonoidy.). Nie występuje tylko na szczerym piasku.in. Babka zwyczajna jest starą ludową rośliną leczniczą. obejść domowych. Stosować jako kompresy ciepłe na kontuzje bez ran. a wśród nich krzemionkę i sole cynku. Nazwa „plantago” jest pejoratywem od łacińskiego „planta”. skąd roślina ta została zawleczona na wszystkie kontynenty. należy do najpopularniejszych roślin ziemi. 60 g wody i pół łyżeczki octu. Odwar. Starogrecka i rzymska medycyna zalecały nasiona przy czerwonce. średnia i zwyczajna natomiast przydroży. Ojczystą krainą wszystkich trzech gatunków babki jest Europa. zmniejsza przekrwienie błon śluzowych i nadmierną przepuszczalność włosowatych naczyń krwionośnych. C. Babka wąskolistna albo lancetowata (nazwa pochodzi od kształtu liści).) oraz zwyczajna (Plantago major L.Do okładów i kompresów można stosować mieszankę z 20 g nalewki arnikowej z dodatkiem 50 g gliceryny. wit. roślina. garbniki. w smaku jest cierpkie. wzmaga krzepliwość krwi. 2 łyżeczki kwiatów arniki gotować 5 min. podobnie jak babka średnia (Plantago media L. gorycze. Kwiaty są zapylane przez wiatr. glikozydy. działa ściągające.

Liść babki wąskolistnej. a także nieznacznie wykrztuśnie oraz moczopędnie. astma. Zioła przeciwbiegunkowe. Zmieszać po 25 g liści babki lancetowatej i liść maliny oraz 100 g mieszanki ziołowej Vagosan. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Recepta do stosowania przy niestrawności. świerzb. Stosować na oczy jako środek przeciwzapalny. w temperaturze 37-38 st. cuchnięciu z ust.działa rozkurczowo na mięśnie gładkie górnych dróg oddechowych. zgadze. dermatozy strupiaste. Na użytek zewnętrzny Działa gojąco na rany. zapalenie krtani. i przecedzić. powoli ogrzewać przez 10-15 min. glukany lub aminoglukany o bardzo dużej masie cząsteczkowej. w tym maciczny. liszajec. krwioplucie. do naciągnięcia i wypijać małymi ilościami w ciągu dnia. zapalenia gardła i angina. dyzenteria. krwotok. Chroni organizm przed wirusami i nowotworami wywoływanymi przez wirusy onkogenne przedostające się do komórek. utrata wagi. Zalać 1/2 łyżki mieszanki 2/3 szklanki wrzącej wody i naparzać 15-20 min. stany zapalne i świąd sromu. zapalenie spojówek i powiek. wpływa regenerujące na naskórek. gorączka. bezkwaśność żołądka i dwunastnicy. kwiatu rumianku. Na użytek zewnętrzny Uszkodzenia skóry wszelkiego pochodzenia. Liść babki. zapalenie dziąseł. liść bobrka. Stosować nasiadówki z częstotliwością w zależności od zaawansowania choroby. stosuje się na wysypki i wrzody. wrzody na nogach. Odstawić na 10 min. kory dębowej. Osuszyć odbyt i posmarować maścią nagietkową albo Tormentiolem bądź Dermosanem. C. stany zapalne nerek. Recepta przy wrzodzie żołądka. Zmieszać po 15 g liści babki. białe upławy. Zmieszać po 20 g liści babki zwyczajnej lub lancetowatej i kwiatów malwy czarnej oraz po 10 g kwiatów jasnoty białej i kwiatów rumianku. nieżyt dróg oddechowych i zaflegmienie gardła. endogenne toksyny bakteryjne. zagotować. odstawić . zemleć i zażywać mniej niż pół łyżeczki przed jedzeniem. liść pokrzywy. wsypać łyżeczkę siemienia i łyżkę babki razem z pokrzywą. owoców borówki czarnej i ziela rdestu ptasiego oraz po 10 g kłącza pięcior185 . skórka pomarańczowa w równych ilościach. siemię lniane. korzeń arcydzięgla w równych ilościach. gruźlica. koklusz. chroniczne zapalenie oskrzeli. ukąszenia owadów i żmii. uszkodzenia śluzówki żołądka. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Biegunka. odbijaniu się. Zioła przeciw hemoroidom. Do dwu litrów ciepłej wody dodać 5-6 łyżek ziół. Czynnymi związkami babki są wielocukry roślinne. ogólne osłabienie. Zioła do okładów na oczy. łyżkę korzenia arcydzięgla zalać czterema szklankami wody. bakteriobójczy i osłaniający. zaburzenia trawienne. opóźnienia rozwojowe u dzieci. korzeń goryczki.

żółtaczce i zgadze. Na użytek zewnętrzny Świeże liście całe lub roztarte stosuje się na wszelkie zaognienia zewnętrzne skóry okłady przy róży. Odwar z liści babki. Ten sam odwar można stosować zewnętrznie do płukań. Pić dwa razy dziennie po pół szklanki w nieżycie jelit i biegunce. J Do celów leczniczych wykorzystuje się także korzeń babki. najwyżej po pół łyżki kilka razy dziennie jako środek wykrztuśny i przeciwkaszlowy dla dzieci i młodzieży. które ulegają wchłonięciu przez skórę.nika i porostu islandzkiego. Zalać łyżkę ziół szklanką wody ciepłej. Syrop wykrztuśny. Przecedzić przez czyste płótno i obmywać spojówki oraz powieki w stanie zapalnym. Naciągać 15 min. dodać 100 rai ostudzonej. 186 . Stosować po łyżeczce. Odstawić na 10 min. Na półtorej szklanki ciepłej wody wziąć łyżkę liści. bławatka. niedomodze wątroby. do przemywania oczu. Rozlać do małych butelek i przechowywać w lodówce. 5 g lanoliny. Nasiona babki są moczopędne. Pić 2-3 razy dziennie przed jedzeniem jedną szklankę jako środek przeciwzapalny.. Eliminują kwas moczowy i chlorki. 5 g kwiatków nostrzyka. szczególnie. po czym ogrzewać do wrzenia. Świeży sok zawiera witaminy A. gdy zażywamy babkę w celu wpłynięcia na poprawę działania dróg oddechowych . ogrzewać do wrzenia. irygacji dopochwowej przy białych upławach stosuje się napar z liści. 3 g siarczanu cynku. C i K. Płyn ściągający.dla wzmocnienia efektu leczniczego babkę należy mieszać z taką samą ilością płucnika (Herba plumonariae). bólach zębów. l kropla olejku róży. astmie i kokluszu. 10 g liści babki. Gotować łagodnie pod przykryciem przez 3 min. wycisnąć sok z miazgi. nieżycie! szczytów płuc. i przecedzić. Stosować wodny wyciąg z babki. Wyciąg wodny z 50 g babki. Odstawić do naciągnięcia na 10 min. 10 g białej wazeliny. Maść do leczenia trądziku. okładów i przemywań. 100 g świeżych liści babki pociąć na drobne kawałki. 150 g wrzącej wody. osłabieniu pęcherza. 5 g wody z płatków różanych. Świeży sok ma właściwości przeciwgorączkowe. Ogrzewać do wrzenia i łagodnie gotować pod przykryciem przez 3-5 minut. Korzeń gotowany lubi żuty usuwa ból zęba. oparzeniach i wrzodach. kaszlu. i przecedzić. wysypkach zakaźnych. Napar z liści. 5 g kwiatów chabru. W każdym wypadku. krwawieniu z płuc. co sprzyja usuwaniu łupieżu. stąd szerokie zastosowanie soku. Do płukania ust przy zapaleniu gardła. przegotowanej wody i zmiksować albo przekręcić przez maszynkę. Napar z korzenia stosuje się przy biegunkach. przeciwbólowy. czyrakach. Stosuje się odwar z 10 g na litr wody. Dwie łyżki odwaru na szklankę wody można stosować do spłukiwania głowy po umyciu włosów. W ilości 1-2 szklanki dziennie albo 3 razy dziennie łyżkę soku żel świeżej rośliny na wodzie stosować przy nieżytach górnych dróg oddechowych. Do oczu rozcieńczyć przegotowaną wodę w proporcji 1:1. przesączyć i rozpuścić w nim 10 g cukru. Płyn do przemywania oczu. osłaniający oraz przeciwbiegunkowy.

mają właściwości przeciwreumatyczne i przeciwzapalne. reumatyzm. Młode gałęzie mają gruby. . moczopędnie. Rdzeń białych młodych gałęzi działa moczopędnie. Ma niewielkie wymagania glebowe. nerwobóle. przeciwbólowe). liście i kuliste owoce. natomiast w sierpniu ukazują się w baldaszkach granatowe jagody. Krzew rozsiewają ptaki. nerek. puchlina wodna. uszczelniają ściany naczyń włosowatych i dzięki rutynie zwiększają ich elastyczność. Dawki lecznicze stosowane z umiarem nie wywołują niepożądanych skutków ubocznych.BEZ CZARNY Sambucus nigra L. różyczka. biały rdzeń. zaparcia. ma właściwości przeciwpadaczkowe. pięciopłatkowy. dolegliwości oczu. choroby skórne. gromadzenie się wody w tkankach. korzeń. 187 korę. Owoce działają rozwalniająco. który ma wiele odmian. Liście mają właściwości moczopędne i napotne. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Kwiaty działają napotnie. kwiat kremowy. artretyzm. gorączka podwyższona z wysypką. stany zapalne żołądka. działają słabo żółciopędnie i rozwalniająco. żółtaczka. WSKAZANIA LECZNICZE Owoce (jagody): nerwice. napotnie. zapalenie oskrzeli. niestrawność. w zapachu duszący. czyraki. Rdzeń biały: reumatyzm. gruźlica. antyreumatycznie. konfitury. dna. zebrany w duże baldachy. padaczka samoistna. katar. drobny pikowany. pozyskujemy dla celów leczniczych kwiaty. zapalenie nerek. Kwiaty: astma. rozpuszcza kamicę nerkową i żółciową. kwiaty można zapiekać w cieście lub używać jako namiastkę herbaty. biegunka. osiągający wysokość 5-10 m można zaliczyć do chwastów dendrologicznych. Zbiera się także korę z korzeni i całe korzenie. o krótkich ogonkach i drobno pikowanych brzegach na liście o krótkich ogonkach. Z owoców przyrządza się soki. kamica moczowa. szkarlatyna. moczopędnie. usuwają z organizmu toksyny egzogenne i szkodliwe produkty przemiany materii. przeczyszczające. Z tego krzewu. rozkurczowo. Ten drzewokrzew z rodziny przewiertniowatych. przepuszczające. niedomoga wątroby. potrzebuje trochę próchnicy i nie zacienionego miejsca. kamica moczowa. Kwitnie w maju. zwiększają odporność na choroby zakaźne. zapalenie pęcherza moczowego. zapobiega dnie.

188 . zapalenie jamy ustnej i gardła.przy przewlekłych zaparciach. Inhalacje parami z naparu z kwiatów pomagają w przewlekłych nieżytach dróg oddechowych i uporczywym kaszlu. Kwiaty. ziele piołunu. 20 g pomornika. naciągać 10 min. naciągać 10 min. korzeń arcydzięgla.Liście: zewnętrznie . Stosować 0. kąpiele kosmetyczne. Stosować co drugi tydzień przez dwa miesiące przy epilepsji samoistnej. ziele świetlika. Kwiaty bzu czarnego wchodzą w skład mieszanki ziołowej Pyrosan („Herbapol”) stosowanej jako lek napotny i przeciwgorączkowy. 10 g kwiatów bzu. następnie napar wycisnąć i dodać 100 g syropu miętowego. Naciągać przez godzinę. Łyżka soku na szklankę herbaty rano likwiduje moczenie nocne u dzieci. jako środek przeciwbólowy w rwie kulszowej.. Odwar z dwu łyżek rozdrobnionej białej kory na litr wody. Sok może się zwinować. Macerować 2 dni. wygotować do połowy. stosować 100 g dziennie. Stosować 20-30 g soku rano przy zaparciach i nerwobólach. gośćcu. Gotować 2 min. 1(5 g białego rdzenia bzu i litr białego wina. Stosować jedną łyżkę co dwie godziny na puchlinę wodną. zapaleniu nerwu trójdzielnego i bólach neuralgicznych. pić w ciągu dnia przy reumatyzmie. chorobach zakaźnych i niektórych schorzeniach skórnych. Sok nastawiony na cukrze działa korzystnie na drogi moczowe. Kwiat bzu czarnego. Napar. brzuszną i zapalenie nerek. Naciągać 48 godzin. Popijać kilka szklanek w ciągu doby. pobudza czynność nerek u dorosłych. Garść kwiatów na litr wody wrzącej. gromadzeniu się wody w organizmie. Napar moczopędny. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Jagody. 10 g korzenia bzu na 400 g wody. 10 g nagietka lekarskiego. Wino moczopędne. Recepty na mieszanki ziołowe z zastosowaniem kwiatu bzu czarnego 1. reumatyzmie. Biała kora. Owoce podaje się jako środek odtruwający i ułatwiający usuwanie z organizmu szkodliwych produktów przemiany materii. Stosować 50 jagód ze 150 g ciepłej wody. Popijać w dowolnych porcjach przy zapaleniu oskrzeli. 600 g wody wrzącej. zapalenie spojówek (okłady). 10 g kwiatów ogórecznika lekarskiego. ale nie narażać się na wysoką temperaturę. Owoce wchodzą w skład granulatu Betagran („Herbapol”) i płynu Betasol (ten sam producent) oraz mieszanek ziołowych Normosan i Neonormosan używanych w zaparciach. Wypić rano na czczo w dwu porcjach w odstępie 15 min. liść szałwii i korzeń goryczki w równych ilościach sproszkować i zażywać mniej niż pół łyżeczki na pół godziny przed jedzeniem. Odwar z kory poprawia skład soków trawiennych. Powidła grubo smarowane na bułce jeść na zwalczanie wrzodów żołądka i dwunastnicy. Należy zachować pewną odległość od wrzątku. co pobudza wydzielanie soków żołądkowych. Dodać 3 g wyciągu z jałowca. gorączce z wysypką.zwiększona przepuszczalność włosowatych naczyń krwionośnych. zwłaszcza w chorobie gośćcowej. Odwar moczopędny. ale nie traci właściwości.2-1 litra dziennie. Łyżka powideł z owocu (robi się je przez proste smażenie i odparowanie) pomaga brać na noc . działa regulujące w biegunkach. W ustach zostawia posmak zjełczałego masła. Wyciąg wodny. tak aby czuć zapach naparu.

liście roztarte mają smak gorzki. cztery z tych składników sproszkować i zażywać w stwardnieniu rozsianym. liść mięty.2. liść brzozy. liść ruty. działa oczyszczające. 3. Bobrek nie ma charakterystycznego swoistego zapachu. kwiat tawuły łąkowej. liść czarnej jagody. BOBREK TRÓJLISTNY Menyanthes trifoliata L. np. dbając o prawidłowe odżywianie. które są biurowcem zielarskim. zaflegmieniu płuc i katarze i może być podawany niemowlętom. egzemy powiek.w początkach pojawiania się kwiatów o biało różowym zabarwieniu zebranych w stojący na osobnej łodyżce kwiatostan . Z kwiatu bzu w połączeniu z kwiatem rumianku robi się okłady z rozparzonego ziela pod ceratką na godzinę. przeziębieniach. stosować przy ischiasie. ziele rzepiku. Kwiat bzu czarnego. Ta bardzo rozpowszechniona roślina wieloletnia z rodziny goryczkowatych (Centanaceae) lubiąca środowisko wilgotne bagna. nadbrzeża wód stojących . Odwar z kwiatów bzu z dodatkiem połowy łyżeczki Azucalenu można stosować zewnętrznie do okładów i płukania jamy ustnej. na l krew. przygotować napar. Stosować do łagodzącego okładu i ciepłych kąpieli na odmroziny. pączki topoli.należy zbierać w celach leczniczych liście bobrka. morszczynu. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Liść bobrka ma właściwości przeciwszkorbutowe. Kwitnie w maju p i czerwcu. naparzać 10 minut. przeciwmigrenowe i przeciwczerwiowe. podmokłe łąki. kiedy też . Na użytek zewnętrzny Okład. w wyniku masowo przeprowadzanych melioracji gatunkiem zanikającym. Obmywać oczy w przypadku dolegliwości. mielone nasienie kozieradki. kwiat krwawnika. kora wierzby. pobudza przywspółczulny układ 189 . 2 łyżki kwiatów bzu na litr wody wrzącej. liść poziomki. Kwiat bzu czarnego. ziele bukowicy.stała się. Napar z kwiatów bzu działa silniej niż napar z kwiatu lipy przy kaszlu. liść czarnej porzeczki w równych ilościach zmieszać.

zapobiega niedomogom wątroby. Pić trzy razy dziennie po ćwierć szklanki przed jedzeniem przy bezkwaśności. Odstawić na j 10 min. Zioła żołądkowo-trawienne. Zmieszać po 25 g liści bobrka. migreny po posiłkach. ziela krwawnika. powoli gotować pod przykryciem. kłączy tataraku. pobudza wydzielanie soku żołądkowego i kwasu solnego. dermatozy. Mieszanka pobudzająca łaknienie. ziela nostrzyka i ziela tymianku. Popijać 1-2 łyżeczki przed jedzeniem. krzywica. sprzyja menstruacji. reumatyzm. i przecedzić. 5 g nalewki z bobrka. szkorbut. działa przeciwzapalnie. w nieżycie. ziele tysiącznika. dna. liści mięty pieprzowej. Odstawić na 10 min. przecedzić do termosu. krwawnik. osłabienie ogólne. Pić 1-2 łyżki 3 razy dziennie na godzinę przed posiłkiem. Łyżkę ziół zalać szklanką wrzącej wody i przez 2-3 min. 6 g nalewki chmielowej i 10 g roztworu alkoholowego z wrotycza pospolitego. wzmacnia działanie gruczołów wydzielania wewnętrznego. Naciągać pół godziny. przeciwdziała za-parciom. korzeni lukrecji. korzeń omanu w równych ilościach. pasożyty jelitowe. poprawia samopoczucie psychiczne. Liść bobrka. mieszanki Digestosan. wymioty i biegunkę. 3 części liścia bobrka. 5 g nalewki z drapacza lekarskiego. W połączeniu z piołunem i tysiącznikiem działa znacznie mocniej i jest stosowany jako lek w zimnicy. ziele piołunu. wzdęciom. wzmacnia organizm. gorączka naprzemienna. 190 . liść mięty. Wino 10-procentowe: 10 g świeżych liści bobrka na 100 g gorącego wina czerwonego. Bobrek wchodzi w skład granulatu ziołowego Gastrogran. Napar przy zimnicy. Popijać pół szklanki przed jedzeniem. liście są również jednym ze składników nalewki gorzkiej (Tinctura amara z „Herbapolu”) i kropli żołądkowych.5 g. spowalnia współczulny układ nerwowy. nadkwasotą. Stosować 25 kropli na kwadrans przed obiadem i kolacją. Pół łyżeczki liści bobrka zalać szklanką j wrzątku. Stosowanie bobrka w zbyt dużych dawkach może spowodować mdłości. SPOSOBY UŻYCIA Ze względu na zawartość witamin. niestrawność. żółciopędnie. Napar przy niestrawności połączonej z brakiem kwasów żołądkowych lub ogólną . wzdęciach i innych zaburzeniach trawiennych.nerwowy. Odwar pobudzający trawienie i wzmacniający. najlepiej zażywać bobrek sproszkowany stosując 23 razy dziennie lub w opłatku po 0. ma właściwości przeczyszczające. We wszystkich wyżej wymienionych chorobach i dolegliwościach można stosować nalewkę ze świeżych liści (15-30 kropli na cukier lub wodę przed każdym posiłkiem i mniej niż pół łyżeczki proszku). menstruacja nieregularna. WSKAZANIA LECZNICZE Anemia. ogrzać do wrzenia i gotować łagodnie pod przykryciem 3 min. brak apetytu. kminek. 4 części liści piołunu i 2 części kwiatu słonecznika.

Bukwica zawiera olejek eteryczny. działa wykrztuśnie i przeciwgorączkowo. na skraju bagien. C. Wysuszoną i zmieloną bukwicę należy przechowywać w miejscu ciemnym. Ilość kwiatów okółkowych zwiększa się ku górze przechodząc w różową wiechę z odcieniem fioletowym. wit. działa przeciwbakteryjnie. Korzenie zbiera się w październiku i listopadzie. W ich kątach znajdują się kwiaty lub łodyżki kwiatowe. odkaża miejscowo i hamuje krwawienie. 191 . ślady alkaloidów. stachydryna. turycyna. wysuszone traci przykrą woń.liści. garbniki (do 12 proc. goi rany.zaczyna się już w kwietniu. na słońcu bowiem płowieje i traci wiele ze swych właściwości leczniczych. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Oczyszcza drogi oddechowe. sole mineralne. zapobiega małym krwawieniom wewnętrznym z uszkodzonych właśniczek w przewodzie pokarmowym. ma właściwości wymiotne i przeciwnowotworowe (korzeń). działa przeciwzapalnie na jelita. ma prostą łodygę wysokości 30-80 cm. leczy schorzenia kobiece. w rowach. Świeże ziele ma nieprzyjemny zapach. a jeśli gromadnie to w dużym rozproszeniu. betonicyna. wstrzymuje utratę wody. leczy błonę śluzową żołądka i jelit. gdyż koaguluje krew. próchniczej i wilgotnej. hamuje biegunkę. w tym również wobec szczepów antybiotykoodpornych.BUKWICA Betonica officinalis L Bukowica jest pospolitą rośliną wieloletnią z rodziny wargowatych (Labiatae). a zbiór surowca . niszczy bakterie i ich toksyny. Występuje na ziemi dobrej. w smaku jest cierpkie i gorzkie. cholinę. karbowane i bezogonkowe liście.). na łąkach i w lasach. Kwitnie od czerwca do września. niszczy bakterie i wirusy. Rośnie przeważnie pojedynczo. kwas kawowy. związki aminowe. przeciwartretyczne i przeciwreumatyczne. przyspiesza regenerację naskórka. a zatem i soli mineralnych. zwiększa krzepliwość krwi. wzmacnia osłabiony układ nerwowy. zaroślach. kwiatów i korzeni . dwunastnicę i żołądek. jak betaina. gorycz. Na użytek zewnętrzny Działa przeciwgnilnie. pobudza apetyt. naprzemianległe.

paraliż połowiczy. żółtaczce i zaparciu. dolegliwości płucne. skąpe wydzielanie soku żołądkowego. Odwar z ziela bukwicy podaje się doustnie przy biegunkach o różnym stopniu nasilenia. zarodnikami grzybów pasożytniczych i drożdżakami. Przy zaparciu. liść pokrzywy. Pić 3 razy dziennie po l łyżce. ischias. w nadmiernej potliwości stóp (obmywanie). owrzodzenie skóry nóg. zawroty głowy. Stosować 3 razy dziennie po 10 kropli dawkuje lekarz przy powiększonych węzłach chłonnych pachwinowych. Do kataplazmów stosuje się liście świeże. krwioplucie. żółtaczka. nowotwory i owrzodzenia. Napar. artretyzm.5 litra wody. osłabienie nerwowe. ziele rzepiku. sproszkowane. zaflegmienie dróg oddechowych. kłącze tataraku. gdyż przedawkowanie powoduje kichanie. Nalewka. Jako środek przeciwkrwotoczny na użytek zewnętrzny i wewnętrzny stosuje się mieszankę z tysiącznika + fiołek trójbarwny + krwawnik. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Łyżkę świeżego soku z miodem pić 3 razy dziennie przy puchlinie wodnej. Na to samo: napar z 15 g liści na 0. Stosować 1-2 g proszku dziennie na astmę. Wywar z korzenia w winie leczy schorzenia kobiece.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma. ziele rzepiku. Proszek z bukwicy. w nieżycie żołądka i jelit. dwa razy dziennie mniej niż pół łyżeczki przy nieregularnym okresie u kobiet. Taki proszek należy używać ostrożnie. padaczka. 192 . W mieszance przeciwbiegunkowej i przeciwkrwotocznej stosuje się wewnętrznie ziele bukwicy »f liść pokrzywy + ziele tysiącznika + ziele tasznika pospolitego + liść orzecha włoskiego + liść babki lancetowatej + liść maliny. l łyżeczkę korzenia w jednej szklance wody. lekkich zatruciach pokarmowych. Wypijać dziennie l szklankę w trzech porcjach. reumatyzm. nieżyt żołądka i jelit. drobno pocięte. biegunka z obecnością krwinek w kale. przy bólach brzucha i wzdęciach wywołanych nadfermentacją oraz przy nieznacznych krwawieniach wewnętrznych z małą ilością krwi i śluzu w kale. Na użytek zewnętrzny Rany zakażone bakteriami ropotwórczymi i grzybkami. a nieraz i wymioty. puchlinie wodnej i żółtaczce stosować świeży sok z bukwicy z miodem. zakażenia skóry bakteriami ropotwórczymi. Ziele bukwicy. nasienie kozieradki w równych ilościach sproszkować i zażywać mniej niż pół łyżeczki przy paradentozie. guzy twarde przechodzące w tkankę nowotworową. nadmiar śluzów w przewodzie pokarmowym. Popijać 4 razy dziennie po 1/4 szklanki na kaszel. Ziele bukwicy. na czyraki. bezsenność. liść ruty. migreny. Parzyć 10 min. Na użytek zewnętrzny Gotować 100 g bukwicy w litrze wody i stosować do obmywania zanieczyszczonych ran i na okłady na owrzodzenia nóg. Gotować 3 min. bóle głowy. gościec stawowy przewlekły.

olejek brzozowy i in. Kwitnie w kwietniu i maju. a częstym ich składnikiem są glikozydy flawonoidowe. olej juchtowy. Maksymalna ilość bukwicy stosowana do otrzymywania naparu wynosi 3 do 6 g na l do 2 szklanek wrzątku i tej dawki nie należy przekraczać. czeczotka) używane do ozdobnych wyrobów stolarskich. Z odpadów drzewnych otrzymuje się wysokokaloryczny opał. Z gałęzi ścinanych zimą lub bardzo wczesną wiosną zbiera się pączki i korę. powszechna w parkach. z drewna . obejmuje bowiem sześć rodzajów i prawie sto gatunków. Na pniu tworzą się naroślą dające drewno o bardzo ładnym rysunku (tzw. pączki. 193 . często obecna w pobliżu ludzkich siedzib. okrężnie łuszczącą się korę.W Anglii do liści tytoniu dodawane są liście podbiału i liście bukwicy. z którego po sfermentowaniu otrzymuje się napój o pewnej zawartości alkoholu. korzeni i kory . młode gałązki używane są do wyrobu mioteł i koszyków. korę i sok. Brzoza brodawkowata jest pospolitym w Polsce drzewem. Największe znaczenie w lecznictwie mają brzoza brodawkowata i brzoza omszona. Wszystkie zawierają garbniki. syn. jak smoła. Wiosną ze skaleczonych pni wycieka sok. Surowcem leczniczym jest liść. Rośnie w lasach na suchym siedlisku. Drewno brzozy jest bardzo cenne i używane w meblarstwie. Ma białą. co ponoć odpowiada tamtejszym palaczom tytoniu. Brzoza omszona rośnie w miejscach wilgotnych i podmokłych. Rodzina brzozowatych (Bealulaceae) jest dość liczna. BRZOZA OMSZONA Betula pubescens Ehrh. Kora służy do wyrobu pudełek. Do celów leczniczych wykorzystuje się liście. pokryte kropelkami żywicy w postaci brodawek. Betula alba L. Osiąga 20 m wysokości. z przeróbki chemicznej (sucha destylacja) drewna.węgiel drzewny.szereg cennych produktów. Młode. występuje na całym niżu oraz w niższych partiach górskich. zwisające gałązki są ciemne i nagie. który należy zebrać w maju i suszyć w miejscach przewiewnych i zacienionych. BRZOZA BRODAWKOWATA Betula verrucosa Ehrh. dziegieć.

WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Liście działają moczopędnie eliminując chlorki z moczem, kwas moczowy, ponadto oczyszczające, napotnie; pączki usuwają zastój gruczołów chłonnych; kora oczyszcza (np. krew), ma właściwości trawienne i przeciwgorączkowe; świeży sok działa przeczyszczające, usuwa kamicę moczową. Świeży sok z liści brzozy pobudza przesączanie w kłębkach nerkowych i zwiększa wydalanie szkodliwych produktów przemiany materii oraz potu i żółci. Huba brzozowa, a właściwie czyr brzozowy (czytaj osobny rozdział w tej książce) działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, wzmacniająco, zwiększa odporność organizmu i zwalcza wirusy szkodliwe dla organizmu, ma więc znaczenie przeciwnowotworowe, zmniejsza niebezpieczeństwo przerzutów. Odwary podawane doustnie działają przeciwzapalnie na błony śluzowe przewodu pokarmowego, a w irygacjach - na błony śluzowe narządów rodnych. Przetwory z brzozy muszą być dawkowane przez lekarza. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Obrzęk pochodzenia sercowo-nerkowego, skąpomocz, nadmiar związków azotowych we krwi dający zawroty głowy, bóle głowy, reumatyzm, nadmiar kwasu moczowego we krwi, kamica moczowa, bóle nerkowe, puchlina wodna, otyłość, nadmierne wypełnienie naczyń krwią, artretyzm, białkomocz, nadciśnienie i wywołane przez nie zaburzenia (mózgowe, zawroty głowy, muszki przed oczami), pasożyty jelitowe, miażdżyca (stwardnienie tętnic). Na użytek zewnętrzny Choroby skórne, zapalenie węzłów chłonnych, rany. SPOSOBY UŻYCIA Napar z liści. 40 g liści na litr wody wrzącej, naciągać 10 min. Pić po filiżance między posiłkami jako środek moczopędny, przeciwobrzękowy i przeciwzapalny. Odwar z pączków. 150 g pączków na litr wrzątku. Dodać l g węglanu sodu, aby rozpuścić żywicę. Pić filiżankę przed posiłkiem na gorączkę. Odwar z kory. Stosować łyżeczkę na szklankę wrzątku. Lek na łuszczycę. Sok ze świeżych liści. Pić trzy razy dziennie po 40 kropli w 1/4 szklanki wody jako środek moczopędny i lekko napotny, antyreumatyczny. Sok wyciekający z naciętego pnia. Pić trzy razy dziennie po 1/2 szklanki między posiłkami na kamicę moczową, zapalenie nerek i pęcherza moczowego. Sok przechowywać w lodówce i pić wiosną do 10 litrów na całą kurację. Zioła w skazie moczanowej. 40 g liści brzozy i korzenia wilżyny, 20 g liści porzeczki czarnej i korzenia pokrzywy. Dwie łyżki tej mieszanki na 3 szklanki wody ciepłej, ogrzać do wrzenia. Gotować do 5 min., przecedzić do termosu. Pić 3 razy dziennie między posiłkami. Zioła w zapaleniu pęcherza. Po 30 g liści brzozy i ziela janowca, po 20 g na owocni fasoli, kwiatów rumianku i owoców jałowca, po 40 g owoców dzikiej róży i ziela skrzypu. Dwie łyżki tej mieszanki gotować przez 3 min. w dwu szklankach wody. 194

Przecedzić do termosu, osłodzić miodem. Pić po pół szklanki dziennie między posiłkami w zapaleniu miedniczek nerkowych i pęcherza. Preparaty „Herbapolu” z zawartością składników z brzozy: Reumosan, Betagran, Betasol, Fitolizyna, Reumogran, Urogran. Na użytek zewnętrzny (okłady i obmywania w chorobach skórnych i na rany). Na litr wrzątku dawać dwie łyżki liści i 30 g kory brzozy. Gotować 10 min.

CZYR BRZOZOWY
Innotus obliquus Wzrastające zainteresowanie brzozą, a właściwie trzema jej gatunkami (brodawkowatą, omszoną i białą), wiąże się m.in. z wykryciem szerokich właściwości leczniczych pasożytującego na tym drzewie grzyba, popularnie, ale mylnie zwanego hubą. W nauce nosi on nazwę włóknouszka ukośnego (Innotus obliquus); narośl ta, czyli czyr występuje na różnych gatunkach drzew, m.in. na modrzewiu, lipie, olsze, dębie, klonie. Stwierdzono jednak iż najsilniejsze działanie lecznicze ma czyr brzozowy, szczególnie odchodzący z drzew rosnących na torfowiskach. Brzoza zawiera cenne saponiny (2 proc.), taniny, flawonoglikozydy, w szczególności hiperozydy, myrecytynę, galaktozyd, betulinol, garbniki, olejki lotne, sole mineralne oraz inne substancje jeszcze nie do końca zidentyfikowane -więc te same składniki zawiera także pasożyt żywiący się pokarmem czerpanym z drzewa. Czyr osiąga ciężar 2 kg, w wyjątkowych wypadkach 5 kg. Ma powierzchnię chropowatą, może być różnej barwy - od ciemnej, przez brązową do bardzo jasnej. Bardzo twardy po wysuszeniu. Czyr doprowadza z biegiem czasu do obumierania drzewa, jednak najwyższe właściwości lecznicze zachowuje narośl zebrana z drzew żywych. W medycynie ludowej wyciągi z czyra były stosowane do leczenia chorób żołądka, wątroby, śledziony, nerek, pęcherza moczowego, złośliwych guzów i obrzęków. Do leczenia stosuje się odwary z czyra suszonego na świeżym powietrzu lub przy ciepłym piecu w temperaturze do 60 st. C. Wysuszony surowiec miele się np. w młynku elektrycznym na proszek. Pół łyżki białego i tyle samo czarnego czyra zalewa się 3/4 szklankami przegotowanej wody na noc, rano podgrzewa się do wrzenia i ostudzony macerat łyżkami podaje choremu w ciągu dnia. 195

Lecznicze właściwości czyra były sprawdzane w klinikach wielu krajów, gdzie stosowano ekstrakty do leczenia choroby wrzodowej, nieżytów żołądka oraz nowotworów złośliwych. Uczona z Białoruskiej Akademii Nauk, Nikołajewa, której wyniki badań nad czyrem brzozowym publikowała prasa radziecka w latach sześćdziesiątych, zaleca zemleć 100 g huby na proszek. Dwie łyżeczki tego proszku na pół szklanki cieplej, przegotowanej wody, nastawić na noc do naciągnięcia. Rano zagotować i pić trzy razy dziennie po łyżce. Francuski uczony Kars, nazwał leczniczą substancje czyra betolinus. Zawiera on kwas poliporowy o silnym działaniu przeciwzapalnym i przeciwnowotworowym, nie słabszym niźli kortyzon. Kars leczył czyrem guzy schorzałej błony śluzowej jamy ustnej. Nikołajewa tę substancję leczniczą nazywa funginami. Czyr stosuje się w homeopatii jako lek w postaci nalewki i ekstraktu w chorobie wrzodowej żołądka. W literaturze zielarskiej można spotkać informację, że wyciągi z czyra wzmacniają mechanizmy obronne organizmu osłabionego przez chorobę nowotworową. U chorych z nowotworami, leczonych wyciągami stwierdzono poprawę stanu ogólnego, obrazu morfologicznego krwi, poprawę łaknienia, przybieranie na wadze. Równie korzystne rezultaty osiąga się w leczeniu wyciągami z czyra chorych białaczkowych. Długotrwałe podawanie wyciągu wpływa na przedłużenie życia ludziom z zaawansowaną chorobą nowotworową. Opisano wiele przypadków wyraźnego zahamowania wzrostu tkanki nowotworowej oraz zmniejszenie skłonności do jej przerzutów. Wielu autorów twierdzi, że czyr działa regulujące na procesy metaboliczne ustroju. Zalecają oni przyjmować dwa razy dziennie po odrobinie (na końcu noża) proszku z czyra jako środek w leczeniu raka żołądka i płuc oraz w leczeniu chorób żołądkowojelitowych.

CZĄBER OGRODOWY
Satureja hortensis L. Pochodzi ze wschodniej części basenu Morza Śródziemnego. Należy do rodziny wargowych (Labiatae), która dostarcza wielu ziół leczniczych (tymianek pospolity, macierzanka piaskowa, szanta, szałwia lekarska, mięta, rozmaryn, lawenda, melisa, hyzop, majeranek, bazylia). Temperatura ich suszenia ma duży wpływ na ilość zachowanych substancji czynnych. Podczas suszenia nie należy przekraczać temperatury 35 st. C., co uchroni substancje lotne (olejki eteryczne) zlokalizowane we włoskach gruczołowych. Spośród licznych odmian cząbru najlepszy jest bałkański (bułgarska czubrica), który ma silniejsze działanie niż cząber uprawiany w Polsce. Surowcem leczniczym jest całe ziele cząbru. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Cząber działa moczopędnie, pobudza czynności żołądka, intelektu i pracę kory nadnerczy. Dzięki zawartości karwakrolu ma właściwości przeciwbakteryjne, przeciwgnilne, przeciwrobaczycowe w szczególności u dzieci, przeciwzapalne, regulujące perystaltykę jelit, rozkurczowe - zwalnia napięcie mięśni gładkich, ma działanie trawien196

ne, uspokajające, wiatropędne, wykrztuśne, wzdęcia i nadfermentację, zwalnia napięcie gładkich przewodu pokarmowego. Ziele cząbru ma zapach macierzanki i wchodzi w skład pieprzu ziołowego. Służy jako przyprawa do konserw mięsnych i jarzynowych. Na użytek zewnętrzny Ma właściwości gojące, rozpuszczające, zabliźniające. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astenia intelektualna i seksualna, astma, wywołana zwiększonym napięciem mięśni przewlekłe, blednica, bóle gastryczne, ludzka, kurcze jelitowe, nadfermentacja niedokwaśność soku żołądkowego, nieżyt pokarmowego, nerwice żołądka i ogólne, osłabione przyswajanie składników zapalenie oskrzeli, wzdęcia. Na użytek zewnętrzny

ułatwia przyswajanie pokarmu, znosi mięśni

pokarmowych,

atonia gładkich, biegunki glista jelitowa, przewodu osłabienie ogólne, pasożyty jelitowe,

Czyraki, guzy, osłabienie słuchu, rany, stłuczenia, ukąszenia owadów, wrzody. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. 5 g ziela na szklankę wody wrzącej. Gotować 2-3 minuty, naciągać 10 min. Popijać l szklankę 3 razy dziennie po posiłku przy biegunkach, przewlekłych nieżytach przewodu pokarmowego, nerwicy żołądka, nerwicy ogólnej, wzdęciach, blednicy, ogólnym osłabieniu, pasożytach jelit. Olejek cząbrowy z apteki. Stosować 3-5 kropli z miodem 2-3 razy dziennie pod koniec posiłków przy tych samych dolegliwościach. Cząbru sproszkowanego używa się do sałatek, mięs, twarogów, szczyptę na końcu noża. Na użytek zewnętrzny Napar z całej rośliny. 25-30 g na 1 l wody stosuje się do okładów i jako płyn do przemywania ran. Napar z cząbru na głuchotę. Wprowadzić 3-4 krople do ucha 3 razy dziennie 197

Uwaga. Przy chorobach nerek i wątroby oraz przy dolegliwościach sercowych należy ograniczać dawki cząbru. Ziele cząbru wchodzi w skład mieszanek o działaniu wiatropędnym i regulującym trawienie. Mieszanka taka zawiera kłącze tataraku, liść mięty, koszyczek rumianku, ziele dziurawca, korzeń lukrecji i owoc kopru włoskiego w równych ilościach. Mieszanki przeciwbiegunkowe: kłącze pięciornika, owoc borówki czarnej, ziele rdestu ptasiego, ilość pokrzywy, liść babki lancetowatej, kwiat krwawnika i korzeń lubczyka, korzeń kobylaka w równych ilościach. Takie mieszanki mogą być także używane do kąpieli przy czyraczycy, wrzodach, guzach, stłuczeniach z wybroczynami. W Europie Zachodniej, np. we Francji, wywar z cząbru jest stosowany do płukania ust przy owrzodzeniu dziąseł. Uśmierzano nerwoból zębowy przez nacieranie spróchniałego zęba olejkiem z cząbru, przy czym jedną kroplę olejku wprowadzano do ucha. Olejek cząbrowy działa jak antybiotyk.

CHMIEL ZWYCZAJNY
Humulus lupulus L. Ta pnąca roślina z rodziny konopiowatych (Cannabaceae) dorasta 5 m wysokości, występuje na obszarze całej Polski, powszechna wśród wilgotnych zarośli oraz w lasach olchowych. Surowcem leczniczym są owocostany, zwane szyszkami chmielowymi. Szyszki używane są także do produkcji piwa. Młode pędy chmielu można spożywać jako sałatkę. Z włókien pędów wytwarzane są grube tkaniny. W niektórych regionach kraju rozpowszechnione są plantacje chmielowe. Owocostany chmielu zbiera się w sierpniu, na początku dojrzewania, wówczas, gdy szyszki nabierają zielonożółtego odcienia. Na powierzchni szyszek występują włoski gruczołowe wypełnione żółtą substancją. Podczas suszenia owocostanów włoski te częściowo okruszają się. Tak powstaje surowiec leczniczy mający postać zielonkawo-żółtego, a później pomarańczowego proszku, zwanego lupuliną lub mączką chmielową. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Chmiel działa oczyszczające, moczopędnie, pobudza łaknienie, działa przeciwszkorbutowo. Wpływa regenerująco na krew, uspokaja pociąg płciowy, ma właściwości przeciwskrofuliczne, przeciwgorączkowe, przeciwrobacze, wspomaga porost włosów, 198

działa nasennie, wskazany jest przy niedokwaśności, nadmiernej fermentacji jelitowej, wzdęciach i odbijaniu, koi układ nerwowy, zapobiega zmazom nocnym. Na użytek zewnętrzny Łagodzi bolę. WSKAZANIA LECZNICZE Anemia, blednica, brak łaknienia (zwłaszcza u dzieci), dna, dermatozy (egzemy, półpasiec, liszajec), gorączka wiosenna i jesienna, kamica, krzywica, limfatyzm, puchlina wodna, obrzęki, nieżyt jelitowy, podniecenie, moczenie mimowolne, nerwowość i bezsenność, niestrawność i zaburzenia trawienia, pasożyty jelitowe, pobudliwość seksualna, skrofuloza, szkorbut, upławy białe, zapalenie węzłów chłonnych. Na użytek zewnętrzny Bóle reumatyczne, dna, nowotwór zewnętrzny, wrzody, zapalenia korzonków nerwowych, stany zapalne skóry, czyraki, trudno gojące się rany, wypadanie włosów. Wyciąg z szyszek chmielowych wchodzi w skład preparatów uspokajających: kropli Nervosol („Herbapol”), syropu Passipasmin („Herbapol”) i kropli nasercowych Milocardin („Polfa”). SPOSOBY UŻYCIA Mieszanka ziołowa. Szyszki chmielu, kwiat wrzosu, kwiat lawendy, liść mięty w równych ilościach; zmieszać, sproszkować i zażywać dwa razy dziennie na koniec noża przy histerii. Napar, l łyżkę szyszek chmielu zalać szklanką wody wrzącej i postawić pod przykryciem na parze na 10 min. Odstawić na 10 min. i przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 1/4-1/3 szklanki na pół godziny przed posiłkiem, jako środek poprawiający trawienie, rozkurczowy, wzmacniający i łagodnie uspokajający. Napar. Zmieszać po 30 g szyszek chmielowych, ziela dziurawca i korzenia kozika oraz po 20 g liści mięty pieprzowej i ziela serdecznika lub liści melisy. Zalać 2 łyżki tej mieszanki 2 1/2 szklankami wrzątku, postawić na pół godziny na parze pod przykryciem, odstawić na 10 min, i przecedzić do termosu. Pić 2/3 szklanki dwa razy dziennie po jedzeniu przy bezsenności wywołanej przez nerwice narządowe oraz w ogólnym pobudzeniu nerwowym i uczuciu niepokoju. Napój w nadpobudliwości płciowej. Do butelki jasnego piwa wsypać po łyżeczce szyszek chmielowych, liści mięty, pozostawić na 12 godzin i przecedzić. Pić od 1/2 szklanki do całej butelki, zależnie od wieku i stopnia nasilenia nadpobudliwości (zalecane dla kobiet i mężczyzn), również w zmazach nocnych, przy skłonnościach do onanizmu i bezsenności na tle erotycznym. Odwar. Zmieszać po 30 g szyszek chmielowych, rozdrobnionych korzeni łopianu, ziela skrzypu polnego oraz 80 g rozdrobnionych korzeni mydlnicy i 20 g kwiatu rumianku, 1-2 łyżki stołowe mieszanki wsypać do 2 szklanek zimnej wody i gotować powoli pod przykryciem 15-30 min. Odstawić na 15 min. i przecedzić. Pozostałe po przecedzeniu zioła zalać ponownie dwiema szklankami wody, zagotować, a po lekkim ostudzeniu przecedzić i dodać 2 łyżki szklanki ciepłej wody. Pierwszym płynem zmoczyć włosy i palcami masować skórę głowy, odczekać 15 min. i umyć głowę wodą 199

pozostałą z drugiego odwaru. Jest to zabieg wzmacniający, który należy stosować przy wypadaniu włosów, łojotoku, łupieżu, nawet grzybicy. Korzystne jest, aby bezpośrednio po umyciu nie osuszać włosów i skóry, ale zawiązać na pół godziny turban z ręcznika. Szyszek chmielu można używać na kataplazmy na zbierające wrzody oraz na hemoroidy. Na talerzyk położyć gazę o wymiarach dwukrotnie większych od wrzodu, nasypać grubą warstwę pociętych szyszek, zalać wrzątkiem, lekko odcisnąć, a po ostudzeniu przyłożyć na zbierający wrzód. Lupulinę jako środek kojący zażywa się w ilości 0,5 do l g dziennie, jako środek nasenny - do 2 g w dwu, trzech dawkach przed jedzeniem, podobnie przy zmazach nocnych, zaburzeniach histerycznych u kobiet, także do pudrowania nóg wydających nieprzyjemny zapach przy poceniu, po uprzednim umyciu w odwarze ze skrzypu. Lupulinę należy przechowywać w zamkniętych naczyniach, w ciemnym i koniecznie chłodnym miejscu, w cieple bowiem zmienia kolor na brunatny, jełczeje i nabiera nieprzyjemnego zapachu zepsutego sera. Olejek eteryczny zawarty w lupulinie wchodzi w skład Walcordinu zaburzeń sercowo-naczyniowych, nerwic wegetatywnych i skurczów jelit. Przedawkowanie lupuliny może być niebezpieczne. Należy bowiem pamiętać, że chmiel jest rośliną trującą i dlatego wszelkie preparaty z chmielu muszą być przyjmowane na zalecenie lekarza i zgodnie z jego wskazówkami. Produkowany przez „Herbapol” preparat Passispasmin należy stosować w sposób następujący: dorośli po l łyżeczce syropu 3-4 razy dziennie po jedzeniu w zaburzeniach nerwowych i niepokoju, a przy bezsenności l łyżkę stołową przed snem. Dzieciom podawać pół łyżeczki 2-3 razy dziennie, a przy bezsenności podwójną dawkę przed snem.

DZIURAWIEC ZWYCZAJNY
Hypericum perforatum L. W medycynie ludowej równy popularności rumiankowi i mięcie, wykorzystywany do celów leczniczych od najdawniejszych czasów. Należy do rodziny dziurawcowatych (Buttiferae) liczącej prawie 200 gatunków. Dziurawiec, który bardzo łatwo rozpoznać wśród wielu innych ziół o żółtych kwiatach, zawdzięcza swoją nazwę charakterystycznym, owalnym listkom, które wzięte pod światło wyglądają niczym podziurawione cienką szpileczką. Gdy patrzeć na listki z góry - tworzą one krzyżyk, stąd inna nazwa dziurawca - krzyżowe ziele. Nazywają go też zielem świętojańskim, ponieważ choćby lato było najbardziej spóźnione zawsze zakwitnie do 24 czerwca. Rośnie na piaskach, bagnach, suchych łąkach, ugorach, miedzach, wśród zarośli. Tworzy sztywną, twardą łodygę dorastającą 60 cm wysokości, zakończoną pięciopłatkowymi kwiatami. W smaku gorzki, ale bez zapachu. Owe wspomniane „dziurki” na liściach są zbiorniczkami olejków eterycznych. Potarte kwiaty wydzielają krwistoczerwony sok. Do celów leczniczych wykorzystuje się kwitnące, nie zdrewniałe młode pędy z pączkami, które należy zbierać od czerwca do połowy lipca, a następnie w końcu sierpnia, gdy przycięte rośliny odrosną i ponownie zakwitną. Świeże kwiaty i ziele służą do otrzymywania wyciągu olejowego. 200

Surowiec leczniczy, którym są wysuszone nadziemne części dziurawca, zawiera m.in. flawonoidy, olejek lotny, garbniki, naftodwuantrony (m.in. hiperycyna), związki żywicowe i cukrowe, kwas askorbinowy. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Dziurawiec działa antyseptycznie, antybakteryjnie (hamuje wzrost gronkowca złocistego i innych drobnoustrojów Gram-dodatnich), ściągające (garbniki), antynadkwaśnie, przeciwskurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, dróg żółciowych i naczynia krwionośne o-raz w mniejszym stopniu na drogi moczowe (powoduje powolny, stopniowy spadek napięcia ścian w tych narządach wywołany przez flawonoidy i hiperycynę), moczopędnie, garbniki działają na drobne naczynia krwionośne, zwłaszcza na włośniczki i tętniczki przedkapilarne, podobnie jak witamina P. Hiperycyna katalizuje procesy wewnątrzwydzielnicze i wpływa korzystnie na mechanizmy (hiperycyna występuje w soku z dziurawca i w jego oleju; w odwarze i w naparze jej brak, gdyż nie rozpuszcza się w wodzie). Dziurawiec pobudza łaknienie, poprawia trawienie, działa balsamicznie, przeciwgorączkowo, robakobójczo, przeciwdepresyjnie (popijanie soku), flawonoidy skutecznie działają przy nadciśnieniu tętniczym. Na użytek zewnętrzny Dziurawiec ułatwia leczenie ropni, zakażonych ran, oparzeń II i III stopnia, wrzodów, ropnych zapaleń, zakażeń skóry, zapaleń sutka, ostrego nieżytu nosa i zapaleń gardła, owrzodzenia żylakowego. Bywa stosowany na miejsca pozbawione pigmentu przy bielactwie nabytym. Działa przeciwzapalnie i ściągające. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma, dolegliwości płucne, biegunka, dolegliwości przewodu pokarmowego, nieżyt i stany zapalne żołądka, jelit oraz przewodu żółciowego, niedokwaśność treści żołądka, przekrwienie wątroby i zaburzenia czynnościowe, skąpomocz, bezsenność, niedomogi krążeniowe, bóle głowy, wyczerpanie nerwowe, zarostowe zapalenie tętnic, choroby zakaźne u dzieci, gorączka przerywana, niestrawność, zapalenie oskrzeli, wywołane przez stresy stany skurczowe wspólnego przewodu dróg żółciowych i trzustki przy wejściu do dwunastnicy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, skurcz odźwiernika 201

i naczyń żylnych, dolegliwości miąższu niektórych narządów, upławy białe, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie nerek, nadciśnienie tętnicze, zapalenie okrężnicy, grypa, angina, gościec stawowy, skaza limfatyczna, moczenie nocne, czyraki, obfite menstruacje. Jest używany jako środek uspokajający, na apetyt oraz zmniejszający przepuszczalność naczyń włosowatych. Na użytek zewnętrzny Rany, oparzenia, owrzodzenia nóg, likwidacja przykrego zapachu z jamy ustnej, zapalenie dziąseł oraz środek na ich wzmocnienie, zapalenie jamy ustnej, ropne zapalenie skóry. Stosuje się przemywanie i inhalacje. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. 15-30 g kwiatów i ziela na litr wrzątku. Gotować 2 min., naciągać 10 min. Pić 3 razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki, co działa wzmacniająco, przeciwbakteryjnie, uspokajająco, pobudza apetyt, ułatwia trawienie. Dzieciom podawać napar rozcieńczony, kierując się zasadą, im mniejsze dziecko, tym napar „lżejszy”. Ten sam napar może być stosowany jako płukanka. Naparz dodatkiem mięty. Łyżkę stołową kwiatów i ziela dziurawca i łyżkę liści mięty zalać szklanką wrzątku. Gotową 2 min. pozostawić pod przykryciem. Po 30 min. odcedzić. Pić 2 razy dziennie po szklance w przypadkach skąpego wydalania moczu, kamicy żółciowej, zastojach krążenia w kończynach, nadmiernej przepuszczalności i łamliwości włośniczek oraz przewlekłym gośćcu i skazie moczanowej, w ogólnym wyczerpaniu nerwowym, stanach depresyjnych wywołanych zaburzeniami czynnościowymi, urazami lub okresem przekwitania, w psychozach okresowych, zaburzeniach równowagi nerwowej, objawach niepokoju, moczeniu nocnym u dzieci, lęku nocnym i w stanach nerwicowych. Pomocniczo w depresjach po wstrząśnieniu mózgowym, ciężkich kontuzjach i operacjach. Mieszanka do leczenia zapalenia oskrzeli, astmy, zapalenia pęcherza moczowego. W równych ilościach dziurawiec, bluszcz pospolity, korzeń olszyny. Jedną łyżeczkę mieszanki wsypać do szklanki wrzątku, gotować 2 min., naciągać 10 min. Popijać 2 razy dziennie po 1/2 szklanki przed lub między posiłkami. Mieszanka ta pobudza odnowę uszkodzonej i porażonej tkanki nerwowej (w jednym przypadku pomogła mi leczyć zanik przednich płatów mózgowych u 14-letniej dziewczynki, która otrzymywała dwuchlorek magnezu), zmniejsza bóle menstruacyjne. Odwar z ziela. Gotować przez 5 min. łyżkę ziela w 2 szklankach wody, odstawić na 10 min. Przecedzić do termosu. Pić 3 razy dziennie przed jedzeniem. Odwar ten gotowany z korzeniem wilżyny, owocem jałowca, zielem nawłoci pospolitej, liściem brzozy i owocem dzikiej róży działa moczopędnie i oczyszcza organizm. Nalewka. 10 dag kwiatów, pąków i liści dziurawca zalać 1/2 litrem spirytusu. Trzymać w ciemnym miejscu, po 2 tygodniach przecedzić i wycisnąć przez gazę. Pić raz dziennie l łyżeczkę tej nalewki na 1/2 szklanki mleka lub wody, co działa ściągające, przeciwbakteryjnie i wzmacniająco, a także jest środkiem uspokajającym. Wyciąg wodny. Popijać l łyżeczkę w kieliszku wody 2 razy dziennie po jedzeniu, dzieciom dawać 20-40 kropli jednorazowo na poprawę łaknienia. 202

Przeciwwskazania (dotyczy nalewki spirytusowej). Wrażliwość na promienie nadfioletowe, uszkodzenia wątroby i nerek oraz wysoka gorączka. Ziele dziurawca jest składnikiem granulatu Gastrogran, Normogran i Cholegran oraz mieszanek ziołowych Cholagoga nr l i 2. Wyciągi z ziela dziurawca wchodzą w skład preparatów Herbogastrin, kropli żołądkowych i Hemostinu. Na użytek zewnętrzny Ziele, kwiaty i olej z dziurawca są stosowane do leczenia trudno gojących się ran, ponieważ działają przeciwzapalnie, odkażająco i ściągające. Hiperycyna rozpuszczona w wodzie ma właściwości uczulające na promienie ultrafioletowe światła słonecznego i może wywołać zapalenia i poparzenia skóry, znajduje się w nalewce alkoholowej. Olej dziurawcowy nr 1. 500 g świeżych kwiatów, olej z oliwek, 1/2 litra białego wina. Macerować 5 dni, gotować w kąpieli wodnej aż do wyparowania wina. Namoczyć gazę i stosować do okładów na rany, oparzenia, owrzodzenia oraz nacierania nerwobólu reumatycznego. Olej dziurawcowy nr 2. 50 g świeżych kwiatów zwilżyć 50 ml 95 proc. spirytusu, dodać 250 min oleju słonecznikowego, postawić w naczyniu na parze, ogrzewać 2 godziny, aż kwiaty staną się kruche, odcedzić. Intensywnie czerwony płyn przelać do butelki. Stosować do leczenia dermatoz, to jest chorób skóry, robiąc okłady i obmywania. Sok wyciśnięty z kwiatów dziurawca służy do pędzelkowania i smarowania dziąseł. Preparaty z dziurawca mają zastosowanie w homeopatii w przypadkach uszkodzeń nerwów obwodowych spowodowanych cięciem, ukuciem, zmiażdżeniem lub rozerwaniem, z silnymi bólami przebiegającymi wzdłuż nerwów; wstrząśnienia mózgu lub rdzenia przedłużonego; stany depresyjne u osób z miażdżycą, przede wszystkim naczyń mózgowych lub po wstrząśnieniu mózgu bądź udarze mózgowym. Oprócz naparów, odwarów, oleju i roztworów używa się maści i zasypki, które działają antyseptycznie i zarazem sprzyjają podsychaniu powierzchni ran oraz pobudzają regenerację tkanek. Naparz dziurawca z małym dodatkiem mięty, zlany pół na pół ze spirytusem i lekko osłodzony (łyżka cukru na pól litra gotowanej wódki) da nam prawie odtrutą wódkę. Tenże napar na drugi dzień rano po kolacji nadmiernie zakropionej innymi alkoholami, okaże się środkiem niesłychanie skutecznym w uwolnieniu organizmu od alkoholu. Dziurawiec wraz z innymi ziołami może być stosowany do kąpieli przez chorych na cukrzycę. Recept z zastosowaniem dziurawca 1.
2.

3.

Na zapalenie nerek i pęcherza. Ziele dziurawca 40,0 g + nasienie lnu 40,0 + korzeń żywokostu 40,0 + kłącze pięciornika 20,0 + kwiat wrotyczu 10,0. Łyżkę ziół zalać rano szklanką wody, wieczorem podgrzać do wrzenia i wypić ciepłe przed snem. Przy kamicy fosforanowej i węglanowej. Ziele dziurawca 25,0 + ziele bratka polnego 30,0 + ziele skrzypu polnego 30,0 + ziele rdestu ptasiego 25,0 + korzeń mniszka 25,0. l łyżka ziół na l szklankę wody. Gotować 10 min., odstawić na 1/2 godz. Pić ciepły odwar 3 razy dziennie. Na zwiększenie perystaltyki jelit (regulacja układu trawiennego i nerwowego oraz, poprawa czynności jelit). Ziele dziurawca 20,0 + ziele melisy 50,0 + kwiat nagietka 203

4.

5. 6. 7.
8.

9.

10,0 + kwiat bzu czarnego 10,0 + kora kruszyny 20,0. l łyżka ziół na l szklankę wrzątku. Gotować 2 min. Pić po 1/2 szklanki przed posiłkiem. Na bezsenność. Ziele dziurawca 10,0 + ziele mięty pieprzowej 10,0 + korzeń waleriany 30,0 + kwiat lawendy 10,0 + ziele melisy 20,0. 2 łyżki ziół zalać 1/2 l gorącej wody, odstawić na 3 godziny, połowę odlać do innego naczynia, resztę zagotować, zlać razem, pić ciepłe 2 razy dziennie po l szklance rano i wieczorem. Przy nerwicy żołądka. Ziele dziurawca, liście mięty, liście melisy, korzeń omanu, szyszki chmielu w równych ilościach. Napar wypić na pół godziny przed jedzeniem. Przy zapaleniu miedniczek nerkowych. Ziele dziurawca, ziele świetlika, kwiat krwawnika, liść pokrzywy, liść podbiału w równych ilościach. Napar popijać 3 razy dziennie po 1/2 szklanki. Przy miażdżycy. Ziele dziurawca 80,0 + liść czarnej jagody 80,0 + liść poziomki 50,0 + ziele świetlika 20,0. Zmieszać, 2 łyżki ziół zalać 2 szklankami ciepłej wody, pozostawić 10 godzin, zlać i wypić po połowie rano i wieczorem. Przy złym wydzielaniu żółci. Ziele dziurawca 40,0 + kłącze kozłka 35,0 + kwiat kocanki i kwiat rumianku po 20,0. Wypijać szklankę naparu na godzinę przed snem. Przy histerii. Ziele dziurawca, kłącze kozłka, kłącze perzu, korzeń arcydzięgla i szyszki chmielu w równych ilościach. Przygotować odwar.

Dla ludzi młodych napar z dziurawca z małym dodatkiem mięty jest nieodzowną herbatką. Zarówno dla sportowca, jak i mózgowca; pierwszemu zapewni apetyt i dobre trawienie, drugiemu przyswajanie fosforu, bez którego rozwój umysłowy młodego człowieka jest dość trudny. Ziele dziurawca ma korzystne działanie trawienne i ułatwia przyswajanie witamin typu B, dzięki czemu wpływa na odżywienie tkanki nerwowej i lepsze jej funkcjonowanie, l W warunkach domowych można przygotować wiele bardzo skutecznych przetworów z dziurawca, zwłaszcza ze świeżych kwiatów, ale trzeba pamiętać, iż należy je l nastawiać i przechowywać z dala od światła.

GŁÓG DWUSZYJKOWY
Cartaegus oxyacantha L. Jest ciernistym krzewem, niekiedy występuje w postaci niewielkiego drzewka. W Polsce pospolity w niższych partiach górskich, na zachodnim niżu po Wyżynę Małopolską, Kujawy i Pomorze. Rośnie w lasach, parkach, ogrodach, wzdłuż ulic, używany do żywopłotów. Osiąga wysokość 5 m. Ma białe, zebrane w baldachogronach kwiaty, czerwony jajowaty bądź kulisty owoc. Kwitnie w maju lub w czerwcu. Do celów leczniczych zbiera się rozkwitające kwiatostany z 2-5 najbliższymi liśćmi i suszy możliwie szybko. Suszone zbyt długo lub pogniecione przy zbiorze łatwo ciemnieją i tracą wartość leczniczą. Podobną wartość co kwiatostany, zwane często po prostu kwiatami, mają także kwiaty i owoce głogu jednoszyjkowego. Głóg szkarłatny mający kwiaty czerwone, często sadzony w parkach - nie nadaje się do celów leczniczych. Preparaty z głogu znajdują zastosowanie w chorobach serca w starszym wieku, zwłaszcza miażdżycy, dusznicy bolesnej, nadciśnieniu, w zaburzeniach ciśnienia krwi, 204

w przewlekłej i mało nasilonej niewydolności wieńcowej, przy osłabieniu mięśnia sercowego na tle metabolicznych po przebytych chorobach zakaźnych, upośledzonym krążeniu krwi w naczyniach mózgowych, zawrotach i bólach głowy oraz ogólnym zmęczeniu. Preparaty z głogu nadają długotrwałego stosowania. Ich działanie jest Kwiatostan głogu wchodzi w skład mieszanki ziołowej Cardiosan stosowanej w chorobach serca, a kwiatostany i owoce w skład mieszanki Sklerosan używanej w początkowych stanach miażdżycy. Wyciągi alkoholowe są składnikami kropli Cardiol, Neocardina i Kelicardina podawanych w chorobach serca, a także syropów Neospasmina i Passispasmina używanych jako leki łagodnie uspokajające. Wszystkie wymienione tu leki są produkcji „Herbapolu”. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE

postępującym zaburzeń w przy się do powolne.

Wzmacnia serce, obniża ciśnienie krwi dzięki rozszerzaniu naczyń krwionośnych, działa przeciwskurczowo, jest środkiem nasennym i przeciwgorączkowym. Korzystnie na preparaty z głogu reagują naczynia mózgowe. Ich rozszerzenie umożliwia doprowadzenie z krwią zwiększonej ilości tlenu oraz składników odżywczych, co przeciwdziała anemizacji mózgu. Rozkurczowe działanie głogu na drogi moczowe powoduje nieznaczne zwiększenie ilości wydalanego moczu. Występuje spadek ciśnienia krwi, jeśli nie jest ono pochodzenia nerkowego. Preparaty z głogu stosowane w zalecanych przez lekarza dawkach nie wywołują szkodliwego działania ubocznego. Nie są zalecane przy niskim ciśnieniu tętniczym krwi. Owoce działają ściągające i rozpuszczają kamicę. WSKAZANIA LECZNICZE Biegunka, bóle serca, bezsenność, częstoskurcz i arytmia serca, dusznica bolesna, kamica nerkowa i żółciowa, kołatanie serca, kurcze naczyniowe, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, nadmierna pobudliwość, niestrawność, przekrwienie narządów, nerwica wegetatywna przebiegająca z zaburzeniami wywołującymi zawroty głowy, szum w uszach i niepokoje. SPOSOBY UŻYCIA Napar z kwiatów. Łyżeczka na szklankę wrzątku. Pić dwie szklanki dziennie. Wyciąg alkoholowy 20proc. Brać 20 kropli przed każdym posiłkiem przez 3 tygodnie w miesiącu na nadciśnienie i 40 kropli przed snem jako środek przeciwskurczowy i nasenny. 205

Inna mieszanka. 10-15 kropli dziennie w przypadkach nadmiernej pobudliwości. żółciotwórcze i odkażające. wypijać 2-3 szklanki dziennie.) kwasy organiczne. należy do rodziny cyprysowatych zawierającej monoterpeny z liczną grupą związków terpenoidowych. Brać 40-60 kropli 3 razy dziennie. ziele jemioły po 40. 10 g tinktury z męczennicy. we wrześniu. biopierwiastki. trzecią jesień. Jałowiec zawiera m. 4 g wyciągu z waleriany. Pić 2 razy dziennie po jedzeniu przy niedokrwistości. 20 g tinktury z głogu. W miarę dojrzewania zmieniają kolor . owoc dzikiej róży 30. Mieszanka ziołowa naparu przy puchlinie wodnej i niedomodze wątroby. która w pierwszym roku jest zielona. fioletowo granatowy. ziele morszczynu 50. Działają bakteriostatycznie i dezynfekujące. 10 g tinktury z ziela męczennicy. olejki eteryczne (2 proc.Wyciąg wodny. Konfitury z owocu i kwiatu zażywane dwa razy dziennie po łyżce dobre są w kuracjach odchudzających. substancje żywicowe i woskowe. Mieszanka o wielokierunkowym działaniu. Kwiat głogu. a dojrzewa na drugą. następnie zagotować. Jałowiec znany ze swych właściwości leczniczych już w starożytności. liście. Z dwu łyżek zrobić szklankę odwaru i wypijać w ciągu dnia pojedynczymi łykami. Mieszanka przeciwskurczowa. kwiat bzu czarnego. mają więc właściwości żółciopędne. Olejki te stosowane wewnętrznie działają drażniąco na błony śluzowe przewodu pokarmowego i nerki. Drażnią również błony śluzowe dróg oddechowych i wywierają działanie wykrztuśne oraz odkażające oskrzeli. Większe dawki terpenów wywołują objawy toksyczne i uszkodzenie nerek. Łyżkę ziół zalać szklanką zimnej wody na 8 godzin. Odwar przy miażdżycy. l g tinktury z pokrzyku. by stać się czarnym z sinym nalotem. zatrzymaniu moczu. Herbatka z owoców. 10 g tinktury z głogu. kora kruszyny. Na kurcze naczyń stosuje się także następującą mieszankę: po 3 g tinktury z głogu i męczennicy. wyciąg alkoholowy z ziela Ballota foetida. zwapnieniu żył. kwiat tawuły. JAŁOWIEC POSPOLITY Juniperus communis L. ziele kopytnika z korzeniami. a w młodych lasach z jałowcem szybko pojawiają się grzyby. W sąsiedztwie jałowca łatwo przyjmują się i szybko rosną sadzonki sosny. gdyż rozkładające się igliwie jałowca wytwarza żyzną próchnicę. Kwiat głogu 50. Surowcem leczniczym są szyszkojagody. Brać łyżeczkę mięty na łyżkę wody. Owocem jałowca jest szyszkojagoda. stanach nerwowych. ziele serdecznika. Można to stosować przez czas dłuższy. Jałowiec występuje w kilkudziesięciu gatunkach w postaci drzewa i krzewu. związek goryczkowy. Pić co 2-3 godziny szklankę naparu. 206 . sole mineralne.in. W równych ilościach kwiat głogu. występujących głównie w olejkach lotnych (juniperyna) o silnym zapachu. ziele krwawnika.przez brązowy. Brać 20 kropli na wodzie 2 razy dziennie w przypadkach lęków i nerwicy wegetatywnej. liść czarnej porzeczki 20. 90 ml wyciągu wodnego z mięty. alkohol terpinelowy. 15 g na litr wody. drzewo. Może rosnąć w glebie jałowej.

wapń. aż ukaże się sok. nadfermentacja jelitowa. Mogą ją jadać osoby z wrażliwym przewodem pokarmowym. świeże bądź gotowane są skuteczne przy nieprzyjemnym i oddechu i zgadze. Przesypać jałowcem. E. Jest łatwo strawna. aby szybciej przebiegała fermentacja. siarkę (korzystną na cerę. Z biopierwiastków zawiera potas. Po kilku dniach . dna. kminkiem i majerankiem. Zabieg ten powtarzać co trzeci dzień. owrzodzenia. bolesne miesiączkowanie. tartego selera. Żucie kilku jagód dwa razy dziennie leczy artretyzm. Proces kiszenia bezsolnej kapusty można przyspieszyć sypiąc na dno garnka dwie czubate łyżki mąki żytniej. bóle zębowe. zmęczenie ogólne i organiczne. Można używać jałowca do dezynfekcji mieszkań.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Artretyzm. pszennej lub jęczmiennej. Taka kapusta ( syci i nie tuczy. Na użytek zewnętrzny Dermatozy. białkomocz. Świeżą białą kapustę cienko posiekać i mocno ubijać warstwami w garnku. Bezsolna kapusta kiszona jest bogata w witaminy. Przechowywać w temperaturze 20-26 st. Chorzy na wątrobę i serce mogą jadać codziennie z dodatkiem siekanej cebuli. arsen. reumatyzm. Bezsolna kiszona kapusta jest korzystna dla nadciśnieniowców i stanowi lek przeciw obrzękom.jeżeli nie dodano octu jabłkowego . pięciolitrowy garnek. co jest korzystne dla chorych na stwardnienie rozsiane. cukrzyca. dolegliwości dróg moczowych. puchlina wodna. miedź. Po dwu tygodniach można spożywać taką kapustę. rozpuszczają piasek. C co cytryna.zebrać szumowiny. wyprysk moknący. trądzik. Przechowywać ją w słoikach w lodówce. Przy nieżytach żołądka Kneipp zalecał 207 . kamienie żółciowe i moczowe. stwardnienie tętnic. włosy i paznokcie).proces fermentacyjny dobiegł końca. Gdy szumowina przestaje ukazywać się . obciążyć kamieniem. nieżyt dróg oddechowych. Stosunek magnezu do manganu wynosi 230. kamienie moczowe. którą należy nakryć liśćmi kapusty. przykryć czystą deseczką. K i B-kompleks. sód. rany (rany niegojące). nadto witaminy A. Dodać pół szklanki octu jabłkowego. C. Na taką objętość daje się 15 g jałowca w ziarnkach lub zmielonego oraz tyle samo kminku i majeranku. następstwa paraliżu. żelazo. nadczynność tarczycy. pamiętając o przemyciu deseczki i kamienia. reumatyzm. Jagody jałowca suche. skąpomocz. siekanego pora z łyżeczką oleju słonecznikowego lub sojowego. Zawiera tyle j wit. fosfor. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Bezsolna jałowcowa kapusta dla nadciśnieniowców: przygotować gliniany. upławy białe. wewnątrz glazurowany. Jagody gotowane w winie działają moczopędnie.

korzeniem omanu. owocem róży. Przyczyną tego jest obecność węglowodoru juniperyny . Nadmiar doustnych dawek z wyciągu z jagód jałowca i olejek eteryczny jałowcowy. Tutaj gromadzą się substancje toksyczne powodujące upośledzenie czynności enzymów i biotyków kompleksowych. Wyciąg alkoholowy. stosowane same uszkadzają nerki i powiększają nadmiernie diurezę. wino jałowcowe. Stosować 1-5 g dziennie w postaci napoju jako środek pomocniczy. ilość dobowego wydzielania moczu. Działanie uboczne. poprawia samopoczucie. okres bezpośrednio po operacjach przewodu pokarmowego i dróg żółciowych. pobudzającej trawienie wraz z zielem tysiącznika. liściem brzozy. do D6. przy nadfermentacji. Napar przedawkowany działa drażniąco na przewody moczowe. preparatów: roztwór spirytusowy z owocu i korzenia arcydzięgla do wcierań w nerwobólach i doustnie w zaburzeniach trawiennych 10-20 kropli 2-4 razy dziennie oraz mazidło saponatocamphoratum do wcierań przeciwbólowych. wyciąg wodny. wrócić do 4 dziennie. piwo jałowcowe. Nie jest wskazane. a przynajmniej należy ograniczać do dawek homeopatycznych. Popijać 3 filiżanki dziennie jako lek moczopędny. marskość wątroby. Wyciąg wodny. choroba wrzodowa. każdego następnego dnia o jedną więcej aż do 15. Sól kuchenna rafinowana jest również szkodliwa dla nerek. szyszkojagody palone. co odtruwa organizm. wyciąg alkoholowy. Wyciąg ten jest składnikiem Cholesolu. okres ciąży. przywraca apetyt. Naciągać 3 minuty. zielem drapacza zielarskiego. Napar ułatwia wydalanie szkodliwych produktów przemiany materii. wyciąg z jagód jałowcowych w przypadkach następujących: ostre i podostre stany zapalne jelit. popiół jałowcowy. Słaba praca nerek powoduje gościec stawowy i dolegliwości serca. mazidło. Stosować 2 razy dziennie do 15 kropli na wodzie. Nieprzyjemna woń z ust jest oznaką. tj. np. kora jałowcowa. olejek.w jagodach i olejku eterycznym. np.żuć jagody pierwszego dnia 4 sztuki. żucie jagód. liściem mięty pieprzowej. proszek jałowcowy. przy niewydolności wątroby przy zastoju w przewodach żółciowych. zielem skrzypu. Dotyczy to również reakcji alergicznych na olejek jałowcowy. 208 . Olejek jałowcowy wchodzi w skład m. Napar z szyszkojagód. przyprawa jałowcowa.in. Podręczniki medycyny ludowej zalecają stosowanie jałowca w następujących postaciach: napar. koszyczkiem rumianku. która zatyka kłębuszki nerkowe i powoduje złą przelotowość nerek. wyrostka robaczkowego. niedostatecznym wytwarzaniu żółci i związanych z tym zaburzeniach trawiennych. korzeniem mniszka. nalewka spirytusowa. zielem krwawnika. 10-20 g jagód na litr wody lub l łyżeczkę jagód na filiżankę wody. co działa łagodnie przeczyszczające. powidła. kąpiele z jałowcem. wywar z szyszkojagód. moczopędnej z owocnią fasoli zwykłej. do jelit. zielem nawłoci pospolitej. nerek. korzeniem wilżyny. Olejek stosowany zewnętrznie powoduje na ogół zapalenie skóry z obrzmieniem i bólami. żółciopędny i trawienny. że normalna flora bakteryjna w jelitach uległa niekorzystnym zmianom w wyniku infiltracji (przenikania) bakterii gnilnych. a następnie do krwi. ujmując po jednym dziennie. W moczu zaczynają ukazywać się krwinki białe i czerwone. kłączem perzu. w kamicy moczowej. syrop. wódka jałowcowa. zwłaszcza we Francji. Owoce jałowca są stosowane jako składniki następujących mieszanek ziołowych: żółciopędnej Cholagoga nr l i 3. Podobnie działa nikotyna. Następnie. bardzo szkodliwych. Napar służy również jako składnik win gatunkowych.

Na niedomogę wątroby. ischias. Żucie jagód. Sok z jałowca 20 g + sok z czosnku 10 g + wyciąg z jaskółczego ziela 10 g + syrop żywokostowo-podbiałowy 200 g. Utłuc 30 g owoców. Sok z dziurawca 10 g + sok z jałowca 10 g + sok z mniszka 15 g + sok z rumianku 15 g + wyciąg z mięty 15 g. Edwarda Gobieca: soki te zrobiły ogromną karierę w USA przed II Wojną Światową. miedź. Pozostawić do zmacerowania przez 4 dni. Dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki w 1/4 szklanki wody. Spożywać dziennie około 10 ziarenek z wodą. 5. Dwa razy dziennie po 50 kropel w 1/4 szklanki wody przegotowanej. cynk.Nalewka spirytusowa. 1. Popijać l kieliszek dziennie na wzmocnienie orga209 . Sok z jałowca 20 g + syrop z żywokostu 100 g. Na obrzęk skóry i tkanki podskórnej. Dwa razy dziennie l łyżkę stołową na nieżyt oskrzeli. Na gruźlicę u dzieci. 9. Stosować 2 razy dziennie do 30 kropli w 1/4 szklanki wody przegotowanej.). zwapnieniach. 1. Pije się przy zapaleniu korzonków nerwowych. Sok z jałowca 10 g + sok z dziurawca 25 g + sok z brzozy 15 g + sok z mniszka + wyciąg z jaskółczego ziela. Sok z jałowca 20 g + sok z brzozy 60 g + wyciąg z naparstnicy. Wymieszać soki z jałowca 10 g + z dziurawca 25 g + z brzozy 15 g + z bratka 15 g + z mniszka 15 g. żołądka. zapaleniu pęcherza moczowego antyseptycznie przy upławach białych. potas. Sok z jałowca 20 g + sok z ziela miłka wiosennego 10 g. Sok z jałowca 10 g + sok z mniszka po 15 g. Proszek jałowcowy. zalać l litrem białego wina i ogrzewać do wrzenia. Dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki i w 1/2 szklanki odwaru z kwiatu bławatka (l łyżeczka kwiatów na l szklankę wody. osłabionym organizmie. parzyć 15 minut). Na wodobrzusze. Trzy razy dziennie po 40 kropli na wodzie na chorobę zwyrodnieniową stawów. Soki wg zaleceń mgr. Na choroby nerek i pęcherza ze skąpym wydzielaniem moczu. 8. Wino jałowcowe. po 15 dniach zrobić przerwę do l miesiąca i wznowić stosowanie. zgadze. Na kamicę nerkową i żółciową. 10 g jagód jałowca + 10 g wyciągu płynnego ze skrzypu. pobudza przemianę materii. farm. niestrawność. łaknienie i przyrost na wadze. Sok z jałowca + sok z dziurawca + sok z brzozy + sok z kwiatu krwawnika + sok z korzenia łopianu po 20 g. 4. przecedzić do butelki i dodać 30 g cukru. Dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki w mleku. Proszek taki zawiera magnez. Na puchlinę z jednoczesną niedomogą mięśnia sercowego. Działa to jako lek przeciwcukrzycowy. Przy zaparciu podawać w 1/2 szklanki odwaru z kory kruszyny. reumatyzm. 2. przy puchlinie wodnej. przy piasku moczowym. Zażywać na czczo w celu uśmierzania bólu żołądka. Stosować dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki w 1/4 szklanki wody na artretyzm. wzmaga odporność organizmu. dodać 15 pociętych gałązek jałowca. 7. rzeżączce. Trzy razy dziennie po 15 kropel na wodzie. przy cuchnącym oddechu. bólach artretycznych. bóle. Syrop antyartretyczny. Duża zawartość cukru w jagodach jałowca umożliwia przerabianie ich na wino i na wódkę (do 30 proc. 6. Popijać 2-5 łyżeczek dziennie. 3.

Jałowiec 210 . przecedzić przez płótno. 1. Jałowcówkę bezbarwną można sporządzić z olejku jałowcowego. schorzeniach układu wątrobowo-żółciowego. Po wyciśnięciu smażyć na małym ogniu do konsystencji miodu. l łyżkę powideł + 2 łyżki wina lub wody. Wódka jałowcowa. Podobnie działa i potas. Działanie tonizujące wzmocni szczypta piołunu i 15 g korzenia chrzanu. Popijać dwa razy dziennie po 1/2 szklanki. Olejek jałowcowy łatwo rozpuszcza jod. Zalać wodą tak.5 g (10 jagód). Może być (olejek) stosowany zewnętrznie. Popiół z jagód i igliwia jałowca działa przeczyszczające. dodając miód po usmażeniu. Przyprawa. dodać 7. Świeże jagody z jałowca zawierają ok. oszołomienie i może porazić ośrodkowy układ nerwowy. olejku eterycznego ze związkami głównie mono. Stosuje się 2 g olejku jałowcowego + l g mentolu + 20 g oleju terpentynowego + 120 g spirytusu 90 proc. Szyszkojagody palone można stosować do inhalacji przy katarze. 3. Dla nas wódki te mają zbyt silny zapach i smak jałowca oraz rażący posmak żywic. dodać 5 g naparstnicy. Powidła jałowcowe. Gotować 1/2 godziny na wolnym ogniu. Olejek jałowcowy stosuje się przy zaburzeniach trawienia. Nie należy stosować więcej niż 0. Olejek jałowcowy nadaje moczowi zapach fiołka. Jest popularna w krajach anglosaskich i w Holandii. nizmu.. wódkę o barwie żółtawej zaś przyrządza się z owoców świeżych lub suszonych. gałązki jako przyprawa do kiełbas. na apetyt. Jagody jałowca są stosowane w przemyśle mięsnym do wędzenia. na użytek zewnętrzny do wcierania. który traci przy tym zdolność do jego normalnych reakcji. dodać 15 g cebuli morskiej + 50 g octu jabłkowego + 100 g wódki + 900 g białego wina. na kamicę moczową i na stany podgorączkowe. Rozszerza nieznacznie naczynia włosowate i jest silnie bakteriobójczy. Mazidło w postaci płynnej homeopatycznej D-6 może być używane wewnętrznie i zewnętrznie na niedowład połowiczy. Stosuje się do 30 g na litr wody. aby zakryła owoce. Drób tuczony jagodami jałowca na miesiąc przed zabiciem daje smaczniejsze mięso. dróg moczowych i pęcherza. Kora jałowcowa biała to jest druga kora. Do sosów dodaje się kilka jagód jałowca. Olejek zwiększa przekrwienie skóry. jako lek moczopędny. Zalecana jest więc ostrożność. Utłuc 25 g owoców jałowca.5 g jagód jałowca.1 g olejku jałowcowego w alkoholu l raz dziennie. Dodanie 3 ziarenek do gotowanej lub kiszonej kapusty i buraczków polepsza ich smak i aromat.5 proc. stosowana jest jako lek na czyraki. Wywar popijać dwa razy dziennie po jedzeniu w ilości do 20 g.i seskwiterpenowymi.2. Popijać 2 razy dziennie po 1/2 szklanki jako wino moczopędne. co polepsza smak i aromat. Jagody suszone powyżej 25 st. Przecedzić do butelki. co wzmacnia apetyt i żołądek. a także do dezynfekcji mieszkania. Dodać trochę cukru lub miodu. Macerować 5 dni. Olejek jałowcowy (producent „Herbapol”). Zażywać po jedzeniu i na noc. wrzody. gdyż zawiera nadmiar manganu. Jednorazowa dawka jagód jałowca może wynosić 0. C matowieją i tracą olejki eteryczne oraz substancje żywiczne. co podrażnia również przewód pokarmowy. Świeże jagody utłuc delikatnie. Na astmę można stosować konfiturę otrzymaną ze smażenia młodych wierzchołków pędów z cukrem.5 g gorczycy białej i zalać l litrem wina białego. Utłuc 7. Powyżej 5 kropel podanych doustnie powoduje senność. gdzie jest niemal trunkiem narodowym. by nie uszkodzić nasion.

Przy bólach ucha wkłada się watkę zwilżoną tą nalewką do ucha. wzmaga trzustki. wzmacnia działanie gruczołów wydzielania wewnętrznego. wypryski skórne i podagrę. Olejek jałowcowy wciera się przy bólach gośćcowych. właściwościami leczniczymi. nerwobólach i zapaleniu korzonków nerwowych. owrzodzeń zastarzałych. Jałowiec dostarcza pszczołom dużo pyłku kwiatowego. ale nie dostarcza nektaru. Gotować 10 minut. Na użytek zewnętrzny Nalewka spirytusowa . ziele melisy. Na litr wrzątku dać 2 garście ziół. liść mięty. kłącze tataraku. JEMIOŁA Viscum album L. gdyż na drzewach osiąga najsilniejsze działanie lecznicze. topoli i brzozy. obdarzona jest. Ułatwia gojenie. Jemioła. Jagody jałowca zachowują właściwości lecznicze do 3 lat. np. ziele macierzanki. Do pasztetów dodaje się jagody utłuczone.do nacierania przy bólach reumatycznych. jak: kurki. W celu wzmożenia działania leczniczego łączyć ją ze skrzypem w sposób następujący: wody gotować pół godziny pod przykryciem i drobno pociętego 211 tych wpływa pracę jemioły zalecam garść skrzypu na litr zasypać łyżką . Do przemywania ran gnuśnych. działa przeciwkrwawnicowo i rozkurczające. najlepiej zrywanej z dębu. poprawia o-bieg krwi. która jest rośliną pasożytującą na różnych gatunkach drzew. regulujące na przemianę materii. Do celów leczniczych stosuje się ziele jemioły (owoce są szkodliwe i można je stosować tylko zewnętrznie). ziele nostrzyku. Jagody jałowca zbiera się jesienią po przymrozkach. działa ogólnie wzmacniająco. Zagotować 2 kg młodych gałęzi z garścią szyszkojagód i wlać do kąpieli. do grzybków nie posiadających własnego zapachu. Kąpiele. Jemioła (ziele) obniża ciśnienie krwi. kwiat lawendy. Kora jałowcowa. Przy otyłości dodać do kąpieli jagody jałowca. Stosować 50 g na l litr wody. Znakomite jest piwo jałowcowe. zasługującymi na szersze upowszechnienie i stosowanie.dodaje się do marynat. Stosować na reumatyzm. gąski itp.

biostyminy i odpowiedniego pożywienia surówkowego . czyli po prostu kasztan. kolczaste torebki. padaczce. wzniesione kwiatostany. Macerat z ziela jemioły stosuje się przeciw zaparciu. ale nie gotować. korzenia przestępu. kwiaty różowo nakrapiane na zebrane w okazałe.jako środek wpływający hamująco na wylewy krwi do mózgu. nadciśnieniu. Kurację najeży przerwać po pół roku i zrobić półroczną przerwę. po czym kontynuować picie ziół. Należy go połączyć ze smalcem wieprzowym. Kąpiel powinna trwać 15 min. Według ks. przy kurczach. wątroby i pęcherza moczowego. Do masażu przy przeziębieniach można stosować cienkie łodyżki z jagodami (z czubków jemioły wycina się małe listeczki z łodygami i zbiera jagody). choroby nerek. Przygotować odwar.do pożywienia należy dodawać płatki owsiane w ilości nie mniejszej. W lecznictwie ma znaczenie odmiana biało kwitnąca. Kneippa jemiołę można stosować łącznie z wąsami kukurydzy do leczenia nowotworów. które po przepuszczeniu przez sokowirówkę dadzą sok. Oto recepta: 100 g ziela jemioły. W uprawie spotyka się odmiany o kwiatach od barwy białej przez żółtą i różową do czerwieni. Ogrzewać pod przykryciem. cenione w rzeźbiarstwie. toteż chętnie jest wysadzany w parkach i wzdłuż dróg tworząc efektowne aleje dzięki swojej gęstej i rozłożystej koronie. Stosować dwa razy w tygodniu przez dwa miesiące jako zabieg oczyszczający skórę. Ziele jemioły może być użyte do sporządzania mieszanki ziołowej do stosowania oprócz zastrzyków witaminy B-kompleks.oprócz skrzypu . Owoce to kuliste. Napar z jemioły powinni popijać chorzy na nowotwory oraz nadciśnienie. niż dwie łyżki dziennie. Ma charakterystyczne. ziela ruty. po 20 ziela dziurawca.ziela jemioły i odstawić do naciągnięcia. Ma miękkie. Wąsy kukurydzy należy zbierać od czerwca do sierpnia i suszyć w cieniu. okrągławe i nieco spłaszczone nasienie. profilaktycznie . Jemioła leczy ponadto kolkę w brzuchu. siedmiopalczaste liście. jako drugi . Bierze się wówczas 4 łyżki ziół na 2 litry wrzątku. Należy zażywać napar przez pół roku na pół godziny przed trzema posiłkami. Jemiołę można też stosować do kąpieli. 212 . W przypadkach wymagających odwapnienia organizmu . łatwe do barwienia drewno.przy ziarnicy złośliwej. Jest to dzienna dawka. zwapnieniu żył i innym chorobom na tle miażdżycowym.środek odwapniający. jeśli chory cierpi na złośliwą postać nowotworu. którą należy popijać małymi łykami i powoli. w których znajduje się zwykle jedno duże. korzenia łopianu. Ojczyzną tego pospolitego drzewa jest południowa część Półwyspu Bałkańskiego. przy zbyt obfitych krwawieniach miesięcznych. Kasztanowiec jest dobrą rośliną miododajną. Kasztanowiec cieszy się opinią drzewa dekoracyjnego. KASZTANOWIEC ZWYCZAJNY Aesculus hippocastanum L. krwotokach płucnych.

miednicy mniejszej. Kwiaty kasztanowca wchodzą w skład mieszanki ziołowej Rektosan („Herbapol”) używanej w leczeniu hemoroidów. które służą do wyrobu kleju dekstrynowego i saponin. odmroziny. Mówiąc w skrócie . w pełni kwitnienia ścina się całe kwiatostany. 4. przeciwzapalne. W czerwcu. zakrzepowe zapalenie żył. Wiosną zdejmuje się korę z młodych. Kora kasztanowca przewyższa nasiona i kwiaty w działaniu uszczelniającym na drobne naczynia krwionośne. płuc. przeciwbakteryjne i łagodnie zapierające. Ułatwia wydalanie moczu przy przeroście prostaty. przeciwzapalnie i łagodnie ściągające. dolegliwości w okresie klimakterium. żylaki nóg. zapalenia naczyń włosowatych skóry. Intrakt ze świeżych niedojrzałych owoców leczy zakrzepy i zastoje żylne. Hypocastani. Garbniki zawarte w kasztanowcu wywierają na przewód pokarmowy działanie rozkurczowe. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Związki czynne zawarte w przetworach kasztanowca uszczelniają ściany naczyń włosowatych i doprowadzają ich przepuszczalność do stanu normalnego dzięki zmniejszeniu kruchości naczyń. gładkich i zdrowych gałązek i suszy w przewiewie. odmrożeń. gruczołu krokowego. Niekiedy do celów leczniczych wykorzystuje się liście kasztanowca. W końcu lipca zrywa się niedojrzałe owoce i w stanie świeżym przerabia w przetwórniach na intrakty (wyciągi). obrzęki skóry i tkanki podskórnej. Zewnętrznie przetwory z kasztanowca podaje się w postaci okładów w leczeniu oparzeń. zapalenie ścięgna. Jesienią zbiera się dojrzałe nasiona kasztanowca. obrzęki głośni.właściwości kasztanowca są następujące: 1. Wspomniane związki podane na skórę działają przeciwbakteryjnie.Kasztanowiec dostarcza kilku surowców leczniczych. 3. jest także stosowany w stanach 213 . Usprawnia się przepływ krwi w naczyniach żylnych. WSKAZANIA LECZNICZE Hemoroidy. stany zapalne wątroby. żylak powrózka nasiennego. co hamuje krzepliwość krwi i przeciwdziała powstawaniu zakrzepów wewnątrznaczyniowych. a nawet mózgu. 2. Działa ściągające. ubytków naskórka. a następnie obrywa pojedyncze kwiaty z szypułkami i suszy rozkładając cienką warstwę w miejscu zacienionym i przewiewnym. Wzmacnia ścianki żył kończyn. Nie przedawkowywać zalecanych dawek Int. nadmierną przepuszczalność naczyń. krwiaki. które wynoszą 3 razy 30 kropli. Rozrzedza krew. a w Bułgarii do produkcji antybiotyków.

Półtorej łyżki ziół zalać dwiema szklankami ciepłej wody i powoli ogrzewać do wrzenia pod przykryciem lub postawić nad parą na 30 min. bólach po zwichnięciach stawów rąk i nóg. biegunce. Nadto wchodzi w skład pasty Fitoven. ogrzewać w naczyniu. Zmieniać kilka razy dziennie. biegunkę. hemoroidach i pękających żylakach. Zmieszać 50 g rozdrobnionych liści lub kwiatów kasztanowca. zażywany dwa razy dziennie na końcu noża. 2. przyłożyć na chore miejsce i owinąć. podskórnych i wynaczynieniach. Stosować w kontuzjach. przygotować napar. wzdęcia i hemoroidy. W tym celu pod łóżkiem należy umieścić trzy woreczki po 15 kasztanów. 6. 4. SPOSOBY UŻYCIA Odwar z kory kasztanowca (l łyżka kory na dwie szklanki wody) pić trzy razy dziennie po pół szklanki przy czerwonce. Kwiat kasztanowca i kwiat jarzębiny po 2 ilości. 30 g ziela hyzopu i 20 g liści babki. przenieść na płótno. pić przy nieregularnym miesiączkowaniu. po jednej części ziela tasznika i ziela rdestu ostrogorzkiego zmieszać. obrzękach urazowych. Przy przewlekłych chorobach artretycznych lub reumatycznych stosuje się okłady z kasztanowców na miejsca szczególnie zaatakowane na stałe. siniakach. Mieszanka przeciwobrzękowa nr 1. 2 części kwiatu kasztanowca. Stosować w kontuzjach. Owoc kasztanowca upieczony i sproszkowany. ziele rdestu ostrogorzkiego i kłącze pięciornika. ziele tasznika. Mieszanka przeciwobrzękowa nr 2. jedną ilość kwiatu kupalnika zmieszać i popijać napar 2 razy dziennie przy żylakach. Nalewkę spirytusową ze świeżych kwiatów stosuje się do pędzlowania swędzących wysypek. Przy chorobach reumatycznych zaleca się noszenie w kieszeniach kasztanów. zmniejszają dolegliwości reumatyczne w ciągu nocy. kolkę. osłabieniu przewodów trawiennych. Zmieszać 50 g kwiatów lub liści kasztanowca. 7. obrzękach pourazowych. 214 . Wyciąg gęsty z nasion kasztanowca jest jednym ze składników czopków Hemorol („Herbapol”) i drażetek Venescin („Herbapol”) stosowanych przy hemoroidach. leczy nieżyt jelit. Zmieszać w równych ilościach korę kasztanowca. kwiat jasnoty. Inne recepty 1. przygotować odwar i pić 1/4 szklanki 3 razy dziennie przy krwiomoczu.zapalnych i nieżytowych żołądka i jelit. 30 g ziela krwawnika i 20 g ziela nostrzyka. Po roku należy kasztany wymienić. Dojrzałe kasztany neutralizują szkodliwe promieniowanie podziemnych cieków wodnych. 3. przywracają sen. 3-5 łyżek z jedną łyżką płatków owsianych rozrobić z wodą na papkę. To samo polecam kobietom w okresie klimakterium. odmrozin i oparzeń. 5. i wypić w dwu porcjach między posiłkami.

ułatwia przyswajanie składników pokarmu. moczopędnie. sensacje żołądkowo-wątrobowe. zapaleniu oskrzeli i płuc. pędzi pasożyty. reguluje krwawienia miesięczne. zaflegmienie górnych dróg oddechowych. 215 . skąpe i niedostateczne miesiączkowanie.KMINEK Carum carvi L. niedomogi wątroby. wzdęcia brzucha. zaburzenia żółciowe (niewydolność pęcherzyka żółciowego). poprawia trawienie. Gotować 3 sekundy i naciągać 10 minut. l łyżeczka kminku na l szklankę wrzącej wody. zapalenie oskrzeli i płuc. pasożyty jelitowe. nadfermentacja. działa żółciopędne. Surowcem leczniczym jest owoc kminku. niedostateczne wydzielanie soków trawiennych. niestrawność i zaburzenia trawienia. działa mlekopędnie. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Bóle brzucha. pobudza czynności serca i układu nerwowego.kamiennej. usuwa stany skurczowe w przewodzie pokarmowym. działa przeciwświerzbowo. po posiłku. Jest cennym sprzymierzeńcem naszego trawienia. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. leczy wypryski skórne i zastoinowe zapalenie sutka. pasożytobójczo. wzmacnia ruchy perystaltyczne jelit. Należy do roślin znanych już w epoce . Wypijać szklankę 15 min. poprawia apetyt. w jelitach. wzmacnia procesy przemiany materii przez aromatyzację. słaba laktacja u matek karmiących. zaparcie z powodu przewlekłej lub przejściowej atonii jelit. niedomogach pęcherzyka żółciowego. nadmierna wrażliwość na środki pobudzające pracę serca i naczyń krwionośnych. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Kminek eliminuje gazy powstałe z powodu nadmiernych procesów gnilnych. skurcze żołądka i wrzody żołądka i dwunastnicy. brak apetytu. Na użytek zewnętrzny Kminek poprawia osłabiony słuch. Stosuje się przy zaburzeniach jelitowych.

1/4 do 1/2 szklanki 2 razy dziennie. Rhelax Owoce kminku można stosować jako przyprawę trawienną z innymi ziołami wiatropędnymi (rumianek. grochu. Stosuje się przy zaflegmieniu górnych dróg oddechowych. Kminkówka domowa. Wywar. l do 3 kropli 2-3 razy dziennie w roztworze alkoholowym lub z miodem. W przypadku osłabienia słuchu wprowadzić kilka kropel do ucha.2 do 2 g z miodem lub powidłami 2-4 razy dziennie jako lek wiatropędny. 216 . kapusty. korzeń arcydzięgla). owoc kopru włoskiego. wywołują skurcze. Na zapalenie zastoinowe sutka. Wodny wyciąg kminku dla karmiących matek poprawia trawienie u osesków. Dodawać do tłustych mięs.in. Pić przez l godzinę po trochu. pół szklanki kminku. W celu zlikwidowania objawów niestrawności stosować pół kieliszka tej kminkówki na pół szklanki ciepłej herbaty. żeby nie zakrztusić się. Kminkówka na świeżym. które wzdymają. Przedawkowanie kminku w potrawach czy w celach leczniczych nie wchodzi w rachubę i nie może zaszkodzić. Digestosan. W takich celach najlepiej jest zmieszać pół na pół z majerankiem. Owoc kminku stosuje się w formie przyprawy do wszystkich ciężej strawnych potraw. Stosować 1-15 g dziennie.5 łyżeczki tego naparu 2-3 razy po posiłkach (wiatropędne). Rektosan.5-1. nawet przy zupełnie zdrowym żołądku. wiatry itp. a w konsekwencji do skreślenia tych potraw z jadłospisu. Otrzymuje się z dojrzałych owoców przez destylację z parą wodną. Nalewka spirytusowa. Brać po posiłku 125 g przy wzdęciach i niestrawności. Naciągać w cieniu dwa tygodnie. Stosuje się 1 łyżeczkę owoców kminku zmielonych na 1. skąpe wydzielanie żółci. nerwicy wegetatywnej i łuszczycy. brać pół łyżeczki takiego proszku i popić chłodnym płynem. wieprzowinie. Jeśli po obiedzie lub kolacji rozpoczną się sensacje wątrobowe. Stosuje się doustnie od 0.Kminek zmielony. Olejek kminkowy.5 szklanki wody. Olejek. razowym chlebie może zawsze doprowadzić do wzdęć i boleści. Popija . Odcedzić. Normosan. W następstwie tego wywołuje się niedobory witamin z grupy B. zemleć w niewielkiej ilości i trzymać w szczelnym słoiku. sałatek. Macerować 8-10 dni. Unikanie kminku w potrawach kapustnych. dojrzałym zielonym kminku. grochu. pasztetów. liść mięty. 40 g owocu kminkowego i 200 g cukru. Kminek wchodzi w skład mieszanek ziołowych „Herbapolu”. Na użytek zewnętrzny Kataplazmy. Stosować 1-3 g dziennie. Owoc kminku jest stosowany w przemyśle kosmetycznym jako środek zapachowy. l litr wódki. Dla dzieci stosować 0. co może być przyczyną m. kłącze tataraku. l litr wódki. Nalewka. Gastrochol. ziele tymianku.

czynnościowych zaburzeniach wydzielania wewnętrznego.1. natomiast w dużych dawkach działa hamująco na ośrodkowy układ nerwowy zmniejszając pobudliwość odruchową i osłabiając wrażliwość zakończeń nerwowych. zbiera się korzenie i kłącza. Preparaty kozłka mają działanie skuteczne jako środek uspokajający. Korzeń w smaku jest słodki. przeciwskurczowy i wzmacniający przy różnych zaburzeniach czynnościowych ośrodkowego układu nerwowego. skurczach mięśni gładkich. Z kilku odmian najczęściej występuje i jest uprawiany kozłek szerokolistny o łodydze do 2 m wysokiej. Zachodniej i Środkowej aż po Japonię. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Olejek eteryczny w niedużych dawkach umiarkowanie pobudza ośrodkowy układ nerwowy. W skojarzeniu z bromkami preparaty kozłka działają skutecznie w leczeniu schorzeń narządów wewnętrznych.in. 0. w maju przed kwitnięciem rośliny. eliptyczno-lancetowanych listkach. migreny i histeria). choroby Basedowa i świerzbiączek. a przede wszystkim w ogólnych stanach nerwicowych (bezsenność. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Kozłek lekarski. Podstawowe związki czynne kozłka stanowią trójestrowe połączenia. Azji Mniejszej. a nawet na skałach. zwane walepotriatami w ilości 0. początkowego stadium choroby nadciśnieniowej. występuje powszechnie w lesistych i wilgotnych rejonach Europy. owoce bardzo drobne.KOZŁEK LEKARSKI Valeriana officinalis L. Do celów farmaceutycznych jesienią lub wiosną. Kozłek wytwarza jajowate lub stożkowate kłącza o długości do 5 cm oraz bardzo liczne. zwany walerianą. Korzeń kozłka zawiera m. walcowate korzenie o grubości do 3 mm i długości do 30 cm. W Polsce rośnie w całym kraju w wilgotnych zaroślach.9 proc. niezbyt licznych. Ponadto olejek obniża napięcie mięśni gładkich i rozszerza naczynia wieńcowe. jest byliną z rodziny kozłowatych.5-2. Swoistego zapachu nabiera dopiero w czasie suszenia.0 proc. olejku eterycznego o charakterystycznym zapachu. alkaloidy terpenowe (pośród nich aktynidyna działająca podniecająco na koty). kwasy organiczne. napadowych skurczach 217 . jeśli tylko w podłożu jest dostatek próchnicy.0. zwłaszcza ośrodki oddechowy i naczyniowe-ruchowy. Działanie lecznicze stwierdzono także przy kołataniu serca i skurczu naczyń wieńcowych w zespole objawów bólu (dusznica rzekoma). Świeża roślina nie pachnie. nagie lub owłosione. które się suszy. ale zostawia posmak gorzki.

dychawica sercowa. neurastenia. Kłącze kozłka. korzeń arcydzięgla. przeciwepileptycznie. nerwice wegetatywne. ziele bylicy pospolitej. znamiona kukurydzy. kolka jelitowa. Kłącze kozłka. napady padaczkowe częściowe. niepokój. słuchu. kłącze perzu. cukrzyca. zawroty głowy. liść mięty 30. wzroku. liść melisy 30. ponieważ powodują zaburzenia czynności przewodu pokarmowego. nasennie. ziele melisy. wzdęcia. korzeń kobylaka. migrena. ziele dziurawca. Kłącze działa uspokajająco. omdlenia. Pić przy padaczce. ziele krwawnika w równych ilościach. korzeń łopianu. ziela serdecznika. omdleniach. Zioła sedatywne (uspokajające).0 g. histerii.0 g. zaburzenia czynnościowe. neurastenii. zapaleniu skurczowym oskrzeli.0 g. przyspieszone bicie serca na tle nerwowym. kora kruszyny w równych ilościach. bezsenność. działa także przeciwcukrzycowo. upośledzenie mowy. w równych ilościach. nie należy też przedawkować. bóle głowy. przekrwienie czynne. nadfermentacja jelitowa. gdyż mogą wystąpić bóle głowy i omdlenia. Kłącze kozłka. szyszki chmielu w równych ilościach. działa przeciwrobaczycowo na owsiki i glisty jelitowe. Odwar. Kłącze kozłka. częstoskurcz napadowy. przy dermatozach i w stanach zapalnych oczu. kwiat głogu 15. pulsowanie w skroniach. Pić przy dychawicy sercowej. gruźlicy płuc. Kłącze kozłka. Łyżka mieszanki na dwie szklanki wody. zaburzenia układu krążenia. Półtorej łyżki ziół zalać w termosie szklankami wody wrzącej. Pić przy histerii. Zamknąć termos i zostawić na godzinę. znosi nadfermentację jelitową i wzdęcia. Popijać 3 razy dziennie przy pokrzywce. Odwar. nadmierny napływ krwi do narządów. kłącze tataraku. nimfomanii. zaburzenia naczyniowo-ruchowe. SPOSÓB UŻYCIA Napar. epilepsja. Napar.0 g. liść melisy. Po miesiącu stosowania kłączy kozłka należy zrobić dwutygodniową przerwę. pokrzywka. Zewnętrznie działa korzystnie na skórę głowy przy łupieżu i łojotoku. Kłącze kozłka. Odwar. kwiat rumianku 15. ziele srebrnika. nadpobudliwość psychiczna i czuciowa. zmniejsza częstotliwość oddawania moczu i osłabia uczucie pragnienia. Napar. Preparatów kozłka nie należy stosować przez czas dłuższy. liści mięty. ziele dziurawca. Zmieszać równe ilości rozdrobnionego korzenia kozłka. owsiki. Pić przy nieżytowym zapaleniu jelit. 218 . jest czerwiopędne i przeciwdrgawkowe. liść mięty. rozkurczowo. korzeń goryczki. kwiat bzu czarnego. Przy chorobach przewlekłych używa się ich w odstępach czasu określonych przez lekarza. Popijać rano i wieczorem po szklance przy złym wydzielaniu żółci. liść brzozy.jelit. korzeń arcydzięgla. histeria.0 g. Odwar. wyrzuty skórne. w równych ilościach. Kłącze kozłka 60. ziele bylicy pospolitej. szyszki chmielu. świerzb. nadczynności tarczycy. przekwitanie u kobiet i u mężczyzn. konwulsje dziecięce. kwiat rumianku w równych ilościach. Pić 2/3 szklanki 2 razy dziennie po jedzeniu w stanach pobudzenia nerwowego i bezsenności. WSKAZANIA LECZNICZE Astma nerwicowa. liści szałwii oraz melisy. Pić 2-3 razy dziennie przy przekwitaniu. złe wydzielanie żółci i soku trzustkowego.

Półtorej. Jeśli objawem nerwicy są zaburzenia sercowonaczyniowe. Do butelki wina gronowego (0. Nalewka kozłkowa. ziela dziurawca i pozostawić na 14 dni.. Wino walerianowe. Nervogran. przy agresywności. Pić 1/2 szklanki 3 razy dziennie po jedzeniu w nerwicy wegetatywnej z zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi. a zarazem najbardziej pożytecznych roślin krajo219 .7 1) wlać 15 g nalewki lub intraktu z korzenia waleriany. Napój uspokajający z Waleriana. to zamiast ziela macierzanki dodać taką samą ilość mieszaniny kwiatów głogu i owoców głogu. Nervosan. nakryć i postawić nad parą na 20 min. przyrządzić wino dodając szyszek chmielowych zamiast ziela dziurawca. dodać łyżeczkę do herbaty liści melisy. ponieważ główne składniki czynne. wypić na godzinę przed snem jako środek uspokajający i przywracający spokojny sen. Oto jak należy je stosować. Ta bylina z rodziny złożonych (Compositae) należy do najbardziej popularnych. Przecedzić i pić po łyżce stołowej 1-2 razy dziennie. KRWAWNIK POSPOLITY Achillea millefolium L Rośnie wszędzie. 2 łyżki ziół zalać 2 szklankami wody wrzącej. najlepiej na godzinę przed snem. napięcia i strachu. (Tinctura Valerianae). Dawki ustala lekarz. 60 kropli nalewki kozłkowej dodać do szklanki gorącego mleka. Kozłek wchodzi w skład preparatów ziołowych produkowanych przez „Herbapol”. Pomocniczo w stanach padaczkowych bez utraty przytomności po 1/2 l łyżeczce nalewki w 1/4 szklanki wody 3 razy dziennie po jedzeniu. często wstrząsając. Dorosłym zaleca się doustnie 30-60 kropli w kieliszku wody 2-3 razy dziennie. Przetwory z korzeni kozłka mają zróżnicowaną wartość leczniczą w zależności od tego. szyszek chmielowych. Pomocniczo stosować w napadach padaczkowych częściowych po 1/3-1/2 łyżeczki w kieliszku wody kilka razy dziennie między posiłkami. Zmieszać. czy są to wyciągi alkoholowe czy wodne. i przecedzić do termosu. Zmieszać równe ilości rozdrobnionych korzeni kozika. w celu zmniejszenia niepokoju. Dorosłym podawać doustnie 20-60 kropli w kieliszku wody 3 razy dziennie po jedzeniu w stanach nerwowych i nerwicy wegetatywnej. jak olejek eteryczny i walepotriaty rozpuszczają się lepiej w alkoholu niż w wodzie. ale nie podmokła i mająca dostatek azotu. C i osłodzić łyżką miodu. gdzie ziemia jest choć trochę lepsza od szczerych piasków. jako środek ogólnie uspokajający. ziela macierzanki. Intrakt ze świeżych korzeni kozika działa silniej od nalewki. W przypadku nadmiernej pobudliwości płciowej. Pić 2/3 szklanki po jedzeniu rano i wieczorem na godzinę przed snem w stanach pobudzenia nerwowego i bezsenności. odstawić na 10 min. popijanego 1/4 szklanki ciepłej wody w nerwicach różnego pochodzenia. dwie łyżki ziół zalać w termosie 2 szklankami wody wrzącej i po zamknięciu odstawić na godzinę. Dorosłym zaleca się doustnie 3 razy dziennie po łyżeczce granulatu po jedzeniu. owoców kopru włoskiego i ziela dziurawca. pobudzeniu nerwowym i trudności w zasypianiu.Zioła rozkurczowe. lekko ostudzić do 45 st.

białe. ma właściwości żółciopędne i moczopędne. zimnicę. Stosować 2-3 g dziennie na hemoroidy. Można również zbierać i suszyć same kwiaty. sprzyja menstruacji. na kurcze o charakterze sercowym. charakteryzuje się gęstym ulistnieniem i aromatycznym zapachem. blednicę. kwas askorbinowy mineralne obfitujące w związki manganu. owrzodzenia goleni. cholinę. ciemnozielone podwójnie pierzaste wiotkie listki. prawie prostą łodygę. Do celów leczniczych wykorzystuje się górne części pędów długości do 25 cm. potasu. Stosuje się go jako lek na upławy. pobudza czynności żołądka. w smaku bardzo gorzki. 10-80 cm. poprawia przemianę materii. 220 . Na użytek zewnętrzny Jest znakomitym środkiem dezynfekującym. gojącym i przeciwzapalnym. bóle reumatyczne. Zazwyczaj jest wielkości o września. hemoroidy. garbniki. naciągać 120 min. astmę. Ziele oraz sole fosforu. hemoroidy. pewne ilości olejku eterycznego. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar.wych. działa wykrztuśnie i przeciwzapalnie. 30 g baldaszka kwiatowego na litr wody wrzącej. szczególnie u młodych dziewcząt przy zbyt częstych i obfitych miesiączkach. Po ususzeniu otrzymuje się ziele krwawnika. które należy ścinać od czerwca do w czasie rozkwitania. Kwitnie od lipca do późnej jesieni. zapalenie skóry i śluzówek. krwioplucie. kamicę żółciową lub moczową. Wyciąg wodny. azotu. pęknięcia sutka i na przetoki oraz na różne rany. krwawnika zawiera m.in. działa przeciwczerwiowo (robakobójczo). WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Krwawnik wzmacnia działanie gorzkie i ściągające. Ma bezogonkowe. wpływa uspokajająco na macicę i jajniki. Krwawnik ma mocno ziołowy zapach. flawonoidy. hamuje krwawienia. dermatozy. Popijać trzy filiżanki dziennie między posiłkami przez dłuższy czas na nieżyty i nerwice dróg trawiennych. drobne. pięciopłatkowe zebrane w bal-daszki kwiatki.

Stosować do wcierania w chory kręgosłup. kwiatu rumianku. kłącza tataraku . 5. Sok ten zachowuje wszystkie właściwości lecznicze przypisywane krwawnikowi.40 g. co wywołuje miesiączkowanie.20 g. jak choroba wrzodowa.Tinktura. Dwie części ziela krwawnika i po jednej części ziela rdestu ostrogorzkiego i kory kasztanowca użyć do sporządzenia naparu. Przechowywać w lodówce. Stosować 20-30 g dziennie. Odwar z mieszanki ziół krwawnika. zmieszać.15. 50 g ziela rdestu ostrogorzkiego. który polecam przy hemoroidach (trzy razy dziennie po pół szklanki). 6. Na użytek zewnętrzny Zebrane do butelki baldaszki kwiatu krwawnika zalać wódką żytniówką 2 cm powyżej ziela. Łyżkę ziela zalać wrzątkiem w ilości półtorej szklanki i naparzać pod przykryciem 15 min.16. Napar z ziela krwawnika . Syrop. Stosować 20-30 kropli trzy razy dziennie. także nadgarstki przy zwyrodnieniach gośćca. ziela jemioły . Sok na spirytusie. 221 . Odwar z ziela krwawnika .20. do sporządzania przymoczek i przemywania oczu. zaparzyć l 1/2 łyżki ziół na l 1/2 szklanki wrzątku do termosu. kolana. napar popijać trzy razy dziennie po pół szklanki od chwili zajścia w ciążę (przy ronieniu nawykowym). Mają one jednak silniejsze działanie przeciwzapalne i rozkurczowe. Pić trzy razy dziennie po łyżeczce w 1/4 szklanki wody lub soku owocowego. Świeży sok z ziela osłodzony miodem i rozprowadzony mlekiem pić na czczo po 23 łyżki dziennie przy wszelkiego rodzaju awitaminozach. korzenia biedrzeńca. Napar z ziela. ziela bratka. 600 g wody. Otrzymany sok przecedzić i dodać dla utrwalenia jedną część spirytusu 95 procentowego na 4 części soku. 3. 2.20 . gdy nastąpiło uszkodzenie błon śluzowych. Kwiaty krwawnika można stosować podobnie jak ziele. 500 g świeżo zebranego. ziela srebrnika . i przecedzić. Napar z kwiatów. 4. Uwaga. Napar ten można stosować do płukania w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła. ziela drapacza. owrzodzenia jelita grubego i hemoroidy. ziela dziurawca . 1200 g cukru. Gotować do konsystencji syropu. Może także zastępować rumianek. W zaburzeniach miesiączkowania i dla usunięcia z organizmu związków toksycznych pić trzy razy dziennie po 2/3 szklanki naparu. zmiksować lub odcisnąć w sokowirówce. Odstawić na 15 min. Łyżkę kwiatów krwawnika zalać wrzątkiem z półtorej szklanki i naparzać pod przykryciem l5 min. 100 g ziela krwawnika. pić przy przekwitaniu na nadmierne poty.30. stosować w przewlekłych zaburzeniach trawiennych z krwawieniem.2 części oraz po jednej części kłącza tataraku i nasienia kozieradki popijać na wzmożenie potencji przed 60 rokiem życia. 100 g świeżych liści krwawnika. kwitnącego ziela przepuścić przez maszynkę. kłącza kozłka . Odstawić na 15 min. ziela tasznika . kory kruszyny i liści mięty w równych ilościach stosować przy zaparciu przewlekłym. Wyciągi z kwiatów można podawać doustnie w stanach nieżytowych przewodu pokarmowego nawet wówczas. 50 g ziela tasznika. Pić 3 razy dziennie porcjami w stanach zapalnych przewodu pokarmowego. A oto kilka recept z zastosowaniem krwawnika 1.

Olejek lawendowy wywiera jakościowo takie samo działanie jak kwiaty. przeciwdziałają wzdęciom i bólom brzucha spowodowanym nagromadzeniem gazów. wiatropędnie i napotnie oraz żółciotwórczo. uspokajają akcję serca i podnoszą jego odporność. LAWENDA LEKARSKA Lavandula officinalis Chaix ex Villars Lawenda lekarska dość powszechnie uprawiana w krajach europejskich. dobrze się resorbuje. Pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego. Pulmosan. 222 . sprzyjają wydzielaniu soków trawiennych i wzmagają ruchy perystaltyczne jelit. Sklerosan oraz Calmagina. Głównym składnikiem lawendy jest olejek eteryczny. wyprysku alergicznego. częściowo przez płuca z wydychanym powietrzem. Nervosan. Krwawnik wchodzi w skład następujących preparatów produkowanych przez „Herbapol”: Cholagoga II. octanu linalolu. Sanofil (prod. w tym i w Polsce. działają znieczulająco i antyreumatycznie. Rektosan. świerzbiączki i kontaktowego zapalenia skóry. hamują nadmierny rozwój flory bakteryjnej. Są one surowcem leczniczym. zawierający do 60 proc. a w smaku jest gorzkie i szczypiące. Ziele lawendy charakteryzuje się swoistym przyjemnym zapachem. „Herbapol”) w aerozolu stosować w sposób następujący: zmienioną chorobowo skórę spryskać z odległości kilku centymetrów. jest znaną od stuleci rośliną leczniczą. a wytworzoną pianę rozprowadzić cienką warstwą. jest wydalany częściowo z moczem. działają moczopędnie. Do kąpieli brać 2-3 garście ziela na 2 litry wody. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Kwiaty lawendy maja właściwości antyseptyczne i bakteriobójcze. Kwiatostany ścina się półtora tygodnia po rozwinięciu pierwszych kwiatów. Podany doustnie działa silnie na przewód pokarmowy. z którego jest pozyskiwany olejek lawendowy. Kwitnie od czerwca do września. Digestosan. lecz znacznie silniejsze. Postępować tak trzy razy dziennie w leczeniu pokrzywki.Do stosowania zewnętrznego sporządza się napar z dwu łyżek ziela na jedną szklankę wody.

zapaleniu korzonków nerwowych. kaszel napadowy. robaki. puchlinie wodnej. jako środek przeciw przewlekłym bólom mięśniowym i stawowym. 5 kropli olejku na cukrze poprawia apetyt i trawienie. usuwa mdłości. Na użytek zewnętrzny Rany różnego rodzaju. chorobie wrzodowej czynnej. Olejek lawendowy stosuje się rzadko i raczej jako lek pomocniczy w zakażeniach oskrzeli. wzdęcia jelitowe. gardła. 40 kropli trzy razy dziennie na łyżce przegotowanej wody. działa przeciwbólowe. skurcze mięśni. a olejek lawendowy zasypki Mykodermina. upławy białe. pasożytobójczy i owadobójczy. histeria. grypa. zgorzelinowe). egzemy chroniczna lub okołoodbytowa. migreny. żmij (leczenie pomocnicze). przetoka odbytu. Reguluje nerwowy układ skórny. Naciągać 10 min. wątłość dziecięca. reumatyzm. Nie należy stosować olejku lawendowego w ostrych i podostrych zapaleniach żołądka. ugryzienie zwierząt. pobudzenie nerwowe. dur. Działa moczopędnie. oparzenia. skąpomocz. ukąszenia owadów. rzeżączka. pasożyty jelitowe. depresja. zapalenie oskrzeli. nieżycie u palaczy tytoniu i w początkowym okresie ropnia płuc. świerzb. dolegliwości płucne. nadciśnienie. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma. dolegliwości dróg oddechowych. miesiączkowanie bolesne i skąpe. Wyciąg z kwiatów lawendy jest składnikiem kropli Nervosol. oskrzeli i przewodów nosowych. zwiotczenie żołądka i jelit. gojący. jelit i wyrostka robaczkowego. poważnych schorzeniach wątroby i nerek. kroczowa. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. nieżycie oskrzeli z rozedmą. wegetatywne nerwice. pozostałość po paraliżu. łysienie. rozszerzając naczynia włosowate. do inhalacji lub w aerozolu w nieżycie jamy ustnej. wszawica. biegunka. Użyta do okładów bądź kąpieli drażni nieco skórę. trądzik młodzieńczy i różowaty. mdłościach (szczególnie nerwicowych). 223 . a także przy nieżytach i zaburzeniach dróg trawiennych.Na użytek zewnętrzny Lawenda może być użyta jako środek antyseptyczny. gruźlica. drgawki. choroby infekcyjne. W tych przypadkach stosuje się napar kwiatów. skrofuły (gruźlica węzłów chłonnych). Nalewka alkoholowa. blednica. Pić dwie szklanki dziennie między posiłkami jako lek wiatropędny lub uspokajający. l łyżeczka kwiatów na szklankę wrzątku. odkażający. wrzody na nogach (proste i zakażone. Przeciwwskazania. bezsenność. w krwawieniach w przewodzie pokarmowym. zapalenie pęcherza moczowego. nadmierna pobudliwość. zmniejszenie łaknienia u dzieci. upławy białe. zawroty głowy. dolegliwościach serca i uderzeniach krwi do głowy. gorączka z osutką (z wypryskami na twarzy). młodzieży i osób starszych.

Popijać porcjami w ciągu dnia. Kwiat lawendy. liść mięty. W równych ilościach kwiat lawendy. 6. Napar przy nerwicy serca. 2-5 kropli z miodem lub roztworem alkoholowym używać dwa razy dziennie jako środek znieczulający. Wypijać dwie szklanki dziennie przy chorobach infekcyjnych i gorączkach napadowych. kwiat tarniny. 7. Napar przy migrenie. ziele macierzanki. 4. kwiat wrzosu. ziele bazylii. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki naparu. Stosować l łyżkę mieszanki na l szklankę wrzątku. nasienie kozieradki. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po l szklance. Dodać litr wody i stosować do irygacji przy upławach. Garść kwiatów wsypać do 0. kwiat ruty. Kwiat lawendy. Do przemywania i bandażowania ran (także po oparzeniach) stosować mieszankę wodną o stężeniu 2-4 proc.) można używać do rozpylania w lokalach użyteczności publicznej. Garść kwiatów gotować przez 10 min. 8. we Francji.Olejek eteryczny. liść szałwii. 224 . Maść. po czym wlać do kąpieli. Kwiat lawendy. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki naparu. Recepty z wykorzystaniem kwiatów lawendy bądź olejku 1. Kwiat lawendy. 2. Kwiat lawendy. ziele przełącznika.5 l oleju z oliwek i trzymać w kąpieli wodnej przez dwie godziny. Alkoholat. Kwiat lawendy. w równych ilościach. a także jako środek moczopędny. liść mięty. siemię lniane. Napar przy dychawicy oskrzelowej. Pić w równych ilościach dwa razy dziennie po 1/2 szklanki naparu. kłącze tataraku. kwiat bzu czarnego. 3. kwiat tarniny. Stosować na egzemę suchą. ziele jemioły. jagody jałowca. ziele bukwicy. w litrze wody. ziele tasznika. ziele dziurawca. Płyn (napar) do kąpieli dla otyłych. ogórecznika lekarskiego. ziele krwawnika. Napar na wrzód żołądka. Zaparzać garść ziół na litr wrzątku. ziele rzepiku. Napar z pięciu kwiatów. przesączyć przez płótno. ziele maliny. liść melisy. Kwiat lawendy. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki naparu. naciągać 10 minut. Gram olejku wzięty na czczo hamuje wrażliwość nie naruszając sprawności intelektu. Stosować l łyżkę ziół na szklankę wrzątku. korzeń mniszka. liść podbiału. Na użytek zewnętrzny Odwar. ziele glistnika. liść pokrzywy. ziele nostrzyku. (Jedna część lawendy + 5 części spirytusu). żarnowca i bratka polnego. co jest praktykowane m. liść szałwii. ze 100 g olejku lawendowego oczyszczonego z terpenów i 900 g siarkorycynianu sodu. Stosować na reumatyzm. Mieszankę (2 proc. anyż. Zaparzać l łyżkę ziół na l szklankę wrzątku. kwiat ślazu dzikiego.in. 5. Łyżkę tej mieszanki wsypać do szklanki wrzątku. Napar przy nerwicy żołądka. korzeń prawoślazu. do wcierań i przemywań. kłącze tataraku. Napar przy opuszczeniu żołądka i przeczulicy. 10 g lawendy oraz po 5 g kwiatów kaczeńca błotnego. ziele dziurawca. Napar przy nadciśnieniu. Macerować przez jedną noc.

9. liść pokrzywy. cytrynowego. drobnolistna dwa tygodnie wcześniej. cynamonowego i goździkowego + wazeliny białej. 4 g azotanu bizmutu. a w stężeniu 5 proc. korzeń lubczyka. korzeń łopianu. liść rozmarynu. liść rozmarynu. zwichnięcia. 10. 10 g tlenku cynku. korzeń arcydzięgla. 13. kwiat głogu. 12. co należy macerować przez miesiąc. drzew przydomowych i przydrożnych. Środek na ukąszenia owadów. Napar przy schizofrenii. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po l szklance. Suszony kwiat lawendy może być stosowany jako środek przeciwko wszom. Warto wiedzieć. Lotne wydzieliny olejku lawendowego (opary) niszczą w ciągu dwunastu godzin pneumokoki i paciorkowce.2 proc. do aromatyzowania pościeli i kąpieli oraz zabezpieczenia tkanin przed molami. Kwiat lawendy. liść melisy. zapaleniu krtani i płuc. 15. . Należy do pospolitych. Kwiat lawendy. liść melisy. a następnie odfiltrować przez czystą watę i lejek. zabija bakterie tyfusu. 11. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem i na noc po 1/2 szklanki naparu. Kwiat lawendy. LIPA DROBNOLISTNA Tilia cordata Mili. a także na miejsca stłuczone. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po l szklance naparu. 15 g białej wazeliny. Miejsce ukąszenia smarować mieszanką olejku lawendowego. 5 g oleju wazelinowego. dzięki czemu zbiór kwiatów z obu gatunków nie nakłada się w czasie. alkoholu. 14. Krem przeciwko świerzbowi. kwiat tarniny. Właściwości antyseptyczne olejku lawendowego są silniejsze niż fenolu. LIPA SZEROKOLISTNA Tilia platyphyllos Scop. Kwiat lawendy. Pić dwa razy dziennie po l szklance naparu. krezolu i gwajakolu. W lecznictwie ludowym olejek lawendowy używany jest do wcierań w bólach mięśniowych. Napar przy bezsenności. W Bułgarii stosuje się olejek lawendowy w stomatologii oraz do inhalacji przy nieżycie nosa. stosowano wodę lawendową. 225 . gronkowca i dyfterytu. kłącze kozłka lekarskiego.0. Napar przy padaczce. l g lawendy bezterpenowej. liść orzecha włoskiego. Po jednym gramie następujących olejków: lawendowego. Lipa szerokolistna zakwita w początkach lipca. Krem do smarowania pęknięć odbytnicy.bakterie gruźlicy. liść mięty. szyszki chmielu. natomiast przy stężeniu 0.5 proc. że olejek lawendowy w stężeniu 4. Otrzymuje się ją z mieszanki 60 g świeżych liści lawendy i litra 40 proc. do leczenia zapalenia powiek. stawowych i zapaleniu korzonków nerwowych. szczególnie popularnych na niżu. miętowego. Napar przy histerii. olejku miętowego i alkoholu w równych ilościach. Lipa należy do roślin miododajnych wysoko cenionych przez pszczelarzy. koszyczki rumianku aa 50. kwiat wrzosu. dotknięte paraliżem. Na zakończenie tego artykułu o właściwościach leczniczych lawendy dodajmy kilka jeszcze informacji. ziele ruty. W starożytności. występuje także często w parkach.

miażdżyca. wymiotach nerwowych. uspokajające. Zioła uspokajające. piegach. bądź ogrzewać nie doprowadzając doi wrzenia. kłącze pięciornika w równych ilościach. przecedzić. migrenie. wskazany jest na wzmożenie krzepliwości krwi. korzeni kozłka i liści melisy. po 10 min. Odstawić na 10 min. Kwiatostany mają przyjemny. dodać 2 łyżki syropu malinowego. Zmieszać kwiat lipy. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Kwiatostan. jednocześnie przyjmować wit. moczopędne. w smaku są śluzowate słodkie. Zioła do kąpieli. nerwice. ziele krwawnika.Surowcem leczniczym jest kwiatostan. Zioła zalać dwoma litrami wrzącej wody i pozostawić na parze pod przykryciem na pół godziny. infekcje dróg oddechowych. SPOSOBY UŻYCIA Napar. Napar. konwulsjach. Zioła napotne. Łyżkę mieszanki zalać szklanką wrzątku i naparzać pod przykryciem 15 min. histeria. C i polopirynę S lub scorbolamid. Zalać 2 łyżki ziół dwiema szklankami wrzątku i postawić na parze pod przykryciem na 15 min. Zmieszać po 20 g kwiatów lipy. Szczypta kwiatów na szklankę wrzątku (15-30 g na litr wody). Zmieszać 50 g kwiatów lipy. Przecedzić i wlać napar do wanny. i przecedzić. delikatny zapach. Odstawić. Napar z kwiatów lipy z liśćmi pomarańczy. Po 226 . Kwiat lipy. niestrawność. bezsenność. ziele szałwii. 30 g rozdrobnionego kłącza tataraku oraz po 20 g kwiatów lawendy i kwiatów lub ziela wrzosu. Naciągać 10 min. Pić 3 razy dziennie przy złej pigmentacji skóry. przeciwskurczowe. Pozostać w kąpieli 20 min. Popijać 3 razy dziennie. zawiązać i zanurzyć w wannie wypełnionej do 1/3 wodą o temperaturze do 40 st. wykazuje właściwości napotne. Ciepłe wypić wieczorem przed snem. kaszlu. plamach wątrobowych. kwiat bzu czarnego i owoc berberysu lub kłącze perzu. astmie. gorączka nosa. Pić przy nerwicy. używany najczęściej w postaci naparu. Pić 1/3 szklanki 3 razy dziennie po posiłkach w stanach pobudzenia nerwowego. WSKAZANIA LECZNICZE Skurcze. W miękiszu komórki kwiatostanu znajdują się śluzowe gruzły szczawianu wapniowego. gardła. który zbiera się wraz z szypułką i przykwiatkiem w formie lancetowatego listka. C. Wytrawione po odcedzeniu zioła umieścić w woreczku płóciennym.

zatruciach. ściągające. ma właściwości moczopędne. usuwania piegów. pobudza serce i nerwy (więc 227 . ułatwia zasypianie. Kwiat lipy wchodzi w skład Degrosanu i Pyrosanu produkowanych przez „Herbapol”. obniża ciśnienie tętnicze krwi. zawiera między innymi: p-cymen. sole mineralne. działa przeciwskurczowo. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Ziele macierzanki stosowane wewnętrznie działa wykrztuśnie (drażni błonę śluzową żołądka. Węgiel lipowy (Carbo Tiliae). sosów gotowanych. karwakrol. Taka kąpiel działa uspokajająco. Stosować 1-2 łyżki z mlekiem lub wodą. regeneruje skórę i czyni ją elastyczną. mięsa pieczonego i mielonego. Kuracja trwa 10-20 dni. Zawartość fenoli dochodzi do 60 proc. ale owinąć prześcieradłem kąpielowym położyć do łóżka i ciepło okryć. Powtórzyć po czterech miesiącach. Posiekane listki można dodawać do sałaty. a zewnętrznie jako zasypkę przy ropiejących i cuchnących ranach i wrzodach. Kwiat lipy stosuje się zewnętrznie do okładów na rany i wrzody oraz do płukania jamy ustnej przy stanach zapalnych. Surowcem leczniczym macierzanki jest ziele.6 proc. działa napotnie i często przerywa ostry nieżyt nosa. dezynfekcyjnie (dzięki zawartości związków fenolowych). rozpuszcza kwas moczowy. pielęgnowania cery. aż zostanie 1/4 odwaru. a jako surowiec leczniczy wykorzystuje się kwiaty i drzewo. 40 g drewna bez kory i rdzenia środkowego gotować w litrze wody. z nasion otrzymuje się olej jadalny. Stosować jako odwar.wyjściu z wanny nie wycierać się. przy podrażnieniu i świądzie skóry. Kąpiel oraz liście kwiatów lipy można stosować przy konwulsjach dziecięcych i zmęczeniu. Znanych jest szereg odmian. związki goryczkowe. flawonoidy. do nadzienia mięsnego. wiatrach. kwasy organiczne. garbniki. Lipa dziki (Tilia silvestris) jest również rośliną leczniczą. Proszek z dodatkiem sproszkowanych liści szałwii służy także do czyszczenia zębów. Macierzanka piaskowa należy do rodziny wargowatych (Labiatae) i ma zastosowanie jako przyprawa podobnie jak tymianek. C. a więc do rosołów. Rutinoscorbin i popić ciepłą herbatą z dodatkiem soku malinowego + szczypta imbiru + sok z 1/2 cytryny i cynamonu. terpineol). tymol. W Polsce jest pospolita na niżu. na piaskach i w lasach sosnowych. Wypijać na ciepło w ciągu dnia podczas posiłku lub między posiłkami. wszystkich składników. przeciwzapalnie. usprawnia transpirację i ma właściwości przeciwskurczowe. co wywołuje efekt wydzielniczy w oskrzelach). Z drewna lipowego uzyskuje się dobry węgiel rysunkowy. do obmywań oraz irygacji. MACIERZANKA PIASKOWA Thymus serpyllum L. Główne związki: olejek eteryczny (do 0. Korzystnie jest wziąć wit. Wskazana jest do drenowania wątroby i żółci. Do użytku wewnętrznego stosuje się węgiel przynajmniej w godzinę po zażyciu środka przeczyszczającego. zażywać przy biegunkach.

glistach. Ziele macierzanki. dychawicy sercowej. Napar macierzanki jest stosowany w przypadku upartego. Napar dodaje się do kąpieli wzmacniających dla nerwowo wyczerpanych. liść mięty. nadmiernym wydzielaniu żółci. przy ischiasie. kamicy nerkowej fosforanowej i węglanowej. E. Czesław Klimuszko stosował ziele macierzanki do leczenia rozedmy płuc i nieżytu oskrzeli. szałwią. puchlinie wodnej. l łyżka ziela macierzanki na 1. zranienia. nagietek lekarski (kwiat). zapalenia przydatków. niedomodze wątroby. blednicy.nieznacznie ściągające. ostrego swędzenia warg sromowych i przedsionka pochwy (kompresy). reumatyzmie. mimowolnego moczenia nocnego. Napar do płukania ust i do obmywań przygotować z rumiankiem. przewlekłego. dla dzieci cierpiących na krzywicę lub skrofulozę. oparzenia. W tym ostatnim przypadku można popijać 2 łyżeczki octu jabłkowego z l łyżeczką miodu na szklankę wody cieplej (nie gorącej). Napar macierzanki działa jako środek wykrztuśny i powiększający łaknienie lub po posiłku jako środek wiatropędny. wzdęciach. blednicy. niedokrwistości. artretyzmie. Macierzanka jest rzadko używana osobno. Przy zapaleniu okostnej należy uzupełnić niedobór witaminy A. Płukać zęby co kwadrans ciepłym naparem. Zwykle wchodzi w skład wieloziołowych mieszanek. babkę wąskolistną (lancetowatą). a na błony śluzowe jamy ustnej. liść szałwii. biegunkach. naciągać 10 minut. dla poprawienia krążenia. niedomodze wątroby. D. wzdęciach.5 szklanki gorącej wody. Stosowane zewnętrznie działa bakteriobójczo.zalecane przy neurastenii). nieżytom dróg oddechowych. a do tamponowania i irygacji dodawać krwawnik pospolity (kwiat). nieżytom żołądka. jest zalecane na uszkodzony naskórek. przy przewlekłym suchym kaszlu (inhalacje z naparu). biegunkach. ukłucie owadów. sromu i pochwy . bronchitach i astmie. chorobach pęcherza moczowego. niewydolności wieńcowej. lipę drobnolistną 228 . niedokrwistości. nieżycie dróg oddechowych. nostrzykiem żółtym. Ziele wchodzi w skład Septosanu. świądu (stosować kąpiele). przy kurczach jelitowych. krztuśca (koklusz). nieżycie żołądka. dusznicy bolesnej. do przemywania oczu noworodkom w stanach zapalnych. kurczach jelitowych. zwiotczenia żołądka. gardła. Napar na zapalenie okostnej zębowej. Ks. chorobom pęcherza. kwiat rumianku. przeciwko puchlinie wodnej. nadmiernym wydzielaniu wątroby. odcedzić i popijać do 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie na pół godziny przed posiłkiem. przeciwzapalnie. niedokwaśność. wapnia oraz potasu. bronchitach i astmie. suchego kaszlu. nerwicy serca. biegunkach.

nadmierna wrażliwość seksualna.lub szerokolistną. Suszone ziele używane jest jako przyprawa. Majeranek towarzyszy człowiekowi od niepamiętnych czasów. U nas występuje w uprawie. cechuje się właściwościami wzmacniającymi i nieco wzbudza czynność płciową. neurastenia. migrena. nerwobóle reumatyczne. do którego można dodać olejku majerankowego. Majorana hortensis Moench. obawy. SPOSÓB UŻYCIA Maść. niezrównoważenie psychiczne. a następnego dnia przetopić i odcisnąć przez gęste płótno zielonkawy tłuszcz. przewlekły katar nosa oraz przewlekłe zapalenie zatok bocznych nosa. Na użytek zewnętrzny Brak sił. ogólne osłabienie. zapalenie tętnic. kurcze dróg oddechowych. sosnowego lub jałowcowego w proporcji jedna kropla na l dag maści. Pyłek kwiatowy z macierzanki jest bardzo korzystny dla usprawnienia krwiobiegu. kurcze trawienne (połykanie powietrza). Także do smarowania miejsc stłuczonych i spuchniętych. Ponadto wzmacnia działalność umysłową. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma. kurcze mimiczne. Wprowadzać na waciku do nosa kilka razy dziennie lub na noc przy katarze przeziębieniowym i przy bólach głowy spowodowanych zapaleniem zatok bocznych nosa. nieżyt żołądka i jelit. bezsenność. 229 . MAJERANEK OGRODOWY Origanum majorana L. Jest gotowa maść majerankowa. wycieńczenie. świetna przy katarach nosa u dzieci. paraliż. Właściwości lecznicze ma całe ziele majeranku. wątłość. Pyłek z macierzanki z miodem jest również stosowany przeciw kaszlowi i jako środek antyseptyczny. zapalenie przewodów nosowych i niedrożności nosa przy oddychaniu. Napar taki można dodawać do kąpieli dla rekonwalescentów i osób starszych. Otarty z łodyg majeranek utrzeć pół na pół ze smalcem. lęki.

suchym i ciemnym. Owocem melisy jest rozłupnia zawierająca do 20 proc. Wąchanie naparu z majeranku przeciwdziała katarowi. Popijać przy nadkwasocie napar z l łyżki mieszanki. Naciągać 10 minut. ziele szanty 40. Jest 230 . Pół łyżeczki ziela na pół szklanki wrzątku. Liście melisy są bogatsze w substancje czynne niż pędy. Wyciąg wodny: 50 g majeranku oraz po 25 g kozika lekarskiego i sałaty głowiastej. MELISA LEKARSKA Melissa officinalis L. korzeniem lubczyka. Wyciąg wodny. kolce jelitowej. sałatek. kwitnie w lipcu i sierpniu. pochodząca z rejonu śródziemnomorskiego bylina z rodziny wargowych. Ziele majeranku. 50 kropli olejku z majeranku. Naciągać 10 minut. substancji zapachowych. Napar z majeranku słodzonego wpływa korzystnie na jakość głosu u śpiewaków. Ta ciepłolubna. serce.4 proc. Surowcem leczniczym są górne części łodygi z kwiatami oraz liście. hyzopem lekarskim i zielem lebiodki. Napar. nerwicach serca. braku apetytu i przy każdym objawie niestrawności.0 g. zaflegmieniu płuc. po 25 g cukru i laktozy. Liście i ziele. razowego chleba. Brać l łyżeczkę z naparem przed snem. Majeranek zmielony z kminkiem dodawać do grochu. Popijać 1-3 łyżeczki przed snem na bezsenność i lęki. przyjemnym zapachem cytrynowym i lekko gorzkawo-korzennym smakiem pochodzącym z olejku eterycznego wydzielanego przez liście z gruczołów zawierających do 0. krwawnika. które wykorzystywane są także w przemyśle kosmetycznym. Olejek majerankowy kupowany w aptece. wieprzowiny. Popijać 2-3 razy dziennie przy przeziębieniach. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Melisa działa uspokajająco w niektórych postaciach astmy. charakteryzuje się silnym. W Polsce jest uprawiana przez pszczelarzy oraz na plantacjach zielarskich. w neurastenii. 300 kropli nalewki z arniki ze 100 ml wyciągu wodnego z majeranku używać po l łyżeczce 2 razy dziennie przy artretyzmie. kapusty. Olejek o stężeniu 0. Ziele majeranku wchodzi w skład mieszanki wiatropędnej dla dzieci wraz z rumiankiem. układ trawienny oraz przeciwskurczowo i rozkurczowo na mięśnie gładkie jelit. które należy zbierać przed okresem kwitnienia i ponownie w sierpniu. należy przechowywać w miejscu chłodnym. jest wskazana w chorobach żołądka. macicę. Działa wzmacniająco na mózg.0 g. Dorasta do 125 cm wysokości. tysiącznika oraz kłącze tataraku i koper po 10. niszczy zarazki gruźlicy i wirusy grypy. Stosować 3-4 krople 2-3 razy dziennie z miodem. babką zwyczajną. miętą. koprem ogrodowym. tłuszczu. fasoli. poprawia apetyt i trawienie. 5-20 g dziennie można stosować dodatkowo z innymi lekami przeciwskurczowymi.Napar. Popijać 2-3 razy dziennie przy przeziębieniach. zmniejsza napięcie mięśni jelita grubego. Olejek przeciwskurczowy.4 proc.

Jest środkiem przeciwwymiotnym u kobiet ciężarnych oraz mlekopędnym. wrzody. zapalenie jajników. Działa przeciwbólowe. choroby żołądka. głowy. W podobny sposób stosuje się torebki ekspresowe z melisy. urazy. zębów. w sprzedaży są herbatki ekspresowe Melissa-fix).środkiem pobudzającym fizycznie i umysłowo. napady nerwowe. l łyżkę wierzchołków melisy z kwiatami zalać l 1/2 szklanki wrzątku. nadmierne bicie serca. wzmacnia pamięć. stany zapalne dróg żółciowych i trzustki. zaniki pamięci. omdlenie. drgawki dziecięce. Zmniejsza nadpobudliwość płciową. przeciwczerwiowo. bezsenność. skąpe miesiączkowanie. Popijać 2 razy dziennie po 1/2 szklanki. bóle serca. pobudliwość. granulat Nervogran. bóle gośćcowe i reumatyczne. anemia. przeciwbakteryjnie. rany. SPOSÓB UŻYCIA Liście melisy wchodzą w skład preparatów i mieszanek ziołowych (Nervosan. melancholia. niedowładzie nerwowym pochodzenia reumatycznego. Jest środkiem napotnym i wiatropędnym. ucha. gotować 1-3 min. przeciwdziała niedokrwistości. uczucie niepokoju. niedokrwistość. naciągać 10 min. kolka jelitowa. przeciwwirusowo. Popijać do trzech łyżek dwa razy dziennie jako środek uspokajający i rozkurczowy. Znosi nadmierną fermentację i wzdęcia. Jedną łyżkę melisy zalać w termosie szklanką wrzątku i naciągać przez l godzinę. wyciąg płynny jest składnikiem kropli Nervosol. szum w uszach. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Migrena wywołana złym trawieniem. Napar. neurastenii. łagodzi bóle menstruacyjne i wpływa regulujące na menstruację. Wykazuje także słabe działanie moczopędne. menstruacja bolesna. braku mleka u karmiących. Wywar. 231 . niestrawność. wymiotach ciężarnych. epilepsja. depresja.. a więc wpływa na przedłużenie życia. słabe przyswajanie składników pokarmowych. Napar lub sproszkowane ziele (po łyżeczce) stosować 2-3 razy dziennie przy blednicy. skurcze. Na użytek zewnętrzny Ukąszenia owadów. zawroty głowy. astma. nasenne oraz przeciwzapalne. spazmy. nerwobóle twarzy.

Popijać po pół szklanki 3 razy dziennie po posiłkach. Półtorej łyżki naparzać w 2 szklankach wody wrzącej w termosie przez 2 godziny. Po 26 g melisy i ziela krwawnika oraz po 10 g liści pokrzywy. Przecedzić i dodać 350 g wody destylowanej. przed snem. kozłka lekarskiego. lawendy. Dorosłym zaleca się 30 kropli na ćwierć szklanki wody trzy razy dziennie po jedzeniu (w razie potrzeby dawkę można zwiększyć do jednej łyżeczki przed snem). Oto kilka recept 1. po 15 g ziela dziurawca i ziela bożego drzewka oraz 10 g szyszek chmielił i liści mięty. 3. co działa uspokajająco w przypadku schizofrenii i innych zaburzeń układu nerwowego. Jest to płyn zawierający wyciągi z melisy. stosownie do wieku. rozdrobnionego korzenia arcydzięgla i korzenia kozłka oraz rozgniecionych owoców kopru włoskiego. Mieszanka o działaniu przeciwnerwicowym. Po 24 godzinach przefiltrować. odstawić na godzinę. Popijać po przecedzeniu pół szklanki 2 razy dziennie po jedzeniu. arcydzięgla i szyszek chmielu. 2. Nie zaleca się popijania melisy w przypadku upałów i nadmiernego pragnienia. Przecedzić. Olejek z melisy służy do wcierań przy migrenie oraz na bolące miejsca reumatyczne. 4 g sproszkowanego cynamonu i 2 g goździków. 232 . Popijać po 2 łyżki 3 razy dziennie jako środek uspokajający i przeciwskurczowy. Po 25 g liści melisy i kwiatów rumianku. Preparaty z ziela melisy stosowane w zalecanych dawkach nie wywierają działania szkodliwego. Mieszanka do leczenia nerwicy serca. Na użytek zewnętrzny Okłady z naparu ze świeżej melisy stosuje się na rany. 16 g korzenia arcydzięgla i 125 g skórki pomarańczowej. Melisy można używać do sporządzania mieszanek ziołowych. potrząsać raz dziennie. zależnie od zaawansowania schorzenia. Przecedzić przez płótno i dodać 200 g kolendry. po 15 g rozgniecionego owocu głogu i ziela serdecznika oraz po 10 g ziela jemioły i ziela srebrnika. Trzema litrami wina alkoholizowanego o mocy do 30 proc. Pół łyżki ziół zalać szklanką wrzątku i naparzać pod przykryciem 15 min. rozlać do butelek. 26 g rozdrobnionych liści melisy macerować 3 dni w pół litra białego wina gronowego. 4. poprawiający pracę żołądka oraz jako środek przeciwskurczowy otwierający wspólny przewód idący z wątroby i trzustki do dwunastnicy. uczucia niepokoju i przy trudnościach z zasypianiem można stosować Nervosol. Zakorkować naczynie i macerować 8 dni. Woda melisowa. kwiatów nagietka. wypić całość na 2 godz.Wino melisowe. Na skutek stresów przewód ten spazmatycznie zamyka się i wówczas żółć oraz sok trzustkowy wracają swoimi przewodami w kierunku wątroby i trzustki wywołując ich stany zapalne. W stanach zwiększonego napięcia nerwowego. co działa Jęcząco. Zamknąć termos. Półtorej łyżki ziół zalać w termosie 2 szklankami wody wrzącej. 40 g zmiażdżonej gałki muszkatołowej. zalać mieszankę składającą się z 500 g liści i kwiatów melisy. dzieciom należy podawać odpowiednio mniej. Mieszanka o działaniu uspokajającym i nasennym. chłodzące i kojąco. Popijać po kieliszku raz dziennie jako środek pobudzający łaknienie. Po 25 g liści melisy i rozdrobnionego korzenia biedrzeńca. potrząsać zawartość raz dziennie. zakorkować. Odwar z melisy można dodawać do kąpieli. a także w przypadkach bolesnego miesiączkowania oraz kurczów mięśni. Macerować 9 dni. przecedzić.

Nervosan. napar. karoten. który występuje głównie w młodych liściach nadając im charakterystyczny. drażetek Raphacholin i Raphalamid oraz pasty Fitolizyna. że spośród ponad 20 roślin leczniczych uprawianych w Polsce na większą skalę. a także na wybroczyn krwawe. Stanisław Kohlmünzer w swoim podręczniku „Farmakognozja” podaje. Z mięty otrzymuje się szereg preparatów. kwas askorbinowy (wit. Olejek miętowy jest składnikiem granulatów Cholegran i Gastrogran. sosów. MIĘTA PIEPRZOWA Mentha piperita L. Septosan i Tannosan. Normosan. kwitnącą od czerwca do sierpnia. do koktajlów. wątroby. sałat i potraw z drobiu. przyjemny zapach. do śledzi marynowanych. betainę oraz śladowe ilości olejku jasmonu. toteż uczniowie rzymskich filozofów zwykli nosić na głowie wianki ze świeżych roślin. które zawierają mentol w olejku eterycznym. rutynę. Kompres z liści melisy stosuje się na sutek przy zastoju pokarmu u matki karmiącej. Nervogran i Normogran oraz mieszanek Cholagoga 2.in. rośliną z rodziny wargowych występującą w kilku odmianach i formach uzyskanych drogą hodowli. że mięta pobudza działalność mózgu.Na ukąszenie os przykładać sok ze świeżej melisy. np. Pliniusz uważał. mięsa i grzybów. Digestosan. także m. pobudza wydzielanie soku żołądkowego i żółci w wątrobie. do kwaszenia ogórków i pomidorów. likierów. C). Surowcem leczniczym są liście. do napojów owocowych. wodę miętową. Liście melisy służą jako przyprawa do zup. do aromatyzowania octów. 233 . Prof. olejek i mentol. herbaty. Mięta należy do najbardziej popularnych roślin leczniczych. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Wyciąg z liści działa pobudzająco na układ nerwowy i wzmaga czynność wydzielniczą żołądka. pastylki. Liście mięty pieprzowej są składnikiem granulatów Cholegran. mięta zajmuje pierwsze miejsce. Mięta pieprzowa jest wieloletnią.

a w szczególności w jelitach. Przy bólach nerwowych. pobudza łaknienie. umożliwia prawidłowy pasaż treści jelitowej i przeciwdziała zastojom żółci w pęcherzyku żółciowym. ma właściwości przeciwbólowe. działa przeciwskurczowo i antyseptycznie ogólnie. w dwunastnicy. Mentol stosuje się zewnętrznie w bólach neuralgicznych i mięśniowych. po zastosowaniu na błony śluzowe nosa także chłodzące i zmniejszające obrzęki w nieżytach. lecz znacznie silniej. gardła i krtani. żółtaczce. lekko pobudza popęd płciowy. przywraca prawidłowe ruchy perystaltyczne. niszcząc drobnoustroje Gram-dodatnie i Gram-ujemne. przy utrudnionym trawieniu tłuszczów np. działa uspokajająco. w nieżycie jamy ustnej. Olejek mięty stosuje się doustnie tylko w bakteryjnym zapaleniu dróg żółciowych. w stanach nieżytowych przewodu pokarmowego. zmniejsza napięcie mięśni gładkich jelit i dróg żółciowych. zmniejsza ból i stan zapalny. łagodzi bóle. Przy dużych dawkach ogranicza i hamuje senność. wymiotach. osłabia bóle jelitowe. smarowanie maścią lub emulsją przy nieżycie nosa i obrzęku błony śluzowej i w niektórych chorobach skórnych. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Liście mięty i ich wyciągi poleca się na zaburzenia trawienne np. utratę łaknienia. l łyżka liści mięty na l szklankę wrzątku. wywołuje uczucie chłodu. Na nie uszkodzoną skórę mentol działa przeciwświądowo. W postaci aerozolu jest bardzo silnym środkiem bakteriobójczym również dla szczepów antybiotykoodpornych. Na użytek zewnętrzny Działa antyseptycznie. zmniejsza wydzielanie mleka. odstrasza owady. Olejek miętowy działa tak samo jak liście. 234 . przy lekkiej niewydolności wątroby i zbyt małym wytwarzaniu żółci. ułatwiając odejście gazów i zmniejszając wzdęcia. wywołuje miesiączkę. nerwicach wegetatywnych. Popijać po 1/2 szklanki 2 razy dziennie w dolegliwościach wyżej wymienionych. opuchliźnie. migrenowych. jelit i pęcherzyka żółciowego olejek miętowy jest składnikiem złożonych preparatów ziołowych. drażni zakończenia nerwowe. w kolce jelitowej. SPOSÓB UŻYCIA Napar. skurczu mięśni jelit i przewodów żółciowych. obniża nieco ciśnienie krwi. W schorzeniach wątroby. obecności bakterii chorobotwórczych w jelitach. zaburzeniach miesiączkowania. bóle brzucha. przeciwskurczowo. niszczy bakterie. przeciwpasożytniczo. znieczula. przy zapaleniu pęcherzyka żółciowego i przewodów żółciowych. w kamicy żółciowej. wzdęcia.ułatwia trawienie. Jako pasta do zębów i w postaci cukierków do ssania odkaża i odświeża usta. np. zawiesinę olejową w chorobach skórnych i świądzie. działa wiatropędnie. Na użytek zewnętrzny Płukanie jamy ustnej i gardła naparem. reumatycznych stosuje się smarowanie olejkiem. Inhalacje w nieżytach gardła i oskrzeli. biegunkach. przy nieprawidłowej fermentacji w jelitach.

kora kruszyny. Pić 2 razy dziennie l szklankę. Przy nerwicy żołądka miętę z szałwią i dziurawcem należy popijać stale aż do zupełnego wyleczenia. 3. Przecedzić i popijać na czczo rano l szklankę w ciągu 10 dni. Liść mięty. liść melisy. kwiat wrzosu. Sproszkowany liść na wszystkie wyżej wymienione dolegliwości zażywa się 3 razy dziennie na koniec noża. a także w zaburzeniach pokarmowych po l łyżeczce 2 razy dziennie. ziele szanty. ziele szanty. Maść miętowa (mięta + kwas borny). Macerować i łyżeczkę mięty w l szklance wody przez l godzinę. Mentholum Valerianicum. 4. Stosować l łyżkę ziół na l szklankę wrzątku. Napar przy histerii. Algorhin. 8. Łyżka drobno pociętego ziela. Liść mięty. Napar przy kamicy żółciowej (l łyżka ziół na l szklankę wrzątku). ziele macierzanki w równych ilościach. Napar rano i wieczorem po l szklance przy żółtaczce. korzeń łopianu. Do nosa w nieżycie. w równych ilościach. anyż. Bardzo dobrze 235 . korzeń lukrecji. Vialidol). kłącze pięciornika. korzeń mniszka. gotować 5 minut. wycieńczonych chorobą. Doustnie 20 kropli w kieliszku wody 3 razy dziennie na zaburzenia trawienne. Te substancje działają odkażająco i hamują wzrost bakterii chorobotwórczych. kwiat kocanki w równych ilościach. Naciągać na zimno 8 dni w 2 litrach wina czerwonego. Pić 2-3 razy dziennie po l szklance naparu. Napar przy nerwicy żołądka. jak również do kąpieli rozgrzewających dla reumatyków. Półsyntetyczna pochodna mentolu o działaniu uspokajającym. Ziele mięty lub liść (około 100 g zaparzyć dwoma litrami wrzątku) dodaje się do kąpieli dla osób nerwowo wyczerpanych. Woda miętowa. Gargarin. kwiat lawendy. Mentol (syn. Na świerzb. tymianku i macierzanki. liść bobrka 15 części. W starożytności znane było działanie odkażające mieszanki złożonej z mięty. Liść mięty 50 części. 7. Stosować do płukanek. liść orzecha włoskiego. szyszki chmielu. Stosować l część surowca na 5 części alkoholu. kora dębu. szałwii. 2. korzeń biedrzeńca. korzeń omanu. 1/2 szklanki wody i tyleż wina. w równych ilościach. ziele krwawnika. Proszek do sporządzania płukanki do gardła. Recepty 1. lub obsypanych liszajami. Liść mięty. Liść mięty. Przy zanikaniu miesiączkowania. strączyny fasoli. ziele piorunu. korzeń lukrecji. Krople do nosa lub do inhalacji. l łyżka liści miętowych + rozmarynu + szałwii + bylicy pospolitej + nagietka. 6. 5. Stosować przy cuchnięciu z ust.Wyciąg alkoholowy z mięty. liść pokrzywy. w równych ilościach. Ziele mięty. kwiat kocanki 20 części. Kąpiele. Odwar przy zapaleniu nieżytowym jelit. olejek eteryczny miętowy + lawendowy + cytrynowy + goździkowy + cynamonowy po l g. owoc kolendry 25 części. ziele glistnika. Krople i tabletki przy zaburzeniach neurowegetatywnych. 2 razy dziennie szklankę naparu przy złej przemianie materii.

Polewać całe ciało. podobnie jak kasztan i gorczyca. Odwar z mchu korsykańskiego. paraliżu. ból brzucha. rybnych. Miód z mięty ma przyjemny smak i działa dezynfekujące na gardło i przewód pokarmowy. Działanie uboczne. Wyciąg alkoholowy z mięty. Dawkowanie leków z mięty przy kołataniu serca. Stosowany zewnętrznie może wywołać pokrzywkę. Nosi różne nazwy lokalne (dmuchawiec. Liście mięty usmażone w cukrze + białko jaj stanowią ulubiony przysmak dzieci. brodawnik.filtry nerkowe oraz uwalnia miąższ wątroby od toksyn. zapalenia oskrzeli i zapalenia zatok przynosowych. a po dużych dawkach zachwianie równowagi i głęboki sen.jest dawać do ciepłej półkąpieli 0. zup. Działa przepłukujące na kłębuszki . Popijać łyżeczkę.5 godziny. Inhalacje z olejku. ale stosowany wewnętrznie musi być dawkowany. Alkohol miętowy 20 g. świąd i przekrwienie skóry. Do celów leczniczych wykorzystuje się korzeń. skurcz głośni. zawrotach głowy. syrop z cukru 100 g. W gospodarstwie domowym stosuje się kiście kwiatu mięty jako przyprawę do serów. Napój żołądkowy. Alkohol miętowy i anyżowy po 15 g. warzywnych. drżeniu rąk. niemocy płciowej . Stosuje się w przypadku astmy.25-0. Stosuje się 20 kropli w l szklance wody osłodzonej. ból głowy.3 g dziennie (45 kropli na l gram). U niemowląt i u małych dzieci wyciek z nosa. do którego dodano napar z łyżeczki liści miętowych jest najlepszym środkiem przeciw robakom u dzieci. działa promieniująco. herbatek i octu. zatrzymanie oddechu. napojów. Poza lecznictwem olejek miętowy używany jest w perfumerii. który ma działanie antyseptyczne i usuwa bóle miejscowe. Z wychłodzonego olejku eterycznego mięty wydzielają się kryształy służące do produkcji alkoholu miętowego. MNISZEK LEKARSKI Taraxacum officinale Web. przemyśle spożywczym i cukierniczym. Popijać łyżeczkę na cały dzień w dwóch porcjach. gdyż podrażnia żołądek. neutralizuje bakcyla gruźlicy. sałat. wole oczy) i jest pospolitym chwastem występującym w całym kraju. sinicę.4 proc. woda cynamonowa 50 g. Mięta. Olejek eteryczny z mięty zabija gronkowce w ciągu 3. kwiaty i liście. Dawka średnia 0. win. wilczy ząb. papawa. Mniszek jest rośliną żółciopędną bardzo korzystną dla chorych na wątrobę.ustala lekarz. Czuwający w nocy mogą wypić wieczorem napar z mięty. Miętę używa się przy wypieku pieczywa i do sporządzania kwasu chlebowego. potraw mięsnych.5 kg drożdży piekarniczych. Olejek lotny może być stosowany kilka razy dziennie do 5 kropli jako napój z miodem. Przy dawce 0. woda lipowa 120 g. a w ślad za tym i serca. 236 . Sos miętowy jest przyprawą do dań mięsnych i warzywnych. Dodanie liści mięty do mleka zapobiega jego skwaśnieniu. nalewek. syrop cynamonowy 10 g. do aromatyzowania sosów. Eliksir pobudzający cały organizm. Tylko w ilości nadmiernej olejek miętowy podany doustnie może wywołać wymioty. siedzieć w wodzie 30 minut.

Popijać 1/2 szklanki dziennie na 30 minut przed posiłkami. stwardnienie tętnic (miażdżyca). obniża poziom glukozy we krwi w początkowym okresie cukrzycy. chroniczne nawrotowe zapalenie dróg żółciowych. dermatoza u wątrobowców (ciemne plamy na twarzy. kurzajki. paradentoza. zwiększa wydzielanie soku żołądkowego i ułatwia trawienie pokarmów. Pociąć 50 g (garść) korzeni i liści. Ten napar stosuje się przy chorobach dróg moczowych. wzmacnia i wzbogaca apetyt przez działanie na wątrobę. zakłócenia w krążeniu krwi. hemoroidy. upartych wysypkach i półpaścu. zmniejsza przekrwienie w jamie brzusznej i osłabia stany skurczowe w przewodach żółciowych i w pęcherzyku żółciowym. zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. otyłość. Gotować 2 minuty. nadmiar cholesterolu we krwi. jak opryszczka. nadfermentacja jelitowa. żółtaczce. egzema. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. piegi. złej przemianie materii. zaparciach nawykowych. działa moczopędnie i wydala związki azotowe z moczem. żółtaczka. Przecedzić do termosu. gościec. łupież. niewydolność oraz marskość wątroby i następcze osłabienie czynności żółciotwórczej komórek wątroby. Naciągać 10 minut pod przykryciem. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. trądzik). wątroby. Na użytek zewnętrzny Bielmo rogówki i jej zmętnienie. astenia. ma właściwości przeciwgnilne i przeciwszkorbutowe oraz saluryczne (usuwa z organizmu nadmiarjonów Na i K). trądziku młodzieńczym. szkorbut. zapalenie wątroby. zaparcia. czyraki. niewydolność nerek. zwiększona obecność mocznika i innych ciał azotowych we krwi. żółciowych. choroby skórne. przewlekłych trudnościach w oddawaniu moczu. poprawia krążenie. niestrawności. zbytnie przekrwienie naczyń w jamie brzusznej. reumatyzm. azotemia. atonia mięśni gładkich i skurcze przewodów żółciowych. zatrucie krwi mocznikiem i innymi ciałami azotowymi. sinica. brodawki. oczyszcza krew. obrzęki i zapalenie tkanki podskórnej. Wsypać do l litra wody. kamica żółciowa i nerkowa (szczawianowa i fosforanowa). 237 . żylaki goleni.Właściwości: drenuje wątrobę i przewody żółciowe ułatwiając przepływ żółci do dwunastnicy. skąpomocz. miażdżycy.

biegunkach. Młode liście mniszka są dobre do sporządzania sałaty. Dawniej liście jadało się jako jarzynę. armodiol przechodzą w przewodzie pokarmowym człowieka w wit. Gdy kwiat opadnie na dno. a także w wielu innych krajach. Degrosan. krwawieniach wewnętrznych. a soku ze zmiażdżonych płatków kwiatowych używano do farbowania sera i masła. 250 g kwiatu. 2-3 razy dziennie przy posiłkach. Napar z wodą destylowaną: do obmywania plamek na twarzy. U nas jest uprawiany w ogródkach. Gdyby były zbyt gorzkie . Zażywać dwa razy dziennie mały kieliszek przed jedzeniem przy dolegliwościach kobiecych i trawiennych. Nagietek zawiera również witaminę C oraz inne witaminy z grupy B. l kg cukru. zimnych. ischiasie. Cholagoga II. 2 litry wody. kamicy żółciowej. Na użytek zewnętrzny Mleczko białe. Nalewka alkoholowa na soku z mniszka (succus taraxaci .należy lekko je posolić i zostawić pod przykryciem na dzień następny. Napar z korzenia ziela stosuje się przy niedomodze wątroby. Korzeń w przełomie. w przeciwieństwie do moczopędnych ciepłych: cebula. podobnie jak cykoria. Normosan. Dodać miodu i śmietany. kości i skóry. Ten sposób stosowali Arabowie już w VII i VIII wieku. poziomka ananasowa. szczaw. puchlinie wodnej. Z nagietka ulatnia się przenikliwy zapach aromatyczny i żywiczny. dróg moczowych.) i w oleju. Korzeń upalony wchodzi w skład dobrej kawy zbożowej i cykorii domowej. 238 . Mniszek wchodzi w skład mieszanek: Diabetosan. nerwicy żołądka. Brać . Kwiaty nagietka są używane także jako przyprawa kuchenna. Właśnie płatki mają najsilniejsze działanie lecznicze i to szczególnie te w intensywnie pomarańczowym kolorze. Wino na kwiatach mniszka. Po rozrzedzeniu wodą destylowaną do przemywania oczu. liść czy kwiat świeżo zerwany dają mleczko. skąpych krwawieniach macicznych i zakłóceniach miesiączkowania. lubczyk ogrodowy i koper włoski. Karoteny nagietka i inne węglowodory. mięśni. 5 dag drożdży winnych nastawić w ciemnym miejscu na kilka tygodni. Badania i doświadczenia nad działaniem przeciwnowotworowym ziół. którym można przypalać kurzajki.1520 kropli na wodzie. oczu. Od wieków jest on znany i wysoko ceniony we Francji. Nie wszystkie składniki nagietka rozpuszczają się w wodzie i dlatego stosuje się roztwory w alkoholu (biorąc zazwyczaj wódkę 40 proc. np. krwi. Mniszek należy do roślin leczniczych moczopędnych tzw. Wyciąg jest składnikiem proszku Gastrochol i płynu Cholesol.jest w aptekach). brodawki. ale występuje też w stanie dzikim. Pulmosan. zapaleniu przydatków. skierowały w ostatnich kilkunastu latach uwagę lekarzy zajmujących się ziołolecznictwem i homeopatią na nagietek lekarski. NAGIETEK Calendula officinalis L.Napar z kwiatu stosuje się przy niedomodze jajników. pietruszka i jej natka. A i tym tłumaczy się silne działanie nagietka w leczeniu wewnętrznym śluzówek. zlewa się wino do butelek i przechowuje w ciemnym miejscu.

przeciwszkorbutowo. zapobiegające na uszkodzenie błony śluzowej żołądka. żołądka i jelit. Jedną łyżeczkę deserową kwiatu suszonego wsypać do filiżanki i zalać wrzątkiem. wrzodzianki i (wyciągu w SPOSOBY UŻYCIA Do celów wewnętrznych Napar. brodawki. nalewka z psianki 3 g. z melisy 5 g. egzemy. 239 . przeciwzapalnie.in. Doskonale zewnętrzne. Wyciąg z kwiatów nagietka 10 g. w leczeniu stanów lękowych i bólów w okresie miesiączkowania. nieznacznie pobudzająco serca obniżając ciśnienie krwi poprzez rozszerzenie obwodowych. Valnet z Paryża w 1972 r. Wypić taką porcję przed każdym posiłkiem. syrop owocowy 20 ml. odmrożenia. bólów szyi. łagodząco na bóle (używany do smarowania dziąseł). swoim pacjentom podejrzanym o zmiany nowotworowe. Stosowany zewnętrznie pomaga leczyć poważniejsze oparzenia. jamy ustnej spojówek formie kompresów). pozostawić na 10 minut aż naciągnie. z ziemniaka 5 g. Na l litr gotującej się wody wsypać 30 g suchych kwiatów i liści. Nalewka. przy równoległym leczeniu pod kierunkiem specjalistów onkologów). uszkodzenia skóry powierzchniowe i głębokie. nerwobólów reumatycznych. rozkurczowo. antyseptycznie i gojąco. Stosowany wewnętrznie jest środkiem pomocniczym. działa uspokajająco i stymulująco wywołując nieznaczne zwiększenie wydzielania się żółci. Napój na uspokojenie bólów miesiączkowania (także recepta Valneta). na akcję naczyń leczy regeneracji rany i potu zębów depresji.WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Nagietek działa moczopędnie. szczególnie u i anemicznych dziewcząt. Najlepiej zamówić ją w aptece homeopatycznej. opryszczkę itd. nerwicowych owrzodzenia mięśni i pleców. stany zapalne gardła. przeciwnowotworowo. trądzik. przyspieszając proces ziarninowania i naskórka. Odwar. stanów przekrwiennych wątroby. oczywiście. Pić 3 filiżanki dziennie (taką receptę zalecał profesor J. Przy bólach miesiączkowych pić napar przez tydzień przed przewidzianą menstruacją. m. Działa cudownie regulująco na stany skurczowe w przewodzie pokarmowym. a stosować po 50 kropli na wodzie dwa razy dziennie. Odstawić i naciągać przez 10 min.

Sporządzić kompres i położyć na ranę oparzeniową. oparzenia. a także nos w przypadku przewlekłego kataru. stosowanym w homeopatii. bóle zębów i migrenę. różowate kwiaty mają dwa górne płatki dłuższe i szersze od dolnych. propolisu + 5 kropli Apis Cpl. Stosowanie nagietka pozwala wyleczyć wiele ciężkich chorób i z tego względu będzie doskonałym lekiem także w przyszłości. Esencja taka jest lepsza od nalewki jodowej i ma silne właściwości antyseptyczne i dezynfekujące. To uspokaja stan zapalny błon śluzowych jamy ustnej. bluszczolistne o łodygach płożących się i liściach pięcioklapowych i wielokwiatowe angielskie o kwiatach podobnych do bratków. Wśród gatunków doniczkowych dominują: pasiaste. Odfiltrować. Maść. Sporządzić z ziela i z kwiatów z dodatkiem wódki w stosunku 4:1. stosowany w nieoperacyjnych formach raka żołądka. Surowcem leczniczym są świeże liście. Sok. Na wrzody. na liszaje. uprawiane są jako rośliny doniczkowe i kwietnikowe. Surowiec nagietka wchodzi w skład mieszanki ziołowej Herbapolu Vagosan. Głównym składnikiem są olejki eteryczne. 240 .Do celów zewnętrznych Odwar. Przepis na płukanie gardła przy przewlekłych nieżytach gardła krtani i przy przewlekłych zapaleniach migdałków: l łyżeczka soli kuchennej + l szklanka przegotowanej wody + 10 kropli Azucalenu (nagietek + Azulan) + 2 krople 10 proc. wrzodzianki. odmrożeniową. Z liści otrzymuje się olejek eteryczny używany w perfumerii i lecznictwie. Dodać 250 g słoniny i gotować aż do wyparowania wody. W byłym ZSRR sporządza się z nagietka preparat przeciwnowotworowy. która jest krzewem bądź krzewinką o szarozielonych i dużych liściach pierzasto lub dłoniasto klapowanych. Występują w stanie dzikim (większość gatunków pochodzi z Afryki Południowej). 10 łyżeczek suszonego kwiatu na l litr wody. Szczególną skuteczność wykazuje jako esencja z ziela zbieranego w okresie kwitnięcia lub z samych płatków kwiatowych. Gotować 10 minut. Duże. Silnie pachną. Należy do rodziny bodziszkowatych (Gemniaceae). trądzik. gotując 45 minut w 300 g wody. Nagietek jest bardzo ważnym środkiem leczniczym. Płukać kilka razy dziennie gardło. Kwitnie w maju i czerwcu. którą tworzą rośliny trwałe lub podkrzewy o liściach dłoniastych lub dłoniastodzielnych. zapalenia gardła. które można wykorzystywać przez cały rok. czasem ponownie w październiku i listopadzie. z brunatną smugą na górnej powierzchni liści. Świeże liście nagietka mogą być dodawane do sałatek. Cała roślina jest pokryta wielokomórkowymi włosami gruczołowymi. ropiejącą. W Polsce spotyka się pelargonię pokojową (Geranium species). Czas trwania kuracji nagietkowej powinien ustalić lekarz internista w zależności od stanu zdrowia pacjenta. PELARGONIA Pelargonium L’Herit.

Olejek eteryczny. zimnicy.Ma właściwości antyseptyczne. kamicy moczowej. nerwobólu nerwu twarzowego i półpaścu. ranach. Stosuje się 1-2 szklanek naparu lub 1-2 łyżeczki świeżego soku. owsicy. Na użytek zewnętrzny stosować garść ziela na litr wody. nieżycie żołądka. Na użytek zewnętrzny natomiast w zastoju (przekrwieniu) piersi. odmrożeniach. bólach lędźwi. próchniczej. aftach. że jest wyjątkowo korzystnym środkiem do leczenia ran i konsolidującym (łączącym) złamane kości. glistnicy. Przy katarze wąchać liście. Świeży sok powstrzymuje krwawienia z nosa. przeciwdziała nowotworom. ran zewnętrznych. ściągające. bólach żołądka. cukrzycy. 241 . rozkurczowo. zapaleniu jamy ustnej. owrzodzeniach. lubi dostatek azotu w glebie. bakteriobójczo. Płukać gardło przy anginie i zapaleniu języka. Gotować 10 min. Napar z ziela bądź świeży sok działają moczopędnie. poprawiają przemianę materii. Stosuje się w przypadkach różnego rodzaju osłabień (deficyt wydzielania przez korę nadnerczy). tamują krwawienie. Nalewka (kilka razy dziennie po 10 kropli na cukier) dobrze działa przeciw nieżytom dróg oddechowych. chorobach skórnych (liszajec. Pochodzi z Algierii. olejki otrzymane przez destylację w parze. Pelargonia francuska (Pelargonium-Geranium odorantissimum). wszawicy. bezpłodności. Stosuje się napary. 2-4 krople stosować 2 razy dziennie w roztworze alkoholowym. Przy bólach reumatycznych stosuje się okłady z liści. kamicy moczowej. przy biegunce. Homeopatia produkuje esencję ze świeżej kwitnącej rośliny o działaniu krwiotamującym.) jest niewielką rośliną roczną. i jelit. ischiasowi. Madagaskaru i Gwinei. dobry jest także przeciw rakowatym wrzodom. wrzodach żołądka. Stosuje się przy bólach i kłuciach ucha wewnętrznego. oparzeniach. Surowcem jest cała roślina. egzemy suche). opuchniętym gruczołom chłonnym. Pobudza seksualnie. stłuczeniom. Liść zwinięty i wsunięty do ucha usuwa ból i stan zapalny. miejsca raczej cieniste. czerwonce. Dorasta 40 cm wysokości i jest dość rzadko spotykany ze względu na specyficzne wymagania glebowe. puchlinie wodnej. krwotoku macicznym. Stosować małą łyżeczkę geranium na szklankę wrzątku. w nowotworze macicy. dolegliwościach pęcherza moczowego. krwiomoczu. Uważano. Potrzebuje ziemi wilgotnej. na przykład pod płotem. mało przewiewne. podatności na raka. wyrzutom o najzłośliwszej uporczywości. a wreszcie 30 kropli nalewki przeciw żółtaczce. biegunkom. krwiopluciu. Bodziszek cuchnący (Geranium Rober-tianum L. w przetokach wrzodowych i krwotokach wewnętrznych. nowotworach. gdzie chowa się pośród innych cieniolubnych roślin.

żółtaczka. wzmaga procesy utleniania w tkankach. Zmniejszają więc zawartość cukru w moczu.) P. a następnie uwolnić od czarnych korzonków i pociąć. ale ciągle jeszcze niedostatecznie cenioną rośliną leczniczą. Krem z liści leczy odmroziny. jest znakomitą. jak krzemionki. działa przeciwgorączkowo i przeciwczerwiowo. ten najbardziej rozpowszechniony i najbardziej dokuczliwy chwast w uprawach działkowych. Liście zawierają koagulant i mają właściwości insuliny. kwasy organiczne.Świeżo zgniecione liście stosować na zapalenie ucha. działa moczopędnie i oczyszczająco. zapalenie dróg moczowych i trawiennych. Zgniecione liście lub okład z ich odwaru stosować na obrzęki nóg. wit. skąpomocz.in. egzemy suche. kamica moczowa. podwyższenie poziomu cholesterolu we krwi. twarzy.in. WSKAZANIA LECZNICZE Artretyzm. Podziemne złogi słomkowego koloru należy ususzyć. Triticum repens L. poprawia przemianę materii. żołądka. Na bóle głowy. Perz zawiera następujące związki: inozyt.B. gościec stawowy. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Perz goi tkanki. pobudza gruczoły wydzielania wewnętrznego. Właściwości lecznicze ma kłącze perzu. lędźwiowe . znajdującą zastosowanie przy licznych schorzeniach. ma właściwości przeciwcukrzycowe. sole potasowe. reu242 . związki cukrowe (m. kamica żółciowa. A. różne stany zapalne. obniża poziom mocznika i chlorków. olejki eteryczne . nieżyt dróg oddechowych. zwiększa odporność błon śluzowych i naskórka.stosować okład z odwaru z liści. przewlekłe schorzenia wątroby. liszajec. niedokrwistość. przekwitanie. Maść leczy zapalenie piersi. egzemy.ślady m. krwawienia (hemoroidy). mannit i trytycyna). Zgnieciony liść ułatwia gojenie ran. zmiękczające i żółciopędne. przekrwienie piersi. PERZ Agropyron repens (L. Perz. wit. kapilina i karwon. B. blednica.

Stosować 2 łyżki na szklankę wody. Gotować 2 minuty. korzeń żywokostu w równych ilościach zmieszać. Herbatka moczopędna. blednicą. Kłącze perzu stosuje się zwykle jako składnik mieszanek ziołowych: moczopędnych. liść orzecha włoskiego. Do l wywaru jw. Perz wchodzi w skład Degrosanu. Wywar z perzu -11. liście poziomki. Herbatka: 20 g perzu i 20 g jęczmienia. ziele skrzypu po 5 gramów. Popijać porcjami w ciągu dnia.5 l wody. Kłącze perzu 3 ilości. Zmieszać razem. Zmiażdżyć perz i gotować dalej w 1/2 l wody aż do wyparowania do 0. Gotować 20 min. Sporządzić odwar l łyżka mieszanki na l szklankę wrzątku.2 l wody. Stałe pijanie perzu zabezpiecza przed skazą białkową. Dodać 10 g lukrecji gładkiej. Popijać filiżankę tej herbaty w ciągu dnia. 1. Popijać trzy szklanki dziennie. syrop z 5 korzeni . Dodaje się zazwyczaj soku owocowego. naczyń krwionośnych. otyłych. Gotować kilka minut. Gotować 15 min. strączyn fasoli . nerwicy żołądka itp. liść maliny. agrestu. Odwar. Przecedzić godzinę później. Dodać 20 g korzeni lukrecji gładkiej. narządów wewnętrznych. Wywar. korzeń prawoślazu.2. przeciwcukrzycowych. Odwar wypić małymi porcjami w ciągu dnia przy pląsawicy u dzieci. korzeń łopianu. 243 . SPOSÓB UŻYCIA Kłącze perzu zmielone może służyć jako dodatek do wypieku chleba . Działa moczopędnie. Stosować przy zwiotczeniu żołądka. Gotować pocięte kłącze perzu w wodzie przez l min.4. Popijać dwa razy dziennie przy złej przemianie materii ze skłonnością do tycia. Normosanu. Ostudzić i przecedzić. liść melisy. Stosować trzy łyżki mieszanki na 3/4 l wody.2. Mieszanki ziołowe z perzem poprawiające przemianę materii.2. Postawić na 10 godzin.przed nocnym moczeniem się dzieci. liść pokrzywy. Stosować 4-5 g dziennie (l łyżka perzu na l szklankę wody). kłącze kozłka. Popijać w ciągu dnia małymi porcjami. rzepiku. owoc dzikiej róży w równych ilościach zmieszać. Przy kamicy moczowej. niedokrwistością. liście borówki . dodać 15 g korzenia marzanny barwierskiej i 20 g korzenia lukrecji gładkiej. kory kruszyny .pumpernikla dla cukrzyków. Inna recepta: kłącze perzu. przewlekłe niedomogi: błon śluzowych. Naciągać przez 20 min. Stosuje się w przypadkach zapalenia dróg żółciowych. Wskazany jako odżywka i zapobiegawcza herbatka dla dzieci ze skazą białkową.80 g. korzeń arcydzięgla.matyzm. kłącze kozłka. Mieszanka uspokajająca: kłącze perzu. Dodać trochę korzeni truskawek. dla osób o niezdrowej wątrobie. zreumatyzowanych z kamicą moczową i nerkową. mniszka. tkanki łącznej. skóry. l łyżka perzu na l litr wody.2. metabolicznych. Wyciąg wodny. Wylać wodę. zapalenia pęcherzyka żółciowego i dróg moczowych. Podgrzać do wrzenia i odstawić do naciągnięcia. ziele rutwicy . a w połączeniu z zielem dziurawca . rdestu ptasiego . Fitolizyny. żółtaczki. Do sporządzenia wywaru brać 3-4 łyżki suchego kłącza perzu na 1 l wody.

wierzchem ciemnej. Cała roślina ma specyficzny zapach ziołowy i bardzo gorzki smak. sprzyja menstruacji. zaparcia. Odstawić na 10 minut i przecedzić. pobliże zabudowań. ukąszenia owadów. żółtaczka. spodem jaśniej. opóźnienia miesiączkowania. reumatyzm. Jest znanych kilka odmian tego gatunku o różnym stopniu goryczy oraz składzie olejku eterycznego. olejek ma właściwości odkażające. liszaje. wzma244 . działa rozkurczowo na przewód pokarmowy. niestrawność. C. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny anemia. moczopędnie i żółciopędnie. brak apetytu. wrzody. Ziele piołunu ze stanu naturalnego bądź plantacji zbiera się od początku lipca. zbocza. dorasta wysokości półtora metra. atonia trawienna (żołądek i jelita). Surowiec leczniczy stanowią ulistnione wierzchołki kwitnących roślin oraz liście. zwłaszcza w części niżowej. pobudza apetyt. pasożyty jelitowe. lubi przydroża. pasożyty skórne (świerzbowce. Występuje powszechnie w całej Polsce. filcowana. nieużytki. a należy je suszyć w temperaturze poniżej 35 st. Cała roślina jest szarozielona. przewody żółciowe. zatrucia bielą ołowiową. Piołun ma drobniutkie. wszy). działa przeciwgorączkowo. Na użytek zewnętrzny Rany zwiotczałe. jasnożółte liczne kwiaty koszyczkowo-kuliste. biegunka. bolesne miesiączkowanie. usuwa owsiki.PIOŁUN POSPOLITY Artemisia Absynthium L. SPOSOBY UŻYCIA Napar. gorączkowanie. przeciwczerwiowo. wyczuwalny nawet w rozcieńczeniu 1:800. trzustkowe. kolka jelitowa. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Piołun ma właściwości trawienne. upławy białe. moczowe i na macicę. kurcze żołądka. Bywa uprawiany w ogródkach. Pić pół do jednej łyżki na godzinę przed posiłkami przez kilka dni jako środek pobudzający trawienie. Łyżeczkę ziela piołunu zalać szklanką wrzątku wody i trzymać pod przykryciem przez pół godziny. zaburzenia wątrobowe. dolegliwości gastryczne. wzdęcia.

liść mięty. pół szklanki dziennie. Gotować na małym ogniu do konsystencji syropu i stosować jako środek trawienny i przeciwczerwiowy. Liście piołunu z czosnkiem i liśćmi dębu gotowane w mleku stasować do okładów na brzuch u dzieci zarobaczonych. również trzy razy dziennie przed posiłkami. Odstawić na 10 min. jeden kieliszek po jedzeniu na usprawnienie trawienia. Zioła w kolce jelitowej. pić małymi łykami. dodać 500 g miodu. Przecedzić. Odstawić na 5 min. Garść piorunu na litr wody. Zmieszać po 10 g ziela piołunu i korzenia arcydzięgla oraz po 25 g kwiatów rumianku. Wino piołunowe. Na użytek zewnętrzny Odwar. Artemisol („Herbapol”). ziele tysiącznika. Brać jeden kieliszek przed jedzeniem dla pobudzenia apetytu.6-2 g na ogólne wzmocnienie organizmu: 4-10 g przeciwczerwiowo. Jest to płyn zawierający wyciąg alkoholowy z ziela piołunu i kwiatów wrotyczu.gający apetyt i działający ogólnie wzmacniająco. Napar jest dobrym środkiem czyszczącym dłonie ze smarów i olejów. Piołun trzymany w szafach niszczy mole i pluskwy. Wypić porcjami w ciągu dnia na 30 min. wrzodów. Zabieg powtórzyć po 24 godzinach i po 6 dniach. pić po pół szklanki przed jedzeniem przy niestrawności połączonej z brakiem kwasów żołądkowych lub ogólną niedokwasotą. Dwie łyżki ziół zalać półtorej szklanki wrzącej wody i postawić pod przykryciem na parze na 15 min. po czym włosy dokładnie wymyć i wyczesać gęstym grzebieniem zwilżonym w occie. Gorący napar porcjami ćwierć. liści mięty pieprzowej i kwiatów rumianku oraz 10 g owoców kminku. Przy wszawicy głowy i wszawicy łonowej zwilżyć obficie włosy zwitkiem waty namoczonej tym preparatem. i przecedzić do termosu. zawiązać głowę chustą lub ręcznikiem i pozostawić co najmniej na dwie godziny. i przecedzić. na ukąszenia owadów. pobudzający wydzielanie soków trawiennych. ziela tysiącznika.przeciw gorączce: 0. zredukować objętość do 1/3 litra. Syrop. ziela pięciornika gęsiego i kłączy tataraku. kminek. Ziele piołunu. Przecedzić. gotować. Mieszanka ziołowa. jeden kieliszek rano przeciwczerwiowo. poprawiający trawienie i przywracający apetyt. 245 . Łyżkę ziół zalać szklanką wrzącej wody i pozostawić na 15 minut pod przykryciem na parze. przed jedzeniem jako środek pobudzający wydzielanie soku żołądkowego. liści bobrka. Zmieszać po 20 g ziela piorunu. Przez 5 godzin naciągać w litrze wrzącej wody 150 g wierzchołków kwiatowych lub liści piołunu. W litrze wina białego macerować przez cztery dni 30 g wierzchołków kwiatowych piorunu lub liści. Stosować jako antyseptyk i środek zabliźniający do obmywania zwiotczałych ran. Zioła gorzkie. korzeń omanu w równych ilościach. Przygotować napar. Naparu tego można używać w postaci lewatyw przeciwko owsikom u dzieci oraz do wcierań i obmywań przeciw świerzbowcom. by usunąć gnidy. Proszek piołunowy. Trzy razy dziennie przed posiłkiem pić po 10-20 kropli jako lek gorzki. ziele krwawnika. Nalewka piołunowa („Herbapol”). gotować 5 minut. 1-5 g w dowolnym płynie . ale po 20-60 kropli na ćwierć szklanki wody jako lek żółciopędny rozkurczowy i ogólnie wzmacniający.

są toksyczne. poprawia pracę wątroby i dzięki temu odtruwa organizm.). zmniejsza nadmierną potliwość. Odstępstwa od powyższych wskazań mogą powodować zawroty głowy. Niektóre składniki olejku eterycznego. mrówkowy i in.).) wielka. zwłaszcza tujon i tujol. Pokrzywę zbiera się od maja do września w dni pogodne. która ma około pół metra wysokości i cała jest pokryta parzącymi włoskami. witaminy (A. K-1. przeciwinfekcyjne. Karmienie piersią (mleko staje się gorzkie). C. Ma działanie przeciwbiegunkowe. przeci246 . w miejscu pozbawionym wilgoci. a ponadto chlorofil. wzmacnia żołądek. przekrwienie narządów. pobudliwość żołądkowa i jelitowa. W Polsce występują trzy gatunki pokrzywy: konopiolistna (Urtica canabina L. histamina. która ma parzące włoski tylko na kwiatostanach. Należy ją suszyć w cieniu. jest więc czynnikiem witaminizującym. szkodliwe szczególnie dla kobiet w ciąży. magnez. garbniki i acetylocholina. Pokrzywa zawiera mikroelementy (wapń. B-2. temperament żółciopędny. W liściach pokrzywy występują także flawonoidy. Pokrzywy po zwiędnięciu tracą właściwości parzące. dochodząca do 2 metrów wysokości i żegawka (Urtica urens L. siarkę. kwasy organiczne (glicerolowy. Niżej omawiam właściwości pokrzywy wielkiej i żegawki. dlatego rozkładamy je cienką warstwą w miejscu dobrze przewietrzanym. jod. POKRZYWA Urtica dioica L. przekrwienie mózgu. serotonina. krzem i sód). karotenoidy). zwęża naczynia krwionośne. fosfor. a nawet poronienie. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Pokrzywa oczyszcza organizm ze złogów kwasu moczowego. żelazo. Przetwory z piołunu należy stosować ostrożnie przez krótki czas. Po wysuszeniu osmykuje się ziele odrzucając łodygę. odprowadza złogi żółciowe z dróg przewodów żółciowych.Działania niepożądane. zwyczajna (Urtica dioica L. potas. glikolowy.). Przeciwwskazania. robić przerwy i nie przekraczać zalecanych dawek i częstotliwości zażywania. hamuje krwawienie. przekrwienia narządów wewnętrznych. ataki epileptyczne. rośnie jako chwast w ogrodach i przy drogach. Łatwo się zaparzają i brunatnieją.

25 g na pół litra wody. Przyrządzony z cukrem można przechowywać równie długo i podobnie dawkować zimą i na wiosnę. przeciwkrwotoczne. krwawienia z nosa. Zewnętrznie zaleca się stosować pokrzywę przy łojotoku skóry głowy i łupieżu. Sok świeżej pokrzywy. grzybicy skóry. stanów przedcukrzycowych. Młode pokrzywy można przyrządzać podobnie jak szpinak. jamy ustnej. jeśli jednocześnie ziołami poprawia się pracę nerek. wyrzutów skórnych. wprowadzony do otworu nosa. przekręcić w maszynce do mięsa. Dzieciom podawać dwa razy dziennie l łyżeczkę przez całą zimę. moczenia mimowolnego u dzieci. w infekcji jamy ustnej. kamicy wątroby.można zrobić ponowne „biczowanie”. infekcjach gardła. nieżytu śluzowo-błoniastego jelit. a cienko pokrojone . który powoduje także lekkie przekrwienie skóry głowy. dolegliwości związanych z okresem klimakterium. błon śluzowych. z gośćcowym zapaleniem stawów. krwawiączka). Pokrzywę należy opłukać przegotowaną wodą. Dodaje się je także do zup. Rozpuścić miód w garnku na gazie nieznacznie podgrzewając. wzdęcia. ischiasem (rwą kulszową) z bólami korzonków nerwowych. narośli i nowotworów. pęcherza. Naciągać do 20 min. Popijać w ciągu dnia w 2-3 porcjach (przy reumatyzmie. ran oparzeniowych i zapalenia skóry. ust. Sok ze świeżej pokrzywy. Sok z miodem. Rozcieńczony sok świeżej pokrzywy jest stosowany do płukania ust przy aftach. Diabetosanu i Vagosanu. Miód z sokiem świeżej pokrzywy konserwuje się dwa do trzech lat. żółtaczki.do sałatek jarzynowych. krwinkomocz. wlać do słoików twistowych. leczy łojotok i łupież. Na użytek wewnętrzny Napar z liści i korzeni. wrzodów żołądka. wycisnąć sok. przy biegunkach i dla oczyszczenia organizmu). błony śluzowej. krwawienia maciczne. krzywicy. Ma to działanie hemostatyczne i zwęża naczynia. ogólnego osłabienia. przeciwgośćcowe i rewulsyjne. wymioty krwawe. biegunki. nerek. Jako ziele najczęściej i z największą korzyścią używane są liście pokrzywy. Gdy tylko znikają zaczerwienienia . 247 . artretyzmem. Do tego celu można używać korzenia. Gotować do 3 min. SPOSÓB UŻYCIA Nalewka ze świeżej pokrzywy użyta pół na pół z zielem nasturcji jest skutecznym środkiem odżywczym dla cebulek włosowych. Popijać 3 razy dziennie po 35 g. nadżerkach (aftach). Świeżej pokrzywy używa się do chłostania części ciała zaatakowanych reumatyzmem. Jedną część soku z pokrzywy plus cztery części miodu wymieszać.wanemiczne. Pokrzywa stosowana do wewnątrz jest środkiem wspomagającym w leczeniu różnego rodzaju krwawień (krwioplucie. Poprawia ogólną przemianę materii. pobudza wytwarzanie enzymów trzustkowych i zwiększa produkcję czerwonych krwinek i hemoglobiny. wstrzymuje krwawienie. Gdy ustanie ból powstały w wyniku poparzenia ustępują po natarciu skóry oliwą. Działanie jej jest skuteczniejsze. guzów. Czopek z waty zwilżony sokiem z pokrzywy. których wartość odżywcza w ten sposób bardzo wzrasta. które wchodzą w skład Reumosanu. anemii. hemofilia.

majerankiem i vegetą. pieprzem. 15 g nasion pokrzywy. Zrobić 6 ciastek i upiec. anemię. kwasy organiczne. W świeżych owocach 248 . Ta roślina z rodziny różowatych (Rosaceae) od niepamiętnych czasów towarzyszy człowiekowi. flawonoidy. u których zwiększa nośność jaj. Ten surowiec zielarski należy suszyć w warunkach naturalnych. Można też stosować przepis francuski: korzeń łopianu . gotuje się 20 min.50 g i l litr wódki. Gotować 10 min. Popijać w ciągu 48 godzin między posiłkami lub stosować zewnętrznie. rozmaryn . Gotując doprowadzić do konsystencji syropu. Macerować wszystko dwa tygodnie. a suszone zimą. Pokrzywa jest cennym pokarmem dla kur. Lubi lasy przejrzyste. co daje doskonałą w smaku potrawę. krzywy dodaje się do karmy latem.50 g. zarówno z roślin dzikich rosnących. którym można nacierać skórę włosów raz w tygodniu. Po 2 tygodniach zlać i zmieszać z poprzednio zlanym spirytusem. ale do lecznictwa wprowadziła to ziele Hildegarda w pierwszej połowie XII stulecia. Dawać dziecku jedno dziennie. unika tylko ziemi wyraźnie kwaśnej. Po 14 dniach odlać płyn i macerat zalać ponownie wódką. a nie odlać. którą należy wyparować. Przyprawić do smaku jajkiem. Owoce. Wywar. w cieniu. Znane są różne odmiany uprawne. zielone liście. Pokrzywa o smaku szpinaku. wykorzystywane są do celów spożywczych. W ten sposób można wyleczyć wiele ciężkich chorób. 25 g na pół litra wody. ma skromne wymagania siedliskowe. a najwyżej jest ceniona poziomka bezrozłogowa. niekiedy mogą wywołać uczulenie. Na użytek zewnętrzny Wyciąg spirytusowy do pielęgnacji włosów przy łupieżu. Dobry środek do nacierania włosów. Świeże liście. Jest to przepis zalecany przy mimowolnym moczeniu dzieci. 25 g drobno pociętej pokrzywy na pół litra wody. kminkiem. 60 g mąki żytniej plus woda. 6 garbników pirokatechinowych. plus drobina miodu. W liściach poziomki stwierdzono ok. długo owocująca. artretyzm.Wywar z pociętych łodyg i korzeni. Macerat. można je zrywać z ogonkami. Stosować kurację przez dwa tygodnie. po czym można lek stosować do nacierania skóry głowy przeciw wypadaniu włosów. korzeń pokrzywy . np. Do celów leczniczych zbiera się z roślin dzikich rosnących przez cały okres wegetacji zdrowe. Syrop. ślady olejku eterycznego i sole mineralne. Ciastka. 125 g soku wyciśniętego z miazgi pokrzywowej. jak i uprawnych. Wypijać przy chorobach przewodu pokarmowego. Przekręcić przez maszynkę do mięsa w równych ilościach pokrzywę z nasturcją (kwiaty i liście) i zalać spirytusem. POZIOMKA POSPOLITA Fragaria vesca L. Wypijać porcjami między posiłkami przez dwa dni przy reumatyzmie. 125 g cukru. Młoda pokrzywa plus liście rzodkiewek i szczypior z cebuli w równych częściach przyrządzić jak szpinak w małej ilości wody. w miejscu przewiewnym. Występuje niemal w całej Europie. Z posiekanych liści zmieszanych ze spirytusem w proporcji 1:3 otrzymuje się macerat. w Azji sięga po Bajkał. Przez l miesiąc podaje się codziennie 2-3 łyżki jako jarzynę.50 g.

antocyjany i sole mineralne. 40 g ziela nawłoci i kłącza pięciornika kurzego ziela. blednicy i niedokrwistości. 3. Jedną łyżeczkę lub trzy liście poziomki zalać szklanką wrzątku. zmieszać z trzykrotnie większą ilością miodu i zażywać trzy razy dziennie po łyżeczce. związki cukrowe. Napar taki zawiera węglowodany. kłącze kosaćca i liść orzecha włoskiego w równych ilościach sproszkować. wyniszczeniu pochorobowym. przepracowaniu. Napar ten ma właściwości orzeźwiające. prowit. moczopędnie. dorośli .. Zmieszać 20 g liści poziomki. przeciwbiegunkowe i bakteriobójczo. Półtorej łyżki ziół zalać dwiema szklankami ciepłej wody i gotować powoli 6 min. rozwalniające. kaszel. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. 60 g owoców róży. melisy. pod przykry- 249 . Recepty z zastosowaniem liścia poziomki 1. niedokrwistość. B6 i C. opryszczka jamy ustnej. Liść poziomki. czyszczą krew i regulują przemianę materii. WSKAZANIA LECZNICZE Dolegliwości nerek. Liść poziomki. Taka herbatka z powodzeniem zastępuje herbatkę chińską. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Poziomka (liście) działa ściągające. bolesne miesiączkowanie. ziele krwawnika w równych ilościach zmieszać i stosować 4 łyżki ziół na 3/4 litra wrzątku. trawiennie. białko. Naciągać 10 min. rozpuszcza kamień nazębny i złogi miażdżycowe w naczyniach krwionośnych. stany zapalne. kwasy organiczne. i zażywać łyżeczkami przy zapaleniu wyrostka robaczkowego. C. zaparcia. B2.przy wyczerpaniu nerwowym. Gotować 3 min. nawet ziołowych. tłuszcze.występują karotenoidy.przy skrofulozie. Liście poziomki mogą wchodzić w skład herbatek domowych z dodatkiem liści melisy i ziela macierzanki. liść czarnej porzeczki. popijać porcjami w ciągu dnia. 2. wapń. Owoce poziomki mają działanie odżywcze i witaminizujące. A oraz witaminy B1. wit. niestrawność. B3=PP. dzieci . przeczyszczające. 40 g ziela skrzypu oraz 100 g ziela dziurawca. Nie stosować żadnych środków przeczyszczających. nieżyt dróg oddechowych. Sok i owoce mają właściwości odtruwające.

przeciwszkorbutowo i ogólnie wzmacniająco. śliwa. wrześniu i pozostają na gałązkach do zimy. która charakteryzuje się m. działają ściągające. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Owoce. na brzegach lasów. w pobliżu domostw. RÓŻA DZIKA Rosa canina L. które zawierają oprócz wymienionych składników. zawartością garbników. róży Róża jest dostawcą wielu witamin. białawych powstaje przez umięśnienie dna kwiatowego. Zawiera wiele katalizatorów i biostymulatorów potrzebnych do utrzymania zdrowia. różowe lub niemal białe kwiaty. 250 . Owoc pozorny. należy do licznej. Zebrane owoce należy wysuszyć i w takim stanie mogą być przechowywane dwa lata. Pić porcjami w ciągu dnia w nieżycie nerek i pęcherza moczowego oraz kamicy moczowej. glukozę. i przecedzić. Surowcem leczniczym róży są owoce. wanilię. zwłaszcza w dużej ilości wit. Ma duże. Kwitnie od maja do końca lipca. flawonoidów.ciem. także taniny.in. pospolita w zaroślach. malina. przeciwanemicznie. kwiaty i liście. oczyszczające. hemostatycznie (tamując krwawienie). podgatunki liści. wewnątrz którego znajduje się wiele owoców właściwych w postaci małych. obejmującej 120 rodzajów i blisko 4000 gatunków . saponin. jarzębina. Liczne różnią się między sobą. owoce dojrzewają w sierpniu. żywice. pięciornik kurze ziele. Odstawić na 10 min. Róża dzika osiąga wysokość do 2 m. moczopędnie. glikozydów fenolowych. promieniste. rośnie w całym kraju. Podobnie jak głóg. C.rodziny różowatych. jako płyn do przemywania oczu i płukania gardła oraz jamy ustnej. głównie ząbkowaniem orzeszków. trójterpenów. a pomocniczo w gośćcu i przy dolegliwościach skórnych. truskawka. na miedzach i nieużytkach.

20-25 owoców na pół litra wody. przecedzić przez płótno. Stosować w zapaleniu żołądka i jelit. C. Popijać w ciągu dnia.0 owoc dzikiej róży drelowany oraz po 20. 100 g na litr wody. Pić 3 razy dziennie po szklance. liści brzozy i korzenia arcydzięgla. na brzuchu. krwawienie. upławy białe. kwiatów wrotyczu. 4. liści podbiału i ziela rdestu ptasiego. Napar przy wirusowym zapaleniu wątroby. osłabienie ogólne. liści bobrka trójlistnego. na bok lewy i prawy. Zalecany przy awitaminozie i jako środek ściągający przy biegunkach. Odwar ziół w chorobie wrzodowej. glisty. pęcherzyka żółciowego. liści mięty pieprzowej i ziela bylicy pospolitej oraz po 25 g ziela ostrożenia warzywnego. sieka drobno lub miele. pozostawić na godzinę. kilogram cukru. 5. W ciągu dnia przyjąć trzy razy po jednej tabletce wit.WSKAZANIA LECZNICZE Awitaminoza. układając się na wznak. biegunka. kwiat stokrotki i ziele przywrotnika. nieżyt pęcherza i dróg moczowych. pęcherza. pić trzy razy dziennie po szklance przy pęcherzycy. co daje ponad 100 g wit. położyć się i co 3-5 min. gotować 1-2 min. schorzeniach nerek. przykryć i pozostawić na pół godziny. korzenia omanu. Napar. Pić rano i w południe po pół szklanki naparu. 150. Bardzo dobrym wyciągiem naturalnym z owoców dzikiej róży jest wino. przecedzić. Po ustaniu fermentacji (wówczas. Syrop zawierający zagęszczony wodny wyciąg z owoców róży z dodatkiem cukru może być stosowany w zapaleniu pęcherzyka żółciowego i wątroby.0 korzenia arcydzięgla. przy owrzodzeniach jamy ustnej i zapaleniu gardła. zmieniać pozycję. Odwarze skórki owocu. Zmieszać.. A + E. cztery litry wody. Gotować 2 min. 5-10 owoców zalać szklanką wrzątku. nieżyt dróg trawiennych.0 owocu dzikiej róży oraz po 20. Zmieszać 50 g rozdrobnionych owoców dzikiej róży oraz po 25 g owoców kopru włoskiego. Owoc dreluje się. stany pobudzenia nerwowego. ziela krwawnika... Przygotować odwar. zaparcia. we wrzodzie żołądka. kamica moczowa. zasypuje cukrem i zalewa przegotowaną wodą w proporcjach: kilogram owocu. a także po zabiegu chirurgicznym. Pić trzy razy dziennie po pół szklanki między posiłkami po przebytym wirusowym zapaleniu wątroby w początkowym okresie (3-4 miesiące) zdrowienia. SPOSOBY UŻYCIA Syrop z owoców. Zmieszać po 50 g owoców róży. Zalać 2 łyżki ziół w termosie dwiema szklankami wrzącej wody. 3. co ułatwia bliznowacenie. Można przygotować napar na mleku zamiast na wodzie. zagotować i wypić w ciągu dnia przy zapaleniu przydatków. 2. dwie łyżki ziół zalać połową litra wody na 5 godzin. 200.0 kwiat tawuły. gdy owoc przestaje krążyć w górę i dół i wszystek opadnie 251 . Recepty z zastosowaniem owocu dzikiej róży 1. gdy dzienne zapotrzebowanie na tę witaminę wynosi 50 mg. Napar na biegunkę. Wieczorem dwie godziny po kolacji wypić resztę naparu. ziela tysiącznika i ziela rdestu ptasiego. Dwie łyżki ziół zalać w termosie dwu i pół szklanki wody wrzącej. B1 oraz po jednej kapsułce wit. W przypadku wrzodu dwunastnicy pije się napar bez wykonywania zmian podczas leczenia. bezsenność.

rany. Owoc dzikiej róży wchodzi w skład mieszanki ziołowej Cardiosan stosowanej w chorobach serca.wytrawne wino. Pić 3-4 szklanki naparu dziennie. Neocardina zawiera nadto wyciąg z kwiatów głogu. kamica nerkowa. wysypek i oparzeń. C z pokarmów. Właściwości lecznicze kwiatów i liści dzikiej róży Kwiaty działają rozwalniająco. zwłaszcza słonecznego. Odwar ma przyjemny zapach waniliowy i można go pijać jako zwykłą herbatkę domową do posiłków. Napar ten jest smaczny i przyjemny w smaku. w każdym razie należy je trzymać z dala od światła. oparzenia. biegunkach. np. jak również w przypadkach powiązanych z utrudnionym wchłanianiem wit.wzmacniająco i zabliźniające (do ran zewnętrznie). w niektórych nieżytach żołądka i jelit. w stanach zapalnych drobnych naczyń krwionośnych skóry i wybroczynach. odwiać włoski. wrzodzie żołądka i dwunastnicy i in. 252 . oparzeń. Przyjmuje się przy tym 5 tabletek wit. a wyciąg płynny jest składnikiem kropli nasercowych Neocardina oraz płynu Cholesol podawanego w schorzeniach wątroby i pęcherzyka żółciowego. jak puchlina wodna. 7. Dorośli przyjmują 2-3 razy dziennie po 20-30 kropli po jedzeniu w kieliszku wody. 8. C hamuje powstawanie w przewodzie pokarmowym szkodliwych nitrozoamin. na dno) wino zlewa się do sklarowania. jak i butelki. Może być też wykorzystany do obmywania ran i wrzodów. w stanach pożółtaczkowych. które są związkami rakotwórczymi. Pozostałą po całej operacji pulpę dosładzamy i jadamy po 2-3 łyżki dziennie przy niedomodze wątroby. ogólna słabość ustroju. Wit. wyczerpaniu. odleżyn. rekonwalescentów oraz kobiet w ciąży i karmiących. czyszczące i wzmacniająco. Wit. zaparciu. Olej różany otrzymywany z nasion stosuje się zewnętrznie do leczenia egzem. C wpływa hamująco na starzenie się ustroju. ziela jemioły i korzenia kozłka. naciągać 10 min. ran. ziela konwalii. Dłuższe stosowanie należy uzgodnić z lekarzem. kaszel i przewlekłe nieżyty dróg trawiennych. krwiomocz. a pestki po utłuczeniu bądź zmieleniu stosować do odwaru (łyżkę na szklankę wody) przeciw takim chorobom. do których zostało zlane. owoc ponownie zasypuje cukrem i zalewa wodą w tych samych proporcjach następne . Kosmate pestki pozostałe po drelowaniu należy ususzyć. Zarówno balon z winem. zwłaszcza u osób starszych. pochorobowym. Wyciąg z owoców zaleca się w leczeniu ran.6. osób starszych. uszkodzeń sutków karmiących matek. Kwiaty lub liście pocięte. nerek i przewodu pokarmowego oraz w zakażeniach bakteryjnych przebiegających z wysoką gorączką. łyżeczka na szklankę wrzątku. dobrze jest owinąć czarnym papierem. Zastosowanie kwiatów i liści: brak sił. blizn pooperacyjnych. C po 0. wrzodu żołądka i dwunastnicy oraz jelita grubego. wrzody zwiotczałe. dobrze działa na wzmocnienie ogólnej odporności organizmu. dróg żółciowych. Odwar z owoców dzikiej róży może być stosowany trzy razy dziennie po jedzeniu jako środek witaminowy i regulujący przemianę materii. C zawarta w owocach wpływa dobroczynnie przy leczeniu nowotworów. kamica moczowa. powstającymi w przewodzie pokarmowym w wyniku spożywania warzyw uprawianych z nadmiarem nawozów sztucznych azotowych. zwłaszcza u dzieci. liście . w niektórych chorobach wątroby.2 g Wit. Po drugiej fermentacji obydwa gatunki wina zlewa się razem i po całkowitym sklarowaniu rozlewa do butelek. Napar. zmiany miażdżycowe i zaburzenia trawienne.

e. związek goryczkowy. l m. król Pontu. Jest rośliną trwałą i dobrze rośnie gromadnie na dobrej ziemi. Działo się to w roku 120 p.. flawonoidy np. z nierówno i nieparzyste pierzastymi liśćmi. przeciwbiegunkowe. Cała roślina jest szczeciniasto omszona. Główne znane związki: olejek eteryczny. którzy odkryli. krzemionka i pierwiastki śladowe). Dzieje fitoterapii notują.n. prezes światowej federacji zielarzy. przeciwcukrzycowo. W fachowej literaturze francuskiej opisuje go dr J. garbniki pirokatechinowe do 5 proc. cytrynowy). cholina.in. Aleksander Ożarowski. na prostej łodydze pięciopłatkowe niewielkie żółte kwiatki rozwijają się od dołu ku górze jak u malwy i dziewanny. zapobiega nadmiernemu złuszczaniu. Stąd nazwa „eupatoria”. Przyjemny. że Mitrydates Eupator. wzmacnia i reguluje pracę wątroby. sole mineralne (m. pierwszy zastosował rzepik do leczenia swojej chorej wątroby i za jej skuteczność obdarzył roślinę królewską łaską. Rzepik pospolity należy do rodziny różowatych (Rosaceae). WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Rzepik ma właściwości ściągające i odkażające.RZEPIK POSPOLITY Agrimonia eupatoria L. 253 . że można nią leczyć nowotwory. C). pęcherzyka żółciowego. kwasy organiczne (m. nad Morzem Czarnym.in. zapierające.in. wzmacnia włośniczki. fitosterol. reguluje przemianę materii. żywiczny zapach tej rośliny zwrócił uwagę fitoterapeutów. PP = B3 i wit. aromatyczno-terpenowy zapach zarówno z korzeni. co zresztą czynię w mojej codziennej praktyce lekarskiej. rozsiewając delikatny. Valnet. żołądka jelit. gumy i inne. a w piśmiennictwie polskim doc. witaminy (m. w miejscach nasłonecznionych. przeciwzapalnie. Surowcem leczniczym jest część nadziemna: liście i kwiaty (najbardziej skuteczne są świeżo zerwane). działa moczopędnie. hamuje nadmierny rozwój flory bakteryjnej w jelitach . przeciwkrwawieniowo. pączki kwiatowe lepkie. kwercetyna. Ma nieliczne naprzemianległe łodyżki. jak też z liści i gruczołów występujących na łodydze. taniny. Dorasta do wys.

Kompresy ciepłe na wywichnięcie i kontuzje. Nalewka spirytusowa. kontuzje. kamicy nerkowej. reumatyzm. Wskazana dla nadmiernie palących.Na użytek zewnętrzny Wzmacnia błonę śluzowe jamy ustnej i gardła przy awitaminozach. płukanki. trądzik. wstrzymaniu moczu. puchlina wodna. Do płukania i kompresów z dodatkiem l łyżeczki miodu. ma właściwości ściągające. Odwar. Na użytek zewnętrzny Stosować okłady. zwiotczałe rany. zapalenie jamy ustnej. Na irygacje przy białych upławach. Napar przy wypadaniu włosów. źle gojące się. przemywania. przeziębienia. Gotować 10 minut. zapalenie nerwu. Stosować 2 razy dziennie po 20 kropli przy gośćcu. Kataplazmy z liści na migrenę. zapalenie języka. hemoroidy. wypryski skórne. goi rany. ukłucia pszczoły. Herbatka. 3 łyżki strączyn fasoli na litr wody. Ziele rzepiku. biegunce. Popijać na wymioty krwawe. anginę. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. kataplazmy. gotować 15 minut. owoc dzikiej róży i kwiat lipy w równych ilościach. robaki obłe. l część rzepiku na 5 części spirytusu. ziele dziurawca. przeciwzapalne. ziele dziurawca. Ziele rzepiku. astmie. zasypać 254 . kamica nerkowa. jak również ziele sproszkowane. 30-50 g na l litr wody wrzącej. ziele krwawnika w równych ilościach zmieszać. Na zapalenie migdałków. ziele krwawnika. otyłość. astma. zwichnięcia. chroniczne schorzenia skóry. 2-3 łyżki na l litr wody. egzemy. artretyzm. Na użytek zewnętrzny Zapalenie jamy ustnej. 3 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. cukromoczu. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Biegunka krwawa. zapalenie spojówek. rozpędza i powoduje rozejście się wrzodu. przeciwbakteryjne. rany na nodze. krwioplucie. kolka nerkowa. upławy białe. rany zakażone. półpasiec. Na okłady można stosować świeże pogniecione ziele. afty. schorzenia wątroby. cukrzyca. krwioplucie. łuszczycę. owrzodzenia żylakowate. białkomocz. rany infekcyjne. Popijać 3 razy dziennie po 1/2 szklanki między posiłkami przy białych upławach. pleśniawki. Do płukania głowy stosować 3 łyżki mieszanki na l litr wody. Naciągać 10 minut. Na zapalenie gardła. zatrucia pokarmowe u dzieci. profilaktycznie angina. zwiotczałe rany.

insulinopodobnie. antybiotycznie. ściślej . Skrzyp polny. Wzmacnia siły obronne organizmu. Rzepik wchodzi w skład Cholegranu i Gastrogranu. a 3. a w tym sekretyny. gdy nie są przestrzegane prawidłowe zestawy produktów spożywczych.zbierane od końca maja do września . przeciwnowotworowo. SKRZYP POLNY Equisetum arvense L. oczy. antybiotycznie podobnie jak penicylina. będące cennym surowcem leczniczym.tzw.jest znanym od stuleci środkiem leczniczym. wzmacnia włosowate naczynia krwionośne (kapilary). Nowoczesna fitoterapia. który po wysianiu zarodników zasycha i ginie. 2. podobne do małych. Tabela ta przedstawia się następująco: 1. Leczy wrzody nowotworowe. odmładza. wzmacnia cebulki włosowe. Hamuje wzrost nowotworów poprzez zdolność wiązania związków toksycznych powstałych w wyniku wadliwej przemiany materii. działa przeciwkrwotocznie. potwierdza lecznicze właściwości skrzypu i jego wysoką skuteczność. owe rośliny płonne . 255 . rośliny płonne. Uzyskany odwar wypić w ciągu dnia w 3 porcjach przed jedzeniem. zwiększa ilość hemoglobiny. wpływa na wzrost poprzez działanie hormonów roślinnych. Obdarzona wszechstronnymi właściwościami leczniczymi. Skrzyp polny. leczy choroby popromienne. a wyrastają. czerwony lub żółtobrunatny pęd zarodnikowy. Francuska klasyfikacja ziół najwyższej mocy leczniczej stawia skrzyp na pierwszym miejscu pośród dwudziestu roślin obdarzonych nadzwyczajnymi właściwościami. Wczesną wiosną skrzyp wypuszcza soczysty. Pokrzywa. niekiedy całymi łanami. Rodzina skrzypowatych liczy 24 gatunki. Zastosowanie w medycynie znajduje tylko skrzyp polny. wiotkich choinek. Działa bakteriobójczo. w następstwie badań i analiz. Nagietek.choinki. działa m. odstawić do naciągnięcia. powszechny w strefie umiarkowanej chwast rosnący na podłożu kwaśnym (nie występuje na glebach z dodatkiem wapna) .łyżką takiej mieszanki.in.

10. krwotok. Świetlik. Jaskółcze ziele. Mniszek lekarski. tężyczka. krwioplucie. utrata soli mineralnych (np. Rzepik. gojące. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Skrzyp ma właściwości moczopędne (co ma znaczenie przy stanach zapalnych dróg moczowych. 5. oczyszcza organizm z toksyn. przy chorobach serca. 8. paznokci kości). odmładza. Tatarak. Huba brzozowa. (ogólna słabość). Skrzyp poprawia aktywność hormo256 . WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Skąpomocz. wątroby i kamicy nerkowej). 20. białkomocz. krwawienia z nosa. także produkt regulujący przepuszczalność ścian naczyń krwionośnych. infekcje nerkowe. zapalenie pęcherza moczowego. 13. Jałowiec. choroby zwyrodnieniowe stawów (artroza). skóry. ściągające i hemostatyczne. puchlina wodna. dna. utrudniający zarazem odkładanie się w nich tłuszczów. Huba modrzewiowa. 12. 9. złamania. Czerwona koniczyna. działa antybiotycznie. padaczka (dawać drobno pokrojone suszone ziele skrzypu). Ruta. dolegliwości płucne i w początkowych stadiach gruźlicy. sprzyja normalnej miesiączce). stany nowotworowe. Czarna jagoda. remineralizujące i antydegenerujące (korzystnie działa na stan naczyń krwionośnych narządów wewnętrznych. Bukwica. leczy wzrok. hamuje wszelkie krwawienie. w tym białaczkę.4. biegunka bakteryjna. wypadanie włosów (łysienie). krwotok maciczny. Działa odkażająco i wykrztuśnie. Łopian. działa bakteriobójczo. wymioty krwawe. pobudza powstawanie czerwonych krwinek i hemoglobiny. Kora dębowa. 15. Arcydzięgiel. miażdżyca (stwardnienie tętnic). hemopoetyczne (krwiotwórcze. Pobudza krążenie krwi. odwapnienie). wzmacnia cebulki włosowe. 16. Pietrasznik plamisty. 19. Leczy anemię złośliwą. 17. Tymianek. Świeże ziele jest bardziej aktywne i pobudza przemianę materii. włosów. Działa przeciwnowotworowo. nadciśnienie tętnicze. 7. nerwowość. astenia. 6. nadto jako środek poprawiający elastyczność i odporność naskórka tkanki łącznej i błon śluzowych. krwiomocz. 18. choroby układu krwiotwórczego. uszkodzenia i rany kostne. 14. jest lekiem na cukrzycę i biegunki bakteryjne. krzywica. niewydolność miesiączkowania. 11. odwykowo u palaczy tytoniu.

W homeopatii stosuje się olejek ze świeżego skrzypu zebranego późnym latem. dla dorosłych 260 g dziennie. Skrzyp błotny jest zakazany do stosowania. Stąpać nogami. 5-20 g homeostatycznie dziennie.4 krzemu. Roślina wysuszona (chronić przed światłem) daje 14 proc. Przy dłuższym stosowaniu skrzypu. linooleinowy. oleinowy. nowotwór owrzodzony. Reumogran. Stosować 2-5 g dziennie przy chorych nerkach. owrzodzenia nóg. Proszek. Wyciąg płynny. owrzodzenia nóg. Dla dzieci stosować 1-2 łyżeczki dziennie. Reumosan. po miesiącu. z rośliny suchej. przerostu prostaty lub wzmocnić układ naczyń krwionośnych 257 . Świeży olejek ze skrzypu polnego zawiera kwas linowy. Pomaga w konsolidacji złamań kostnych. w mniejszym stopniu z moczem. w którym spełnia rolę jednego z ochronnych koloidów przeciwdziałających krystalizacji składników mineralnych w przewodach moczowych. Stosować 1-2 g w płatkach aptecznych 2 razy dziennie przed posiłkiem lub po posiłku. Urosan. Stosować 20-50 kropli 2 razy dziennie. artretycznych. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Świeży sok. gotować 30 min. miażdżycy. Betagran oraz mieszanek ziołowych Cardiosan. Ze świeżej rośliny: 50-100 g na litr wody. w tym 6. Na użytek zewnętrzny Rany. Rozpuszczona w wodzie krzemionka jest łatwo wchłaniana przez przewód pokarmowy i wydalana głównie z kałem. popiołu. Wywar. Na użytek zewnętrzny Stosować wywar do kompresów lub obmywania ran. Pulmosan. afty (płukanie jamy ustnej przy stanach zapalnych). 10-20 g na litr wody. nowotworu owrzodzonego. przemywanie ciężko gojących się ran i przy odmrozinach. B1 po 3 mg dziennie aż do ustąpienia objawów zapalenia wielonerwowego i zmniejszenia tętna serca. np. Młode pączki można zjadać jako sałatę. Uwaga. C/kg. Tinktura. Wyciągi ze skrzypu wchodzą w skład pasty Fitolizyna i płynów Betasol i Cholesol. Podobny efekt można uzyskać wchodząc rano na l minutę do wanny z niewielką ilością (do poziomu 10 cm) zimnej wody. Świeże ziele zawiera 200 do 260 mg wit. aby utrzymać tętno serca w ciągu dnia w normalnym stanie. Chcąc uzyskać odwapnienie w przypadku złogów reumatycznych. należy jednocześnie przyjmować tabletki wit. na wolnym ogniu. co klasyfikuje skrzyp do ziół bogatych w ten pierwiastek. stearynowy. który jest czynnikiem remineralizującym. żylaków. Ziele skrzypu wchodzi w skład granulatów Urogran. gdyż sprzyja przyswajaniu fosforu. a po wyjściu z wody położyć się na 10-minutowy odpoczynek.nalną u ludzi starszych i jest skutecznym specyfikiem na skórę dla osób w podeszłym wieku o obniżonej ilości krzemu. Stosować dziennie 2-3 łyżeczki.

Skamieniałą rośliną dominującą w glince jest właśnie skrzyp. podobnie jak liście z białej kapusty. Arab ii gdzie leczono zwichnięcia i złamania kości okładami ze skrzypu i glinki. o czym mówiłam niejednokrotnie w moich wystąpieniach publicznych. W Polsce jest również dużo podobnej glinki. kwiat bławatka popijać w postaci naparu przy białkomoczu. szczególnie w przypadku odstępstw od prawidłowych zestawów produktów spożywczych. ziele rdestu ostrogorzkiego.. astmy i innych nieżytów dróg oddechowych. Sproszkowany skrzyp trzeszczy w zębach i skrzypi. Znajdujemy je obecnie w postaci grubych skamieniałych warstw. liść mącznicy. C (od 15 do 280 mg) i prowit. Glinkę często stosował przy leczeniu wielu chorób. Przy podejrzeniu o nowotwór zaleca się stosowanie naparu ze świeżej lub suszonej pokrzywy i nagietka oraz ciepłych okładów z ziela skrzypu polnego w okolicy żołądka. Gdy nie chcemy tracić wit. które już po kilku dniach przykładania likwidują maty guzek na piersiach kobiet lub obrzęk po zwichnięciu stawu. absorbuje toksyny. Powstało wtedy Morze Czarne. ziele brzozy 30 części. Przy artretyzmie i reumatyzmie zaleca się następującą receptę: ziele skrzypu 20 części. a grube warstwy zdrewniałych roślin o olbrzymich rozmiarach znalazły się na jego dnie. usuwa złogi. Popijać po 1/2 szklanki 3 razy dziennie między posiłkami na poprawę przemiany materii i na wydalanie złogów z moczem. odnosząc sukcesy. oczyszcza krew. korzeń łopianu. Odwarem spłukać głowę po dokładnym umyciu. ks. 258 . pączki brzozy. ziele tasznika. ziele pokrzywy 10 części. Inne zalecane postacie leku 2 łyżki skrzypu na 2 szklanki wody gotować 10 minut. Ziele skrzypu. A (1. ma zdolności kumulowania energii promieniowania słonecznego. gotować jeszcze kilka minut i odstawić do naciągnięcia. Ta bujna roślinność utrzymywała się co najmniej kilka milionów lat. Skrzyp absorbuje toksyny. zasypać łyżką korzenia ślazu. działa absorbujące (wydziela szkodliwe składniki z organizmu przez ich wiązanie i wydalanie).7 do 7 mg). korzeń mydlnicy. Odwar popijać porcjami w ciągu dnia. a po polsku glinką. Było to znane w Egipcie.należy gotować skrzyp w wodzie deszczowej lub w wodzie miękkiej co najmniej pół godziny pod przykryciem. Ziele skrzypu. zwanych po bułgarsku chumą. Gotować 2 garście tej mieszanki w litrze wody pół godziny pod przykryciem. Na łupież. Pod koniec ery paleozoicznej i na początku ery mezozoicznej skład gleby i atmosfery sprzyjał rozwojowi wyższych paprotników. Palaczom pragnącym pozbyć się męczącego kaszlu polecamy receptę: 2 łyżki ziela skrzypu gotować pół godziny pod przykryciem w 1/2 litra wody. widłaków. W tym czasie występowały silne ruchy tektoniczne zmieniające ukształtowanie powierzchni ziemi. lepiej jest sproszkować skrzyp i zażywać go np. Zaniedbywanie wyleczenia kaszlu prowadzi do rozedmy płuc. ziele krwawnika 10 części. kłącze pięciornika zmieszać w równych ilościach i jako odwar popijać przy krwotokach i krwawiączce aż do całkowitego ustąpienia objawów. skrzypów i roślin nasiennych. liść brzozy. Kneipp działający w Niemczech 120 lat temu. przecedzić do termosu. Skrzyp działa odtruwające. Podobną substancją leczy się we Francji około 170 chorób. które osiągały kolosalne rozmiary. Kuracja trwa 2 tygodnie. liść pokrzywy w równych ilościach. w starożytnej Grecji i Rzymie. z miodem.i płuc . gdy go się żuje. W pozostałych potrzebach wystarczy skrzyp parzyć. Ziele skrzypu.

Odwar z l łyżki ziół na l szklankę wody popijać 3 razy dziennie. jej łodyga jest szorstko owłosiona.owoc jałowca 10 części. Kneippa: ziele skrzypu 20 części. soli mineralnych. Wielostronność leczniczego działania skrzypu polnego wynika z jego różnorodnych składników. należy stosować kompresy z aloesowej wody i okładów z papki ze świeżego skrzypu polnego i babki szerokolistnej. Ślaz kwitnie od lipca do września. mniszka lekarskiego. ziele krwawnika 10 części. 2 łyżki mieszanki ziół zalać 1/2 litrem wrzącej wody. Odstawić do naciągania i popijać 3 razy dziennie porcjami. ziele jemioły 20 części. ślaz polny. Przy silnych dolegliwościach stosuje się na podbrzusze kompresy z ziół szwedzkich lub okłady z letnią papką ziołową skrzypu polnego. Ta dwuletnia. bolesnymi krwawieniami można stosować receptę ks. guziczkowe ziele. wilżyna ciernista 10 części. 259 . Przy wszelkich schorzeniach nerek należy stosować wywar z czystych obierzyn ziemniaczanych. nawłoć pospolita 10 części. liście brzozy 20 części. w szczególności w postaci krzemionki. przykryć i macerować przez noc.75 l wody pod przykryciem 15-20 minut i popijać w ciągu dnia. Przy chorobach wątroby. ślaz zajęczy. malwa dzika. ziele krwawnika 10 części. Rano zagrzać i popijać na ciepło porcjami. ŚLAZ LEŚNY Malva silvestris L.występuje pod licznymi nazwami lokalnymi i jest znana jako ślaz dziki. odrobinę soku cytrynowego oraz olej z oliwek. oka. Oto recepta: 2 łyżki utartej huby brzozowej i 2 łyżki ziela skrzypu polnego gotować w 0. Stosować również do sałatek po kilka liści nasturcji. Krwawienia ustają po 12 dniach. napar ze skrzypu polnego. Osiąga ponad metr wysokości. Przyspiesza to proces leczenia. Przy schorzeniach macicy lub jajników z obfitymi. pokrzywy. Skrzyp ma zastosowanie jako zioło antyrakowe. Przy kamicy fosforanowej i węglanowej stosuje się receptę: ziele skrzypu 30 części. ale trzymająca się ziemi lepszej i nie kwaśnej . marskości wątroby zaleca się stosowanie ciepłych okładów z ziela skrzypu polnego i ziół szwedzkich 2 razy dziennie. w kątach liści zebrane są po kilka różowe bądź purpurowe kwiaty pozbawione zapachu. Gotować 15 minut. 2 łyżki ziół na l szklankę wody i przy krwawieniach popijać 2 łyżki co 15 minut. Przy paraliżu polowy twarzy. powszechna na przydrożach i w rumowiskach. ziele rdestu ptasiego 25 części. po 2 godziny i na noc na okolicę wątroby. ziele bratka polnego 30 części. ziele dziurawca 25 części. 2 łyżki ziół zalać 1/2 litra wody i gotować 15 minut. ślaz gęsi. korzeń lukrecji 10 części. pospolita na całym niżu i w niższych partiach górskich roślina. Gotować 10 min. kędzierzawiec. Przy chorobach nerek i pęcherza moczowego stosuje się napar według recepty: ziele skrzypu 20 części. gdyż normalizuje utraconą równowagę w gospodarce krzemem w organizmie. Leczy to infekcje dróg moczowych na tle bakteryjnym. Skrzyp jest pomocniczym lekiem przy chorobach nowotworowych.

przywraca ruch nabłonka rzęskowego. wraz z zielem tymianku. utrudnionym odkrztuszaniu i chrypce. przeciwzapalnych. łagodzi kaszel. wrzodach żołądka i dwunastnicy.). w miejscu przewiewnym. korzeniem lukrecji. by byty czyste i bez plam. Popijać po 1/3 szklanki trzy razy dziennie przy suchym kaszlu i chrypce. liściem szałwii. następnie naciągać jeszcze 15 min. kwiat bzu czarnego.5-9 proc. oparzenia. Na użytek zewnętrzny Okłady na wrzody. Śluz zawarty w kwiatach i liściach powleka błony śluzowe jamy ustnej i gardła chroniąc je przed podrażnieniem. Działanie ochronne śluzu ze ślazu jest krótkotrwałe.. Napar ten można stosować także do płukania w stanach nieżytowych i zapalnych dziąseł. zapalenie spojówek. Liście zrywamy bez ogonków. nerwicy żołądka. wykrztuśnych. które zbiera się przez całe lato w okresie zakwitania. Do celów leczniczych można także używać liści. przygotować napar. np. suchym kaszlu ze skąpą wydzieliną. kwiatem pierwiosnki lekarskiej. Napar ślazowy 1-2 łyżki mieszaniny kwiatów i liści ślazu zalać 1-1. przy nieżytach przewodu trawiennego. WSKAZANIA LECZNICZE Na Ślaz także użytek wewnętrzny używany jest jako środek powlekający i osłaniający. owocem anyżu. Mieszanka do płukania gardła w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych. i przecedzić. kwiat rumianku. które należy zbierać w okresie kwitnienia rośliny. do płukania jamy ustnej w stanach zapalnych błony śluzowej oraz w zaparciach u otyłych. liściem babki lancetowatej.świeżo Do celów leczniczych wykorzystuje się rozwinięte kwiaty. ułatwia odkrztuszanie i zmniejsza stan zapalny danego narządu. stany zapalne jamy ustnej. SPOSÓB UŻYCIA Napary lub odwary z kwiatów stosuje się w schorzeniach górnych dróg oddechowych. Zmieszać liść ślazu. ust i gardła. 260 . liściem podbiału. należy uważać.5 szklanki wody wrzącej i naparzać pod przykryciem przez 10 min. Głównym składnikiem ślazu jest śluz (zawartość w kwiatach: 2. nieżycie gardła i krtani. liść prawoślazu. Kwiat ślazu dzikiego jest domieszką do ziół płucnych „Herbapolu”. Należy je suszyć w cieniu. a zmiękczający (również zewnętrznie) w stanach kataralnych i zapalnych dróg oddechowych.

przeciwzapalnie. przecedzić. świecznik.Herb a l’ophtalmie. zaliczamy także kwiat malwy czarnej. Garść rozdrobnionych kwiatów i liści ślazu oraz 3-4 łyżki kwiatów lipy. w zaroślach nad rowami. po angielsku -Drug Eyebright. Łodygę ma sztywną. gotować 3-5 min. a szczególnie aktywnie w Szwajcarii i we Włoszech.oczanka. Stosować do płukania jamy ustnej i gardła w stanach zapalnych błon śluzowych. Rośnie na łąkach i pastwiskach. kwiatów lipy. krwawnika i rumianku zalać w garnku dwoma litrami gorącej wody i pozostawić pod przykryciem na godzinę. którą dopełnić wodą do 1/3 objętości. Napar płukanka. Świetlik należy do rodziny trędownikowatych. Dwie łyżki kwiatów ślazu i jedna łyżka liści prawoślazu na dwie szklanki wody. a także na terenach. niepozornej roślinie. Zmieszać po 50 g ślazu. Prace doświadczalne nad leczniczymi właściwościami świetlika są prowadzone w wielu krajach. O tej małej. kwiatów krwawnika i liści szałwii. Jego korzenie pobierają pokarm z korzeni innych roślin. Ludowe nazwy: ptasie oczko. Jego śluz może być stosowany podobnie jak kwiat ślazu dzikiego. Świetlik jest półpasożytem. po niemiecku . pisał w 1949 r. drobne liście równomiernie pokrywające łodygę. drobna.Augentrost. rzadko dorastająca do wysokości 20--30 cm. Do stosowania przez osoby starsze i otyłe oraz przy zaparciach atonicznych oraz w stanach zapalnych żołądka i przełyku. a czas kąpieli 10-20 min. po francusku . Kąpiel ślazowa. gdzie 261 . przeciwświądowo i ma właściwości kosmetyczne. Kwitnie od lipca do września. zalać jedną łyżeczkę tej mieszanki szklanką wrzącej wody i naparzać pod przykryciem przez 15 min. o brzegach ząbkowatych. Świetlik ma małe kwiaty kształtu lwiej paszczy o średnicy 45 cm koloru biało-fioletowego. słabo rozgałęzioną.. o kształcie jajowatym. Temperatura kąpieli powinna wynosić 36-38°C. naciągać 10 min. Kąpiel taka działa regenerujące na skórę. podając kilka przypadków wyleczenia okładami z naparów ze świetlika na noc z zupełnej ślepoty po kilku tygodniach. Do roślin śluzowych. Jest to roślina jednoroczna. Wypić w dwu porcjach.Odwar. mających zastosowanie w lecznictwie. następnie ogrzać do wrzenia (nie dopuszczać do zagotowania) i całość wraz z ziołami wlać do wanny. Jan Biegański w książce „Ziołolecznictwo”. ŚWIETLIK LEKARSKI Euphrasia rostkoviana Hayne Po rosyjsku i po bułgarsku .. żyłkowate z żółtą plamką na dolnej wardze. złodziej mleczny i inne.

przy schorzeniach przewodu pokarmowego. magnezu oraz kwasy: krzemowy. zielem melisy. stosuje się także inne zioła. jęczmieniu. na przykład mieszankę ziołową „Herbapolu” Digestosan lub Gastrogran. Świetlik wspomaga pamięć i jest skuteczny w lekkich zakażeniach. ZASTOSOWANIE LECZNICZE Napar świetlika pobudza czynności wydzielnicze żołądka. Poprawia tworzenie się purpury wzrokowej na siatkówce w plamce żółtej. spowodowanym promieniowaniem z dużych kineskopów telewizyjnych i długim czytaniem. Świetlik działa skutecznie przy schorzeniach siatkówki oka. Główne związki: glikozydy flawonowe zbliżone w działaniu do rutyny i do witaminy P. owocem kopru. kwiatem bławatka. olejki oraz sole mineralne. ułatwia przyswajanie witaminy A. Francuzi zalecają stosowanie świetlika w chrypce. U nas w aptekach homeopatycznych można kupić wyciąg ze świetlika. Surowiec ten jest najczęściej mieszanką świetlika gajowego i lekarskiego. czyli w pręcikach. która jest głównym czynnikiem decydującym o ostrości wzroku i o widzeniu zarówno w świetle. katarze nosa. jak podano. Wszyscy zgodnie zalecają i zachwycają się korzystnymi efektami przy leczeniu Oczu. Do przemywania oczu stosowany jest we Francji napar ze świetlika: l łyżka na 100 g wrzącej wody plus 50 g z kwiatu bławatka i z liści babki po 25 g. Rośliny te są drobne. z powodu trudności otrzymania świetlika. Pozostały płyn wraz z proszkiem wypić. Jako kataplazmy stosować 3 łyżeczki świetlika zmacerowanego w 200 gramach gorącej wody. schowane wśród trawy i dlatego ich zbieranie jest uciążliwe. wątroby i jelit. tęczówki i łzawieniu oraz reguluje ciśnienie w gałce ocznej. kwiatem nagietka. w szczególności miedzi. próchno bowiem jest bardzo dobrą pożywką dla wzrostu świetlika.dawniej była puszcza. leczy zapalenie wiosenne spojówek i uporczywe stany zapalne brzegów powiek i skóry powiek. a także przy biegunkach i nadkwasocie żołądka. Świetlik można łączyć do kataplazmy z kwiatem rumianku. zmęczeniu wzroku. przykładać ciepłe na 10-15 minut. działa ściągające i przeciwzapalnie. smoły. woskowe. są pomocne w kurczu powiek. kawowy. które są doskonałe w działaniu. kaszlu. że możliwa jest zmiana okularów na słabsze. kumaryna i inne. związki garbnikowe. po lekkim ochłodzeniu. Naciąganie trwa 1/2 godziny. 262 . nostrzyka żółtego i innymi. Leczenie świetlikiem często tak poprawia wzrok. Korzystne jest również dodanie niewielkiej ilości liścia naparstnicy ze względu na skuteczne działanie związków kardenolidowych na oczy. żywicowe. zapaleniu spojówek. W USA wyciągiem ze świetlika leczą przewlekłe katary nosa. Po ostygnięciu pić porcjami przed jedzeniem przy braku łaknienia. Obecnie. nadkwasocie i nieżycie żołądka. Inne zastosowania: zaparzać przez 5 minut dwie łyżeczki na 2 szklanki wrzącej wody. Do leczenia oczu: 1/2 łyżeczki sproszkowanego ziela zaparzać w 1/3 szklanki wrzącej wody przez 5 minut jak herbatę i stosować do okładów na oczy na noc. czyli w czopkach i w pozostałej części siatkówki. jak i o zmierzchu. Te kataplazmy z surowca. Często kilkugodzinne zbieranie daje kilka dekagramów suchego surowca. Leczenie takie kontynuować przez dwa do czterech miesięcy.

przeciwzapalnie. kwiaty. ściągające. korzenny smak. wypadaniu włosów i łupieżowi. rozkurczowo. Balsamicznie pachnie. przeciwdziała zbytniemu przetłuszczaniu i rozszerzaniu porów. Olejek szałwiowy jest stosowany w perfumerii jako utrwalacz. W kosmetyce używany jest do odkażania skór. Surowce te należy przechowywać w szczelnym opakowaniu w miejscu suchym i chłodnym.Na obfite wycieki śluzu z nosa. naprzemianległe liście zmniejszające się ku górze. Stosować 2-3 razy dziennie tampon wielkości grochu nasiąknięty maścią ze świetlika (wyciąg alkoholowy) 5 g.dwie krople. Można ją hodować w ogródkach przydomowych i działkowych. przed kwitnieniem. Dawki ustala lekarz. u dołu drewniejące. Ma omszone. Szałwia ma zastosowanie lecznicze. wysokie do 70 cm. Jest ona dwa razy bardziej toksyczna niż piołun. które jest od nich nieco uboższe w związki czynne. Do celów leczniczych zbiera się w maju. Liście. w pełni wykształcone liście oraz ziele. Jest rośliną uprawną. jest cierpka i gorzka. Jako przyprawa ułatwia trawienie. wazeliny 15 g. wzniesione. łodygę zakończoną kłosowatą wiechą złożoną z 6-10 jasnofioletowych kwiatów. olejku bergamotowego . WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Liść działa dezynfekujące. wzmacnia żołądek. Dawniej szałwia była używana jako dodatek do wina i piwa. przede wszystkim mięs. z dala od światła. kulinarne i kosmetyczne. lanoliny 5 g. Szałwia wytwarza liczne łodygi. wykrztuśnie. Ponownie w drugiej połowie sierpnia ścina się górne części łodyg ponad pierwszym rozgałęzieniem. ma specyficzny. W przewodzie pokarmowym wyciągi z szałwii hamują intensywny wzrost 263 . zmniejsza przekrwienie błon śluzowych i skóry oraz mikrokrwawienia z nadmiernie rozszerzonych lub uszkodzonych naczyń włosowatych. olejek eteryczny stosowane w nadmiarze mogą być toksyczne dla układu nerwowego. pobudza serce i nerwy. SZAŁWIA LEKARSKA Salvia officinalis Szałwia jest półkrzewem z rodziny wargowych (Labiatae).

skurcz jelit. niedostateczne wydalanie moczu. wzmocnienie rekonwalescentów. astma. obmywania zewnętrznych narządów płciowych. nadczynność tarczycy. brak sił. gorączka z przerwami. stany zapalne dziąseł i gardła.saprofitycznej flory bakteryjnej. zapalenie węzłów chłonnych pachy. sporządzaniu przymoczek na skórę. niedociśnienie tętnicze krwi. ból zęba. wzmacniają skórę. debilność dziecięca. zapalenie oskrzeli. działają moczopędnie. odbytu. skrofuloza. działają przeciwnowotworowo i antyseptycznie. schorzenia wątroby. biegunka. uszkodzenie włosowatych naczyń krwionośnych w ścianie jelit. początkowe objawy cukrzycy. przeciwdziałają nadmiernej fermentacji i bolesnym wzdęciom spowodowanym stanem skurczowym w jelitach i gromadzeniem się gazów. łysienie. dermatozy (egzemy). astma. powiększają ciśnienie krwi. niedokwaśność soku żołądkowego!. zapalenie krtani. wrzód żołądka i dwunastnicy. nadmiernej laktacji u karmiących matek. Dla pobudzenia apetytu zaleca się 2 łyżki naparu 2 razy dziennie na 30 min. miesiączkowanie bolesne i zaburzenia miesiączkowania. lekkie oparzenia. gdy jest ono zbyt skąpe. zatrucia pokarmowe. apopleksja z krwotokiem. SPOSÓB UŻYCIA Napar szałwiowy. atoniczne rany i owrzodzenia. nadmierną laktację u karmiących matek. tamponów dopochwowych oraz do irygacji. 264 . osłabienie pracy układu trawiennego. swędzące wypryski. Nalewka lub wyciąg płynny hamują wydzielanie potu. drgawki. chroniczny nieżyt żołądka. podudzi. oczyszczające na krew. paraliż. przerost układu chłonnego. biegunce. obfite pocenie się rąk. Można dodać do 20 kropli Azulanu lub Azucalenu na 1/4 szklanki naparu używanego zewnętrznie. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astenia. nadmierna pobudliwość nerwowa. przed posiłkiem. białe upławy. dolegliwości nerwowe. chroniczny nieżyt oskrzeli. działają też przeciwcukrzycowo. Na użytek zewnętrzny Afty. kamica moczowa. antyseptycznie. Przetwory z szałwii działają estrogennie i pobudzają miesiączkowanie w przypadkach. bóle i zawroty głowy. Ten sam napar stosuje się do płukania jamy ustnej i gardła. bezpłodność. stłuczenia. działają tonizująco i uspokajająco. zapalenie jamy ustnej. 2 łyżeczki liści zalać szklanką wody wrzącej. dróg moczowych. i przecedzić. powiększają ilości wydzielonej żółci. skaleczenia drobne. Na użytek zewnętrzny Działają ściągające. płuc. brak łaknienia. pobudzają korę nadnercza. swędzenie pochwy. okres poprzedzający poród. naparzać pod przykryciem 10 min. dezynfekcja mieszkania. neurastenia. ukąszenie osy. Pić 2 razy dziennie po pół szklanki przed jedzeniem w nieżycie żołądka i jelit. sprzyjają zapłodnieniu. gojąco blizny. wzdęciach. angina. żylaki nóg. podatność na powstawanie raka. dychawica oskrzelowa u osób starszych. czyraki. Do irygacji można napar rozcieńczyć równą ilością wody.

Napar z liści szałwii popijać 2 razy dziennie po pół szklanki przy zaburzeniach trawiennych, biegunkach, nerwicach żołądka, nocnych potach, nieżytach górnych dróg oddechowych, cukrzycy, białych upławach, zaburzeniach miesiączkowania, reumatyzmie, nieżytach dróg moczowych, a zewnętrznie do płukania gardła przy anginie, zapaleniu okostnej, szkorbucie, pleśniawkach, zapaleniu migdałków. Sproszkowane liście dosypywane do takich potraw, jak groch, kapusta, wieprzowina, tłuściejsze ryby itp. działają jak napar. Szałwia wchodzi w skład Diabetosanu, Pektosanu, Neopektosanu, Septosanu, Tannosanu i Vagosanu. Przetwory: Herbogastrin. Płynny wyciąg szałwiowy. 200 g świeżych liści zmiksować z 200 ml etanolu 40 proc. Odstawić na 30 min. i przecedzić do butelek. Brać do 50 kropli w kieliszku wody 3 razy dziennie jako środek przeciwpotny, pobudzający trawienie i hamujący laktację. Stosować 1/2 łyżeczki na 1/4 szklanki naparu szałwiowego z łyżeczką Azulanu i l g boraksu; stosować do płukania jamy ustnej i gardła. Płukanka. Łyżeczka płynnego wyciągu szałwiowego na 1/4 szklanki wody albo 1/4 szklanki naparu szałwiowego z łyżeczką Azulanu i l g boraksu stosować do płukania jamy ustnej i gardła w pleśniawkach, anginie i stanach ropnych. Recepty na mieszanki ziołowe z zastosowaniem liści szałwii 1.
2.

3.

4.
5.

Liść szałwii, kwiat lipy, ziele krwawnika, kłącze pięciornika w równych ilościach zmieszać. Stosować łyżkę mieszanki na szklankę wrzątku i pić dwa razy dziennie przeciw piegom. Liść szałwii, liść mięty, kwiat rumianku w równych ilościach zmieszać. Napar z l łyżki tej mieszanki na szklankę wrzątku stosować do płukania gardła lub zażywać co kwadrans jeden łyk przy przewlekłym nieżycie tchawicy. Liść szałwii, liść pokrzywy, ziele tysiącznika, ziele piorunu. Stosować łyżkę mieszanki na szklankę wrzątku i popijać 2 razy dziennie; tym samym naparem zmywać miejsca zaatakowane świerzbem. Liść szałwii 2 ilości, liście mięty i kwiatu rumianku po jednej. Garść ziół rozparzyć na płótnie i przyłożyć płótnem na miejsca bolące przy ischiasie. Liść szałwii 40, liść orzecha włoskiego 10, liść melisy 10, ziele krwawnika 20, ziele skrzypu 20. Zrobić odwar i popijać po pół szklanki 3 razy dziennie przy nadmiernych potach.

Inne zastosowania szałwii Nasiadówka szałwiowa. Zmieszać 50 g liści lub ziela szałwii oraz po 25 g ziela krwawnika i kwiatu nagietka, zalać całość 3 l wody wrzącej. Nakryć i odstawić na 15 min. Przecedzić do miski. Po ostudzeniu do 36 st. C stosować nasiadówki przez 15 min, przy hemoroidach, świądzie i zapaleniu zewnętrznych narządów płciowych. Kąpiel szałwiowa. 100 g ziela szałwii, 25 g liści babki, 25 g kwiatów rumianku i kwiatów lipy zalać 3- 4 l wody wrzącej i odstawić pod przykryciem na 15 min. Przecedzić do wanny wypełnionej do 1/3 objętości wodą o temperaturze 37 st. C. Pozostałe zioła umieścić w płóciennym woreczku i zanurzyć w wannie. Czas kąpieli do 20 min. Owinąć mokre ciało prześcieradłem kąpielowym i odpoczywać 40 min. Stosować w różnych schorzeniach skórnych, jak pokrzywka, świąd skóry, odleżyny, odmrożenia, nadmierne pocenie się, miejscowe podrażnienie, zapalenie skóry i wysypki alergiczne. 265

Nalewka szałwiowa. 25 g wysuszonych i rozdrobnionych liści zalać 100 min alkoholu 70 proc. i macerować 14 dni, często wstrząsając. Przecedzić, wycisnąć wytrawione liście, połączone płyny przechowywać w lodówce. Pić po pół łyżeczki w 1/4 szklanki wody jako lek hamujący laktację i przeciwpotny. Zewnętrznie służy do płukania jamy ustnej i gardła oraz do przymoczek. Liść szałwii wchodzi w skład proszku i tytoniu przeciwastmatycznego Astmosan („Herbapol”) oraz papierosów Neoastmosan („Herbapol”) używanych w stanach duszności, spowodowanych skurczem oskrzeli i w dychawicy oskrzelowej u osób starszych. Destylowany z liści i ziela szałwii olejek eteryczny jest składnikiem pasty Fitolizyna („Herbapol”) stosowanej pomocniczo w kamicy moczowej. Czopek wywołujący miesiączkę. 0,25 g wyciągu płynnego z szałwii, l g masła kakaowego i l g wosku białego. Stosować 1-2 razy dziennie przy braku miesiączki, zaburzeniach miesiączkowania, bezpłodności. Środek przeciw łysieniu. Stosować do pocierań skóry głowy nalewkę szałwiowa zmieszaną z rumem w równych ilościach. Zgniecione liście szałwii przykładać na ukąszenia owadów, owrzodzenia nóg, rany atoniczne, dermatozy i egzemy. Wino pobudzające asteników i neurasteników, ludzi wyczerpanych fizycznie i pracą umysłową, do stosowania także w przypadkach nerwicy wegetatywnej i gorączki przerywanej. Liście szałwii macerować przez tydzień w l litrze wina. Popijać 1-3 łyżki po posiłku.

TATARAK ZWYCZAJNY Acorus calamus L. Tatarak, wespół z arcydzięglem, chmielem, dziurawcem, lawendą, lipą, melisą i kozłkiem lekarskim (walerianą), tworzy grupę ośmiu roślin, które od niepamiętnych czasów królują w różnych mieszankach ziołowych. Powszechność stosowania rośliny te zawdzięczają następującym właściwościom: zawierają wiele bardzo aktywnych biologicznie substancji, które pobudzają siły obronne organizmu, oraz związki organiczne, do których organizm ludzki jest przyzwyczajony od tysiącleci. Rośliny te działają synergicznie (tj. zespołowo i wspomagające), powiększając tym samym swoją aktywność. Zawierają składniki niezbędne do normalnego funkcjonowania narządów ludzkiego organizmu, a zwłaszcza do trawienia, przyswajania pokarmów, wydalania i odtruwania produktów przemiany materii. Wszystkie te zioła można stosować bez obawy przedawkowania, ich nadmiar bowiem jest łatwo wydalany przez organizm. Zioła stosowane zespołowo nie tylko leczą cały organizm, ale również ułatwiają jego regenerację i mają właściwości antybiotyczne i biostymlujące, aktywują cały organizm nie powodując działań ubocznych. Powyższe uwagi charakteryzują zatem duże znaczenie tataraku. Należy on do rodziny obrazkowatych (Araceae), jest byliną pochodzącą z Azji Środkowej, został prze266

niesiony do Europy Środkowej i Zachodniej, natomiast do Polski został zawleczony przez Tatarów, stąd nazwa rośliny. Tatarak od kłączy aż po końce liści ma swoisty aromat i drapiąco-gorzkawy smak. Rozmnaża się z korzeni, w naszym klimacie bowiem nie wydaje nasion. Ma grube, rozgałęzione, czołgające się po brzegu wód stojących lub wolno płynących kłącze, liście mieczowate dochodzące do metra długości, kwiatostan w formie brązowej kolby. Kwitnie w czerwcu i lipcu. Surowcem leczniczym jest kłącze, które należy zbierać od wiosny do jesieni. Należy je oczyścić z liści, łodyg i korzeni, umyć dokładnie, pociąć na kawałki długości do 20 cm, części grubsze można przeciąć wzdłuż. Suszyć w suszarniach. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Tatarak (kłącze) stosowany jako lek wzmacnia ogólnie, a więc wpływa na przedłużenie życia. Poprawia pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego, działa krwiotwórcze, moczopędnie, nieco napotnie, pobudza czynności żołądka, łagodzi bóle menstruacyjne i dolegliwości kostne, uspokaja, działa przeciwbólowe, przeciwgorączkowo, goi wrzody, jest środkiem przeciwrobaczym, wiatropędnym, insektycydem, wpływa na wydzielanie śliny i soku żołądkowego. Gryzienie kawałków kłączy wzmacnia wydzielanie żółci, działa rozkurczowo na drogi moczowe i żółciowe. Stosowany zewnętrznie na skórę głowy działa przeciwzapalnie, ściągające i bakteriobójczo. Olejek tatarakowy zmniejsza dolegliwości reumatyczne, artretyczne, leczy bezkwaśność żołądkową, kolkę jelitową itp. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Atonia trawienia, zwiotczenie żołądka, utrudnione trawienie, nieżyt żołądka, zapalenie żołądka i jelit, wzdęcia, zaburzone miesiączkowanie, gorączki naprzemienne, skąpomocz, artretyzm, dna, krzywica, skrofuloza, kaszel, reumatyzm, dolegliwości wątroby i pęcherzyka żółciowego, dolegliwości węzłów chłonnych, bóle nerek, brak łaknienia, stany wyczerpania nerwowego, niepokoju i trudności w zasypianiu. Na użytek zewnętrzny Dolegliwości jamy ustnej i jej błony śluzowej, gardła, łojotokowe zapalenie skóry, wypadanie włosów, łupież. 267

SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. Łyżeczkę korzeni tataraku zalać szklanką wrzątku, gotować 3 min., naciągać 10 min. Popijać po 1/2 szklanki 3 razy dziennie. Proszek. Stosować 2- 4 g dziennie z dodatkiem syropu owocowego. Nalewka. Stosować 50 kropli przed posiłkiem na wzmocnienie łaknienia, a po posiłku jako środek wiatropędny i przy bólach żołądka. Odwar. Gotować łyżeczkę kłączy w 1/4 l wody przez 10 min. Wypić w 2 porcjach dziennie przy nerwicy żołądka i dwunastnicy, żółtaczce, blednicy, niedokrwistości, reumatyzmie, nadmiarze kwasów żołądkowych, przy zaburzeniach miesiączkowania na tle blednicy, niedokrwistości i niewłaściwego wyżywienia. Odwar na wrzody żołądka i dwunastnicy. Kłącze tataraku, kwiat rumianku, korzeń żywokostu w równych ilościach. Łyżkę mieszanki gotować w 2 szklankach wody przez 3 min., naciągać 10 min. Nisze wrzodowe znikają po 3-5-tygodniowym podawaniu tych ziół. Nalewka aromatyczna. 50 g kłączy tataraku i 5 g goździków zalać litrem czerwonego wina, postawić w ciepłym miejscu na 10 dni , wstrząsać raz dziennie. Popijać 3 razy dziennie po l łyżce na przemianę materii. Kąpiel. 150 g kłączy tataraku, 150 g ziela tymianku, 50,0 g nasion gorczycy, gotować 30 min. i wlać do kąpieli dla pacjenta osłabionego po chorobie oraz przy skrofulozie i krzywicy u dzieci. Recepty na mieszanki ziołowe z kłączem tataraku
1.

2.

3.

Zioła przeciwpadaczkowe. Zmieszać po 50 g kłącza tataraku, ziela serdecznika i ziela glistnika oraz po 25 g ziela dziurawca, ziela macierzanki wonnej, liści bobrka, liści melisy i szyszek chmielu. Wsypać do termosu 2-3 łyżki ziół, zalać 2 szklankami wody wrzącej. Zamknąć i odstawić na godzinę. Pić po 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie między posiłkami, jako środek rozkurczowy i uspokajający. Stosuje się pomocniczo przy nerwicy wegetatywnej, podnieceniu nerwowym i trudnościach w zasypianiu. Dla młodzieży przeciw polucjom zaleca się połowę dawki. Na kamicę żółciową. Zmieszać równe części kłączy tataraku, ziela glistnika, liści mięty pieprzowej, korzeni mniszka, kory kruszyny, ziela szanty i ziela pięciornika gęsiego, 2 łyżki ziół zalać 2,5 szklankami ciepłej wody, odstawić na godzinę, by napęczniały, następnie ogrzać do wrzenia. Odstawić na 10 minut, po czym przecedzić. Pić 2/3 szklanki 3 razy dziennie jako środek przeciwbakteryjny, rozkurczowy, żółciotwórczy i przeciwzapalny w zapaleniu pęcherzyka żółciowego, dróg żółciowych. Pomocniczo działa w zapaleniu trzustki i kamicy żółciowej. Na dolegliwości trzustki. Zmieszać po 40 g kłączy tataraku i korzeni mniszka oraz po 20 g szyszek chmielu, ziela mięty pieprzowej, korzenia pokrzywy i ziela macierzanki. Zioła sproszkować w młynku elektrycznym i przechowywać w zamkniętym słoiku. Do 200 g miodu lub dżemu, powideł, konfitur dodać 5 łyżek sproszkowanych ziół i wymieszać. Brać po 2 łyżeczki 1-2 razy dziennie przez miesiąc. Reguluje to wydzielanie żółci i soku trzustkowego, poprawia trawienie, przyswajanie pokarmów i działa przeciwzapalnie.

268

4.
5.

Na reumatyzm. Kłącze tataraku, kłącze perzu, kłącze paprotki, korzeń biedrzeńca, korzeń arcydzięgla, liść brzozy, ziele serdecznika. Stosować łyżkę mieszanki na 2 szklanki wrzątku, naciągać 10 min. Popijać po pół szklanki 3 razy dziennie. Na ogólne wzmocnienie organizmu. Zmieszać po 40 g tataraku, ziele pięciornika gęsiego i kwiatów nagietka oraz po 20 g liści melisy, liści pokrzywy i ziela ruty. Do 2 szklanek wody ciepłej wsypać półtorej łyżki ziół, pozostawić 30 min. do napęcznienia, ogrzać na małym ogniu do wrzenia (nie gotować), odstawić na 20 min., przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 2/3 szklanki między posiłkami i jednocześnie przyjmować po kapsułce wit. E.

Calmagina. Tabletki „Herbapolu” zawierające kłącze tataraku, wyciągi z krwawnika i tysiącznika oraz olejek koprowy. Przyjmuje się doustnie l- 2 tabletki 2 razy dziennie na 30 min. przed posiłkiem, popijając małą ilością wody w braku łaknienia i nieżytach przewodu pokarmowego. W leczeniu nieżytów i nadkwaśności można stosować tabletki Gastron (Polfa), tabletki Wikalina (Polfa). Zawierają one składniki roślinne, w tym również sproszkowane kłącze tataraku oraz sole bizmutowe i magnezowe. Na użytek zewnętrzny Kąpiel wzmacniająca. Zmieszać 40 g kłączy tataraku oraz 20 g ziela przywrotnika lub liści pokrzywy i kwiatów lipy. Zalać 2-3 litrami ciepłej wody i powoli ogrzewać pod przykryciem do wrzenia, odstawić na 10 min. i przecedzić. Wlać do wanny wypełnionej do 1/3 objętości wodą o temperaturze 36-38 st. C. Pozostałe po przecedzeniu zioła umieścić w płóciennym woreczku i włożyć do wanny. Czas kąpieli 10-20 min. Kąpiel powtarzać co 2-3 dni przez 2 tygodnie, później co 3-5 dni przez 2 miesiące. Działa to ogólnie wzmacniająco i zwiększa potencję. Sproszkowany korzeń tataraku dobrze dodawać do pasty do zębów, co wzmacnia dziąsła. Okłady i obmywania źle gojących się ran odwarem z kłącza tataraku przyspieszają gojenie. Odwaru z kłączy tataraku używa się do spłukiwania włosów po umyciu, co wzmacnia cebulki włosowe i rozjaśnia włosy, usuwa łupież i łojotokowe zapalenie skóry głowy. Odwar może być również stosowany do płukania jamy ustnej i gardła w stanach zapalnych błon śluzowych, obmywania sromu i odbytu, a po rozcieńczeniu równą ilością wody do irygacji. Olejek tatarakowy wchodzi w skład drażetek Uldenol i Ulventrol, może być stosowany do wcierań w bólach gośćcowych i rwie kulszowej. Żucie suchego tataraku pomaga zwalczać nałóg palenia tytoniu, a żucie z popijaniem maceratu wodnego z krwawnika usuwa objawy raka płuc po 6 miesiącach. Przyjemny zapach tataraku jest wykorzystywany w perfumerii i do produkcji wódek o smaku tataraku Tatarak wchodzi w skład niektórych kuchennych mieszanek przyprawowych w postaci proszków. 269

TYMIANEK
Thymus vulgaris W lipcu 1944 r., będąc wówczas studentką medycyny, wstąpiłam do radzieckiego przyfrontowego szpitala w Mińsku Mazowieckim. Trafiłam do działu chirurgii kostnej. Przeprowadzano głównie operacje żołnierzy rannych w głowę. Rannych było bardzo wielu, toteż ja i moje trzy koleżanki, również studentki medycyny, miałyśmy wiele pracy. Jako środek antyseptyczny, odkażający i bakteriobójczy stosowałyśmy Rivanolum, ale miałyśmy go o wiele za mało w stosunku do potrzeb. Radziecki major-lekarz, który kierował tym szpitalem, pozwolił nam stosować środki dezynfekujące z medycyny ludowej. I w ten sposób nabyłam dużo doświadczenia w stosowaniu lotnych olejków eterycznych występujących w czosnku, cebuli i tymianku. W celu naukowego rozpoznania właściwości leczniczych olejków eterycznych francuska farmacja zbadała 46 roślin. Z l kg ziela tymianku otrzymano 2 gramy tymolu i karwakrolu, to jest głównych olejków eterycznych pochodzących z tymianku. Wykonano następujące doświadczenie: litr bulionu mięsnego zakażono zarazkami bakterii, wirusów i gronkowców, a następnie bulion odkażano przez wprowadzenie do niego olejków eterycznych z roślin aromatycznych. Wystarczyło 0,7 cm olejku eterycznego tymianku, aby litr bulionu stał się sterylny, a więc pozbawiony zarazków bakteryjnych, wirusowych i gronkowców. W przypadku innych roślin aromatycznych trzeba było dawać 1-9 cm olejku eterycznego. Tak więc można powiedzieć, że tymianek zajmuje pierwsze miejsce wśród 46 roślin aromatycznych. Dziś wiadomo, że olejki eteryczne leczą ponad 90 chorób z ponad 15 narządów głównych organizmu ludzkiego. Tymianek właściwy (pospolity) jest rośliną aromatyczną stosowaną w lecznictwie ludowym od najdawniejszych czasów, o czym można znaleźć zapisy u starożytnych Egipcjan, Greków i Etrusków. Tymianek, w zależności od gatunku, zawiera od 0,1 do 1,5 proc. olejku eterycznego. Istnieje ponad 50 podgatunków tymianku. Niektóre z nich, np. z rejonu Morza Śródziemnego, zawierają do 3,5 proc. olejku eterycznego o składzie: tymol (do 50 proc.), karwakrol, p-cymol. alfa-pinen, linalol (ok. 13 proc), borneol (do 15 proc.), cyneol, ponadto garbniki (do 10 proc.), kwasy polifenolowe (kawowy i chlorogenowy), związki trójterpenowe (np. kwasy ursolowy i oleanolowy), flawonoidy (luteola i jej glikozydy), substancje goryczkowe. Dwa fenole tymianku: tymol i karwakrol leczą podobnie jak olejek eteryczny tymianku w całości i są używane w farmacji jako składniki różnych preparatów. Niszczą czwartego roku 270

one bakterie wąglika, pałeczkę durową, pałeczkę nosacizny, meningokoki, maczugowce błonicy, gronkowce złociste, prątki gruźlicy itp. Właściwości bakteriobójcze mają pary tymianku, a olejek eteryczny działa silniej antyseptycznie niż woda utleniona, nadmanganian potasu czy gwajakol. Silniejsze działanie bakteriobójcze i właściwości zabliźniające rany mają olejki nadtlenione odterpenowane niż olejki eteryczne w stanie surowym. W celu zneutralizowania siły drażniącej stosuje się odpowiednie rozpuszczalniki. Olejki eteryczne nadtlenione w 10 proc. rozcieńczonym roztworze mydlanym niszczą florę bakteryjną jamy ustnej w ciągu 3 minut (pasta tymiankowa do zębów). Sproszkowany suchy tymianek jest dobrym środkiem do czyszczenia zębów i wzmacniania dziąseł przy paradentozie. Można go stosować jako mieszankę z glinką w stosunku 1:1. Tymianek należy do roślin miododajnych. Miód tymiankowy wysoko cenili starożytni, którym służył jako pokarm, lek i używka. Ziele tymianku ma przyjemny - szczególnie przy roztarciu - aromatyczny zapach i swoisty smak; jest lekko palące i gorzkawe, co sprawiają gorzkie substancje - serplina i octan bornylu. Tymianek należy przechowywać w szklanych, szczelnie zamkniętych naczyniach. Z ziela destyluje się olejek, z którego otrzymuje się tymol. Ze względu na szerokie zastosowanie tymolu jego właściwości omawiam w osobnym rozdziale. Olejek tymiankowy, a więc i tymol, stosowane doustnie wywołują bóle głowy, nudności, zapalenie błony śluzowej żołądka, niedomogi nerek, białkomocz, a nieraz krwiomocz. W dalszej części tego artykułu podaję dawki, które powinny być raczej zaniżane aniżeli przekraczane, w myśl mojej maksymy. „Nie leczy ilość, tylko jakość”. Dotyczy to przede wszystkim dzieci i osób starszych. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Jest środkiem pobudzającym organizm fizycznie, psychicznie i wpływa na krążenie krwi w naczyniach włosowatych (kapilarach), wzmacnia sprawność układu nerwowego i pobudza sprawność umysłową, pobudza łaknienie, a więc i apetyt, podwyższa ciśnienie krwi, działa moczopędnie, napotnie, wiatropędnie, lekko hipnotyzujące, przeciwrobaczo, wywołuje miesiączkowanie, pobudza leukocytozę (powiększa liczbę białych ciałek krwi w przypadku chorób zakaźnych), oddziałuje przeciwdezynfekująco, znieczulająco, przeciwzakrzepowo, przeciwkaszlowo, przeciwbólowe, ściągające, przeciwwzdęciowo, przeciwkaszlowo, przeciwbólowe, ściągające, przeciwwzdęciowo, przeciwkrwawieniowo, przeciwastmatycznie. Jest afrodyzjakiem. Konserwuje żywność. Na użytek zewnętrzny Może być jako antyseptyk, środek bakteriobójczy, przeciwgnilny, przeciwreumatyczny, przeciwpasożytniczy, przyspiesza zabliźnianie trudno gojących się ran, niszczy drożdżaki i grzybki. Przeciwdziała jadowi żmij. WSKAZANIE LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Brak sił, ogólna słabość fizyczna i psychiczna, niepokój, lęk, obawa, strach, trwoga. Osłabienie i wyczerpanie nerwowe, anemia u dzieci, niskie ciśnienie krwi, blednica, kaszel drgawkowy, koklusz, dolegliwości płucne, grzybica dróg oddechowych, astma 271

oskrzelowa, atonia trawienna (spowolniało trawienie), infekcje jelitowe i moczowe, nadfermentacja w przewodzie pokarmowym, wzdęcia, wiatry, dolegliwości przeziębieniowe (grypa, katar nosa, „łamanie”, „obolałość mięśni”, angina), choroby infekcyjne, czyraki, reumatyzm, zaburzenia w krążeniu krwi, przypadkowy zanik miesiączki, upławy białe, pasożyty jelitowe (glista ludzka, owsiki, tęgoryjec dwunastnicy), bezsenność, gościec, zapalenie korzonków błon śluzowych gardła i krtani. Na użytek zewnętrzny Choroby skórne, czyraki, rany, upławy białe, dolegliwości jamy ustnej i zębów, ogólne osłabienie (kąpiele), artretyzm, dna, reumatyzm stawowy i mięśniowy, wypadanie włosów, świerzb, wszawica, grzyby pasożytnicze, drożdżaki, owrzodzenie wywołane bakteriami ropotwórczymi, powierzchniowe zakażenia promieniowcami, zapalenie jamy ustnej, dziąseł i migdałków, guzy, siniaki, opuchliny. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar, l łyżka ziela na l szklankę wrzątku. Gotować 2-3 sekundy, naciągać 10 minut pod przykryciem. Osłodzić miodem. Popijać trzy szklanki dziennie między posiłkami lub po posiłku, przy przeziębieniu, stanach zapalnych jamy ustnej, aftach i paradentozie. Sproszkowany tymianek stosować do zup i potraw smażonych. Popijany do śniadania może zastąpić kawę lub herbatę. Olejek eteryczny. Stosować 3-5 kropli 3 razy dziennie z miodem. Uwaga. Nie należy stosować miodu do gorących płynów, tylko do ciepłych. W przypadku kokluszu łączyć tymianek z eukaliptusem i cyprysem. Żucie tymianku. Zaleca się w przypadku anginy i astmy oskrzelowej. Marynata z tymianku. Wiązka tymianku, wiązka cząbru ogrodowego, szczypiorek, 3-4 ząbki czosnku, 2 liście laurowe, kilka goździków, 25 g soli, 15 g mielonego pieprzu macerować w 1/2 litrze wina białego. Jest to recepta francuskiego, nie żyjącego pioniera fitoterapii, dr H. Leclerca. Napar przy astmie. Stosować l łyżkę mieszanki na l szklankę wrzątku. Ziele tymianku, ziele bratka, liść podbiału, korzeń omanu, kwiat kupalnika, anyż w równych ilościach. Odwar przy niestrawności nerwowej i nerwicowej. Ziele tymianku, ziele rdestu ptasiego, liść babki, liść melisy, korzeń arcydzięgla, korzeń gorczyczki, w równych ilościach. Pić przed jedzeniem. Napar, l łyżeczka ziela tymianku na szklankę wrzątku. Popijać ciepłe 2 razy dziennie przy bolesnym miesiączkowaniu, nieżytach dróg trawiennych, kurczach sercowych i oddechowych, chorobach zakaźnych żołądka, kaszlu, robakach (glista ludzka), skrofulozie, krwawieniach wewnętrznych, osłabieniu czynności trawiennych, wzdęciach, kurczach. Inhalacje z naparu na drogi oddechowe, zapalenie oskrzeli, katar, koklusz, suchy kaszel, na odkrztuszanie. Ten sam napar służy do płukania jamy ustnej i gardła. 272

Świeże i suche liście tymianku z prawoślazem stosuje się przy kokluszu, schorzeniach przewodu pokarmowego i układu nerwowego, gośćcu i zapaleniu korzonków nerwowych, a także jako środek moczopędny i pobudzający apetyt. Tymianek jest składnikiem wielu mieszanek ziołowych i syropów, wchodzi w skład Septosanu, Neoseptosanu, służy do otrzymywania wyciągów płynnych dla dzieci, którym daje się po łyżeczce 3 razy dziennie jako lek wykrztuśny i przeciwkaszlowy, a dorosłym syrop Tussipect po łyżeczce 3 razy dziennie po jedzeniu, a dzieciom 3-4 razy dziennie po łyżeczce. Krople: dorośli 15-20 kropli w kieliszku wody, dzieci 3-10 kropli 3-4 razy dziennie. Drażetki: 1-2 szt. 4 razy. W kuchni tymianek ma zastosowanie jako przyprawa, zarówno w stanie świeżym, jak i po wysuszeniu. Dodaje się go mięs, ryb, zup i marynat. W krajach południowych i zachodnich świeże liście tymianku są dodawane do sałatek. Należy unikać spożywania nadmiernych ilości tymianku. Tymianek jest bliskim krewniakiem występującej w Polsce w stanie naturalnym macierzanki piaskowej, która jest również stosowana w celach leczniczych. Na użytek zewnętrzny W postaci pasty w dermatologii, rozgrzewanie zbolałych stawów zreumatyzowanych. Przy kokluszu smaruje się piersi. W kosmetyce jako mleczko i krem, również do toalety. Często stosuje się tymianek w połączeniu z cytryną i bergamotką. W chirurgii stosowany jest mydlany roztwór z tymianku do dezynfekcji rąk. Wywar z tymianku z olejem z oliwek stosuje się na kompresy, rany, ukąszenia owadów i żmij. Można również stosować zgniecione liście. Na bóle reumatyczne żuć tymianek, ogrzać go w garnuszku i przyłożyć ciepły na miejsca zreumatyzowane. Kąpiele aromatyczne (500 g tymianku gotowanego w 4 litrach wody) na artretyzm, dnę, astenię (osłabienie). Ułatwia to wykrztuszenie śluzu z dróg oddechowych. Wywar skoncentrowany z l łyżki tymianku na l litr wody: gotować aż zostanie 1/2 litra wody. Smarować włosy, co wstrzymuje ich wypadanie. Na wszawicę i świerzb stosować krem tymiankowy. Mieszanka do inhalacji: Mentol - 25 g, balsam peruwiański 5 g, olejek tymiankowy 10 g, 90 proc. spirytus 80 g. l łyżeczkę wlać do salaterki wrzątku i robić inhalację 2-3 razy dziennie. Lewatywa dla dzieci przeciw owsikom: napar z 15 g ziela tymianku i 10 g kwiatów wrotycza na l litr wrzącej wody, pozostawić 15 minut pod przykryciem, przecedzić i odpowiednio ostudzony użyć do lewatywy. Odwar stosuje się do okładów, przymoczek, kompresów i do zmywania skóry głowy przy łupieżu.

TYMOL
Tymol jest jednym z głównych składników olejku eterycznego tymianku. Występuje w postaci dużych, bezbarwnych, przezroczystych kryształów o charakterystycznym zapachu i palącym smaku. Nie rozpuszcza się w wodzie, jedynie w organicznych rozpuszczalniach i olejkach roślinnych. Ma właściwości antyseptyczne, ściągające, przeciwgnilcowe, bakteriobójcze, czerwiobójcze, wewnętrzno-jelitowe. Jest w lekospisie, a więc i w aptekach. 273

WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Dolegliwości dróg oddechowych, chroniczny bronchit, gruźlica, koklusz (inhalacje i sproszkowany tymol). Na użytek zewnętrzny Antyseptyk jamy ustnej, rany, świąd sromu. SPOSÓB UŻYCIA Podczas stosowania tymolu nie należy popijać alkoholu ani używać oleju. Faworyzują one. bowiem absorpcję tymolu przez ścianki przewodu pokarmowego. Na użytek wewnętrzny 0,05-0,5 g 2-4 razy dziennie. Jednorazowa dawka maksymalna - 0,5 g, a dziennie do 4 g. Na solitera (tasiemca). Drażetki po 0,25 g. Są one w aptekach. Zażywać każdego ranka na czczo przez 8 dni. Soliter wychodzi zazwyczaj czwartego dnia. Naglistnicę. Zaleca się recepty: 1. 3 g tymolu sproszkowanego, dawkami po 0,5 g co 1/2 godziny ze stosowaniem lub bez przeczyszczenia. 2. Brać przez tydzień drażetkę 0,25 g rano na czczo. Przez 3 dni poprzedzające kurację i w czasie kuracji nie należy zażywać leków oleistych, tłuszczy i alkoholu. Na użytek zewnętrzny Tymol jest stosowany do różnych preparatów farmaceutycznych w emulsjach mydlanych dezynfekujących. Roztwór alkoholowy (1-5 proc.) do płukania gardła oraz inhalacji, do opatrunków. Jest w lekospisie. Krem (1-2 proc.). Według recepty lekarza. Proszek przeciw nadmiernemu poceniu. Talk, krochmal - 10 g, tanina - 3 g, kwas salicylowy - 0,5 g, tymol - 0,1 g. Roztwór antyseptyczny do płukania jamy ustnej i gardła. Kwas tymiankowy - 0,25, kwas benzoesowy - 3 g, wyciąg z eukaliptusa - 14 g, spirytus 90 proc. - 100 g, olejek miętowy - 0,75 g. Stosuje się 20-50 kropli na szklankę wody. Roztwór na świąd sromu (do przemywania). Tymol - 2 g, fenol l g, alkohol 10 g, woda 200 g. Nasi uczeni profesorowie Kossakowski i jego żona, z którymi zetknęłam się po otrzymaniu dyplomu lekarza medycyny, składając mi gratulacje wyrazili pogląd, że chyba mnie przypadnie odkryć tajemnicę leczenia nowotworów, gdyż takie -według nich - miało być moje przeznaczenie. Szukałam więc długo wśród środków leczniczych natury. Pogłębiłam znajomości naukowe z zakresu 16 terapii naturalnych i od wielu lat leczę chorych na nowotwory i zapobiegam ich przyczynom. Wiadomości udostępniam każdemu, kto się do mnie zwróci prywatnie czy podczas moich wykładów w kraju i za granicą. Twierdzę, że tymianek, macierzanka i ich olejki eteryczne -tymol i karwakrol, powinny być bardziej popularne, dostępne i rozpowszechnione w Polsce. W Biuletynie Nr l „Apipolu”, Kraków 1986 r., podana jest zawartość makro- i mikroelementów w miodach i ziołomiodach. Ziołomiód tymiankowy zawie274

ra w 100 g: Ca - 49,2 mg, Mg - 11,0 mg, Fe - 1,4 mg, Mn - 0,16 mg, Zn - 0,57 mg, Cu 0,2 mg. Ziołomiód tymiankowy łącznie z ziołomiodami pokrzywowym i rumiankowym powinien być stosowany przez chorych na SM. Tymol zabija bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne, wiec odpowiednio dawkowany przez lekarza może być stosowany w walce z infekcyjnymi chorobami zakaźnymi.

WICIOKRZEW PRZEWIERCIEŃ
Lonicera caprifolium L. Ten krzew pnący osiągający 9 metrów długości występuje także pod nazwami kapryfolium i kozilistek. Ma eliptyczne liście, wonne kwiaty skupione są po kilka w pączkach osadzonych w kątach najwyższych liści, mają drobne, rurkowate kielichy, koronę różową, białawą lub żółtawą, jagodokształtny, elipsoidalny owoc ma barwę koralowoczerwoną. Krzew często u nas uprawiany. Właściwości lecznicze kwiatów i liści znane były już w dawnych Chinach, ale w wiekach średnich roślina ta została przez medycynę zapomniana. Wiciokrzew zawiera przede wszystkim substancje antybiotyczne niszczące gronkowce złociste i paciorkowce okrężnicy. Do celów leczniczych należy sporządzić napar z 10-20 g liści na litr wody. Wypijać dwie filiżanki codziennie. Odwar z liści można stosować do płukania gardła.

NATURALNE AFRODYZJAKI
W potocznym rozumieniu są to środki, które wzmagają siły miłosne, ale ich dobroczynne działanie dla organizmu jest nieco szersze. Dają dobre samopoczucie, przydają energii fizycznej i umysłowej i - owszem, owszem - podnoszą potencję seksualną mężczyzn, dodają temperamentu chłodnym kobietom. Najbardziej popularnym afrodyzjakiem w ludowej tradycji jest lubczyk. Lubczyk. Warto o nim wiedzieć, że jest piękną byliną i może być ozdobą każdego ogródka, że żuty po zjedzeniu czosnku skutecznie zapobiega jego zapachowi, że naj275

silniej działa jako korzeń. Korzeni lubczyka używano jako przyprawy do zup, gdy nie były jeszcze znane kostki magli ani kostki bulionowe z hydrolizowanego białka. Korzeń lubczyka, jednoroczny do czteroletniego, świeży, bądź suszony, jest środkiem moczopędnym stosowanym na poty, przy wodnej puchlinie, niedomaganiach serca, zaflegmieniu, nieżycie żołądka, braku apetytu, zakłóceniach miesiączkowania, przy skurczach. Wskazania lecznicze: reumatyzm, zatrzymanie moczu, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie nerek, niedobór białka, niewydolność nerek, obrzęki goleni, puchlina wodna, niewydolność wątroby, miesiączkowanie skąpe, zakłócenia trawienia, wzdęcia, dolegliwości sercowe, wykwity skórne, migreny. Posiekane liście lubczyka nadają sałatce smak selera, stąd może przypisywanie lubczykowi cech afrodyzjaka. Wanilia. Łagodzi skutki przepicia alkoholowego. Wzmaga popęd płciowy. Cynamon. Działa podniecająco. W tym celu używali go cesarze chińscy. O tych właściwościach cynamonu wspomina Biblia. Najlepszy cynamon pochodzi z Cejlonu. Wiedzieli o tym Arabowie, Rzymianie, Francuzi. Ci ostatni uważają, że dobrym afrodyzjakiem jest wino otrzymywane z maceracji 60 g cynamonu i 30 g wanilii w litrze mocnego, dobrego wina. Cynamon nadto wzmacnia serce i ułatwia oddychanie, usuwa zmęczenie, pobudza apetyt, działa rozweselające, jest dobrym środkiem przeciwgrypowym. Imbir. Przez Arabów używany za szczególnie silny afrodyzjak, toteż dodają go do leków weterynaryjnych podawanych zwierzętom domowym w celu polepszenia ich płodności. Imbir był bardzo rozpowszechniony w starożytności i wiekach średnich. Ma następujące właściwości lecznicze: poprawia wzrok, działa przeciwbólowe, wskazany w przypadkach utraty apetytu, niestrawności, wzdęciach, biegunkach, chorobach zakaźnych, niemocy płciowej. Seler. Wieśniacy francuscy przyrządzają z niego wino, które uważają za skuteczny afrodyzjak. Duży korzeń selera poszatkowany przesypuje się cukrem, zalewa winem (najczęściej stosuje się bordeaux) i zostawia do zmacerowania na 48 godzin. Potem całość należy zmiksować i przefiltrować. Popija się po dwie szklanki dziennie. W smaku przypomina to ananasa. Seler od dawna zalecany przez fitoterapeutów jako afrodyzjak, jest także doskonałym środkiem przeciw bólom artretycznym. Do afrodyzjaków zalicza się także żeń-szeń, szafran, trufle i ostrygi.

APITERAPIA .

który podbiera z dziupli drzew. kit pszczeli zwany też propolisem. Rozwinęło się pszczelarstwo. w jaki sposób można je wykorzystać do sporządzania specyfików leczniczych. Nauka naszych czasów wzięła pod swoje szkiełko i oko wytwory pszczelej pracowitości. otaczał je opieką. ale także znakomicie poprawia krzepkość i ma dobroczynne działania w różnych przypadłościach i dolegliwościach. w medycynie wyodrębniła się osobna gałąź lecznictwa. jako jeden ze sposobów leczniczych wykorzystuje się miód. podaję także. W miodzie znajdujemy nadto enzymy. kwasy organiczne. białka. MIÓD Nie wymaga bliższego przedstawiania i opisu. wprawił ją do współżycia z nim. Tak oto rodziło się pierwotne bartnictwo leśne. dodajmy więc tylko. i ciągle pracował nad udoskonaleniem jej kodu genetycznego. by poddać ocenie utrwalone w tradycji ludowego lecznictwa przeświadczenie o wyjątkowych właściwościach miodu. chronił przed łakomym zwierzem. ale dorzuciła wiele nowych ustaleń do wiedzy o niepospolitych właściwościach miodu oraz innych produktów wywodzących się z ula. głównie prostych. tedy . I nauka nie tylko dowiodła. niezwykle szacowny kunszt. Poniżej przedstawiam charakterystykę wymienionych tu produktów pszczelich. wielki przemysł leków i specyfików. mleczko pszczele. że jest on stężonym roztworem cukrów. chciał dla siebie oraz intratnego handlu. zwracam też uwagę na sposoby wykorzystania znajdujących się w sprzedaży gotowych preparatów pszczelich. do którego zostały przypisane szczególne przywileje. związki azotowe. że ów cudowny w smaku dar natury. sole mineralne. podkarmiał. dla których surowca dostarczają pszczoły. pierzgę i jad pszczeli.Już przed tysiącami lat nasz praprzodek zauważył. iż ma rację medycyna ludowa. W mojej praktyce lekarskiej apiterapię stosuję z bardzo dobrym skutkiem od dawna. jak glukoza i fruktoza. nie wykluczając medycyny. Ukształtowała się ogromna dziedzina dociekań. 279 . które przybrało charakter wiedzy i sztuki wznoszonych na coraz wyższy poziom za sprawą nauki. pyłek kwiatowy. by uzyskać w wyniku cierpliwie prowadzonych eksperymentów hodowlanych owady charakteryzujące się wyjątkową wydajnością i pracowitością. nazwano ją apiterapią.jest nie tylko wspaniale sycący i posilny.nauczył się współpracy z pszczołami. W miarę upływu czasu człowiek „udomowił” pszczołę. który nazwał miodem. Chciał wiec jak najwięcej mieć owego niezwykłego specyfiku. oganiając się od owadów zaciekle broniących przed intruzem swej własności .aby sobie zapewnić stałe źródło zaopatrzenia .

wierzby. na wzrost wartości hemoglobiny. wanad.. Skład propolisu może być bardzo zróżnicowany. magnez. Cukry proste zawarte w miodzie są bezpośrednio wchłaniane do krwi.trwa poniżej dwu godzin (dla porównania kawy i herbaty ponad 2 godz. 3 godz.ponad 5 godz. czyli propolis nazywany niekiedy najstarszym lekiem Słowiańszczyzny. jest w nim pyłek kwiatowy. kurczęcia pieczonego . rzodkiewki. jest bardzo złożoną substancją. sosny. kasztanowca. także innych drzew i roślin. żelazo. aby jak najdłużej pozostawał w górnych odcinkach przewodu pokarmowego.. W normalnych ilościach miód nie powoduje ujemnych skutków w organizmie. najczęściej z topoli. jaki znajduje się w pobliżu 280 . tłustego mięsa . który przyswaja sacharozę tylko w pewnej części. Działa odtruwające w przypadkach nadużywania kawy. Wykryta w miodzie substancja jest bardzo nietrwałym związkiem i występuje tylko w miodzie świeżym. Miód należy do pokarmów łatwo przyswajalnych. suchych i chłodnych pomieszczeniach. w zależności od surowca. obniżając jego wartość do poziomu mieszaniny cukrów prostych. wrzodów żołądka i dwunastnicy. papierosów i alkoholu. srebro.ok.in. rozkłada się pod wpływem światła. molibden i in.. dolegliwościach wątroby skóry. Podgrzewanie miodu niszczy ciała czynne w nim zawarte. barwniki. Jego trawienie . Z czego robią go pszczoły. potas. chorób oczu. Miód regeneruje siły fizyczne i umysłowe. eteryczne (zapachowe i smakowe). spora ilość śliny pszczół. a z pierwiastków sól.3-4 godz. dzieci w wieku 5-13 lat -5-40 g. bogatą w liczne biologicznie czynne związki chemiczne. chleba.. Zalecam profilaktyczne spożywanie miodu w następujących ilościach: niemowlęta -jedną łyżeczkę (7 g) dziennie.witaminy. olejki KIT PSZCZELI Kit pszczeli.4-5 godz. wapń. a więc bardzo korzystnych dla człowieka. Miód powinien być spożywany z pieczywem.). ogórka. ziemniaków.podobnie jak soków owocowych . jakie spełnia funkcje w ulu? Ponad połowę składu propolisu tworzą żywice. Roztwór wodny miodu (l łyżeczka na szklankę wody macerowane przez 12 godzin) zawiera biokatalizatory wpływające m. z jakich pszczoły zbierały nektar. osiki. Duża zawartość glukozy i fruktozy kwalifikuje miód jako lek w chorobach serca. Lecznicze właściwości miodu zależą od roślin. bar. wędzonego mięsa . wolfram i kobalt. móżdżku i szpinaku . u dzieci wzmaga odporność na choroby. prosto z plastra. Miód należy przechowywać w ciemnych. chrom.

Kit pszczeli jest substancją lepką. O stosowaniu kitu pszczelego. kompresy. Do powszechnie używanych preparatów z propolisu zaliczamy etanolowy ekstrakt propolisu (EEP). Wprawdzie nie jest toksyczny. Działa skutecznie w schorzeniach prostaty (potwierdzają to liczni pacjenci przeze mnie leczeni).przybiera konsystencję ciastowatą. anemii. łagodzi stany zapalne. Z uwagi na zawartość wysokoprocentowego alkoholu jest zalecany przez lekarzy w przypadkach szczególnych.powiedzielibyśmy . eterze i innych rozpuszczalnikach organicznych. kit służy im do dezynfekowania wnętrza ula. które należy podgrzewać razem z moździerzem w kąpieli wodnej do temperatury 40-45 st. poprzez żółtą i brązową po zielonkawą. Bakteriobójcze i bakteriostatyczne właściwości propolisu są wykorzystywane przez pszczoły do celów . natomiast z miodem i sokiem ze świeżej pokrzywy majowej może służyć jako lek przeciwnowotworowy lub do leczenia ziarnicy złośliwej. musi decydować lekarz. Maść-ekstrat. dzięki czemu jest on wolny od bakterii. płynne oleje mineralne i roślinne. Ma ona ciemny kolor i przyjemny zapach kitu. Rozpuszcza się w spirytusie. wskazanym także dla dorosłych jako preparat o kompleksowym działaniu na organizm. W literaturze medycznej można napotkać doniesienia o graniczących z cudem przypadkach wyleczeń przy zastosowaniu preparatów robionych na bazie EEP. pleśni. w którą „wtapiają” szkodnika pojawiającego się w ulu. a także zapalenia kostne. choroby wrzodowe żołądka i dwunastnicy. ze względu na jego aktywność. maść. leczy stany zapalne jelit.pszczelich lotów. smolistą. propolizat. 36 st. C. Także barwa propolisu bywa zróżnicowana od czerwonej. ubytki kostne i tkanki chrzestnej. C staje się miękki i plastyczny. różnego rodzaju odleżyny. Propolis stosowany jest przede wszystkim pod postacią różnych preparatów. może im służyć jako substancja. poprawia pamięć. Etanolowy ekstrat propolisu (EEP) jest wyciągiem substancji aktywnych (czynnych) z surowego kitu pszczelego. dobroczynnie wpływa na psychikę. Aby rozpuścić kit w porcelanowym moździerzu stosuje się olej wazelinowy. jak należy 281 .doustne bądź zewnętrzne (wchłania się przez skórę) . maź. Lecznicze właściwości propolisu są rozległe. w temperaturze ok. Wyśmienitym produktem odżywczym jest propolis z miodem i pyłkiem kwiatowym lub pierzgą.cystyna wzmacnia porost włosów. powierzchniowe uszkodzenia skóry. leczy owrzodzenia żylakowe.łuszczycę. Wymaga przechowywania w miejscu suchym i ciemnym. co zresztą zdarza się rzadko. wzmaga aktywność enzymatyczną komórek wątrobowych. Maść przygotowuje się w koncentracji 30-50 proc. w wyższych . dzięki właściwościom bakteriobójczym zapobiega powikłaniom infekcyjnym. regeneruje tkankę chrzestną i kostną. C topi się. Przy złej pracy wątroby mogą wystąpić uczulenia. pigułki. Oto. preparat do inhalacji. Zawarty w propolisie aminokwas siarkowy . wzmacnia organizm. w niższych temperaturach staje się twardszy i kruszy się. egzemę. leczy oparzenia skórne . zastrzyki. w 80-104 st. szybko poprawia samopoczucie rekonwalescentów. Poprawia wzrok. wzmacniający i pobudzający.może wywołać podrażnienie nerek bądź przewodu pokarmowego doprowadzając do biegunki. ale przedawkowanie . źle w wodzie. astmę. Pszczoły wykorzystują propolis do różnych uszczelnień i innych robót wymagających związania luźnych elementów. grzybków itp. tabletki. sprawność fizyczną i psychiczną.sanitarnych. Najprostszym z nich jest mieszanina miodu i propolisu będąca znakomitym środkiem dla dzieci z astmą. nerwowe. czopki.

Podgrzewamy 8-10 min. Stanowi odżywkę i lek. Moczy się pięć warstw gazy i po lekkim wyciśnięciu okłada chore miejsce owijając bandażem. następnie przykrywa czterema warstwami gazy i bandażuje. Do użytku zewnętrznego. o słabym. Na dno opadają mechaniczne domieszki i szarobiałe płatki wosku. Przy wszelkiego rodzaju bronchitach. mieszając od czasu do czasu pod przykryciem. C i wrzucić 50-100 g drobno pokrojonego propolisu. Kit można rozetrzeć względnie rozdrobnić i zalać 95 proc. w smaku lekko kwaśne. Mleko utrzymać w kąpieli wodnej przez 10 min. Mleko propolisowe (do użytku wewnętrznego). C. przydaje sił życiowych. Zagotować litr świeżego. 10% alkoholowego roztworu propolisu. Maść. W czasie stygnięcia na powierzchni mleka tworzy się warstwa wosku. Otrzymany produkt jest gotowy do użytku. a sam płyn jest przezroczysty. Kit pszczeli leczy różne formy egzem. Bierzemy 10-20 g kitu na 10 g wazeliny. obecnie są gotowe maści propolisowe w sklepach pszczelarskich i aptekach 3. nieco kwaśnym zapachu. kit bowiem niszczy bakterie dostające się z otoczenia do naczynia z mlekiem. Propolizat. stafylo. W celu otrzymania 10 procentowego preparatu bierze się na litr spirytusu l00 g propolisu. mieszczących się w przedniej części głowy. To propolisowe mleko jest o wiele trwalsze aniżeli samo mleko gotowane. dwa razy dziennie (rano i wieczorem). Można przygotować małe ilości kitu na ćwierć litra spirytusu. węglowodany. 20 g lanoliny. aby nie ulotniły się olejki eteryczne. Stosować dwa razy dziennie łyżkę stołową. Po 10-15 min.01 proc. neurodermii. Maść jest gotowa do użytku. Spirytusowy roztwór propolisu doprowadza się w wodzie do stężenia kitu 0. którą należy zdjąć. mieszając drewnianą łyżką lub łopatką. Otrzymuje się płyn emulsyjny koloru mleka. mikroelementy. Mleczkiem karmione są larwy robotnic i trutni przez 3-4 dni życia. astmie zażywa się dwa razy dziennie po 30 kropli na cukier. MLECZKO PSZCZELE Mleczko pszczele jest wydzieliną gruczołów gardzielowych pszczół. 7. A oto właściwości mleczka pszczelego (w proszku oraz tabletkach) i pyłku kwiatowego: aktywizuje przemianę materii. łuszczycowe. Kompresy z kitu. ostre i cierpkie.in. Maść-ekstrat i propolizat zaleca się stosować w tych samych dolegliwościach i chorobach. a matka pszczela w ciągu całego stadium larwiego i w okresie czerwienią.1-0. Wstrząsnąć dwa razy dziennie. białka. Mleczko jest płynną.200 g propolisu.przygotować maść. aminokwasy. spirytusem. gęstą substancją barwy kremowej. Stosować łyżkę stołową dziennie. Na 200 ml wody wziąć l ml 20 procentowego spirytusowego roztworu kitu. Maść kładzie się cienką warstwą na wykwity skórne. łuszczycy i świerzbu skórnego. hamuje rozwój miażdżycy i leczy 282 . Zawiera m. pełnotłustego mleka. Skład: 10-12 g kitu. Emulsja wodno-spirytusowa (do stosowania wewnętrznego). witaminy. swędzących wyprysków skórnych.i streptodermii. 70 g wazeliny. roztwór . Po dwu tygodniach nalewkę zlać i przefiltrować. Mleko odfiltrować do słoika. tłuszcze. filtruje się ostudzoną maść przez gazę do stoików z zakrętką. różnych grzybków. 20%. np. a na 20 proc. przy temperaturze do 45 st. Ostudzić do 45 st. Jest to produkt 5 lub 10 proc.

zużycie tlenu w tkankach. zmniejsza dolegliwości serca. oddychanie komórek oraz syntezę fosfatydów. moc odżywczą i energetyczną przy absolutnej nieszkodliwości. zaburzenia czynności gruczołów dokrewnych. obniża poziom cukru we krwi. normalizuje czynności gruczołów dokrewnych i przewodu pokarmowego. a także usprawnia produkcję enzymów tkanki podścieliskowej. usuwa zmarszczki i wygładza skórę twarzy. nerki. eliminuje szumy i zawroty głowy. aby jeden naturalny produkt spożywczy miał aż taką. nieżyt jelita grubego. trudno gojące się rany. wzmagające się u ludzi starszych. zapobiega awitaminozie. pobudza czynności szpiku kostnego. że właściwości pyłku i jego skład zależą od rośliny. niewydolność wątroby po żółtaczce zakaźnej i zatruciach. przemianę materii (węglowodanów. Jest niezwykle bogatym źródłem witamin. awitaminoza. Owo obnóże służy mieszkankom ula do produkcji pierzgi. Enzymy zawarte w mleczku pszczelim i pyłku kwiatowym działają obwodowe na komórki. Pszczoły znoszą go do ula. Te stany są również skutkiem niedokrwienia tkanki podścieliskowej. jak pyłek kwiatowy. następuje aktywizacja procesów życiowych. pobudza apetyt. Pierzga powstaje w wyniku dość skomplikowanego procesu fermentacji mlekowej obnóża.pszczoły odkładają na czarną godzinę. Należy w tym miejscu jednak dodać. w następstwie zwłaszcza napięcia nerwowego i innych szkodliwych wpływów. 283 . niedobory aminokwasów. wątroba itp. Czym jest pyłek? A co to jest pierzga? Pyłek to męskie komórki rozrodcze roślin nasiennych tworzące się w pylnikach kwiatowych. normalizuje pracę wątroby. usuwa duszności wysiłkowe. obnóże pyłkowe. Wskazania lecznicze: anemia. tkanki i narządy wypełniające określone funkcje (np. zawroty głowy. obniża poziom cholesterolu. zrosty zapalne. osłabienie słuchu. leczy choroby nerwowe.mniej więcej połowę zbioru . stany chorobowe nerwów. Ustępują stany skurczowe naczyń. PYŁEK KWIATOWY l PIERZGA Istnieje mało przykładów. enzymów i witamin. zmiany w dnie oka. która jest łatwo strawnym produktem białkowym stanowiącym pokarm pszczół oraz nieco podrośniętych larw. Stwarza to korzystne warunki do odżywiania komórek. zabija bakterie i wirusy. gdzie w części jest zużywany do bieżących potrzeb. cukrzyca. Kuracja mleczkiem pszczelim z dodatkiem pyłku kwiatowego w proporcjach 1:1 uwalnia organizm od tych skurczów. wrzody żołądka i dwunastnicy. Pszczoły zbieraczki przynoszą pyłek kwiatowy do ula formując go w tzw. niedowład kończyn po chorobie Heinego-Medina oraz po wylewach krwi do mózgu.ją. miażdżyca. wzmaga odporność na infekcję. niedorozwój umysłowy i fizyczny dzieci. nerek. z jakiej został zebrany. astma wysiłkowa. która ulega przekrwieniu. narządów. poprawia wzrok i słuch. a więc dojrzewanie erytrocytów. płuca. choroba wieńcowa serca. Pyłek kwiatowy odznacza się następującymi właściwościami: aktywizuje wydzielanie soku żołądkowego. niedokrwienie narządów. tłuszczów. oczy. a resztę . białek). Otóż grudki ziaren pyłku kwiatowego zlepionych nektarem bądź miodem transportują pszczoły w koszyczkach na tylnej parze nóg.). niedomogi narządów przemiany materii i gruczołów wydzielania wewnętrznego. Zjawisko to występuje za pośrednictwem tkanki podścieliskowej. poprawia przemianę materii. infekcje. Zwiększa wówczas aktywność kwasów nukleinowych.

Jest to bezbarwny. niedokrwistości. Jad jest produktem sekrecji wydzielania specjalnych gruczołów pszczół robotnic. sprzyja utrzymaniu normalnej wagi ciała. zakłóceniom psychicznym. W skład jadu wchodzą: białkowa i tłuszczowa frakcja drobnomolekularnych organicznych związków i mineralnych związków. pH roztworów wodnych wynosi od 4. alanika. Posiada wysoką aktywność powierzchniową. kwas glutaminowy i asparginowy.66). Fe i inne) nie znaleziono.melitynę. Innych metali obecnych w biologicznym składzie jadu (Na. bezpłodności u mężczyzn. układów nerwowego i oddechowego. kwasy nukleinowe (dezoksyrybonukleinowe i rybonukleinowe. olejki lotne.2 do 0. metionina. JAD PSZCZELI Już w starożytności był znany w wielu krajach Europy i Azji z jego właściwości leczniczych.38 do 1. fermenty . murawinowy. solny ortofosforowy. Badanie popiołu jadu wskazało na obecność magnezu (0. W suchym stanie utrzymuje swoje podstawowe właściwości przez dłuższy czas. jak również wolne aminokwasy (cystyna. arginina.5. zmianom atonicznym w mózgu. miedź. Wydzielono biologicznie aktywne białko . izoleucyna). Z frakcji wolnych kwasów organicznych znaleziono histaminę (do 1%) i znaczną ilość kwasów organicznych. łojotokowi. Siła jego kwasów waha się od 0. Na powietrzu twardnieje szybko.4%) i miedzi (mało). tj. zanikowi brodawek językowych. przeziębieniom. zanikowi mięśni prążkowanych. leucyna. seryna. glikol. magnez. Suchy pyłek kwiatowy można przechowywać w hermetycznie zamkniętych torebkach z tworzyw sztucznych.44 (średnio 0. zawrotom głowy i bólom głowy. histydyna. brzucha. o ciężarze gatunkowym 1. Zawiera substancje suche do 41%.3 mg.31. tryptofan. tłuszcze i sterydopodobne substancje. Gotowanie i zamrażanie nie zmienia melityny. puszczeniu się naskórka. Nie zawiera węglowodorów.preparat produkcji polskiej. Pyłek i mleczko pszczele zawiera Apivit . Przy wysychaniu traci do 25% swoich lotnych kwasów. krzywicy. gęsty płyn o ostrym zapachu. senności. K. z gorzkim. zakłóceniu trawienia. krwawieniu dziąseł. treonina. przypominającym zapach miodu. lizyna. poronieniom. 0. parzącym smakiem. Jad jest kwaśny. anemii. nie reaguje na kwasy i zasady. który przez kanalik żądła zostaje wyciśnięty do otworu rany w momencie ukłucia aż do wyczerpania rezerwuaru jadu.żołądka.5 do 5. wypadaniu zębów. chorobom zakaźnym. witamina A. przeciwdziała zapaleniu nerwów. która jest najważniejszym farmakologicznym składnikiem jadu pszczelego. 284 .gialurodynaza i fosfolipidy. palącym.

powstaje uczucie bólu. U niektórych ludzi wywołuje anafilaktyczny szok. Jad działa szybko na organizm ludzki. Występują też zaburzenia w jelitach i być może utrata przytomności. Frakcja „O” nie została zbadana jeszcze dostatecznie. występują 285 . tj. zdolność do rozpuszczania czerwonych krwinek. obniża ciśnienie krwi. Wysoka temperatura niszczy enzymy jadu. jak uaktywnianie działania tkankowych dehydraz i trombokinaz. obrzmiewa. tworząc produkt toksyczny . ale nie działa na melitynę. U zbieraczy miodu . napływ śliny i nadmierne pocenie się. należą tu substancje pachnące wydobywane eterem. miejsca ukąszenia. itd. w szczególności gualinidazy i fosfolipazy A. Gualinidaza rozpuszcza podstawową substancję tkanki łącznej. Po otrzymaniu 100 do 200 ukąszeń chory musi kilka dni leżeć w łóżku z powodu ciężkiej choroby. Podstawową masą suchego jadu są białka. Jad obkurcza mięśnie gładkie i poprzeczne. Na początku człowiek odczuwa zamęt w głowie. parzenia. Działanie jadu na organizm ludzki jest różne.gualinidaza i fosfolipaza A. temperatura wzrasta od 2 do 6 st. nudności. Frakcja „II” ma bardziej złożony skład: są tu dwa enzymy . zatrucie jadem bywa rzadkie. Jad działa leczniczo miejscowo i ogólnie. Jad inaktywuje się w roztworze wodnym od 1:100 do 1:1000. w szczególności od jego indywidualnej czułości. Frakcja „I” przedstawia sobą toksyczne białka o charakterze niefermentowym o masie cząsteczkowej około 35 000 mg. rozkładając jego białka. wywołuje miejscowe zapalenia. po tym wymioty. 1000 ukąszeń wywołuje śmierć przez paraliż układu oddechowego. Fosfolipaza A rozkłada leucynę. blokuje (paraliżuje) centralne synapsy nerwów. krew zagęszcza się. mięśni działających na ścianki naczyń krwionośnych. który trwa kilka godzin. W małych i średnich dozach jad działa leczniczo. U średnio czułego człowieka jad wywołuje miejscowe zapalenie skóry. To ostatnie objaśnia obniżenie lepkości krwi pod wpływem jadu. Ciśnienie krwi spada. ułatwia rozchodzenie się jadu w skórze i wzmacnia miejscowe działanie jadu. Później wzrasta temperatura. Proleoktyczne enzymy pepsyna i trypsyna inaktywują jad. od właściwości organizmu.Lipidowa frakcja jest niewielka. Jad posiada alergen działający na układ nerwowy. z którym związane są farmakologiczne właściwości jadu pszczelego. jak również steryny wyciągane chloroformem. na które nie działają kwasy i zasady. Zależy ono od dawki jadu. a w większych trująco. która ma działanie cytolityczne i powoduje hemolizę. białko termostabilne. jest mikrobo-i bakteriobójczy.lizocytynę. Miejsce ukąszenia czerwienieje. Z tym składnikiem związane są ważne efekty frakcji „II”.pszczelarzy powstaje uodpornienie na jad.

ukłuć podskórnych. Działa korzystnie na układ krwiotwórczy. w szczególności zmniejsza ilość cholesterolu we krwi. aktywuje przemianę materii. zwiększa się ilość hemoglobiny. jonoforeza. itp. Jad rozszerza arterie i naczynia włosowate. W małych ilościach jad pobudza siły obronne organizmu. . polepsza się sen. Zmniejsza się lepkość i gęstość krwi. obniża ciśnienie krwi. Leczy się przez ukłucie pszczoły. wcieranie emulsji. Stosuje się jad do leczenia wielu chorób. w tym również do ciężkich i przewlekłych. Podobnie jak autochemoterapia.oznaki rozpuszczenia krwinek czerwonych i hemoglobimeria (hemoglobina w moczu). powiększa przypływ krwi do chorego organu i zmniejsza bóle. Działa stymulujące na mięsień serca. Jad ma korzystny wpływ na ogólny stan chorego. maści z jadem. Zasadniczo stosuje się przy: reumatyzmie. Kobiety i dzieci są bardziej czułe. preparatów wodnych w ampułkach i oleistych. apetyt i chęć do pracy.

LEKI l SPECYFIKI ZIOŁOWE .

Ostatni wreszcie sposób . Nie tylko bowiem utrudnia to suszenie. lub też w postaci maceratu. ani rosy. łącząc go z pokarmem. Tylko lekarz może ustalić diagnozę i na jej podstawie można dobrać takie czy inne zioła lecznicze. kąpielową. kiedy są idealnie suche . żółknięcie i daje inne objawy dyskwalifikujące zebrany surowiec zielarski. że wszelka kuracja ziołami nie może być prowadzona bez uprzedniej wizyty u lekarza. Teraz przechodzę do sposobów zażywania i dawkowania ziół.od najmłodszych do najstarszych.to zażywanie ziół sproszkowanych.wtedy siła jego działania będzie równa szklance naparu lub odwaru.nie może być na nich ani wody deszczowej.gotujemy. których niewielkie przedawkowanie nie powoduje żadnych ujemnych skutków ubocznych. że wystarczy zażyć tylko l gram sproszkowanego zioła . witaminową. które należy przyjmować nie więcej niż 3 razy dziennie.zalewamy zioło wrzątkiem. ale w niektórych przypadkach powoduje czernienie. Proszkujemy najczęściej te środki ziołowe. W takich przypadkach nie wysilajmy się na zbieranie ziół rzadko spotykanych. Dzieciom do okresu dojrzewania podajemy dwa razy dziennie po pół szklanki naparu lub odwaru. ale ograniczmy się do tych. a niekiedy i na wszystkie na raz. wyciąg. że przyjmowanie ziołowych środków sproszkowanych musi być ostrożne: popijamy je obowiązkowo zimnym płynem albo wsypujemy do niewielkiej ilości zimnej wody. a pacjentom po 60 roku życia zmniejszamy dawki jednorazowo do 1/4 szklanki.pojedynczy preparat ziołowy. I dlatego dopiero po pełnej ocenie choroby można zdecydować się na taką lub inną kurację: żywieniową. Na pewno znajdzie się wielu chętnych. każda z nich musi odbywać się pod kontrolą lekarza. Ale oczywiście niemowlętom nie dajemy więcej niż pół szklanki naparu w ciągu dnia.Przede wszystkim muszę zastrzec. gdy najbardziej zależy nam na zachowaniu w surowcu zielarskim witamin. odwaru . suszyć i przechowywać zioła lecznicze. Ale należy pamiętać. Macerowanie i proszkowanie obowiązują wtedy. czy granulat nie zawsze będą skuteczne w przypadku chorób przewlekłych. ziołową. Zioła zbieramy tylko wtedy. Ale powtarzam. Zachłyśnięcie się bowiem proszkiem w trakcie popijania gorącą wodą może spowodować katastrofalny w skutkach atak kaszlu. Co więcej . Możemy je przyjmować w postaci naparu . gotuje korę lub korzenie. Nie wszyscy mamy ochotę zaopatrywać się w zioła w sklepach. Przypominam jednak. kiedy to zalewamy zioło szklanką zimnej przegotowanej wody na kilka godzin. który zechcą sami zbierać. Zaparza się najczęściej liście. które w naszej okolicy występują masowo. Zioła dobre są dla wszystkich . 289 . łodygi i kwiaty.

Więcej . 290 . ale również do soków owocowych i innych zapasów. korę czy korzeń . a niepachnące . Zasada ta odnosi się nie tylko do surowców ściśle zielarskich. kiedy żyją. nigdy nie mieszając ich ze sobą. zapachu stęchlizny czy innych nienaturalnych zjawisk (najczęściej rezultat niewłaściwego przechowywania). W „zapachu” bowiem prawie zawsze tkwi jakiś składnik leczący. a owoce . dychawicy oskrzelowej i stanach astmatycznych. jak np. Pod wpływem promieni słonecznych zachodzą niekorzystne procesy niszczące wartości lecznicze danej rośliny.„Zioła numer 18” składa się z: liści szałwii (10).Zbieramy pojedyncze gatunki osobno. Kora kruszyny. owoc. czy działają one lepiej. gdyż chłoną zapachy obce. w miejscu przewiewnym. a wtedy narazimy się na duże straty. korzenia ślazu (10). bratek polny. jak i zakupione zioło (nawet w torebkach) trzeba przechowywać w szczelnych opakowaniach z dala od innych zapachów. melisa. tym szczelniejszego wymaga opakowania. Mieszanek zresztą nie wymyślił „Herbapol”. ziela tymianku (10) i korzenia żywokostu (15). Mieszanka ta działa powlekające. które przepadają za kminkiem. kopru (10). daje pewniejszy skutek niż taka sama ilość pojedynczego środka ziołowego. jeśli ją sami zbieramy.w nawiasach podany jest procent każdego zioła NEOPEKTOSAN . Oczywiście suszymy i przechowujemy każdy surowiec oddzielnie i w szczelnym opakowaniu. Otóż zioła. zmiękczająco. niż pojedyncze zioła? Oczywiście . rozedmie płuc. który je narkotyzuje. świetlik i owoc kasztanowca tracą działanie lecznicze już po roku . Ale te „Herbapolu” opracowano na podstawie najnowszych badań. Niektóre zioła lecznicze. które nie wiadomo dlaczego niektóre gospodynie wystawiają na słońce. MIESZANKI ZIOŁOWE Omawiając mieszanki ziołowe trzeba odpowiedzieć na pytanie.po trzech. przeciwzapalnie. Warto również pamiętać o ukryciu przed kotami korzenia kozłka. będzie dobra dopiero po roku „leżakowania”. pajęczyny. futra.zarówno zebrane własnoręcznie. Równie starannie trzeba nasze zioła zabezpieczyć przed myszami. liści podbiału (35). które czasem mogą zagnieździć się w ziołach. Z chwilą pojawienia się w naszych zbiorach podejrzanej pleśni. jak będą przechowywane. Dawno już zauważono. należy zepsuty surowiec jak najszybciej spalić. im mocniej dane ziele pachnie. wrogiem zaś wszystkich roślin przez nas zerwanych. Wszystkie surowce zielarskie .bez względu na to. rdestem czy siemieniem lnianym. Oto gotowe mieszanki . kminek natomiast dobry jest i po 10 latach. Długość przechowywania ziół jest różna w zależności od gatunku. jedwabie). są w stanie zaatakować inne nasze środki spożywcze i niespożywcze (wełny. Szkodniki. Słońce jest przyjacielem roślin.a więc kwiaty.trzy lata. Mówiąc ściślej. Kora i korzenie tracą swoje właściwości lecznicze po pięciu latach.mieszanka działa lepiej przy tej samej dawce wagowej czy objętościowej.suszymy zawsze w cieniu. wykrztuśnie. całe ziele. liście i kwiaty pachnące można przechowywać dwa. istnieją one prawie od stu lat. że porcja 3-4 ziół działających w tym samym kierunku. więc stosuje się ją przy nieżytach dróg oddechowych i oskrzeli.

pączki topoli (10). NERVOSAN „Zioła numer l” . krótko gotuje i pije 2 razy dziennie po szklance . W skład tej mieszanki wchodzą: korzeń omanu (25). W skład Nervosanu wchodzą: korzeń kozłka zwany popularnie Waleriana (40).„Zioła numer 6” . Normosan składa się z: kory kruszyny (50). W obu wypadkach bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. W skład Pulmosanu wchodzi: ziele rdestu ptasiego (30). ziele skrzypu (30). bezsenności. choć stosowana przy często spotykanej i bardzo dokuczliwej dolegliwości. nasennym .5) i kwiat słonecznika (S). kwiat tawuły łąkowej (25). przygotowując każdorazowo świeży odwar. złej przemianie materii oraz w zaburzeniach w trawieniu i przyswajaniu pokarmów. korzeń ślazu (20). w stanach ozdrowieńczych po chorobach płucnych oraz przeciw pylicom i rozedmie płuc. histerii oraz w zaburzeniach związanych z pokwitaniem i przekwitaniem. PYROSAN . kminku (5). owoc maliny (5).to mieszanka o wąskiej specjalności. kwiat rumianku (10). Nervosan stosujemy przeciw nadmiernej pobudliwości w stanach podniecenia psychicznego. W skład Pyrosanu wchodzi: rumianek (5). kwiat krwawnika (22. rozedmie z zespołem sercowopłucnym. działa więc napotnie. Neopektosan można stosować raczej w celach doraźnych. rozgrzewające i kojąco. nieżytom górnych dróg oddechowych i przy bólach mięśniowych reumatycznych. przeciwskurczowym.to mieszanka.Bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. kłączy perzu (30). towarzyszących każdemu przemarznięciu. a mianowicie krwawnicach czyli hemoroidach.„Zioła numer 17” . przeczyszczające. NORMOSAN . nerwicach i przyspieszonym bezgranicznie tempie życia. mięty pieprzowej (10). Pije się 2-3 razy dziennie szklankę odwaru z łyżki ziół. tym silniejszy odwar. zwłaszcza przy przewlekłej gruźlicy płuc. Pektosan działa nieco słabiej i jest wskazany dla ludzi starszych wymagających powolnych długotrwałych kuracji przy sprawach chorobowych przewlekłych. niestrawności. kory kruszyny (15). ziele mięty pieprzowej (15) i ziele melisy (10).5). wzdęciach. w nerwicach układu wegetatywnego.po jedzeniu. która zrobiła największą karierę handlową. otyłości. Składa się ona z ziół o działaniu uspokajającym. owoców bzu czarnego (10). PULMOSAN . ziele krwawnika (20).„Zioła numer 7” .stosujemy jako środek pomocniczy przy chorobach płucnych.łyżkę na szklankę wody.działają rozwalniająco. REKTOSAN . owocu jarzębiny (15). kwiat lipy (25).Podobny w działaniu jest PEKTOSAN . poprawiają przemianę materii i likwidują nadmierną fermentację jelitową. korzeń mniszka (12. liść szałwii (10). Im dłużej się gotuje. Stosuje się go we wszystkich stanach gorączkowych.składa się z ziół rozgrzewających (przeciwgorączkowych”.„Zioła numer 14” . kwiatu kasztanowca (15). gdy zachodzi podejrzenie takiej czy innej formy przeziębienia: przeciw grypie. liście brzozy (10). Stosuje się tę mieszankę przy zaparciach (zwłaszcza nawykowych).„Zioła numer 13”. liść podbiału (35) i koper (10). korzenia żywokostu (15). zagotowuje i pije na czczo rano i wieczorem przed pójściem spać. 291 . z lekka moczopędnie. Bierze się łyżkę na szklankę wody.słowem jest czymś bardzo potrzebnym w dzisiejszych „zwariowanych czasach”. trawiennie. kora wierzby (20). kminku (10). Pije się raz dziennie na noc . Składa się ona z kwiatu krwawnika (5).

5 proc. liść szałwii.„Zioła numer 4” . jak upławy.jak sama nazwa wskazuje stosujemy przy sklerozie. liście szałwii. czyli sderosis.nasienia kozieradki (20) i ziela bratka polnego (10).: liść i kwiat głogu (30). W skład Vagosanu wchodzi ziele rdestu ptasiego. W skład Sklerosanu wchodzi m. SKLEROSAN . owoc jarzębiny (10). choć to różne choroby. liści pokrzywy (20). ziela połonicznika (20).in. czyli miażdżycy. UROSAN . zapaleniu dziąseł. Do użytku zewnętrznego bierzemy łyżkę ziół na szklankę wody. pokrzywy (po 17. Z łyżki ziół robi się szklankę odwaru i pije 2 razy dziennie.do codziennej higieny intymnej. Bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. migdałków oraz w innych stanach ropnych i zapalnych w jamie ustnej. gotuje. Mieszanka składa się z liści brzozy (20). Łyżkę ziół na szklankę wody krótko zagotować i pić 2 razy dziennie. kora kruszyny (15). VAGOSAN . Bierze się 3-4 łyżki ziół na 6 szklanek wody.„Zioła numer 11” . rumianek (20) i kwiatu arniki (2. i ziela skrzypu (10). liści mącznicy (15) i korzenia lubczyka (20).również przy nadciśnieniu. nieżytach miedniczek i przewodu moczowego. skąd mają już otwartą drogę na zewnątrz. kora dębowa (25). owrzodzenia sromu. kwiatu tawuły łąkowej (10). dezynfekuje przewód moczowy i likwiduje jego stany zapalne. Ze względu na składniki . liści brzozy (30). piasku. skąpomoczu. wadliwej przemianie materii u osób starszych i w zmianach typowych dla wieku podeszłego.inaczej mówiąc przy reumatyzmie.„Zioła numer 16” . obrzękach i kamicy moczowej. ziele macierzanki i ziele tymianku w równych ilościach. które stopniowo dostają się do przewodu moczowego. ziela rdestu ptasiego (20). Bierze się półtorej łyżki ziół na 1. krótko gotuje i pije 2-3 razy dziennie na ciepło. anginie. ale również przy stwardnieniu rozsianym. ziele jemioły (20) i ziele rdestu ptasiego (10). Stosuje się w zapaleniu nerek i pęcherza moczowego. Składa się z ziela skrzypu (20). przemywań i okładów.).ceniona mieszanka ziołowa przeciw schorzeniom kobiecym takim. przecedzą przez gęste płótno.5 proc. artretyzmie i ischiasie.„Zioła numer 2” .stosujemy przy ostrych i przewlekłych chorobach gośćcowych . disseminata. a w stanach zapalnych pochwy . kory wierzbowej (20). okostnej. gotujemy krótko i ciepłym odwarem płuczemy jamę ustną przy stanach ostrych i zapalnych. najlepiej na czczo mniejszymi dawkami.„Zioła numer 8” . Mieszanka działa rozgrzewające i jednocześnie moczopędnie. REUMOSAN . używa do irygacji. ziele krwawnika (5). Oto skład: liść mięty pieprzowej. gotuje i ciepły odwar pije 3 razy dziennie.5 szklanki wody.działa moczopędnie. 292 . SEPTOSAN . w przypadku pęknięcia odbytu i ropni okołoodbytniczych.). dzięki czemu krążenie krwi uruchamia złogi. Stosuje się tę mieszankę przeciw guzom krwawnicowym w stanach zapalnych ostrych i przewlekłych.składa się z ziół przeciwzapalnych i dezynfekujących.

kory kruszyny i liścia mięty po 11 cz. złym samopoczuciem. nadmiernej ilości śluzu w stolcu oraz wówczas. korzenia lubczyku i siarczanu sodowego po 3. Działa kojąco. liść mięty pieprzowej (20). w bólach przewodu trawiennego. Stosuje się go więc w zaburzeniach wydzielania wewnętrznego.TANNOSAN . przy wzdęciach. liść mięty 7 części. korzeń ślazu (20). przy przewlekłych schorzeniach wątroby. Podaję więc skład.zawiera: morszczyn (10). szczególnie przy nerwicy. ściągające i hamujące rozwój bakterii w przewodzie pokarmowym.75. nasienie kozieradki (20). NORMOGRAN . liść mięty i liść melisy po 9. W skład Tannosanu wchodzą: kłącze pięciornika (30). GARSTROGRAN zawiera: ziele rzepiku (10). ziele krwawnika i kłącze kozika 26 części. nadmiernej fermentacji jelitowej oraz chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy. kwiat rumianku rzymskiego (10). do stu procent. nerwobólach. kwiat rumianku (5). NERMOGRAN zawiera: kwiat rumianku 0. otyłości i spastycznych i nawykowych zaparciach stolca.1). kwiaty rumianku i kłącza rzewienia po 7 części. bezsenności. gdy wyliczone objawy wskazują na nerwicę żołądka.mieszanka przeciwbiegunkowa i zatrzymująca. ziele rzepiku. CHOLEGRAN zawiera: ziele szanty. jako lek pomocniczy w miażdżycy. przeciwzapalne i wpływające na przemianę materii. GRANULATY ZIOŁOWE Wygodną formą zażywania ziół są granulaty. wpływa na złą przemianę materii. Działanie ma przeciwzapalne. przebiegających z odbijaniem się.. nasennie i przeciwskurczowo. Bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. olejek miętowy (0. Stosuje się ten granulat przy zaburzeniach trawiennych. pije przed jedzeniem. korzeń lubczyka (3).„Zioła numer 5” . chorobach wątroby i dróg żółciowych oraz w kamicy żółciowej. działanie i zastosowanie niektórych z nich. liść szałwii (10). Działa rozwalniająco. osłaniające. Stosuje się więc ten granulat przy kamicy żółciowej. Resztę. ziele serdecznika.5.8 części. ziele dziurawca. Stosuje się ją przeciw przewlekłym i ostrym biegunkom. w stanach ostrych nieżytów przewodu pokarmowego. kłącze perzu (20). liść bobrka (7). owoc czarnej jagody (30). wyciąg suchy z kory kruszyny (2). zgagą. korzeń lukrecji (3). Działanie „Cholegranu” jest żółciopędne i żółciotwórcze. gotuje. w stanach lękowych. 293 . niesmakiem. stanowi masa granulacyjna. osłabieniu czynności trawiennych i w przewlekłych zaparciach. liść szałwii (17). na ciepło. zaburzeniach dróg żółciowych. ziele dziurawca (7). zapaleniu pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. raczej małymi dawkami. nieżytom jelit. Stosuje się go w stanach pobudzenia nerwowego. zaburzeniach okresu przekwitania i jako środek pomocniczy w leczeniu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy.

który zawiera szereg środków witaminowych. liść brzozy .7. bolesność i świąd. korzeń wilżyny 3. Stosuje się ten granulat w chorobach gośćcowych. popijając herbatą lub osłodzoną wodą. korzeń rzewienia 3. przeciwreumatyczne. a poza tym moczopędne. 294 . DRAŻETKI. stany zapalne. stany skurczowe oskrzeli. ALTRA .drażetki (ostre i przewlekłe zaparcia. ALLIOSTADIL . zesztywniającym i zwyrodniającym oraz w stanach przeziębienia.tabletki (nieżyty górnych dróg oddechowych.7 części. AZARINA . Stosuje się w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych dróg moczowych. zaburzenia przewodu pokarmowego. kłącze perzu 10. złej pracy nerek i w skazie moczanowej.4 kwiat wiązówki 6. alergiczny katar sienny.REUMOGRAN .płyn (stany asmatyczne.zawiera korę wierzbową 13. liść pokrzywy 13. zatrucia pokarmowe). gośćcu postępującym. Jako ostatni należy odnotować BETAGRAN. ALAX . ziele skrzypu 7. ziele rdestu ptasiego 13.płyn (wszawica głowy i innych miejsc owłosionych). Działanie ma. nieżyt jelit.zawiera ziele nawłoci 20. kamicy moczowej. granulatów jednakowo: 1-2 łyżeczki dziennie. jak sama nazwa wskazuje. w leczeniu objawów ogólnych i stawowych (w stanach ostrych i przewlekłych).papieros i tytoń (do palenia dla astmatyków). ziele gryki 5. kaszel różnego pochodzenia). MAŚCI AESCULAN . korzeń łopianu 13. Jest to pierwszy w farmakopei polskiej środek doustny przeciw łuszczycy. niestrawność. liść brzozy 13. pęknięcia błony śluzowej. owoc bzu czarnego 10. ziele skrzypu 7. Zażywa się każdy z ww. korzeń lubczyku 13 części. przeciwzapalnie i dezynfekuje drogi moczowe. wzmożone procesy gnilne lub fermentacyjne. przed jedzeniem.4. zatrucia pokarmowe. stwardnienie tętnic. owrzodzenia i guzy krwawnicowe (hemoroidy).3 części. niedowład jelita grubego. PROSZKI.4. nieżyty oskrzeli.spirytusowy wyciąg z czosnku (nadciśnienie tętnicze. ziele skrzypu 6. pasożyty przewodu pokarmowego). ASTMOSAN . rozedma płuc). dychawica oskrzelowa. Działa moczopędnie. grypie i anginie. a mianowicie strącza fasoli 20. niedowład jelita grubego.4. ASTMIN . choroba wieńcowa.drażetki na zaparcia nawykowe. PŁYNY. ARTEMISOL . UROGRAN . liść brzozy 7.maść na schorzenia odbytnicy.

wyczerpanie. choroby alergiczne.tabletki (ropne zapalenie skóry.drażetki (nerwice układu wegetatywnego. W pediatrii: wadliwa przemiana białkowa i tłuszczowa. szyjki macicy. dychawica oskrzelowa i ostre zakaźne schorzenia przewodu pokarmowego). figówka gronkowca. rumieniowaty. schorzenia rogówki.AZULAN . CARDIOL . 295 . W okulistyce: zwyrodnienie siatkówki. grzybica naskórka dłoni i stóp. owrzodzenia podudzia. CALMAGINA . CHLOROFILAN .maść (stany zapalne i ropne skóry. skaleczenia i oparzenia. nadczynność tarczycy. schorzenia gośćcowe. trudno gojące się rany ropne. okres przekwitania. kamica żółciowa. świąd. CHELIDONINUM HYDROCHLORICUM . W chorobach ogólnych: dychawica oskrzelowa. nerwice. biegunki. ujścia gruczołów przycewkowych. trudno gojące się i ropiejące rany u dorosłych i u dzieci). choroba wrzodowa). przewlekłe schorzenia przewodu pokarmowego. kamica nerkowa. ujścia cewki moczowej i sromu). nerwobóle. BELLERGOT RETARD .maść do wcierania (bóle gośćcowe. przetoki i odleżyny. zanik nerwów wzrokowych.tabletki (bóle związane z przewlekłymi schorzeniami dróg żółciowych. stany zapalne zatok szczękowych. stany alergiczne. zaburzenia czynności serca na tle nerwicowym. niedomagania krążenia). liszajec. okresy rekonwalescencji). łojotokowe zapalenie skóry. kolki. trądzik pospolity). choroba wrzodowa. BIOSTYMINA . brak łaknienia. zaburzenia równowagi. CHELIFUNGIN . zapalenia ucha środkowego. niestrawność). posocznice. łupież ostry. bóle mięśniowe i stawowe). łuszczyca.płyn (osłabienie mięśnia sercowego.to samo o przedłużonym działaniu. CHELIWAG .wyciąg z liści aloesu w zastrzykach. BELLERGOT . zaburzenia w pracy serca i układu krążenia.tabletki (zaburzenia trawienne.10 kropli na szklankę wody do płukania gardła. czyraczność. przedsionka pochwy.maść do smarowania (ropne choroby skóry.wyciąg spirytusowy z rumianku (owrzodzenia skóry. pokrzywka. CAPSIPLEX . AZUCALEN . dusznica bolesna i astma). ALIOFIL . stany zapalne skóry. wzdęcia i stany wywołane błędami dietetycznymi.maść (rzęsistkowe zapalenie pochwy.

zaparcia nawykowe w starszym wieku. produkowana z fasoli indyjskiej (bardzo skutecznie rozpuszcza złogi i kamienie nerkowe). LINIMENTUM CAPSICI COMPOSITUM .złożone mazidło pieprzowcowe (bóle nerwowe i mięśniowe pochodzenia gośćcowego. szczególnie w dusznicy bolesnej. zwłaszcza w starszym wieku. częstoskurcz napadowy.wyciąg w formie pasty (w zakażeniach i stanach zapalnych dróg moczowych. migotania i trzepotania przedsionków. KELASTMIN . DIGICARSOL . CARDITON . w kamicy żółciowej. pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. MEL FOENICULI . grypowe formy przeziębienia).krople (schorzenia naczyń wieńcowych. która działa podobnie. KELICARDINA . nieżyty górnych dróg oddechowych.tabletki (ostre stany zapalne w chorobach gośćcowych). błędy dietetyczne). owrzodzenia i pęknięcia odbytnicy).proszek do rozpuszczania w wodzie (zaburzenia w wydzielaniu żółci.tabletki (przewlekła i ciężka niewydolność krążenia. zaburzenia krążenia obwodowego. nieżyty przewodu pokarmowego na tle bakteryjnym. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. zaburzenia trawienne u dzieci). kolka wątrobowa. w kamicy nerkowej.czopki (guzy krwawnicowe i ich powikłania. DEBELIZYNA . COLCHICINUM . zaburzenia żołądkowo-jelitowe. 296 . stany zapalne żołądka i jelit.pasta ziołowa. zatrucia).CHOLESOL . dyspepsje. chroniczne zaparcia). zwyrodnienie mięśnia sercowego. zaburzenia układu krążenia).płyn (wady serca w okresie niewydolności krążenia. wadliwa przemiana materii. Najlepiej stosować na zmianę z Rubiolizyną.płyn (schorzenia wątroby. IDALBINA . FITOLIZYNA . wady zastawkowe serca i częstoskurcz napadowy).tabletki (biegunki.miód koperkowy (zapalenia oskrzeli. migotanie i trzepotanie przedsionków. stany skurczowe dróg żółciowych. zwłaszcza u dzieci. nieżyty oskrzeli. rozedma płuc). zaburzenia układu wątrobowo-żółciowego. zaburzenia czynności mięśnia sercowego. niedokwaśność soków żołądkowych i błędy dietetyczne). HEMOROL . profilaktycznie w zapobieganiu nawrotom kamicy). prowadzące do niewydolności krążenia.krople (dychawica oskrzelowa. niewydolność oddechowa z powodu zahamowanego wydalania śluzu z oskrzeli i oskrzelików. stany zapalne odbytnicy. GASTROCHOL . nerwobóle.

miód żywokostowy (nieżyty górnych dróg oddechowych i kaszel. kolki jelitowe. osłabienie wydajności żółciotwórczej miąższu wątroby. kamica nerkowa. wrzód trawienny jelita cienkiego. RAPHACHOLIN . RHIZOMA RHEI .syrop (stany podniecenia i pobudliwości nerwowej. skłonność do wylewów krwawych. NEONORMACOL . kamica żółciowa lub skłonność do tworzenia się kamieni. NERVOSOL . NEOCARDINA . wzdęcia i zaparcia). choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy.krople (zaburzenia czynnościowe serca na tle nerwicowym. zburzenia trawienne. przewlekłe zapalenie dróg żółciowych. niestrawność). 297 . RUTISOL . przede wszystkim u dzieci). SCOPOLAN . niedoczynność tarczycy). otyłość różnego pochodzenia. stany podniecenia.granulki (przewlekłe i nawykowe zaparcia. trzustkowa. lotnicza). kolka nerkowa. rekonwalescencja). bezsenność).drażetki (stany zapalne pęcherzyka i dróg żółciowych. choroba morska.zapalenie dróg moczowych i żółciowych.syrop (zaparcia chroniczne.krople (nadciśnienie. bezsenność. pokrzywki). niestrawność. miażdżyca. kamica moczowa. skurcze moczowodów i pęcherza w procesach zapalnych.MEL SYMPHYTI . nerwice.krople (zburzenia czynnościowe serca na tle nerwicowym. bezsenność na tle nerwicowym. okres przekwitania. żółciowa. nadciśnienie tętnicze. nadciśnienie). katar sienny. psychonerwice. dychawica oskrzelowa. niewydolność krążenia. zaburzenia układu neurowegetatywnego. zatrucia pokarmowe). zaburzenia układu neurowegetatywnego. zaburzenia układu wegetatywnego). PASSISPASMIN . osłabienia mięśnia sercowego. zatrucia pokarmowe. upośledzona przyswajalność tłuszczów. nadczynność tarczycy. NEOSPASMINA .drażetki i czopki (bóle pochodzenia skurczowego dróg żółciowych i trzustki. RESERGOT drażetki (choroba nadciśnieniowa. UROSET . stany podniecenia.tabletki (przewlekłe zaparcia. zaparcia spastyczne).syrop (zaburzenia układu neurowegetatywnego. nerwicowe zaburzenia czynności serca. okres przekwitania. miażdżyca tętnic. ostre i przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego i przewodów żółciowych. RHELAX . wybroczyn na tle zatruć niektórymi lekami lub jadami bakteryjnymi. jako środek łagodnie przeczyszczający w chorobach wątroby.

NALEWKA KUPALNIKOWA .NALEWKI ZIOŁOWE NALEWKA PIOŁUNOWA . brak apetytu. nerwobóle). NALEWKA Z OWOCÓW AMINKA EGIPSKIEGO . krwiakach i naciekach).Tinctura Absinthi (brak łaknienia. zaburzenia trawienne. dychawica oskrzelowa). zewnętrznie: bóle mięśniowe i stawowe pochodzenia gośćcowego. NALEWKA Z PIEPRZU TURECKIEGO . NALEWKA KOPYTNIKOWA . zaburzenia trawienne. stany przedzawałowe. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy.tu należy przypomnieć. choroba wrzodowa żołądka i jelit. stany zapalne jamy ustnej). przeważnie jednak używana dla poprawienia smaku niektórych leków).Tinctura Asari (nieżyt oskrzeli. dychawica oskrzelowa. brak łaknienia. nieżyt żołądka i jelit. zaburzenia trawienne. bóle stawowe i mięśniowe pochodzenia gośćcowego). NALEWKA TATARAKOWA .Tinctura Arnicae (wewnętrznie: nieżyt przewodu pokarmowego.Tinctura Belladonnae (bóle przewodu pokarmowego pochodzenia kurczowego. miażdżyca naczyń. przewlekłe i nawykowe zaparcia) . schorzenia układu wątrobowo-żółciowego). kamica nerkowa i żółciowa. spowodowany także nadużyciem tytoniu.Tinctura Ammi visnagae (choroba wieńcowa. skurcze dróg żółciowych i moczowych). NALEWKA ALONOWA . NALEWKA POMARAŃCZOWA . schorzenia i dyskinezy dróg żółciowych i pęcherzyka żółciowego oraz zaleganie żółci).Tinctura Amara (brak łaknienia. zaburzenia trawienne.Tinctura Calami (nieżyt żołądka. że przereklamowane wino z aloesu ma identyczne działanie i nic ponadto! NALEWKA GORZKA . zaburzenia trawienne. 298 . zewnętrznie: do okładów przy stłuczeniach. zaburzenia trawienia.Tinctura Aconiti (nerwobóle. miażdżyca naczyń wieńcowych). szczególnie zapalenie nerwu trójdzielnego.Tinctura Capsici (wewnętrznie. kolka jelitowa. NALEWKA Z ZIELA MILKA WIOSENNEGO MIANOWANA . zaburzenia czynnościowe serca. nadmierne napięcie układu przywspółczulnego. NALEWKA Z BULWY TOJADU . nieżyt przewodu pokarmowego. wady serca wrodzone i nabyte. nadmierne wydzielanie soków trawiennych). przewlekłe zapalenie nerek. choroba nadciśnieniowa.Tinctura Adonidis Vernalis Titrata (niedomoga mięśnia sercowego. schorzenia mięśnia sercowego. NALEWKA Z LIŚCI POKRZYKU . dychawica oskrzelowa.Tinctura Aloes (brak łaknienia.Tinctura Auranti (brak łaknienia.

rekonwalescencja). rekonwalescencja. niestrawność. znaczne wysiłki.Tinctura Digitalis Tanatae titrata (ostra i przewlekła niewydolność krążenia z zaawansowaną niedomogą mięśnia sercowego. NALEWKA KONWALIOWA MIANOWANA . nieżyty przewodu pokarmowego. zaburzenia trawienne. nerwowe i psychiczne. nudności.Tinctura Crataegi (nerwice układu krążenia. wzdęcia. nieżyty przewodu pokarmowego. odparzenia). utajona niewydolność krążenia). jako środek wykrztuśny przy kaszlu i nieżycie górnych dróg oddechowych). zaburzenia trawienne.Tinctura Digitalis purpureae titrata (ostra i przewlekła niewydolność krążenia na tle niedomogi mięśnia sercowego. np.Tinctura Convallariae majalis (nerwice układu krążenia. chroniczne schorzenia wątroby i dróg żółciowych. wady serca wrodzone i nabyte.Tinctura Menthae piperitae (brak łaknienia. zaburzenia czynnościowe serca.Tinctura Opii benzoica (bóle przewodu pokarmowego. bóle głowy). tętnic.Tinctura Chinae lub Tinctura Cinchonae compositum (wewnętrznie: brak łaknienia. oparzenia). zaburzenia czynnościowe dróg żółciowych). kolka jelitowa. NALEWKA DĘBIANKOWA . napadowe kołatanie serca). kolki jelitowe.NALEWKA Z ZIELA GLISTNIKA . zewnętrznie: w chorobach cebulek włosowych i zapaleniu jamy ustnej). miażdżyca. biegunki. schorzenia mięśnia sercowego. NALEWKA Z ZARODNIKÓW KOLI .Tinctura Gentianae (wewnętrznie: brak apetytu. chroniczne schorzenia układu wątrobowo-żółciowego. NALEWKA GORYCZKOWA . zaburzenia układu krążenia. NALEWKA BENZOESOWA OPIUMOWA . rozedma płuc. niedomoga mięśnia sercowego. neuralgie. niewydolność krążenia. zamartwica noworodków. w sporcie wyczynowym). zewnętrznie: zapalenie dziąseł. NALEWKA Z LIŚCI NAPARSTNICY PURPUROWEJ . zaburzenia układu wegetatywnego. bóle żołądkowe. NALEWKA CHINOWA ZŁOŻONA . wady serca.Tinctura Gallae (stany zapalne dziąseł i jamy ustnej. kolka wątrobowa. NALEWKA Z LIŚCI I KWIATU GŁOGU . zatrucia narkotykami i tlenkiem węgla). zaburzenia czynnościowe serca). NALEWKA Z LIŚCI NAPARSTNICY MIANOWANA . skąpe wydzielanie żółci. NALEWKA Z ZIELA LOBELII . 299 . wymioty.Tinctura Colne (wyczerpania fizyczne. NALEWKA MIĘTOWA .Tinctura Lobeliae (dychawica oskrzelowa.Tinctura Chelidonii (kamica wątrobowa i żółciowa. nadciśnienie. krztusiec. wady serca wrodzone i nabyte.

zewnętrznie: nieżyty błon śluzowych. biegunki.Tinctura Scillae (niedomoga serca różnego pochodzenia. zewnętrznie: wszawica. stany wyczerpania nerwowego.Tinctura Saponariae (przewlekłe nieżyty oskrzeli. wzdęcia.Oleum Hyoscyami (zewnętrznie: nerwobóle.Tinctura Tormentillae (wewnętrznie: biegunki ostre i przewlekłe. np. NALEWKA RZEWIENIOWA NA SPIRYTUSIE . stany pobudzenia nerwowego. obrzęki pochodzenia sercowego i nerkowego. zatrucia pokarmowe. nieżyty jelit.Tinctura Opii simplex (bóle przewodu pokarmowego. stany zapalne dziąseł i jamy ustnej). stany astmatyczne. bóle przewodu pokarmowego. NALEWKA Z BERTRAMU SZAROLISTNEGO . dychawica oskrzelowa. kaszel suchy). marskość wątroby połączona z opuchliną brzuszną . zatrucia ciążowe. OLEJKI l SYROPY ZIOŁOWE OLEJEK LULKOWY .NALEWKA OPIUMOWA .Tinctura Valerianae (nerwice układu krążenia.Tinctura Pyrethri (zewnętrznie przy wszawicy głowy i innych miejsc owłosionych). NALEWKA RZEWIENIOWA NA WINIE . bóle mięśniowe i stawowe). NALEWKA Z NASIONA KULCZYBY .w przypadku dużej nadwrażliwości na przetwory naparstnicowe).Tinctura Veratri (wewnętrznie: choroba nadciśnieniowa.Oleum Ricini (zaparcia ostre i nawykowe. zaparcia nawykowe. niskie ciśnienie krwi. OLEJ RYCYNOWY . NALEWKA Z CEBULI MORSKIEJ . ataki kamicy wątrobowej. nerwice wegetatywne. menstruacyjne).zwłaszcza u dzieci). zatrucia pokarmowe.Tinctura Rhei Vinosa (zaburzenia trawienne. bóle innego pochodzenia. NALEWKA Z KŁĄCZA CIEMIERZYCY . niestrawność po błędach dietetycznych . NALEWKA Z KORZENIA MYDLNICY . kamica wątrobowa i żółciowa).Tinctura Strychni (brak łaknienia. szczególnie u dzieci. bardzo silne ataki kaszlu. kurcze przewodu pokarmowego). 300 . neuralgia. ostre zapalenie kłębuszków nerkowych.Tinctura Stramonii (bóle przewodu pokarmowego. zaparcia. skąpomocz po operacjach i zatruciach. upośledzone trawienie. rzucawka u kobiet ciężarnych. bóle stawowe i mięśniowe pochodzenia gośćcowego). rekonwalescencja).Tinctura Rhei Spirituosa (zaburzenia trawienne. żółciowej i nerkowej. NALEWKA KOZŁKOWA . NALEWKA Z BIELUNIA . niestrawność). nieżyty przewodu pokarmowego). NALEWKA Z KŁĄCZA PIĘCIORNIKA .

skąpomocz). rekonwalescenci a).Oleum Calami (zaburzenia trawienne i nieżyt przewodu pokarmowego. skąpomocz. schorzenia układu wątrobowo-żółciowego. zaburzenia przemiany materii. 301 . a zewnętrznie: zapalenie stawów. OLEJEK MAJERANKOWY . OLEJEK KOPROWY . wzdęcia.Oleum Anisi (nieżyty dróg oddechowych. do wcierań przeciw bólom stawowym i mięśniowym oraz w nerwobólach). SYROP ŻYWOKOSTOWY Z PODBIAŁEM .OLEJEK ARCYDZIĘGLOWY .Oleum Foeniculi (brak łaknienia. brak łaknienia. OLEJEK MIĘTY KĘDZIERZAWEJ .Sirupus Symphyti cum Farfara (nieżyt górnych dróg oddechowych. zewnętrznie . wzdęcia u dzieci.Oleum Coriandri (kolka jelitowa. schorzenia pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. czkawka). OLEJEK TATARAKOWY . przełyku i żołądka).Sirupus Pini Compositus (nieżyty górnych dróg oddechowych. suchy kaszel). nieżyty przewodu pokarmowego). kaszel oraz jako środek pomocniczy w gruźlicy płuc).Oleum Majoranae (zaburzenia trawienne. zwłaszcza u dzieci.Sirupus Jodotannicus Phosphoricus (krzywica. wzdęcia. SYROP JODOGARBNIKOWY Z FOSFORANEM WAPNIOWYM . kolka jelitowa. wzdęcia i brak łaknienia. bóle mięśniowe i nerwobóle oraz do poprawienia smaku niektórych leków).do płukań jamy ustnej. OLEJEK KMINKOWY . wzdęcia.Sirupus Symphyti (nieżyty górnych dróg oddechowych. kolka jelitowa.Oleum Carvi (zaburzenia trawienne. SYROP ŻYWOKOSTOWY . nerwobóle . nieżyty żołądka i jelit. wzdęcia. SYROP SOSNOWY ZŁOŻONY .Oleum Juniperi (zaburzenia trawienne. zewnętrznie: do płukania jamy ustnej przy zapaleniu okostnej).nie stosuje się przy stanach zapalnych nerek. brak łaknienia. nieżyt przewodu pokarmowego. stany wyczerpania.jak wszy. kaszel. OLEJEK ANYŻOWY .Oleum Angelicae (zaburzenia trawienne.Oleum Menthae-Crispae (zaburzenia przewodu pokarmowego. schorzenia pęcherza i dróg moczowych. zewnętrznie przeciw pasożytom . wzdęcia. SYROP KREOZOTOWY ZŁOŻONY . pchły oraz komary). gruźlica węzłów chłonnych. OLEJEK JAŁOWCOWY . brak łaknienia. zewnętrznie: w maści przeciw katarowi u dzieci). kaszel różnego pochodzenia).Sirupus Creosoti Compositus (przewlekły nieżyt oskrzeli. OLEJEK KOLENDROWY . nieżyty żołądka i jelit. zapalenie oskrzeli i płuc).

wypryski i egzemy. SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH LIŚCI BRZOZY .wyciąg alonowy suchy (brak łaknienia. owrzodzenia i trudno gojące się rany. bóle przewodu pokarmowego). zaburzenia trawienne. zaparcia na tle skurczowym. zaburzenia i uszkodzenia układu nerwowego). BELLADONNAE FLUIDUM . zwłaszcza u dzieci. zwłaszcza nawykowe. łupież. można stosować również jako środek gaszący pragnienie i orzeźwiający). nieżyty oskrzeli. kaszel różnego pochodzenia). nieżyty żołądka i jelit. biegunki. schorzenia układu wątrobowo-żółciowego. miażdżyca naczyń krwionośnych).Succus Betulae (przewlekłe i infekcyjne schorzenia dróg moczowych. reumatyzm. czyraki. ZAGĘSZCZONY SOK ZE ŚWIEŻYCH OWOCÓW ŻURAWINY BŁOTNEJ -Succus Oxyococi (niedokwaśność treści żołądkowej. miażdżyca tętnic). stany zapalne pęcherzyka i dróg żółciowych. nieżyty przewodu pokarmowego. żółtaczka. niestrawności).Succus Hyperici (schorzenia miąższu wątroby.Succus Bardanae (zewnętrznie: wysypki skórne. zaburzenia przemiany materii. SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH LIŚCI I KWIATÓW PODBIAŁU Succus Farfarae (przewlekłe nieżyty dróg oddechowych. ŚRODKI ZIOŁOWE DO STOSOWANIA WYŁĄCZNIE POD KONTROLĄ LEKARZA Jest to szczególnie ważne przy środkach nasercowych. skurcze dróg moczowych i żółciowych. 302 . nadmierne wydzielanie soków trawiennych. zaburzenia trawienia. SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH KORZENI MNISZKA LEKARSKIEGO . stany zapalne pęcherzyka i dróg żółciowych. pęcherzyka i dróg żółciowych. wypryski skórne. bądź też przy ziołach trujących lub mających szkodliwe działanie uboczne w wypadku przedawkowania.Succus Taraxaci (brak łaknienia. Są to: EXTRACTUM ALOESICCUM . kaszel). SOK ZE ŚWIEŻEGO STABILIZOWANEGO ZIELA DZIURAWCA .Sirupus Thymi Compositus (przewlekły nieżyt oskrzeli.wyciąg z korzenia pokrzyku płynny (stany skurczowe żołądka i jelit. zaburzenia trawienne. SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH KORZENI ŁOPIANU . wypadanie włosów. otyłość.SYROP TYMIANKOWY ZŁOŻONY . wewnętrznie: zaburzenia przemiany materii. schorzenia wątroby. zaparcia. schorzenia miąższu wątroby. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy.

EXTRACTUM HYOSCYAMI SICCUM . nerwobóle. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy). niedostateczne wydzielanie soków żołądkowych i śliny. dychawica oskrzelowa. EXTRACTUM HYDRASTIDIS FLUIDUM .wyciąg z zarodków koli płynny (środek pobudzający w niewydolności krążenia.wyciąg z lulka suchy (stany skurczowe narządów wewnętrznych. przy bólach głowy. stany skurczowe jelit i wzdęcia). bolesne i przewlekłe miesiączkowanie). nadmierne wydzielanie soków żołądkowych. zewnętrznie: w chorobach włosów do nacierania). EXTRACTUM GLYCYRRHIZAE DEPURATUM . po nadmiernych wysiłkach. EXTRACTUM GENTIANAE SPISSUM . rekonwalescencji po ostrych chorobach zakaźnych). . zaburzenia trawienne.wyciąg gorzknikowy płynny (krwotoki maciczne. bolesne i przewlekłe miesiączkowanie). w neurastenii. wyczerpanie fizyczne. w zmęczeniu i wyczerpaniu fizycznym oraz psychicznym. wrzód żołądka i dwunastnicy.EXTRACTUM CINCHONAE FLUIDUM . niedokrwistość.wyciąg lukrecjowy oczyszczony gęsty (nieżyty dróg oddechowych. nieżyty żołądka.wyciąg chinowy płynny (brak łaknienia. przewlekłe nieżyty oskrzeli. kaszel różnego pochodzenia. EXTRACTUM COLAE FLUIDUM . neurastenia.wyciąg goryczkowy gęsty (brak łaknienia. kaszel napadowy.

PIERWIASTKI ŻYCIA .

chloromycetyna) i jest składnikiem wielu związków o znaczeniu leczniczym. fosforu.chlorozę (blednicę). Właściwości usypiające ma chloral .ciecz o ostrym zapachu: do dezynfekcji i czyszczenia (np.005 proc. ciśnienie osmotyczne. magnezu. zaburzeniach wewnątrzwydzielniczych. Chlor wchodzi w skład niektórych antybiotyków (np. wchodzą w skład wielu enzymów. występujących w organizmie ludzkim w ilościach większych niż 0. kwas solny i in. Mają wpływ na nasze samopoczucie i zdrowie. W soku żołądkowym służy do wytwarzania kwasu solnego.należy do grupy biopierwiastków zwanych makroelementami. na które dzienne zapotrzebowanie wynosi powyżej 100 mg.MAKRO-I MIKROELEMENTY Biopierwiastki to składniki mineralne (pierwiastki i ich nieorganiczne połączenia). W organizmie człowieka chlor wespół z sodem odpowiada za utrzymanie prawidłowego ciśnienia osmotycznego. które stanowią zaledwie 4 procent. zmniejsza się ich stężenie w osoczu.grozi niedobór tego pierwiastka. Spełnia też ważną funkcję w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej organizmu. Nadmierna zawartość chlorków we krwi wywołuje . masy naszego ciała. zielonożółtego gazu o silnie drażniącym zapachu. intensywnym poceniu się. Działa w formie zjonizowanej. sodu. chlorki. protezy zębowej) służy chloramina. A więc makro. jego anion jest głównym anionem płynów zewnątrzkomórkowych. CHLOR (Cl) Chlor . nadchlorany.oprócz wapnia. a szerokie zastosowanie mają: chlorowodór. podchlorany. do narkozy służy chloroform stabilizowany dodatkiem l proc. co prowadzi do alkalozy hipochloremicznej. alkoholu etylowego. Przy wymiotach oraz w niedrożności odźwiernika lub dwunastnicy występują straty chlorków. tetracyklina. który z powodu możliwości uszkodzenia narządów 307 . potasu i siarki .i mikroelementy uczestniczą w licznych reakcjach biochemicznych. Chlor jest pierwiastkiem o właściwościach kwasowych. Jest trujący. wymiotach. woda chlorowa. chlorany. masy ciała.szczególnie u młodych dziewcząt . powodują ich zwiększoną aktywność. ale utrzymują np. Bardzo aktywny chemicznie. silnie działającym narkotykiem do inhalacji jest chlorek etylu. Jego brak może wystąpić przy biegunce. Głównym źródłem chloru jest sól i przy jej odpowiednim spożyciu organizmowi nie. ma postać ciężkiego.

Poziom Zn spada do połowy u chorych na cukrzycę. okrywający się na powietrzu ochronną warstwą tlenku. bezsenności. wątrobie. Duże niedobory powodują bezpłodność. W obecności cynku lepiej tworzy się hemoglobina. kruchy. w dolegliwościach sercowo-naczyniowych. chloronitryna jest antybiotykiem niszczącym bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne. ból i zawroty głowy. biegunka. trzustce. a najwięcej Zn znajduje się w gruczole krokowym. Zn . Nie należy przechowywać żywności w naczyniach ocynkowanych. nieszlachetny. burak czerwony. większość ryb.0. jest używany przy ekstrakcji zębów i w krótkotrwałych zabiegach chirurgicznych. Źródłem cynku są: żyto. które objawiają się przede wszystkim wymiotami spowodowanymi drażniącym działaniem Zn na błonę śluzową żołądka. Szkodliwy jest zarówno niedobór. produkty pszczele (propolis. mięśniach i skórze. mięso królików i kurcząt. brak łaknienia. zaburzeń trawiennych w jelitach. zanik torebek włosowych. w przypadkach wrażliwości ciśnienia tętniczego na zmiany pogody. kakao. gdyż jest stymulatorem i regulatorem przysadki i gruczołów płciowych. nasiona dyni. Jest niezbędny dla normalnego wzrostu. potasu i magnezu . Ma zastosowanie w lecznictwie. pomarańcze. soki z surowych warzyw i owoców. jęczmień. żółtka jaj. wapnia. rozwoju. Zatrucia mogą wystąpić po spożyciu owoców i warzyw opryskiwanych preparatami Zn. apivit). zaburzenia w rozwoju kości i narządów płciowych. w urologii. Ilość cynku obniża się przy marskości wątroby. jak i nadmiar Zn w organizmie. pokrzywkowych chorobach skórnych. natomiast stosowany miejscowo działa chłodzące. Przy ostrych skurczach mięśni stosowany jest chlorodisazon.002 proc. dlatego cynk występuje w insulinie. wątroba. brzoskwinia. Niedobór cynku powoduje zachamowanie wzrostu. a także glinka bułgarska. np. szpinak. 308 . Występowanie w organizmie (wagowo) .u chorych na białaczkę. większość grzybów jadalnych. orzechy.. Występuje także ból brzucha. nie występuje w stanie czystym. pomidor. w depresjach. nerkach. przykrych objawach przedmenstruacyjnych. na skórę.miąższowych (serce. nerki) może być stosowany jedynie do krótkotrwałej narkozy. a także .jest niezbędny przy leczeniu złamań kości. ostrygi. zioła. który powinien dawkować lekarz. CYNK (Zn) Cynk . uspokajająco działa chlorofeazepoksyd.srebrzysty z niebieskim połyskiem metal. bezsenność. suszone drożdże. odbudowy i regeneracji uszkodzonych tkanek. kiełki pszenne.oprócz krzemu. Dziennie należy dostarczać organizmowi 10-15 mg Zn. nasiona słonecznika. Nadmiar cynku wywołuje zatrucia. drżenie rąk. łuszczenie skóry. Cynk jest pierwiastkiem niezbędnym dla organizmu i występuje we wszystkich jego tkankach. Cynk znajduje się także w preparacie falvit.i to bardzo znacznie . Niedostatek Zn może wywołać epilepsję lub schizofrenię. otręby pszenne. wspomaga działanie trzustki. bierze udział w tworzeniu krwinek. u dzieci słaby wzrost. w chronicznych. nerwowych zaburzeń wegetatywnych. wątroba wołowa. kapusta. który jest stosowany w przypadkach chorób psychosomatycznych.

rozpuszczalny w wodzie. Podobnie działają szczawiany. seler. otyłość. wegetarianie. wapnia). karłowatość. bóle serca. egzemy. marskość wątroby. Cynk wchodzi w skład ponad 20 enzymów. stwardnienie rozsiane (chorym na SM zapisuje lek homeopatyczny Zinci Valerianici D-4. egzemy. w strączkowych i w orzechach. Maść cynkowa . różne choroby skórne. czosnek. w szczególności białkowych) oraz dynamiczny (ponieważ wzmaga moc leczniczą leków i biopierwiastków. orzechy. np. przekrwienie żylne. niedomogi tarczycy. biały proszek bez zapachu. Bierze udział w formowaniu kości i krwi. białek. Fosfor jest składnikiem licznych związków (węglowodanów. magnez. np. migdały. na części miękkie uda i podudzia przy obrzękach. 300 g wody. intelektu i układu płciowego. żelazo. Największe ich ilości występują w produktach zbożowych. złamania kości. Źródłem fosforu są m. gościec.na dwoinki powodujące zapalenie spojówek. na którego opinie powoływaliśmy się w „Aptece” wielokrotnie. migreny. daje sole. a także artykuły spożyw309 . uczulenia na dłoniach. obrzęki. Valneta.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Artretyzm. nerwica wegetatywna. 100 g tlenku cynku. 200 g żelatyny. przysadki. zboża i ich kiełki. schizofrenia. Jest najważniejszym pierwiastkiem energetycznym nerwów. uznany za pierwiastek plastyczny (gdyż bierze udział w przemianach substancji organicznych biogennych. nowotwory. cebula.dawki homeopatyczne. 400 g gliceryny. Stosuje się dietę cynkową oraz siarczan i glikonian cynku na trądzik. odgrywa ważną rolę w działaniu tarczycy. uszkodzenie tkanek.in. Znacznie łatwiej organizm przyswaja ludzki pierwiastki zawarte w mięsie. D. rany. jak: cynk. który można stosować bezpiecznie). parkinsonizm. zapalenie prostaty i jej przerost. wypadanie włosów. zaburzenia trawienne. osłabienie organizmu. które w przewodzie pokarmowym tworzą trwałe połączenia z wieloma składnikami mineralnymi. Kwas fitynowy. choroby zwyrodnieniowe stawów. por. wapń. na przemianę materii i przyswajanie prawidłowe. osłabioną odporność komórkową na katalizowanie wielu procesów życiowych. taniny i błonnik. otępienie starcze. występujące w produktach roślinnych. Stosować na puchlinę wodną. tłuszczów). żywych. infekcje bakteryjne i wirusowe. winogrona. niedomogi nerek i wątroby. pyłek kwiatowy. grasicy. oparzenia. Kontroluje równowagę wapniową środowiska wewnętrznego i odgrywa istotną rolę w mechanizmach działania wit. zaburzenia krążenia krwi. pomidor. astma. bezsenność . Na użytek zewnętrzny Trądzik. bezpłodność. Przyswajanie cynku osłabiają zawarte w pokarmach roślinnych związki zwane fitynianami. marchew. FOSFOR (P) Fosfor został przez dr. Glinka cynkowa. miażdżyca. łysienie i wypadanie włosów. na prawidłowe tworzenie się krwinek czerwonych. tak samo na białaczkę i trzustkę. brak łaknienia. utrudniając ich przyswajalność. epilepsja. Niedobór cynku odczuwają ludzie starsi i spożywający mniej białka.

gdy stosunek wapnia do fosforu jest niski. Nadmiar fosforu powoduje strącanie tego pierwiastka w postaci nierozpuszczalnego fosforanu wapnia. a wzrost ilości fosforu w surowicy wywołuje obniżenie poziomu wapnia. Fosfor. sery podpuszczkowe. jako jeden z najważniejszych składników mineralnych ustroju. gruźlica. Nasilenie w przemianie węglowodanowej wywołuje przemijające obniżenie fosforanów w surowicy. obserwuje się akromegalię.wyższe. W źle zrównoważonych dietach stosunek wapnia do fosforu staje się niekorzystny.1:1. U dzieci. co objawia się m. dolegliwości kostne. mięso i ryby. niedomogi pracy serca. demineralizacja. U dzieci powinien się zbliżać do wielkości 2:1. żółtka jaj. dłoni i stóp.in. Metabolizm fosforu ma związek z hormonem wzrostu. który występuje w każdej komórce ustroju. mąka pszenna. a stosunek optymalny . Stosunek wapnia do fosforu nie powinien być mniejszy niż 1:2. Podobne zjawisko może wystąpić podczas wchłaniania niektórych tłuszczów. Hormony steryoidowe zmniejszają wydalanie wapnia i fosforu z moczem.5-2 g. co odpowiada proporcji tych pierwiastków w mleku kobiecym. objawy chorób nerwicowych.6 g fosforu. Gospodarka wapniowa i fosforowa znajduje się pod wpływem gruczołów wydzielania wewnętrznego. Rozmieszczenie fosforu w organizmie ilustruje poniższe zestawienie. zmęczenie mięśniowe. stanowi środek leczniczy z następującymi wskazaniami: astenia fizyczna i intelektualna. Hormon przytarczyczek zwiększa wydalanie fosforu z moczem i obniża poziom fosforanów nieorganicznych w surowicy krwi. a u dzieci i kobiet w ciąży 1. spazmofilia (napady drgawek. W cukrzycy występuje niższe stężenie fosforanów organicznych w surowicy krwi.5 mięśnie 170-250 nerwy 360 kości zęby 22000 310 . Fosfor. tj. a nieorganicznych . np. Niższym poziomem fosforanów charakteryzuje się krzywica i może on obniżyć się do l mg na 100 ml. które mają wysoki poziom fosforanów we krwi. Równowagę fosforową w organizmie zdrowego człowieka pozwala utrzymać dzienna podaż 1.cze bogate w białko i wapń. skurcze mięśni występujące głównie u dzieci w następstwie wzmożonej pobudliwości nerwowo-mięśnowej na tle zmniejszonej zawartości wapnia w surowicy krwi). chorobę będącą wynikiem nadczynności płata przedniego przysadki. zaburzenia pracy tarczycy. fasola. Wapń i fosfor występują i działają wspólnie. W ciężkich schorzeniach nerek zatrzymanie fosforanów jest główną przyczyną kwasicy. Płyn lub tkanka mg/100 ml lub 100 g krew 40 surowica dzieci 4-7 surowica dorosłych 3-4. mają więc korzystne działanie w rzeszotnieniu kości. przerostem kości i części miękkich twarzy. astma. znajduje się przede wszystkim w kościach i zębach w postaci połączeń z wapniem. Wysoki poziom fosforu we krwi występuje w niedoczynności przytarczyc. wątroba. wówczas występuje zrzeszotnienie kości. groch suchy.

balast i toksyny. w końcu giną. zaleca się stosowanie co drugi dzień 1-2 kropli roztworu. cebula. rabarbar. tran. magnez i żelazo. które wniknęły do ustroju (np. płynu Lugola (jod w jodku potasu). pomidory. 3. do których należy także jod. Jod jest jednym z lepszych katalizatorów utleniających. Sprzyja spalaniu tkankowemu produktów spożywczych. której jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania. a także w kobalt. Istnieje ścisły związek między występowaniem jodu w organizmie ludzkim. Ale największe znaczenie ma jod dla tarczycy. Inną funkcją jodu jest usprawnienie myślenia oraz zapobieganie nadmiernej otyłości. szpinak. wodzie. Organizm człowieka zawiera mniej niż 10 kropel jodu. W przypadku wyczerpania należy przede wszystkim sprawdzić. truskawki. jakimi dysponuje człowiek. W zależności od ciężaru pacjenta z niedoborem jodu. który emituje cząstki beta minus oraz promienie gamma. Dodatkową właściwością jodu jest uspokojenie organizmu i uwolnienie go od napięcia nerwowego. brom 80 i 24. poziomki. które objawia się wzmożoną pobudliwością. Przez dwa płaty tarczycy znajdujące się z przodu szyi przepływa w ciągu 17 minut krew z całego organizmu. nie jest uboga przede wszystkim w jod. Istnieje ścisły związek między siłami. a pobieraną przez niego optymalną ilością jodu. Człowiek może uzupełniać niedobór jodu przez: 1. Stwierdzono. przez zranioną skórę. ziemniaki. sałata. fasola. Stosowanie preparatów bogatych w jod. jod 127 i 14. na drugim aktywność) fluor 19 i 100. że zawartość jodu w tarczycy zależy od rodzaju wyżywienia i od jakości spożywanej wody. Gdy jest go za mało w pożywieniu. Słabsze zarazki. oprócz zabijania zarazków spełnia także inne funkcje. W tym artykule przedstawiam rolę i znaczenie jodu w ustroju ludzkim. bezsennością i ciągłym niepokojem. który jest wypierany przez chlor. ciągle wiercące się dzieci poniżej 10 lat można uspokoić podając 2 krople jodu do szklanki soku owocowego. Do nich należy przede wszystkim odbudowa niezbędnej człowiekowi energii. tabletki z alg morskich. żółtka z jajek. czy gleba. Nie spalone produkty spożywcze gromadzą się w ustroju jako niepożądany tłuszcz. gardła lub przewód pokarmowy) przedostają się do krwioobiegu i są przenoszone do gruczołów tarczycy i tam zabijane przez jod. tzw. Spośród 21 izotopów jodu. natomiast silniejsze są osłabiane za każdym siedemnastominutowym obiegiem krwi. grzyby. np. Pacjent o wadze 70 kg potrzebuje tylko 2 razy 311 . charakteryzuje prawo wypierania pierwiastków o większej masie atomowej przez pierwiastki o mniejszej masie atomowej .tarczyca nie jest w stanie produkować tyroksyny. soli i powietrzu .5 i 50. Tarczyca. (na pierwszym miejscu masa atomowa. przez błonę śluzową do nosa. (Niespokojne. Picie wody chlorowanej i spożywanie nadmiaru soli powoduje w tarczycy utratę jodu. chlor 35. rzodkiewka. a jego siłą obronną i możliwością przeciwstawienia się chorobom. Smarowanie małej powierzchni skóry tinkturą jodu. np.JOD (J) Jod jest pierwiastkiem chemicznym występującym w skorupie Ziemi w postaci trwałego izotopu (jod-127). marchew. warzywnego lub do wody z dodatkiem l łyżeczki octu jabłkowego. Grupę chlorowców. szparagi itp.: Lugol. W przypadku niedoboru jodu zarazki nie są likwidowane skutecznie. 2. Spożywanie pokarmów bogatych w jod (ryby morskie. Organizm zaczyna chorować.). banany. co trzy lub cztery dni). np.aktywność chlorowców jest odwrotnie proporcjonalna do ich masy atomowej. rzodkiew. największe zastosowanie w diagnostyce i terapii ma jod-131. z której pochodzi pożywienie. kapusta.

1/2 szklanki przegotowanej wody. zmniejszoną aktywnością psychiczną i fizyczną. Najczęstszą postacią nadczynności jest wole (niekiedy zdarza się jego brak) z wytrzeszczeni oczu. 2. tj. a nie alkaliczny. Zwiększa się zapotrzebowanie na witaminy. produkty kukurydziane. cieknie i człowiek ma wieczny katar. Rozróżniamy więc: l. obniżonym ciśnieniem krwi. Hormon tarczycy. Z produktów mięsnych najwięcej jodu zawiera wątroba. Wole toksyczne (nadczynność tarczycy). l kropla roztworu jodku potasu. otyłością. krążącą w naczyniach włosowatych bez trudu i wysiłku. winogron i borówek. Jod jest nieodzowny do wytwarzania hormonu tarczycy i jest to jedyna znana jego funkcja. tyroksyna (TSH). przeciwwirusowo. 20 minut przed śniadaniem. przeciwepidemicznie i może być podawany przez lekarzy weterynarzy bydłu. wytrzeszcz oczu. rozdrażnienie. Z całej ilości jodu w ustroju. przyspieszone tętno. które jest widoczne na szyi. gdzie gleba i woda zawierają mało jodu. które jest chorobą z niedoboru. lecz do objawów toksycznych. popijać soki z jabłek. tj. Wymieszać wszystko i wypić przed posiłkiem. Krowy zaś będą zdrowsze i wolne od chorób skórnych. chociaż nie zawsze. połączonych ze sobą środkową częścią. to powinien brać jod (np. Gruczoł tarczycowy składa się z dwóch płatów położonych po obu stronach tchawicy. Wole proste. gdyż przemiana jodu łączy się ściśle z funkcją tarczycy. wynikających z nadczynności. że powiększeniu gruczołu towarzyszy wydzielanie nadmiernych ilości hormonu tarczycy (nadczynność razem z powiększeniem). Stosowanie recepty na zwiększenie skuteczności działania jodu (ocet jabłkowy + miód + woda) czyni krew bardziej płynną. Preparat ten działa przeciwbakteryjnie. która wynosi 50 mcg. Należy wówczas przerwać stosowanie jodu. żółty. w tarczycy znajduje się około 10-15 mcg. Korzystnej jest jadać razowy chleb żytni. działa głównie jako katalizator reakcji utlenień i jako regulator szybkości procesów metabolicznych ustroju. Oprócz wola najważniejszymi 312 . Nieorganiczny jod jest w znacznej mierze pobierany przez tarczycę w związku z syntezą hormonu tarczycowego. by otrzymać mleko wolne od bakterii. wywołaną nie wystarczającym dostarczeniem jodu z pożywieniem. pod postacią jodowanej soli kuchennej). l łyżeczka miodu. a nie ilość tyroksyny. które różni się od wola prostego tym. Zapotrzebowanie na jod wzrasta w okresie dojrzewania i ciąży. a często. zdrowsze i w większej ilości. co ujawnia się zwolnionym tętnem. jod związany z białkiem. występuje choroba Basedowa. Powiększona tarczyca nazywa się wolem.w tygodniu l kroplę. Jeżeli niedobór jodu przedłuża się to występuje wole (przerost tarczycy niedoczynnej). nerwowość. szybciej przybierać na wadze oraz dawać lepsze jakościowo mięso. dzięki czemu mocz staje się normalny. Natomiast gdy człowiek źle śpi. Używanie jodowanej soli zmniejszyło w znacznym stopniu występowanie prostego wola na Podhalu. występuje w okolicach. stała utrata masy ciała. Czynność tarczycy ma wpływ na całkowitą zawartość jodu w gruczole. Gdy organizm zawiera nadmiar jodu. wole może być prostym powiększeniem gruczołu bez nadczynności lub powiększenia gruczołu z nadczynnością. rano zaś wstaje zmęczony. wtedy błona śluzowa nosa jest stale mokra. Termin „toksyczny” nie odnosi się do wydzieliny gruczołu. We krwi wzrasta poziom cholesterolu. W stanach nadczynności tarczycy występują odwrotne zjawiska. Przy braku hormonu tarczycy procesy ustrojowe ulegają osłabieniu. We krwi występuje jod hormonalny. którą należy brać na czczo. W celu uzupełnienia jodu w organizmie zaleca się następującą receptę: l łyżeczka octu jabłkowego. Z wyjątkiem woli złośliwych i schorzeń zapalnych tarczycy. miód zamiast cukru rafinowanego. lekko kwaśne nie gęste i konserwujące się dłużej. lekko kwaśny.

5.34. Macerować kilka dni.7.1 w skórze.17 mikrogramów w l m sześć. trądzik jodowy. np. Lepiej jest pobierać jod wraz z produktami spożywczymi. rzodkiewka .4. nadciśnienie krwi. a także nadmiernego spożywania kapusty zawierającej azotany i azotyny. pęcherzyca jodowa (pęcherze na zmienionej zapalnej skórze). zaburzenia krążenia. WSKAZANIA LECZNICZE Zahamowanie wzrostu u dzieci.1. marchew . Jod może być źle tolerowany i powodować zatrucia z następującymi objawami: zawroty i bóle głowy. Mogą z nich powstać nitrozoaminy. a także niektóre leki sulfonamidowe. drżenie rąk. flądra . powodując utratę masy. pomidory . otyłość. przy dożylnym podaniu kontrastu z jodem dla zdjęć rentgenologicznych nerek. Woda zawiera 2-150 mikrogramów jodu w dcm sześć. jodowe zapalenie skóry. nieżyt nosa. Niektóre związki jodu mogą wywołać uczulenie. nadmiar cholesterolu we krwi. W takim przypadku należy korzystać z porady lekarza.10. 1/5 w tarczycy. biegunki. a czasami zaparcia.20 mikrogramów. reumatyzm. z czego 1/2 w mięśniach. Po 3-4 miesiącach tarczyca zmięknie i bardzo wyraźnie zmniejszy się aż do prawidłowej postaci. sery . stałe przyspieszenie akcji serca. Zawartość jodu w niektórych artykułach spożywczych (w mikrogramach na 100 g): zboża .. Sól warzona nie zawiera jodu. 0.objawami nadczynności są nerwowość. woda morska . kapusta . wypadanie włosów. ale również niedostatku kobaltu. Ciągłe podawanie jodu wywołuje nadczynność tarczycy określoną jako choroba Basedowa. 1/17 w kościach. łatwe meczenie się. korze nadnerczy i w przy tarczycach. dorsz . wytrzeszcz gałek ocznych. czasem biegunka.2. Dużo jodu zawiera sól nie oczyszczana chemicznie. Na jednokomórkowego pasożyta jelit u ludzi (jodomoeba buetschlii) zaleca się octan jodu.6. niepokój. inowrocławska lub bocheńska. która zawiera niezbędne do życia biopierwiastki. których pochodne acetylowe wywołują wole. nadto raz dziennie smarować nią bardzo delikatnie guzowate wole tarczycowe. w szczególności gdy występują skórne wysypki jodowe.2. dolegliwości płucne. W organizmie człowieka występuje 20-50 mcg jodu. powiększenie gruczołów podszczękowych. np. mleko . Recepta na leczenie wola. kłodawska.4.2. Przy użytku wewnętrznym mogą występować pęcherzyki pokrzywowe. 100 g 10 proc. powietrze nadmorskie .4. W Polsce l gram soli jodowanej zawiera 50 mikrogramów jodu. Zleca się stosowanie soli kopalnej.147. zaburzenia w okresie starzenia się (już od 40 roku życia należy konsumować jod pod postacią soli jodowanej). Wole może być skutkiem nie tylko niedoboru jodu. Podobnie działa nadmierne spożywanie soli.55. gdzie pod tężniami oddycha się jodem.35. niedoczynność tarczycy. szparagi . Przy użytku zewnętrznym uczulenie na jod objawia się jako jododermatitis z zaczerwienieniem skóry i obrzękami zwłaszcza na twarzy (mogą pojawić się pęcherze). Jako antyseptyk stosowany jest jodoform. utrata masy ciała mimo odpowiedniego odżywiania. propolisu i 10 korali bursztynowych drobno potłuczonych. reszta w jajnikach. kruszona lub odparowywana. Używać tej nalewki 2 razy dziennie po 30 kropli na wodzie lub cukrze po śniadaniu i po obiedzie.8. Chorym tarczycowym doradza się pobyt na plaży bałtyckiej oraz w Ciechocinku.25. ziemniaki . podwyższona temperatura ciała z nadmiernym poceniem się. Występuje ona częściej u kobiet niż u mężczyzn. który w zetknięciu z raną wydziela 313 . Z powodu wybarwienia limfocytów pokazuje się jodofilia. bicie serca ponad 100 na minutę i limfocytozę. łosoś .6.

Tworzy również związki organiczne .które odegrały istotną rolę w powstaniu życia na Ziemi. w górach. jodany mają właściwości utleniające. brak apetytu. Jodek sodu lub jodek potasu mają zastosowanie jako leki wykrztuśne na zlecenie lekarza.45 proc. nadczynność tarczycy. Stosowany niekiedy do leczenia guzków gorących w wolu guzowatym u ludzi po sześćdziesiątce. Ma to znaczenie przy leczeniu niektórych chorób o etiologii nieznanej. powoduje więdnięcie liści (krzem w liściach chroni rośliny przed nadmiarem żelaza i magnezu. Nawozy krzemowe zwiększają plony. Muły delty Nilu zawierają 58 proc. Medycyna zna wiele chorób. biegunka. których podłożem jest niedobór krzemu. Przy zatruciach jodem (jodzica) występuje gorączka.ciecze i ciała stałe . zwierząt i ludzi. DNA. np. opuchnięcie twarzy. Silne bodźce akustyczne powiększają przepuszczalność tej bariery. Jod obniża toksyczne działanie miedzi. Przy astmie oskrzelowej jod czyni sekrecje bardziej płynne. składa się z krzemu. tzw.jod działający bakteriobójczo i antyseptycznie. spadku plenności. KRZEM (Si) Krzem jest najpospolitszym pierwiastkiem w przyrodzie (25. zapalenie błony śluzowej. w mleczku 314 . krzemu i dlatego były tak korzystne dla plonów pszenicy. w szczególności na podudziu. W ostatnim dwudziestoleciu poczyniono znaczne postępy w badaniach nad rolą krzemu w życiu mineralnym roślin. w czosnku. co dotychczas leczono operacyjnie. chlorofilu. a jego najbardziej rozpowszechnionym związkiem jest krzemionka (Si O2). obniża toksyczność glinu i germanu i wpływa na metabolizowanie boru. Jod-131. Obniżenie zawartości krzemu w środowisku prowadzi do zahamowania fotosyntezy. Zażyta wewnętrznie jest śmiertelną trucizną. Od wielu lat prowadzę obserwacje nad uelastycznieniem uszkodzonych zastawek żylnych goleni u ludzi. działający bakteriobójczo. Popiół skrzypu aż w 70 proc. Krzem w ścianach komórkowych łodyg roślin wyższych zapewnia im dużą wytrzymałość mechaniczną. Nie występuje w stanie czystym. Jodek sodu lub potasu przenikają dwukierunkowo przez błony otaczające płyn mózgowordzeniowy i utrzymują stałe stężenie kationów po obu ich stronach oraz dwukierunkowy transport aktywny z ogólnego krążenia i do niego. co z kolei jest korzystne dla chorych z SM). Brak tego pierwiastka prowadzi do zahamowania wzrostu roślin. gromadzi się w tarczycy drogą pokarmową. Jodyna zawiera również nieco jodku potasu. RNA. Krzem występuje w łuskach ziarna zbóż. ksantofilu i lipidów. radioaktywny. Jodyna to ciemnobrunatny roztwór jodu (2-10 procentowy) w alkoholu etylowym. szczypiorku. syntezy białek. a w przyszłości może być zbędne. Krzem wzmacnia odporność roślin na zasolenie gleby. Sole kwasu jodowego. Gromadzi się głównie w ścianach komórkowych wchodząc w skład zewnętrznego pancerza jednokomórkowego roślin i zwierząt. wagowego składu skorupy ziemskiej). W mleku jod wchodzi w połączenie z kazeiną. Niedobory jodu z powodu jego braku w pożywieniu i w napojach. Uodparnia rośliny na choroby grzybowe. Krzem jest pierwiastkiem niezbędnym dla roślin. w skórce owoców. Jego okres połowicznego rozpadu wynosi 8 dni. mogą bowiem okazać się pomocne związki organiczne krzemu. Służyła ona kiedyś chirurgom do dezynfekcji ran i skaleczeń. powodują wyprysk jodowy na kończynach.

poziewnik. polepsza pracę wydzielniczą nerek. Dużo krzemu zawiera woda źródlana. złamanie kości. odleżyny. Dzienne zapotrzebowanie na Si wynosi 20-30 mg i mogą je zaspokoić warzywa. przepuszczalność naczyń włosowatych rany zastarzałe. ogólne osłabienie. Ilość Si w narządach ludzkich maleje z wiekiem. przy czym odtwarza elastyczność naczyń krwionośnych . osłabienie ścięgien. zwalcza komórki nowotworowe. schorzenia skórne. a płuca gruźlika tylko 0. przysadce. leczy astmę oskrzelową. Najwięcej Si znajduje się w grasicy. demineralizacja organizmu. Z tych roślin robi się napary lub odwary biorąc np. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Choroby zwyrodnieniowe (artretyzm. pokrzywa. opóźnienie wzrostu u dzieci. na l szklankę wody nie mieszając po 2 łyżki stołowe l lub 2 razy dziennie.kapilarów. a pomocniczą w leczeniu cukrzycy. zwalcza stany zapalne. płucach. Po zabiegach chirurgicznych na kościach należy stosować Si. po 50 g skrzypu. np. który przyspieszy ich zrosty. Krzem odgrywa rolę zasadniczą w leczeniu miażdżycy. trądzik różowaty. przyzębica. 315 . Kobiety w ciąży potrzebują więcej Si. przyspiesza procesy bliznowacenia w gruźlicy. miażdżyca (skleroza). nowotwory. owoce. Si. gdyż krzemionka jest trudno rozpuszczalna.60 proc. rdest ptasi. osłabione mięśnie serca. Zalecany jest przeciw zwapnieniom tętnic (a więc ma znaczenie jako środek zmniejszający miażdżycę). Krzem jest niezbędny dla organizmu ludzkiego. Świadectwem niedoboru Si są pękające paznokcie sygnalizujące demineralizację szkieletu. chorobom neurologicznym alergicznym.18 proc. Kneippa za panaceum na wszystkie choroby. mięśniach i krwi. łupież. nadnerczach. kruchość paznokci. Najbogatszymi źródłami krzemu są: skrzyp (zawartość Si . działa wykrztuśnie. więcej niż kobaltu. reumatyzm. Występujący w roślinach kwas krzemowy odgrywa znaczną rolę w ziołolecznictwie. Płuca człowieka zdrowego zawierają 0. grzybice. niklu i cynku. produkty roślinne bogate w celulozę. gdyż sprzyja wydalaniu zbędnych złogów i śluzów z organizmu ludzkiego i zapewnia detoksykację ustroju oraz jednocześnie mineralizuje tkankę łączną. nadciśnienie. dziąseł. dna). który zawiera 7 g Si. Popijać 2 razy dziennie po pół szklanki tego wywaru. a wiec więcej niż żelaza (3-3. Profilaktycznie zapobiega łatwemu powstawaniu sińców. Krzem odgrywa ważną rolę w procesie odżywczym ustroju i jego detoksykacji. aż zostanie połowa zawartości naczynia. Skrzyp był uważany przez ks. Ludziom starszym zalecam popijanie roztworu glinki po l łyżeczce dziennie. poziewnika i pokrzywy oraz 100 g rdestu ptasiego. układu sercowo-naczyniowego. Krzem jest ważnym lekiem również pod względem profilaktycznym w szczególności w przypadku schorzeń dróg oddechowych. krwotoki (skłonność). Łyżkę tej mieszanki zalewa się 2 szklankami wody i gotuje powoli. wypadanie włosów. otręby pszenne.pszczelim. natomiast wodociągowa jest uboga w Si.009 proc.). Spożywcze produkty rafinowane są pozbawione krzemu (np. podbiał. mięso. Zioła z Si trzeba długo ogrzewać na wolnym ogniu. turzyca piaskowa. cukrzyca.5g) i o wiele więcej niż miedzi (100-150 mg). białe pieczywo). krzywica. zła przemiana materii. płatki owsiane. chorobom kobiecym i chorobom wieku starczego. chleb razowy. stany zapalne. Na terenach bogatych w krzem i magnez rzadziej występują nowotwór). perz.

gdy doprowadza się litemię (ilość litu we krwi) do poziomu 0. Na powietrzu utlenia się. co ujędrnia całą skórę. Zalecam przyjmowanie wit. Zuber II). jest wykorzystywany w lecznictwie. Diagnozę wykazuje zdjęcie rentgenowskie. a ja daję dodatkowo produkty pszczele i soki ze świeżych warzyw i stosuję też refleksoterapię.Na użytek zewnętrzny Odwarem ze skrzypu. srebrzystobiałym metalem. lęków. I tak jest w istocie. wypiera wodór z wody tworząc mocną zasadę. Ta choroba zawodowa powstaje w wyniku wdychania pyłów krzemowych i może występować u niektórych górników. Źródłem litu są niektóre wody mineralne (np. Nazwa ta zda się sugerować ważną rolę magnezu w organizmie i jego wyjątkowe znaczenie w procesach życiowych. Leczenie więc takimi dawkami powinno być krótkotrwałe. przemywać twarz 2-3 razy w tygodniu. perzu i poziewnika w równych ilościach z 2 łyżkami octu lub azulenu. Przy nadmiarze lit wywołuje stany toksyczne organizmu. Specjaliści z dziedziny fitoterapii w Niemczech stosują napar z ziela skrzypu. a przy tym trzeba powiedzieć.48-0. Wykorzystywany w leczeniu narkomanów i alkoholików. pracowników kamieniołomów i zakładów przemysłu krzemowego. wiadomo że przy podawaniu organizmowi nadmiernych ilości potasu następuje zakłócenie elektrokardiogramu. jest najlżejszym ciałem stałym (ciężar właściwy. Bardzo korzystne dla dzieci. melancholii.69 mg/100 cm. podbiału. Zapobiega sklerozie i chorobom serca w nadciśnieniu tętniczym. rdestu ptasiego.2 do 2 mikrometrów. który konserwuje odwar. Krzemica (silikoza). to jest masowanie stóp. Lit wpływa na ustalenie równowagi psychicznej człowieka i decyduje o jego stanie emocjonalnym. trwa kilka lat. gdzie pył składający się z SiO2 jest wielkości od 0. Jego zastosowanie zaleca się w przypadku bezsenności. MAGNEZ (Mg) Często w literaturze medycznej magnez nazywa się pierwiastkiem życia. obsesji. Bardzo aktywny chemicznie. Katalizuje funkcje wydzielnicze ustroju (np. osłabienia psychicznego w stanach depresji. toteż ich stosowanie musi przebiegać pod kontrolą lekarza. B1 raz dziennie po 3 mg.0. Sole litu leczą stany melancholii.53). sześć. Sporo litu zawierają także drożdże piwne. Można również tym odwarem przecierać całe ciało raz w tygodniu. LIT (Li) Lit jest miękkim. że więcej tego pierwiastka znajduje się w częściach nadziemnych niż w korzeniach roślin. choć nauka wie o tym stosunkowo od 316 . działa pobudzająco na czynności szpiku kostnego. moczu w schorzeniach dny). która wywołuje niedomogę w oddychaniu i krążeniu krwi. a liczba cząstek przekracza 4000/1. Rozwój tej choroby. niektóre rośliny (np. Jest antagonistą potasu w dolegliwościach sercowych. Odgrywa bardzo ważą rolę w organizmie. Lit wspomaga magnez w reakcjach biochemicznych organizmu.. Lit występuje także w soli z Wieliczki. ziemniak i pomidor). co stanowi granicę dopuszczalnej zawartości tego pierwiastka w organizmie.

działa przeciwwymiotnie i przeciwbiegunkowe. zwalcza miażdżycę i zakrzepy. gdyż obniża alkalozę krwi. drenuje wątrobę powiększając ilość wydzielanej żółci. iż w świecie medycznym poświęcono temu pierwiastkowi wiele międzynarodowych konferencji i powstała ogromna literatura przedmiotu. działa korzystnie na proces krzepnięcia krwi. stabilizuje układ chromosomatyczny. działa korzystnie przy białaczkach i przy hemoroidach. przysadki. działa tonizująco. żołądka). działa relaksujące i znieczulająco. działa przeciwstresowo. zwalcza podatność organizmu na powstawanie nowotworów. Na gruncie polskim przede wszystkim prof. które jest centralnym jonem cząsteczki hemoglobiny. chroni przed uszkodzeniem mięśnia sercowego. zwalcza uczulenie. a więc tarczycy. bez którego jest niemożliwe istnienie roślin. zapaleniom prostaty i jej przerostowi. który odtwarza upośledzoną sekwencję aminokwasów w lipidowych osłonkach mielinowych u chorych na SM. układu współczulnego. ułatwia wydalanie ołowiu z organizmu. przywraca równowagę psychiczną i układu nerwowego. osłabia arteriosklerozę i obniża poziom cholesterolu. ochrania przed promieniowaniem jonizującym. Fakt ten pobudził naukę do wnikliwych badań nad rolą magnezu dla zdrowia. współdziała z żelazem dwuwartościowym. przywraca wewnętrzny spokój organizmowi. na powstawanie estrogenów (hormonów kobiecych).niedawna. jest czynnikiem wzrostu. normalizuje funkcjonowanie trzustki i pęcherzyka żółciowego. u pilotów. znajduje się właśnie magnez. łagodzi i uspokaja bezsenność i zdenerwowanie. działa odtłuszczające. zwalcza procesy starzenia się. nerwu trójdzielnego. działa profilaktycznie na zapalenie żył w sytuacjach pooperacyjnych. 317 . a często i skurcze w nogach. a co za tym idzie -zwierząt i człowieka. jak i lecznictwie nabiera rangi w związku z coraz powszechniejszym niedoborem tego pierwiastka w glebie i jego rugowaniem z żywności w procesach oczyszczania. współdziała z glikolem. od chwili. przeciwzapalnie. że w chlorofilu. utwardza wodę pitną czyniąc ją zdrowszą i korzystną dla niedociśnieniowców niezależnie od wieku. a wyniki tych dociekań okazały się do tego stopnia znaczące. reguluje pracę przewodu pokarmowego (jelit. Sprawa magnezu zarówno w profilaktyce. co chroni przed ołowicą. Julian Aleksandrowicz zajął się upowszechnianiem drogi do studiów nad zastosowaniem tego pierwiastka do celów leczniczych. po połogach. wzmacnia układ sercowo-naczyniowy. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Magnez katalizuje wiele procesów życiowych w ustroju.. usuwa nieprzyjemny zapach potu. przywraca moczowi odczyn kwaśny. przeciwdziała zaburzeniom wzrostu u młodzieży. a w zależności od okoliczności może być antagonistą wapnia. pobudza fagocytozę. wzmaga reakcje obronne organizmu. przytarczek. u personelu obsługującego lotniska). jest czynnikiem regenerującym żywe komórki. usprawnia pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego. rozpuszcza kamienie nerkowe. regulatorem równowagi wapniowej. bierze udział w procesie termoregulacji. nadnercza itp. przeciwdziała schorzeniom pęcherza moczowego. zmniejsza nadwrażliwość na zbyt silne hałasy szkodliwe dla funkcjonowania narządów rodnych i wywołujące bezpłodność (np. który uczynnią proces fotosyntezy. zaburzeniom u kobiet karmiących. przeciwanafilaktycznie. Wykryto bowiem. gdy został rozszyfrowany mechanizm fotosyntezy. jest antyseptykiem wewnętrznym i zewnętrznym. zmniejsza toksyczność jonów cynku. broni organizm przed zakażeniami.

móżdżek. Na l kg masy ciała zaleca się około 5 mg. mogą prowadzić do kalectwa. a jego bogatszym źródłem są m. łososie. zwłaszcza jeśli nie nastąpiło w porę rozpoznanie. Niedobór Mg sprzyja chorobom psychicznym. by wraz z pożywieniem (dbajmy o prawidłowy zestaw produktów spożywczych) nasz ustrój otrzymywał potrzebną mu dawkę Mg. choroby skóry. względnie ubogie w magnez: cielęcina. gruszki. czekolada słodka. jabłka. Przy niedoborze białka nadmiar Mg i Ca przechodzi do dróg moczowych. a nawet być przyczyną zgonu (w szczególności w przypadku SM). ale dokuczliwych objawów występują: poranne zmęczenie nawet po wielu godzinach snu. kamica nerkowa. Z mniej ostrych. hematologiczne. nosa. suszone brzoskwinie. układu oddechowego. drgania powiek. neurologicznym. selery. kobiece. astenia ogólna. łamanie się paznokci. bóle głowy. wrotycz balsamiczny. niemniej jednak należy dbać o to. czekolada gorzka. który może wystąpić przy podaży dziennej niższej niż 6 mg/kg masy ciała. wieku starczego (także profilaktycznie). drgawkom (w szczególności u alkoholików). rodzynki. halibut. przytulia biała. przelot złocisty. zwyrodnienia stawów. brokuły gotowane. trzustki. groch. brzoskwinie. Niedobór magnezu. konwulsje. winogrona. przemiany materii. o czym świadczy fakt. grejpfruty. Skutki niedoboru Mg są groźne i niekiedy. padaczkom. mleko. iż wydala tego pierwiastka więcej. nerki. układu sercowo-naczyniowego. utrata równowagi.).45 mg). dróg żółciowych. zawały serca. nowotworowe. tężyczka). gardła. dna (artretyzm). arytmia serca. nagłe zawroty głowy. makaron. ryż biały. suszone śliwki. arytmia serca. infekcyjne. powoduje liczne zaburzenia i choroby organizmu i objawia się nadmierną pobudliwością nerwowo-mięśniową. błon śluzowych ust. Magnez występuje również w ziołach.WSKAZANIA LECZNICZE Alergia (uczulenie). fiołek trójbarwny. ziemniaki gotowane. bóle stawów. wątroby. śmietana. Do artykułów spożywczych bogatych w magnez należą: kakao. układu moczowego. kurcze mięśni. orzechy brazylijskie i włoskie. mąka pszenna razowa. i naczyń krwionośnych (zakrzepy i in. skłonnością do drgawek. osłabienia wzroku i słuchu. SM. zapalenia oka). pewnymi zaburzeniami układu nerwowego współczulnego (np. jęczmień. mrowienie w nogach i w rękach. Oba te pierwiastki. Zapotrzebowanie. nerwicowym. układu płciowego. wołowina gotowana. nerek. pomarańcze. jaja. skleroza. korzeń czarnego dzikiego bzu. bezsenność. psychiczne. niedoczynność gruczołów wydzielania wewnętrznego. masło.in. przenoszone przez krew. wady krzepnięcia krwi. przewodu pokarmowego. mąka pszenna. drżenie mięśni. drgawki. banany. ogórki. które mogą być przyczyną nowotworów. prostaty. to jest 2 razy mniej niż wapnia (Ca). ziemniaki w skórce. bobrek trójlistny. Wprawdzie sam organizm jest producentem magnezu. Ludziom zdrowym zaleca się 35 mg dziennie dla mężczyzn. trudności w skon318 . soja. kukurydza. dziąseł. migdały. niż pobiera. łączą się z albuminami białek. pokarmy o umiarkowanej zawartości magnezu: makrele. wiśnie. pocenie się w nocy. nieprzyjemne sny lub bezsenność. biegunki. wrażliwość na zmiany pogody. neurologiczne. śliwki. dzika róża (kora i owoc). 30 mg dla kobiet (karmiącym i w ciąży . zębów. wypadanie włosów. co może doprowadzić do tworzenia się piasku w nerkach. hemoroidy. zaparcia. stanom skurczowym. próchnica zębów. melony. śledzie. ryż. zaburzeniami dotyczącymi serca (zaburzenia rytmu. zmęczenie.

W większych ilościach wykazuje on właściwości toksyczne. dolomitowa. wapnia i białka. zwłaszcza w nadmiarze. nasza powszednia dieta jest bowiem uboga w ten pierwiastek i raczej należy dokładać starań. Ma ona niekorzystny wpływ na serce.centrowaniu myśli. Zapas Mg w organizmie wyczerpuje się w nadczynności nadnerczy i przytarczyc. Nie ma obawy przedawkowania magnezu za pośrednictwem codziennego pożywienia. bo aż 78 proc. Na naszym stole goszczą produkty oczyszczone. by tak dobierać produkty spożywcze. Należy wówczas uwolnić ośrodkowy układ nerwowy od nadmiaru manganu. gdzie występuje woda miękka. Do znanych związków magnezu należy dolomit. wodorotlenek magnezowy i chlorek magnezu. stałe. rafinowane. Klasycznym przykładem jest sól używana w kuchni. przyczynia się do utraty Mg. spazmofilia. by dostarczać ustrojowi konieczną ilość Mg. Ponieważ związki magnezowe powodują zawilgocenie soli kuchennej. rysów twarzy. tlenek magnezowy.. nadto wraz z wiekiem ich ciśnienie krwi nie wzrasta. zmienność nastroju. zawierająca w przybliżeniu dwa razy więcej wapnia niż magnezu. które przenoszą impulsy elektryczne z ośrodków mózgowych do przyczepów mięśni. toteż przyjął się zwyczaj jej rafinowania i rugowania z niej tego nadzwyczaj cennego pierwiastka. powolniejszy rytm serca. co sprawia. fasolka szparagowa przerobiona na konserwę traci 56 proc. Mg. Alkohol. tj. że następuje zakłócenie tego przewodnictwa i tworzą się warunki do szybkiego rozwoju stwardnienia rozsianego (SM). co warunkuje utrzymanie postawy ciała. a jego przyswajanie staje się utrudnione w przypadkach nadmiernego spożywania wit. których przydatność określam za pomocą współczynnika G oznaczającego stosunek magnezu do manganu (szerzej na ten temat w artykule „Wskazania dla chorych na stwardnienie rozsiane”). magnezyt. Na niedobór magnezu (a także niedostatek wapnia) narażeni są mieszkańcy okolic. nieznaczne napięcie mięśniowe utrzymywane przez ustawiczny dopływ impulsów ośrodkowego układu nerwowego. traci oczyszczone ziarno zbóż (jedzmy więc pieczywo z mąki z pełnego przemiału). zachowanie napięcia ścian narządów wewnętrznych. który zalecam chorym na stwardnienie rozsiane (SM). nadto hamuje odkładanie wapnia w organizmie. MANGAN (Mn) Szczególną właściwością tego pierwiastka jest zdolność wypierania magnezu z osłonek mielinowych pokrywających włókna nerwowe. chorzy na SM mogą uzyskać pożądany efekt poprzez stosowanie wyselekcjonowanych produktów spożywczych. Ludzie korzystający z wody twardej mają na ogół niższe ciśnienie krwi. Natomiast woda twarda. Dla organizmu również szkodliwy jest nadmiar magnezu. D. siarczan magnezu. Przyswajanie magnezu utrudnia wiele środków farmaceutycznych. a więc niekiedy niemal zupełnie pozbawione tego pierwiastka. Bardzo wiele magnezu. Mangan dokonuje substytucji (zastępstwa) magnezu. Biały cukier zawiera dwieście razy mniej magnezu niż ciemna melasa. oraz niższy poziom cholesterolu od konsumentów wody miękkiej. ma dobroczynny wpływ na serce. osłabienie układu odpornościowego mogące powodować wystąpienie białaczki i potrzebę interwencji lekarza. 319 . Ulega zniekształceniu tonus mięśniowy. Lekarz zapisujący pacjentowi magnez staje więc przed delikatnym problemem.

katalizuje proces powstawania hemoglobiny. grypa). migdały. ostrygi. hamuje zbytnią koagulację krwi. co całkowicie pokrywa zapotrzebowanie organizmu. także pieprz oraz kakao. cebula. Rzadko mamy do czynienia z niedoborem Cu. Wraz z żelazem bierze udział w syntezie hemoglobiny. a także do marskości wątroby. winogrona. do leczenia zakażenia gronkowcami chorób skórnych (liszajec). Nadmiar manganu powoduje wytrącenie magnezu w surowicy krwi i może doprowadzić do następujących chorób: krzywica. niedokrwistość. Znanym antyseptykiem jest nadmanganian potasu. Obfitym źródłem manganu jest herbata oraz żurawina. zapalenie wielostawowe. Przeciętna dieta dostarcza dziennie 2. 320 . pomidory. Sole manganu stosowane są w leczeniu anemii.waha się w granicach 3-10 mg i w zasadzie jest pokrywane przez normalną dietę.). Organizm człowieka dorosłego zawiera 100-150 mg miedzi (0. Zewnętrznie. marskość wątroby. następnie w kościach i wątrobie. Nadmiar miedzi może być źródłem anemii. Niedobór manganu w organizmie może wywołać ubytek masy ciała. szpinak. w której dochodzi do zwyrodnienia jąder soczewkowych w mózgu. jakie wykonuje bądź wspomaga. pomarańcza. Przede wszystkim pierwiastek ten sprzyja wchłanianiu żelaza z przewodu pokarmowego i ułatwia jego przyswajanie. MIEDŹ (Cu) Miedź jest zaliczana do grupy pierwiastków niezbędnych dla organizmu człowieka ze względu na funkcje. drgawki epileptyczne. zmiany skórne i kostne. osłabienie płodności. pomaga w przywracaniu organizmowi utraconych zdolności obronnych. np. a najwięcej tego pierwiastka znajduje się w mięśniach. Niski poziom miedzi w ustroju ludzkim może być przyczyną niedokrwistości i zahamowania wzrostu oraz powodować wzrost cholesterolu we krwi. wątroba wołowa. zaburzeń układu oddechowego oraz zaburzeń funkcjonowania wątroby. Dzienne zapotrzebowanie na ten pierwiastek. Miedź leczy stany infekcyjne pochodzące od gronkowca złocistego. Zła przemiana miedzi nosi nazwę choroby Wilsona. pyłek kwiatowy. ośrodkowego układu nerwowego. reguluje pracę wydzielniczą tarczycy. Ten sam środek stosuje się w walce z grzybicą roślin oraz do dezynfekcji toalet publicznych. por. częściej natomiast z nadmiarem miedzi w organizmie. Miedź wchodzi w skład enzymów i pobudza ich aktywność. ostry reumatyzm stawów. Nadmiar Cu jest szkodliwy i wywołuje groźne następstwa. choroby pochodzenia wirusowego (np. jest zalecana w stanach nowotworowych. Najwięcej miedzi zawierają orzechy. grzyby. opóźnienie wzrostu u dzieci. jabłko. zaburzenia w układzie krążenia.5-5 mg Cu. kalarepa. uczestniczy w procesie wytwarzania krwi. burak.0004 proc. co jest szczególnie ważne dla chorych na stwardnienie rozsiane. ostre stany gorączkowania. którego ilość w organizmie człowieka o wadze 70 kg wynosi 12 mg .Mangan jest konieczny do prawidłowego rozwoju komórek. nieprawidłową mineralizację kości. uczestniczy w tworzeniu kości i utrzymaniu w sprawności osłonek mieliny włókien nerwowych. niedoczynność tarczycy. dobrym źródłem tego pierwiastka są nasiona zbóż. stosuje się siarczan miedzi i cynku w postaci roztworu. oddychania. wiśnia. Niedobór Cu może wystąpić w nerczycy bądź biegunce.

a jego kation jest bardzo ważnym składnikiem płynów wewnątrz i pozakomórkowych. wywołuje uszkodzenie i osłabienie mięśnia sercowego oraz zaburzenia rytmu serca. jak ziarna zbóż. Zdenerwowanie powoduje wzrost zapotrzebowania na potas na poziomie górnej granicy dawki dziennej. Dzienne zapotrzebowanie organizmu na ten pierwiastek wynosi 1-3 g i mogą je zaspokoić takie artykuły spożywcze. W lecznictwie częściej niż sam potas stosuje się jego związki.Miedź może wywołać nudności. co ma miejsce przy niewydolności nadnerczy w chorobie Addisona. co występuje najczęściej u chorych z niewydolnością nerek. wodorotlenek potasu (środek ułatwiający trawienie). Nadto stwierdza się zmiany psychiczne. otyłość z powodu zatrzymania wody w organizmie. bóle brzucha. jodek potasu (rozpuszczalny w wodzie: działa wykrztuśnie. bierze udział w regulacji nadnerczy oraz odgrywa bardzo ważną rolę w utrzymaniu równowagi wodnej tkanek. co u sportowców może być zjawiskiem fizjologicznym). aktywuje w organizmie ponad 40 reakcji enzymatycznych. rozpulchnia substancje białkowe). stosowany na ukąszenia żmij). niż wszystkie pozostałe grupy pokarmów. Nadmiar potasu w surowicy krwi objawia się zmianami w funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego. Oto niektóre z nich: octan potasu (działa moczopędnie. zwyrodnienie stawów w okresie przekwitania. POTAS (K) Ten niezwykle aktywny . służy do płukania żołądka i pochwy. Zarówno nadmiar. skąpomocz. azotan potasu (stosowany przy dolegliwościach oskrzelowych). zwłaszcza mięśnia sercowego. któremu towarzyszy wysoki poziom potasu wewnątrzkomórkowego. nadto pobudza perystaltykę jelit. a w końcu . gościec stawowy chroniczny. osłabieniem akcji serca (bradykardia. ataki gorączki oraz zatrucia (dawka śmiertelna wynosi 10 g). Wzrost poziomu potasu w surowicy krwi może być toksyczny. odkaża cuchnące rany. osłabienie mięśni oddechowych oraz wiotkie porażenie kończyn. szkodzi nerkom i wątrobie. chlorek potasu (lekki środek dezynfekujący i utleniający. drętwienie i mrowienie kończyn. które są bogatszym źródłem potasu.pierwiastek o właściwościach zasadowych.bardziej niż sód . biegunkę. jak i niedobór tego pierwiastka są szkodliwe dla zdrowia. Osłabienie tonów serca prowadzi do zapaści naczyń obwodowych. jest składnikiem płynu Lugola). jarzyny i ziemniaki.do zatrzymania akcji serca. wpływa na aktywność mięśni. przy dużym odwodnieniu. który może wystąpić np. dolegliwości płucne. Częsty kontakt z miedzią może wywołać choroby skórne. ogólne osłabienie. bromek potasu (działa antyseptycznie i uspokajająco). jest stosowany przy zatruciach pokarmowych). 321 . Uczestniczy w procesach regulacji równowagi kwasowozasadowej oraz ciśnienia osmotycznego. paraliż jelit. odtruwa nadmiar fosforu i morfinę. Potas . obniżenie ciśnienia krwi. chlorek potasu (jest składnikiem roztworu fizjologicznego). Siarczan miedzi wywołuje zielone wymioty. a także przy stosowaniu środków moczopędnych. potas należy podawać przy leczeniu Digoxiną lub Lantosidem C starczego zapalenia mięśnia sercowego. Wskazania lecznicze do stosowania potasu: zmęczenie mięśni. przeciwdziała nadkwaśności treści żołądkowej. reumatyzm chroniczny. Niedobór potasu. nadmanganian potasu (działa antyseptycznie. czyli rzadkoskurcz będący zwolnieniem akcji serca poniżej 60 uderzeń na minutę.wraz z sodem odgrywa decydującą rolę w przewodnictwie nerwowym. bolesne skurcze mięśni oraz osłabienie ich siły. po zażywaniu środków moczopędnych.

częściej . organizm ludzki nie jest w stanie biosyntetyzować ośmiu (w tym m. co może być przyczyną śmierci chorego. toksyczną i wysoce zakaźną mutację. zahamowań wzrostu u dzieci. Nadto pierwiastek ten bardzo źle czuje się w towarzystwie węglowodanów. że selen i witamina E są zbawcze dla serca (stwierdzono ich działanie synergiczne).in. Winowajcami są nowoczesne metody uprawy ziemi powodujące. Moje rozważania naukowe na temat chorobowych następstw nadmiaru selenu doprowadziły mnie do wniosku. że staje się nieprzyswajalny. W zasadzie każdy składnik pokarmowy zawiera selen. będącego skutkiem obfitości tego pierwiastka w glebie. zatem sprzyja prawidłowemu rozwojowi tkanek. Według mojego przekonania. których obecność sprawia. łakoci. by został przywrócony stan równowagi i organizm zawierał je na poziomie optymalnych wartości wagowych. metioniny). natomiast jego nadmiarowi towarzyszy zwiększona częstotliwość przypadków choroby nadciśnieniowej. Nadmiar biopierwiastków powoduje stan zatrucia. nadto jest grzybobójczy. ciast. że w leczeniu biopierwiastkami obowiązuje zasada podawania ich pacjentom w takich ilościach. w tym infekcje wywołane rakotwórczym wirusem. W ogóle należy zwrócić uwagę. a więc chroni je przed deformacją i uszkodzeniami genetycznymi DNA. Rzadziej mamy do czynienia z przypadkami nadmiaru selenu.jej rafinowanie. magnez i selen działają profilaktycznie i chronią przed zawałami oraz chorobami nowotworowymi. choć nie wszystkie artykuły spożywcze potrafią zaspokoić zapotrzebowanie organizmu. że rozwój chorób na tle krążeniowym występuje wśród mieszkańców regionów o glebie ubogiej w selen.z niedostateczną jego ilością. natomiast niedobory są przyczyną licznych chorób. które miały istotny wpływ na rozwój medycyny. oczyszczanie i konserwowanie. Powtarzam więc to samo. ale zarazem bardzo niebezpieczny. słodzonych wypieków. działalność selenu zmusza organizm do wytwarzania ciał odpornościowych w przypadku zagrożenia infekcją (odporność na zakażenia. jest uwarunkowana odpowiednim. Brak choćby jednego z tych ośmiu aminokwasów egzogennych prowadzi do śmierci. że selen jest wypłukiwany z gleby i spływa do rzek. a także przemysłowa obróbka żywności . co przy innych okazjach: mniej cukru. Spośród ponad dwudziestu powszechnie występujących aminokwasów.co jest zjawiskiem pogłębiającym się . które są budulcem białka. które określane są jako egzogenne i muszą być dostarczane organizmowi w produktach spożywczych. miażdżycy oraz złego krążenia. Jest mikroelementem wpływającym na przedłużenie młodości. jak i nadmiar selenu. W literaturze fachowej spotykam oświadczenia przedstawicieli medycyny. że powoduje on w jelitach przemianę wirusa łagodnego i uśpionego w zjadliwą. nadmiar Se podawany w lekach niszczy aminokwas egzogenny metioninę. które usuwają selen. prawidłowym odżywieniem). selen jako antyoksydant (przeciwutleniacz) ogranicza szkodliwe utlenianie się komórek. Aminokwasy egzogenne działają wedle reguły stałych proporcji. Pierwiastek ten. ubytku masy. Szkodliwy jest zarówno niedobór. wywołującą martwicę wątroby i upośledzenie w biosyntezie białka. Medycyna potwierdziła. którego rolę i funkcję w organizmie poznano stosunkowo niedawno. uchodzi dzisiaj za wyjątkowo dobroczynny. neutralizuje działanie mykotoksyny dzięki czemu zmniejsza zagrożenie ustroju. Doskonałą ilustracją tego może być wykrycie biochemicznych właściwości selenu. Niedobór aminokwasów prowadzi do zakłóceń w przemianie materii. 322 .SELEN (Se) Współpraca chemii i biologii odkryła wiele ważnych leków.

wszelkie artykuły spożywcze z mąki z pełnego przemiału (w pieczywie razowym jest trzy razy więcej Se niż w białym). a także sól morska oraz kopalna (ale nie warzona). Nadmiar Se wywołuje ślepotę u koni i powoduje złe zalęganie się jaj. serce.ryby. zaczyna ono bowiem chorować na kopyta. pomidory. dbać o linię (nie tyć). wodzie i pokarmach występuje dystrofia mięśni. co może się wiązać z niedostatkiem Se w glebie. działa korzystnie na mięsień sercowy i naczynia krwionośne. do których zaliczamy infekcje organizmu drobnoustrojami choro323 . grzyby. wołowe.selenu. W nowoczesnej medycynie ludowej odróżnia się dziesięć typów chorób zakaźnych. a generalnie notuje się wyższą śmiertelność. cukier i białą mąkę. arteriosklerozę. W organizmie człowieka nadmiar selenu wywołuje objawy zatrucia. homary.1 mcg. Niedostatek tego pierwiastka. nadciśnienie tętnicze. pamiętajmy o razowym pieczywie. powietrze zanieczyszczone nadmiernie utlenia komórki i niszczy zdolności immunologiczne organizmu. Tak wiec w profilaktyce przeciwnowotworowej selen odgrywa nader ważną rolę. langusty. że niski poziom Se występuje u chorych na raka. aby zapewnić organizmowi pożądaną ilość tego zbawiennego pierwiastka? Otóż bardzo bogatym źródłem selenu są drożdże i czosnek. kiełki pszenicy. I jeszcze raz przypomnę: produkty oczyszczone i rafinowane tracą bardzo wiele . biegunki. wszelkie „owoce” morza . Jaką stosować dietę. Zauważono na przykład pewną prawidłowość. Mieszkańcy okolic bardzo bogatych w ten pierwiastek nie powinni hodować bydła. ziarna kukurydzy (dla profilaktyki selenowej wystarczy regularnie jadać płatki kukurydziane z mlekiem. obniża odporność komórek. o czym już wspomniałam. Zalecenia lecznicze.wzmaga ogólną odporność organizmu. Zatruciom selenem zapobiegają siarka i magnez. spożywajmy ograniczone ilości białego cukru. krewetki. a więc czyni je podatnymi na zmiany nowotworowe. spożywać surówki z jarzyn. kraby. Bardzo poważne konsekwencje wiążą się z przedawkowaniem selenu. poniżej tej wielkości mamy do czynienia z niedoborem.z nadmiarem. dużo Se zawierają nerki (wieprzowe. Bardzo dobrym źródłem Se są otręby pszenne. Mając właściwości ochraniania kwasów nukleinowych przed uszkodzeniami . Selenian sodu w diecie chroni przed małymi dawkami aflatoksyny i innych mykotoksyn żywych komórek i organizmów. Optymalny i najbardziej korzystny dla organizmu poziom selenu wyznacza ilość 0. Zaobserwowano. ograniczać rafinową sól. Selen w dawce optymalnej zapobiega utlenianiu hemoglobiny i sprzyja leczeniu białaczek. nie zapominajmy. ale czystym powietrzu. Pszenica wyrosła na glebie bogatej w Se staje się toksyczna dla bydła. choroby wątroby. warzyw i owoców oraz ich świeże soki. co notuje się na przykład w okolicach Zakopanego. ale bez cukru).nie tylko zresztą . choroba białych mięśni. złe krążenie krwi. otwiera więc możliwości zapobiegania chorobom wywoływanym przez grzybki. Otóż w okolicach zamieszkiwanych przez ludność otrzymującą selen poniżej optimum. pomaga w dusznicy bolesnej. a więc znajduje się on także w occie jabłkowym. wątroba. unikać pokarmów kancerogennych. unikajmy przeto białej soli. niepłodność. W celu ochrony biopierwiastków niezbędnych dla utrzymania zdrowia oraz witamin należy dużo przebywać na świeżym. cielęce). Jabłko zawiera selen . iż w konserwach i koncentratach dochodzi do utraty połowy zawartości selenu. powyżej .Selen jest pierwiastkiem śladowym. jajka. Przy leczeniu chorób będących następstwem niedoboru selenu należy odrzucić papierosy i alkohol. niźli w rejonach odznaczających się dostatkiem Se. dzięki czemu tworzy puklerz zabezpieczający ustrój przed licznymi chorobami.

w kwasie glutaminowym niezbędnym dla układu nerwowego. a po jednej ampułce przez następnych 15 dni. choroby nosa. Jej rolę w organizmie zaczęto doceniać. gdyż działa podobnie jak filtr oczyszczający organizm z toksyn. siarka jest niezbędna w tworzeniu połączeń organicznych. W metabolizmie ważną rolę odgrywa bogate w energię wiązanie siarkowe. Siarkę znajdujemy m. 10. w metioninie. dróg moczowych. olejków eterycznych i między innymi selenu w postaci płynnej w szklanych ampułkach. Doświadczalnie stwier324 . 5. mózgu. uszu i gardła.. substancji obniżającej ciśnienie krwi i występującej we wszystkich tkankach. W przyrodzie występuje w dużej ilości. choroby bronchopłucne. Głównym źródłem siarki w organizmie są dwa aminokwasy: metionina i cysteina. a więc jest potrzebny do leczenia chorych na SM. które łatwo przechodzą w bolesne owrzodzenia. . np.botwórczymi z przenoszeniem zarazków z jednego organizmu na inny. tj. Valnet zaleca stosowanie ziół. 7. Siarczek selenu w postaci zawiesiny jest stosowany we Francji do leczenia chorób skórnych ze strupami na skórze owłosionej i łupieżu pstrego. SIARKA (S) Siarka jest pierwiastkiem chemicznym znanym od najdawniejszych czasów. 9. siarki zatrzymanej w organizmie jest utleniane do siarczanów i wydalane.białko włosów. 8. W przeszłości dość długo siarkę ignorowano. gdy stwierdzono. które muszą być pobierane z pożywienia. stany gorączki wysypkowej. przewodu pokarmowego. a grupa SH w oddychaniu tkankowym. opryszczek z zapaleniem jamy ustnej z rozsianymi pęcherzykami na śluzówce ust. prostego aminokwasu alifatycznego. stąd większe zapotrzebowanie na siarkę ludzi obficie owłosionych. że wchodzi w skład bardzo licznych związków organicznych utrzymujących wiele różnych. ważnych funkcji w ustroju ludzkim. który pośredniczy w aktywnych czynnościach mięśni. Związki zawierające siarkę mają znaczenie w mechanizmach detoksykacji. Siarka zajmuje piąte miejsce w hierarchii makroskładników mineralnych niezbędnych dla organizmu ludzkiego. do tworzenia glikokolu. tj. tj. potem przeszła w zapomnienie i nie była uznawana.Dużo aminokwasów siarkowych zawiera keratyna . Z punktu widzenia zdrowia ludzkiego. infekcje skórne. 4. Do leczenia tych chorób dr J. 3. Valnet stosuje taki podział chorób infekcyjnych: 1. Niewielkie ilości nieorganicznych siarczanów wraz z sodem i potasem występują we krwi i innych tkankach. We Francji dr J. kopyt itp. Część siarczanów wchodzi w połączenie ze związkami organicznymi i w ten sposób przyczynia się do detoksykacji ze związków obcych.in. w aminokwasie występującym w wątrobie i potrzebnym chorym zakażonym złośliwym wirusem HIV Siarka umożliwia wątrobie wykonywanie czynności odtruwania. ginekologiczne. stany gorączkowania. Po zabiegu należy ciało opłukać dokładnie z pozostałości siarczku selenu. Do leczenia półpaśca i opryszczek zaleca po dwie ampułki dwa razy dziennie przez 15 dni. przede wszystkim w białkach komórkowych jako bardzo ważny składnik struktury białkowej. Jest obecna we wszystkich komórkach organizmu ludzkiego. Stosuje się dwa razy w tygodniu przez dwa tygodnie po 15 min. smarując ciało po uprzednim obmyciu skóry. w witaminie B l. siarczanu nikotyny. 6. w heparytynie. Prawie 75 proc. choroby wirusowe typu grypy. 2. przede wszystkim z moczem. narządów płciowych u mężczyzn. podobne do wiązania fosforanowego.

zaburzenia wątrobowo-żółciowe. np.w postaci kąpieli. zapalenie zatok przynosowych. Leki apteczne zawierają zazwyczaj siarkę w postaci żółtego proszku. Można podawać tlen. Chronicznymi objawami zatrucia są zaburzenia wzroku. zapalenia macicy. Leczenie polega na odpoczynku i dotlenianiu się. automatycznie bowiem realizuje harmonię i równowagę w ich przyswajaniu. Siarkę zawiera czosnek. Siarka stosowana jest zewnętrznie w postaci maści na łupież i świerzb. Wdychanie tlenków siarki wywołuje duszności. Nadzwyczaj toksyczny jest siarkowodór. krzem. np. seler. Organizm czerpie siarkę mineralną z wielu pokarmów roślinnych. brom. kalafior. niekiedy bezmocz. rzepa.dzono. chorobie zwyrodnieniowej. błona śluzowa jajowodu. cebula. chlor. Siarka w takiej postaci jest nietoksyczna. otrzymywana z siarki kwiatowej. cukrzyca. Chorym na SM zaleca się leki homeopatyczne z siarki D 10 do 15. Po kilku lub 325 . różne infekcje jelitowe. że siarka korzystnie oddziałuje na stawy. nadmierne łzawienie. jak również w postaci kremu czy płynu w dermatologii do przemywania owłosienia skóry głowy. Niedobór siarki wywołuje różnorodne. W przypadku średniego stężenia występuje duszność. Przy leczeniu wyżej podanych chorób zalecam korzystanie z właściwości uzdrawiających wód mineralnych. Organizm zdrowy odrzuca nadmiar biopierwiastków. Te ostatnie mogą wystąpić podczas mgły zawierającej kwas siarkowy. potas. orzeszki laskowe. fasola. skórę i stan jej owłosienia. migdały. śpiączka. Siarka jest stosowana do leczenia wielu chorób: artretyzm. W ten sposób może być leczony trądzik. np. mięso. jak magnez. do smarowania pospolitego grzybka skóry (łupieżu pstrego) występującego często na skórze pleców i klatki piersiowej oraz na ramionach. Jego wdychanie może wywołać niemal natychmiastową śmierć. pietruszka. łuszczyca. rzeżucha. nadciśnienie. trudności w oddychaniu. z Buska. jest to tzw. dolegliwości płucne. Zatrucie przez dawki mniejsze powoduje obrzęk płuc lub zapalenie oskrzeli. mangan. dna. miażdżyca naczyń. myta siarka. trójtlenek. kwas siarkowy. Choremu należy zapewnić ścisły odpoczynek przez kilka godzin. rzodkiew. na zniekształcenie tkanek chrzestnych i ścięgnistych. gorczyca. przy reumatyzmie. Taką siarkę zaleca lekarz na użytek wewnętrzny na rozwolnienie i jako jelitowy środek antyseptyczny. siarczek węgla i siarkowodór. aby nie powiększać jego zapotrzebowania na tlen. żelazo. a także na miażdżycę czyli stwardnienie tętnic. groch. a przy reumatyzmie stawowym . środki nasercowe i antybiotyki. soczewica. Tiosiarczan sodowy (15-20 proc. aż do zapaści. schorzenia skórne. reumatyzm. trudności w oddychaniu. Siarka jest doskonałym środkiem przeciw starzeniu w miarę jak następuje zmiękczenie tkanek. lit. Bardziej szkodliwe niż siarka czysta są jej pochodne . łojotok zwykły. zapalenie tętnic. ich nieżyt i ostre schorzenie płuc. jod. zaburzenia równowagi. Małe ilości siarki działają rozwalniająco. wstępnie uwolnionej z kwasowości w wyniku mycia. niekiedy bardzo ciężkie zaburzenia. przy pasożytniczych schorzeniach skórnych ropnych skóry. arsen. trąd. Rozdrobniona przyłożona do skóry siarka ulega chemicznej zmianie. Smarować watką raz dziennie.) służy do użytku zewnętrznego.dwutlenek. obrzęk płuc. zawierających ciepłe związki siarki z wapniem i sodem oprócz wielu innych cennych mikroelementów. kapusta. zapalenie pochwy.

wraz z chlorem i potasem odgrywa decydującą rolę w regulacji równowagi kwasowo-zasadowej. rolą biopierwiastków w organizmie. a w konsekwencji tego . która nie wywołuje otyłości i może być spożywana przez chorych na serce. 20 proc. siarczan sodowy. 100 g sodu w formie zjonizowanej. wysychanie błon śluzowych. W organizmie ludzkim. nawet lekko jodowana. chroni organizm przed nadmierną utratą płynów (kation Na+ wiąże wodę w tkankach działając pęczniejące. Dawkowanie powinien ustalić lekarz. Uspokajająco działa bromek sodu. mdłościami i biegunką. by zapewnić organizmowi niezbędne i w odpowiedniej ilości składniki mineralne. W ogóle nie zachęcam do używania białej soli rafinowanej. stosowany przy leczeniu epilepsji i nadwrażliwości nerwowej. Korzystna natomiast jest sól morska. Przykładem dubletu jest sód i potas. podczas gdy np. Stąd także znaczenie prawidłowego zestawu produktów spożywczych. soda) mają szerokie zastosowanie w lecznictwie.kilkunastu dniach skóra wraca do zdrowia.in. sól gorzka. chorzy cierpiący na nie powinni ograniczyć spożycie soli do l g dziennie. jest wespół z potasem niezbędny dla normalnego funkcjonowania i utrzymania sprawności nerwów oraz mięśni. Sól taka. Roztwór wodny kwaśnego węglanu sodu jest środkiem na nadkwasotę. która służy do sporządzania leczniczego napoju. Organizm człowieka zawiera ok. wpływa na zachowanie przez nie normalnej pobudliwości. który może wystąpić np. które tworzą tzw. 326 . także sól Seignetta. przy skłonnościach do nadmiernego pocenia się -objawi się skurczami mięśniowymi kończyn i brzucha. Niedostatek sodu wywołuje ogólną słabość.choroby. SÓD (Na) Sód jest metalem o właściwościach zasadowych i należy do pierwiastków bardzo aktywnych chemicznie. nie jest wskazana dla chorych na serce oraz osób otyłych. To najlepsza droga. Ten sam lek. kwas solny. bólami głowy. potas sprzyja wydalaniu wody). która zajmuje się m. Podstawowym źródłem zaopatrzenia organizmu w sód jest sól. Ponieważ sód sprzyja zwiększeniu nadciśnienia tętniczego. Niedobór sodu w organizmie. której dzienne spożycie przez dorosłych nie powinno przekraczać 5 g. jest współodpowiedzialny za utrzymanie właściwego ciśnienia osmotycznego w płynach ustrojowych. dochodzi do zachwiania ich równowagi biologicznej w ustroju. którego większość znajduje się w płynach pozakomórkowych ustroju. Sód i jego związki (np. dublety (pary) bądź triplety (grupy trzech pierwiastków). Powszechnie znana jest tzw. synergicznego współdziałania poszczególnych pierwiastków. tachykardię. w przeciwnym przypadku. które dla prawidłowego wykonywania swoich funkcji muszą występować we właściwej proporcji. w niewydolności kory nadnerczy (choroba Addisona). Dawka dla dzieci musi być mniejsza niż u dorosłych. skłonności do wymiotów. leczy zatrucia pokarmowe przy pokrzywce pokarmowej nawet bardzo uporczywej i długotrwałej. skąpomocz. W fizjologii chemicznej. niewydolność krążenia). w schorzeniach nerek. sól karlsbadzka. hypotermię. używany w ilości l łyżka na pół szklanki gorącej wody na czczo lub trzy razy dziennie przed jedzeniem. w stanach obrzękowych (marskość wątroby. natrafiamy na zjawisko współzależnego.

7 0. Bardzo rozpowszechnione w przyrodzie (3.A oto zestawienie ilustrujące występowanie sodu (Na) i potasu (K) w niektórych artykułach spożywczych (w mg/100 g): morele wiśnie truskawki śliwki jabłka pszenica ryż fasola sucha szpinak brokuły kalafior seler kapusta sałata marchew ziemniaki buraki jaja kurze mleko krowie masło nie solone ser biały ser „Cheddar” wołowina wieprzowina kurczę Na 0. przeciwdziała powstawaniu stanów nowotworowych. dla utrzymania normalnej akcji serca oraz funkcjonowania mięśni i nerwów. Wapń zjonizowany ma duże znaczenie w krzepnięciu krwi. że występuje on w ilościach większych aniżeli jakikolwiek inny kation. gips. stanach zmęczenia. Organizm ludzki zawiera 1. to znaczy. wapień.1 2 0. marmur. zapaleniach węzłów chłonnych. który w stanie czystym ma postać srebrzystobiałego.5 proc.) są sole wapnia. np. dolegliwościach płucnych (przy gruźlicy). odgrywa istotna rolę w przepuszczalności błon jądra komórkowego.6 110 140 51 5 320 540 53 58 110 K 440 400 180 140 68 450 100 1300 790 400 400 300 230 140 410 410 350 130 140 4 80 130 380 260 250 WAPŃ (Ca) Wapń jest pierwiastkiem.9 190 16 24 110 5 12 31 0. 327 . Ca. Działa przeciwzwyrodnieniowo.1 0.5 1 0. Niemal wszystek wapń znajduje się w kościach i zębach. dość miękkiego metalu.8 0.39 proc. tylko niewielka ilość Ca nie wchodzi w strukturę kostna i występuje w płynach ustrojowych będąc częściowo zjonizowana.

lepiej dostarczać organizmowi Ca z produktami spożywczymi. D2. a w wieku 10-15 lat już więcej: 600-700 mg dziennie. Poniższa tabela (wg A. Dzieci do 12 miesięcy potrzebują 500-600 mg dziennie. nadmiernego uwapnienia. m.tłuste: edamski. Trudno rozpuszczalna sól wapniowo-magnezowa kwasu fitynowego znajduje się w skórkach owoców i warstwie aleuronowej zbóż. sery. Zn. W mleku krowim stosunek magnezu do manganu wynosi 6500 (a w kozim . Uwaga. D. W organizmie ludzkim jest normalnym składnikiem mięśni. myśliwski tłusty 795-899 328 . które zawierają enzym fitazę. Cu. magnezu. zawierające cholesterol. Zn. witamin D2. A i F. Kobieta w ostatnich miesiącach ciąży potrzebuje do 1. Dorosły człowiek potrzebuje dziennie około 10 mg Ca na kilogram masy ciała. Wapń działa skuteczniej z witaminami D3. żelazem. tj. miedź i żelazo tworząc nierozpuszczalne związki wydalane z moczem i kałem co jest niekorzystne zwłaszcza dla chorych na stwardnienie rozsiane. gdy pobieramy dolomit (chronimy jelita przed cementowaniem). Kwas fitynowy. a później.Przyswajanie wapnia przez organizm zależy od wielu czynników. gdyż może to wywołać zgon pacjenta. przez dzieci.1640). który zawiera węglan magnezu i węglan wapnia. stanowi potencjalne źródło hiperkalcemii. należy na każdą jego część dostarczać organizmowi odpowiednią ilość Mg. Jednoczesne spożywanie surówek. W okresie starości kości ulegają odwapnieniu. toteż podaż Ca należy zwiększyć do 800 mg dziennie. więc konieczne jest picie surowych soków jarzynowych i jadanie surowych warzyw. podpuszczkowy. Najbogatszym źródłem łatwo przyswajalnego wapnia jest mleko. gdyż tylko one zawierają enzym fitazę i gwarantują przyswajanie z jelit Mg. fluoru i miedzi. kwasem solnym. średniotłusty. sprawnej pracy przytarczyczek. każdy bowiem ubytek magnezu opóźnia proces leczenia. Aby zapewnić lepsze przyswajanie wapnia. Za normalną uważa się dzienną podaż 400-500 mg Ca.5 g dziennie. do 19 lat 500-600 mg. ementaler. jak i jego przetwory zalecam chorym na stwardnienie rozsiane. trapistów. toteż zarówno mleko. wątroby. W celu zaopatrzenia w dodatkowe ilości Ca podaje się mleczan. tylżycki. Fityniany. Wysokie spożycie wapnia oraz wit. które stają się przyswajalne. magnez. Ca i Cu. który z produktami spożywczymi dostaje się do organizmu. edamski.in. Ca. W przypadku niedoboru Ca zalecam jadać sproszkowane skorupki jaj (1/2 łyżeczki dziennie). pełnotłusty. żółtka. od obecności fosforu. organicznego wapnia. węglan lub glukonian wapnia oraz fosforany dwuwapniowe z wit. cynk. dostarczając łatwo przyswajalnego. np. Enzymu fitazy nie zawierają produkty gotowane. sprzyja rozszczepianiu w jelitach soli kwasu fitynowego i uwalnia Mg. Pokarmy zbożowe mają działanie odwapniające z powodu zawartości kwasu fitynowego. zwłaszcza po złamaniu kości to wtedy nie wolno stosować Lanatosidu C i digoksiny. Szczygła) pozwala zorientować się w zawartości Ca w niektórych produktach spożywczych (w mg/100 g produktu): mleko w proszku odtłuszczone 1277 szproty 1003 sery żółte (w kolejności od najwyższej zawartości Ca) . płuc i mózgu. Wyjąwszy przypadki ostrej tężyczki żołądkowo-jelitowej. C. Nie wolno stosować jednocześnie glukonatu wapnia i digitaliny. wiąże w jelitach wapń. ale również lecytynę chroniącą przed sklerozą. salami. co ma zwłaszcza znaczenie.

chudy. Należy dostarczyć organizmowi uzupełniającą dawkę wapnia. dla którego Ca jest drugim dobroczynnym. aby dostarczać organizmowi konieczną ilość wapnia. Wapń z magnezem w określonej. bezsenności.gouda cheddar bryndza rokpol topiony tłusty edamski mleko zagęszczone słodzone mleko zagęszczone niesłodzone mleko krowie (też kwaśne). (Najwyższa gęstość kości występuje u kobiet w wieku 35-45 lat. 7.) żółtka (6 szt. zaraz za magnezem.) białka śledź sardynka bez oleju chleb graham chleb pszenno-razowy chleb żytni seler natka pietruszki marchew groszek zielony czosnek chrzan jarmuż 759 703 532 530 499 293 240 118 91-98 48 147 6 17 437 26 27 66 60 193 45 54 85 86 155 Częstą chorobą kości w wieku podeszłym jest rzeszotowienie (osteoporosis) oraz łamliwość. kefir. Przestrzegając zaleceń osiągniemy. będąca następstwem złego przyswajania Ca przez organizm w przypadku zaburzeń pracy gruczołów wydzielania wewnętrznego (np. ustalonej przez lekarza proporcji pomaga usuwać z organizmu ołów. pierwiastkiem. Wiadomo. co pozwala wyzbyć się chronicznych bólów głowy. stresów. 6. paraliż. Twarda woda. maślanka śmietanka ser twarogowy (tłusty. lęków oraz dolegliwości żołądkowych. przytarczyczek. zawierająca wapń. 2. homogenizowany) jaja świeże całe (2 szt. Kości i zęby pozostaną zdrowe Ustali się prawidłowy rytm serca Obniży się poziom cholesterolu Znikną skurcze mięśni Ustąpi zwapnienie tętniczych naczyń krwionośnych Wzrost dzieci będzie przebiegał prawidłowo Zostanie wzmożona krzepliwość krwi 329 . magnez. jak układać swoją dietę. także długotrwała nadczynność tarczycy może do tego prowadzić). znużenia. że: 1. itp. uczucia ciągłego zmęczenia. a także długotrwałe leżenie. lit wskazana na serce. 4. 3. u mężczyzn ten szczyt przypada na okres 10 lat później). 5.

polinukleotydy. ŻELAZO (Fe) Żelazo jest najpospolitszym metalem ciężkim. w mioglobinie 8-10 proc. mają niezdrową cerę. ale pod warunkiem. owoce strączkowe. Jeżeli zatem w codziennym pożywieniu nie dostarczymy organizmowi dostatecznej ilości wapnia zwłaszcza w ciąży .. kobiety podczas ciąży i laktacji 18 mg. produkty zbożowe z żyta i owsa. Od tej dolegliwości można uwolnić się popijając ocet jabłkowy według moich przepisów. z tego przyswaja się mniej niż 10 proc. ale obecność ołowiu w organizmie wywołuje zaburzenia w tej syntezie. dziecko do lat 12 -10 mg. są stale zmęczone. Żelazo kumulujące się w tkankach staje się toksyczne (powyżej 100 mg). kwasy żółciowe. która łączy się z żelazem i przechodzi w ferrytynę. Niemowlęta i dzieci przyswajają z pożywieniem więcej procent żelaza niż dorośli. Na ok. śliwki suszone. drożdże. łatwo popadają w gniew. pietruszka. czyli zwyrodnienie kości zwane zrzeszotowaniem. a z nich najważniejsze są hemoglobina i mioglobina.10 mg. nerki). podroby (wątroba. węzłach chłonnych i gruczołach chłonnych. żółtko.99 proc. Niedobór żelaza (syderopenia). aminokwasy).2 g żelaza. Do prawidłowego przyswajania Fe potrzebne są ślady miedzi. tiole. Żelazo występuje w wielu produktach roślinnych i zwierzęcych. Żelazo jest biopierwiastkiem niezbędnym dla wszystkich organizmów zwierzęcych. Pozostały l proc. Żelazo występuje w produktach roślinnych najczęściej w formie kompleksowej z alifatycznymi hydrokwasami (fenole. młodzież 12-18 lat . a najbogatszymi w ten pierwiastek są: pokrzywa. migdały. orzechy. które wówczas nabrzmiewają. narzekają na bóle głowy. Kobiety chorują częściej na niedobór żelaza niż mężczyźni. bardzo dobrym źródłem Fe są tzw. natka. Żelazo zawarte w enzymach bierze udział w przemianach tkankowych (procesy biochemiczne z udziałem tlenu pochodzącego z atmosfery). Szczególne znaczenie mają proteiny hemowe.5 g dziennie. 5 g Fe w organizmie ludzkim w hemoglobinie znajduje się 65-70 proc. żelazo ma niekorzystny wpływ na krążenie chłonki w naczyniach. jeśli pacjent nie choruje na nadkwasotę. Dzieci z niedoborem żelaza uczą się źle. Dzienny pobór Fe winien wynosić 10-15 mg. poniżej zaś l mg powoduje choroby zwane anemiami. W błonie śluzowej jelita znajduje się białko apoferrytyna. peptydy. jednak faktyczne zapotrzebowanie organizmu wynosi najwyżej l mg. Przy niedoborze potasu. nukleoproteiny. Żelazo służy do syntezy hemu. Dzienne zapotrzebowanie na żelazo wynosi: niemowlęta 6-15 mg. W zwykłej diecie codziennej spożywamy 10-20 mg Fe. W ustroju człowieka o wadze 70 kg występuje 4. a w produktach zwierzęcych w połączeniu ze specyficznymi substancjami kompleksotwórczymi jak apotransferryna. Ca krąży we krwi i innych płynach ustrojowych i jest wielkością stałą. Dla lepszego przyswajania Fe można ssać witaminę C w ilości 0. kakao. rodzynki. wapnia występującego w organizmie ludzkim to budulec kości i zębów. W hemoglobinie i mioglobinie jest podstawowym pierwiastkiem służącym do transportu i do kumulowania molekularnego tlenu. Zapotrzebowanie na żelazo zmienia się u ludzi w zależności od wieku i np.wówczas będzie on pobierany z kośćca i zacznie się odwapnienie. ozór. cierpią 330 . wielocukry.18 mg. po 18 roku życia . mają oddech krótki i szybki. z czego tylko ułamek miligrama jest wchłaniany i przyswajany przez organizm. niektórych chorób (zespół złego wchłaniania w jelitach). z której uwolnione żelazo przechodzi do krwi.

Taka ilość Fe może być uzupełniona z normalnym pożywieniem. łyżeczkę miodu. którzy nie tolerują lub nie wchłaniają Fe podawanego doustnie.20 g. gotować 20 min. Pić raz dziennie.60 g. 7. a bogata w produkty mączne. niezdrowy połysk oczu i skóry. gdy do ustroju wprowadza się nadmiar wapnia i cukru. mdłości. soli.20 g. nieumiejętne odchudzanie się. nudności. 3. zalać szklanką zimnej wody na noc. 4. 70 ml. nadmierne spożywane białego rafinowanego cukru. rano zagotować i popijać 2 razy dziennie po pół szklanki po jedzeniu. Przy częstej utracie krwi popijać wywar ze skrzypu (dziennie 2 łyżki ziela na dwie szklanki wody. Jedną łyżeczkę mieszanki: liść czarnej porzeczki . Jako przeciwwskazanie należy wymienić choroby żołądka i dwunastnicy oraz pobieranie tetracykliny. co ulega pogorszeniu. 331 . dieta uboga w mięso. np. C. wzdęcia. sałatek 1 zup. Zakłócenia we wchłanianiu żelaza mogą być dziedziczne. Dzieciom 2 łyżeczki. Stwierdza się wtedy drętwienie. Z leków aptecznych stosuje się doustnie ascofer i hemofer. które pobudzają układ krwiotwórczy : uzupełniają niedobory żelaza. mrowienie. Gdy przyswajanie jest normalne i gdy stosuje się prawidłowe zestawy produktów spożywczych. gdyż żelazo jest centralnym jonem niektórych koenzymów będących częścią składową biotyków kompleksowych.). stosuje się preparaty z żelaza dożylnie lub domięśniowo. przebywanie z dala od naturalnego światła i świeżego powietrza. niedojadanie. np. Przeciętna utrata krwi u kobiet w czasie miesiączki wynosi ok. Na uzupełnienie niedoborów żelaza proponuje następujące leki naturalne: 1. pokrzywy. 2. także z powodu niedokwasoty w żołądku. Niedobór Fe działa hamująco na powstawanie przeciwciał. Przyczyny niedoboru żelaza: mała aktywność fizyczna. dwie łyżeczki octu jabłkowego. Pić po pół szklanki dziennie przygotowanych w mikserze soków ze szpinaku. jedną łyżeczkę proszku wymieszać z dwiema łyżkami miodu i brać dwa razy dziennie po jednej łyżce. w rękach. niemowlętom l łyżeczkę. Niedobór Fe sprzyja rozwojowi nowotworów. wystąpienie niedoboru Fe u dorosłych jest mało prawdopodobne. co powoduje brak kwasu solnego. przebywanie w szkodliwych warunkach. Mogą być również skutkiem chirurgicznego usunięcia żołądka lub rozległej resekcji jelit. niedostateczne wchłanianie Fe z powodu ciągłej biegunki lub dużych strat krwi. nadmierne stosowanie diety mlecznej zawierającej mało Fe. zajady w kącikach ust. 6. nerek. nagłe bicie serca. Codziennie jeść po jednym pęczku natkę pietruszki i koperku do kanapek. Sproszkować nasienie kozieradki. 5. Przyczyną niedoboru Fe może być także zbyt silny rozkład krwinek czerwonych przez toksyny. co daje stratę Fe do 28 mg. Pół szklanki przegotowanej ciepłej wody. Latem stosować pokrzywę zmieloną z dodatkiem cukru lub sok z pokrzywy z miodem. dorosłym jedną łyżkę dwa razy dziennie. siemię lniane i liść pokrzywy.na zaparcia. marchwi. mniszka pospolitego. Niedobór Fe powoduje anemię z powodu krwawienia wewnętrznego. owoc dzikiej róży . kwiatu głogu . U chorych. białego pieczywa. wypadanie włosów. łamliwość paznokci. popijanie gorących płynów o temperaturze powyżej 45 st.

jest również szkodliwy dla organizmu. Przy białkomoczu mogą występować straty Fe z moczem. W mioglobinie nośnik białkowy wiąże jedną cząsteczkę hemu. że w litrze wody wodociągowej może być do 0. W nerczycy może dochodzić do wydalania z moczem do 1. ale z innym bardzo chętnie współpracuje. Oto te zestawienia. dzięki czemu ich współdziałanie jest skuteczniejsze aniżeli suma działań każdego z nich osobno. 9. Polska norma podaje.leczyć ziołami niedomogę wątroby przez dwa miesiące. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia. Jeśli w surowicy osób zdrowych białko wiążące Fe jest tylko w 30 proc.centralny jon hemoglobiny. 332 . Przesycenie tkanek żelazem nazywa się hemosyderozą. 20 proc.8.łyżeczkę ziół zalać 2 szklankami zimnej wody na noc.. Nadmiar soli żelaza powoduje zatrucia. ziele piołunu. rano zagotować. która jest czerwonym barwnikiem krwinek i mioglobiny. brązową pigmentacją skóry. To zjawisko potęgującego się współdziałania albo wzajemnego wspomagania nosi nazwę synergizmu. tj. Nadmiar Fe występuje tam. W terapiach naturalnych żelazo zajmuje pierwsze miejsce jako środek antyanemiczny . WSPÓŁDZIAŁANIE BIOPIERWIASTKÓW Uważny czytelnik mógł zwrócić uwagę na pojawiające się od czasu do czasu opinie. które leczy się sokami z surowych warzyw i owoców. iż ten czy ów pierwiastek z jednym „nie lubi się”. gdyż wchłanianie Fe z jelita jest wzmożone. Brak wydalania Fe przez nerki wiąże się z obecnością w osoczu żelaza w połączeniu z białkiem. 1-2 razy dziennie brać 15-20 kropli 10 proc. W przypadku nadmiaru Fe apoferrytyna nie przyjmuje żelaza w błonie śluzowej jelit. czyli pary szczególnie wydajnie ze sobą współpracujących pierwiastków oraz triplety -zestawy trzech pierwiastków. liść bobrka trójlistnego . podobnie jak niedobór. Toksyczne działanie Fe nie związanego w tkankach może spowodować uszkodzenie wątroby z objawami marskości. ludzi występuje niedokrwistość z powodu niedoboru Fe. w hemoglobinie zaś cztery hemy. Obecność witaminy C przyspiesza przyswajanie Fe. co ma miejsce u chorych na anemię aplastyczną lub hemolityczną. u ok.5 mg Fe. W razie uczulenia na propolis . przecedzić i popijać na czczo oraz przed spaniem. będącej czerwonym barwnikiem mięśni.5 mg Fe z białkiem. gdzie gotuje się potrawy w żelaznych garnkach. to u chorych na hemochromotozę jest nasycone w 90 proc. nasycone. Po latach może nagromadzić się w tkankach do 40 g Fe. Ziele tysiącznika. Może to być związane z hemochromatozą. gdy wydalanie Fe z organizmu napotyka przeszkody. które ulega przesączaniu w kłębkach nerkowych. Nadmiar żelaza. W synergizmie biopierwiastków spotykamy dublety. Powstaje ona. zwłóknienie trzustki. propolisu na wodzie. cukrzycę.

mangan leczy zapalenie stawów. Cynk .złoto . obrzęki. Zastosowanie lecznicze: zakłócenia krążenia krwi w kończynach dolnych. ból wieńcowy. dolegliwości pochodzące z degeneracji i braku organicznej odporności. grypa. Zalecenia lecznicze: stany ostrych infekcji. objawy otyłości pochodzącej z niedomogi działania przysadki. Cynk . uczucie strachu. drgawki. klimakterium.nikiel . . wrzody gastryczne. niechęć do życia). Leczenie synergiczne tymi metalami jest wskazane w stanach zapalnych płuc. a o ich zastosowaniu i wielkości dawek powinien decydować lekarz. zastoje. zapalenie tętnic wieńcowych. depresja fizyczna i psychiczna (starzenie się. Zalecenia lecznicze: zakłócenia pracy trzustki. Pierwiastki te podawane są w ilościach nieskończenie małych. jajników. niedobór krwinek białych.nikiel . angina. Miedź . przewlekły gościec postępujący. chronicznych stanach zmęczenia. drgawko twórcze zapalenie jelita.kobalt. jelitowych.miedź . Magnez . w pewnych rodzajach astmy.DUBLETY Mangan . zapalenie żył. zapaleniach jamy nosowo-gardłowej.miedź. żylaki.kobalt. czyraczyca. przewodów moczowych. zakłócenia miesiączkowania u dziewcząt i w okresie pokwitania. brak równowagi wydzielania gruczołów wydzielania wewnętrznego (dokrewnych). gruźlica. w płucnych chorobach infekcyjnych.kobalt. Zalecenia lecznicze: choroby przysadki. zaniki pamięci.miedź. dolegliwości z powodu stafylokoków. zapalenie stawów. Miedź działa antyinfekcyjnie i przeciwzapalnie. kokluszu. melancholia. Zalecenia lecznicze: w przypadku anemii i astenii. śladowych (zresztą noszą w medycynie nazwę śladowych). kurcze.srebro. TRIPLETY Miedź . Triplet ten pod wieloma względami zachowuje się jak antybiotyk. Wskazane w przypadku zakłóceń osi przysadkowotrzustkowej. Mangan . zwłaszcza dla cukrzyków.kobalt. bolesne miesiączkowanie. zapalenie jąder. opóźniony rozwój.

ARGILLOTERAPIA .

W tym celu małe grudki glinki należy ułożyć na patelni i ogrzewać na gazie bądź kuchni przez pół godziny w temperaturze powyżej 100 stopni. Zwracam uwagę. co może służyć do sporządzenia kataplazmów. Z tych powodów argilloterapia zajmuje eksponowaną pozycję w medycynie naturalnej. Do naczynia (może być szklane. W niektórych rejonach świata. nie używać metalowego ani z tworzyw sztucznych) o pojemności 0. m. Dzisiaj glinka jest powszechnie stosowana m. Afryce. która zazwyczaj nie zawiera zarodków bakteryjnych. Do celów leczniczych nadaje się tylko glinka pochodząca z głębokich pokładów. tak przygotowaną glinkę możemy przystąpić do sporządzenia pasty i roztworu koloidalnego mających zastosowanie do leczenia zewnętrznego w formie okładów i kataplazmów.Ta prawie u nas nieznana metoda. krajach Wschodu. rzeki czy jakiegoś zbiornika . która do celów leczniczych wykorzystuje glinkę. Kataplazmy powinny mieć grubość 0. Przed użyciem roztwór wymieszać. utrzymuje się zwyczaj spożywania glinki. którą stosować do okładów. Do pasty dodać 0. Po osuszeniu glinkę należy przesiać przez sito o drobnych oczkach.mąci ją ręką zanim się napije. o czym wzmianki znajdujemy w Biblii. Pasta.in. że dobrze jest sprawdzić drogą analizy chemicznej. Przybywającego do Wietnamu może zdziwić widok mieszkańca tego kraju. W Indiach panuje mające starą tradycję przekonanie o jej zbawiennym wpływie w leczeniu wielu chorób. którą należy 337 . który pragnąc zaczerpnąć wody ze źródła. w zależności od miejsca występowania może mieć różny skład i w związku z tym zróżnicowane właściwości lecznicze. a także do użytku wewnętrznego (popijanie rano i wieczorem do 2 łyżek). dzięki czemu nie zapadali na dyzenterię.in. we Francji i Bułgarii. Mając. fajansowe lub drewniane. Dodać trochę wody i mieszać do otrzymania konsystencji pasty. Oto pijący wraz z wodą czerpie cząsteczki glinki z jej licznymi i bardzo cennymi dla organizmu składnikami mineralnymi. W tym z pozoru niezrozumiałym geście kryje się wielka mądrość. a fizjolodzy w Niemczech i Szwajcarii używają jej w leczeniu gruźlicy. czerwona i żółta). pośród których znajduje się wiele pierwiastków śladowych. wysoką skuteczność oraz prostotę stosowania.251 wsypać 1-2 łyżeczki wyparzonej glinki.2 l przegotowanej wody. zasługuje na szersze upowszechnienie ze względu na uniwersalne działanie. Przed użyciem glinkę należy poddać sterylizacji. czy kopalnia. O leczniczych właściwościach glinki wiedzieli już starożytni. Podczas pierwszej wojny światowej żołnierze w armiach rosyjskiej i austriackiej otrzymywali musztardę z domieszką niewielkiej ilości glinki. Roztwór koloidalny. w Ameryce Południowej. z której chcemy wziąć glinkę. porcelanowe.252 cm i przykrywać powierzchnię nieco większą niż ta. Najlepsza jest glinka zielona (następnie biała. wolna jest od takich zarodków.

W przypadku gdy wskazane są okłady w kilku miejscach (np. o powierzchni większej i pozostających na dłużej. Ropnie. Okłady ciepłe stosuje się na wątrobę. a następnie co półtorej godziny w dzień i w nocy. nerki. Zalecenia. Stosowanie glinki może wywołać reakcje mniej lub bardziej ostre. działa antyseptycznie i gojąco. W przypadku uczucia chłodu okład zastąpić lekko ciepłym. kości. ból) należy okład zdjąć i ponownie nałożyć po upływie 12-24 godzin. Do kompresów używa się rzadkiej papki. ran. Niekiedy można zostawić okład przez całą noc. Leczenie należy zawsze zaczynać od kataplazmów cienkich (do 0. należy zrobić czterogodzinną przerwę między zabiegami. a dopiero później przez okłady. letnie lub bardzo ciepłe. różne ropienia. Oprócz okładów i kompresów można stosować sproszkowaną glinkę. wrzodów. Jeżeli kataplazm wyschnie dość szybko.okrywać pastą. Czas okładu 1-3 godzin. Wznawiać okłady co pół godziny lub co godzinę. Każdą kurację z zewnętrznym stosowaniem glinki należy poprzedzić (lub stosować jednocześnie) terapią detoksykacji wewnętrznej. jak drenowanie i rewitalizacja. Stopniowo można przejść do okładów o grubości 1-2 cm. Po usunięciu okładu lub kompresu należy zmyć skórę chłodną lub ciepłą wodą. Glinkoterapię można stosować zawsze. żylaki) należy leczyć najpierw kompresami. płótno i bandaże należy wyprać. zakopać w ziemi).w zależności od zaleceń lekarza zimne. podbrzusze i płuca). soku cytrynowego. która polega na stosowaniu ziół. których należy przestrzegać. egzem. Chroni to przed wznowieniem zatrucia. Okłady zimne stosuje się na skórę w stanie zapalnym lub na podbrzusze. gdy pacjent dobrze znosi takie leczenie. w której moczy się kawałek płótna i wyciska nadmiar płynu. powiększenie rany atonicznej wrzodu lub obostrzenie czasowe bólów reumatycznych). Gazę. flanelowym lub miękkim bandażem w kształcie litery T. Po jednorazowym wykorzystaniu glinki należy ją wyrzucić (np. gdy uruchamiane są kolejne procesy. przy akupunkturze lub innych terapiach aktywnych) pozorne pogorszenie się dolegliwości pacjenta (np. W przypadku nieprzyjemnego odczucia (chłód. jeżeli to konieczne. na unikaniu nadfermentacji. złamaniach kości. U kobiet w czasie menstruacji nie należy stosować zabiegu z glinki. sercowe. koszulkę zmoczoną w bardzo rozrzedzonej papce z glinki i przyłożoną do leczonego miejsca. Kataplazmy lub okłady mogą być . Okolice lędźwiowe. Rytm przykładania glinki zależy od dolegliwości i reakcji chorego. trzeba je zmienić. Przy ukąszeniach owadów stosuje się okłady z glinki pokropione octem. Kompresy z glinki stosuje się także przy oparzeniach. Glinkę sproszkowaną z dodatkiem wody pół na pół z sokiem ogórkowym lub z pomidorów względnie winogron można stosować jako maseczki piękności. Kompresy i okłady należy przytrzymywać pasem elastycznym. a niekiedy przez całą noc. podbrzusze i strefa wątroby. olejków eterycznych. przykładanych na 1-2 godzin. Otrzymaną pastę rozmazać cienką 338 . środków lekko przeczyszczających. brzuch. pęcherz moczowy. Gdy tylko ogrzeją się. gdyż zawiera toksyny. Pudrowanie otartej skóry. Można również stosować. kontuzje. Z tego powodu stosuje się jeden kataplazm dziennie przez 2 do 4 godzin. Nie stosuje się kilku zabiegów jednocześnie. a nie wokół szyi.. Niektóre dolegliwości (np. Kataplazm przykłada się bezpośrednio na skórę lub gazę. czyrakach. Okład na karku należy przytrzymywać bandażem doprowadzonym do czoła. prawidłowych zestawów produktów spożywczych. Kurację glinką należy stosować aż do otrzymania pożądanego wyniku i nie należy jej przerywać.5 cm) o małej powierzchni. Na początku stosowania argilloterapii można zaobserwować (jak np. np. podobnie jak talk. dla krocza. co trwa na ogół 15-30 min. zapaleniach naczyń limfatycznych (potocznie uważanych za zatrucia krwi). Na noc można okład zastąpić kompresem z wody glinkowej ponawianym dwukrotnie. należy zastąpić go nowym. bólach stawów.

Po przerwie trwającej 3-5 tygodni kąpiele można powtórzyć. anginy. 6. gojenia i odbudowy (regeneracji) tkanek dotkniętych wrzodami. w szczególności rąk i nóg oraz dla anemicznych. później 15-20 minut i należy je stosować dwa razy w tygodniu przez miesiąc. Glinka absorbuje w jelitach gazy i szkodliwe toksyny. dyzenterią. (patrz brodawki). Astma oskrzelowa. wodą z cytryną. Angina. zapalenie jelit. w szczególności cierpiącym na choroby zakaźne. co tworzy krem działający łagodnie i korzystnie. Glinka działa na pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego pobudzająco. Kuracja powinna trwać 10-20 dni. a jeżeli zachodzi potrzeba . wykwity na twarzy. 7. Taką maskę można sobie robić raz w tygodniu. którym zalecono kąpiele borowinowe. wykorzystywane wielokrotnie. Kataplazmy z ciepłej lub zimnej glinki w przypadku ostrych kryzysów. Kataplazm z glinki na gardło 3-4 razy dziennie po 2 godziny. a jako lewatywa przy zapaleniu okrężnicy i odbytnicy oraz pasożytach jelit. Podaje się ją. nieżytem jelit. znamię. nerwobóle. Wystarczy l g glinki na l litr wody. Roztwór 3-4 łyżki glinki na litr ciepłej wody może być stosowany do wstrzyknięć do pochwy przy białych upławach. Małą ilość glinki przykładać na 1-2 godziny kilka razy dziennie przez kilka tygodni. l łyżeczkę glinki na 1/2 szklanki wody codziennie przez 10-20 dni. Ciepły kataplazm z glinki na piersi i na plecy na 2-4 godzin dziennie. Stosować również gargaryzm z wodą soloną. 2. zapalenie okrężnicy. 339 . co trwa 15-30 minut. Nałożenie opatrunku glinkowego w chorobach przewodu pokarmowego jest korzystniejsze od innych terapii dzięki zdolności usuwania i wydzielania przez glinkę toksyn. 3. mogą brać również kąpiele glinkowe. WSKAZANIA LECZNICZE I SPOSOBY STOSOWANIA GLINKI 1. regulujące i jako moderator (zwalniająco). cieplejsze w przypadku chronicznych. Popijać przez 10-20 dni wodę glinkową (l mała łyżeczka glinki na pół szklanki wody). Bóle reumatyczne. Kąpiele takie powinny trwać początkowo 5-15 minut. nowotworami. dyzenteria. słabość ogólna.przez całą noc. Do glinki można dodać wody morskiej. Astenia. Można to stosować podczas epidemii grypy. 5. Kataplazmy z zimnej glinki na brzuch 2 razy dziennie na 2-3 godziny.warstwą na całej twarzy i utrzymać dopóki nie wyschnie. co wzmaga aktywność leczniczą kąpieli. zapaleniu macicy. Brodawczak. W tych wszystkich przypadkach można również stosować sproszkowaną glinkę wymieszaną z olejem z oliwek. Chorzy. Brodawki. Stosować kataplazmy z zimnej glinki na przemian z przykładaniem na okolicę nerek i spojenia łonowego liści z kapusty 1-2 razy dziennie. 4. Białkomocz. Biegunka. Stosować również inhalacje z naturalnych olejków eterycznych. zapalenie krtani. Przy leczeniu podtrzymującym stosować kataplazm raz dziennie. Glinka sterylizuje wodę pitną. Zabieg praktykować 2-3 razy dziennie przez 2-4 godziny lub całą noc. by leczyć trądzik różnego typu. Bóle gastryczne (patrz wrzód żołądka). 8. zmęczenie. Jest potężnym środkiem przeciwpasożytniczym. 9. Można również zażywać wodę morską i stosować na 2-3 godziny kataplazmy z ciepłej glinki na kark i podbrzusze. zmarszczki. po czym zmyć twarz ledwie ciepłą wodą. zapaleniem okrężnicy. Są one wskazane dla pacjentów chorych na reumatyzm różnego typu. wodą glinkową lub z wywarem z liści jeżyny pachnącej z dodatkiem naturalnych olejków aromatycznych w dużej ilości wody ciepłej. Jedna łyżeczka glinki na 1/2 szklanki wody codziennie. w ogóle chorób zakaźnych.

11). 14. Marskość wątroby (patrz wątroba). 28. 3-4 razy dziennie oraz na czoło. Stosować również liście kapusty. Egzema (patrz dermatoza). Konsultować się z lekarzem.10. 35. 39. 25. Czyrak i pęcherzyki w nosie. Liszajec (patrz dermatoza). Choroby nerwowe. Na noc kompres z wody glinkowej. a po kilku dniach przez 2 godziny. Kaszel (patrz astma). Codziennie rano brać glinkę doustnie. Nerwice. Kolka wątrobowa. Gangrena (patrz rany). 17. Kilka razy dziennie. Kontuzja. 29. 19. Hemoroidy Małe kataplazmy z chłodnej glinki przez 1-2 godziny i na przemian liście z kapusty. kurcze mimiczne. Rozpocząć od kompresów z wodą glinkową 18-20 proc. Doustnie: l łyżeczka glinki przez 10-20 dni. 340 . Glinka doustnie: l łyżeczka do 1/2 szklanki wody przez 10-20 dni. 27. 26. Neurastenia (patrz zmęczenie ogólne). martwica (patrz rany). 18. Gruźlica kości (patrz zapalenie opłucnej). spazmy. Kataplazmy chłodne z glinki przez 2 godziny. padaczka. kolka żółciowa (patrz nerki i wątroba). Kataplazmy z chłodnej glinki na przemian z liśćmi kapusty 1-2 razy dziennie przez 2-3 godziny. Nerwy (dolegliwości) (patrz choroby nerwowe). Maska piękności (patrz trądzik). Cukrzyca (Doustnie jak w pkt. drgawki. 32. paraliż. stłuczenie. kurcz nawykowy. 10). Kołatanie serca (patrz pkt. Kolka nerkowa (patrz nerki). 20. Nerki (zapalenia). Dna (patrz bóle reumatyczne). Jeżeli pacjent dobrze znosi kompresy. Czyrak gromadny (patrz ropień). 34. 24. 30. 22. Choroba serca. siniak. 15. zioła. Migreny. 36. Doustnie l łyżeczka glinki do 1/2 szklanki wody przez 10-20 dni. zostawiać aż wyschnie. 37. Kataplazmy na kark na 1-2 godzin. 11. najpierw przez 1/2 godziny. 13. 12. Konwulsje (patrz pkt. Kataplazmy z glinki na kark. podbrzusze i kręgosłup. Stosować zioła i propolis. Stosować ciepłą kąpiel nóg. 16. Zmyć 20 minut później. 38. Przykładać papkę z glinki 2 razy dziennie. 23. 40. 21. Trzymać w nosie gałeczkę glinki przez l godzinę. na kręgosłup. Katar (patrz astma). 33. 31. Konsultować się z lekarzem.. Gruźlica (patrz zapalenie opłucnej). Nerwobóle (patrz pkt. 41. Kamica nerkowa (patrz nerki). 7). nacieranie kończyn i kręgosłupa. na podbrzusze. Dermatoza (choroba skórna). Kataplazmy z glinki na czoło (zimne) i na kark (ciepłe) przez l godzinę. 11). to po 8-10 dniach zastąpić je przez cienkie (do 1/2 cm) lekko ciepłe kataplazmy przykładane na 1-2 godzin. Nekroza. Nieżyt żołądka (patrz wrzód żołądka). Jelita chore (patrz zaparcia).

chłodu. aż do ukształtowania się nowej tkanki. Przy oparzeniu rąk lub nóg należy trzymać je w błotku glinowym chociaż przez godzinę 2 razy na dzień. Kataplazmy z glinki chłodnej na przemian z liśćmi kapusty. zmyć. Kropla cytryny na oko. Miejscowo stosować kataplazmy z glinki. 47. Miejscowo: kataplazm z glinki owiniętej gazą na powiekę (oko zamknięte) 1-2 razy dziennie. Jednocześnie przykładać kataplazm na podpępkową część brzucha na 2 godziny. Rana wygoi się prawie zawsze bez pozostawienia blizny. 45. 46. Pęcherz moczowy (zapalenie). Kataplazm z glinki na oczy i wzdłuż skrzydeł nosa. Oparzenia. np. Zioła. Puchlina wodna. świetlik lekarski (napar przez kilka minut na ogniu i przecedzić przez czystą gazę). Wysmarować chorą nogę warstwą glinki płynnej. Stosować doustnie olejki eteryczne według przepisu lekarza oraz leczenie kapustą. Nie stosować podczas menstruacji i gdy wywołuje nieprzyjemne uczucie. Stosować prawidłowe zestawy produktów spożywczych. Konsultować się z lekarzem. Konsultować się z lekarzem. 55. 2 kataplazmy na podbrzusze dziennie na 2-4 godziny. Na kark kłaść kataplazm zimny z glinki na godzinę. Zostawić na l godzinę. raz dziennie przez 1-2 godzin. Przekrwienie mózgu. gdyż glinka usuwa infekcję i zmartwiałe komórki. 43. zaczynając od cienkich do 1/2 cm. Kłaść na przemian liście kapusty.42. Połykanie powietrza (patrz wrzód żołądka). 56. ułatwiając gojenie. Cytryna: l kropla do każdego oka 2-3 razy tygodniowo. Stosować okłady całą noc na oczy. 52. 51. stosować zioła. Pęcherzyk żółciowy (zapalenie) (patrz wątroba). Nogi chore (żylaki). powiek). Stosować 1-2 razy dziennie. 54. Pląsawica zwykła (patrz choroby nerwowe). Woda glinkowa 2 razy dziennie przez 3 tygodnie. wodą soloną. 44. Znowu dwa tygodnie później dwa grube do 2 cm kataplazmy dziennie na nowotwór i kontynuować kataplazmy na podbrzusze. np. epilepsja (patrz choroby nerwowe). Ponadto obmywać oczy naparem z rumianku. Są to choroby natury ogólnej. aż do wyleczenia. nawet w nocy. Padaczka. paraliż (patrz choroby nerwowe). Między każdym kataplazmem miejsce oparzone owijać tłustą tkaniną. a guzy są objawem miejscowym . Przerost układu limfatycznego (chłonnego) (Patrz zmęczenie). 50. zapalenie spojówek. Jeżeli gaza przylega do tkanki nie zdejmować jej. katar (patrz zapalenie zatok przynosowych). Porażenie. Wznawiać kataplazm co 2 godziny. Tydzień później stosować 2 kataplazmy dziennie na nowotwór na 2-3 godziny na podbrzusze. 58. Utrata soli mineralnych (patrz zmęczenie ogólne). 3-4 godziny po posiłku. które działają korzystnie na cały organizm. Jednocześnie przykładać do pod341 . Udar słoneczny. 57. Konsultować się z lekarzem. Nowotwory. Jednocześnie stosować inne terapie z medycyn ludowych. Oczy (różne podrażnienia. Nieżyt nosa. 53. Prostata. 1-2 razy dziennie na 2-3 godziny. Odrętwienie. Oczy łzawiące. 48. powtarzać kilkakrotnie w ciągu dnia. guz: stosować 1-2 kataplazmy dziennie przez 2-3 godziny i również inne terapie z medycyny ludowej. Kataplazmy grube do 2 cm owinięte czystą gazą. Nowotwór łagodny. Zatkanie dróg łzowych. 49. Czas trwania tych kataplazmów ustala lekarz. więc pomagają w leczeniu nowotworów.

Stosować kataplazmy grube do 2 cm przez l godzinę. Skurcze (patrz dolegliwości nerwowe). Trądzik różowaty (patrz pkt. W przeciwnym przypadku stosować kataplazm ciepławy lub ciepły. Kataplazm nocny można utrzymywać do rana. 76. Trądzik pospolity. 61. Wole. brzusza kataplazm dwa razy dziennie po 2 godziny. W nocy przyłożyć mokry bandaż z wody glinkowej i olejków eterycznych. Stosować przez kilka dni na przemian z przykładaniem kapusty. Na okolice wątroby chłodny. 61). zastrzał. Zmywać wodą soloną i przyłożyć kompres z wody glinkowej. zapalenie miąższu wątroby. 78. Ropień. jeśli wystąpi uczucie intensywnego gorąca i wznowić nieco później świeżym kataplazmem. pęcherzyk żółciowy zatkany. Rany infekcyjne. Po 20 minutach zmyć czystą wodą i posmarować twarz białą skórką cytrynową. 66. 79. Przyłożyć 2 godziny po posiłku i zdjąć na godzinę przed posiłkiem następnym. 77. 74. żółtaczka. Stwierdzono wielokrotnie. (patrz pkt. Później to ustępuje i rana dobrze się goi. Robaki (patrz zaparcia). 60. którą trzymać aż do wyschnięcia. 75. Przerwać. Starość (patrz zmęczenie ogólne). rana wydaje się rozszerzać. Wątroba chora. Ukąszenia (patrz rany). zgangrenowane. 71. że obce ciało opuszczało ranę w wyniku działania glinki. Wrzód żołądka. 71). Konsultować się ze stomatologiem. 62. 3) Kompres z naturalnych olejków eterycznych. Wrzody (Patrz rany zakażone). 2) Kataplazm z kapusty. 59). Rana. 63. Codziennie rano popijać wodę glinkową. Stosować kataplazm chłodny z glinki przez jedną lub dwie godziny. Kłaść na policzek kataplazm z glinki i wznawiać co 2 godziny. 65. Na początku leczenia. 7). Codziennie między posiłkami kataplazm z glinki na dołek nadbrzuszny. Ropotok (patrz zapalenie zębów). marska. Popijać wodę glinkową przez 2-3 tygodnie. węglik. jeżeli nie powoduje zakłóceń. Rany atoniczne (patrz pkt. W przypadku bólu lub uczucia gorąca przerwać wcześniej i ponownie nałożyć kataplazm. cienki kataplazm na 2 godziny (jeżeli nie występuje uczucie bólu. Zapalenie jajowodu (patrz zapalenie macicy). Rana postrzałowa lub z uderzenia. Stosować kataplazm gruby przez godzinę. Szkorbut (patrz zmęczenie ogólne).59. 69. 68. 342 . powtarzać 2-3 razy dziennie. na 1/2 godziny przed posiłkiem. Stosować 6-8 razy dziennie. Kataplazm na przednią stronę szyi przez całą noc. czyrak. można stosować kilka dni później kataplazmy o grubości do 2 cm. Jeżeli pacjent dobrze znosi kataplazmy. 2-3 razy tygodniowo okład z wody( glinkowej na twarz lub z papki glinkowej. Doustnie 1/2 łyżeczki glinki na 1/2 szklankę wody. 64. 70. kolka wątrobowa. Upławy białe (patrz zapalenia macicy). Stosować okłady z kapusty. gdy zmartwiałe części tkanki są eliminowane. Ropień zębowy. 67. 73. Przykładać 4-6 kataplazmów dziennie lub na przemian 2-3 razy dziennie: 1) Gorący kataplazm z cebuli gotowanej w krótkiej wodzie przez 15 minut: zostawić na godzinę. Kontynuować leczenie jeszcze przez kilka dni po ustąpieniu stanu ropnego. co może być uznane za objaw pogorszenia. nowotwór. czyrak gromadny. chłodu). Reumatyzm (patrz pkt. 72.

Zapalenie opłucnej. Wznawiać co godzinę. Żołądek (patrz wrzód żołądka). Zapalenie zatok przynosowych. Konsultować się z lekarzem. Żółtaczka (patrz wątroba). Wdychać wodę glinkową 2-3 razy dziennie (łyżeczka glinki na szklankę wody. Stosować inne terapie z medycyn ludowych. Znamię (patrz brodawki). 87. igliwie sosny). lawenda. Kataplazm na ucho obejmujący większą powierzchnię. Zapalenie krtani (patrz angina). Zapalenie pęcherza moczowego (patrz pęcherz moczowy). 83. 82. Zastrzał (patrz ropień). 94. Jeżeli zaparcie nie ustąpi. W przeddzień można wprowadzić do ucha kilka kropel oleju z oliwek. rozpuścić poprzedniego dnia). Zapalenie zębowe. Stosować doustnie łyżeczkę glinki na 1/2 szklanki wody przez 10-20 dni. 96. 343 . 100. Codziennie. Stosować kataplazm (jeżeli jest to potrzebne) z glinki wzdłuż skrzydeł nosa i na czoło. Konsultować się z lekarzem. szczególnie ku tyłowi ucha. 102. Zapalenie oskrzeli (patrz astma). Zapalenie spojówek (patrz oczy). 98. Chłodny kataplazm na podbrzusze. tymianek. ropotok zębowy. 43). Popijać wodę glinkową przez miesiąc. na przemian na piersi ł plecy ciepły kataplazm na 2-3 godziny. Zapalenie macicy. Ssać kawałek glinki w ciągu dnia i przed snem. jeżeli błona bębenkowa jest przebita). 101. Zażywać wodę morską. Konsultować się z lekarzem. Po tygodniowej przerwie terapię kontynuować łącznie z innymi terapiami medycyny ludowej. bóle. Żylaki (patrz pkt. Zapalenie ucha. Na kark i podbrzusze ciepły kataplazm na 2-3 godziny. brać zioła. Jednocześnie kataplazm chłodny na podbrzusze co drugi dzień. Kataplazm z chłodnej glinki na brzuch codziennie 2 razy przez 3 godziny i całą noc. gdy nie ma zakłóceń.80. Zwyrodnienie kręgów lędźwiowych. Brać przez 10-20 dni glinkę doustnie (łyżeczka na 1/2 szklanki wody). 88. Konsultować się z lekarzem. postrzał. Zaparcie. 89. Przy dolegliwościach lżejszych lub chronicznych codziennie 1-2 kataplazmy na 2 godziny. Zmęczenie ogólne (również anemia. Zapalenie wyrostka robaczkowego. krzywica). 86. Stosować glinkę i mocno soloną wodę (łyżeczka soli morskiej na szklankę wody). jeżeli to jest potrzebne. 84. 95. 97. Zapalenie jelit (patrz zaparcia). przerost układu chłonnego. Stwardnienie rozsiane. Doustnie brać olejki eteryczne. Zapalenie powiek (patrz oczy). Płukać tym usta codziennie przez 2-3 minuty. 91. Zapalenie okrężnicy (patrz zaparcie). 90. 99. Iniekcja do pochwy codziennie z wody glinkowej z 2 łyżeczek na 1/2 litra wody. 93. 92. Zapalenie nerek (patrz nerki). neurastenia. a w tym czasie kataplazm ciepły na wątrobę na 2-4 godziny. Letni lub ciepły kataplazm 1-2 razy dziennie na 2-4 godziny lub przez całą noc. Trzy razy w tygodniu wkraplać do ucha kilka kropli cytryny. (Nie wkraplać. 85. Stosować inhalacje z olejków eterycznych (eukaliptus. 81.

LISTY .

nerek. mimo że nauka poczyniła olśniewające postępy. Dlatego moje rady oparte na medycynie naturalnej każdy może potraktować jako zasady profilaktyki zdrowotnej. a także sposoby ich rozwiązywania. ale i fizycznych. Na to zjawisko nakłada się inne: nieprawidłowe odżywianie. Prawidłowe odżywianie jest jednym z warunków zachowania dobrego zdrowia. także do redakcji. Po czterdziestce. kiedy orga347 . stanowiące grzech powszechny naszego społeczeństwa. mogły przebiegać prawidłowo. Medycyna naturalna oczyszcza organizm z toksyn. nie zaś skutki i objawy. jakie otrzymywałam. Mówi się o tym coraz częściej. lecząc przyczyny chorób i niedomagań. że wysoko specjalistyczne podejście do leczenia jest błędne.Twój Ilustrowany Magazyn” oraz na mój prywatny adres. fizyczne. system trawienny pracuje coraz gorzej. śluzówki i narządów rodnych. warzyw i owoców. Do tej pory. których tysiące zachodzi w każdej minucie życia. Nawrót do medycyny naturalnej wynika z coraz powszechniejszej świadomości. usprawnia pracę wątroby. limfy i płynów międzykomórkowych. Aby reakcje biochemiczne. krążenia obwodowego krwi. że leki chemiczne lecząc jeden chory organ niszczą inne. systemem układów biochemicznych wzajemnie ze sobą sprzężonych i współdziałających. tłuszczami nasyconymi. Człowiek jest najdoskonalszą istotą żywą. złogów w nerkach i stawach. słodyczami. że człowiek stanowi integralną całość i takie powinno być podejście do leczenia. przy jednoczesnym niedoborze świeżych jarzyn.Część ta jest odpowiedzią na liczne listy. ale można podać ich wiele. niezbędne jest dostarczenie wszystkich składników pokarmowych. które nam dała Matka-Natura. Ponadto współczesna medycyna. Przy ciągłym przeciążeniu przewodu pokarmowego. Sądzę. do redakcji tygodników i miesięczników w których pisuję swoje porady. że w listach tych i odpowiedziach znajdziecie Państwo odbicie swoich problemów. co wynika z faktu dziedziczenia cech nie tylko psychicznych. zwłaszcza wędlinami. Brak witaminy E rodzi schorzenia skóry. A tymczasem niemal w zasięgu ręki mamy te cudowne leki. czyli własne siły obronne. Nigdy bowiem nie choruje jeden organ. Oddziałuje całościowo. „T1M . nie umiemy odkryć wszystkich tajemnic ludzkiego organizmu. Nie wszystkie organy ludzkie są najwyższej jakości. Brak świeżych enzymów i witaminy A powoduje osłabienie wzroku i choroby oczu. a nadmiar cholesterolu i niedopałków przemiany materii odkłada się w postaci kamieni żółciowych. ale zmiany następują zbyt powoli. a także ze społecznego przekonania. To są tylko przykłady. przychodzące do Radia i Telewizji. uzupełnia niedobory enzymów i mikroelementów usprawnia więc i wzmacnia układ immunologiczny. kawą. podzielona na bardzo wąskie specjalności. zapomniała. wieprzowiną. Na te. ale zawsze cały organizm.

sprawność wątroby oraz mieć codzienne stolce. musiałabym prywatnie zatrudnić sekretarkę. Zioła. aby życie było zdrowe i radosne. W walce o zdrowie człowieka. O stan zdrowia należy się troszczyć właściwie od wieku płodowego. Ta ostatnia. reguluje procesy metaboliczne i wzmacnia system immunologiczny. A na to mnie po prostu nie stać. Dlatego gorąco zachęcam do kompleksowego stosowania naturalistycznych metod leczenia. do tego skażonym powietrzem. Współczesny człowiek żyje w zatrutym środowisku naturalnym. Rodzi to określone skutki. powinno się mniej dogadzać jeżykowi i podniebieniu. Chcąc odpisywać na każdy list indywidualnie. mają jednak powolne działanie. jak: bóle głowy. Chciałam też przeprosić wszystkich nadawców listów za brak odpowiedzi z mojej strony. w tym także sokoterapii. jego sprawność i dłuższe życie oraz złagodzenie problemów zdrowotnych starości potrzebny jest nie tylko lekarz medycyny naturalnej. po to. astma oskrzelowa. dietetyk. bez ruchu przepony. jelit. jadać tak. że schorzenia zatok bocznych nosowych są najczęstszą dolegliwością powodując łańcuszek następnych. Niezbędny jest także umiar w jedzeniu. Niezbędne jest zaprzestanie palenia tytoniu. Przepraszam . ale jednoczesne zastosowanie akupresury dwukrotnie zwiększa ich efektywność i znacznie skraca czas kuracji. aby zachować prawidłowe trawienie żołądka. pełna chorób. zdrowego powietrza i zdrowej żywności. schorzenia wzroku i nerek.nizm jest mniej sprawny. dostarczająca świeżych enzymów. Równolegle konieczna jest zmiana świadomości społecznej i przełamywanie złych nawyków i przyzwyczajeń. Ta część książki zawiera szereg rad praktycznych dla każdego. choć bardzo skuteczne w leczeniu. oddycha płytko. źle. stany zapalne migdałków. Człowiek potrzebuje zdrowej wody. Z mojej praktyki lekarskiej wynika. ale także ekolodzy. samotna. a starość nie była smutna.

„ascofer” hemoglobina się podniosła. czyli chore. Chciałabym zaznaczyć. co stosować. że powodem choroby są obfite miesiączki. że miesiączki trwają 7-8 dni i są bardzo obfite. to właśnie wówczas te młode jakby nie zróżnicowane komórki są naświetlane i niszczone. nie pali papierosów. Dlatego bardzo skuteczna jest po kuracjach chemicznych. a o pracy fizycznej nie ma mowy. że niszczy się zdrowe i chore narządy.CHOROBY KRWI ANEMIA Barbara. co robić. po wzięciu tabletki „ascoferu” podnosi się i ponownie spada. pijana. bez ceratki). mroczki przed oczami. gdyż wierzę gorąco w działanie medycyny naturalnej. 349 . Leczę się. Mój mąż ma 53 lata. lekarz ginekolog nic na to nie poradził. lepiej krążąc po organizmie. mięśniową. Natomiast nafta niszczy selektywnie. Proszę panią o pomoc. Na wszystkie choroby krwi. czyli wyłącznie tylko młode. Choroba sprawia. nie pije. rzadsze. Sprawia ona. Trochę inaczej wygląda sprawa w trakcie naświetlania kobaltem. Cierpię na anemię od wielu lat. Niszczy się wówczas warstwę skórną. Dostawałam. i wypija się w ciągu dnia. Nie wiem. limfy wskazane jest używanie nafty. nie zróżnicowane jeszcze komórki. co w konsekwencji oznacza. Podczas każdej miesiączki pić wywar ze skrzypu: 2 łyżki ziela gotuje się w 2 szklankach wody przez 20 min. co rodzi przerzuty. że młode. ale hemoglobina ciągle spada. naświetlaniach czy operacjach chirurgicznych. ale i zdrowe tkanki i komórki. Radzę codziennie pić 2 razy po łyżeczce od herbaty wyciąg z nagietka. pokazują mi się. skuteczniej oczyszczają organizm z toksyn. jeszcze przed zróżnicowaniem. że krew i limfa robią się jakby bardziej płynne. zieleninę można dodatkowo wzbogacić świeżą lub suszoną pokrzywą. chodzę jak bym była. Płyny te. lat 50. Sądzę. kostną. Dobry jest również sok z pokrzywy zmieszany z miodem. jak odżywiać męża. Przez 2 miesiące radzę jeść codziennie pęczek natki pietruszki i koperku. od dłuższego czasu cierpi na przewlekłą białaczkę szpikową. BIAŁACZKA SZPIKOWA Anna. Pomocne byłyby także na noc okłady z rozgniecionych liści kapusty na podbrzusze (otulić ciepłą flanelką. Dotychczasowe leczenie nic nie pomogło. rakowate. komórki rozmnażają się szybciej i potem wędrują po organizmie. Jeżeli pije się naftę. czuję się bardzo źle. lat 29.

Traktuję ten lek jako leczenie profilaktyczne: 60 kropli nafty na wodzie. pietruszki. miodu oraz 2 kroplami olejku sosnowego. grube kasze. dyni. Proporcje są następujące: 50 g pokrzywy. nim lekarze ustalili. Po dwóch. Po tym okresie zwalnia się tempo zażywania. ale należy je pić dopiero po pewnym czasie kuracji siemieniem i początkowo rozcieńczone w wodzie. selera. Z mojej praktyki wynika. że jeżeli przez 5 lat nie ma żadnych problemów. np. marchwi. które zastosowane w porę powinny spowodować cofanie się choroby. Mięso zdecydowanie ograniczyć do l posiłku w tygodniu. siemię lniane zmielone wraz z pokrzywą. Długo trwało. 14 dni pije się naftę. lat 58. Organizm wzmacniają również soki z surowej kapusty. Na noc pić ciepłe mleko z odrobiną imbiru. Dawniej niezwykle skutecznie leczono tę chorobę przystawianiem pijawek oraz małymi upustami krwi. dwie tabletki Asparginu lub Asmagu. Leczenie wspomagają okłady na noc ze świeżej kapusty na okolice wątroby i śledziony + suche. podroby. Miód przygotowuje się mieszając 100 g pyłku ze szklanką miodu i ssie się 5-6 razy dziennie płaską łyżeczkę od herbaty. W miarę upływu czasu przerwy mogą być coraz dłuższe. to znaczy. potem 14 dni przerwy i powrót do zażywania nafty. l łyżeczkę od herbaty miesza się z pół szklanki wody lub innego napoju i popija rano i wieczorem. ale czuję się coraz gorzej. że nowotwór został skutecznie zniszczony. krwiotwórcze i uzupełnia braki żelaza. CZERWIENICA Władysław. Dwie 5-gramowe paczki tego leku rozpuszcza się w l szklance wysokocukrowego soku owocowego. Pokrzywa ma własności wzmacniające. Należy zażywać też 2 razy dziennie po trzy tabletki Lewitanu. dodatkowo radzę zażywać zioła. mleku lub cukrze zażywa się na pół godziny przed jedzeniem dwa razy dziennie przez 14 dni. Czas kuracji wynosi 6-8 miesięcy. np. Mam ataki duszności. choć jest to lek drogi. z przewagą jarzyn. wędliny. od czasu do czasu pluję krwią. Laktomagu czy Slowmagu.zapobiega bowiem przerzutom. cynamonu. Ponadto radzę pić razem zmieszane: wyciąg z kasztanowca oraz jemioły 2 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. Proponuję zażywać naftę 2 razy dziennie po 60 kropli na wodę. że jest to czerwienica. Mieszankę złożyć do słoika i 2 razy dziennie zjadać l łyżkę stołową. jeżeli pozostawia się chorego bez osłony nafty. Korzystne jest przebywanie na świeżym powietrzu. 250 g siemienia z dodatkiem cukru (4 łyżki siemienia na l łyżkę cukru). Leczą mnie. W tym przypadku. Pomocne są również inhalacje z olejku sosnowego. także Boragoglandyna 100. pić chude mleko. Popularnie mówi się. Kuracja powinna trwać 4 miesiące. 30 min przed jedzeniem przez 14 dni w miesiącu. Zabrania się jeść: wieprzowinę. Innym preparatem wzmacniającym system immunologiczny jest Mumijo. potem 14 dni przerwy. Ważnym preparatem wzmacniającym jest pyłek kwiatowy zmieszany z miodem propolisowym. ponieważ chory zażywa bardzo silne leki chemiczne. ciepłe opakowanie bez ceratki. Potem następuje 5-7 dni przerwy i ponownie zażywa się naftę przez 14 dni. 350 . że nie jest to prawda. a także smarowanie nim pod nosem. Żadne leki już nie pomagają. Racje żywnościowe powinny być raczej skąpe. Należy jeść chudy biały ser. trzech latach zażywa się naftę przez 10 dni w miesiącu.

a może jest inny sposób? Proszę o pomoc. Jedynym lekarstwem jest przestrzeganie ścisłej diety. Jeżeli dziecko ma powyżej 10 lat.5 szkl. Dziecko powinno pić następujące zioła: dziurawiec. skazę etapową. do naparu ziół można dodawać l łyżeczkę Betasolu. po tym zawartość wypluć. Radzę stosować na noc na szyję okłady z rozgniecionych liści kapusty + suche ciepłe opakowanie przez 2 miesiące codziennie. Przy każdym myciu zębów bolą mnie dziąsła i krwawią. a ściślej nietolerancję pokarmową białka krowiego (skazę białkową). zmieszać po 50 g każdego z ziół. że zdarza się to często i powinno przejść. Dorosła osoba powinna pić na czczo l łyżkę 20 proc. bez ceratki). W trakcie mycia masować szczoteczką przez 10 minut dziąsła i zęby. melisa. Wszelkie środki farmakologiczne zawodzą. l łyżkę tej mieszanki zaparzyć w 1. Bardzo szybko stan dziąseł się poprawi. wody i tę porcję dziecko powinno wypić w ciągu dnia. Zwróciłam się do lekarza. kocanka. mniszek. 30 min. Tę porcję należy wypić w ciągu dnia. co wyleczy węzły i migdałki.Po unormowaniu stolca. Po badaniach krwi i moczu orzekł. SKAZA BIAŁKOWA Anna. zaparzając 2 łyżki na 2 szklanki. Można dodać również zmielone siemię lniane. przed jedzeniem. Dla poprawienia trawienia należy 2 łyżki otrąb pszennych wsypać do zupy czy sałatki. ale trudno mi ją stosować. lat 15. Na krwawiące dziąsła radzę ssać kilka razy dziennie witaminę C i płukać usta wodą z kilkoma kroplami Dentoseptu. Nadal jednak nie przeszło L Węzły już od dłuższego czasu pobolewają. lat 28. Dwa razy dziennie radzę zażywać po l łyżeczce wapna. lat 16. Można też płukać gardło l szklanką wody z dodatkiem l łyżeczki soli bocheńskiej i 10 kropel Azukalenu. tak jak się płucze zęby. Podaję dawkę małą. co będzie świadczyć o oczyszczeniu wątroby z toksyn. Wskazane jest również ssanie 2-3 razy dziennie po l tabletce Propolisu. jakich używać past do zębów. Myć zęby pastą z fluorem i 2 kroplami Reumosolu na szczoteczkę. należy pić te same zioła co córka. Jest to bardzo trudne do wyleczenia. ile lat ma dziecko. Dla wzmocnienia organizmu byłoby celowe zażywanie kilka 351 .KRWAWIĄCE DZIĄSŁA Anna. Ponad rok temu zauważyłam powiększenie moich węzłów chłonnych na szyi. Doradźcie. WĘZŁY CHŁONNE Kaśka. Pracę wątroby poprawiają okłady z rozmaglowanych liści świeżej kapusty na noc na okolice wątroby (owinąć flanelką. a tym bardziej dziecku. Córka i ja mamy tzw. tiosiarczanu sodu (w aptekach) zmieszanego z pół szklanki gorącej wody. 3 razy dziennie po l tabletce witaminy A + DS. ponieważ nie wiem. 2 razy dziennie ssać olej słonecznikowy: 3/4 łyżki przez 20 minut.

Mieszkam na wsi. Miałem kilka zakrzepów naczyń obwodowych. pić zimne przed snem codziennie przez 2 miesiące. lat 20. Przebyłem w tym czasie 2 zawały płuc i zakrzepy kończyn dolnych. a ostatnio cierpię na kamicę nerkową i zakażenie dróg moczowych. Na to schorzenie pomaga picie 3 razy dziennie po 30 kropli wyciągu z jemioły i kasztanowca. Ponadto wszyscy powinni zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Lewitanu. w następnym. l łyżkę drożdży zagotować w pół szklanki wody. czyli sprawą podstawową jest rozrzedzenie krwi. ZAKRZEPICA Józef. w następnym 3 razy dziennie po l tabletce Nevigramonu i w ostatnim tygodniu na noc po l tabletce Furaginy. kwiatu kocanki oraz nagietka. tiosiarczanu sodu rozpuścić w pół szklanki gorącej wody. lecz obecnie nawiedził mnie znowu zakrzep w dolnej części powłoki brzusznej. To porcja dla l osoby. Pomocne byłoby także oczyszczenie wątroby: l łyżkę 20 proc. używać odrobinę na końcu noża lub łyżeczkę od kawy). brat i tata mamy wrzody. kiszona kapusta + utarta marchew + seler + pietruszka + cebula surowa lub ugotowana + zmielony kminek z majerankiem + 10 ziaren jałowca do smaku (razem zmielone jako przyprawa. zrezygnować z Uroseptu i zażywać 3 razy dziennie po l tabletce Amidoksalu. bo mam na nogach nieładne ślady. Jadać pieczywo razowe czerstwe oraz codziennie surówkę z jarzyn. zapalenie wsierdzia. a w następstwie tego na zakrzepicę. Circulosanu. wypić pół godziny przed śniadaniem raz dziennie (przez okres l miesiąca). wskazane jest stosowanie następującej kuracji (każdy lek jest na jeden tydzień): w pierwszym tygodniu trzeba zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Uroseptu. Ataki kamicy ustąpiły. Sklerosanu. Raz dziennie każda z osób powinna brać zastrzyki z Biostyminy. Są to objawy świadczące o zwiększonej ilości płytek krwi i włóknika. Od pewnego czasu ja. lat 73.razy dziennie po l łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem (100 g pyłku rozmieszać z l szklanką miodu). WRZODY Agnieszka. Aby poprawić stan nerek. zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki i tę porcję wypijać codziennie. Wiele lat temu zachorowałem poważnie na posocznicę. Cala rodzina dotknięta wrzodami powinna pić gotowane drożdże. Przygotować należy mieszankę po l opakowaniu z ziół: Cardiosanu. Zioła wymieszać. Sprawa zakrzepów i krzepliwości krwi jest dla mnie największym obecnie problemem. Urosanu. Opisane objawy świadczą o przewlekłym stanie zapalnym we krwi. naturalnie strzykawki muszą być jednorazowe. Jeżeli badania wykażą utrzymujące się nadal 352 . Latem wstydziłam się włożyć strój kąpielowy. wzbogacić ją 50 g kory wierzby. Ponadto radzę zażywać 2 razy dziennie po 2 tabletki Rutinoscorbinu oraz 2 razy dziennie po 3 tabletki Venescinu. np.

Konieczne jest wyleczenie zatok bocznych nosa. cynamonu. łyżeczkę kminku z majerankiem. Solaren. Kuracja powinna trwać 4 miesiące. wyciąg z głogu. Sądzę. Ponadto należy pić: Pectosol. łyżeczką miodu oraz 2 ząbkami czosnku. popijając ziołami. dyni i buraka. Leczono mnie wszystkimi środkami łącznie ze sterydami. l łyżki zmielonego siemienia lnianego. należy powtórzyć to samo leczenie nerek z 10-dniowymi przerwami przy przyjmowaniu każdego z leków. 30 min. Konieczne są też soki z surowych warzyw: marchwi. krople nasercowe. kapusty. rozpoczynając od małej ilości 1 dochodząc do 2 szkl. dziennie. przez 14 dni. jeżeli są przewlekle chore. ZIARNICA Stanisław. żołądek. Ponadto radzę zażywać 2 razy dziennie Asmag po 2 tabletki oraz 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu. W codziennym odżywianiu powinno być dużo jogurtu. białego sera popijanego herbatką z aronii. Potem 7 dni przerwy i ponownie zażywać naftę 14 dni. Choroba pozostała. przed jedzeniem. imbiru. selera. nerki. 2 łyżeczek zmielonych nasion wiesiołka + 3 łyżek płatków kukurydzianych. że kurację należy zacząć od wzmocnienia organizmu. sok z mniszka. Jest Pani dla mnie ostatnią deską ratunku. Jestem chory na ziarnicę. pić 2 razy dziennie po łyżeczce od herbaty. Nerwosol po l flakonie.zmiany w moczu. W szpitalach spędziłem ponad 2 lata. Na początku można je rozcieńczać wodą. Wszystko razem zmieszać. . Codzienne śniadanie powinno się składać z: 4 łyżek otrąb. lat 43. pietruszki. po ostudzeniu dodać dużo natki pietruszki lub koperku. Niezbędne jest zażywanie nafty destylowanej: 2 razy dziennie po 60 kropli. Można także zażywać Debelizynę 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. sok z łopianu. Zalać mieszankę gorącym mlekiem. Proponuję zmieszać 100 g pyłku kwiatowego ze szklanką miodu propolisowego i tę mieszankę zażywać 7-8 razy dziennie po łyżeczce od kawy. a przy okazji zniszczono mi wątrobę. Na noc proponuję pić ciepłe mleko z dodatkiem szczypty tymianku. sok z podbiału. nie mówiąc o nerwach. sok z brzozy.

Ważne jest ułożenie ciała. Gdyby się utrzymywały kłopoty ze stolcem. 2 opak. co oczyści kiszkę stolcową i dopiero potem zastosować jako leczenie lewatywkę z cebuli. Cebula ma bowiem właściwość rozpuszczania złogów w tętnicach. Przy dłuższej. Czyli najpierw lewatywa oczyszczająca. Po pewnym czasie żylaki zostaną wyleczone. 355 . jeszcze lepiej Boldaloinę.CHOROBY SERCA l UKŁADU KRĄŻENIA CHOROBA BÜURGERA Danuta. który mnie badał. Jeszcze skuteczniej działają soki z tych warzyw. Nabiera się tę masę do gumowej gruszki. nie mogę chodzić. Urosan. potem na brzuch i następnie na prawy bok. lat 60. Reumosan. pić zimne na noc) oraz Aspargin 2 razy po 2 tabletki lub Asmag 3 razy po 2 tabletki. Podobne działanie ma również czosnek i chrzan. lat 57. Kurację wspomaga picie ziół przeciwmiażdżycowych: Cardiosan. stałej obecności żylaków wewnętrznych oraz w ich stanach zapalnych tworzą się polipy. Należy też zażywać 3 razy po 3 tabletki Lewitanu lub pić zagotowane drożdże (l łyżka na pół szklanki wody. HEMOROIDY Janina. parzyć 3 łyżki mieszanki na 3 szklanki wrzątku do termosu. Lekarz. Ja po prostu postanowiłam zwrócić się do Pani z gorącą prośbą o pomoc. Cierpię na żylaki odbytu. seler. Prostasan. zagotować. wypijane do 2 szklanek dziennie. Jednorazowa porcja wynosi od 1/4 do 1/3 szklanki. W tej sytuacji radzę stosować przez 5-6 dni codziennie minilewatywę z rozgotowanych na gęstą papkę 4-5 cebul przetartych przez sito i wystudzonych. Zmieszać wszystkie zioła. wypijać w ciągu dnia. potem lecząca. aby zatrzymać jak najdłużej tę masę w odbytnicy (najlepiej całą noc). przyprawionej zgodnie z własnym smakiem. udo boli. przed lewatywą z cebuli dobrze jest zrobić wlewkę z mocnego rumianku. Wewnętrznie należy zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Raphacholinu. Codziennie przez 2 miesiące należy zjadać 1/2 kg gotowanej cebuli. bo to sprawia mi ból. pietruszka oraz kapusta. Sklerosan. Cholagoga Nr 3. której czub smaruje się oliwą lub parafiną i wprowadza do kiszki stolcowej. Najbardziej wskazana jest dynia. 3 razy dziennie należy pić po łyżeczce zmieszanych wyciągów z kasztanowca. jemioły i ruty oraz zażywać Agapurin 2 razy po l tabletce. stwierdził. Najlepiej na lewym boku. która reguluje stolec. U męża (lat 62) lekarz stwierdził chorobę Bürgera: lewy palec nogi siny. Nerwosanu. W jedzeniu uwzględnić dużo surówek. Wskazany jest masaż stóp 30 min. że na głębokości 10 cm kiszki stolcowej jest mały polip i lekkie owrzodzenie i skierował mnie na operację do szpitala.

bo i żołądek. Wskazane jest również zażywanie wyciągu z kasztanowca: 3 razy dziennie po 30 kropli oraz 2 razy dziennie po 30 kropli Rutisolu lub 2 razy po 3 tabletki Venescinu. Takie schorzenia leczę za pomocą kasztanowca. Ponadto należy zażywać mieszankę: wyciąg z głogu + Kelli cardina + Nerwosol + Solaren + sok z mniszka + krople nasercowe po jednym flakonie.01.. KŁOPOTY Z KRĄŻENIEM Barbara.70 g. Lekarz stwierdził że grozi mi cukrzyca i że moje dolegliwości pochodzą od trzustki.50 g. 2 łyżki płatków kukurydzianych lub owsianych. Ale mnie trzustka często boli. Przy kołataniu serca pomaga noszenie w lewej części stanika medalika z miedzi o średnicy 6 cm lub małej poduszki gorczycowej. rutwica lekarska -100 g. aby na pierwsze śniadanie jeść mieszankę: 4 łyżki otrąb pszennych. Całość zalewa się gorącym mlekiem i zjada po wystygnięciu. Najbardziej niepokoi mnie stan mojego serca. Zielarz stwierdził również.200 g. kwiat kocanki . strączki fasoli . że mam gęstą krew i należy ją rozrzedzić.100 g. Krople zażywa się 3 razy dziennie po 30 kropli oraz Venescin 2 razy dziennie po 3 tabletki.. KOŁATANIE SERCA Anna. tymianek rzymski . Dawkowanie trzy razy dziennie po jednej szklance ziół.100 g.100 g. Cirulosan l opak. Zmieszać razem w misce. Na rozrzedzenie krwi dodatnio wpływa nafta: 2 razy dziennie 60 kropli na wodę. Na jedną szklankę wody jedna łyżka ziół.100 g. Podaję spis ziół: brusznica . 356 . Jeżeli chory cierpi na rozedmę płuc. lat 45. Dokucza mi wiele chorób. Cholagoga Nr 2 l opak.100 g. Można dodatkowo popijać mieszankę ziół: Sklerosan 2 opak. USG wykazało. że rozwija się choroba nadciśnieniowa. ze śliwek z dodatkiem owocu jarzębiny. Dostałam zioła. dziurawiec .70 g. potem 7 dni przerwy. ale raczej uczucie wzdęcia. ziele hyzopu . która leczy odbytnicę. jarzębina . Proszę mnie poinformować. Otręby mają działanie lecznicze i leczą odbytnicę.100 g. kłącze pięciornika . Starą metodą leczenia było przystawianie pijawek. skrzyp polny . woreczek żółciowy.Wskazane jest. Do mięsa można używać marmolady usmażonej np. tak jakby mi serce chciało wyskoczyć. lat 68. że trzustka jest bez zmian. Pomagam sobie ziołami jak mogę. bo będą kłopoty z krążeniem (już teraz cierpną mi dłonie). czy te zioła mogą mieć wpływ na podniesienie ciśnienia. Lekarz twierdzi. zarówno w tabletkach jak i w kroplach. W zasięgu ręki powinna Pani mieć Propranolol 0. 2 łyżeczki zmielonego siemienia lnianego. zaparzać 2 łyżki mieszanki ziół na 2 szklanki wrzątku do termosu i popijać porcjami po jedzeniu. Wszystkie płyny zmieszać i zażywać na wodzie 2 razy dziennie po l łyżeczce na wodzie. po których według zapewnień zielarza miałam czuć się źle przez 14 dni. mleko lub cukier pół godziny przed jedzeniem przez 14 dni.150 g. nerki. Od czasu do czasu odczuwam silne kołatanie. Nie jest to może duży ból. doprawione kminkiem lub majerankiem. kozieradka . to wówczas organizm wytwarza więcej czerwonych ciałek krwi. koper . Nerwosan 2 opak.

NERWICA SERCA Janusz. Ograniczyć również cukier. ziele bratka. że lekarz wykluczył zakłócenia w pracy tarczycy. Pić zimne na noc. wyciąg z głogu oraz mniszka. trochę czerstwego. KŁOPOTY Z SERCEM l NADWAGĄ Maryla. kazał mi zażywać Validol. pić tylko wodę. Należy dbać o codzienne wypróżnienie. białego pieczywa. 2 łyżki tej mieszanki ziołowej zaparzyć w 2 szklankach wody. korzenia wilżyny. abym się mniej denerwował. W wyżywieniu zdecydowanie ograniczyć mięso. Rozumiem. ciast. liścia szałwi. lat 34 Jestem okropnie gruba. że jest to związane z moją nadwagą. dwóch powinna być wyraźna poprawa. Na śniadanie: 4 łyżki otrąb pszennych. Mam kłopoty z kręgosłupem. radzę zażywać po jedzeniu 2 razy dziennie po 2 tabletki Bioldaloiny lub Raphacholinu. 2 łyżki płatków kukurydzianych zalać gorącym mlekiem. ograniczona ilość soli. kasz i ryżu. popić kefirem oraz ziołami. Radził leż. kminek i majeranek zmielone razem. że przez pewien okres występują jeszcze wzdęcia. Jeden dzień w tygodniu jeść warzywa i owoce. Codziennie w ciągu dnia pić szklankę wody z octem jabłkowym lub cytryną i łyżeczką miodu. 2 łyżki płatków owsianych. a także serce. Są to silne kłucia połączone z drętwieniem lewej ręki. gotowane i pieczone. Konieczne jest schudnięcie i jednocześnie wzmocnienie organizmu. krople nasercowe. który często mnie boli. z wyjątkiem wieprzowiny. Wskazane są zioła wzmacniające pracę serca i poprawiające przemianę materii. a nawet przez pewien czas całkowicie wyeliminować. Wieczorem: kromka razowego chleba. kłącza perzu.Po miesiącu. pić w 3 porcjach przed jedzeniem. Oprócz Validolu radzę pić na noc gotowane drożdże: l łyżkę stołową zagotować w 1/2 szklance wody. ziela skrzypu. Lekarz stwierdził. z 2 łyżkami oleju. Gdyby okazało się.5 litra płynu dziennie. Nerwica świadczy o braku witamin z grupy B. tłuszczów zwierzęcych. choć wydaje mi się że jem mniej niż inni. Mięso chude. 357 . Ponadto radzę przygotować mieszankę: nerwosol. Po ostygnięciu dodać dużo natki pietruszki. Łącznie z ziołami powinno być 1. korzenia mniszka. znamion kukurydzy. może być również kapusta kiszona. Od kilu miesięcy odczuwam bóle w okolicy serca. Pić po jedzeniu 2 razy dziennie po łyżeczce od kawy na wodzie. Codziennie pić zioła: 100 g morszczynu oraz po 50 g: kory kruszyny. z masłem lub serem topionym oraz 2 ząbki czosnku. W codziennym menu powinno być dużo surówek jarzynowych. lat 43. Lekarz po EKG stwierdził „to tylko nerwica”. ziela lubczyku. strąków fasoli. ziela krwawnika. Codzienne pożywienie powinno być bez: cukru.

jaki tryb życia prowadzić. Przy wszystkich spadkach ciśnienia atmosferycznego chodzę jak śpiąca królewna. kłącza perzu. Wieczorem łyżeczka miodu na pół szklanki wody. Także 2 razy po l łyżeczce Prostapolu. dodając po 50 g wymienionych ziół. że jeszcze żyję. wypijać tę porcję w ciągu dnia. 2 opakowania Degrosanu. ziela krwawnika.Diacord. rumianku. melisy. l opakowanie Sklerosanu wymieszać. Ponadto należy pić krople: l buteleczkę wyciągu z jemioły. Radzę dzień zacząć od szczotkowania całego ciała (od obwodu do serca). Zioła zmieszać. ziela skrzypu. Jak można je trochę obniżyć? Rozumiem. stanowi to porcję dzienną. Jak się żywić. Ratuję się kawami. jemiołę. Przy Pani kłopotach bardzo ważny jest codzienny stolec. W aptekach homeopatycznych są do kupienia tzw. Radzę więc pić zioła: morszczyn. aby utrzymać wagę. Rano pić 3 łyżeczki octu jabłkowego zmieszanego z pół szklanki wody + 2 łyżeczki miodu. że chce Pani również trochę schudnąć. który podnosi ciśnienie i dodaje energii. Ponadto radzę zażywać w razie potrzeby 2 tabletki Convafort Forte wyciąg z konwalii. Jeść skromnie. wędliny i tłuszcze zwierzęce). Zawsze miałam niskie ciśnienie. zaparzyć 3 łyżki tej mieszanki na 3 szkl. ruty. Jestem gruba i mam wysokie ciśnienie. zaparzyć 2 łyżki tej mieszanki w 2 szklankach wrzącej wody i wypijać. zwłaszcza jeśli masaż jest poprzedzony polaniem ciała zimną wodą. PO ZAWALE Włodzimierz. owocu kminku. lat 45. liścia poziomki. Należy wykluczyć palenie. Jeżeli ciśnienie jest normalne. Gdyby ta mieszanka ziołowa nie dawała pożądanych rezul358 . a zwłaszcza serce. kory kasztanowca. Bogu dziękuję. Przeżyłem zawał serca. lat 41. jak mogę. złote krople i przy uczuciu osłabienia radzę zażywać 25 kropli. Najlepiej robić to pół godziny przed jedzeniem. Wszystkie te płyny razem zmieszać i używać 2-3 razy dziennie po 50 kropli. Nie unikać umiarkowanego wysiłku. aby wzmocnić organizm. Dieta jak przy schorzeniach miażdżycowych (wykluczona wieprzowina. Wskazane są spacery. Konieczne są codzienne stolce. pić 2 razy dziennie po l łyżeczce na wodzie wyciąg z jemioły oraz wyciąg z kasztanowca razem zmieszane. kwiatu głogu. Rutisolu. l buteleczkę wyciągu 20 z głogu oraz l flakon kropli nasercowych. pić następującą mieszankę ziołową: 100 g ziela jemioły oraz po 50 g: serdecznika. ziele bratka. wody. aby zapobiec chorobie prostaty. WYSOKIE CIŚNIENIE Ewa. A jednak stale towarzyszy mi strach przed następnym. lat 48. Piję jednak coraz więcej. ale ile kaw dziennie zniosą moje nerki i wątroba. Podobnie działa niemiecki preparat . Jeżeli występuje nadciśnienie.NISKIE CIŚNIENIE Sabina. Masaż Shiatsu poprawi samopoczucie i niskie ciśnienie. bo inaczej nie mogę pracować. wyciągu z kasztanowca.

iż mogą się pojawić zaburzenia hormonalne. Jeśli maść Arcalen nie przynosi poprawy. Należałoby jednak zacząć leczenie od prawidłowego wypróżniania. Przy ostrych stanach zapalnych należy najpierw robić przez kilka dni okłady z rozgotowanej cebuli i dopiero potem przejść na okłady z kapusty. ŻYLAKI NA NOGACH Janina. radzę pić dwa razy dziennie po 50 kropli wyciągu z nagietka (Tinctura Calendulae). tj. dodając do wypijanych ziół. Najlepsze są te zewnętrzne liście. Dodatkowo należy zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Venescinu oraz 2 razy dziennie po 2 tabletki Rutinoscorbinu. Wagę skutecznie się traci wprowadzając raz w tygodniu dietę wyłącznie owocową i jako jedyny płyn . Radzę więc zażywać na noc l łyżeczkę Cholegranu. Pomocne jest również zażywanie 2 razy dziennie po pół łyżeczki pasty Fitoven. radzę brać dodatkowo na noc l łyżeczkę Cholegranu zgodnie z recepturą na opakowaniu. łyżeczkę od herbaty. . proponuję stosować Aeskulin (maść z kasztanowca).wodę mineralną. Występują one na udzie i łydce prawej nogi. Stan zapalny łagodzą okłady z rozmaglowanych liści świeżej kapusty kładzione na noc na nogi. Proszę o podanie mi skutecznej metody leczenia żylaków kończyn dolnych. Gdyby tak było. Żylaki pojawiły się jako drobne podskórne żyłki 7 lat temu. który dodatnio wpływa również na wątrobę. Lekarz zapisał mi Arcalen. Zimą dobrze jest nosić 2-3 pary cienkich rajstop.tatów. Obecnie są już bardzo mocno zarysowane i bolesne. które wyrzuca się przed gotowaniem. Ten ostatni preparat radzę pić aż do zaniku miesiączki. które należy lekko owinąć flanelką. lat 30. Wiek wskazuje.

Nie mogę pracować. co stanowi porcję dzienną. stawów biodrowych. Kontynuować smarowanie maściami rozgrzewającymi. Wszystkie te zabiegi z całą 361 . Chcę tu dodać. Szczotkowanie pomaga również na bóle stawów biodrowych. pietruszki. Mieszankę zaparzać: 3 łyżki na 3 szklanki wody. Zioła i okłady stosować cierpliwie przez 6-8 miesięcy. W domu śmieją się ze mnie.SCHORZENIA GOŚĆCOWO-KOŚĆCOWO-REUMATYCZNE BOLĄ MNIE STAWY Irena. Korzystne jest również zażywanie raz dziennie dwóch łyżeczek Calcium Gluconicum oraz raz dziennie po trzy kapsułki witaminy A+D3. Radzę stosować na bolące stawy na noc okłady z rozgniecionych liści świeżej kapusty. Do odżywiania wprowadzić surówki z selera. że popijanie soku z surowej kapusty leczy zwyrodnienia stawów. owinąć ciepłą flanelką. nie mogę też chodzić. lat 65. Jeżeli są zaparcia. Bóle kręgosłupa zmniejsza szczotkowanie ruchem kulistym (10 razy). dwa razy dziennie po pół łyżeczki Fitolizyny. Coraz częściej na zmianę pogody bolą mnie stawy rąk i nóg. należy na noc brać jedną łyżeczkę od kawy Cholegranu. a następnie smarowanie maścią żywokostową. Cholagogi Nr 2 oraz po 50 g kory wierzby. Lekarze stwierdzili zmiany w części lędźwiowej kręgosłupa i zalecili mi środki. Smaruję maściami rozgrzewającymi i owijam bandażem. l Urosanu. zachowując kierunek od dołu do góry. że jestem najlepszą pogodynką. Zażywać Cale granulati 2 łyżki raz dziennie oraz witaminę A + D3. Przy takich schorzeniach zalecam zażywanie dwa razy dziennie jednej łyżeczki Reumogranu. kapusty. które przyspieszyłyby leczenie? Jestem emerytką i muszę sobie dorabiać jako krawcowa. Czy istnieją jakieś inne sposoby. Od trzech miesięcy cierpię na silne bóle kręgosłupa. zesztywnienie kolan i palców u nóg. lat 52. po których boli mnie wątroba. popijając następującymi ziołami: 2 opakowania Reumosanu. BÓLE KRĘGOSŁUPA Stanisława. liścia brzozy. po czym owinąć flanelką dla zachowania ciepła. ale pomaga to na krótko. 2 razy dziennie zażywać po 1/2 łyżeczki Fitolizyny. Na bolące kolana należy robić na noc okłady z rozmaglowanych liści kapusty. 4 kapsułki raz dziennie przez rok. oba preparaty należy popijać ciepłym płynem. Sąsiadka natomiast namówiła mnie na masaże i trochę zaczynam chodzić.

nim ustąpią wszystkie bóle. że czas leczenia będzie długi. 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki Fitolizyny. do tego dodać 50 g kory wierzby. Kurację wspomaga jedzenie 3-4 gotowanych cebul dziennie oraz picie soków z marchwi. Zioła zmieszać. wywar wlać do wanny oraz dodać 1/2 kg drożdży. Mięśnie wzmacniają kąpiele w kwiecie siana oraz drożdżach. tyleż samo liści brzozy. W takich okresach występuje u niego temperatura. jak jest to pokazane w następnej części książki. Przy podwyższonym poziomie ASO można podawać co 4-6 tygodni l raz domięśniowo 2400000 Debeciliny po uprzednio wykonanej próbie uczuleniowej. Są one opuchnięte. że można wyleczyć się cebulą. aż podwyższony OB i poziom ASO wrócą do normy i stawy przestaną boleć. polewać całe ciało i do łóżka. Półkąpiel robić l raz w tygodniu. wypić w ciągu dnia. lat 30. W takich przypadkach radzę zażywać 2 razy dziennie po l łyżeczce Reumogranu. poziom mocznika i kreatyniny. zaparzać 3 łyżki na 3 szkl. Pomocne na stawy są okłady z rozgniecionych liści kapusty (owinąć flanelką). Reumosanu. Z roku na rok jest coraz gorzej. Cholagogi Nr 2. Czas trwania kąpieli 20 minut. l tabletkę dziennie Falvitu. ale muszę uprzedzić. Wskazane byłoby ssanie 3-4 razy dziennie po łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku na l szkl. lat 24. a także zrobić badanie moczu. selera do 2 szklanek dziennie. Taki zastrzyk robi się kilka razy co 4-6 tygodni. powinien je nosić przez całą dobę. sprawdzić sprawność nerek. kapusty. Kłopoty kuracji będą wynagrodzone powrotem do zdrowia. a także Gastrogran 2 razy dziennie po l łyżeczce.pewnością pomogą na zwyrodnienia kostne. bo około 2 lat. Asparginę 2 razy po 2 tabletki. Dwa razy leżałem w szpitalu. 3 kapsułki witaminy A+D3. GOŚCIEC POSTĘPUJĄCY Andrzej. Dodatkowo. źle się czuje. Ból stawów zmniejszą okłady na noc z rozmaglowanych liści kapusty. W miarę poprawy stanu wskazane są spacery. miodu). DZIECIĘCE BÓLE STAWÓW Danuta. 362 . Polowe życia choruję na gościec postępujący. może trochę gimnastyki. Poszatkowaną główkę kapusty gotować w kilku litrach wody 5-10 minut. proponuję masować obie stopy i kręgosłup tak. Sprawdzić badaniem krwi OB i odczyn ASO. kilka razy byłem w sanatorium. Nerwosanu. wrzątku. Radzę pić zioła: 2 opak. jestem pod stałą opieką poradni reumatologicznej i wszystko to na nic się nie zdaje. Mój 10-letni syn cierpi na bóle stawów. trudno mu chodzić. aby leczenie było bardziej efektywne. Jeżeli syn pozostaje w domu. Lewitan 2 razy po 3 tabletki. Czytałem. Ponadto zażywać wapno (Calcium Gluconicum) lub l łyżeczkę wapna ze zmielonych skorupek wiejskich jaj.

Do tych ziół dodać po 50 g liścia brzozy. Również raz dziennie 3 tabletki witaminy A+D3. Ponadto radzę szczotkowanie stawów biodrowych i również smarowanie maścią żywokostową. 363 .MAMA CHORUJE NA GOŚCIEC Dorota. Należy zażywać przez cały czas zioła: Nerwosan. Reumosanu. Uprzedzam. a także szczotkowaniu powinien poprawić się sen. Leczenie dobrze byłoby zacząć od oczyszczenia przewodu pokarmowego. selera. zwłaszcza partii kręgosłupa od dołu do góry. Proponowałabym uwzględnić w jadłospisie dużo zsiadłego mleka. Chorą nogę okładać liśćmi rozmaglowanej kapusty. po czym smarowanie maścią żywokostową. jaskółczego ziela. Pomocne jest picie zagotowanych drożdży. Choroba nasila się częściej. liścia melisy. 1opak. tyleż samo kwiatu kocanki oraz ziela jaskółczego i liści brzozy. Nerwosanu. Kuracja olejem powinna trwać 16 miesięcy. Urosanu z dodatkiem 50 g kory wierzby. a zwłaszcza wieprzowiny. stale łykając antybiotyki. Choruję od 13 roku życia na przewlekle zapalenie kości z czynną okresowo przetoką ropną. ani badania nie mogą jej pomóc. bolą biodra. Czuję się. stosować dietę ryżową przez tydzień. Należy brać 2 razy dziennie po pół łyżeczki Fitovenu i popijać następującymi ziołami: l opak. lat 19. kręgosłup. Cholagoga Nr 3. Degrosan. To bardzo trudna i złożona dolegliwość. kwiatu kocanki. tiosiarczanu sodu rozpuszczonego w pół szkl. dobrze jest również smarować bolące miejsca maścią z jadem pszczół (Apizartron). jakbym miała wrzody. dla wygody w termosie. bo przy tym „objawiają się” węzły chłonne i występuje wysoka temperatura. noga krótsza o 6 cm. także kąpiel w drożdżach oraz zmiksowanych rozgotowanych liściach kapusty. poddaje się wielu badaniom. Cardiosan. szyszek chmielu. lecz ani lekarze. Zmieszać je razem i zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki wody. dwa. Odkąd sięgam pamięcią. Do tego silna nerwica depresyjno-lękowa z bezsennością. Na wszystkie chore stawy radzę robić na noc okłady z rozgniecionych liści kapusty. Pomocne jest wapno. 2 opak. Druga noga zwyrodnienie stawu kolanowego. Wszystkie te dolegliwości w okresie klimakterium są zaostrzone. Pod krótszą nogę podbić w bucie dodatkowe obcasy. pietruszki. Radzę też ssać 1/2 łyżki oleju słonecznikowego. Bardzo często leżę obłożnie chora. dodając l kroplę Dentoseptu 2 razy dziennie po 20 min. Zioła zmieszać. 2 opak. 3 kapsułki witaminy A+D3. Kolano operacyjnie usztywnione. l łyżeczkę takiego wapna należy zażywać raz dziennie. Po tych preparatach ziołowych. a także soków ze świeżej kapusty. do 3 posiłków w tygodniu). Chodzi do różnych lekarzy. że kuracja będzie długotrwała. Pozostałość wypluć. Ważne jest również znaczne ograniczenie spożycia mięsa (np. Od leków mam chory żołądek i trzustkę. kory wierzby. Ponadto zalecam: 3 łyżeczki Calcium Granulatum i Klimaktogran 3 razy dziennie po l łyżeczce. mama choruje na gościec. usta wypłukać. Reumosanu. a nawet trzy lata. lat 50. Jest to jedna z odmian chorób reumatycznych. Zalecam szczotkowanie ciała 2 razy dziennie. wypijać na czczo l łyżkę 20-proc. Na stany depresyjne trzeba brać na noc po l łyżeczce Nervogranu. Leczenie będzie trwało długo. ale najlepsze byłyby tu zmielone skorupki wiejskich jaj z cukrem. aby była to porcja na cały dzień. sera. Dopiero po tym oczyszczeniu zacząć brać zioła. gorącej wody. zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki wrzącej wody i tę porcję wypijać w ciągu dnia. PRZEWLEKŁE ZAPALENIE KOŚCI Stanisława.

czyli Tinctura Calendulae. Nasiadówki powtarzać przez 7-8 dni codziennie. 365 . wstawić w garnku dopasowanym do miski sedesu. lat 19.SCHORZENIA KOBIECE BOLESNE MIESIĄCZKI Jolka. Dostarcza on wielu enzymów i witamin. Przyczyna . Dobrze działają okłady z kapusty na dół brzucha oraz wątrobę. Ponadto w trakcie okresów pić skrzyp przygotowany następująco: 2 łyżki ziela zalać 2 szkl. Wskazane jest zażywanie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym przez całą ciążę. Byłoby dobrze. W czasie okresu dosłownie gryzę palce z bólu. również 2 razy dziennie zażywać po 3 kapsułki witaminy A+E.geny. wody i gotować przez 20 minut. Dopełnić do 2 szkl. Diagnoza lekarska brzmiała „rybia łuska”. gdyby Państwo obydwoje w momencie poczęcia byli w dobrym stanie fizycznym i psychicznym. i wypić tę porcję w ciągu dnia. Garść słomy owsianej lub skrzypu gotować 20 minut. już bez witamin. że to przejdzie po urodzeniu dziecka. Przez pół roku radzę popijać dwa razy dziennie po łyżeczce od herbaty wyciąg z nagietka. dbać o codzienny stolec. Po parówce okład ze świeżej kapusty na podbrzusze + suche opakowanie i do łóżka. co wzmocni organizm płodu i matki i zapobiegnie chorobom. ciepło owinąć. CHCĘ URODZIĆ ZDROWE DZIECKO Iwona. którzy stwierdzili że nic nie mogą mi w tej kwestii poradzić. rozmaglowanej kapusty.2 łyżeczki. Radzę zażywać wyciąg z nagietka (Tinctura Calendulae) 2 razy dziennie po łyżeczce od herbaty przez kilka miesięcy. lat 25. Od 5 lat. W tym okresie należy spać w miarę potrzeby. Nadmieniam. który żył tylko 12 dni. Rozmawiałam z wieloma lekarzami. Nie mam siły dłużej cierpieć. Robić codziennie przez dwa miesiące na noc okłady na podbrzusze ze świeżej. że pierwszy mój syn urodził się i jest dzięki Bogu zdrowy. Lekarz pociesza mnie. przeżywam koszmar. Przez cały okres ciąży należy brać wapno Calcium Gluconicum . siedzieć nad parą 20 minut. bez ceratki. Nasiadówki przed spaniem nad wywarem ze słomy owsianej lub skrzypu. I jeszcze jedno: moje okresy są bardzo nieregularne. W mojej rodzinie ani też w rodzinie mojego męża nie wystąpił wcześniej przypadek takiej choroby. odpoczywać. jeść dużo owoców i jarzyn. to jest od pierwszej miesiączki. okryć się prześcieradłem i kocem. Pół roku temu urodziłam drugiego syna.

wody. ale nie chcą zniknąć. Po kilku dniach powinna Pani pozbyć się upartego grzyba. Mammografia wykazała guzy na lewej piersi. Tamponów można używać wówczas. Zażywa się 3-4 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. Przy mastopatii mogę zaproponować kurację. po czym dla ciepła owinąć flanelką (bez folii). 15. GUZY NA PIERSI Irena. Czy jest sposób bardziej skuteczny? Wstydzę się iść do lekarza. mam grzybicę pochwy. lat 25. 17. 23.19. Na wieczór zażywać l łyżkę gorzkiej soli (w aptekach). lat 26. To stary sposób. Fitolizynę 3 razy dziennie po pół łyżeczki. Bardzo pomocny jest codzienny masaż stref refleksyjnych na stopach: 21. jeżeli nie używa Pani spiralki. że to jest rak i wytną mi pierś. GRZYBICA POCHWY Hanka. Przestałam karmić. Na utratę mleka stosuje się następujący sposób: podwiązuje się wysoko piersi dwiema ściereczkami lnianymi lub dwiema pieluszkami ułożonymi na krzyż.starać się nie denerwować. Reumosan. ale ciągle skuteczny. zakładać tampon dopochwowo na noc. która ma działanie przeczyszczające i jeden dzień pozostawać bez jedzenia. Co robić? Mam dwoje dzieci. 49. ale w piersiach mam ciągle resztki mleka. myję się codziennie. W ostudzonej mazi cebulowej moczyć tampon. Nerwosan. 22. Zaczęłam moczyć dolną partię dala w rumianku co odrobinę łagodzi bóle. Są to dosłownie kropelki. lat 47. 24. Pić następujące zioła: Urosan. Po miesiącu zabiegów ponownie zrobić mammografię. Cebula musi być świeżo gotowana każdego dnia. 366 . która nie wymaga interwencji chirurgicznej. 43. Proponuję robić na noc na piersi okłady z rozgniecionych liści świeżej kapusty. 18. Prowadzę czysto dom.16. Jestem przerażona. Radzę przebadać się u onkologa. na jego czubek dać odrobinę maści propolisowej. JAK STRACIĆ MLEKO? Anna. Proponuję kupić gotowe tampony OB. Wypić w ciągu dnia. Jednocześnie zażywać wyciąg z nagietka 2 razy dziennie po łyżeczce. rozgotować cebulę do miękkości. 39 (który opisuję w następnej części książki). 2. Zmieszać wszystkie razem i zaparzać 3 łyżki mieszanki na 3 szkl. gdy dziecko miało 6 miesięcy. zmieniam bieliznę osobistą i wstyd mi się przyznać. Cholagoga Nr 2. 40. Miód przygotowuje się łącząc 100 g pyłku kwiatowego ze szklanką miodu propolisowego.5 roku temu urodziłam dziecko.

Co drugi dzień należy dopochwowo na noc zakładać tampon zmoczony w rozgotowanej na gęsto cebuli. na sam czubek nałożyć odrobinę maści propolisowej. które kładzie się bez ceratki na podbrzusze na noc i dla utrzymania ciepłoty okrywa flanelką. w związku z tym przyjmowała różne leki hormonalne. 50. 22. 18. Kuracja ta powinna zahamować krwawienie. Proszę mi poradzić co robić. Czyli wszystko wskazuje na to. Nie należy masować stóp w czasie krwawienia z dróg rodnych (opis masażu w następnej części). tj. Co lekarze na to? Otóż początkowo twierdzili. aby temu zapobiec.40. Natychmiast po otrzymaniu tego wyniku córka poszła do lekarza. Radziłabym też robić na noc okłady na krocze i podbrzusze z rozgniecionych liści świeżej kapusty. Leczenie okazało się mało skuteczne. Radzę także zażywać Sylimarol 2 razy po jednej tabletce oraz Hemofer 2 razy po dwie tabletki. 2 łyżki tych ziół zalewa się 2 szklankami wody i gotuje przez 20 minut. 49. roku życia cierpi na krwotoczne miesiączki. Okresy te stały się dla mnie i dla niej koszmarem. lat 38. Jeśli nie. że między jednym a drugim okresem wszystkie dolegliwości ustąpią. 19. środek ten kupuje się bez recepty w aptekach homeopatycznych. 40. bez ceratki. 39. Po okresie spada jej hemoglobina do 60 procent. Można go również przygotować samemu: kwiaty nagietka lekarskiego zalewa się spirytusem na 2-3 palce powyżej warstwy kwiatów i trzyma w ciemnym miejscu przez 2 tygodnie. 24.39. po czym owinąć ciepło. Codziennie masować 30 minut obie stopy (opis masażu w następnej części). że ten stan nie ma wpływu na tak obfite krwawienie. W trakcie miesiączki i przy każdym krwawieniu zalecam popijanie wywaru ze skrzypu. Stosować akupresurę stóp. 38. Od 10 lat cierpię na choroby kobiece. dopełnić gotowaną wodą do dwóch szklanek i pić codziennie w trakcie trwania miesiączki. nr receptorów: 21.41. W dolegliwościach tych pomagają również okłady z rozgniecionych liści kapusty. Trzy razy miała krwotok. Skuteczny jest również masaż stref refleksyjnych na obu stopach: 36.50. że chociaż od 10 lat jestem pod stałą kontrolą lekarską. 367 . lat 37. gotować przez 20 minut. Dwa razy dziennie zażywać po 50 kropli wyciągu z nagietka (Tinctura Calendulae). W wyniku badania ultrasonograficznego stwierdzono w lewym jajniku torbiel o średnicy 28 mm. że bez leków krwawię bez przerwy. Moja córka od 13. Najlepiej kupić gotowy w aptece i zamoczyć w cebuli. a ja już boję się. Lekarze stwierdzili zaburzenia hormonalne. choroba postępuje dalej. która na każdy dzień musi być świeżo gotowana. po l łyżeczce od herbaty.KRWAWIĘ BEZ PRZERWY Danuta. obecnie USG wykazuje powiększenie macicy o charakterze mięśniakowatym. to przedłużyć kurację o następny miesiąc. 15. Radzę zażywać 2 razy dziennie po 50 kropli Calenduli D2. że to zmiany hormonalne. Tampon lekko odcisnąć. a nawet poniżej. Popija się 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. problem mój polega na tym. Radzę pić skrzyp: 2 łyżki na 2 szklanki wody. żeby nie skończyło się to czymś gorszym. KRWOTOCZNE MIESIĄCZKI Stanisława. 38. 23. który stwierdził. Sądzę. Od pierwszej miesiączki córka była leczona.

iż odkleiło mi się łożysko. o którym Pani pisze. że w obrębie narządów rodnych są jakieś stany zapalne. Już obecnie powinna Pani brać 2 razy dziennie po l łyżeczce wyciągu z nagietka. Sądzę. zażywać również 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu. powodujący obfite miesiączki. że guz. jasnotę i nagietek. Dotychczas nie byłam poddana leczeniu ani zabiegowi. lat 53. Według informacji lekarza na macicy mam guz wielkości śliwki. ale bardzo obfite od najmłodszych lat do tej pory. a także jedzenie dużych ilości natki pietruszki i koperku. Chciałabym przy następnej ciąży dopomóc sobie. Obecnie nie krwawię. Straciłam moje dziecko w 26 tygodniu ciąży choć byłam od 6 tygodnia pod opieką lekarza. i wypija w ciągu dnia. lat 32. naturalnie nie masuje się ich w czasie miesiączki. W okresie przekwitania zaczęłam cierpieć na częste ataki duszności. STRACIŁAM DZIECKO Aniela.MIĘŚNIAK NA MACICY Helena. np. Mam zioła rdestu ostrogorzkiego. Mam wielkie trudności z donoszeniem ciąży. Ponadto należy dbać o właściwe wypróżnianie i prawidłowe oddawanie moczu. Do odżywiania powinno się wprowadzić dużo surówek. Mam regularne miesiączki. krwawnik. to mięśniak. W nocy budzą mnie dolegliwości. lat 47. zażywać dodatkowo Stilbestrol lub Dienoestradiol po l mg w środy i soboty po l tabl. o czwartej rano silny „atak ciepła” wyrywa mnie całkowicie ze snu. W szpitalu dostałam silnego krwotoku i po operacji cięcia cesarskiego wynikło. Proponuję. które działają krwiotwórczo i uzupełniają ubytek krwi. Dziecko żyło 3 godziny. Co godzinę pojawia się męczący „wybuch”. Powinni Państwo oboje być w dobrej formie w momencie poczęcia. aby pić skrzyp w czasie miesiączki: 2 łyżki ziela gotuje się w 2 szklankach wody przez 20 min. Ostatnio stosowałam: skrzyp. Uważam za niezbędne również picie soku z pokrzywy. Dla wzmocnienia działania można na tym wywarze zaparzać rdest ostrogorzki i krwawnik. robię się czerwona i jest mi okropnie gorąco. po łyżce każdego z tych ziół. Na dół brzucha radzę na noc kłaść okłady z rozgniecionych liści kapusty. Jeśli dolegliwości nie miną w ciągu 2-3 miesięcy. PRZEKWITANIE Alina. Mieszanka ta ma właściwości przeciwkrwotoczne. Niezbędna jest akupresura stóp: punkty macicy i jajników znajdują się po obu stronach pięt. Po zajściu w ciążę radzę brać wapno i pyłek kwiatowy z miodem propolisowym 368 . Na te dolegliwości pomocne jest zażywanie 2 razy dziennie po l łyżeczce Klimatogranu i Nerwogranu. po jedzeniu 3 razy dziennie. gdyż możliwe.

Wnętrze nosa można smarować maścią propolisową i zakrapiać 3 krople witaminy E. lat 26. Pracę jajników poprawia popijanie po l łyżeczce od herbaty 2 razy dziennie Tinctury Calendulae (wyciąg z nagietka) oraz zmielonego kwiatu jasnoty białej i koniczyny białej. Sądzę. Kuracja olejem powinna trwać 16 miesięcy. 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu oraz Aspargin 2 razy dziennie po 2 tabletki. po czym owijać flanelką. radzę popijać mieszanką ziołową: 2 opak. gdyby pyłek kwiatowy z miodem mogli Państwo brać obydwoje przez miesiąc przed planowanym poczęciem. w czasie którego wszystkie słabsze organy 369 . Wierzę mocno. jakby to był chroniczny katar. Byłoby jeszcze lepiej. Przed miesiączką zażywać 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki Fitolizyny. 3 łyżki tej mieszanki zaparzyć w 3 szklankach wrzątku i popijać przez cały dzień. Mama zaczęła chorować od czasu. Degrosanu z dodatkiem 50 g morszczynu i 50 g bratka. Boli ją głowa w czole i ciągle ma zatkany nos. Masować 30 minut dziennie punkty na stopach 21. duszności i częste ataki dreszczy przechodzących w drgawki. lat 46. miodu). która poprawi pracę węzłów limfatycznych i gruczołów: 60 kropli na mleko. Takie przykre objawy związane są z przekwitaniem. Pomocne byłoby popijanie soków warzywnych oraz masaże ciała.! opak. Nic więcej nie mogę polecić. kiedy weszła w okres przekwitania. l opak. Ważne jest również poprawienie trawienia i przemiany materii.torbiele na piersiach. że Pani doktor może mi pomóc. potem przerwa aż do następnego miesiąca. pozostałość wypluć. Reumogran i Nerwogran. Radzę pić zioła: Klimaktogran. To schorzenie trapi mnie już 21 lat. 24. Mam stale powtarzające się cysty . Mam za sobą 4 operacje i na tym nie koniec. Byłabym za tym. pojawiało się wysokie ciśnienie. 18.5-6 razy dziennie po łyżeczce od kawy (100 g pyłku na l szkl. cukier lub. Jeżeli Pani jest tęga. Wtedy to pojawiło się nadciśnienie tętnicze (180-220 mmHg) i przy tym silne bóle głowy. Cholagogi Nr 2. ze względu na brak szczegółowych danych. Łyżeczkę każdego z tych ziół należy brać 2 razy dziennie po jedzeniu. co na końcu noża i popija ciepłym płynem. 19. usta wypłukać. Bez kropli do nosa nie może oddychać.. 22. 43 i węzły limfatyczne na obu stopach (opis w następnej części). aby popijać również dwa razy dziennie naftę. wodę pół godziny przed jedzeniem przez 10 dni w miesiącu. Kiedy to następowało. dlatego też radziłabym ssać 2 razy dziennie olej słonecznikowy: 1/2 łyżki przez 20 min. Omdlenia. Mieszanki przygotowanej w równych proporcjach bierze się tyle. Cardiosanu. TRUDNY OKRES PRZEKWITANIA Ilona. że zatkany nos wynika z chorych zatok. Należy stosować na noc okłady z rozgniecionych liści kapusty na piersi i dół brzucha. TORBIELE NA PIERSIACH Grażyna.

WŁOSKI NA RĘKACH. Proponuję stosować nasiadówki nad parą. Od czasu do czasu bolą mnie jajniki. a także zażywać 2 razy dziennie po łyżeczce od herbaty wyciągu z nagietka (Tinctura Calendulae). Sądzę. lat 17. ale lekarze nie są pewni. 100 g nagietka. o którym napiszę. Może pomogłyby zioła. a na rękach i nogach są znacznie większe. czy to jest cysta czy mięśniak (nawet po badaniach USG). przygotowane następująco: kilka łyżek skrzypu lub słomy owsianej lub siana z dodatkiem Septosanu oraz mięty zalać 3 litrami wrzątku. brzuchu. gotować 10 min. Dawkowanie jest następujące: dwa razy dziennie po 50 kropli. Doraźnie może pomóc woskowanie. Zioła zemleć z cukrem. które wykonuje się w gabinecie kosmetycznym. Proszę. lat 31. Ubieram się ciepło. Wyciąg z jemioły 2 fl. nawet piersiach mam dużo małych włosków. Zna370 ... NOGACH. napiszcie. popić ciepłą wodą. jest dość pilny. że pomocne byłoby popijanie Calenduli D2 lub dużo tańszej Tinctury Calendulae (wyciąg z nagietka) produkowanej przez Herbapol. jak się ich pozbyć. Ponadto proponuję kłaść na noc na podbrzusze okłady ze świeżej kapusty..co sugerują lekarze. wyciąg z kory kasztanowca 2 fl. ZAPALENIE JAJNIKÓW Elżbieta. Moja mama ma 41 lat. Funkcjonowanie jajników poprawia zażywanie mieszanki ziół: 50 g jasnoty białej. Przy zaparciach stolca zażywać na noc l łyżeczkę Cholegranu oraz rano lub na noc 4 łyżki otrąb do zupy lub z gorącym mlekiem. Wstydzę się chodzić z odkrytymi nogami rękami. zażywać 2 razy dziennie po l łyżeczce. Garnek wstawić do sedesu i siedzieć nad nim 20 minut. Włoski są objawem zmian hormonalnych. Chciałabym zapytać. Stwierdzono u niej 3 lata temu na macicy cystę wielkości cytryny. Także pomocna tu będzie akupresura stóp (opis w następnej części). Krople zmieszać do l butelki i używać 3 razy po 50 kropli na wodzie. Rutisol 2 fl. Nerwosol 2 fl. Problem. Można również stosować na podbrzusze okłady z kapusty. czy konieczna jest operacja . Obecnie jest jak pomarańcza. Na twarzy .plecach. więc nie wiem dlaczego. 50 g koniczyny białej. ZIOŁA NA MIĘŚNIAKI Ewa.zaczynają szwankować. Później się z tego wychodzi i kobieta jest często sprawniejsza niż była. TWARZY Aśka.

liść borówki czernicy. Skuteczność kuracji zwiększają 15-20-minutowe nasiadówki. . 38. 18. że moja mama jest bardzo delikatna i źle zniosłaby pobyt w szpitalu. kwiat kasztanowca. ziele skrzypu polnego. liść brzozy. 39 (opis w następnej części). Powinnam chyba dodać. I tak radzę kłaść na dół brzucha okłady z rozgniecionych liści ze świeżej kapusty. ziele jemioły. 24. Na mięśniaki: kłącze pięciornika. 50. 23. Przy tym schorzeniu stosuję dla swoich pacjentów wymieniony zestaw ziół. 15. do których napar przygotowuje się z Septosanu i mięty. najlepiej na całą noc. ziele rdestu ostrogorzkiego. 49. 16. Kurację przyspiesza masaż stref refleksyjnych na stopach: 22. ziele tasznika. 40. 19.lazłam receptury ziołowe o. 17. Klimuszki. korę kaliny koralowej. Cz. ale dodatkowo wzbogacam go innymi zabiegami.

SCHORZENIA NEUROLOGICZNE CIĄGLE Ml SIĘ RUSZA GŁOWA Zofia. Od 6 lat odczuwam częste i dotkliwe bóle głowy oraz oczu. lat 53. Dodatkowo dobrze jest zażywać l tabletkę dziennie Nacomu lub Parcopanu oraz Aspargin 2 razy po 2 tabl.. które nie mają ubocznych. ale rozwój umysłowy ma opóźniony. Moja 2-lelnia córka nie może sama chodzić. chorobie. że córka będzie normalnie chodzić. Cavintonu oraz picie 2 razy dziennie po l łyżeczce Boragoglandyny. co prowadzi do zaburzeń ruchowych. bo mi się ciągle rusza głowa. Rozumie wszystko. płacz ma doniosły. mimowolnych. ale słów nie wymawia. brałam leki. Byłam 3 razy w szpitalu. że dziecko pozostaje pod opieką pediatry. Jesteśmy z żoną młodym małżeństwem. u mnie zaś szukają Państwo naturalistycznych metod leczenia. dostawałam środki przeciwbólowe i na tym się kuracja kończyła. Kuracje wspomaga picie ziół przeciwmiażdżycowych. Choroba nasila się. że lepiej jest zapobiegać miażdżycy niż leczyć skutki. Stan ten zależny jest od zmian miażdżycowych w tętnicach mózgowych. Choruję na kręcz karku i ruchy mimowolne. że byłoby najlepiej rozpocząć kurację od wzmocnienia dziecka przez zażywanie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku na l szklankę miodu propolisowego) 3-4 razy dziennie po łyżeczce od kawy. raptem chwieje się i przewraca. lat 58. natomiast gdy się przewróci. Ta choroba świadczy. W leczeniu pomocne jest zażywanie 3 łyżeczek dziennie zmielonych nasion wiesiołka. negatywnych skutków i mogą być stosowane z innymi lekami. lat 30. Rozumiem. Pomocne jest również picie kleiku z siemienia lnianego. chcielibyśmy naszemu dziecku udzielić najdalej idącej pomocy w jej. Bardzo mnie to męczy. Sądzę. CHCĘ POMÓC DZIECKU Stanisław. Badania lekarskie stwierdzają. moczopędnych i żółciopędnych (gotowe mieszanki w aptekach). a gdy postępuje i trzyma się czegoś. nie mogę nic robić. 2 razy po 2 tabl. co się mówi. Citrus limon Burm. ale sytuacja wcale się nie poprawia. 373 . co zmniejsza drgania powodujące zmęczenie mięśni. DOTKLIWE BÓLE GŁOWY Alina.

Przez pewien okres chodził z guzem na czole. powoduje takie objawy. pozostałość wypluć. Do odcedzonego i chłodnego naparu dodać miód w ilości ziarnka grochu. co pozwoli oczyścić głowę ze stanów zapalnych. Drganie powieki ma charakter nerwicowy i świadczy też o braku magnezu. Sądzę. choć czuję się coraz gorzej. Wskazane byłyby okłady z rozgniecionych liści kapusty na głowę. wypłukać usta po zabiegu. Synek był przytomny. co stanowi porcję dzienną. zwłaszcza na miejsce. Radzę więc ograniczyć spożywanie mięsa do dwóch posiłków w tygodniu. Leczenie w tym przypadku musi mieć charakter kompleksowy. co spowodowane jest drganiami. Wszystkie składniki wymieszać i parzyć 3 łyżki na 3 szklanki wrzątku. Circulosanu. Martwi mnie to. 374 . roku doznał wielu urazów w czoło po stronie lewej. Cholagogi Nr 3. Byłoby najlepiej. który przygotowuje się zaparzając przez 5 minut pół łyżeczki ziela w 1/3 szklanki wrzącej wody. czyli kuracji musi towarzyszyć właściwa dieta obniżająca poziom cholesterolu. Jestem osobą nerwową i wrażliwą. zimne wypić na noc. Wskazane byłoby ssanie oleju słonecznikowego: pół łyżki 3 razy dziennie ssać przez 15 minut. KRZYŻ PO URAZIE Anna. DRGANIE POWIEKI Dorota. z której zrobić kompres na oczy i trzymać go przez całą noc mocując opaską na oczach. Dla poprawienia wzroku należy przykładać napar ze świetlika. Nerwosanu. Leków żadnych nie otrzymałam. gdyby mogła Pani przez 2-3 miesiące całkowicie zrezygnować z mięsa i wywarów mięsnych. Kuracja olejem powinna trwać ponad rok. Synek około 5. Pozostały napar wypić. Trwało to kilkanaście sekund. Cardiosanu. „Domowego przedszkola” nagle mojemu synkowi wykrzywiły się usta w lewą stronę i zaczął dzwonić ząbkami.a badanie komputerowe mózgu wykazało zanik kory w obrębie płatów czołowych oraz nieznaczne poszerzenie komór bocznych. Należy zażywać Aspargin 3 razy dziennie po 2 tabletki oraz pić gotowane drożdże: l łyżkę zagotować w pół szklanki wody. rezygnując przy tym z wieprzowiny na rzecz kurczaków. rano w czasie oglądania. ciągle się tam uderzał. Zamoczyć gazę. Reumosanu oraz po 50 g jemioły. który się jeszcze nie wessał. na noc. ale po pewnym czasie znów powraca. Na początku września. że choroba dziecka może mieć związek z doznanymi uderzeniami i krwiak. codziennie przez 2 miesiące. lat 28. W kuracji ważną funkcję pełni picie ziół. wszędobylskim. Przygotować należy następującą mieszankę: po jednym opakowaniu Sklerosanu. co poprawi regularność stolca. kory kasztanowca i ziela ruty. wszystko pamiętał. lat 24. Od dłuższego czasu drga mi powieka lewego oka. Krzyś jest dzieckiem bardzo ruchliwym. cielęciny i wołowiny. Codzienny posiłek powinien zawierać dużo jarzyn gotowanych i surowych oraz owoców. które było potłuczone. gdyż lewe oko mam już trochę skośne. Jest to przejściowe.

Leczenie ostróg jest takie samo. lat 47. co ułatwi wessanie krwiaka. ostrogami? Kurcze w łydkach związane są raczej z brakiem magnezu i potasu. że cierpię na arystokratyczne choroby ale ja cierpnę ze strachu. Pomocne jest obłożenie głowy rozgniecionymi liśćmi świeżej kapusty i owinięcie ciepłą flanelką. Wskazane jest smarowanie spirytusem bursztynowym skroni.głowę owinąć ciepłą chustką. Po pięciu latach poruszam się z trudnością z powodu niedowładu kończyn 375 . Pomocny byłby wyciąg z kasztanowca: 2 razy dziennie po 10 kropli na wodę. Czy te dolegliwości związane są z tzw. MIGRENA Sława. lat 67. Muszę się położyć do łóżka z kompresem na głowie i leżeć przez cały dzień. NIEDOWŁAD NÓG Jerzy. Należy dość mocno uciskać głowę chustką zawijaną poprzez czoło do tyłu głowy. Na kurcze w łydkach pomagają także okłady na noc przez 10-14 dni z rozmaglowanych liści świeżej kapusty + suche opakowanie bez ceratki. Myślę. jak przy zmianach zwyrodnieniowych kręgosłupa. a później trudności w chodzeniu. Mogą wynikać z nie wyleczonych zatok lub kłopotów z trawieniem. Na te ostatnie kłopoty najbardziej pomocny jest masaż. Także płukanie pęcherzyka żółciowego z błota żółciowego może poprawiając trawienie wyleczyć z ataków migreny.trzeba będzie zastosować zioła jak przy padaczce. Migreny mogą mieć różne przyczyny. Początkowo zaczęło się od zmęczenia nóg i opadania lewej stopy. kiedy zaczynam czuć ucisk na skroniach. Nie pomagają mi wówczas żadne środki przeciwbólowe. Od kilku lat cierpię na migrenę. Korzystne byłoby również popijanie herbatki z dziurawca z melisą. że dziecko powinno zażywać 2 kapsułki dziennie witaminy A+D3 oraz 2 łyżeczki Calcium Gluconicum. KURCZE W ŁYDKACH Anna. lak że nie mogę chodzić. Kuracja ta powinna pomóc. Śmieją się ze mnie. Pomocny jest również masaż Shiatsu lub akupresura stóp. Powinno się brać Aspargin 2 razy po 3 tabletki przez 2-3tygodnie. Migreny są często połączone z torsjami. Przyczyną mogą być też zmiany w odcinku szyjnym kręgosłupa. Cierpię od kilku lat na bolesne kurcze w łydkach. Dla uśmierzenia bólów w piętach można je kąpać w „wodzie życia” (mocz) 20 minut codziennie przez 7 dni. płatków usznych i podstawy czaszki. jeśli zaś nie . Pić 3 razy w tygodniu rano na czczo sok z 1/2-1 cytryny + 2 łyżki oliwy z oliwek + 2 łyżeczki Cholesolu + 30 kropli Solarenu + 1/4 szklanki gorącej wody. lat 30.

Kąpiel w drożdżach dodaje energii i witalności. po jedzeniu. NISZCZĄ MNIE NERWY Krystyna. pobolewa mnie lewa łopatka. zaraz się denerwuję. Pomocne byłyby kąpiele z dodatkiem rozgotowanej kapusty oraz okruszków siana z łąki bez nawozów sztucznych -t. Wiesiołek można zażywać w kapsułkach. czas trwania 1-2 miesiące. można też łączyć.. Najważniejsze w tej kuracji jest picie dużych ilości soków jarzynowych. albo klasyczny bardzo lekki masaż. i na ten stan nałożyła się infekcja.1/2 kg drożdży. powłóczę nogami. Wskazane są masaże albo Shiatsu (przedstawione w mojej książce „Zdrowie przez dotyk”). marzną mi one szybciej. Dla wzmocnienia organizmu proponuję Falvit 2 razy l tabl. a dodatkowo brać 5-6 razy dziennie l łyżeczkę od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu propolisowego). co jest ważne. miewam jakieś nieuzasadnione lęki. Sprawdzić. Sokoterapię należy rozpoczynać od pół szklanki dziennie. Ostatnio zauważyłem drżenie mięśni na całym ciele. Dla poprawienia pracy wątroby wskazany jest Sylimarol 2 razy l tabl. nie mogę jeść. takich jak kapusta. Zanikają mięśnie łydek i ud na skutek niedomagań nerwów strzałkowych. że stolec będzie prawidłowy. radzę jednak szukać polskich preparatów. jarzyn gotowanych i surowych. Korzystne działanie ma masaż szczotką w trakcie kąpieli od obwodu do serca. Od urodzenia córki mam problem ze zdrowiem. czy chory nie śpi na żyle wodnej. Gdy cos jest nie po mojej myśli. ograniczyć mięso.. 20 minut siedzieć i polewać całe ciało. Czasem przestawienie łóżka w inne miejsce powoduje dużą poprawę zdrowia. które idą od żołądka. lat 29. po jedzeniu. coś mnie ściska za gardło. ciemnego chleba. Jestem bardzo nerwowa. Nerwy mnie wykończą. jakieś kłucia. Można je jeszcze wzbogacić dodając 50 dag drożdży. aby uregulować wypróżnienie.dolnych. dynia. len sposób żywienia powinien sprawić. Od pewnego czasu boli mnie serce. Przy wzroście 165 cm ważę 52 kg. że u podstaw schorzenia leży nieprawidłowe żywienie. Lewitan 2 razy 4 tabl. Razem z Lewitanem należy brać Asmag albo Aspargin 3 razy po 2 tabl. Jeżeli mimo wszystko będą kłopoty. które spowodowało braki w organizmie. Radzę zażywać dwa razy dziennie po jedzeniu po łyżeczce Nerwogranu i Gastrogranu. W diecie należy wykluczyć wieprzowinę. bo mają więcej cennych wartości. aby wykluczyć nadczynność tarczycy. Pić codziennie na noc przez 2 miesiące l łyżkę drożdży zagotowanych w pół szklanki wody. Sądzę bowiem. wprowadzić natomiast dużo twarogów. po jedzeniu oraz Asmag 2 razy 2 tabl. ponadto l łyżeczkę Cholegranu na noc. pietruszka. marchewka. 376 . ani ich zginać. należy na śniadanie jeść kiełki i otręby pszenne (po 4 łyżki) zmieszane ze zmielonymi nasionami wiesiołka i zalane mlekiem. nogi w tych miejscach są już dużo szczuplejsze. Na noc radzę pić zimne zagotowane drożdże: l łyżkę zagotować w 1/2 szklance wody. Nie mogę stać na piętach ani na palcach. seler. Można je przyrządzać oddzielnie. Należy zrobić badania. czyli z melisą: 2 razy po 4 tabletki po jedzeniu. Dodatkowo zażywać Lewitan Mel. aby dojść do 2 litrów.

W chwili obecnej po 5 latach leczenia farmakologicznego i rehabilitacji pozostał jej niedowład prawej ręki częściowo prawej stopy oraz niekiedy zachwianie równowagi. Po porodzie dwa lata temu zachorowałam na padaczkę. który uległ wyparciu przez mangan z osłonek kamielinowych włókien nerwowych. W moim przekonaniu jedną z przyczyn tej choroby jest niedobór magnezu. mówi szeptem. STWARDNIENIE ROZSIANE Maria. Bardzo chciałabym jej pomóc. Radziłabym zażywać 60 kropli nafty 2 razy dziennie pół godziny przed jedzeniem przez okres 14 dni.preparat Oelparol 2 razy l lub Boragoglandynę 2 razy l kapsułka przez l miesiąc. korzeń kozłka lekarskiego. Dodatkowo przez cały czas kuracji zażywać gotowane drożdże (l łyżka drożdży na 1/2 szkl. ziele dziurawca. kwiat lawendy. 2 razy dziennie po 4 tabletki. ziele kurzego śladu. liść orzecha włoskiego. kwiat kocanki. liść melisy. PADACZKA POPORODOWA Agnieszka. Po 50 g wszystkich ziół zmieszać i 3 łyżki tej mieszanki zaparzać na 3 szklanki wrzącej wody w termosie. Ona straciła już wiarę. że wróci do zdrowia i do normalnego życia. Ponadto po jedzeniu zażywać wiesiołek polski . Lecznicze działanie ma stałe noszenie poduszki gorczycowej na prawym ramieniu. Straciła nawet głos. Po operacji wystąpił paraliż prawej strony ciała. szyszki chmielu. lat 24. potem 7 dni przerwy w kuracji naftą i powrót do zażywania nafty przez 14 dni. aby okrywała odcinek szyjny kręgosłupa i całe prawe ramię.5 szklanki. nim lekarze ustalili diagnozę. ułożonej tak.5 łyżki na 1. Popijać przez cały dzień. Moja bratowa ma 33 lata i od 4 lat choruje na stwardnienie rozsiane. Radzę pić zioła: kora wierzby. Cztery albo pięć razy przebywała w szpitalu. liść pokrzywy. W celu przywrócenia organizmowi potrzebnej ilości magnezu zalecam stosowanie produktów 377 . zagotować. leży. choć długo trwało. korzeń łopianu. Mam serdeczną przyjaciółkę. nie zawsze można ją zrozumieć. Od półtora roku już nie chodzi. Lekarze stwierdzili. Dzieciom daje się 1. W miarę poprawy stanu zdrowia zmniejszać dawki leków zaleconych przez neurologa. że jest to padaczka poporodowa.NIEDOWŁAD RĘKI Krystyna. Można ją umocować agrafką do ramiączek stanika. która 5 lat temu przeszła operację mózgu (usuwano jej krwiak). ziele ruty. Ponadto radzę pić 2 razy dziennie po 30 kropli wyciągu z kasztanowca oraz stosować masaże. Ma 32 lata i skończyło się dla niej życie. pić zimne na noc) lub też Lewitan Mel. wody.

Podobne działanie ma preparat Mumijo. l jajko. lat 50. są korzystne dla chorych na SM. kończąc na 2 litrach dziennie. Co mam robić? To wynik zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa. z marchwi. także dla poprawienia przyswajania witamin i biopierwiastków zawartych w pożywieniu. których współczynnik G jest wyższy niż 100. Jest to stosunek magnezu do manganu według tablic FAO (na następnej stronie). Czasami zwisy na drążku powodują. cynk. zaczynając od 50 g. A oto zalecana norma dzienna produktów spożywczych: do 125 g chleba z pełnego przemiału. wlewa się ugotowaną kapustę do woreczka i całość wkłada do wanny. l litr mleka dziennie. wpływa korzystnie na nerwy obwodowe 1 odżywczo działa na skórę. wapń. Do kąpieli powinno się również dodawać drożdże (25 dag na pół wanny) oraz ugotowaną i zmiksowaną kapustę. 500-700 g nasion słonecznika i orzechów. niezbędne jest ssanie 7-8 razy dziennie l łyżeczki od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym. pietruszki. 1-2 łyżeczki Cholegranu raz dziennie. Kąpiel taka wzmacnia mięśnie. W tym celu można zużyć zewnętrzne liście. który można kupić w aptekach. kapusty. Ponadto należy zażywać: Aspargin 2 tabletki 3 razy dziennie. Produkty. które wyrzuca się przed spożyciem. Należy więc dwa razy dziennie masować szczotką kręgosłup od dołu do góry 10 razy. Śniadanie chorego powinno zawierać 4 łyżki otrąb pszennych lub zarodków pszenicy. l raz dziennie 3 kapsułki witaminy A+D3. Cierpię od dawna na zapalenie korzonków nerwowych. np. po czym smarować maścią żywokostową. Na noc należy pić zagotowane. Wprawdzie enzym fitaza mógłby rozpuścić fityniany. Pomaga również spanie na twardym. ale wystudzone drożdże (l łyżka na pół szklanki wrzątku). Są okresy. Calcium Gluconicum (wapno) 2 łyżeczki l raz dziennie. ale z powodu spożywania pokarmów jedynie gotowanych ulega denaturacji. do 50 g masła. że z bólu nie mogę się poruszać. Aby nie zatkać otworu odpływowego. że kręg nachodzi na miejsce i nie uciska boleśnie korzonka nerwu. żelazo i miedź. selera. l łyżeczkę Reumogranu 2 razy dziennie. soki i surówki. Powinno się ją brać 2 razy w tygodniu. miód propolisowy. Dla wzmocnienia organizmu. 10 g Mumijo rozpuszcza się w szklance pełnocukrowego soku i rano oraz w południe l łyżeczkę od herbaty dodaje się do zimnej herbaty lub wody. gdy wraz z pożywieniem przedostają się do jelit nierozpuszczalne fityny wiążące i wydalające magnez. Te ostatnie spożywane przez dłuższy czas rozpuszczają występujące w mózgu i rdzeniu kręgowym złogi z krzemianu manganu. co i powoduje niedobór tych pierwiastków w ustroju.spożywczych o współczynniku G większym niż 100. Przez cały okres występowania tej bolesności wskazane jest noszenie poduszki gorczycowej 378 . Mieszankę zalewa się gorącym mlekiem i po wystygnięciu dodaje zielony koper lub natkę pietruszki. 2 łyżeczki wiesiołka zmielonego plus 2 łyżki zmielonego siemienia lnianego. 2 łyżki płatków kukurydzianych lub owsianych. Przede wszystkim należy wzbogacić dietę dużą ilością surówek albo jeszcze lepiej soków. ZAPALENIE KORZONKÓW Stanisław. Stąd w mojej kuracji ważne miejsce zajmują surowe soki i surówki ze świeżych jarzyn i owoców. co likwiduje tę przyczynę. Przygotowuje się go łącząc 100 g pyłku z jedną szklanką miodu. Do powstania SM przyczynia się sytuacja.

pewnego czasu dolegliwości spowodowane tą chorobą powróciły. Od 3 lat choruję na zapalenie nerwu trójdzielnego twarzy. Oczywiście pić l łyżkę drożdży zagotowanych w pół szklanki wody codziennie przez 2 miesiące. co z kolei sprawia że kręg powraca na swoje miejsce. kapusta biała kalarepa dynia czosnek kukurydza botwina papryka rzodkiewka pomidory rabarbar burak czerwony rzepa seler liście seler bulwa szparagi szpinak RYBY węgorz węgorz wędzony flądra karp śledź dorsz makrela MIĘSO kurczak wątróbka z drobiu żołądki z drobiu cielęcina udo 160 180 230 435 300 257 252 217 93 300 60 93 175 175 166 75 106 76 G 600 1660 1550 1500 1300 2800 1650 G 1850 73 120 500 cielęcina kotlet cielęcina wątróbka jagnię wątróbka jagnię nerki wieprzowina kotlet wieprzowina szynka wieprzowina wątroba wieprzowina nerki ZBOŻA I MĄKI jęczmień płatki owsiane ryż nie łuskany ryż łuskany mąka żytnia bułeczka chleb żytni chleb biały ORZECHY orzechy ziemne orzechy włoskie orzechy laskowe migdały SŁODYCZE I NAPOJE miód kakao herbata wino MLEKO mleko krowie mleko kozie 530 430 61 144 316 300 60 160 G 22 30 70 26 43 20 34 90 G 120 70 36 133 G 100 120 15-19 23-53 G 6500 1640 przez całą dobę. Wiosną tego roku zastosowano więc 379 . ZAPALENIE NERWU TRÓJDZIELNEGO TWARZY Elżbieta. Leczenie rozpoczęto od usunięcia zębów leczonych kiedyś kanałowa. W celu zwiększenia efektywności kuracji radziłabym także zażywać 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu oraz 2 razy dziennie po 2 tabletki Asparginu. lat 33. Po upływie. Często bardzo pomocne są okłady ze świeżej kapusty na noc na kręgosłup + suche. i 2 alkoholizacje nerwu. ciepłe opakowanie bez ceratki. Nie dało to specjalnie efektów. Zmniejsza to bóle i chory porusza się normalnie. a potem zastosowano 5 blokad ze spirytusu l proc.OWOCE I ICH SOKI G jabłko gruszka morela suszona daktyle truskawki figi suszone grejpfruty czereśnie mandarynki melony oliwki pomarańcze brzoskwinie śliwki śliwki suszone pigwa rodzynki agrest GRZYBY pieczarki drożdże TŁUSZCZE masło jaja kurze surowe żółtko kurze białko kurze WARZYWA Fasola biała groch marchew 71 150 230 650 200 235 1000 480 275 425 440 400 91 130 180 150 131 225 G 164 427 G 25 260 260 255 G 66 73 do 350 ziemniaki kapusta czerw.

Kurację tę należy prowadzić codziennie przez kilka tygodni. wypić zimne przed1 snem. zamieszać. . 3 razy dziennie po 3 tabletki. Po 10 dniach takich zabiegów powinna być widoczna poprawa. które kładzie się na całą głowę. Ponadto trzeba też zażywać Lewitan Mel. Biorę ponadto Amizepin (w chwilach bólu) i piję zioła . Pomocne są okłady na noc z rozmaglowanych liści świeżej kapusty. Toksyny z głowy usuwa ssanie oleju słonecznikowego: l łyżkę oleju + kropla Dentoseptu należy ssać przez 20 minut tak jak się płucze zęby. po czym otulić głowę ciepłą czapką lub chustką.owoc bzu czarnego i korę wierzby. usta wypłukać (2 razy dziennie przez 6 miesięcy). pozostałość wypluć. wkładać też do uszu zmięty listek geranium lub watkę zmoczoną w olejku sosnowym lub czosnkowym. Wnętrze ucha należy smarować olejkiem kamforowym lub sosnowym.jeszcze 10 zabiegów akupunktury i 4 naświetlania laserem. Powinno się pić gotowane drożdże: l łyżkę drożdży zagotować w pół szklanki wody. uszy. Choroba ta świadczy o dużym braku witamin z grupy B.

l opak. więc nie poszłam do lekarza. Na okolicę nerek radzę robić okłady z rozparzonego skrzypu i dla ciepłoty owinąć dodatkowo szalem. Diabetosanu. l opak. najlepiej do termosu i pić w ciągu dnia. zaparzać 3 łyżki ziół w 3 szkl. Skuteczność działania ziół zwiększa się. Stawy radzę smarować maścią z dodatkiem jadu pszczelego (Apizartron). Prześwietlenie wykazało kamicę nerek. Tym wywarem zaparzać zioła. Wskazane jest też zażywanie Urogranu 2 razy dziennie po l łyżeczce. że mam nerki. Cholagogi Nr 2. wypić w ciągu dnia. Urosanu oraz po 50 g rdestu ptasiego i nawłoci. W razie ataków boki rozpiłować 2 ampułki Papaveryny po 0. którą najtaniej można kupić u Rosjan. Raz w tygodniu przed spaniem robić nasiadówki nad wywarem ze słomy owsianej lub wywarem ze skrzypu. Byłoby bardzo korzystne popijanie tych ziół wywarem ze słomy owsianej lub popijanie Urosanu i Reumosanu zaparzanego na wywarze ze słomy owsianej. Zioła razem zmieszać. zaczęło mnie tak potwornie boleć. potem popić herbatkami ziołowymi: borówki i rdestu ptasiego. Wywar ze słomy gotuje się 30 minut: l garść na litr wody 381 . Od kilku lat dokuczają mi bóle stawów w palcach. Reumosanu. że samo przejdzie. lat 38. najbardziej na przedwiośniu i jesieni. l garść słomy -4 l litr wody gotować 30 minut. Pomocny jest Asmag zażywany 3 razy dziennie po 2 tabl Na nerkach nosić poduszkę gorczycową. parzone na wywarze ze słomy owsianej. l opak. Od pewnego czasu czułam. stopy mam też mniej sprawne. że do łazienki szłam trzymając się ściany. Lekarz stwierdził również cysty na obu nerkach. Można również oba te preparaty (Urosan i Reumosan) zaparzać na wywarze z obierek ziemniaczanych. KAMICA NERKOWA Teresa. Radzę pić następujący zestaw ziół: l opak. Cardiosanu.SCHORZENIA NEREK l PĘCHERZA MOCZOWEGO CYSTA NA NERKACH Alina. l opak.041. Sklerosanu. wrzątku. lat 57. 3 opak. Nie przeszło. Nie bolało mnie mocno. mając nadzieję. Boli mnie ponadto staw barkowy prawej ręki. aż miną dolegliwości. rozcieńczyć wodą i wypić. Równie skuteczna i tania jest polska maść Capsiderm. Radzę po jedzeniu zażywać Debelizynę 3 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. jeśli są z.

Wzmacniające działanie ma także podawanie raz dziennie l łyżeczki wapna ze zmielonych skorupek wiejskich jaj i 3 kapsułek witaminy A+D3. liść melisy. Sklerosan. po 50 g każdego z nich: dziurawiec. 19. Cholagoga Nr 2. krzyżowym i punktu ponad spojeniem łonowym. Wskazane są nasiadówki nad parą. Jeszcze dwa lata temu mieszkałam z rodzicami.. 2 łyżki tej mieszanki zaparzać w 2 szkl. co dezynfekuje mocz. SŁABY PĘCHERZ Karolina. Pomocne są również ćwiczenia: siedząc na krześle napinać mięśnie pośladków. wątroby. czy mam słaby pęcherz. 18. przeżywając koszmar ze zdenerwowania potrafiłam 382 . Bardzo często moczę się. aby ojciec jej nie uderzył i wtedy to. lat 34. Byłam ginekologicznie operowana. jest bardzo pomocny. Moja 12-letnia córka ciągle się w nocy moczy. wody. ŚMIEJĄC SIĘ „POPUSZCZAM” Agnieszka. Proszę poradzić. 23. bardzo często muszę zmieniać bieliznę. Także masaż Shiat-sou rozluźniający napięcie mięśni przykręgosłupowych kręgosłupa w odcinkach lędźwiowym. zaparzać 3 łyżki na 3 szkl. rdest ptasi. 49). Byłam bardzo nerwowa. Radzę pić dziennie mieszankę następujących ziół. Ojciec był alkoholikiem. wypijać porcjami w ciągu dnia. Gdy widziałam tatę. Kurację przyspiesza masaż stóp (punkty nerek i pęcherza. Gotuje się przez 20 minut garść słomy owsianej lub skrzypu na 2. co mi utrudnia pracę i w ogóle jest mi przykro i ciężko żyć. Dla wzmocnienia organizmu dziecka radzę podawać pyłek kwiatowy z miodem propolisowym. Często broniłam mamę. Zmieszać razem po l opakowaniu ziół. Kurację przyspiesza picie ziół: Urosan. 24. lat 58. wstawia garnek do sedesu i siedzi nad nim 20 minut i natychmiast idzie się do łóżka.MOCZENIE NOCNE Anna. że dziecko z tego wyrośnie. 100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu propolisowego i dawać małej 34 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. więc może pęcherz jest uszkodzony. gdyż w ten sposób wzmacnia się mięśnie krocza. 3 razy dziennie należy zażywać po 2 tabletki ziołowego preparatu Urosept. zaraz miałam boleści brzucha. nie wiem. węzłów limfatycznych: 22. 40. jak podałam w następnej części. Można także robić na noc okłady ze świeżej kapusty na podbrzusze i krocze. co robić. Pomocne są także okłady ze sparzonych i rozmaglowanych liści świeżej kapusty. owija ciepłą flanelką i trzyma okład przez całą noc. Garnek wstawić do muszli klozetowej i siedzieć na nim przez 20 min. Skuteczne są także nasiadówki nad parą: kilka łyżek skrzypu lub słomy owsianej z dodatkiem Septosanu i mięty zaparzyć w 3 litrach wody. wypić tę porcję w ciągu dnia. że to może być na tle nerwowym i stwierdził. Mocz jest przykrej woni. Lekarz powiedział. dla córki takie krępujące. bo dla mnie jest to męczące. 39. borówka.5 litra wody. Cardiosan. masuje się tuż przed spaniem. które kładzie się na podbrzusze i krocze. szyszki chmielu. lat 16.

mięty. a także rdestu ptasiego. Mam trzyletniego synka. Cardiogran oraz Klimatogran. Obecnie żona ma lat 66. Nervogranu. śmiejąc się „popuszczam”. Wydzielanie wody przez organizm idzie przez skórę. i stąd to pocenie. Problem w tym. a także pić zioła: Urogran. teraz mieszkamy w innym mieście. co jest tego przyczyną. 23. Nie otrzymałem żadnego leczenia. które przygotowuje się zaparzając 2 łyżki Septosanu lub Vagosanu plus dwie łyżki mięty na 2 litry wody. Mój pobyt w szpitalu zakończył się stwierdzeniem: „To prostata. . Dobrze jest również przed nasiadówką wypić napar z selera. Czekać i przychodzić na kontrole”. że dolegliwość w lecie zwiększa się. Zioła gotować przez 5 minut. lecz tak naprawdę do tej pory nie wiem. która po okresie przekwitania ma trudności z utrzymaniem moczu. lat 66. bez ceratki. Chodzi mi o żonę. 24. Używać też Urogranu. SYNEK SIĘ POCI Beata. Na noc robić okłady na podbrzusze i krocze ze świeżej kapusty + suche. PO PRZEKWITANIU Wacław. choć przyznaję. ciepłe opakowanie. Do picia można podawać herbatkę z szałwii. cierpi na nadciśnienie i migotanie komory serca. Żaden z pytanych lekarzy nie potrafił mi tego precyzyjnie wytłumaczyć. Pocenie się zmniejszają masaże strefy nerek i pęcherza moczowego na stopach: 22. że będąc w towarzystwie kolegów i koleżanek.się posiusiać. 100 g pyłku kwiatowego miesza się ze szklanką miodu propolisowego i podaje 3 razy dziennie po pół łyżeczki od kawy. Aby je zahartować należy na noc nacierać dziecko szorstką mokrą rękawicą zmoczoną w zimnej wodzie z kilkoma kroplami octu jabłkowego. wzięła rozwód. Sądzę. Radzę robić nasiadówki. z garnkiem wstawić do sedesu i siedzieć przez 20 minut. popijając ciepłym płynem. Robiłam mu różne badania. Po miesiącu powinnaś się już śmiać bez obaw. PROSTATA Józef. Dla poprawy stanu zdrowia radzę robić nasiadówki przygotowane z zaparzonego Vagosanu z dodatkiem mięty. lat 24. Cierpię na obrzęk gruczołu krokowego (prostatę). Nie należy dziecka przegrzewać. najlepiej herbatką z dziurawca i melisy. Mama odeszła od taty. Ponadto należy zażywać 2 razy dziennie po 2 tabletki Uroseptu. Pić na noc l łyżkę drożdży zagotowanych w 1/2 szklanki wrzącej wody. lat 65. Stan ten trwa od 10 lat. że należy wzmocnić organizm dziecka dając mu pyłek kwiatowy z propolisem. Dziecko od maleńkiego silnie się poci bez względu na porę roku. nie zaś przez nerki. zmieszać po l opakowaniu i zażywać po jedzeniu po l łyżeczce. 2 razy dziennie po l łyżeczce każdego.

383 .

Zmniejszenie dolegliwości przyniosą okłady na całą noc na krocze oraz dół brzucha z liści świeżej kapusty. Proponuję zażywać Fitolizynę 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki z wodą. Śliwki te można również zjadać. Badania wykazały. albo siana z dodatkiem Septosanu oraz mięty. l opak. lat 28. Współczesna technologia rozbija kamienie laserem. 2 opak. Tym zresztą sposobem ułatwia się wydalanie przez mężczyzn także kamieni z pęcherza moczowego. 23. czy leczenie przerwać czy powtórzyć. Jeżeli chory zażywa zioła na inne dolegliwości. Nerwosanu oraz po 50 g liścia borówki. po u-kończeniu Furaginy Amidoksal. Ponadto należy zażywać: Urosept 3 razy dziennie po 2 tabletki po jedzeniu. Następnie wskazane jest zażywanie 3 razy dziennie po l tabletce Amidoxalu. ziela wrzosu i skrzypu. Przy leczeniu prostaty pomaga głodówka (dieta tybetańska). Pić zioła: Cholagoga Nr 2. 39. których ludowa nazwa brzmi „bięłuchy”. l opak. Dodatkowo można stosować nasiadówki nad parą ze skrzypu lub słomy owsianej. Kurację przyspiesza masaż stóp (nerki). W czasie podróży bardzo mocno przemarzłam.Furagina. Masuje się punkty: 22. Stosuje się wyciąg z afrykańskich śliwek Tadenan albo polski Poldanen 3 razy dziennie po l tabletce. wskazane jest.To dosyć często spotykana dolegliwość u mężczyzn w dojrzałym wieku. ZAPALENIE NEREK Magda. . W Polsce odpowiednikiem afrykańskich śliwek są śliwki. ale i tak muszą one być wydalone poza pęcherz. 24. także po jedzeniu przez następne 7 dni. 19. Powiększony gruczoł krokowy utrudnia wydalanie moczu. podbrzusza i krocza. Reumosanu. Zioła parzy się w płaskim garnku i stawia do sedesu. Urosanu. Lekarz z pogotowia dal mi zastrzyk i bóle ustąpiły. wieczorem zażywać Furaginę po l tabl. 18. Leki wymienione zażywa się kolejno: po ukończeniu Uroseptu . co będzie informacją. aby do tej mieszanki dolewać po l łyżeczce Prostapolu i zażywać 2-3 razy dziennie. rdestu ptasiego. Po powrocie do domu złapały mnie silne bóle nerek. 40 (opis w następnej części). Konieczne jest kontrolne badanie moczu. wypić w ciągu dnia. że mam zapalenie nerek. aż do zużycia opakowania. a także okłady z kapusty na okolice nerek. 3 łyżki tej mieszanki zaparzyć w 3 szklankach wody.. Czas nasiadówki wynosi 20 minut.

tak jak się płucze zęby. ziele bukwicy. kwiat bzu czarnego. Kurację należy stosować nawet do 10 miesięcy. Od bardzo dawna jestem krótkowidzem. po 1/2 łyżki oleju słonecznikowego. głowę. Konieczne są okłady ze sparzonych. Można również dodatkowo zażywać 3 kapsułki dziennie witaminy A+E. liście orzecha włoskiego. Bardzo pomocne są okłady ze świetlika lekarskiego na oczy na noc. liście białej morwy.5 szklanki dziennie soku z dyni. że jednocześnie należałoby zastosować ssanie oleju słonecznikowego dla wyleczenia zatok. pozostałość wypluć i wypłukać usta. Myślę. miodu) oraz następujące zioła (łączy się po 50 g każdego): rzepik pospolity. skropionych octem jabłkowym. co stanowi porcję dzienną. Jest to w mojej rodzinie cecha dziedziczna. Jeżeli występują zaparcia. tzn. Na oczy stosować okłady ze świetlika lekarskiego codziennie przez 6 miesięcy. kapusty. MAMA CIERPI NA ZAĆMĘ Dorota. ale w jej wyniku poprawi się stan wzroku i wzmocni cały organizm. Pół łyżki oleju ssać przez 20 min. W tej chwili oczy. Kuracja jest dosyć złożona. owija flanelką dla utrzymania ciepłoty. Pozostałość wypluć i wypłukać usta. lat 17. l szklankę codziennie przez l miesiąc. Wzmacniające działanie ma ssanie 5-6 razy dziennie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku na l szkl. Bardzo chciałabym pomóc mojej mamie. Aby poprawić przyswajanie przez organizm witaminy A. choroba oczu jest na etapie dojrzewania. ziele rdestu ptasiego. Dla oczyszczenia stanów zapalnych w obrębie głowy należy ssać 2 razy dziennie przez 20 min. należy do zaparzonej porcji dziennej ziół dodać l łyżeczkę kory kruszyny. że świetlik dobrze działa na oczy. marchwi. Wiem. Zażywać także 2 razy po l kapsułce Oelparolu (polski preparat wiesiołka). kapusty. dwa razy dziennie. ale także z liści kapusty na zatoki. pączki sosny. że ma zaćmę na oczach i czeka ją ciężka operacja. należy przez l miesiąc pić 1. lat 45. Zioła wymieszać i 3 łyżki tej mieszanki zaparzyć na 3 szklanki wrzącej wody. które kładzie się na całą głowę. ziele ślazu. Mama coraz gorzej widzi i tempo ślepoty jest bardzo szybkie. selera. uszy. kwiat nagietka lekarskiego. Słyszałem. ziele przywrotnika pospolitego. Wskazane jest także popijanie soku z marchwi.SCHORZENIA OCZU JESTEM KRÓTKOWIDZEM Stanisław. dyni. 385 . mech islandzki. ale wystudzonych liści kapusty.

Byłoby również wskazane picie ziół: Sklerosan. Pomocna jest akupresura stóp strefa głowy. Z opisu wynika. nerek: 22.6 miesięcy. 8. Reumosan. Mimo leczenia odczuwam suchość oczu najbardziej w nocy i widzę często jak „przez mgłę”. że rozpraszają się stany zapalne w obrębie głowy. Należałoby zacząć od wyleczenia zatok (patrz hasło zatoki). Można również zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Lewitanu. Należy dostarczyć organizmowi witaminy PP. Moja 18-letnia córka zachorowała jesienią ubiegłego roku na zapalenie nerwu wzrokowego. Radzę robić na noc okłady ze świetlika. Żona cierpi na wylewy w oku. Pozostałość wypluć. 45. 48. czyli ssania oleju słonecznikowego oraz stosowania na noc na oczy okładów ze świetlika lekarskiego. Kurację wspomaga zażywanie 2 tabletek Rutinoscorbinu 3 razy dziennie oraz 7-8 razy dziennie ssanie witaminy C. ziela ruty + ziele krwawnika + ziele tasznika. które można osiągnąć przez zażywanie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym. Niestety. Funkcjonowanie organizmu poprawia picie soków warzywnych oraz hartowanie.„SUCHE OKO” Helena. że źle przyswaja Pani witaminę K. Lecznicze działanie mają okłady ze świetlika (pół łyżeczki na 1/3 szkl. 100 g pyłku miesza się ze szklanką miodu i ssie 4-5 razy dziennie po łyżeczce od kawy. usta wypłukać. zaparzane przez 5 minut z dodatkiem miodu w ilości ziarnka grochu). pić zagotowane drożdże lub pastylki Lewitanu lub Lewipollenu. cierpliwie przez 6-8 miesięcy. wrzącej wody. zatok. WYLEW W OKU Czesław. wymieszane z 50 g jemioły. 41 (opis w następnej części). Wskazane jest również wzmocnienie organizmu. Cardiosan. Circulosan. Zioła wymieszać. Obecnie zapalenie to się powtórzyło. lat 70. Ulgę i poprawę widzenia. które zapobiega nowym infekcjom. ZAPALENIE NERWU WZROKOWEGO Albina. 23. Po kilku dniach ssania ta emulsja nabierze nieprzyjemnego zapachu. Jestem bardzo żywotna. Można dodatkowo zażywać tę witaminę w tabletkach 2 razy 2 tabl. z dodatkiem 3 kropli Septosanu lub Dentoseptu. przynosi mi polewanie powiek wodą. Czas trwania okładów . która jest w białej skórce cytrusów. Właśnie jej brak oraz rutyny dają dolegliwości tego rodzaju. już trzy lata leczę oczy w związku z zespołem „suchego oka”. zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki wrzątku i pić codziennie przez 3-4 miesiące. Cholagoga Nr 3. jest też po operacji siatkówki (pourazowa). tyleż samo kory kasztanowca. Powinna córka biegać pięć minut dziennie po rosie i potem dla rozgrzania założyć skarpety z owczej wełny. dodaje miód w ilości l ziarnka grochu i okład kładzie się na noc na oczy + sucha opaska. co znaczy. Chciałbym jej pomóc. ale na krótko. lat 46. wzroku. 47. 46. lat 44. ponieważ córka bardzo się przeziębiła. którego działanie jest także wzmacniające. 29. . Przygotowuje się je następująco: 1/2 łyżeczki ziela zaparza się przez 5 minut w 1/3 szklanki wrzącej wody. Radzę dodatkowo ssać olej słonecznikowy: 2 razy dziennie po 1/2 łyżki przez 20 min. odcedza się.

386 .

W moim przekonaniu są to typowe objawy przy nadczynności tarczycy. Mam zdrowe zęby. łapią mnie często skurcze serca i bóle żołądka. lat 37. ponieważ pełna kuracja wymaga badania co 10 dni i sprawdzania ilości płytek krwi i leukocytozy. że mam tarczycę wewnętrzną. że coś mnie dusi w środku gardła. 387 . Leczenie tarczycy zawsze odbywa się pod kontrolą lekarza. Myślę. Powinna Pani pozostawać pod opieką poradni endokrynologicznej. że po wypadnięciu wszystkich zębów moje dolegliwości miną jest przerażające. coraz bardziej chudnę. Ilość Metisolu podawać zgodnie ze wskazaniami lekarza poradni endokrynologicznej. Stwierdzenie. ponieważ na podstawie opisu nic nie mogę powiedzieć. PARADENTOZA Teresa. Pani stomatolog przepisała mi żel Sachol z zaleceniem (w razie bólu) smarowania dziąseł i po 10 minutach płukania Dentoseptem. boli mnie dziąsło i rusza się ząb trzonowy.SCHORZENIA PRZEMIANY MATERII BADANIE TARCZYCOWE Kamila. Niezależnie od potrzeby badań radzę płukać gardło następującą mieszanką: pół łyżeczki soli bocheńskiej rozpuścić w szklance wody. NADCZYNNOŚĆ TARCZYCY Alicja. że mogę się udusić. Najpierw były tylko chrząknięcia. Ale należałoby przede wszystkim iść do lekarza i zrobić badania tarczycowe. a mimo to cierpię na paradentozę. Od dłuższego czasu czuję. Mama mówi. Jestem nerwowa. dodać l łyżeczkę Azukalenu oraz 3 krople Propolisu 10 proc. ale trudno mi określić dawkę. że konieczne jest przeprowadzenie badań tarczycowych. lat 15. lat 40. jakby coś mi w gardle stanęło. Tylko na jakiś czas odnosi to skutek. Mimo że jem jak wszyscy. Stosuje się w takich przypadkach Metisol. a teraz myślę. który zaleca leki i kontroluje ich wpływ na zdrowie pacjenta.

Reumosanu i l opak. dużej ilości surowych jarzyn i owoców. wypijać w ciągu dnia. Radziłabym też ssać kilka razy w ciągu dnia pastylki Propolisu. usta wypłukać. . Mam trudności w jedzeniu. Kuracja powinna potrwać kilka miesięcy. Neurosanu. l opak. WOLE GUZOWATE Ireneusz. Proponuję też pić: 2 opak. Po 20 minutach pozostałość wypluć. wrzącej wody. zwłaszcza gdy się zdenerwuję. a na noc okłady z soku łopianu + suche opakowanie.Na tę chorobę pomocne jest ssanie 2 razy dziennie po 3/4 łyżki oleju słonecznikowego z 3 kroplami Dentoseptu. 3 łyżki mieszanki zaparzać w 3 szkl. W codziennym odżywianiu byłoby wskazane jedzenie czosnku. Leczenie wspomagają zioła uspokajające i regulujące zaparcia. lat 38. Czy muszę się poddać operacji? Proponuję smarowanie tarczycy maścią bursztynową i propolisową na zmianę. Stwierdzono u mnie wole guzowate. Urosanu. Cała kuracja powinna trwać przez 4-5 miesięcy. surowej lub gotowanej cebuli. Cholagogi Nr 2. l opak. Zmieszać razem. Na noc używać l lub 2 łyżeczki Nerwogranu i pyłku kwiatowego zmieszanego z miodem propolisowym.

pół godziny przed jedzeniem. Co mam robić. Pomocne w leczeniu są zagotowane drożdże (l łyżkę drożdży zagotowuje się w pół szklanki wody i wypija zimne przed snem codziennie przez 2 miesiące). niestety okazało się. odczuwa bóle żołądka. W szpitalu robiono jej badania gastrologiczne. potem 7 dni przerwy. ponownie nafta. przy czym naparu powinno być 4 szkl. BÓLE ŻOŁĄDKA Barbara. raz maleje. drobno pokrojonych i zasypanych dużą ilością cukru. 14 dni i 7 dni przerwy. Na rozwolnienie radzę stosować syrop z zielonych łupin orzecha włoskiego. Organizm wzmacnia popijanie soku 389 . Dla poprawy pracy jajników pić wyciąg z nagietka. co wzmocni organizm. Dwa miesiące temu miałam operowany guz na podniebieniu. Po unormowaniu stolca należy zacząć zażywać naftę: 50 kropli na łyżce cukru lub mleka. że jest to guz pochodzenia nowotworowego. czyli Tinctura Calendulae: 2 razy dziennie po jednej łyżeczce od herbaty. wszystkie badania dobre. zażywać po l łyżeczce od kawy).SCHORZENIA PRZEWODU POKARMOWEGO BOJĘ SIĘ PRZERZUTÓW Barbara. Kuracja naftą powinna trwać przez 14 dni. częste chodzenie ze stolcem miękkim. tyleż samo w ciągu dnia zażywać pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku połączyć z l szkl. Należy też 5-6 razy dziennie ssać tabletki Propolisu. lecz OB raz rośnie. Następnie radziłabym kontrolną wizytę u lekarza. laryngologiczne itp. miodu. żeby nie było przerzutów? Zalecałabym kilkakrotne w ciągu dnia głębokie płukanie naparem z przytuli i ślazu. lat 48. Wskazane jest też picie nafty: 2 razy dziennie po 60 kropli. Wskazane jest zażywanie 7-8 razy dziennie po łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku rozmieszane w szklance miodu propolisowego).. ginekologiczne. Ale. że na razie nie muszę brać naświetlań. Należy zażywać ją przez 14 dni. Ma kłopoty z miesiączką i wysokie OB. potem 7 dni przerwy. Po konsultacji w Instytucie Onkologii lekarze powiedzieli. Moja 17-letnia córka choruje od dłuższego czasu. Taki rytm utrzymywać przez 2-3 miesiące. łącznie przez 3 miesiące. tylko regularnie przychodzić na kontrolę. że to ślinianka. który należy pić w zależności od potrzeb 3 razy dziennie po łyżce stołowej aż do momentu unormowania stolca. dwa razy dziennie pół godziny przed jedzeniem. Lekarze stwierdzili. Już na następny dzień powstaje syrop.

która razem z kleikiem z siemienia 390 . Biegunki leczy również syrop z orzecha włoskiego. ponieważ zawiera on taninę. Przy biegunkach zaparza się na kleiku korzeń kobylaka. Za każdym razem czułam jak ssie mnie w żołądku. co poprawi przydatki i jelita. Schorzenie to często obserwuje się u wcześniaków.in. Dobrze też działają okłady na brzuch z rozgniecionych liści świeżej kapusty i owinięte flanelką. Jestem chora na bulimię — są to ataki objadania się i w konsekwencji wymioty.ze świeżej kapusty zmieszanego z sokiem z marchwi. Gotuje się 2 łyżeczki siemienia w 2 szklankach wody przez godzinę. miał duży brzuch. że nie rośnie. Syrop dobrze jest pić przez dłuższy czas (np. co oznacza. zaparza się na kleiku herbatkę z dziurawca. 21 lat. tyle. po ugotowaniu dopełnić ubytek wody do 2 szklanek. aby jeść bardzo powoli. Oznacza to. starannie żując pokarm. BULIMIA Elżbieta. Zielone łupiny orzecha. ale nic z tego. Ważne jest. Próbowałam głodzić się lub nie dojadać. Bulimia to rodzaj nerwicy przewodu pokarmowego objawiający się m. co powoduje biegunki lub rzadziej zaparcia. Już dłużej nie wytrzymam i chyba się otruję. że likwiduje się zespół złego wchłaniania. Opisane objawy świadczą o zespole złego wchłaniania . że zwracał kaszkę manną na mleku. ile na końcu noża. dziurawca. jem do ostatniego okrucha. rozpoczynając od małych porcji i dochodząc do 2 szklanek dziennie. Właśnie kleik leczy jelita. bez pośpiechu. drobno zmielone. CELIAKIA Karolina. Nie umiem zjeść trochę czy nie dojadać. l raz dziennie l łyżeczkę). Po 3 miesiącach leczenia powtórzyć badania.celiakii. który obecnie ma sześć lat. bo co to za życie jeść i wymiotować. zasypuje się cukrem i pije sok 2-3 razy dziennie łyżeczkę od herbaty przez cały czas choroby. córka zauważyła. Gdy miał roczek. W miarę dorastania i poprawy ogólnego stanu zdrowia potrawy zawierające gluten sprawiają coraz mniej kłopotów. Niepokoiło ją to. jeśli występują zaparcia. że śluzówka jelit ma zmiany chorobowe utrudniające wchłanianie produktów zawierających gluten. Ponadto radzę brać po jedzeniu 2 razy dziennie Gastrogran i Nerwogran po łyżeczce każdego z ziół. wręcz przeciwnie. Kleik daje się do picia z dodatkiem witamin B1 i C. Mam wnuczka. Kurację należy stosować dotąd. Karmienie takich dzieci jest bardzo trudne. stolce duże i tłuste. Kurację można rozpocząć od popijania przed jedzeniem szałwii (l łyżeczka ziół na 1/2 szklanki wody) ze szczyptą. Każda młoda matka powinna wiedzieć. aż miną dolegliwości. wymiotami po przeżyciach nerwowych. i tak w kółko. że przy zmianie mleka powinno się stosować osłonę z kleiku z siemienia lnianego.

Przed użyciem zamieszać. Również nasze dzieci nauczone są myć ręce przed każdym posiłkiem. pić 2 razy dziennie po 2 łyżki. że chore są ślinianki. Jesteśmy rodziną dbającą o porządek i czystość. Ponadto jestem osłabiona. lat 18. Miałam wielu takich małych pacjentów. Płukałam usta szałwią. którzy stosując tę kuracje. Stosowałam diety. CHORE ŚLINIANKI Monika. Radzę pić dwa razy dziennie po jednej łyżeczce Cholesolu plus 30 kropli Solarenu. co oznacza w konsekwencji dobre wchłanianie. Lekarstwa należy zażywać po jedzeniu. że my również cierpimy na glistnicę. zażywaliśmy wiele zaleconych leków. uczucie gniecenia. wskażcie mi taki lek. nikt jednak nie może mi pomóc. Objawy wskazują. Pić ponadto glinkę: l łyżeczkę glinki zmieszać w l szkl. nawet głodówki 1-2dniowe. gorącej wody. co sprawia. Radzę przez pół roku ssać olej słonecznikowy i to 2 razy dziennie: l łyżkę oleju z 3 kroplami Dentoseptu ssać przez 20 min. Co dalej robić? 391 . że są one zakażone glistami. to jest w dalszym ciągu. lat 30. aby wiatry ustały. Bardzo proszę. Od dwóch lat choruję na niestrawność jelitowo-gnilną. JAK WALCZYĆ Z GLISTAMI? Bożena. zostali wyleczeni. ale kuracja nie dała rezultatu. Błagam o wyjaśnienie problemu. W ciągu dnia używać kminku z majerankiem. ale nadal mam wiatry. Byłam u lekarza. o chleb Grahama i inne produkty. nawet do 2 łyżeczek od herbaty. Oddaję ciemne stolce o bardzo przykrej woni oraz nękają mnie częste wiatry. lecz leki. Toteż ogromnie się zdziwiłam. ponieważ glisty nie zostały wydalone. który od długiego już czasu jest dla mnie utrapieniem. radziłam się lekarza. Bardzo to mi przeszkadza. Później stwierdzono. Poddaliśmy się leczeniu. Od pewnego czasu w ustach wydziela mi się więcej śliny. popijać herbatą z dziurawca lub z melisy. że dzieci rozwijają się prawidłowo. CHORE JELITA Elżbieta. Potem stopniowo rozszerza się dietę. bo dłużej nie wytrzymam. gdy profilaktyczne badania dzieci wykazały. usta wypłukać. np. pozostałość wypluć. rozpuszczone w 1/4 szklanki wody. Mimo że ją połykam. Proszę.wpływa korzystnie na jelita. mam wzdęcia i bardzo silne bóle brzucha. lat 32. które mi przepisał wcale nie pomagają.

ziele glistnika. Co mam robić? Lekarz nie potrafi mi odpowiedzieć na moje pytania i wątpliwości. wypić tę porcję w ciągu dnia. Czy jest ona konieczna? Czy powinnam pić zioła (mój lekarz nie wierzy w kurację ziołową). Zakażenie się nią może nastąpić przez połknięcie jaj glist wraz z wodą lub pokarmem.2 duże garście obierek z dobrze wyszorowanych ziemniaków zalać l litrem wody i gotować przez 30 minut. dziurawiec.Glistnica jest dosyć pospolitą chorobą pasożytniczą ludzi i zwierząt. Wypić w ciągu pierwszych godzin rannych. proponuję zastosować 3-dniową kurację . Mam kamienie w woreczku żółciowym. Jednym z warunków zapobiegania chorobie. I dzień . I tak zamiast kolacji należy jeść codziennie przez dwa-trzy tygodnie dwa ząbki czosnku z chlebem i masłem oraz 15 dag pestek z dyni. owoc kolendry. że nie ma już kamieni. Może warto również przebadać zwierzęta i ptactwo domowe? Pomocny jest również Piperasol. mycie rąk przed jedzeniem itp. II dzień . wodę można pić w dowolnych ilościach. Jeżeli zaś stolce są 392 . Kiedy USG wykaże. Popijać gorącą wodą. III dzień . Pić przez cały dzień. Uprzejmie proszę o podanie przepisu na leczenie olejem słonecznikowym kamicy żółciowej. Do każdej dodać sok z l dużej lub 2 małych cytryn oraz 2 łyżeczki Cholesolu i 30 kropli Solarenu. Jeżeli przy kamieniach występują zaparcia. a jedynie błoto. Zaparzyć 3 łyżki mieszanki na 3 szklanki wody. poza wymienionymi płynami. mięta. w trakcie której nie spożywa się żadnych pokarmów. liść bobrka. ponieważ moja córka od lat cierpi na tę dolegliwość i grozi jej operacja. czasem powodując jego niedrożność. KAMICA ŻÓŁCIOWA Maria z Krakowa. Skoro dotychczasowa kuracja nie przyniosła rezultatu. wówczas najbardziej wskazana jest Cholagoga Nr 3 wzbogacona kwiatem kocanki. gotować przez 30 minut. Bardzo mi na tym zależy. ziele pięciornika. jarzębiny i melisy. Pić zgodnie z zaleceniem na opakowaniu. proponuję leczenie naturalistyczne. dopełnić po ugotowaniu do l litra. kalecząc jego ściany. Mieszankę przygotowuje się łącząc po 50 g ziół.3/4 szklanki oliwy podzielić na 3 części. które mogą u człowieka wywoływać alergie. Pomóżcie mi proszę c Proponuję pić przez kilka miesięcy następujący zestaw ziół: kwiat jarzębiny.2 duże garście sieczki owsianej zalać l litrem wody. Dojrzałe glisty pasożytują w przewodzie pokarmowym. Byłam u swojego lekarza (specjalność chirurg). a także leczenia jest przestrzeganie bezwzględnej czystości przygotowywania posiłków. wydzielają też substancje toksyczne. KAMICA WĄTROBOWA Zofia.5 litra i pić powoli przez cały dzień. który przepisał mi Nospę i Cholestil mówi o operacji. Po ugotowaniu dopełnić do 1. kwiat kocanki.rodzaj głodówki. lat 45. wywołaną przez rozmaite gatunki glist.

np. E. Cierpię już 2. 40. Przechowywać w lodówce w zamkniętym słoiku. Zamiast tego można zrobić syrop orzechowy: zielone orzechy drobno pokroić i zasypać dużą ilością cukru. Przy stanie zapalnym odbytnicy i hemoroidach wewnętrznych bardzo skuteczne jest stosowanie codziennie na noc przez 4-5 kolejnych dni lewatyw z rozgotowanej na gęstą papkę cebuli i przetartej przez sito. Mieszanka ta poprawia pracę i stan jelita. Oprócz ziół szwedzkich radzę jeść na śniadanie: 1 łyżkę zmielonego siemienia lnianego. 22. Przygotowuje się ją w proporcjach następujących: 3 łyżki mieszanki na 3 szklanki gorącej wody. kminek z majerankiem zalane gorącym mlekiem. K. oraz wapna. Dwa razy w tygodniu pije się na czczo. natkę pietruszki.prawidłowe. pomocny jest dla dzieci i starszych. Skuteczność leczenia ogromnie zwiększa zastosowanie refleksoterapii. 18. sok z połowy lub całej cytryny (w zależności od wagi ciała) wymieszany z 2 łyżkami oleju słonecznikowego lub oliwy z oliwek plus 2 łyżeczki Cholesolu plus 30 kropli Solarenu. 17. bo ma działanie dezynfekujące i przeciwdziała wszelkim zatruciom. 2 łyżki płatków kukurydzianych. odbijanie się itp. Przy skłonności do biegunek można zażywać 3 razy po 2 tabletki Tanalbiny. jaskółczego ziela oraz Nerwosanu. Lewatywę w ilości 1/3 szklanki robi się gruszką do dziecięcej lewatywy. roztworu. Bierze się w zależności od potrzeb: l łyżkę dziennie. który ciągnie się do górnej lewej strony brzucha. Dokucza mi ból w okolicy lewej kości biodrowej (okrężnica). Jeżeli operacyjnie usunie się pęcherzyk. Należy masować na stopach punkty: 21. pół godziny przed śniadaniem. wówczas najwłaściwsza jest Cholagoga Nr 2 z dodatkiem kwiatu jarzębiny. Nie mam też apetytu. KŁOPOTY Z JELITEM GRUBYM Anna. Wlewkę należy utrzymać przez całą noc. Sama sobie zaaplikowałam „zioła szwedzkie” + nalewkę nagietkową. 393 .5 roku na przewlekłe zapalenie błony śluzowej jelita grubego. Dla dorosłego 3 razy dziennie po 30 kropli 10 proc. lat 37. A. 19 (opis w następnej części). które powoduje przykre dolegliwości. co z kolei rodzi nowe kłopoty. Syrop działa ściągające na błonę śluzową jelita. jak bóle. 16. ale ból nie mija. Leczę się w poradni proktologicznej. Ta ostatnia receptura usuwa błoto żółciowe. Kamica nie leczona doprowadza do stanów zapalnych pęcherzyka żółciowego. 4 łyżki otrąb lub zarodków pszennych. korzenia mniszka. Nawet zatrucie jadem kiełbasianym można wyleczyć Propolisem. Propolis może być w pastylkach i wówczas ssie się go po l tabletce 3 razy dziennie. 15. D. ale i nieżyty jelit i żołądka. które są rozpuszczalne w tłuszczach. Można dodać l łyżkę rodzynek. organizm do końca życia będzie miał za mało żółci. Wszystkie składniki rozmieszać w 1/4 szklanki gorącej wody. 23. Każde badanie rektoskopowe wykazuje przekrwienie błony śluzowej jelita. że nie będzie on przyswajał tych witamin. Przy wszystkich sprawach infekcyjnych dodaję Propolis. układając chorego na lewym boku. Zapisywane przez lekarza specyfiki nie dają pożądanych przeze mnie rezultatów. do popijania przez cały dzień. Wszystkie zioła należy zmieszać i pić te herbatę. Konsekwencją tego jest fakt. Przy tej dolegliwości pomocne jest picie drożdży: l łyżka na pół szklanki wody. Leczy on nie tylko biegunki. pić zimne na noc. przy biegunkach l łyżkę 3 razy dziennie. zagotować. a przy schylaniu się promieniuje do boku i tyłu. Najwygodniej zaparzyć w termosie.

W pierwszym okresie kuracji można stosować zastępczo tabletki rzewienia. Aspargin 2 razy dziennie po 2 tabletki po jedzeniu. 2 łyżeczki siemienia lnianego doprawione kminkiem zmielonym oraz majerankiem. 2 łyżki płatków kukurydzianych.ZABURZENIA CZYNNOŚCIOWE JELITA Bogusława. np. Do pozostałych posiłków należałoby wprowadzić utarte jarzyny. Procesy gnilne w obrębie jelit likwiduje popijanie glinki: l łyżeczkę glinki rozmieszać w l szklance wrzącej wody. Zrobiłam badania. lat 40. pić 2 razy dziennie po 2 łyżki stołowe zmąconego płynu. Na śniadanie proponuję jadać mieszankę. 2 łyżki owsianych. l łyżka zmielonego siemienia lnianego oraz łyżeczka zmielonych nasion wiesiołka. Dietę tę najlepiej zacząć stosować wiosną przez lato do jesieni. Moje dolegliwości nie mijają. że będzie Pani w uzdrowisku. to warto zdecydować się na płukanie jelit wodą zdrojową połączoną z l litrem silnego roztworu zaparzonego rumianku. Gdyby występowały zaparcia. Cierpię na zaburzenia czynnościowe jelita. bez towarzyszących bólów.dolegliwości się nasiliły. Ponadto trzeba zażywać magnez. zimne wypić na noc. 2 łyżki płatków owsianych. Od wielu lat choruję na obstrukcję i żadne środki mi nie pomagają poza ziołami Ramend . Teraz jestem u kresu wytrzymałości psychicznej . 2 łyżki płatków kukurydzianych. Cholegran 2 razy dziennie po l łyżeczce. Śniadanie już omówiłam. Nerwogran. Wskazana jest Cholagoga Nr 2 lub Cholagoga Nr 3 zaparzone w proporcji 2 łyżki na 2 szklanki wody. Zalać wszystko mlekiem gorącym. w skład której wchodzą: 4 łyżki otrąb pszennych. Radziłabym jeść codziennie następujący zestaw śniadaniowy: 4 łyżki otrąb pszennych. trzustki i reguluje funkcjonowanie wielu innych organów wewnętrznych. raz gorzej. Gdyby jednak zaparcia nie ustępowały. Cztery lata temu zaczekam mieć zaburzenia w jelicie grubym. raz czuję się lepiej. Zalewa się to gorącym mlekiem. zioła po kolacji należy popijać herbatą z dziurawca (ekspresową). 394 . Kurację wspierają zioła. Dieta wegetariańska szybko poprawia pracę wątroby. Jeszcze innym starym sposobem jest picie rano na czczo 1/2 szklanki zimnej wody z 2 tabletkami Boldaloiny.ostatnio w ogóle nie do zdobycia. gdyż dostarczają błonnika. Tę porcję wypija się w ciągu dnia. Przy luźnych stolcach pić napar z korzenia kobylaka + l łyżeczka szałwii na 1/2 szklanki wrzącej wody. Gdyby się zdarzyło. Innym sposobem oczyszczenia organizmu jest całkowite wyeliminowanie mięsa na okres np. wypłukane. Jednak podstawową sprawą jest właściwe odżywianie. Ponadto należy pić codziennie przez 2 miesiące gotowane drożdże: l łyżkę drożdży zagotować w pół szklanki wody. należy do tych ziół dodać łyżeczkę strączków Senesu. Po posiłku należy zażywać Gastrogran. KŁOPOTY Z TRAWIENIEM Aldona. miesiąca. lat 42. po czym po ostygnięciu dodać dużo natki pietruszki lub koperku oraz majeranku i zmielonego kminku. zjada po wystygnięciu. Jelita będą wówczas łagodnie.

Kurację należy rozpocząć od okładów na noc na górną partię brzucha z rozgniecionych liści kapusty. lat 26. Przed 5 laty usunięto mi w czasie porodu macicę. Po tej operacji zaczęły się wzdęcia. Pomocne jest także picie gorącego mleka z ząbkiem czosnku. Zalać gorącym mlekiem. 2 opak. Nerwosanu oraz 20 g szałwii lub 1/4 opak. obecnie na niestrawność. Należy przede wszystkim poprawić trawienie. przy normalnej pracy . 2 łyżki płatków kukurydzianych. miodem propolisowym (100 g pyłku na l szkl. MARSKOŚĆ WĄTROBY Tadeusz. Cholagoga Nr 2. skutecznie.LAMBLIAZA Teresa. Leczę dziewczynkę od 4 lat.06 . pić 2 razy dziennie po 2 łyżki stołowe. l łyżeczka zmielonego kminku i majeranku. zaparzyć 3 łyżki na 3 szklanki. Wszystkie zioła razem zmieszać. miodu) i tę mieszankę zażywać 3-4 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. Trwa to do dziś. Leczono mnie wówczas. Taki rytm związany jest w czasem życia i wylęgania lamblii. Wcześniej leczona byłam na nadkwasotę i kamicę jelita grubego. Reumosan. lat 47. po wystygnięciu dodać dużo natki lub koperku. l łyżkę drożdży zagotować w 1/2 szkl. jak myślałem.3 razy dziennie po l tabletce przez 7 kolejnych dni w miesiącu 3 tygodnie przerwy. połączone z lambliazą. Tymczasem po powrocie do kraju czułem się źle i zrobiłem badania. Wskazane jest 395 . Czytałam. lat 28.Cholagoga Nr 2. wypić tę porcje w ciągu dnia. pić zimne na noc. odchodzenie gazów. Zamiennie zażywać Lewitan: 3 razy dziennie po 3 tabletki. Ponadto należy pić zioła: Gastrosan. Należy też stale pić herbatkę z dziurawca z melisą. 2 łyżki płatków owsianych. bez folii czy ceratki. Wskazane jest picie gotowanych drożdży. LECZĘ SIĘ NA NIESTRAWNOŚĆ Ewa. Ku mojemu zaskoczeniu okazało się. Radzę robić przez 2 miesiące codziennie na noc okłady z rozgniecionych liści świeżej kapusty na okolice wątroby. Bakteriobójcze działanie ma picie glinki: l łyżeczkę wymieszać w l szklance wody. Dziecko powinno zażywać Chlorchinaldin 0. odbijania. Przy zaparciach wskazana jest Cholagoga Nr 3. Kuracja musi trwać 7 miesięcy. Do mieszanki tej dodać Urosan. Dla wzmocnienia dziecka radzę podawać mu pyłek kwiatowy 7. Septosanu oraz po 50 g mniszka i jaskółczego ziela. Mam 6-letnie dziecko. otulić flanelką i pozostawić na całą noc. Przebywałem kilka lat na kontrakcie w Afryce i tam chorowałem na malarię. wody. bez trwałego skutku. chore na przewlekłe zapalenie dróg żółciowych. że mam marskość wątroby. Dla ocieplenia owinąć flanelką. że po operacjach w jamie brzusznej następuje spowolnienie pracy jelit. czasem zaparcia. Temu służy następujące śniadanie: 4 łyżki otrąb pszennych.

2 razy dziennie zalecam zażywanie 2 łyżek zmielonego siemienia lnianego zmieszanego z 1/2 łyżeczki kozieradki i zaparzonego mlekiem lub wodą. Niezbędna jest akupresura stóp . Na to schorzenie pomaga picie (30 minut przed jedzeniem) soku ze świeżo utartego ziemniaka lub też 1/2 szklanki soku ze świeżej kapusty wypijanego także przed jedzeniem. ponieważ ma on silne właściwości rozgrzewające. dobrze rozdrobnione. wrzącej wody. lat 45. mniszek lekarski. 39. wątroba. jak podałam powyżej. warstwowo (najpierw jarzyny. lat 40. Każdego składnika powinno być po 50 g. potem. Gastrosan zmieszany z 50 g kwiatu akacji białej. Lewitanu. Te zioła pić przez 5-7 dni. owoc kolendry. 50. Na początku leczenia lepiej zrezygnować z surówek. Te porcję wypijać w ciągu dnia. Leczę się od wielu lat na nadkwasotę. Jeść powoli. surowych soków warzywnych. spożywać warzywa raczej gotowane. węzły limfatyczne: 22. 2 razy po l tabl. NADKWASOTA Janina.co wynika z prześwietlenia żołądka oraz gastroskopii -na liczne nadżerki na żołądku. Dodatkowo należy pić zioła: Digestosan.popijanie mieszanki ziołowej: kwiat kocanki. wrzątku. Zmieszać razem i parzyć 3 łyżki na 3 szkl. Asmagu. Pić dużą ilość soków z surowych warzyw. 49. 23. Dla wzmocnienia należy 4 razy w ciągu dnia zażywać pyłek kwiatowy z miodem propolisowym. aby osłonić żołądek. korzeniem lukrecji i liściem babki (po 50 g tych pojedynczych ziół). Nerwosan. co powinno uśmierzyć nocne bóle. rdest ptasi. 3 razy dziennie po l tabl. Pomocne byłoby zażywanie 2 razy dziennie po 3 tabl. co stanowi porcję dzienną. ale żadne leki mi nie pomagają. Siemię z kozieradką należy pić rano i na noc. kruszyna. zażywać 4 razy dziennie po łyżeczce od kawy. 2 razy dziennie po 3 tabl. Sylimarolu po jedzeniu. Radzę pić herbatę z szałwii z minimalną ilością piołunu kilka razy w ciągu dnia. Każdego dnia wypić 1-2 łyżeczki oleju i l szkl. piorun. liść bobrka. NADŻERKI W ŻOŁĄDKU Helena. 2 łyżki mieszanki zaparzyć w 2 szklankach wrzącej wody i wypijać w ciągu dnia. Jeść częściej. Bardzo poprawia stan wątroby picie glinki. 100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu. w miarę poprawy stanu. Pomiędzy posiłkami trzeba pić Nerwosan. wprowadzać powoli soki ze świeżych warzyw oraz owoców i surówki. dziurawiec. 396 .nerki. mięta. Gastrosan. potem mięso. Wszystkie składniki razem zmieszać i zaparzać 3 łyżki na 3 szkl. Moja 52-letnia siostra cierpi . ziele glistnika. Uldenolu. ziele pięciornika. Piołunu musi być szczypta. Przy każdym przeziębieniu przed zażywaniem leków należy brać najpierw łyżeczkę siemienia. Falvitu i 2 razy dziennie po l tabl. ale małymi porcjami. ziele wrzosu. Cholagoga Nr 2 zmieszane z szałwią. potem ziemniaki czy kasze).

Dla mnie ta choroba jest dość uciążliwa.NERWICA ŻOŁĄDKA Kamila. Mama moja od dwóch lat cierpi na chorobę przedwrzodową układu pokarmowego. Ogólnie jedzenie powinno zawierać dużo warzyw. jak u dorastającej dziewczyny. lat 22.l łyżkę stołową. również po jedzeniu. a gdy ma tendencję do tycia . I tak należy najpierw zjeść surówkę. lat 79. co sprawia. pocą mi się ręce i wyskakują mi wypieki na twarzy piersiach i szyi. Chodzi o kolejność zjadania posiłków. czyli najpierw spożywa się jarzyny. gdzie jest to możliwe. Na śniadanie radzę jeść siemię lniane zmielone z cukrem w proporcji: 4 łyżki siemienia i pół łyżki cukru. trzustki. majeranek i dużo pokrojonej natki pietruszki. Ograniczyć spożywanie mięsa do 3 posiłków w tygodniu. zagotować. Do wystudzonego już dania dodać kminek. Zaparza się 3 łyżki tej mieszanki na 3 szklanki wrzącej wody do termosu. Osoba chuda powinna zjadać 2 łyżki tej mieszanki. Radzę brać 3 razy dziennie po jedzeniu po l łyżeczce Nerwogranu i Gastrogranu. czy nie ma nadczynności tarczycy. dyni. To śniadanie zapewnia dobre samopoczucie i poprawia trawienie. NIEŻYT ŻOŁĄDKA Magdalena. selera. Zioła pić ciepłe przed jedzeniem. moja waga nie równa się poprzedniej. Posiłki należy jeść warstwowo. Oprócz siemienia dodać 3-4 łyżki zarodków lub otrąb pszennych. potem mięso. pietruszki. rozpoczynając od małych ilości rozcieńczonych wodą. moje piersi zrobiły się małe i wiotkie. Ponieważ mogą wystąpić trudności z jedzeniem surówek. ponieważ nie mogę spać. pozostałość wypluć i wypłukać usta po zabiegu. Dodatkowo dwa razy dziennie po l tabletce Uldenolu. Pomocne przy leczeniu byłoby popijanie soku z surowej kapusty. wątroby reguluje popijanie zagotowanych drożdży. które mają charakter rozkurczowy: l łyżka stołowa na pół szklanki wody. Od kilku miesięcy cierpię na nerwicę żołądka. Oprócz działania oczyszczającego kuracja ta powoduje lepsze przyswajanie 397 . Przy wyjątkowo złym samopoczuciu radziłabym zażywać na noc 2 łyżeczki Brocalcinu. Należy się także przebadać. Również. Zrobić testy badań tarczycowych. Dodatkowo zalecam ssanie 1-2 razy dziennie pół łyżki oleju słonecznikowego przez 20 min. po nagłym zdenerwowaniu cała drżę. 2 łyżki płatków owsianych lub kukurydzianych i całość zalać gorącym mlekiem. Praktycznie nie ma w Polsce leku. potem ziemniaki czy ryż lub kluski. Do potraw należy dodawać dużo przypraw ziołowych. na końcu ziemniaki. być bardzo starannie żute. Osoby w starszym wieku mogą dodawać 2 łyżeczki zmielonych nasion wiesiołka. który mógłby jej pomóc. Pracę żołądka. Przy tej dolegliwości ważny jest sposób jedzenia. co stanowi porcję dzienną. do dwóch szklanek dziennie. że pokarm jest lepiej przyswajany i trawiony. ryż czy kasze. radzę pić sok ze świeżej kapusty zmieszany z sokiem z marchwi. Cholagoga Nr 2 i Nerwosan wymieszać z dodatkiem 50 g korzenia z lukrecji i tyleż samo liścia babki i korzenia mniszka lekarskiego. pić zimne przed snem. dostarczających żelaza oraz ułatwiających trawienie. dodawać dużo pietruszki i koperku. które powodują. potem mięso. Wskazane jest również popijanie mieszanki ziołowej: Digestosan. że wydziela się więcej żółci i soków trawiennych. jelit.

Od niemowlaka ma bardzo słabe łaknienie. Ponieważ dziecko jest małe. musztardę. Wiem. Zabieg należy powtarzać przez kilka dni. radziłabym stosować lewatywki z mleka i czosnku. Do zakwaszania używać octu jabłkowego. Jest blady z „podkówkami” pod oczami. Przygotowuje się je następująco: miażdży się 2 duże ząbki czosnku. PASOŻYTY Maria. U mojego 15-miesięcznego dziecka stwierdziłam robaki. przy tym „żywe srebro”. tłuste mięsa. lat 24. a w szczególności dla osób ze schorzeniami przewodu pokarmowego.witamin rozpuszczalnych w tłuszczu. mieszankę ziół na pasożyty. cierpiącego od 6 tygodnia życia na swędzące wysypki skórne. aby cokolwiek wydalał. ciasta. Kiedy ostygnie do temperatury ciała ludzkiego. Słoik zawiązać płótnem i po trzech tygodniach jest gotowy ocet. Karmiłam go piersią (wyłącznie) do końca 5 miesiąca. Na pasożyty pediatra zalecił Pyrantelum. alkohol. POKRZYWKA l BIEGUNKA Katarzyna. kwaśną śmietanę. lat 22. że ma niedowagę. Syn pije biały żur. Wszyscy członkowie rodziny powinni zjadać po 10 dag pestek na noc. wykonuje się małą gruszką lewatywkę. 3 łyżeczki octu wymieszać w pół szklanki wody. sok z kiszonej kapusty. dziecko zażywać lek zalecony przez lekarza. Wykluczyć też należy tłustą. Dla wzmocnienia organizmu oraz poprawy łaknienia radzę podawać dziecku 3-4 razy dziennie po łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu propolisowego). dodać 2 łyżki miodu i popijać jeden lub dwa razy codziennie. Wyeliminować z kuchni ocet spirytusowy. a mimo to nie widzę. Po ostatnim badaniu kału u mojego 8-letniego syna stwierdzono jaja glisty (w styczniu owsiki). Dziecko przy wzroście 115 cm waży 21 kg. czekoladę. który jest bardzo niekorzystny dla wszystkich. OWSIKI Dorota. który przygotowuje się następująco: 3 łyżki cukru rozpuszcza się w szklance wody i zalewa obierzyny jabłek. 398 . również dla wszystkich członków rodziny. miesza z pół szklanki gorącego mleka. Lekarz zapisał lekarstwo na owsiki o nazwie Pyrantelum. lat 37. ale nie ma anemii. tytoń. Można też podawać Vernitox według załączonego na opakowaniu przepisu na leczenie pasożytów. Jestem zdesperowaną matką 13-miesięcznego chłopczyka.

przez wprowadzenie do posiłków dużo warzyw i owoców oraz do zup 2 łyżki otrąb pszennych. u której stwierdzono przepuklinę pachwinową. ale okazało się to niemożliwe (pokrzywka). Należałoby popijać herbatki z dziurawca. że dziecko jest wątłe. nie poddającą się leczeniu. Ponieważ pierścień pachwino