P. 1
Apteka natury - Jadwiga Górnicka

Apteka natury - Jadwiga Górnicka

5.0

|Views: 12,752|Likes:
Wydawca: sachiel24

More info:

Published by: sachiel24 on Mar 05, 2011
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/10/2015

pdf

text

original

Jadwiga Górnicka

APTEKA NATURY
Poradnik zdrowia

PRZEDMOWA

Książka obejmuje wiadomości i sposoby na utrzymanie zdrowia do pierwszych 100 lat życia, na odzyskanie zdrowia, które już trochę nie dopisuje, oraz na wyjście z wielu przewlekłych dolegliwości i schorzeń. Wiadomości te zawarte były w poprzednich wydaniach Apteki natury oraz w mojej książce Zdrowie przez dotyk. W tej ostatniej pozycji były podane sposoby wykonywania akupresury stóp, masażu Shiat-Sou, masaży specjalnych oraz szybkie skuteczne porady w nagłych przypadkach chorobowych, jak omdlenie, zwichnięcie stawu, stłuczenia mięśni, wiązadeł, ścięgien. Ogólnie książka ta jest wartościowym poradnikiem dla osób trochę starszych, które nie chcą chorować i niedomagać, dla osób młodych, które chcą zachować zdrowie i energię tak potrzebną przy obecnym szybkim tempie życia i dla wszystkich, którzy mają już jakieś przewlekłe niedomagania i chcą się od nich jak najszybciej uwolnić, aby nie zachorować i nie utracić zdolności do pracy oraz zachować radość życia. Są tu też podane metody terapii zupełnie zapomniane w epoce leczenia chemią, np.: argilloterapia - leczenie pospolitą glinką, leczenie poprzez uzupełnienie brakujących mikroelementów i odtrucia w sytuacji postępującego zanieczyszczenia środowiska oraz rozwoju chorób cywilizacyjnych: jak nadmiar cholesterolu, wczesna miażdżyca naczyń tętniczych mózgu, serca i tętnic kończyn dolnych, niedoceniane leczenie preparatami pszczelimi, tak skutecznie przyspieszającymi powrót do zdrowia i do pełnej sprawności. Uważny Czytelnik znajdzie tu skuteczne recepty na choroby krwi, węzłów chłonnych, ziarnicę złośliwą, zakrzepicę, choroby serca i układu krążenia, schorzenia gośćcowe i reumatyczne, schorzenia kobiece, schorzenia pęcherza moczowego, prostaty, kamicę nerkową, schorzenia przemiany materii, schorzenia układu pokarmowego, schorzenia skóry, schorzenia układu oddechowego, jak się hartować, aby nie łapać łatwo infekcji i jak łatwo wyleczyć przeziębienie, jak oczyścić woreczek żółciowy i drogi żółciowe w wątrobie, jak rozpuścić i urodzić kamienie nerkowe, co stosować, aby się nie tworzyły nowe, jak oddychać, aby łatwiej wydalać toksyny. Oczywiście zawsze dobrze jest być w kontakcie z lekarzem naturalistą i stosować jednocześnie leczenie wspomagające, np.: odpowiednie żywienie, dobrane dla siebie zioła, kąpiele, pić świeże soki z jarzyn, które ułatwiają i przyspieszają powrót do zdrowia, oraz masaże stóp i całego ciała. Wdzięczna będę za wszelkie uwagi Czytelników - tak pozytywne, jak i krytyczne. Jadwiga Górnicka

Projekt okładki Jerzy Mostowski Opracowanie ilustracji Xaweny Piwocki Opracowanie redakcyjne Elżbieta Stefańska Elżbieta Zawadzka Opracowanie techniczne Elżbieta Gołębiewska

ŻYWIENIE TO ZDROWIE LUB CHOROBA

ŻYWIENIE O znaczeniu prawidłowych zestawów produktów spożywczych w leczeniu chorób metodami naturalnymi
Medycyna ostatnich lat poczyniła ogromne postępy w rozpoznaniu zależności pomiędzy stanem zdrowia człowieka a sposobem jego odżywiania. Szczególnie wiele nauka dowiedziała się o takich dziedzinach, jak biologiczna wartość pokarmów, procesy trawienne i przemiany materii, wpływ na zdrowie i znaczenie pokarmowe białka, aminokwasów egzogennych, węglowodanów, tłuszczów, witamin, biopierwiastków i wody. Rozważania na temat związków między odżywianiem a stanem zdrowia należy poprzedzić ogólną uwagą, że zapotrzebowanie na produkty spożywcze jest zindywidualizowane, a nadto zróżnicowane u ludzi zdrowych i chorych. Każdy powinien poznać swoje indywidualne potrzeby, gdyż nawet uniwersalne zalecenia, że należy jadać czosnek ze względu na selen, jabłka, ponieważ zawierają pektyny, natkę pietruszki, jako bogate źródło witaminy C, a czereśnie ze względu na wiele witamin B5, oraz pić mleko, gdyż znajduje się w nim komplet aminokwasów egzogennych, a nadto wapń - nie mogą być uogólniane. Białko. Oprócz węglowodanów i tłuszczów należy do podstawowych składników pokarmowych. Jest zasadniczym tworzywem cytoplazmy - substancji budulcowej komórek, budulcem enzymów, hormonów i hemoglobiny. Wszystkie białka proste składają się z aminokwasów, które są związkami organicznymi. Na kilogram wagi ciała człowiek potrzebuje przeciętnie 0,5 g białka, choć bywają nieznaczne odchylenia indywidualne. Zapotrzebowanie organizmu na białko wzrasta w stresach, chorobach zakaźnych, przy braku snu, wykonywaniu ciężkiej pracy fizycznej, w warunkach wysokiej temperatury, w stanach bólu, obawy i lęków. Normy dziennego spożycia białka wynoszą 30-55 g. Powinno to być białko pełnowartościowe, a więc takie, które zawiera wszystkie aminokwasy egzogenne. Spożywanie białka w ilościach przekraczających wymienioną tu normę może spowodować przeciążenie wątroby i nerek zmuszając je do usuwania zbędnego balastu, co doprowadza te narządy do patologicznego przerostu. Piątą część wagi ciała stanowi białko. Bierze ono udział w utrzymaniu równowagi wodnej w organizmie. Syntetyzowanie białek jest potrzebne do tworzenia antyciał niezbędnych do zwalczania infekcji bakteryjnych. W skład mięśni, kości, krwi, enzymów, nerwów, błon itp. wchodzą odmienne białka. Wszystkie białka roślinne składają się z identycznych aminokwasów. Do syntezy własnego białka organizm ludzki potrzebuje 22 aminokwasy, z których osiem musi otrzymywać z zewnątrz (stąd ich nazwa: egzogenne) z pokarmem. Aminokwasy są niezbędne jako materiał do syntezy 9

białek krwi i tkanek. Liczne z nich biorą udział w specjalnych reakcjach chemicznych, służą do tworzenia polipeptydów, hormonów białkowych i enzymów. Ważne będzie i pożyteczne dla naszych rozważań zapoznanie się z aminokwasami egzogennymi oraz ich podstawowymi funkcjami. Prezentując je - w nawiasach - podaję w gramach wysokość dziennego zapotrzebowania przez organizm. 1. Fenyloalanina (1,1) bierze udział w procesach transaminazy, wpływa na tworzenie adrenaliny i noradrenaliny; 2. Izoleucyna (0,7) jest glukogenna i ketogenna, intensyfikuje przemianę materii; 3. Leucyna (1,1) jest ketogenna; 4. Lizyna (0,8) działa na wzrost, gromadzi się w surowicy krwi, gdzie stanowi swoiste przeciwciała rozpuszczające obce komórki bakteryjne; 5. Metionina (1,1) stanowi główne źródło organicznych związków siarki dla przemian ustrojowych, chroni wątrobę przed zmianami, może być użyta w procesach detoksykacji organizmu, jako naturalny lek przeciwdziała chorobom wątroby i miażdżycy; 6. Treonina (0,5) wpływa na zużytkowanie tłuszczów w wątrobie, występuje w mięśniach, hemoglobinie i proteinach fosforowych, niszczy ją hydroliza kwaśna; 7. Tryptofan (0,25) wpływa na działanie wit. B6, przekształca się w wit. B3 = PP, niedobory tryptofanu wywołują pelagrę; 8. Walina (6,8) jest glukogenna, jej brak wywołuje nadwrażliwość, ataksję (bezwład ruchowy), zakłócenia w koordynacji mięśniowej, przewodzi prąd elektryczny i ma ogromne znaczenie w procesach widzenia, gdyż występuje między czopkami i pręcikami siatkówki a nerwem wzrokowym odprowadzającym impulsy elektryczne powstałe w percepcji wrażeń świetlnych do kory mózgowej, gdzie następuje rozpoznanie światła. Istnieją nadto aminokwasy częściowo egzogenne, do których zaliczamy tyrozynę, która współdziała w tworzeniu hormonów wydzielanych przez organy wewnętrzne, histydynę, argininę i cysteinę, która przyspiesza gojenie ran. Prawie wszystkie rośliny są zasobne w lizynę i tryptofan, toteż pełne pokrycie potrzeb białkowych organizm może uzyskać tylko w wyniku odżywiania, na które składa się rozmaitość pokarmów. Zalecam więc spożywanie kasz, pieczywa, mąki z dodatkiem mleka bądź roślin strączkowych, np. fasoli, grochu, soczewicy, soi. Brak lub niedobór metioniny w roślinach strączkowych może być uzupełniony metioniną zawartą w ziarnach zbóż, a brak lizyny w zbożu - lizyną roślin strączkowych. Struktura aminokwasów jest stała i nie może być naruszona, gdyż nawet nieznaczne zmiany w jej składzie mogą wywołać poważne następstwa fizjologiczne. Zastąpienie jednego aminokwasu innym w sekwencji na przykład stu lub więcej aminokwasów w łańcuchu polipeptydowym może znacznie obniżyć bądź całkowicie znieść aktywność biologiczną i wywołać na przykład anemię. Promienie rentgena i nadfioletowe powodują denaturację białka, to znaczy zmiany jego fizycznych i fizjologicznych właściwości. Następuje utrata aktywności enzymatycznej. Pewne pokrycie potrzeb białkowych, jak już wspomniałam, uzyskuje się dzięki urozmaiconym pokarmom. Układ trawienny człowieka rozkłada białka na pojedyncze aminokwasy, które przenikają przez półprzepuszczalne błony komórkowe, aby ulec swoistej przebudowie w związki właściwe dla danego organizmu. 10

Białko o wysokiej przyswajalności mają jajka, mleko, ser, ryż, a następnie mięso, które jest uważane za źródło pełnowartościowego dającego zdrowie i siły białka, ale ma niewiele tryptofanu, metioniny i waliny. Białko jarzyn jest w pełni przyswajalne. Najkorzystniejsze proporcje aminokwasów występują w jajkach i mleku. Dobrym sposobem podniesienia wartości białkowej pokarmu jest łączenie produktów roślinnych zawierających uzupełniające się aminokwasy egzogenne. I tak na przykład dzięki spożywaniu ryżu z mlekiem aż 30 proc. więcej otrzymujemy białka aniżeli w przypadku oddzielnego spożycia tych artykułów. Połączenie fasoli z ryżem przysparza jeszcze więcej, bowiem 43 proc. białka w stosunku do sumy białka zawartego w każdym z tych produktów spożywanych oddzielnie. A oto inne przykłady korzystnych połączeń, najbardziej odpowiednie proporcje oraz procentowy wzrost białka: fasola lub groch i mąka pszenna - 0,5 : 3 g, wzrost o 33 proc; fasola lub groch i kukurydza - 1,2 : 2, wzrost o 50 proc.; ryż lub mąka z mlekiem w proszku - 3 : 1/3, wzrost o 13 proc., 3 duże ziemniaki i dwie łyżki mleka w proszku - wzrost o 7 proc. Mleko jest doskonałym uzupełnieniem wszystkich produktów mających niedobór lub brak lizyny oraz izoleucyny, szczególnie zalecane jest jako dodatek do produktów zbożowych, jak kasze, mąki, makaron. Dwie łyżki mleka w proszku dodane do jednej szklanki mąki podnoszą jej wartość białkową o 45 proc. Do bardzo dobrych połączeń należą chleb z serem, kasza z mlekiem. Rośliny strączkowe bogate w izoleucynę i lizynę uzupełniają wartość białkową kasz, ryżu, makaronu, mąki, kukurydzy, płatków owsianych i innych zbożowych, a także nasion słonecznikowych, sezamowych, dyni i orzechów. Produkty zbożowe uzupełniają się korzystnie z fasolą, grochem, serem, mlekiem, jajkami. W świeżych warzywach występują małe ilości metioniny (wyjątek stanowi tu kukurydza, szpinak i grzyby), dobrym więc ich uzupełnieniem są ziarna sezamowe, orzechy, kasza jaglana, ryż i kukurydza. Ryż i kukurydza tworzą szczególnie cenne połączenia z fasolką szparagową, groszkiem zielonym, brukselką, podobnie jak grzyby, które mogą być dodawane do rozmaitych jarzyn. Dobrym uzupełnieniem każdej potrawy, zarówno zbożowej, jak i jarzynowej, są jajka, a dodatek mleka, twarogu, żółtego sera podnosi wartość każdej potrawy jarskiej, mleko bowiem, podobnie jak jajka, zawiera wszystkie niezbędne aminokwasy, a zwłaszcza jest zasobne w lizynę. Soja, która ma więcej tryptofanu niż mleko, stanowi pozytywny wyjątek wśród roślin strączkowych. Gotowane białko wywołuje w przewodzie pokarmowym procesy gnilne, podczas których wytwarzają się produkty toksyczne. Część z nich zostaje wydalona z kałem, ale część jest wchłaniana przez tkanki ciała, by tworzyć źródła ognisk zapalnych i złogi. Głównym miejscem ich odkładania jest tkanka tłuszczowa. Zatrucia białkowe powodują otępienie uczuciowe, osłabienie aktywności, zamknięcie się w sobie, zaburzenia procesów myślenia. Jedną z metod leczenia tych zatruć jest głodówka, która również pomaga w przypadkach zaburzeń przemiany materii, co dotyczy także egzemy, astmy oskrzelowej, nadciśnienia, kamicy żółciowej, stwardnienia żył. Spożywanie nadmiaru produktów mącznych, cukru, białka powoduje ogólne zatrucie organizmu, stany zapalne oczu, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zapalenie rogówki. Wady wzroku, mające przyczynę w zatruciu pokarmowym, można wyleczyć stosując głodówkę. Wówczas następuje wydalenie produktów spalania blokujących mięśnie i naczynia krwionośne otaczające oczy, co doprowadza do odprężenia i rozluźnienia mięśni i poprawy wzroku. 11

Nie należy się przejadać. Powoduje to otyłość, a jedzenie przekraczające możliwości wydzielania potrzebnych enzymów trawiennych wywołuje nadfermentację. Wówczas część pokarmu staje się nieprzydatna i zalega w żołądku i jelitach. Krew, komórki, tkanki stają się wtedy zagłodzone. U młodych ludzi powstaje sytuacja sprzyjająca powstawaniu stwardnienia rozsianego (SM). Zaburzenia metabolizmu u dzieci powodują powstanie poważnych wad umysłowych. Wymagania nowoczesnej dietetyki spełniają: mąka i kasze, warzywa liściaste i zielone: szczypiorek, sałata, szpinak, szczaw, kapusta, rzeżucha, pietruszka, jarmuż, warzywa korzeniowe: ziemniaki, buraki, rzepa, marchew, pietruszka, seler, brukiew, chrzan, oraz inne warzywa: dynia, kabaczek, salsefia, kalafior, pomidory, rzodkiewka, cebula, ogórek, groszek zielony, cykoria, cukinia, kalarepa, por, czosnek, papryka, kapusta, fasolka zielona, szparagi, owoce świeże i suszone, orzechy, grzyby, miód, migdały, razowy chleb, mleko, jajka, twaróg, ser żółty. Gotowanie niszczy witaminy i enzymy. Spożywanie gorących potraw niszczy śluzówkę i enzymy trawienne w ludzkim organizmie. Regenerację błony śluzowej przewodu pokarmowego ułatwia spożywanie bogatych w enzymy surowych warzyw i owoców. Słowo o błonniku (celulozie ). Należy do węglowodanów, jest zbudowany z cukru prostego, jakim jest glukoza. Nie nadaje się jako produkt spożywczy (pokarmowy), ale jest pożądany, wręcz nieodzowny. Organizm ludzki od tysiącleci przywykł do błonnika, a jego brak wywołuje liczne choroby. Obecność błonnika w jelitach ułatwia ich ruchy perystaltyczne (robaczkowe), co sprzyja wypróżnianiu i eliminuje zaparcia. Błonnik występuje w chlebie razowym, otrębach, warzywach, świeżych owocach, grubych kaszach. Jest najbardziej rozpowszechnionym produktem w świecie. Działanie podobne do błonnika mają pektyny - wielocząstkowe cukry występujące w roślinach. Pektyny redukują ilość cholesterolu spożywanego z tłustymi pokarmami. Zapobiegają miażdżycy i zawałowi serca. Wystarczy każdego dnia zjeść dwa jabłka, aby nie dopuścić do nadmiaru cholesterolu. Pektyna dobroczynnie działa przy biegunkach, przeciwdziała rozwojowi bakterii fermentacyjnych i usuwa je z kałem, zapobiega zatruciom ołowiem i strontem 90, niszczy stafylokoki i streptokoki. Wodny roztwór pektyny ułatwia gojenie ran dochodzących aż do kości i przyspiesza powstawanie zdrowej tkanki. Pektyny leczą również rany wewnętrzne: wrzody i krwawienia w całym przewodzie pokarmowym. W cytrusach najbogatsza w pektyny jest biała błonka znajdująca się pod aromatyczną skórką. Bogata w pektyny jest skórka jabłka, a więc należy je spożywać nie obrane. Dobrym źródłem pektyn są czereśnie, winogrona, porzeczki, agrest, maliny, pomidory, morele, rodzynki, banany. Błonnik i pektyny, wit. C, wapń, magnez chronią przed zatruciami wywołanymi przez skażone środowisko. Podstawowe zasady łączenia pokarmów Jednoczesne spożywanie niewłaściwie dobranych pokarmów wywołuje ostre choroby, a nawet może spowodować zejście śmiertelne. W dietetyce ma duże znaczenie, co się je i z czym. W zależności od indywidualnej tolerancji organizmu - poszczególne połączenia są przyjmowane gorzej lub lepiej. Zaznaczałem, że1 człowiek ma precyzyjne i niezawodne mechanizmy trawienia i przyswajania, przez które spożywanie - jednoczesne spożywanie - rozmaitych produktów, białka, skrobię, cukier i tłuszcz, nie jest dobrze tolerowane. Enzymy, których jest blisko 1800, działają w określonych granicach temperatury i każdy z nich katalizuje tylko jedną, ściśle określoną reakcję. 12

Łączenie w jednej potrawie lub w jednym posiłku artykułów spożywczych wymagających różnych soków trawiennych stawia cały układ trawienia wobec bardzo trudnych wymagań. Wszystkie substancje pokarmowe, które w takich warunkach stają się nie do strawienia, ulegają procesom, gnilnym i wywołują nadfermentację. Trzeba bowiem wiedzieć, że trawienie prawie każdej substancji pokarmowej odbywa się stopniowo, a każdy z etapów wymaga innego enzymu. Każdy wchodzący do akcji enzym może skutecznie wypełnić swoje zadanie, jeśli jego poprzednik także zrobił, co do niego należy, np. jeśli białko nie zostało rozłożone przez pektyny, to enzym, który je rozkłada na aminokwasy nie będzie mógł wykonać swoich powinności. Pepsyna działa w środowisku kwaśnym, a odczyn alkaliczny obecny w żołądku uniemożliwia jej rozkładanie białka. Ptialina, enzym zawarty w ślinie, już w ustach rozpoczyna proces rozkładu skrobi na glikozę, ale może działać tylko w środowisku łagodnie alkalicznym. Niszczy ją zarówno kwas jak i silna reakcja zasadowa. Jeśli więc pokarm skrobiowy został zmieszany z kwasem, to blokuje on działanie ptialiny i cała skrobia przechodzi do żołądka w stanie nie strawionym. Tam po pewnym czasie wywołuje nadfermentację. Trawienie białka rozpoczyna się w żołądku pod wpływem pepsyny i przebiega prawidłowo w obecności kwasu solnego. Jednak nadmiar kwasu hamuje jej aktywność. Jeżeli więc spożywa się kwas razem z białkami, to uniemożliwia się ich trawienie. Błędem jest więc popijanie dań białkowych i skrobiowych sokami z kwaśnych owoców (np. pomarańcze, grejpfruty), a także kompotem czy wodą z cytryną. Nie należy też spożywać ich razem z sałatkami przyprawianymi sokiem cytrynowym czy octem. Trawienie tłuszczów zaczyna się dopiero w dwunastnicy pod wpływem soku trzustkowego, ale zanim tam się znajdzie - hamuje w żołądku wydzielanie pepsyny i innych soków żołądkowych, co o dwie godziny opóźnia trawienie innych, znajdujących się tam pokarmów - białka, mięsa. Im więcej pokarmów z różnych grup wprowadza się jednocześnie, tym więcej wytwarza się bakterii gnilnych i fermentacyjnych. Enzymy stają się wówczas obezwładnione. W każdej fazie trawienia mięsa, jajek, mleka inna jest siła działających na nie enzymów. Na mleko najsilniej działa sok żołądkowy dopiero w ostatniej godzinie trawienia, a na mięso w pierwszej. Nie należy więc jadać ich razem, gdyż to dezorganizuje procesy trawienia wszystkich trzech substancji białkowych. Pomiędzy posiłkami należy robić odpowiednio długą przerwę, dlatego też nie należy jadać drugich śniadań i podwieczorków, gdyż pokarmy na pół przetrawione mieszają się ze świeżymi i wytwarza się szkodliwa dla zdrowia sytuacja. Owoce należy spożywać w charakterze osobnego posiłku, ich składniki bowiem - skrobia, cukier, białko - nie harmonizują z żadnym innym pokarmem i jadając je z innymi artykułami spożywczymi, utrudnia się trawienie jednych i drugich. Owoce, do których spożycia zachęca łatwość trawienia, nie ulegają rozkładowi w ustach ani żołądku, szybko przechodzą do jelita i tam zostają łatwo i szybko strawione przy wykorzystaniu całej ich masy, która zostaje przyswojona przez krew i tkanki. Zmieszane z innymi pokarmami tracą część swych bardzo cennych wartości. Jaki wniosek z tych rozważań? Otóż nie ulega kwestii, że cała dotychczasowa sztuka kulinarna musi być poddana rewizji, albowiem jest odpowiedzialna za przykre następstwa zalegania pokarmu w żołądku. Nowoczesna wiedza o łączeniu pokarmów kwestionuje większość potraw i posiłków mających trwałe miejsce na naszych stołach. Do szczególnie ciężkich należą zestawy skrobi z białkiem, tłuszczami i owocami. Niewskazane są połączenia z białkiem i warzywami, zwłaszcza zielonymi, liściastymi. 13

Dobre połączenie to warzywa z białkiem lub ze skrobią, a także z tłuszczem - olejami. Dobrym zestawem są różne warzywa w jednej potrawie czy posiłku, ale nie należy mieszać więcej niż czterech składników nawet spośród dopuszczalnych. Przy każdym posiłku jadać tylko jeden rodzaj białka lub jeden rodzaj skrobi. Tłuszcz opóźnia trawienie białka i skrobi, ułatwia natomiast trawienie i przyswajanie warzyw. Cukier dezorganizuje proces trawienia innego pokarmu, owoców, warzyw, białka i skrobi, a alkohol strąca pepsynę i uniemożliwia strawienie każdego białka. Mleko należy pić samo, gdyż tylko wtedy na pewno nie zaszkodzi. Podobnie owoce. Wtedy są najzdrowsze, gdy są spożywane oddzielnie bądź z innymi owocami tego samego stopnia kwaśności. Dieta optymalna zakłada więc spożywanie przy każdym posiłku jednego tylko pokarmu, podczas gdy nasze obyczaje kulinarne pozostają w rażącej sprzeczności z możliwościami trawiennymi przewodu pokarmowego. Produkty spożywcze wskazane Należą do nich: kasza gryczana, która zawiera rutynę ułatwiająca przyswajanie wit. C i więcej lizyny niż inne zboża; jest ona mniej kaloryczna niż inne kasze. Kasza kukurydziana, kasza jaglana, są silnie zasadotwórcze i lekko strawne. Ryż jest lekko strawny i obniża poziom cholesterolu we krwi. Komponuje się dobrze z jarzynami, grzybami, zielonym groszkiem lub brukselką. Zielona fasolka szparagowa jest zasadotwórcza; konserwowana nie ma kwasów organicznych, miedzi, siarki, chloru, manganu i innych biopierwiastków. Dobrym uzupełnieniem fasoli białej są kasze, ryż, pieczywo, sery, jajka, kukurydza, orzechy i grzyby. Dużo lizyny i siarki ma groch zielony, który jest zasadotwórczy, podobnie jak soja. Kwasotwórczy jest orzech włoski. Słonecznik obniża poziom cholesterolu i miażdżyca kwiaty leczą malarię i śledzionę. Surowe jajka kurze zawierają awidyny blokujące przyswajanie przez organizm biotyny B8=H koniecznej do prawidłowej pracy skóry, porostu włosów, prawidłowej przemiany materii i utrzymania odporności na niektóre choroby. Chorym na wątrobę lub żołądek podaje się żółtka, a nie białka, żółtko ma więcej białka aniżeli białko jaja, białko żółtka jest też lżej strawne. Jajka i omlety można smażyć na maśle, gdyż białko ścina się już w temperaturze 60 st., zanim zacznie się palić masło. Nie należy smażyć na maśle innych produktów, spalone bowiem wytworzą toksyczną akroleinę. Zawałowcom i miażdżycowcom radzę nie jadać żółtek, a jedynie smażone lub gotowane białka, które nie zawierają cholesterolu. Przejście do prawidłowego odżywiania należy zacząć od stopniowego ograniczania spożycia cukru, pasteryzowanego mleka, produktów mlecznych, białego chleba, ciastek, napojów z kwasem węglowym, tatara, parówek, alkoholu, papierosów, zakąsek mięsnych, konserw, prefabrykowanych produktów spożywczych, soli, nadmiaru przypraw, octu winnego, kawy z mlekiem, lodów, słodyczy, czekolady, dużych ryb, np. tuńczyka. Można jeść wiele surowych i gotowanych jarzyn, trochę gotowanego mięsa (kura, kurczak). Lepiej zrezygnować z nadmiaru mięsa i ryb, a zastąpić je jogurtem. Jeść chleb ciemny, razowy, czerstwy, gdyż świeży powoduje szkodliwe śluzy. Jadać kiełki zbożowe. Napoje należy pić 20 min przed posiłkiem, a nie podczas jedzenia. Nie spożywać słodyczy (skrobia) z produktami białkowymi. Jeść więcej pożywienia surowego niż gotowanego. 14

W przypadku złego trawienia stosować trzydniową dietę złożoną z soków owocowych lub przejść na czysto wegetariańskie pożywienie (owoce, jarzyny), aby układ trawienny mógł odpocząć. Gdy zachodzi potrzeba - brać enzymy trawienne. Między posiłkami popijać napary z ziół. Co najmniej dwa razy w tygodniu jeść surowe lub gotowane jarzyny. A oto tabela informująca o jakości poszczególnych zestawień artykułów spożywczych:

Owoce kwaśne: grejpfruty, cytryny, pomarańcze, ananasy, porzeczki, truskawki, czarne jagody, granaty. Owoce półkwaśne: jabłka, gruszki, morele, brzoskwinie, mandarynki, wiśnie kwaśne, mango. Owoce słodkie: banany, daktyle, figi, winogrona, śliwki, owoce suszone.

Pragnącym odżywiać się racjonalnie proponuję zapoznać się (i stosować) z następującymi regułami:
1.

2. 3.

Najlepiej - ze względu na dobre trawienie - spożywać posiłek składający się z jednego produktu spożywczego. Jeśli nie chcemy przestrzegać reguły 1. układamy posiłki wg zasad prawidłowych zestawów. Łączyć nie więcej niż cztery produkty z jednej grupy.
15

4.

5. 6. 7. 8. 9. 10. 11.
12. 13.

14.

15. 16. 17.
18. 19.

20.

Posiłek nie powinien zawierać więcej niż jeden produkt białkowy. Tłuszcze (oleje) spowalniają trawienie. Najlepiej są one przyswajane z jarzynami i owocami, natomiast źle ze skrobią i białkami. Pomidory powinny być spożywane na surowo. Świeży ogórek nie powinien być łączony z pomidorem. Melony każdego gatunku należy spożywać bez żadnych dodatków. Mleko krowie i jego produkty powinny być spożywane osobno. Mleko krowie zawiera dużo kazeiny. Lepsze jest mleko kozie. Jogurt można spożywać z dojrzałymi półkwaśnymi owocami, warzywami liściastymi i kiełkującymi nasionami, ziarnami. Jeśli spożywa się owoce osobno, co jest wskazane, zaleca się ich dobór według rodzaju pestek (brzoskwinie, mirabelki, oliwki, czereśnie, wiśnie); owoce cytrusowe; owoce mające blaszki gniazd pestkowych (jabłka, gruszki); melony; owoce suszone. Jarzyny i warzywa są zasadotwórcze, zawierają bowiem duże ilości pierwiastków alkalicznych. Zasadotwórcze są także: kawa, piwo, cola, wino, mleko, soki owocowe. Mięso, wędliny, jaja, ryby, masło, drożdże, orzechy, skrobia, czekolada, kakao, tłuszcze, oleje, majonez, sery, produkty mleczne - są kwasotwórcze. Banany można jadać z owocami półkwaśnymi. Nie jadać zbyt wiele orzechów arachidowych: są trudno strawne. Do wszystkich produktów trudno strawnych można dodawać zmielony kminek z majerankiem, co ułatwia proces trawienia. Stosować, ale z umiarem przyprawy trawienne: pieprz naturalny i ziołowy, mielony kminek z majerankiem, cynamon, imbir (mało), por, czosnek, cebula, natka pietruszki, kolendra, cząber, i in. Nie pić gorących płynów, nie spożywać gorących potraw. Mające temperaturę powyżej 45 st. mogą spowodować anemię, bóle kręgosłupa, stawów, miednicy, mięśni nóg.

I jeszcze radzę stosować się do poniższych zaleceń: •
• •

• • • •

do posiłku należy wybierać takie produkty spożywcze, które smakują najbardziej; waga posiłku nie powinna przekraczać 600 g; nie objadać się, zwłaszcza przed rozpoczęciem cięższej pracy; główny posiłek powinien być spożywany w południe, gdy promienie słoneczne działają najsilniej; promieniowanie słoneczne ma wpływ na trawienie, dlatego też do ostatniego posiłku należy siadać przed zachodem słońca; pojadanie między posiłkami jest szkodliwe; nie należy jeść, gdy odczuwa się ból, w zdenerwowaniu, po wyczerpującej pracy, w zmęczeniu; dobrze jest po posiłku odpocząć pół godziny, a w każdym razie odprężyć się; przy trudnościach trawiennych dobrze jest przed posiłkiem dziesięć minut odpocząć; nie popijać w czasie jedzenia, pragnienie można zaspokoić pół godziny przed posiłkiem lub po jedzeniu;

16

raz dziennie zjadać posiłek z samych jarzyn . Medycyna mówi że prawidłowe stężenie cholesterolu we krwi nie powinno przekraczać 250 mg/100 ml. Cholesterol jest stałym składnikiem i produktem metabolizmu organizmów zwierzęcych i człowieka. gdy czujemy głód. aby ustrzec się przed niebezpieczeństwami i zagrożeniami. Jaką więc stosować dietę. spożywać pokarmy w stanie naturalnym. mleka. ostatni posiłek zjadać w zasadzie trzy godziny przed snem. Jeżeli poziom cholesterolu w osoczu krwi przekracza dopuszczalne normy. Zagrożenia spowodowane nadmiarem cholesterolu można oddalić stosując racjonalne odżywianie. jakie niesie ze sobą nadmiar cholesterolu? 17 . uwaga dla osób mających ogródki warzywne: należy zwracać uwagę na odpowiednie rozmieszczenie roślin.fasoli. koperkowym.jego nadmiar (utrzymany w normie jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu) jest przyczyną wielu groźnych chorób współczesnej cywilizacji. co można ugotować. fasoli lub z sosem grzybowym. wówczas zaczyna rozwijać się proces. Za optymalną wartość uważa się 150 . kasze i ryż gotowany na sypko jeść z dodatkiem jajka.miażdżycy. która traci swoje zdolności odbierania nadmiaru cholesterolu. cebuli dodawać olej słonecznikowy. pomidorowym. zawierających cholesterol . że 2/3 potrzebnego ustrojowi cholesterolu wytwarza sam organizm. dęby zabezpieczają przed ślimakami. w mięsie i żółtkach jaj (szczególnie bogate źródło). do chleba przyrządzać świeże pasty serowo-jarzynowe. nie zapominać. stopniowo zastępując je miodem.nawet jednej . by mogły się dobrze rozwijać i wzajemnie wspomagać. fasolę. soki owocowe należy trzymać chwilę w ustach. a mówiąc precyzyjnie . biały ser najlepiej jeść sam bez chleba. nie gotować tego. umiarkowanie używać cukru i słodyczy.• • • • • • • • do sałatek. Należy wiedzieć. Odkładając się w organizmie w postaci złogów tłuszczowych w naczyniach krwionośnych . że żołądek śpi razem z człowiekiem. sojowy lub oliwkowy.280 mg/100 ml.gotowanych z dodatkiem ziemniaków. surówek. picie wody rano i wieczorem służy przepłukaniu przewodu pokarmowego. grochu. twarożku. co prowadzi do bardzo poważnych chorób krążenia. zupy gotować z wywarem z jarzyn z dodatkiem grzybów lub ziół przyprawowych. co powoduje niewydolność pracy serca (zawał). fasola rozwija się niedobrze w sąsiedztwie cebuli. by mogły wymieszać się ze śliną. co da się zjeść na surowo. tymianek i mięta chronią kapustę. zwłaszcza naczyń wieńcowych serca. kasze. Pietruszka chroni pomidora. słodkimi owocami świeżymi i suszonymi. makaron jadać z dodatkiem jaj. nie smażyć tego. CHOLESTEROL NASZ WRÓG Cholesterol. ryż. często kończących się zgonem chorego. zaburzenia krążenia.prowadzi do zwężenia ich światła. tkance tłuszczowej i nerwowej. zmiany miażdżycowe i procesy przedwczesnego starzenia się organizmu. sera. Gdy spożywamy nadmierne ilości tłuszczów zwierzęcych nasyconych. Występuje w wątrobie. mózgu. leszczyna odstrasza muchy. a część pozostała pochodzi z żywności. do potraw gotowanych dodawać olej już po wyłączeniu ognia lub nawet na talerzu. roślin strączkowych .zostaje zahamowana aktywność białkowych receptorów wątroby. marchew. krwi.

mikroelementy i błonnik. Uprawiać sporty. Obniża go. nikotyna i kawa. Zbyt mało natomiast zjadamy surowych warzyw i owoców. Natomiast w razie pogorszenia się trawienia. zastępując ją częściowo przyprawami. a przede wszystkim nie stwierdzono u nich w ogóle podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi. brzozy czy mniszka lekarskiego. resztę w kawałkach wkładamy do sokowirówki. można pić herbatkę z mięty. Witamina C normalizuje metabolizm cholesterolu i wymywa nadmiar cholesterolu z tętnic. Do takich owoców należą porzeczki. agrest. mięso duszone w sosach. zapotrzebowania energetycznego pochodziło z tłuszczów. brzydkie liście. Sposób przyrządzania: odrzucamy zielone. potrzebne organizmowi białko czerpią ze źródeł roślinnych. truskawki. koperku. jeżyny. zupy doprawiane śmietaną. co wpływa również korzystnie na proces trawienia. gdy jest za niski. które nie tylko zawierają sporo wit. Przy podwyższonym poziomie cholesterolu pomaga również duszona cebula (kroimy drobno 3 duże cebule. dyni i kapusty. takimi jak np. ewentualnie wieczorem napar z mieszanki Cholagoga 2. Należy też przestrzegać wskazania. bazylia. zastępując go miodem. berberysu. tłuszcze spożywają wyłącznie w stanie surowym. Chińczycy jedzą dużo jarzyn i nierafinowanego ryżu. Nie stronimy od cukru. Na wydzielanie cholesterolu do układu krążenia stymulujący wpływ mają stresy.Przede wszystkim należy spożywać jak najwięcej (bardzo starannie umytych!) warzyw ze szczególnym uwzględnieniem natki pietruszki. Dla profilaktyki przeciw-cholesterolowej ważne jest spożywanie owoców. cebuli. 12 łyżek wody i dusimy pod przykryciem przez 20 min. ale również błonnik i pektyny. reszta zwierzęcego. maliny. czosnku. że Chińczycy mają znacznie niższe ciśnienie niż obywatele Niemiec. Z punktu widzenia profilaktyki choroby wieńcowej zaleca się tłuszcze nienasycone w stanie surowym. zredukować do minimum wszelkie słodycze. produktów nierafinowanych. rzadko zapadają na cukrzycę i choroby gośćcowe. Radzę wyeliminować spożycie białego cukru. 18 . Należy jeść ciemne pieczywo z dodatkiem otrąb. a także spożywanie obfitych posiłków w dużych odstępach czasu.). aby nie więcej niż 30 proc. np. kminek. gdy jest za wysoki i podnosi. przy czym w 2/3 powinny stanowić tłuszcze pochodzenia roślinnego. wreszcie ograniczyć dodawanie soli do potraw. Badania przeprowadzone niedawno przez chińskich i zachodnich lekarzy (Francja i Niemcy) wykazały. co w starszym wieku często się zdarza. dodajemy łyżkę oleju. majeranek. Znacznie rzadziej przy tym mają nadwagę. boczku i kiełbasie. używając bardzo dużo przypraw roślinnych. Doskonałe rezultaty daje także miesięczna kuracja sokiem ze świeżej kapusty. zwłaszcza jagodowych niskocukrowych. Dobrze jest również pić dwa razy dziennie po 2 łyżeczki octu jabłkowego z przegotowaną wodą słodzoną l łyżeczką miodu. chodzić na długie spacery. ale w ograniczonej ilości. U nas podstawę pożywienia stanowią tłuste potrawy. olej słonecznikowy. A przede wszystkim trzeba starać się nie dopuszczać do nadwagi. czarne jagody. sojowy bądź kukurydziany. estragon. Doskonałe są również jabłka. Zdaniem naukowców te pozytywne zjawiska występujące u Chińczyków mają związek z ich zupełnie innym jadłospisem. zawierających białko. Polecam również picie herbatki ziołowej Sklerosan bądź soku z łopianu. ciast i słodyczy pod wszelkimi postaciami. jaja smażone na smalcu. poziomki. jarzębiny. Sok pijemy świeżo przygotowany. razowego pieczywa. C. które obniżają poziom cholesterolu.

ciasta. Aby zapobiec nadmiarowi cholesterolu . ale obniżają poziom cholesterolu we krwi.i mikroelementy. .in. sojowy. 5. 9. 12. (każdy spalony tłuszcz ją wytwarza). 7. lecytynę. byle bez tłuszczów. Do pieczywa stosować tylko 3-4 dag masła dziennie. serów. że odkaża on i dezynfekuje organizm. tym lepiej. Ludzkość zna czosnek od ponad 5000 lat. Nie lubią one słońca. Są kaloryczne. witaminy i błonnik. Na świetle jełczeją. Stosować m. sosów. 6. Stosować mleko. które zawiera 4 razy więcej witaminy E niż pieczywo białe. jest już zagrożeniem. a ponadto ma żelazo i wszelkie makro. Trzeba uważać. gdyż te jako rozpuszczalne w tłuszczach. które są źródłem karotenów. najlepiej słonecznikowy. Wiadomo. która bywa rakotwórcza. Nadmiar cholesterolu. np. Zjadać warzywa i nasiona do l kg dziennie. inne tłuszcze zwierzęce. 2. bez nich nie będą przyswajane. Unikać tłustych mięs. 13. obniża poziom cholesterolu. Szczególnie oleje powinny być świeże. 4. 11. zup zaprawianych tłuszczem. Jadać wszystko świeże lub z zamrażarki. Przypalony olej zawiera trującą akroleinę. Im większe ich urozmaicenie. pszenne i żytnie. światła i mrozu. błonnik. aby w trakcie podgrzewania nie uległy spaleniu. śmietaną. prócz żelaza i witaminy C. Mleko ma wszystko. W przeciwnym wypadku pokarm zalega zbyt długo w żołądku i nie jest strawiony. Są one dobrym źródłem wapnia.140 mg) na 100 ml krwi. Jadać jedną jarzynę ugotowaną a inne na surowo. jabłka. 10. jogurt. 3. chociaż 2 szklanki dziennie.13 RAD ANTYCHOLESTEROLOWYCH 1. 8. Skrobię i białko jadać osobno. a więc witaminy A lub kiełków zasobnych w witaminę E. W lodówce należy trzymać je na najniższej półce. powyżej 200 mg (norma . takich jak: masło. słonina. siemię lniane. kefir. Jadać mniej tłuszczów nasyconych. czosnek. co jest przyczyną wylewu krwi do mózgu. szczególnie do tych warzyw. pieczywo razowe. a witamina A rozkłada się. a powyżej 250 mg oznacza już poważne zagrożenie. lub z niewielkim dodatkiem oleju. należy jadać siemię lniane zawierające najwięcej lecytyny rozpuszczającej cholesterol. Jadać oleje roślinne. który powoduje zaczopowanie naczyń krwionośnych mózgu.

DLA KAŻDEGO INNA DIETA .

później samo mięso.CO NAM SŁUŻY? Przy ustalaniu indywidualnego sposobu żywienia. to jedzmy je warstwowo. Warzywa należą do pokarmów lekko strawnych. powinny to robić wyłącznie pod kontrolą lekarza. organizm buntuje się. a uważam. w niektórych przypadkach nawet białaczki. można oczywiście kierować się różnymi zaleceniami zawartymi w książkach i publikacjach. Robią to instynktownie. Moglibyśmy ich uniknąć. Taką kolejność często stosują dzieci. a więc białek z węglowodanami. Jeśli już koniecznie musimy zjeść swoją porcję mięsa z ziemniakami i surówką. składających się z warzyw. czego się nie powinno łączyć. mogą sobie pozwolić na bardziej obfite jedzenie. zwłaszcza młode dziewczyny. które naprawdę nam służą. w przeciwieństwie do mięsa i ziemniaków wymagających w dodatku innych warunków do trawienia. musimy nauczyć się go słuchać. Jeśli proces ten trwa dłużej. gdybyśmy nie łączyli tego. aby wybierać te. jeśli ryż lub ziemniaki. to z porcją surówki z warzyw. Są osoby. Jeśli już koniecznie chcą się odchudzić. Różna jest też u poszczególnych osób intensywność przyswajania i spalania składników pokarmowych. rozwijającego się organizmu jest niebezpieczne. że przeładowany przewód pokarmowy z trudem przyswaja nowe treści. które ulegają gniciu. Prawidłowo zestawiony posiłek powinien składać się z jednego produktu białkowego lub węglowodanowego z warzywami. które czują się po nich głodne i słabe. przysparzają sił i energii. a co może zaszkodzić. Chciałabym przestrzec. co dla młodego. chorobami. 23 . a na koniec ziemniaki lub chleb. nie zdając sobie sprawy z tego. aby organizm mógł w pełni wykorzystać ich wartość. przed bezmyślnym stosowaniem różnych cudownych diet odchudzających. sygnalizując to rozmaitymi dolegliwościami. ale są i takie. Powodują one często nieodwracalne zmiany w organizmie. że każdy powinien sobie taki wypracować. Ludzie szczupli. co jest dla nas właściwe. Jeśli wiec jemy mięso. np. przez nikogo nie namawiane. natomiast skłonni do otyłości. Osoby o dłuższym jelicie cienkim są zwykle skondensowane. jeśli jednak chcemy zachować zdrowie. Ma to związek z budową przewodu pokarmowego. mający kłopoty z trawieniem. to też z sałatką warzywną. a więc najpierw surówkę. które podpowiedzą. mięsne. tak jak Francuzi. Wprawdzie z danego nam przez naturę instynktu nie bardzo potrafimy korzystać. u których proces spalania jest szybki. Bardzo często zapychamy żołądek czym się da. powinni jadać tylko potrawy lekko strawne. Tak więc w doborze sposobu żywienia najlepiej kierować się zdrowym rozsądkiem i instynktem. tłuszczami. Chodzi o takie zestawianie produktów w posiłkach. służy dobremu samopoczuciu. W efekcie w żołądku zalega część nie strawionych resztek pokarmu. które świetnie się czują po lekkich posiłkach.

tłuszczów (15 proc. Trzeba się starać. budulca i regulatorów procesów biogennych.to podstawa zdrowego odżywiania.). co jest w trzecim od środka kole jadać tylko od czasu do czasu. aby to.) i substancji mineralnych (5 proc. witamin (ułamek proc.). Produktów znajdujących się poza kołem najlepiej byłoby w ogóle unikać. wody (55 proc. w stanie optymalnym . Braki lub nadmiar któregoś z wymienionych składników budulcowych prowadzą do dolegliwości albo do poważnych chorób.). aby utrzymać proporcje określone przez naturę. a tego co jest w czwartym kole jadać jak najmniej i rzadko. koło żywności. występujących w organizmie ludzkim. 24 .zgodnie z zapotrzebowaniem ustroju. Trzeba więc się tak odżywiać.). Produkty umieszczone w centrum i najbliższym kole . W centrum są produkty szczególnie cenne dla zdrowia. Produkty żywnościowe dostarczają energii. Najlepiej pokazuje to tzw. białka (20 proc.KOŁO ŻYWNOŚCI Organizm ludzki składa się z węglowodanów (2 proc.). Stosowanie się do informacji zawartych w kole pozwala na utrzymywanie składników pokarmowych.

A oto krótka charakterystyka poszczególnych witamin: WITAMINA A. Regulują przemianę materii. nie musimy obawiać się. jajach. Chronią i wzmacniają nerwy. mięśnie.WITAMINY . Najczęściej przyjmujemy ją jako karoten. a więc gruboziarniste. nawet choroby. temperaturę. WITAMINY GRUPY B. jest niezbędna dla naszych zębów i kości. warzywa i owoce. że grozi nam awitaminoza. Witamina ta jest bardzo wrażliwa na wszelkie czynniki zewnętrzne. ciemne pieczywo. błony śluzowej w układzie trawiennym i przewodzie oddechowym. a dla palaczy do 130. Reguluje wzrost. dlatego jest szczególnie potrzebna młodym. O kwasie askorbinowym wszyscy na ogół sporo wiedzą. co jest ważne dla ochrony przed infekcjami.CEGIEŁKI ŻYCIA Są one niezbędne do prawidłowego przebiegu procesów życiowych. płatki owsiane. najlepiej spożywać zaraz po przyrządzeniu. by mali pacjenci nie odczuwali jej niedoboru w pierwszych trzech latach swego życia. 75 do 100 miligramów. Zimą i na przedwiośniu trzeba również pamiętać o wzbogaceniu posiłków. kurzą ślepotę. Ponieważ nasz organizm nie potrafi sam wytwarzać witamin. kłopoty z dziąsłami (tzw. Można ją również znaleźć w mleku. Nasz organizm przyswaja witaminę A jedynie w obecności tłuszczów. Dlatego też tak wielką wagę przywiązują pediatrzy do tego. Powinny one przebywać dużo na powietrzu i pić jak najwięcej mleka. do utrzymania zdrowej. Przeciwkrzywiczna. spożywamy stale wszystkie grupy produktów. które ją zawierają. gdyż w tej właśnie postaci występuje w produktach pochodzenia roślinnego. pogorszenie samopoczucia.. podatność na infekcje. dostarczającego wapnia i witaminy D. skórę. Dzienne zapotrzebowanie na witaminę C wynosi ok. WITAMINA D. trzeba mu w tym pomóc. dodając do nich rzeżuchę uprawianą na oknie. nabiał. białku i węglowodanach. Regulują przemianę materii. w pracy serca oraz w krążeniu i gospodarce wodnej organizmu. Jej niedobór może spowodować tzw. reguluje ilość wapnia w organizmie. Niedobory powodują zmęczenie. uwalniają energię zawartą w tłuszczach. Jeśli jednak odżywiamy się prawidłowo. podając je w pokarmach. rozwijającym się organizmom. Niedobory tej witaminy mogą występować również w późniejszym wieku i objawiać się odwapnieniem kości. Warto też wiedzieć. światło. ładnej skóry. Radzę również polubić cebulę i czosnek. układ sercowo-naczyniowy. Są niezbędne dla prawidłowego i lepszego przyswajania wielu produktów. koperek. Tworzy się ona pod wpływem promieni słonecznych. że zapotrzebowanie na tę witaminę jest większe u osób. Niedobory bowiem mogą spowodować różne niedomagania. natkę pietruszki. przyzębica). 25 . maśle. które palą papierosy i piją zbyt wiele.. nerkach i wątrobie. kawy. Jest ona również niezbędna w przebiegu wielu procesów przemiany materii. Niedobór tej witaminy może spowodować zaburzenia w czynnościach ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. powietrze i dlatego wszystkie produkty. WITAMINA C. ułatwiają przetwarzanie żywności w energię. czyli prowitaminę. Witaminę tę nazywa się często witaminą wzroku. Dotyczy to zwłaszcza osób źle trawiących tłuszcze.

niezbędnych dla prawidłowego przebiegu podstawowych procesów zachodzących w organizmie. A poza tym zalecane są wszystkim. utrzymania zdrowych mięśni i tkanek. Odradzam nieprzemyślane łykanie witamin w tabletkach. ze względu na ich wartość witaminową. Kobiety zażywające środki antykoncepcyjne potrzebują jej znacznie więcej. Witamina K w tworzeniu się substancji odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi i utrzymywanie prawidłowej przemiany materii w kościach. PP pozostają nadal w znacznym stopniu tajemnicą. Jak się okazało.WITAMINA E. Brak witaminy M w organizmie może być przyczyną poronień. Jeśli chodzi o zioła. Co prawda dopiero 130 środków zielarskich zostało zbadanych pod tym kątem. których nęka nieusprawiedliwione żadną chorobą osłabienie. Wiadomo jednak.schorzenie wywołane niedoborem witaminy PP i zespołu witamin B). zapobiega miażdżycy. znużenie. Witaminy te łyka się zwykle wtedy. Takie witaminy. Na szklankę napoju bierzemy 2-3 dag rozkruszonych drożdży. C. Można je także podawać dzieciom 3 razy dziennie po 1-2 tabletki. PP również w okładach zielarskich. Znakomicie poprawiają przemianę materii. Występuje w świeżych liściach warzyw. Szklanka napoju z drożdży. zalewamy wrzącą wodą. K. gdy zachodzi konieczność wsparcia osłabionego organizmu. Zapotrzebowanie na nią pokrywa racjonalne odżywianie. Wymienione witaminy są wchłaniane przez skórę. Chroni także witaminę A przed utlenieniem. że witamina H pomaga przy procesach przemiany materii. Z kolei witamina PP pobudza produkcję energii w komórkach organizmu. KURACJA DROŻDŻOWA Drożdże zawierają wiele witamin. Hamuje ona starzenie się. a także zmniejszenie ogólnej odporności organizmu na wszelkie infekcje. Istnieją poglądy o ochronnej roli tej witaminy w procesach degeneracyjnych. co drugi mniej więcej surowiec zielarski zawiera w sobie witaminy. Zwana popularnie witaminą młodości. 26 . K. Można je zażywać jedynie za zgodą prowadzącego lekarza. ale mamy prawo domyślać się działania witamin A. dorosłym 3 razy dziennie po 2-4 tabletki. Jej niedobory powodują pelagrę (czyli rumień lombardzki . mających brzydką cerę i dokuczliwe zajady w kącikach ust. są więc wskazane dla nastolatków cierpiących na trądzik młodzieńczy i dla starszych. W sklepach można kupić tabletki z drożdży piwowarskich. ZIOŁA l WITAMINY W bardzo wielu chorobach zaleca się jedzenie surówek. Są również przyczyną nadmiernej pobudliwości nerwowej. pomaga w tworzeniu się czerwonych krwinek. jak: H. wypita 2-3 razy w tygodniu. przede wszystkim z grupy B. zagotować i po przestudzeniu wolno pijemy. znakomicie poprawi nasze samopoczucie. to i one bogate są w te związki. F. M.

wybroczynami krwawymi po całym ciele . Oczywiście nasuwa się tu jeszcze porada natury praktycznej. Granulaty uważane są za najbardziej wskazane i najbardziej wygodne formy zażywania ziół. z wyjątkiem środków odżywczych. aby jedno ziele nie pachniało drugim. czyli krzywicę. włosów. Reumogran z Reumosanu. są bardzo małe. UWAGA NA SZKORBUT! Zanim nasz znakomity rodak. który od razu został opracowany w formie granulatu. Do najczęstszych należą proszki i produkowane na ich bazie granulaty. że rozrzedzenie cukrem osłabi nieco działanie preparatu. Trudno bowiem podawać dzieciom lub niemowlętom ziele w postaci proszku . 27 .nie każdy proszek da się wymieszać z miodem i nie każde dziecko zechce taki miód jeść. takich jak siemię lniane i konopne. że cukier nie odgrywa żadnej roli w leczeniu ziołami. Cholegran. Oprócz szkorbutu należy tu jeszcze wymienić zaćmę soczewkową. Przy okazji warto zaznaczyć. Nervogran z Nervosanu. a więc wątrobowych i trawiennych. zwaną wówczas „angielską chorobą” przełamaliśmy za pomocą tranu. a mianowicie ich porowatość i łamliwość. Niemniej jednak. co najczęściej powoduje długotrwały i męczący kaszel.nie została nigdzie uznana za chorobę społeczną. odkrył witaminy i postawił pierwsze hipotezy o ich roli w organizmie ludzkim .ziół sproszkowanych jako silniej działających od naparu czy odwaru nie wolno przedawkowywać. każdy napar czy odwar można więc osłodzić. kruchość naczyń krwionośnych. „Herbapol” produkuje m. Podobnie rzecz się ma z innymi awitaminozami. nawet uznanie krzywicy za chorobę społeczną i zwalczanie jej we wszystkich państwach cywilizowanych bezpłatnie. Dawki te. ale nigdy nie zmniejszy i nie zmieni siły jego działania. nawet wówczas. gdy należy ono do tzw. Kazimierz Funk. I ostatnia wreszcie. Liczyć się trzeba tylko z tym. Można więc sproszkować tylko te zioła. skazę krwotoczną.awitaminozę D. a jej zwalczanie pozostawiono samym pacjentom. choć nie do każdego zioła i nie w każdym przypadku dadzą się stosować. czyli kataraktę. Chodzi o to. W tym celu wystarczy po zmieleniu jednego pachnącego ziela przemleć dwie-trzy łyżki cukru i cukier ten dosypać do sproszkowanego ziela. dla zrównania należy więc dawkę nieznacznie zwiększyć. nasienie kozieradki czy liść pokrzywy. a już szkorbut (czyli gnilec) występuje jeszcze bardzo często i nie jest do zwalczenia na drodze ustawowej. nie usunęło całkowicie groźby tej choroby. których dawkowanie daje się łatwo oznaczyć. Czy warto mieć młynek elektryczny do mielenia ziół? Jest to duże ułatwienie. Gastrogran ze sproszkowanego Digestosanu. ale ważna uwaga. Czasami takie osłodzenie może popsuć smak odwaru. Awitaminoza C. Urogran z Urosanu i Betagran. Stąd druga wskazówka ogólna . z drugiej jednak strony młynek trzeba czyścić. żeby sproszkowane środki ziołowe popijać zimnym a nie gorącym płynem.Wróćmy do postaci ziół. której końcowym stadium jest szkorbut i która charakteryzuje się wypadaniem zębów.in. kiedy pijemy coś gorącego robimy często mimowolny wdech dla ostudzenia płynu i z tym wdechem możemy wciągnąć proszek do tchawicy. plamicę krwotoczną. środków gorzkich. Wtedy. przy zażywaniu proszków. czyli sproszkowaną Cholagogę. a wreszcie alergię. zmiany w kościach.

cebula. Jedno jest niewątpliwie pewne: jak oczy „pracują na witaminie A”. trzy razy dziennie (łyżka na szklankę wrzątku) aż się nam trawienie poprawi. czerwone i czarne. Sześć innych pierwiastków występuje w tkankach. a co za tym idzie wzmóc przyswajanie witaminy. spalinami samochodowymi itp. jakie posiadają te produkty w swym pierwotnym. cykoria. kobalt. a poza tym istnieje gotowa mieszanka ziołowa Digestan. winogrona. Wszystko to sprawia. zaburzenia w drogach moczowych. miedź. siarka i chlor w granicach od 10 do 100 g.nerki wołowe.w stanie surowym. że nasza żywność jest uboga w wiele cennych makro. choć często zaspokaja potrzeby naszego podniebienia. a niedobór witaminy pogłębiają papierosy. nerwy na witaminach B. fosfor. jabłka. Organizm ludzki potrzebuje następujących 7 podstawowych biopierwiastków mineralnych: wapń magnez. kozie i krowie mleko oraz miód. cynk i molibden w ilościach około l mg na 100 g ciała ludzkiego. Trawienie możemy poprawić przyprawami trawiennymi.i mikroelementów. tak bez należytej dostawy witaminy C wątroba rozpoczyna niedomagać i w końcowym efekcie będzie się buntować przeciw niektórym artykułom zawierającym witaminę C. głóg. pozbawia żywność wielu cennych pierwiastków. jod. selen. stosowanymi w polskiej kuchni w sposób tradycyjny. ziołowy i papryka przy produktach mięsnych i roślinnych najzupełniej wystarczą. oczyszczona sól. Są to makroelementy. szparagi. lit. maślanka. nawozy sztuczne użyźniające z jednej strony glebę. ZDROWE BIOPIERWIASTKI Przetwórstwo spożywcze. Natomiast wanad. wreszcie niedomoga wątroby. wreszcie zanieczyszczanie atmosfery pyłami przemysłowymi. wieprzowa i wołowa. Codzienna porcja witaminy C ma też znaczenie dlatego. Są to tzw. złe przyswajanie. kalarepa. poziomki. szczaw. Białe pieczywo. bór. Poza tym . kapuście. ale nie mają już tych właściwości. W razie trudności trawiennych kminek. używane do konserwowania żywności. że witamina ta jest gromadzona w organizmie w ilości nie większej niż wynosi dwudniowe zapotrzebowanie. Trawienie jest dla organizmu zubożonego w witaminy sprawą podstawową. którą możemy pijać dwa. seler. mangan. a co za tym idzie. pomidory. naturalnym stanie. chociaż w tym ostatnim wypadku można by spekulować. marchew surowa. a z drugiej pozbawiające ją cennych biopierwiastków. grochom itp. Witaminy tej dostarczą nam: bób. pieprz prawdziwy. porzeczki białe. gruszki. agrest. czosnek. a co skutkiem. chrzan surowy. mikroelementy. groch. papryka. maliny. czarne jagody. sałata. pieprz prawdziwy. co jest przyczyną. Siedem innych bioelementów jest dla ustroju pożądanych. Do tego dochodzą środki chemiczne. jak właśnie przeciw cebuli. potas. szczypior. rzodkiewka. sód. Niekiedy przyczyną awitaminozy może być również złe trawienie. majeranek. łuskany ryż są smaczne. kadm i chrom potrzebne w ilościach do 10 mikrogramów. jarzębina. niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. wiśnie . cytryna. koper. rafinowany cukier. aby dobrze strawić. alkohol. gdyż awitaminoza nie zawsze przychodzi w wyniku jadania zbyt małej ilości artykułów zawierających daną witaminę. kabaczki. 28 . morele. brusznice. owoc dzikiej róży. szpinak. wszystkie kapusty. Są to: żelazo. ale ich funkcje nie są jeszcze dokładnie określone.Na szczęście witamina C „w towarzystwie” innych występuje w bardzo wielu produktach spożywczych. jeżyny. Są to: glin. wątroba cielęca.

Hodowano ją już w starożytnym Egipcie i Babilonii. oczywiście naturalną. Może to być również chroniczny katar. a także pietruszce. Osobom chorym na tarczycę radzę zatem spędzać urlop nad morzem i jak najwięcej przebywać na powietrzu. Z kolei cynk (opryszczka. podobnie jak pojawianie się w organizmie obcych. 29 . gorzkiej czekoladzie. ren i rad należą do elementów śladowych i występują w ilościach do l pikograma. podroby. Posiada ona związki grzybobójcze. sole mineralne oraz wiele makro. jak ważną funkcję w organizmie spełnia wapń. a zarazem alarmującym sygnałem o niedoborze magnezu jest zmęczenie fizyczne i psychiczne. jeśli spożywa się je razem z witaminą C. nie w pastylkach. ołowiu czy rtęci. fitynę. Sporo żelaza zawiera wątroba i inne podroby. drożdże. np. chlebie razowym. bakteriobójcze i właściwości antybiotyczne. Nasz organizm nie potrzebuje dużo jodu. czynnik podobny w działaniu do insuliny. Jod znajduje się również w wodzie. nasionach roślin oleistych i strączkowych. TRZEBA JEŚĆ WARZYWA! Surowe warzywa zawierają łatwo przyswajalne witaminy. Niestety. Radzę zatem zaopatrywać się w sól nieoczyszczoną. ryby. B2. litu. bierze udział w wytwarzaniu witaminy B12 oraz kwasu foliowego. Poza tym białko. karoten. toksycznych pierwiastków. cukry. Pewnych ilości fluoru dostarcza nam herbata. jest gwarancją zdrowia i dobrego samopoczucia. warzywa i owoce. zawroty głowy. szczaw i szpinak. A więc jedzmy je na zdrowie. Niedobór selenu (ryby morskie. grzybach. Pod dostatkiem jest go w mleku i jego przetworach. zarówno ich niedobór. saponiny. kwasy organiczne. I one są nam również potrzebne. gojenie ran. Powinien znajdować się również w soli. nabiał. trądzik. np. botwinie i szpinaku. Jod występuje głównie w rybach. warzywa. Zakłócenie równowagi miedzy poszczególnymi pierwiastkami. wrzodów żołądka) znajduje się w otrębach i kiełkach pszenicy. Pierwszym. kasze. Urozmaicona dieta. Dlatego musimy stale dbać. mące razowej i sojowej. Odgrywają przy tym korzystną rolę w przewodzie pokarmowym. płatkach owsianych. czosnek) przyczynia się do powstawania chorób sercowonaczyniowych. nasionach dyni i słonecznika. uczulenia. jak i nadmiar. w niektórych studniach głębinowych. jest niekorzystne. enzymy oraz witaminy C. poprawiając pracę jelit. jednak jego niedobór powoduje choroby tarczycy. najwięcej nad morzem. kakao. Odradzam jednak łykanie bez konsultacji z lekarzem wszelkich marko. B1. stanowiąc tym samym czynnik zapobiegający anemii. Kobalt przyczynia się do ogólnej regeneracji ustroju. śledziach i makreli. Najmniej go na Podkarpaciu. czosnku. aby te pierwiastki były zawsze obecne w naszym pożywieniu. selenu i cynku.i mikroelementów. Magnez znajduje się między innymi w chlebie razowym. oczyszczona sól nie zawiera tych pierwiastków. Żelazo jest łatwiej przyswajane przez organizm. Niedobory żelaza objawiają się anemią i przemęczeniem. O właściwościach cebuli nie trzeba nikogo przekonywać. W rezultacie może to prowadzić do różnych schorzeń. buraki. oprócz magnezu. cukry. poza tym płatki owsiane Nie trzeba nikogo przekonywać. na przykład suchy groch i fasola. german.i mikroelementów w postaci preparatów farmaceutycznych. bogata w gruboziarniste pieczywo.antymon. Wiele z nich wpływa też dodatnio na różne przypadłości. alergie i wiele innych schorzeń. szczególnie śledzie. Fluor chroni zęby przed próchnicą. orzechach. olejki eteryczne. która od czasu do czasu bywa w sklepach.

a gotowana przeciwdziała twardnieniu tętnic. fosfor. Cennym lekiem jest kapusta. Kukurydza zawiera dużą ilość białka i lekko strawnych tłuszczów. przy stanach zapalnych skóry. a także sole mineralne. ponieważ rozszerza on naczynia krwionośne. Papryka zyskała sobie u nas popularność stosunkowo niedawno. cukry. I dzisiaj również zaleca się spożywanie 2-3 ząbków czosnku dziennie osobom cierpiącym na nadciśnienie i miażdżycę tętnic. C. białko. jak angina. kumaryny i śluzy. Niezależnie od wartości smakowych jest ona cenną rośliną leczniczą. Kukurydza ma wszechstronne właściwości użytkowe i dietetyczne oraz lecznicze. fosfor. barwniki. Wpływa również dodatnio na pracę serca i mózgu. mangan. kwasy organiczne oraz cały zestaw witamin: C. Fitolizyny. olejki eteryczne. W nasionach znajduje się ok. m. Nasiona papryki mają znaczny procent tłuszczów oraz specjalną substancję bakteriobójczą. Świeże nasiona skutecznie niszczą robaki pasożytnicze w przewodzie pokarmowym człowieka. Czosnkiem leczono kaszel. potas. fitosterole. E i K. Podaje się ją 30 . wapń. Są to m. fosfor. katar. żelazo.olejki eteryczne. Właściwości lecznicze ma pietruszka dzięki zwartym w niej składnikom: w korzeniu . jak i smaczne są nie tylko natka i korzeń. moczopędnie. kwasy organiczne oraz związki zwane kukuribitacynami. egzemach. oparzeniach i wrzodach. obniża ciśnienie. B12. siarkę. kobalt. magnez. żelazo. miedź i nikiel oraz cenne i rzadko spotykane mikroelementy . C. lecznicze sole mineralne.potas. choroby jelit. PP i K oraz prowitaminę A. D. zmniejszają napięcia mięśni gładkich dróg moczowych i jelit.wapń. fosfor. popularnie zwane „wąsami”. glin. magnez. Zawiera ona mnóstwo ważnych i niezbędnych dla naszego zdrowia składników. a wyciśniętym sokiem smarowano źle gojące się rany.in. leczy zaziębienia i zapobiega arteriosklerozie. pobudzająco na wydzielanie żółci. PP i K zawiera wiele składników mineralnych. Znamiona kukurydzy.selen. Kapustę stosuje się również zewnętrznie. tłuszczu. jod i bór. Zalecana jest przy niedoborze witamin i soli mineralnych. pektyny. Świeża dynia jest środkiem na zaparcia. Papryka jest warzywem odżywczym i dietetycznym. wrzody i stany zapalne skóry. Czosnek również odznacza się wybitnymi właściwościami leczniczymi. PP i K oraz sole mineralne . B2. np. Sok wyciśnięty ze świeżej kapusty leczy schorzenia przewodu pokarmowego. np. Zarówno lecznicze. stany wyczerpania organizmu. wchodzącą w skład różnych wyciągów. poza tym sole mineralne. Można ją spożywać w postaci gotowanych kolb i płatków śniadaniowych. potas.in. wapń. Nasiona wchodzą w skład niektórych leków. przypadłości żołądkowo-jelitowe oraz procesy ropne.witaminy A. a także pomaga przy takich schorzeniach. B2. 50 proc. potas. Cebula posiada działanie moczopędne. Olej otrzymywany z ziarna obniża zawartość cholesterolu we krwi i zmniejsza kruchość naczyń włosowatych. takich jak: wapń. B2. saponiny.in. siarkę. B i PP. magnez i żelazo oraz witaminy A.wreszcie sole mineralne. potas. C. flawonoidy. sód. potas. Trzeba częściej sięgać po dynię. B1. przeciwzapalnie. Jest bogata w sole mineralne . maści i plastrów. PP.in. grypa. zwłaszcza wrzody żołądka i dwunastnicy. fosfor.in. m. m. poza tym węglowodany i celulozę. w natce . Warto jeść pietruszkę. Korzenie są środkiem moczopędnym i rozkurczowym. choroby wątroby i śledziony. C. służą do wyrobu leków działających m. Poza witaminami: A. B1. ale i nasiona. choć od spożywania go jako leku często odstrasza zbyt ostry zapach. B. żelazo. Miąższ zawiera cukier. Dzięki wszystkim tym składnikom jadanie cebuli przyczynia się do spadku cukru we krwi. zwaną kapsycydyną. pobudzają apetyt. B2. E. siarka. leczy wreszcie szkorbut. wreszcie prowitaminę A oraz witaminy: B1.

wapń. sole mineralne. toteż zaleca się je np. że uodparniają one organizm i podnoszą jego sprawność fizyczną. większość z nas woli pieczywo białe od czarnego. OTRĘBY l SÓL „JULIAN” Biopierwiastków należy szukać oczywiście w żywności. a zamiast bułki do mielonych kotletów. pozbawionej wszelkich wartości. wreszcie mikroelementy. panier. Tropik i Martynki. tłuszczów roślinnych itp. które jest pozbawione tego właśnie składnika. mogą dostarczyć brakujących składników. kukurydza posiada dużą ilość białka. jest doskonałym środkiem terapeutycznym. żelazo i magnez oraz błonnik. a także zapobiegającym wielu schorzeniom. a także naturalne zespoły mikroelementów. jest wskazane w każdym wieku. Innym zdrowym produktem są zarodki pszenne. Są produktem o nikłym zapachu i prawie bez smaku. 31 .pomidorów. Najlepsza sól pochodzi z Kłodawy lub z kopalni „Julian” w Bochni. Zawierają one liczne biopierwiastki. kiełki pszenne. a jednocześnie uodpornić organizm przeciwko różnym chorobom. w których ocet zastąpiono kwaskiem cytrynowym. wzbogacone solą i mikroelementami. m. posiadającą naturalne składniki mineralne -żelazo. kwaśnym mlekiem i płatkami owsianymi. ZARODKI. Zarodki uzyskuje się podczas technologicznej obróbki ziarna pszenicy przy produkcji mąki. W sprzedaży spotyka się również chrupki z otrąb. selerów. Niestety. selen. Coraz popularniejsze stają się również herbatniki Biovit. zastępujący tartą bułkę. sałaty. jod i lit. fasoli. alpinistom i sportowcom. spożywanie wszystkich tych produktów to tylko jeden z elementów właściwego odżywiania. I te chrupki warto jadać jak najczęściej. zdrowa żywność. Dowiedziono. zioła. Warto mieć również taką sól we własnej solniczce i używać jej zamiast soli oczyszczonej. marchewki. porów i ogórków. Jedna z firm wzbogaca je nawet ziołami i sprzedaje jako tzw. Rzecz jasna. Bardzo zdrowe są również chrupki kukurydziane.przy dolegliwościach nerek. warzyw i owoców. lekko strawne tłuszcze. węglowodany i celulozę. Spożywanie posiłków składających się z nabiału. Jak wiadomo. magnez. W jedzeniu nie można pomijać innych warzyw . m. Dietetycy nie bez racji twierdzą na przykład. Odpowiednio spreparowane produkty spożywcze. a także podnoszący smak i wartość zdrowotną potraw. że jedną z przyczyn chorób przewodu pokarmowego jest brak błonnika w pożywieniu.in. zarodkami pszennymi oraz ziołami i warzywami suszonymi. wątroby.. zawierające bogaty zestaw pierwiastków mineralnych. Polecam syropy owocowe bez środków konserwujących. cynk. np. otręby. żurku czy jarzynowej. Błonnik zawierają otręby. przyprawę z suszonych warzyw i nierafinowaną sól. groszku. dodawać do zup. a także przetwory. pęcherza moczowego. Można je zatem jadać z jogurtem lub kefirem.in. przy zaburzeniach przemiany materii i schorzeniach krążeniowych. One właśnie z powodzeniem mogą pomóc w przypadłościach przewodu pokarmowego. witaminy z grupy B oraz E i PP. Ta specjalna. Zawierają one białko potrzebne do budowy tkanek i komórek.

których przyczyny tkwią w niewłaściwym odżywianiu się. powodujących prawidłową przemianę materii. a nawet sprzyjać tworzeniu kamicy. siarka. Tymczasem narastające skażenie środowiska. Resztę wody otrzymujemy w połączeniu z produktami spożywczymi. choroba Basedowa. zapach lub barwę. NOTUJ CO JESZ! Chociaż na żywność patrzymy zwykle z punktu widzenia jej smaku. cynk. nie należy zapominać. Należą do nich m. gdy są często czyszczone (przynajmniej raz w tygodniu) wymieniane oraz regenerowane za pomocą specjalnych aseptyków. Powinna ona posiadać. itp. korzysta ze specjalnych filtrów. rzek i jezior. czyli w uzdrowisku. chlor. wapń. Popijanie wód mineralnych o charakterze leczniczym nie jest wskazane. co jemy. A zatem bez określonych potrzeb leczniczych bezpieczniej będzie ograniczyć się do picia wody stołowej. czyraczyca. zanieczyszczenie powietrza. jak: molibden. wieku. Są to m. takich jak: Mazowszanka. anemia. z którego pochodzi. krzem. czerwienica. chcąc poprawić właściwości płynącej z kranów wody. potas. Perła Bałtyku. fluor. niezbędnych dla ludzkiego organizmu. Również pod względem bakteriologicznym musi odpowiadać określonym wymaganiom. stosowana bez kontroli i zaleceń lekarza. oprócz związków wodoru i tlenu. Trzeba jednak pamiętać. wysiłku fizycznego.in. szkodliwych dla zdrowia ludzkiego lub wskazujących na jej zanieczyszczenie. zbytnio obciążyć nerki. Wiele osób. do normalnego funkcjonowania całego organizmu jest nam potrzebna woda. np. może być wręcz szkodliwa dla zdrowia. nikiel. którą wydobywa się z głębi ziemi. krzywica. czyli szkorbut.i mikroelementów. gnilec. Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała listę chorób. na które są narażone zbiorniki powierzchniowe. wanad. a co najważniejsze . chrom. gleby. temperatury otoczenia itp. niezbędne dla naszego organizmu. Jak udowodniono. że to. Najlepszą wodą do picia jest mineralna woda stołowa. cukrzyca. białaczki. cyna. jaką wodę pijemy. wszelkie zakłócenia między przyjmowaniem a wydalaniem wody z organizmu powodują zaburzenia.5 litra na dobę.posiada składniki mineralne. Woda nie może zawierać substancji chemicznych. Każda z nich zawiera id kilku do kilkunastu rodzajów źródła. W 1970 r. również wiele składników mineralnych i mikroelementów. wreszcie takie biopierwiastki. bar. Krakowianka. sód i magnez. Wodę leczniczą pije się wyłącznie na wyraźne zalecenie lekarza. stront i lit. poza tym miedź. że spełniają one dodatkową funkcję tylko wtedy. zmusza nas na co dzień do korzystania z nie najlepszej wody pozbawionej do tego jej naturalnych składników. selen. kobalt. im więcej posiada tych składników oraz makro. Minimalne zapotrzebowanie na wodę wynosi 1-1. najlepiej bezpośrednio u źródła. zapobiegających różnym schorzeniom i niedomaganiom. Taka domowa kuracja. ma niebagatelny wpływ na nasze zdrowie. Jest ona wolna od zanieczyszczeń. glin. 32 . Ważne jest również. ani też składników wpływających ujemnie na jej smak. Ilość ta ulega pewnym wahaniom w zależności od wielu czynników. jak się żywimy. Jest zaś tym cenniejsza.DOBRA WODA ZDROWIA DODA! Do życia. mangan. Spośród kilkuset rodzajów wód mineralnych występujących w Polsce zaledwie niewielki ich procent wykorzystuje się do wyrobu wód stołowych.in. Może ona np. Staropolanka.

nawet najciekawszych programów. które zjawiają się na naszym stole. kminek. 6. nieżyt spojówek. Z rejestru podałam. co smakuje i odpowiada wzrokowo. np. które nie zawierają cholesterolu. lecz również na ich monotonii. niebezpieczne choroby. 9. Nie przejadać się. które w Polsce zdarzają się dość często. więc niekoniecznie regularnie. Stosować przyprawy trawienne: pieprz naturalny i ziołowy. że przy niewłaściwym żywieniu. Nie objadać się przed snem. a więc do 18 roku życia. Nie należy pić zbyt gorących płynów ani spożywać gorących pokarmów. kiedy odczuwa się głód. a brak apetytu należy uważać za objaw niepożądany. Dla uniknięcia wszelkich nieporozumień ustalamy. nadkwasota. 14 ZASAD PRAWIDŁOWEGO ODŻYWIANIA 1. Jest również ogólnie wiadomo. Nie przejadać się słodyczami i ograniczać cukier. 13. przy czym więcej niż połowa surowych. nieżyt żołądka. 14. Dla dobrego trawienia zjadać jeden produkt. otyłość.łuszczyca. kiedy organizm nie otrzymuje tych wszystkich składników. nawet najbardziej błaha choroba może mieć ciężki przebieg. tylko te choroby i objawy chorobowe. Jadać to. zaparcie. które są mu potrzebne i których brak może wywołać wyliczone wyżej. pęcherzyca. ropowica. apetyt jest zjawiskiem normalnym. jednym słowem od tych. że brak apetytu niesłychanie rzadko jest istotnym objawem choroby. 3. a zwiększyć ilość jarzyn. którym dokucza niedomoga wątroby. W młodym wieku. miażdżyca. który się rozwija i składników rozwojowych potrzebuje bardzo dużo 33 . Nie wszystkie drogie produkty spożywcze są lepsze od tańszych. CZY BRAK APETYTU TO CHOROBA? Skargi na brak apetytu słyszy się najczęściej od ludzi. Co to znaczy niewłaściwe żywienie? Nie polega ono tylko na nieregularnym przyjmowaniu posiłków. 12. 11. Jarzyny powinny być spożywane w połowie gotowane. w połowie na surowo. majeranek. niestrawność. 10. Organizm. którym nie apetyt jest potrzebny. potem mięso i kartofle. Ograniczyć tłuszcze zwierzęce na korzyść tłuszczów roślinnych. 7. Nie dojadać resztek. 8. 4. niedokrwistość. ale nie chorobowy. czosnek itp. ale . 2. lepiej wyrzucić. a prawie nigdy nie jest jedynym objawem chorobowym. Jeść wtedy. cząber. wrzód żołądka i dwunastnicy. Nie jeść w trakcie oglądania telewizji. „Recepta” na właściwe żywienie jest niesłychanie prosta: przez miesiąc notujemy poszczególne artykuły żywnościowe surowe i gotowane. 5. świąd skóry. dawać komplikacje. nadciśnienie tętnicze. Lepiej osłodzić herbatę miodem. nadkwasota i nerwica żołądka.trawienie. rzecz jasna. Powinno ich być nie mniej niż 60. najpierw surówkę. Ograniczyć ilość mięsa.

że nie należy jadać potraw uznawanych za ciężko strawne. poprawiające trawienie.i w dużym asortymencie .zjadamy więcej. a cała sprawa wyjaśni się bardzo prędko. figuruje raptem pięć ziół nie używanych w kuchni. . goździki. używane do dekoracji tortów i mazurków. Do środków ziołowych. kapusta czy groch -bez należytego ich przyprawienia według tradycyjnych metod polskiej kuchni: nasze babcie i prababcie nie sypały przecież anyżu lub fasoli czy kopru do tortów. a mianowicie: kminek. Stąd wielka wartość tych przypraw w każdym domu. a kiedy jeść skończymy . A te niekiedy „zalegają kamieniem”. niesmaczne. O tym.nie odczuwamy w żołądku ciężaru. spadek apetytu jest objawem zupełnie normalnym. dodawanych tradycyjnie do pewnych potraw. 3 godziny przed snem. prawdziwy i turecki. liście bobkowe. cynamon. środki gorzkie. -wystarczy łyżeczka majeranku lub kminku (nie ma obawy przedawkowania . ani pieprzem). które poprawiają apetyt.. 34 . (nasienie i nać). ale raczej nie jest to regułą. ale nie podawały wieprzowiny bez kminku. Należy pamiętać o następujących zasadach podstawowych: .tuczyć. DIETA DLA CHORYCH W chorobach (przede wszystkim krążenia) odżywienie dietetyczne ma znaczenie nie mniejsze niż leczenie farmakologiczne. jaki z tego wszystkiego wynika. gałka muszkatołowa. a niekiedy nawet bardzo pożądanym. Co gorsza .dla odciążenia przewodu pokarmowego i wątroby oraz dla usprawnienia przemiany materii podawać posiłki 4-6 razy dziennie.nadmierny apetyt zaczyna w tym wieku być objawem niepokojącym i wiedzie do otyłości. że wszystkie te środki mają jedną wspólną cechę: zwiększają wydzielanie soków trawiennych w żołądku i już w czasie jedzenia dana potrawa podlega procesowi trawienia. to ten. kolendra. że sól i ocet to nie są przyprawy trawienne. szczególnie przy siedzącym trybie życia. należy je więc stosować bardzo oględnie. A skoro mowa o przyprawach to warto jeszcze dorzucić. a wreszcie dziurawiec. przywrotnik i wszystkie tzw. bobrek trójlistny. jak wieprzowina. Tymczasem żołądka odczuwać nie powinniśmy. należą wszystkie zioła. mdłości. czyli smażone w cukrze zielone pochewki arcydzięgla. imbir. nadkwasoty. jak widzimy. a ocet w pewnych wypadkach należy również do przypraw niepożądanych. ani przekarmiać. spowodowanego zawsze potrawami nie przyprawionymi. a w żadnym przypadku . angielskie ziele. a jednocześnie trawienia. a tym bardziej po czterdziestym. Jednakże dla poprawienia apetytu. koperek. czarnuszka. anżeliki. burczenia w żołądku itp. lecz smakowe.posiłki podawać regularnie . piołun. w małych porcjach. Po dwudziestym roku życia natomiast. w każdej kuchni: w wypadku niepokojących objawów. żołądek uspokoi się i przestanie nam dokuczać.i oczywiście.chorego nie należy ani głodzić. czego w całej Polsce używa się jako przypraw smakowych.powinien zgłaszać swoje potrzeby. majeranek. boleści. Niestety. zaparcia i innych form złej przemiany materii. grochówki bez majeranku itp. jak mówimy. pieprz ziołowy. a poza tym to. młodzieży wystarczy podawać dziurawiec zamiast herbaty. ziół na zredukowanie nadmiernego apetytu nie ma i tylko silna wola pacjenta oraz właściwy dobór pokarmów mają pomóc w jego zwalczaniu. które bez tego dodatku byłyby. że jest smaczne .nikt się jeszcze nie otruł ani cynamonem. Dlaczego? Dlatego.ostatni na ok. bo sól zawsze trochę szkodzi. W tym długim spisie. I ostatni wreszcie wniosek. co jest przyprawione w odpowiedni sposób mówimy. . anyż.

Nic smażonego. więcej niż wydatkowano energii.5 g dziennie. przetwory owocowe. szczupak. pieczywo przygotowane z dodatkiem proszków do pieczenia. musztarda. soja. mleko. tłuste gatunki mięs i ryb (wieprzowina. ale nie mniej niż l litr (picie mniej niż l litra płynów może spowodować upośledzenie pracy nerek. mięso w sosie jarzynowym. gołąb. gorczyca. dojrzałe. W profilaktyce miażdżycy istotne jest utrzymywanie należnej wagi ciała. gęś. ZABRONIONE - UWAGA-NADWAGA! Dostarczanie organizmowi nadmiernej ilości kalorii w pożywieniu. ryby gotowane). ser twarogowy. margaryna. Brak efektów leczenia dietetycznego otyłości. . sztuka mięsa. niewydolności oddechowej. łosoś. konserwy mięsne i rybne. majeranek. wszelkie sery fermentowane (twarde i topione). skórka: cytrynowa i pomarańczowa. kasz i makaronów. płotka. Każdorazowa porcja mięsa czy ryby nie powinna przekraczać 100 g. a czasem nawet do 0. wołowina. jak i gotowane. prowadzi do otyłości. węgorz. pieczywo słone. kaczka. potrawka. fasola. Oto skromny wykaz produktów dozwolonych i niedozwolonych. przyprawy takie. pragnienie. szczypiorek. zaparcie. królik. masło solone. groch. dorsz. sandacz). leszcz. Najbardziej są wskazane potrawy z mięsa gotowanego w wywarach jarzynowych (pulpety. chude gatunki mięs i ryb (cielęcina. słonina. miażdżycy. Tłuszczów mało -jedynie oleje (słonecznikowy. rafinowane oleje roślinne. DOZWOLONE - - pieczywo (wszelkie) bez dodatku soli lub z małą ilością mąki. twaróg. obniża podwyższone wartości ciśnienia tętniczego oraz poziomu cukru we krwi. ciastka z kremem. cukier. karp. cukrzycy. anyżek. Nie więcej niż 5-6 szklanek płynu dziennie. śledź. papryka w proszku. ryby w oleju. ocet. kura. torty. żółtka jaj. serwatki i maślanki -jak najwięcej. jak: zielony koper. ze zwiększoną możliwością wystąpienia: nadciśnienia tętniczego. masło i śmietanka w ilości dozwolonej przez lekarza. karmazyn. mięso peklowane i wędliny). zastępując je w pozostałe dni jajami lub serem. zmian zwyrodnieniowych układu kostno-stawowego. zarówno surowe. miód. białka jaj (jajka w całości jedynie po otrzymaniu zezwolenia lekarza). czekolada. upoważnia lekarza do włączenia terapii farmakologicznej. listki bobkowe. w zależności od wskazań lekarskich do 2.Mięso lub ryby jemy nie częściej niż 3-4 razy w tygodniu. wszelkie warzywa i owoce. że trzeba ją wykluczyć zupełnie. boczek. która normalizuje podwyższone stężenie cholesterolu i innych lipidów we krwi. Bywa. smalec. pieprz. baranina. owoce niedojrzałe. osłabienie). hipercholesterolemii. pietruszka. konina.słodkiego i zsiadłego.4 g dziennie. kminek. Mleka . ciasto tłuste. Przy powstawaniu obrzęków ograniczamy sól. sojowy i z oliwek) oraz świeże masło (mało!).

35 .

stosując specjalny zestaw ziół produkowany przez zakłady Farmed. ziela krwawnika i owocu anyżku. Po zmieszaniu l łyżeczkę ziół zalewa się szklanką wrzątku i parzy pod przykryciem pół godziny. W wypadku zaparć można stosować też zioła Normogran lub Normosan. kolendra. W skład innej mieszanki zalecanej przez Jana Biegańskiego wchodzi: 60 g kory kruszyny. Producent przypomina jednak. Do takich ziół należy kminek. Dla kobiet tak uzyskaną wartość należy obniżyć o 7-10 procent. składającą się z następujących ziół: ziela krwawnika. mięsa o wysokiej zawartości tłuszczu.Do określenia prawidłowego ciężaru ciała najwłaściwszy jest wzór. majeranek. wysokokalorycznych wypieków. Przemianę materii poprawią gotowe mieszanki ziołowe. Jeśli nadwaga jest spowodowana kłopotami z trawieniem. bądź Degrosan. składającą się: z 60 g kory kruszyny. liści mięty. 20 g korzenia lukrecji oraz po 10 g korzenia mniszka lekarskiego i owocu anyżku. bogatego we wszelkie mikroelementy. Powinno się spożywać znaczne ilości: węglowodanów. dodając do naparu 40 kropli soku brzozowego. wysokokaloryczne. trzeba koniecznie je uregulować. że gwarancją skutecznej kuracji są nie tylko zioła. a także seler. zbyt obfite i tłuste. łącznie z jego przetworami o małej zawartości tłuszczu. chudego mięsa w małych porcjach. przy ograniczonej aktywności fizycznej. ruta. W wypadkach otyłości i przewlekłych zaparć nestor ziołolecznictwa mgr . Po zmieszaniu parzy się l łyżkę ziół w 3/4 szklanki wrzątku i pije na noc. warzywa i owoce. ryb. cukru.Jan Biegański poleca mieszankę ziołową. soli kuchennej i cukru. ale także odpowiednia. mleka. biorąc l łyżeczkę na szklankę wrzątku. mało tłuszczów nasyconych (pochodzenia zwierzęcego). ogórecznik. granulat Neonormacol. majonezów. naturalnych olejów roślinnych do przygotowywania posiłków. dżemów pełnosłodkich. po 25 g ziela marzanki wonnej i korzenia lukrecji oraz 10 g siemienia lnianego. Przyspieszają one przemianę materii i usuwają z organizmu szkodliwe produkty. takie jak np. całych jaj. Jeszcze inna mieszanka stosowana przy otyłości i zaparciach składa się ze 100 g rumianku oraz w równych częściach po 50 g ziela dziurawca. 36 . po szklance. Przy otyłości zioła warto też dodawać do różnych potraw. 20 g kory berberysu. Samodzielnie można też przygotować sobie mieszankę. według którego waga w kilogramach powinna równać się wzrostowi w centymetrach minus 100. WHO zaleca zmniejszenie spożycia: tłuszczów zwierzęcych. bratka. Najczęściej otyłość wywołuje nieprawidłowe odżywianie. Zioła te pije się 3 razy dziennie. drobiu. Dobre rezultaty w kuracji odchudzającej można osiągnąć. złożonych składników mineralnych oraz błonnika. kory kruszyny i mięty (wszystkiego po 10 g). np. korzenia prawoślazu. Zioła najlepiej parzyć w termosie. niskokaloryczna dieta. Pije się rano i wieczorem. kwiatu rumianku. śmietany. przetwory zbożowe. miesza się je razem i zaparza. Światowa Organizacja Zdrowia taką zaleca dietę: odpowiednio urozmaicone pożywienie pochodzenia roślinnego. napojów alkoholowych. Pije się rano i wieczorem.

612). wodoru i metanu. np. Poza tym często po zażywaniu leków przeciwgruźlicznych w postaci drażetek czy tabletek występuje silna fermentacja w przewodzie pokarmowym oraz wzdęcie na skutek nagromadzonych w jelitach gazów. W zwalczaniu wzdęć zioła są często pomocne. Gazy gromadzące się w nadmiarze w okrężnicy wywołują wzdęcie jelit. dzięki mechanicznemu uciskowi na okolicę podwpustową. bakteriobójczo oraz pobudzają wydzielanie soku żołądkowego. że dno żołądka. Nazywa się to odbijaniem. u których wzdęcia brzucha spowodowane są raczej utrudnionym oddawaniem gazów. W ciągu doby człowiek wydziela do ok.wraz z powietrzem . 1200 ml gazu składającego się z azotu. co powoduje odbijanie po jedzeniu. podobnie jak stolca. Wpust w warunkach fizjologicznych jest cały czas zamknięty. Niewielka ilość powietrza zostaje wchłonięta przez błonę śluzową żołądka. tuż poniżej wpustu. używać dostępnych przypraw ziołowych. Powietrze znajdujące się w żołądku może wydostać się na zewnątrz przez przełyk i jamę ustną. Po przedostaniu się do żołądka wytwarza ono bańkę gazu umiejscowioną zgodnie z prawami fizyki w dnie żołądka. reszta przez przewód pokarmowy przedostaje się głównie do okrężnicy. ponieważ działają rozkurczowo na mięśnie gładkie jelit. przede wszystkim „wytwarzane” przez bakterie saprofityczne. Zwykle oddawanie gazów odbywa się jednocześnie z oddawaniem stolca i moczu. które spełniają tam pożyteczne funkcje. świeżych i suszonych. co jest związane ze znacznym zwężeniem odźwiernika (blizny po wrzodach. seler. a otwiera go fala perystaltyczna biegnąca w momencie połykania od gardła wzdłuż ścian przełyku.ZIOŁA NA „PEŁNY BRZUCH” Wzdęcie brzucha. W okrężnicy powstają również gazy z fermentacji bakteryjnej. przy zachowaniu pozycji stojącej. Może ono również występować u ludzi zdrowych po wypiciu większej ilości napojów gazowanych na skutek wydostawania się . wzdęcie żołądka powstaje w razie aerofagii (nadmierne zasysanie powietrza w przełyku) lub wskutek fermentacji treści pokarmowej. gdy po spożyciu obfitego posiłku wzrasta ciśnienie śródżołądkowe. Chorzy odczuwają pełność w jamie brzusznej oraz bóle o zmiennej lokalizacji i nasileniu. pieprz itd. czyli na granicy oddzielającej przełyk od żołądka. 37 . lecz stały. Kto zbyt szybko je połyka nadmiar powietrza. znajduje się w górnej jego części. Wzdęcie jest spowodowane nadmierną ilością gazów w przewodzie pokarmowym. Podobne działanie mają liczne przyprawy ziołowe: kminek. bazylia. Należy pamiętać. Skarżą się na nie często osoby z przewlekłym zaparciem. Objawy te występują w wielu zaburzeniach czynnościowych oraz w schorzeniach organicznych. Objaw ten zdarza się u każdego zdrowego człowieka. jest objawem występującym w różnych zespołach chorobowych oraz przyczyną wielu dolegliwości. otwierające na chwilę wpust. rak). wbrew przyjętemu potocznie pojęciu. niż zwiększonym jego wytwarzaniem się. Aby skutecznie zapobiegać wzdęciom. wzdęcie jelit występuje odruchowo po operacjach brzucha (trwa 2-3 doby). gorczyca. Każdy człowiek jednak wraz z pokarmem i śliną połyka niewielką ilość powietrza. a nawet wzdęcia w nadbrzuszu. dwutlenku węgla. należy w sposób umiarkowany. zwane także bębnicą. stanowiącego niejako wentyl zapobiegający cofaniu się treści żołądkowej do przełyku.dwutlenku węgla. witamina K. która jest najdłuższym odcinkiem jelita grubego. biorą udział w produkcji niektórych witamin (kwas foliowy. cebula. Bańka powietrza spełnia zadanie dodatkowego uszczelniania wpustu.

unikając jednoczesnego prowadzenia rozmowy. należy wówczas unikać pokarmów wzdymających. kłącze tataraku. owoc kopru włoskiego 20. Pić po 1/3 szklanki 3 razy dziennie na 30 min. Jeśli jednak.. korzeń lukrecji. kłącze rzewienia. Rhelax. Zaparcie jest dość często występującą dokuczliwą dolegliwością. powodujących zwiększenie objętości gazu w żołądku. które zawierają korę kruszyny. Dwa. Dobrze z zasady działa olej lniany lub rozdrobnione w młynku nasiona lnu (1-2 łyżeczki dziennie. warzywa i surówki. zdenerwowanie. Jeść należy pokarmy powoli. korzenie goryczki. anyż. dokładnie przeżuwać. Doc. siedzący tryb życia. fasola. plus 2 łyżki otrąb pszennych). Zalać jedną łyżeczkę ziół l szklanką wody wrzącej i gotować 2-3 min. zażywać także po jedzeniu. pod przykryciem. owoc kminku 20. Poza tym należy pamiętać. Ożarowski zaleca zioła przeciw wzdęciom w równych ilościach o składzie: potłuczone owoce kopru włoskiego. Cholegran. liść prawoślazu. wreszcie zaparcie wieku podeszłego. parzymy w szklance wody lub robimy odwar. że korzystnie wpływa uregulowany tryb życia. liście melisy. Odstawić na J O min. Można także wypić szklankę zimnej. na czczo zjadać kilka lub kilkanaście suszonych śliwek. Boldaloiny . Ma to istotne znaczenie. Neonormakol.2 tabletki lub Solarenu . Nie mogą być lekceważone również czynniki emocjonalne . występują te dolegliwości. korzeń arcydzięgla. przyzwyczajenie się do stosowania środków przeczyszczających. kwiat lawendy. wywołane przez zmiany organiczne w jelitach. należy je zażywać w postaci proszku „na końcu noża”. Owoce przed użyciem należy rozgnieść w moździerzu albo zemleć w młynku elektrycznym i zaparzać łyżeczkę na szklankę wrzątku pod przykryciem. GDY DOKUCZA ZAPARCIE. i przecedzić. Niekiedy przyczyną może być niedostateczna ilość wydzielanej żółci. co nasila wzdęcia brzucha. lęk. przed posiłkiem. a przede wszystkim brak błonnika w codziennej diecie. to należy codziennie rano. kapusta. mało urozmaicony skład posiłków. Z innych ziół dobre jest ziele dziurawca.Prof. aby się nie zachłysnąć. A. jeśli są to korzenie. Przy tych dolegliwościach wskazane jest zażywanie węgla leczniczego po ł-2 tabletki 2-3 razy dziennie. korzeń biedrzeńca..niepokój. nawykowe. przestrzega zdrowej diety z uwzględnieniem chleba razowego z pełnego przemiału. 38 . Wskazane jest pieczywo niezbyt świeże. Zażywa się 1-2 łyżeczki na noc. Normogran. ten raczej nie cierpi na zaparcia. korzeń omanu. popijać niewielką ilością zimnego płynu. Napar pić po jedzeniu. trzy lub więcej rodzajów tych ziół mieszamy razem. przegotowanej wody. Jeżeli owoce zostały drobno sproszkowane (w młynku). liść mięty. poprzedniego dnia wieczorem namoczonych w wodzie. rozdrobnione korzenie arcydzięgla. Do najczęstszych przyczyn tych dolegliwości zaliczamy nieprawidłowy zestaw produktów spożywczych. Zaparcia zwalczamy również środkami. gdyż skrzyżowanie drogi pokarmowej z oddechową w gardle sprzyja połykaniu powietrza. Muszyński zaleca mieszankę o składzie (ilości podane w g): owoc kolendry 30. odpowiednie spożywanie posiłków. napęczniałe w ciepłej wodzie. groch. żylaki odbytu.30 kropli dziennie. np. J. przewlekłe. nieregularne odżywianie się. niedostateczną ilość ruchu. jada stale świeże owoce. Należy też unikać picia napojów gazowanych. mimo prawidłowego odżywiania i ruchliwego trybu życia. Wyróżniamy cztery rodzaje zaparć: przypadkowe. jak np. Kto odżywia się racjonalnie.

7 8. 35 g. dostają się do żołądka. nieczynne już drobnoustroje.6 12.5 25.4 3.3 6..0 39.0 16. Moczymy lnianą ściereczkę w roztworze złożonym z 1/2 szklanki zimnej wody i 1/2 łyżki octu.2 17. Produkt otręby pszenne pietruszka liście fasola biała suszona morele suszone marchew suszona groch całe ziarno figi suszone cebula suszona śliwki suszone brzoskwinie suszone jabłka bez skórki suszone jabłka ze skórką suszone groch łuskany soczewica płatki kukurydziane chrzan chleb razowy porzeczki czarne chleb graham fasola konserwowa Błonnik (g/ 100 g) 44. złe wydzielanie żółci (zaparcia!).0 9.3 Produkt groszek konserwowy maliny chleb ciemny jeżyny agrest kapusta biała chleb biały ziemniaki marchew jabłka ze skórką ryż śliwki świeże szpinak cebula sałata pomidory czereśnie porzeczki czerwone chleb sitkowy Błonnik (g/ 100 g) 6.2 7.8 11.5 3.4 2.1 2. Od maleńkiego nieraz kawałka kiełbasy czy niewielkiej porcji lodów może nastąpić katastrofa. natomiast w jelitach ulegają wessaniu do krwi.7 7. W żadnym przypadku nie należy rozpoznanego już zatrucia nieświeżym mięsem czy kiełbasą leczyć samemu.5 25.4 7. Jeżeli pacjent ma wątrobę zdrową.9 11.1 1. W leczeniu i zapobieganiu zaparciem szczególną rolę odgrywa odpowiednia ilość błonnika w pożywieniu.9 14. gdzie nie zawsze wywołują jakieś wyraźne sensacje. a wreszcie złe krążenie krwi (niskie ciśnienie plus osłabiony mięsień sercowy) .5 7.1 4.2 11.2 2.9 16.4 2.przebieg zatrucia może być nawet groźny dla życia. której przebieg jest niemal zawsze jednakowy: rozłożone.1 6.7 6.3 12.3 22. dobre wydzielanie żółci . suchym ręcznikiem oraz wełnianym kocem. 39 .8 3. dobre krążenie krwi może wyjść z takiego zatrucia obronną ręką. Przy zaparciach chronicznych można tę normę podwyższyć do 50-70 g dziennie.. składające się na tzw. za dzienną normę uważa się ok. nadkwasotę. Jeżeli pacjent ma niedomogę wątroby.1 12. W tym celu podajemy zawartość błonnika w produktach spożywczych.4 1. a środki na usunięcie skutków zatrucia może zaordynować tylko lekarz. Owijamy się ciepłym.2 2.3 PO ZATRUCIU.5 7.1 2. Szybki ratunek ma tu duże znaczenie.6 4.W przypadku szczególnie uporczywego zaparcia można stosować zimne okłady na brzuch. jad kiełbasiany.

po zakończeniu kuracji przepisanej przez lekarza można sobie przez tydzień. a nawet i trzy przeprowadzić następującą kurację ziołową: dla poprawienia działania wątroby . zawroty głowy. Liczne badania wykazały bowiem. czyli za siebie i za mające się narodzić dziecko. A więc mięso. twaróg oraz wszelkie przetwory mleczne. a także kasze. Jest to oczywiście z gruntu fałszywy pogląd. by dostarczać organizmowi wszystkich niezbędnych składników. Należy do nich przede wszystkim białko. brak tchu. że nieprawidłowe żywienie w tym okresie może prowadzić do wielu zaburzeń. krwawnik. Ważna jest jakość pożywienia. że na usunięciu doraźnym niebezpieczeństwa za pomocą środków przeczyszczających . dwie lub trzy szklanki dziennie. cielęcina i wieprzowina. dla poprawienia pracy nerek .tymianek lub macierzanka. Uważam za bardzo cenne pożywienie mielony pszczeli pyłek kwiatowy zmieszany z miodem (10 dag pyłku mieszamy w szklance miodu i zażywamy 3-4 łyżeczki po jedzeniu). a wreszcie dla poprawienia działania płuc . gdyż trucizna przenika do krwi i te obce składniku trzeba z niej usunąć. że kobieta w ciąży powinna jeść za dwoje. W przypadku zatrucia. Pijemy jedną. jakie są potrzebne jej i dziecku. Należy również bardzo dokładnie myć owoce. liść borówki lub ziele nawłoci.gdyby nawet miało najłagodniejszy przebieg -musiało we krwi ślady zostawić. włącznie z przedwczesnym porodem i zwiększoną śmiertelnością noworodków.dziurawiec. że ten właśnie a nie inny organ został najbardziej zaatakowany zatruciem. źle przechowywane. dwa. wątrobie i w pewnym stopniu w płucach. Zaleca się natomiast ograniczenie słodyczy. O te trzy punkty organizmu należy więc szczególnie zadbać w przypadku zatrucia. a już szczególnie ostrożnym trzeba być w stosunku do mrożonek mięsnych . które . tłuszczów. takich jak kluski 40 . zwłaszcza chuda wołowina. ale zamrożone niczym pozornie się nie różni od dobrego. a nie jego ilość. ziemniaków. jałowiec lub jagody bzu czarnego. czyli tak.gdyż mięso nieświeże. że należy ograniczyć kaloryczne oraz białkowe racje żywieniowe kobiet w ciąży. tłuszcz w postaci oleju. Po jednym zielu z tych trzech grup możemy zmieszać razem i zaparzać w proporcji łyżka drobno pociętego ziela na szklankę wrzątku.Trzeba zatem bezwzględnie pamiętać. Kobieta w okresie ciąży powinna przede wszystkim odżywiać się racjonalnie.nigdy nie należy poprzestać. Wszelkie bóle. ODŻYWIANIE W CZASIE CIĄŻY Kiedyś uważano. niemniej jednak najdalej posunięta ostrożność jest nieodzowna. a poza tym mleko. Najczęstszą przyczyną zatrucia jest kiełbasa lub inne gatunki mięsa. a nawet częste omdlenia po zatruciu mają swoje źródło w zanieczyszczeniu krwi. Czasami nie pijemy mieszanki a tylko to ziele. ważny budulec rozwijającego się organizmu. Oprócz tego masło. jaja. przynajmniej raz w tygodniu wątróbka. które wydaje nam się najbardziej potrzebne ze względu na to.liść brzozy. mdłości. potraw mącznych. aby było bezpieczne do spożycia. Najczęściej zresztą mięso tylko po wierzchu jest zakażone bakteriami gnilnymi i wystarczy je umyć w naparze rumianku lub dziurawca. owoce i warzywa. Proces oczyszczania odbywa się w nerkach. najlepiej sojowego lub słonecznikowego. Podobnie zresztą jak inny. Dobrze działa zażywane 3 razy dziennie po 25 kropli 25 procentowego propolisu.

powinna jeść z umiarem. Również leki ziołowe przeczyszczające uważane za bezpieczne. ale raczej warzywami i owocami. warzywa. czyli niewiele więcej niż wynosi normalna ilość. Powiedzmy nie trzy. przy prawidłowym przebiegu ciąży. co prowadzi nieraz do ciężkich i niestety. np. Ważyć się trzeba co miesiąc. Dlatego też. Przychodzą na świat z niższą wagą urodzeniową. chleb razowy. że w czasie 9 miesięcy kobieta powinna spożyć dodatkowo 80 000 kalorii. aby tego zwiększonego zapotrzebowania na dodatkowe kalorie nie pokrywać tłuszczami. Niezbędne jest również uprawianie gimnastyki przez cały okres ciąży. A jeśli się je przyjmuje. Karmienie piersią jest zatem naturalnym przedłużeniem i dopełnieniem okresu ciąży. Obliczono. Jest to zdrowie wyssane z mlekiem matki. otręby. W tym okresie trzeba unikać wszelkich środków przeczyszczających. nie ulegając absolutnie wilczemu apetytowi. Najlepszym lekarstwem jest odpowiednia dieta zawierająca soki owocowe. co dwa tygodnie. a jeśli występuje tendencja do tycia.i pieczywo oraz soli. słodyczami. wapno typu Calcium Granulatum i Falvit i przyjmowane ściśle według jego wskazówek. co ma dodatni wpływ na przebieg porodu. ale za to częściej. Samowolne przyjmowanie leków przez przyszłą matkę może doprowadzić do uszkodzenia płodu i urodzenia ułomnego dziecka. Organizm matki chroni i żywi dziecko. owoce. czyli 300 kalorii dziennie. przez całą ciążę. matka z dzieckiem tworzą jedność. Warto też wiedzieć. warto zwrócić uwagę na produkty sprzyjające prawidłowemu trawieniu.5 kg. podlegają tym samym zasadom. Dzieci matek pijących alkohol w ciąży mogą urodzić się z wadami ośrodkowego układu nerwowego. W sumie zdrowa kobieta. ODŻYWIANIE MATKI KARMIĄCEJ Od chwili poczęcia. nadciśnienie tętnicze.5 kg i wreszcie do 40 tygodnia mogą występować pewne niewielkie wahania. Na działanie dymu tytoniowego narażony jest szczególnie układ nerwowy płodu. Ważne jest również. Ponieważ u większości ciężarnych procesy przemiany materii toczą się dużo wolniej niż w pozostałych okresach ich życia. aby w porę uchwycić ewentualną niewydolność nerek. Trzeba również systematycznie sprawdzać wagę ciała. że przez 14 pierwszych tygodni ciąży wskazówka wagi powinna stać w miejscu. pokarm matki bywa nazywany białą 41 . co korzystnie wpływa na stan zdrowia i przyczynia się do urodzenia zdrowego dziecka. nieodwracalnych skutków. Od 14 do 20 tygodnia może podnieść się o 2. nawet zatrucia ciążowe. właśnie ze względu na swe szczególne właściwości. jak to nieraz bywa. a także z uszkodzoną wątrobą i trzustką. są podatne na napady drgawek i omdlenia oraz posiadają mniejszą odporność na zakażenia. W okresie ciąży należy unikać przyjmowania jakichkolwiek silnych leków. Wyjątek od tej reguły stanowią leki przepisane przez lekarza położnika. Od 30 do 36 tygodnia o 2. Od 20 do 30 tygodnia o dalsze 5 kg. Przyszłą matkę obowiązują również okresowe badania moczu. Ćwiczenia oddechowe poprawiają natomiast przyswajanie tlenu. to tylko za zgodą lekarza. Daje to dziennie 2600 kalorii. ale pięć niezbyt obfitych posiłków w ciągu dnia. Poza tym dzieci matek palących są zwykle niedotlenione i gorzej odżywione w łonie matki.

A już w żadnym wypadku nie wolno palić papierosów. Ssanie zwiększa laktację. że w pierwszych dniach po porodzie dziecko niechętnie ssie pierś matki. chroniące dziecko przed chorobami. drugie śniadanie. kompoty. W drugim tygodniu sytuacja zazwyczaj na jakiś czas stabilizuje się i potrzeby noworodka ograniczają się do 6-8 karmień na dobę. Ważne jest przestrzeganie przez kobietę karmiącą zasad racjonalnego żywienia. Sprawę picia powinno zatem regulować pragnienie. mikroelementy. nie zależy bynajmniej ilość pokarmu. sery. Trzeba wówczas wykazać cierpliwość i nie zrażać się początkowymi trudnościami. wreszcie ciała odpornościowe. Od ilości płynów. Dziecko odżywia się wtedy pokarmem matki. okazało się mylne. wtedy pokarm nie powoduje wzdęć i kolki u niemowlęcia. Pediatrzy wycofali się z tego twierdzenia. kwaśne owoce i surówki nie mają szkodliwych właściwości. tłusta gotowana kapusta. zwykle jest to pierwszy tydzień. że picie piwa wzmaga laktację. nie wytworzy się przerwa nocna. który nadaje pokarmowi niemiły zapach. najlepiej mało słodzone. a w niektórych wypadkach nawet świeży gruboziarnisty chleb razowy. a także witaminy. że trzeba się przejadać. by nie powodować kolki u niemowlęcia. W tym okresie jej zapotrzebowanie energetyczne zwiększa się o około 500 . 42 . jak też sok z kwaszonych buraków. Mleko kobiece jest zatem najbardziej wartościowym pokarmem. budulcowe. gdyż zarówno kwaszona kapusta. po kilku dniach. Kobieta karmiąca powinna używać kminku z majerankiem jako przyprawy. trzeba zatem przystawiać je do piersi aż do skutku. takie jak groch. Dzieci matek palących są przy tym mniejsze i mniej odporne na wszelkie infekcje. Zdarza się. a tego kobieta karmiąca musi się absolutnie wystrzegać.krwią. wbrew niektórym twierdzeniom. że w okresie karmienia nie jada się potraw kwaśnych. urozmaicona. który zawiera trujące substancje oraz wdycha dym. fasola. w przyszłości także intelektualnym. To przecież również alkohol. Unikać natomiast należy czosnku. Jej dieta powinna być lekka. jaja. wszystkie te warzywa można i trzeba zastąpić innymi o podobnych właściwościach odżywczych. częściej więc chorują. czyli na żądanie. energetyczne. Pierwszy okres od urodzenia. Można pić lekką herbatę. Sposób odżywiania karmiącej matki ma istotny wpływ zarówno na jej zdrowie.800 kalorii na dobę. Pokarm matki całkowicie zaspokaja pragnienie i głód. Oczywiście. np. Jest to opinia błędna. Popularne nie tak dawno przekonanie o konieczności sztywnego ustalania godzin karmienia i przestrzegania przerwy nocnej. w tym także w nocy. Odbija się to niekorzystnie na jego układzie nerwowym i ogólnym rozwoju. jak również na zdrowie dziecka. czyli staje się niejako biernym palaczem. wymaga kilkunastu karmień na dobę. uwzględniająca w codziennych posiłkach mięso. póki samoistnie. Dostarcza on niemowlęciu w wystarczających ilościach wszystkie niezbędne składniki odżywcze. bób. ryby. tłuszcze. Nie trzeba zatem podawać dziecku żadnych innych napojów. owoce i warzywa oraz przynajmniej litr mleka dziennie. najlepsze nawet mleko krowie czy w proszku. Potrzeby te zaspokaja właściwie jeden dodatkowy posiłek. wodę z sokiem. Karmimy tak często. jak tego domaga się dziecko. oraz wykluczyć warzywa mające właściwości wzdymające. Istnieje przesąd. Można również jadać niewielkie ilości chrzanu z cytryną. Tych cech nie posiada żadne. Nie znaczy to oczywiście. Przesądem jest również twierdzenie.

Posiłek ten trzeba jednak uzupełnić. rozlać do buteleczek. a mianowicie wit. przykryć czystym gazikiem i pasteryzować przez 10 minut pod przykryciem. najlepiej poradzić się lekarza. Początkowo karmi się dziecko 7 razy dziennie. W drugim miesiącu życia dietę niemowlęcia karmionego piersią wzbogaca się soczkami z jarzyn i owoców. kapustę włoską. ponieważ zależy to nie tylko od indywidualnych potrzeb niemowlęcia. By uniknąć nieustannego przygotowywania mieszanek. D. który wcześniej trzeba gotować i przetrzeć. jest bowiem pozbawione bariery ochronnej. że idealna czystość wszystkiego. że matka z różnych względów nie jest w stanie karmić dziecka piersią i od początku musi karmić je sztucznie. W trzecim miesiącu podajemy dziecku tarte jabłko. Ile kropelek tej witaminy potrzebuje dziecko. Należy zachować idealną czystość wszystkich naczyń i przyborów kuchennych oraz samych produktów. Jeśli trzeba z nich korzystać. Po wystudzeniu buteleczki przechowuje się w lodówce. Ilość soczków zwiększa się stopniowo od l do 4-6 łyżeczek dziennie. karmiąc dziecko piersią. W piątym miesiącu wprowadzamy do jadłospisu zupkę jarzynową. Zdarza się jednak. Najlepsze jest mięso cielęce.CZYM KARMIĆ MALUCHY? W pierwszych tygodniach życia potrzeby żywieniowe niemowlęcia są zwykle zaspokojone przez pokarm matki. początkowo z marchewki i jabłka. seler. czyli jest bardziej podatne na wszelkie infekcje i zarazki. Skład warzyw można nieco zmienić bądź też zmniejszyć udział jednych na rzecz drugich. kalafior. Podajemy początkowo dziecku tylko kilka łyżeczek zupki. a po kilkunastu dniach również ziemniak i burak. trochę pietruszki. Pół godziny różnicy nie jest problemem. Ale w wypadku sztucznego karmienia jest to szczególny obowiązek. dlatego też bardzo ważną sprawą jest sposób ich przygotowania. na dnie. Na J00 ml wody daje się pół łyżeczki masła. pół łyżeczki cukru plus łyżeczkę kleiku ryżowego w proszku bądź też ryż. który ustali najodpowiedniejszy sposób żywienia. decyduje zawsze lekarz pediatra. W siódmym i ósmym miesiącu do jadłospisu można wprowadzać nowe warzywa. Noworodek karmiony piersią wymaga uzupełnienia diety w jedną tylko witaminę. Z sokami z cytrusów i truskawek radzę jednak uważać. cebulę itp. dostosowane do wieku dziecka. na cały dzień. z czym styka się niemowlę. Wskazane jest podawać przy każdym nowym posiłku kleik z siemienia lnianego oraz herbatkę z dziurawca. Wiadomo. W jej skład powinny wejść marchewka. Warzywa gotujemy do miękkości i przecieramy. a następnie 6 razy. Na rynku jest specjalnie spreparowane mleko w proszku oraz różne mieszanki. Po dwóch tygodniach do zupki dodajemy pół żółtka. trzeba je nakarmić wcześniej. np. można od razu przyrządzić większą ilość. jest podstawowym obowiązkiem matki. gdyż bywają dzieci skłonne do uczuleń na te owoce. 43 . mającą niezwykle ważny udział w metabolizmie szybko rozwijającego się organizmu. Soki te podaje się w stanie surowym. Ale gdy śpi. ale w pewnym stopniu również od pory roku. czyli przeciwkrzywiczną. Niemowlę nie otrzymujące naturalnego pokarmu. jeżeli naturalnie pora roku na to pozwala. by przywykło ono do nowego smaku i konsystencji pokarmu. Z czasem do zupki dodajemy trochę drobniutko pokrajanego mięsa. Od piątego miesiąca przechodzi się zwykle na 5 karmień. Jeśli jednak dziecko jest głodne i płacze. jakiej mu on dostarcza. Dowodem tego jest odpowiedni przyrost wagi. a także soczki z owoców jagodowych. Niemowlęciu można również podawać kleik ryżowy. lepiej go nie budzić. kurczak czy młoda wołowina.

niezbędne do budowy nowych i odbudowy starych tkanek oraz innych czynności fizjologicznych. Jego podstawą powinno być mleko w różnych 44 . Wystarczają mu zwykle cztery posiłki. oczywiście tylko te. Wapń. przeciery. masło. głodne. rozwoju kośćca i zębów. czyli w 2 i 3 roku życia. szczególnie z najmłodszych klas. I tak pierwsze śniadanie powinno zawierać około 20-25 proc. szprotach i sardynkach. znajduje się w produktach pochodzenia zwierzęcego (mleku. Żelazo jest w mięsie. zupki jarzynowe. herbatniki itp. często nawet wcześniej. I jeszcze jedno. szpinaku. W związku z tym jego zapotrzebowanie na kalorie jest niższe niż zapotrzebowanie niemowlęcia. niejadków można wprowadzić 5 posiłków. są mniej uważne. np. Każda z nich spełnia odmienną rolę i dlatego każda jest ważna i potrzebna. Bywa. stają się ospałe. jarmużu. nie będzie ono w stanie skupić się na lekcjach. że po trzech godzinach. Jest to dowód. które zaleci lekarz. Jeśli nie zapewni się dziecku odpowiedniego porannego posiłku. Składniki mineralne .Dzieciom karmionym sztucznie. a także natce pietruszki. W zasadzie dziecko jada to. Natomiast malec w okresie wczesnego dzieciństwa przybywa zwykle 2 kg rocznie na wadze. a także warzywa i owoce. ale również od właściwego odżywiania. która zresztą wcale nie jest najzdrowsza. pędzi do szkoły. w postaci pulpetów. co wszyscy domownicy. kisiele. ale mniej obfitych.w owocach i warzywach. obiad około 50 proc. Od 10 . że u tych dzieci nastąpił ubytek energii. który trzeba uzupełnić solidnym posiłkiem. niezbędny do normalnego wzrostu. Nie wolno zmuszać dziecka do jedzenia. Jest to absolutnie niedopuszczalne. Jego waga ulega potrojeniu. racjonalnie je dzieląc między poszczególne posiłki. parówki oraz gotowane mięso. Samopoczucie ucznia w szkole. nie karmić go na siłę! JAK ŻYWIĆ UCZNIA? Obserwacje zebrane przez lekarzy i nauczycieli wykazują. bo poprzedniego dnia zbyt długo oglądało telewizję i w ostatniej chwili. Czasem błędem jest niedocenianie przez rodziców tego pierwszego posiłku. zaczynają ziewać. Białko. Po powrocie ze szkoły również należy uzupełnić niedobory pożywienia. mięso. jeść ser. regulują procesy życiowe organizmu. chude ryby. ziemniakach). rybach. nie potrafią skoncentrować uwagi. że dziecko późno wstaje. by mogło spokojnie zjeść śniadanie. W tym czasie dziecko jada również kompoty. tych składników. dzieci. w przypadku tzw. Nie zastąpi tego obfita obiado-kolacja. rabarbarze. zdolności i predyspozycji. jajach. wątrobie. jajach. Dziecko w tym wieku powinno wypijać przynajmniej pół litra mleka dziennie. mięsie. w odpowiednim czasie również podaje się soczki. Witaminy. jest już inne niż w wieku niemowlęcym. Żywienie dziecka we wczesnym dzieciństwie. a często także witaminy. Te wszystkie składniki trzeba koniecznie zapewnić dziecku. Jednocześnie wzrost zwiększa się zwykle o 25 cm. Dziecko musi kłaść się spać o właściwej porze i wstawać dostatecznie wcześnie. i kolacja również około 20-25 proc. a także zapewnienia właściwej krzepliwości krwi znajduje się przede wszystkim w mleku i jego przetworach. serach) oraz pochodzenia roślinnego (warzywach strączkowych. a jednocześnie rośnie około 9 cm. podobnie jak składniki mineralne. wyniki w nauce zależą nie tylko od jego indywidualnych cech. Tyle że potrawy przyprawia się zwykle nieco inaczej.12 miesiąca życia można podawać dziecku posiekaną drobniutko polędwicę. Potrzebną dziecku energię dostarczają węglowodany i tłuszcze.

Lepiej jednak nieco wcześniej podać obiad czy kolację. podają mu potem coś do jedzenia i w ten sposób regularność 45 . Odtąd posiłek będzie mu się kojarzyć z przymusem. Na obiad dziecko powinno zjeść zupę na wywarze z warzyw i mięsa oraz drugie danie. gdy za zjedzoną zupkę obiecują dziecku ulubione słodycze. którą poprzednio chętnie jadła. W drugim roku życia natomiast dziecko zachłannie poznaje świat i jedzenie schodzi na dalszy plan. Bardzo wskazany jest również dodatek miodu i dżemu. chociażby obraną marchewkę. z masłem. które powodują spadek łaknienia i przyhamowania procesu wydzielania soków trawiennych. a Krzysio nie znosi mleka. Dwie kanapki z wędliną. barszczyk i surówki. jajkiem. pieczywo ciemne i jasne. że Kasia nie ma ochoty na zupkę jarzynową. Między pierwszym śniadaniem a obiadem dziecko koniecznie powinno zjeść drugie śniadanie. smaczną pastą. że dziecko musi jeść. I jeszcze jedno. kwaszoną kapustą z tartym jabłkiem i marchewką itp. ryby. może być ono mniej obfite.dobrze jest podać coś ciepłego. Trzeba ograniczyć słodycze. można podać mu co najwyżej jakiś owoc czy warzywo. ustalający niejako samoistne przerwy. Jeśli jednak dziecko je obiady dopiero w domu. że dziecko zjadło mało. zastępując je owocami. W żadnym jednak wypadku pierwsze śniadanie nie może ograniczyć się wyłącznie do zupy mlecznej. mięso. pić mleko. do tego jakiś owoc i warzywo. tata go zabawia. np. Wszyscy są zdenerwowani. również drugie śniadanie powinno być solidne. plus kubek jogurtu lub kefiru. jeść wędlinę. a dziecko wyczuwa to doskonale. sokiem owocowym i warzywami.moim zdaniem . Wystarczy kanapka z wędliną czy serem i listkiem sałaty. Dzieci jedzą za dużo słodyczy. Okazuje się wtedy. z czymś nieprzyjemnym.postaciach. marchewką z jabłkiem. a zwłaszcza słodyczy. owoce. by organizm miał dostatecznie dużo czasu na strawienie pokarmu i by zjawić się mogło naturalne uczucie głodu. wędliną czy mięsem. Na kolację oprócz kanapek . powodujących nie tylko przedwczesną próchnicę zębów. warzywa. Jeśli jada obiady w szkole. serem. babcia opowiada bajeczkę. szczególnie z tłuszczem. Rodzice widząc. wędliną. W czasie przerwy nie wolno dziecku podawać nic do jedzenia. a także chleba. ale również spadek łaknienia. Mama wtyka mu do buzi łyżkę z zupą. herbatniki i sok owocowy albo kawałek drożdżowego ciasta z lekką herbatą. uzupełnione warzywami sezonowymi. do tego jakieś warzywo i owoce. Oczywiście również między obiadem i kolacją można podać dziecku coś do zjedzenia: budyń czy kisiel. a gdy ma pragnienie lekko osłodzony kompot. wyczyniając różne dziwne rzeczy. Tymczasem rodzice wiedzą. Jeśli dziecko gwałtownie domaga się jedzenia. czyli wszystko to. co jest mu potrzebne do normalnego rozwoju. trzeba od wczesnego dzieciństwa przestrzegać regularności karmienia i przerwy nocnej. Są one konieczne po to. Rodzice znajdują się na straconych pozycjach także wówczas. serem. Zaczyna się rodzinne karmienie malucha. Malec dokarmiany między posiłkami często nie chce jeść właściwego pożywienia albo je bardzo mało. przełożone listkiem sałaty. CO ROBIĆ Z „NIEJADKIEM”? Niemowlęta jedzą na ogół chętnie i dużo. to już w następnych uruchamia się normalny zegar biologiczny. Aby maluch jadł z apetytem i dobrze trawił. do jego jakieś warzywo czy owoc. zupkę i twarożek . np. co powoduje zdenerwowanie troskliwej mamy. jaja. Jeżeli bowiem w pierwszych tygodniach karmimy noworodka „na życzenie”.

Dziecko powinno mieć swoje własne nakrycia. Trzeba więc pozwolić mu jeść to. np. Do takich należy wciąż niedoceniany rumianek. można spróbować przyrządzić z niego jakiś deser bądź dodać nieco czosnku. Działa rozkurczowo. często również nie jadanych przez innych domowników. Herbatkę z rumianku powinny pić osoby starsze. przeciwbakteryjnie. jeżeli naturalnie jest zdrowe. naganą. co mu jest potrzebne. Ważną sprawą jest stworzenie odpowiedniej atmosfery w czasie posiłków dziecka. nie powodując ubocznych skutków. mierzeniem temperatury. że jego organizmowi brakuje pewnych zawartych w tych potrawach składników. CENNE HERBATY ZIOŁOWE Są zioła leczące tylko jedno schorzenie. Chęć jedzenia takich. w przedszkolu. które działają wszechstronnie. jeśli są w nich dzieci lub osoby starsze.in. choć właściwie nie powinno brakować go w naszych domach. Jest przydatny w różnych okolicznościach. Do jednej z nich należą zwykle jedynacy i dzieci dokarmiane między posiłkami. dyplomacja. zachęcające do jedzenia. ile chce. Niejadków można podzielić na dwie grupy. np. warto poradzić się lekarza. witaminy . Instynktownie wyczuwa. że podobnie jak dorośli.. jak też wystudzonych. Trzeba pamiętać. A przede wszystkim pozostali domownicy nie powinni wyrażać głośno przy dzieciach swojej opinii na temat tej czy innej potrawy. Nic się nie stanie. gdy dziecko stanowczo nie chce pić mleka i jeść jego przetworów. szczególnie. Absolutnie nie wolno zakłócać mu spokoju innymi zabiegami. Niezbędny jest zwłaszcza przy pielęgnacji niemowląt. należy podsunąć mu kakao. w którego skład wchodzi azulen. Wskazany jest on także przy niedomaganiach wątroby i w niektórych chorobach kobiecych. Nie wolno zapominać. wesołe i kolorowe. wymówkami. jednocześnie działa wiatro. ma ono również swoje ulubione potrawy i takie. a same potrawy powinny być podane z zielonym liściem sałaty czy czerwonym plastrem pomidora. W innych przypadkach . Zwrócić uwagę również należy na odpowiednią temperaturę pożywienia. co chce i tyle. Napar przyrządza 46 . gojąco i regenerujące. W drastycznych przypadkach. który ewentualnie przepisze wapno w tabletkach. Poprawia trawienie i ułatwia wydzielanie gazów. a nie innych potraw może też oznaczać. iż ładnie i kolorowo podana potrawa pobudza apetyt.posiłków zostaje całkowicie zakłócona i zachwiana. które nie lubią pewnych określonych potraw. Dobrym sposobem na grymaszących jedynaków jest towarzystwo innych dzieci. czyli unikać potraw zbyt gorących. kwasy organiczne. C. pietruszki czy ziół. Zawiera on olejek eteryczny..m. Nie chce jeść twarożku. Natomiast w stosunku do nie lubiących tej czy innej potrawy potrzebna jest. do drugiej te.zaprzestanie dokarmiania między posiłkami. Widuje się przecież dzieci liżące ścianę. za którymi nie przepada. jeśli jednego dnia zje mało lub nawet całkiem się przegłodzi. a niekiedy również przeciwalergicznie. karotenoidy i sole mineralne. Jeżeli dziecko nie chce pić mleka czy jeść zupy mlecznej. co prowadzi nieraz do trwałej niechęci dziecka do jedzenia.i moczopędnie. glikozy. kefir czy jogurt na słodko lub na ostro. a przez to także przeciwbólowo. co świadczy o niedoborze wapnia w organizmie. budyń z owocami. Pobudza trawienie. W żadnym razie nie wolno wymuszać na dziecku jedzenia. ale są i takie.

zwiększa apetyt. neurastenii. gotując na małym ogniu przez kilka minut. kwasy organiczne. pęcherza i nerwicach. miodowym zapachem. cukry i niektóre witaminy. Ziele to działa również napotnie i moczopędnie. czyli popularnych bratków polnych. witaminy C i A. geranol.in. Pobudza czynności żołądka. Bratek polny i dziurawiec można często kupić w wygodnych torebeczkach jednorazowego użytku. anginach. Ususzone ziele pije się natomiast w postaci herbatki po pół szklanki 3 razy dziennie. pojawia się bowiem zwykle w okresie dojrzewania. garbniki. Młodzieży. w tym mentol. wreszcie dezynfekujące. polecam herbatkę z fiołka trójbarwnego. której dokucza trądzik młodzieńczy. Zawiera ono olejki eteryczne. Przyrządza się ją z l łyżki ziela zalanego l szklanką wody. Stosuje się ją najczęściej w formie naparu: l łyżkę ziela zalewa się l szklanką wrzątku i po naciągnięciu pije się pół szklanki trzy razy dziennie. a także kwasy organiczne. Jej kwiaty odznaczają się silnym. a także w chorobach nerek. wapń. a jednocześnie leczniczą. Wiele osób ceni napar z melisy lekarskiej. Doskonałą herbatką orzeźwiającą. 47 . stosuje się go w przeziębieniach. Ziele to cechuje przyjemny cytrynowy zapach. żelazo). Zawierają garbniki. Korzystny wpływ mają właśnie zioła.się w następujący sposób: l łyżkę kwiatu rumianku zaparza się i szklanką wrzątku i trzyma pod przykryciem przez 15 minut. z której wyciska się sok bądź świeże liście dodaje do sałatek. nie pomagają z reguły żadne środki kosmetyczne. tłuszcze. Napar sporządza się w podobny sposób: l łyżkę kwiatu lipy zalewa się l szklanką wrzątku. co bardzo ułatwia kurację. gorycze i flawonoidy. m. sole mineralne (potas. garbniki. Ceni się ją także szczególnie za właściwości moczopędne (ułatwia wydalenie zbędnego mocznika i chloru). Melisa jest środkiem rozkurczowym i uspokajającym: stosuje się ją przy nerwicy. witaminę C i prowitaminę A. Pokrzywę poleca się też często przy niedokrwistości i anemii. krwiotwórcze pobudzające przemianę materii i zmniejszające nadmierne poty. rozkurczowo. gorycze. cukry i sole mineralne. żółciopędnie i żółciotwórczo. które regulują i poprawiają przemianę materii. trzeba jednak poradzić się lekarza. Oczywiście najcenniejsza jest pokrzywa świeża. garbniki. bezsenności na tym samym tle. Mięta zawiera olejki eteryczne. Działa ona rozgrzewające. stosowane zewnętrznie. pektyny. a szczególnie gotowe mieszanki. Pije się 3 razy dziennie po ćwierć szklanki. flawonoidy. terpeny. Pijąc ziółka. zawierająca cenne karotenoidy. Ponieważ trądzik ma najczęściej przyczyny wewnętrzne. flawonoidy. Po naciągnięciu pije się herbatkę 3 razy dziennie po pół szklanki. terpeny. Przebywając na słońcu można bowiem nabawić się porażenia słonecznego. mangan. oraz olejki eteryczne. sole mineralne. jest napar z mięty pieprzowej. a w nich cytrol. Stosowane jest także przy nieżytach górnych dróg oddechowych i suchym kaszlu. Doskonale działa również przy zaburzeniach żołądkowych na podłożu nerwowym. duże ilości chlorofilu. Przestrzegam również przed popijaniem gotowego soku z dziurawca tuż przed pójściem na plażę. węglowodany i białka. śluzy. Napar przyrządza się zalewając l łyżkę ziela l szklanką wrzątku. Kwiat lipy posiada właściwości napotne i przeciwgorączkowe. Smaczny i ceniony jest napar z lipy. podnieceniu nerwowym. Prawdziwą kopalnią zdrowia jest pokrzywa zwyczajna.

LEPIEJ ZAPOBIEGAĆ NIŻ LECZYĆ .

Takie postępowanie jest błędne. ale pomoże również odnowić błonę śluzową przewodu pokarmowego. sprzyjającej powstawaniu choroby wrzodowej. Ponadto trzeba jeść marchew. Przy chorobie wrzodowej konieczne jest stosowanie się do zaleceń lekarza. tyle że starannie przyprawione. Wrzodowcom polecam też picie soku ze świeżej kapusty i marchwi co najmniej przez miesiąc po 1-2 szklanki dziennie. częściej u mężczyzn niż u kobiet. życia w ciągłym pośpiechu i stresów. por. Jest ona z reguły efektem nieregularnego odżywiania. przeszkadzając w wyleczeniu. W tym celu umyte liście białej kapusty i marchew kroi się na kawałki i wkłada do miksera lub sokowirówki. stosowania nieprawidłowych zestawów produktów żywnościowych. Nikotyna bowiem drażni błonę śluzową żołądka i dwunastnicy. pieczywem pszennym. takimi jak kminek z majerankiem (najlepiej mielone).JAK POSTĘPOWAĆ W CHOROBIE WRZODOWEJ? Wiosną (również jesienią) u wielu osób nasilają się dolegliwości związane z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy. trzeba wzbogacić codzienne żywienie chrzanem. lubczyk. natka pietruszki. kalafior . czarną rzepą. Jeść powoli i dokładnie wszystko żuć. by w pełni wykorzystać jego lecznicze właściwości. Należy jeść wszystko. Otrzymany sok trzeba natychmiast wypić (nie przechowywać). Potrawy przyprawiać ziołami. który powoduje nadprodukcję kwasów żołądkowych. 51 . seler. Choroba ta pojawia się zazwyczaj między 30 a 40 rokiem życia. Niezbędne jest uzupełnienie brakującego uzębienia oraz przestrzeganie regularnego trybu życia. Dla choroby wrzodowej żołądka charakterystyczne są bóle w nadbrzuszu. Przy skłonności do wrzodów często unikamy ciężko strawnych pokarmów. Równie ważne jest zaprzestanie palenia tytoniu. a gdy miną bóle i lekarz wyrazi zgodę. cząber. uczucie pełności i brak apetytu. kapustą surową i kiszoną. Natomiast chorobę wrzodową dwunastnicy charakteryzują bóle głodowe w nocy. Ustalenie diagnozy wymaga przeprowadzenia odpowiednich badań wskazanych przez lekarza. razowym czerstwym. Dodanie do potraw trzy razy dziennie po l łyżeczce zmielonego w młynku siemienia lnianego oraz raz dziennie między posiłkami po pół łyżeczki sproszkowanego nasienia kozieradki i zmielonego siemienia lnianego nie tylko uzupełni niedobór witamin. pietruszkę. koper włoski. a także w witaminy i sole mineralne.najlepiej jako surówkę (zetrzeć na tarce do jarzyn) z dodatkiem przypraw trawiennych. pojawiające się w krótkim czasie po spożyciu posiłku. Niezmiernie ważne jest unikanie alkoholu. co może powodować zubożenie organizmu w jakiś rodzaj białka zwierzęcego czy roślinnego. na czczo oraz pojawiające się około dwóch godzin po jedzeniu. co może prowadzić do nadkwasoty.

popijać ciepłą herbatką dziurawcową Hyper fix). wzmaga wydzielanie soku żołądkowego. tabletki od bólu głowy. Działa ono poza tym korzystnie na krążenie. Mieszankę macerujemy przez 14 dni. Po 14 dniach przecedzamy zawartość butelki przez lejek z watą.Możemy sobie także zaaplikować 10 proc. w odróżnieniu od żołądka człowieka zdrowego. może być także Ekologran . Propolis przygotowujemy w następujący sposób: 100 g 95 proc. wpływa na zwiększenie apetytu. Tak otrzymany propolis jest gotowy do spożycia.l łyżeczka na noc lub po obiedzie przy wzdęciach. np. propolis. szczególnie w nieżytach o podłożu nerwowym. Liść mięty pieprzowej . które zwiększają skłonność do powstania owrzodzeń trawiennych. Jeśli nie ma wyraźnego zalecenia lekarza. że cierpi się na chorobę wrzodową. Ziele krwawnika jest środkiem wielokrotnie zbadanym przez szereg instytutów naukowych pod względem wybitnego działania przeciwkrwotocznego. a często i przetłuszczeniu wątroby. Korzeń mniszka lekarskiego . leków wrzodotwórczych należy unikać. trzymając propolis z dala od dziennego światła. ale także poza nimi. Przykładem są leki przeciwzapalne. Dlatego zalecenie częstych choć mało obfitych posiłków jest dla wrzodowców szczególnie ważne. wreszcie oddziałuje korzystnie przy zaburzeniach trawiennych. posiada przeciwskurczowe działanie na naczynia krwionośne. także Multiwitamina 3 razy dziennie l tabletka. 52 . poprawia pracę trzustki. wydzielanie soków żołądkowych i żółci. Raz dziennie potrząsamy butelką. wydziela kwas solny i pepsynę nie tylko w czasie posiłków. Kit możemy rozetrzeć lub rozdrobnić i włożyć do butelki ze spirytusem. spirytusu i 10 g kitu pszczelego łączymy razem. popularna Polopiryna i jej pochodne. rozgrzewającym. który pobudza komórki wątroby do wytwarzania i wydzielania żółci. Przy współistniejącej niedomodze wątroby lub bólach pomaga zażywanie 30 kropli Solarenu + łyżeczka Herbagastrinu w 1/4 szklance wody. Żołądek wrzodowca. spływając po pustym żołądku i dwunastnicy. a przechowywać go możemy nawet 12 lat Przy chorobie wrzodowej zaleca się też używanie ziół w granulatach.jest środkiem żółciotwórczym. złym wydzielaniu żółci. hamujące produkcję śluzu ochronnego. przeciwskurczowym. JAK POMÓC WĄTROBIE? Ogromna większość niedomagań wątrobowych polega najczęściej na niewydolności wątroby. a poza tym ma duże znaczenie w leczeniu stanów skurczowych przewodu pokarmowego i może stanowić środek pomocniczy w leczeniu owrzodzenia żołądka i dwunastnicy. aby kit szybciej się rozpuścił. który zażywa się dwa razy dziennie po 25 kropelek rozcieńczonych w wodzie z dodatkiem łyżeczki miodu. Butapirazol oraz leki przeciwbólowe.przeciwdziała gromadzeniu się tłuszczów w wątrobie. Gastrogranu i Nervogranu (2 razy dziennie po łyżeczce. zwłaszcza przebiegającego z nadmierną kwasowością soku żołądkowego. Do ziół stosowanych przy niedomodze wątroby należą: Kwiat kocanki piaskowej (zwany też nieśmiertelnikiem). a wybitnie dodatnio wpływa na układ nerwowy wątroby i woreczka żółciowego. któremu należy powiedzieć. np. Trawiący sok żołądkowy. a wreszcie uszczelnia naczynia krwionośne. może u osoby predysponowanej doprowadzić do powstania nadżerki lub owrzodzenia. np. W chorobie wrzodowej trzeba unikać zażywania leków.

które stosuje się raczej pojedynczo. zatruciach pokarmowych i niestrawności. Sok mniszka . która nam się lokuje w gardle lub tuż poniżej. Calmagina drażetki gorzkie. majeranek. chorobach skóry. Cholegran . niedowładzie jelita grubego. stosowane przy zaparciach nawykowych. Sok świeżego dziurawca stosowany przy schorzeniach miąższu wątroby. że „zaszkodziła” nam ta czy inna potrawa. anyż i czarnuszkę.sygnały natury żołądkowej są na ogół dość zawodne. najpierw czujemy typową zgagę.stosuje się przy braku apetytu.granulki. anyż do pieczywa słodkiego. niż np. Wymienię tu niektóre środki dla wiadomości tych przysięgłych zwolenników ziół. oddech zaczyna 53 . Wszystkie wyżej wyliczone zioła zostały zgromadzone we właściwych proporcjach w mieszance ziołowej „Cholagoga II”. Ze względu na to. a w żołądku go nie czujemy. Raphacholin .tabletki stosowane przy przewlekłych zaparciach.nie zawsze mogą. zaburzeniach układu wątrobowo-żółciowego i chronicznych zaparciach. nieżytach żołądka i jelit. piorunu.to znaczy. podczas gdy są to wypróbowane środki ziołowe. że zaczyna się niedomaganie. Przy nadkwasocie np. wzdęciach i niestrawności. przemysł zielarski dawno już opracował i produkuje szereg środków ziołowych. W zakresie niedomogi wątroby bada to więc: Alax . nadmiernej fermentacji w przewodzie trawiennym. że ich normalnej pracy nie odczuwa się.drażetki rozwalniające o tym samym zastosowaniu. nieżytom przewodu pokarmowego i schorzeniom układu wątroby i woreczka żółciowego. Sok łopianu .drażetki rozwalniające. stanach zapalnych woreczka i dróg żółciowych. Pieprz w jamie ustnej pali. czego nasza wątroba nie lubi. zaburzeniach przemiany materii.Kora kruszyny pobudza ruch robaczkowy jelita grubego. ale nigdy nie zaszkodzą. Rhizoma Rhei . stosowane przy zaburzeniach trawiennych. Do łagodniejszych środków wątrobowych. osłabieniu żółciotwórczej wydolności wątroby. wadliwej przemianie materii. Kminek i majeranek stosujemy do grochu i kapusty. koperek do zup i ziemniaków. że to żołądek. przewlekłych schorzeniach przewodu . ziele dziurawca oraz znane przyprawy trawienne: kminek. Altra . że niedomoga wątroby. łuszczyca i trądzik.drażetki stosowane przy stanach zapalnych pęcherzyka i dróg żółciowych. Co gorsze . przy kamicy żółciowej lub przy wzdęciach i zaparciach. dezynfekuje przewód pokarmowy.pokarmowego. a w żołądku grzeje. których lista zwiększa się co roku. którzy nie wiedząc o ziołowym ich pochodzeniu traktowaliby je jako nienawistne sobie „chemikalia”. dowiadujemy się niestety dopiero wówczas. A i wtedy jeszcze jesteśmy przekonani. Jeżeli jednak ten żołądek czy wątrobę zaczynamy odczuwać . działa żółciopędnie. schorzeniach jelit powodujących zaparcia. które . warto zaliczyć jeszcze liść bobrka. braku apetytu. gdy zaczyna nam ona dokuczać.tabletki stosowane przy stanach niedoboru witaminy B. a na wiele rzeczy reagują inaczej. zapaleniu pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. O tym. upośledzonej przemianie materii. takich jak czyraczność. Drożdże lekarskie . stosowane przy kamicy żółciowej.stosowany przeciw zaburzeniom przemiany materii. jak i niedomoga innych organów trawiennych. zatruciach pokarmowych i niestrawności.jak to powszechnie wiadomo . jama ustna. powiązanych z wątrobą są w Polsce dolegliwościami najczęściej spotykanymi. wszelkich stanach uszkodzenia miąższu wątroby. bo zawsze nieco spóźnione. Wszystkie bowiem organy związane z procesem trawienia mają tę wspólną cechę. alkohol w ustach pali.

a przede wszystkim o witaminie C. tylko. przy której można by powiedzieć. że nawet zdrowej wątrobie szkodzi przede wszystkim życie w bezruchu i takie wyżywienie.dostał rozwolnienia.ma żółci pod dostatkiem i ma prawo do solidniejszego wyżywienia. Ustalmy wiec stanowczo. bo to bezpośrednie następstwo objawów jest istotne: złe trawienie odbiera humor. pogodę ducha i fatalnie mąci nieraz spojrzenie na świat. Drugą wielką prawdą jest to. że ma fatalne stosunki w miejscu pracy. bodaj w niewielkich ilościach.kto ciężko pracuje fizycznie . Dostatek żółci z kolei sprawia. że tu już skończył się człowiek zdrowy. pojawia się później zaparcie.. powstający w naszych mięśniach na skutek zmęczenia pracą fizyczną lub sportem. ruchu itp. poza tym K i P. sporcie. wątroba nie daje mi spokoju” -to znaczy. na jego codziennym stosunku do ludzi.prowadzony niekiedy przez długie lata. albo zląkł się poważnie i . Ponadto człowiek ma wówczas lepszy humor.. tłuszczów itp. Jeżeli więc ktoś mówi: „ja mam wątrobę zdrową. którego kaloryczność jest nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do ilości wykonywanej pracy fizycznej. uwalnianie organizmu z różnych zanieczyszczeń również dzięki temu przebiega prawidłowo. Krew dochodząc do wątroby przynosi kwas mlekowy. Poza rym krew przynosi szereg innych zanieczyszczeń. z jakimi normalnie trzeba walczyć. gdzie współdziała w rozkładzie chemicznym ciężkich białek zwierzęcych. apetyt. Taki tryb życia . gimnastyce. a pacjent przypisuje to wszystko potrawom. której gospodarzem w organizmie ludzkim jest wątroba. której podstawowym zadaniem jest wytwarzanie żółci. bo je należycie trawi. Racjonalna produkcja żółci w wątrobie opiera się na pracy fizycznej. z których w wątrobie powstaje żółć. choć w mniejszych ilościach i nie tak często. a więc złe trawienie niemal od samego początku fatalnie odbija się na usposobieniu pacjenta. a więc cała rodzina witamin B. które nam zaszkodziły. która się wyraża reakcją na podniety zewnętrzne: pacjent pokłócił się z kimś. powoduje przemęczenie wątroby.a nie potrawy . To nie jest przecież podwyższona temperatura ciała. Nerwicą żołądka nazwano też tę formę niestrawności. względnie „żołądek mam zdrowy. sprawność fizyczną i sen. Żółć zbiega do woreczka żółciowego. Muszę jeszcze wspomnieć o witaminach. Inne witaminy. w woreczku żółciowym mam kamień”. Inaczej mówiąc . 54 . ale. że nie orientuje się. Otóż w tej dziedzinie istnieją dwie prawdy: pierwsza to ta. co odczuwamy w mięśniach jako zmęczenie. Ona tej witaminy potrzebuje najbardziej. słowem na wszystkim. choć nie najwięcej: im częściej ją otrzymuje. sportu. Złe wydzielanie żółci. a więc mięsa.. a zaczyna się chory. ale są również potrzebne do racjonalnej pracy wątroby. aż wreszcie przechodzi to w stan przewlekły i zaczyna rzutować na charakter. że wszelkie zahamowania w wydzielaniu żółci przypisujemy również nerwom. tym dłużej zachowuje swoją sprawność. a nie tylko na usposobienie. Po wielu takich wypadkach idzie wreszcie do lekarza i skarży się. skąd w miarę potrzeby wydalana jest do dwunastnicy. że wypróżnienie nie nastręcza trudności. do trudności. jak ściśle te organy są ze sobą powiązane.cuchnąć. która sygnalizuje o wielu chorobach. w domu i dość często lekarz potwierdza je jako przyczynę nerwicy. że w prawdziwych chorobach nerwowych nie ma takiej granicy.

że nie przychodzi ona z dnia na dzień. ślad mocznika i kwasu moczowego. kwasy tłuszczowe. Powstaje zastój żółci. otyłości i miażdżycy. który jest najczęstszą (choć nie wyłączną) przyczyną tworzenia się kamieni żółciowych. Żółć z pęcherzyka żółciowego ma odczyn alkaliczny i zawiera kwasy i barwniki żółciowe. Na dobę człowiek wydziela ok. Kwasy żółciowe biorą udział w trawieniu tłuszczów oraz we wchłanianiu wit. Ta ostatnia działa wprawdzie najmocniej. ale przy długotrwałym stosowaniu daje niekiedy coraz słabszy rezultat i lepiej używać jej jako środka doraźnego. Ruch wzmaga wydzielanie żółci z wątroby i z pęcherzyka żółciowego znowu do jelit. Korę kruszyny gotujemy w tym samym stosunku. fosfolipidy. zaniesie je do wątroby. ale również niezawodne zioła. fosforany i inne sole. tym wywar jest mocniejszy. Zanim więc dopuścimy do tak ciężkiego stanu. pamiętając o tym. 55 . Zawiera związki potrzebne dla organizmu. ale powstaje w ciągu kilku nieraz lat. jak produkty przemiany materii oraz związki fizjologicznie obce. Dopiero ataki bólu promieniujące do prawej łopatki lub kręgosłupa. gromadzące się w zdrowej wątrobie. Z pęcherzyka żółć przejdzie do dwunastnicy. że kamień się już uformował. barwniki i kwasy żółciowe. kwiat jarzębiny. gdzie powstaną znowu glikogen. owoc czarnego bzu. Kamienie żółciowe tworzą się bardzo wolno. Ponieważ nasz pęcherzyk żółciowy w czasie snu nie pracuje. Opróżnianie pęcherzyka żółciowego jest unormowane hormonem cholecystokininą. o jego złej pracy. że im dłużej ją gotujemy. ziele rdestu ptasiego. Istnieją poza tym gotowe mieszanki ziołowe: Cholagoga nr l zalecana przy stolcu miękkim i Cholagoga m 2 zalecana przy stolcu normalnym. chlorki. K. i wiele innych produktów przemiany materii. tym bardziej. Przekształcenie hemoglobiny z rozpadu krwinek czerwonych na barwniki żółci zachodzi w wątrobie i w śledzionie. Dalej w skład żółci wchodzą cholesterol. Tą drogą więc zapobiegamy powstawaniu kamicy żółciowej. świadczące o podrażnieniu woreczka żółciowego. siarczany.KAMICA ŻÓŁCIOWA Żółć jest wydzieliny. Pierwszym sygnałem są bóle ściskające dokoła pasa. Barwniki żółci . Najlepszym przepisem na dobra pracę wątroby jest różnorodne żywienie oraz praca fizyczna i sport. aby tam rozłożyć ciężko strawne białka zwierzęce. Zioła te parzymy w proporcji: łyżka drobno pociętego ziela na szklankę wrzątku i pijemy dwa.zwłaszcza przy ciężko strawnych i obfitych kolacjach i przy braku ruchu i wysiłku fizycznego niedostateczna ilość żółci wydziela się do jelit. ciała białkowe i związki. ziele dziurawca. których organizm nasz potrzebuje tym więcej.bilirubina i biliwerdyna są związkami pochodnymi barwników krwi. 100 ml żółci. Prześwietlenie może jeszcze nie ujawnić obecności kamieni. zwłaszcza przy dłuższym ich zażywaniu. Do ziołowych środków żółciopędnych zaliczamy: kwiat kocanki. glukuroniany. liść czarnego bzu. ziele połonicznika. to . zapobiegając wytrącaniu się ciał stałych. służącego jedynie do przełamania obstrukcji. które działają jak alkaloidy. mogą świadczyć o tym. liść bobrka i korę kruszyny. a zarazem wydalina wątroby. ziele krwawnika. Krew przepływająca przez cały organizm zbierze z naszych mięśni kwas mlekowy. im więcej człowiek ma pracy fizycznej i wysiłku. warto zapoznać się ze sposobami zapobiegania tej chorobie. trzy razy dziennie raczej przed jedzeniem. po czym stosować te słabsze. Zapobiega to zastojowi żółci w drogach żółciowych i w pęcherzyku.

powodującą upośledzenie czynności tętnic oraz zwężenie. Aby obniżyć poziom cholesterolu trzeba uzupełnić dietę magnezem. Przyczyniają się bowiem do zwiększenia ciśnienia krwi. zwłaszcza utrzymujący się przez dłuższy czas. a nawet zamknięcie światła naczyń. ZIOŁA W NADCIŚNIENIU Nadciśnienie tętnicze należy do najbardziej rozpowszechnionych chorób układu krążenia. które z pewnością mogą pomóc. inozytolem. mózgu. zwalczanie zaparć. 4-5 min ludzi. Stanowi coraz większy problem społeczny i medyczny. w tym serca. często po wielu latach. Stąd konieczność profilaktyki. np. nerek i stóp. mniszka. co w konsekwencji prowadzi do wzrostu poziomu cholesterolu we krwi. związki jodu. Nadciśnienie można podzielić na dwie grupy: wtórne. 56 . nie zbadanych jeszcze do końca. pietruszki. stanowi nadciśnienie pierwotne. czyli objawowe oraz pierwotne.MIAŻDŻYCA . B6. napięcia emocjonalne. popijać twardą wodę. Statystyki mówią. gdy pije się soki z marchwi. Powstawaniu zmian miażdżycowych sprzyja palenie papierosów. czyli samoistne. Również brak aktywności fizycznej przyspiesza gromadzenie się tłuszczu w tkance podskórnej i łącznej. Na występowanie powikłań miażdżycowych ma również wpływ otyłość. cukrzyca. napięcia psychiczne. którego przyczyn w pełni jeszcze nie znamy. W konsekwencji prowadzi to do niedotlenienia. pozostawiają po sobie trwałe. powodujące zatrzymanie kompleksów białkowo-tłuszczowych w błonach naczyń tętniczych. powodując zakłócenie syntezy związków białkowo-tłuszczowych. dna. Niskokaloryczna. aktywność fizyczna. ponieważ przedostający się do organizmu tlenek węgla uszkadza tętnice. By zapobiec miażdżycy stosuje się preparaty zwiększające przemianę materii. ale urozmaicona dieta. Dolegliwość ta zaliczana jest nawet do chorób cywilizacyjnych. ale tylko z polecenia lekarza. palenie papierosów. wszystkich niemal narządów organizmu.WRÓG UKRYTY Miażdżyca jest przewlekłą chorobą. Pozostałe 90 proc. surowej kapusty. Ścianki naczyń włosowatych stają się również bardziej elastyczne. Niemniej wiadomo. choliną. że w Polsce cierpi na nią ok. unikanie stresów i napięć psychicznych oraz nałogów . Miażdżyca jest chorobą tym groźniejszą. wciąż mamy złe nawyki żywieniowe. gdy jest ono następstwem określonych zmian i chorób. niekorzystne ślady. hormony tarczycy. w wyniku czego zachodzą procesy. wśród których istotną rolę odgrywa odżywianie. selera. wit. Zdaniem naukowców także stres. Jest to choroba ogólnoustrojowa. w mniejszym lub większym stopniu. ruch. Na rozwój zmian miażdżycowych wpływa wiele czynników. Niestety. że poza obciążeniami genetycznymi powodują je takie czynniki jak: otyłość.to czynniki. w pewnym stopniu również predyspozycje genetyczne. a daje o sobie znać dopiero w stadium zaawansowanym. że czasem rozpoczyna się już w okresie wczesnej młodości. A zatem radzę odzwyczaić się od tego nałogu. O nadciśnieniu wtórnym mówimy wtedy. niewłaściwy sposób odżywiania. Lubimy jeść tłusto i słodko.

25 g korzeni kozłka. Wystarczy przez 4 dni zjadać po 25 dag owoców. od kilkunastu lat coraz częściej uprawiana na działkach. 30 g czarnego bzu oraz 25 g ziela ruty. Po zmieszaniu. czyli olejem słonecznikowym lub sojowym. a wyciąg z jemioły w skład kropli Neocardina oraz Intractum Visci stosowanych przy nadciśnieniu. Jak twierdzi Irena Gumowska. Wczesne wykrycie nadciśnienia i odpowiednie leczenie dają zwykle pomyślne rezultaty. Można pić jeszcze inną mieszankę ziołową: 30 g ziela jemioły. o działaniu rozkurczowym na ścianki naczyń krwionośnych. dzięki zawartości wit. 30 g ziela skrzypu i 5 g jaskółczego ziela miesza się razem i parzy l łyżkę na szklankę wrzątku. które zawierają cenne dla zdrowia nienasycone kwasy organiczne. Ojciec Grzegorz Franciszek Sroka w swym „Poradniku ziołowym” zaleca przy nadciśnieniu tętniczym następującą mieszankę ziołową: 100 g ziela jemioły. poza tym zawierają składniki mineralne wapń. Pije się 3 razy dziennie. Zioła leczą. Oprócz leczenia farmakologicznego zalecają często leki roślinne. mocnej herbaty. ale mogą także szkodzić. unikanie kawy. że jemioła bardzo skutecznie obniża ciśnienie krwi.. 57 . Zioła te miesza się razem i parzy. miedź. traktując je jako środek pomocniczy. 30 g owocu głogu. zawały. mangan i inne. kwiatu rumianku. po 50 g ziela barwinka mniejszego. Na l szklankę wrzątku bierze się l łyżkę mieszanki i parzy pod przykryciem przez 20-30 minut. liścia poziomki i kłącza perzu. l łyżkę ziela zalewa się szklanką wrzątku i zostawia do naciągnięcia. 30 g ziela jemioły. kwiatu głogu. alkoholu. Wchodzi ona zresztą w skład mieszanek ziołowych Sklerosan i Cardiosan. PP. Wszelkie kuracje ziołowe trzeba bezwzględnie konsultować z lekarzem. którzy stosowali je w leczeniu choroby popromiennej. PP. Pije się 2 razy dziennie rano i wieczorem. ograniczenie tłuszczów zwierzęcych i zastąpienie ich tłuszczem pochodzenia roślinnego. A oto inna mieszanka ziołowa stosowana przy nadciśnieniu: 20 g morszczynu. Zwłaszcza stosowane w zbyt dużych dawkach lub przez zbyt długi czas. Rewelacyjnym środkiem skutecznie obniżającym ciśnienie jest także aronia. głównie zioła. by już zaobserwować dodatnie skutki kuracji. Jej owoce są prawdziwym magazynem witamin (C. Przy nadciśnieniu tętniczym lekarze zalecają również spokojny i uregulowany tryb życia. liścia ruty. Wyciągi z aronii zyskały sławę dzięki kosmonautom. Stwierdzono np. 40 g ziela skrzypu. która w owocach aronii występuje w nie spotykanych gdzie indziej ilościach. molibden. zmniejszenie nadwagi ciała i oczywiście ruch oraz aktywność fizyczną. ziela serdecznika. wreszcie zerwanie z nałogiem palenia papierosów. Wskazane jest stosowanie diety bezsolnej. 40 g owocu róży. wpływa ona na wzmocnienie naczyń krwionośnych i obniża ciśnienie krwi.Choroba ta jest szczególnie groźna ze względu na następstwa: przede wszystkim szybszy rozwój miażdżycy i związaną z tym niedokrwienną chorobę serca. to prawda. Po przecedzeniu pije się ciepłe 3 razy dziennie po jedzeniu. W zapobieganiu i leczeniu nadciśnienia podstawową rolę odgrywa odpowiedni tryb życia. wylewy krwi oraz wiele innych groźnych dla życia schorzeń. 30 g owocu głogu. z grupy B oraz E). unikanie nadmiernego napięcia emocjonalnego.

potas przechodzi do wody. wentylacja płuc się obniża. Po wielogodzinnej pracy w biurze pożądany jest marsz do domu i rzadsze korzystanie ze środków lokomocji.są one bardzo bogate w sole potasu. używek . Papierosy uznane są za najważniejszy dodatkowy czynnik ujemny wpływający na pogłębianie się zmian w naczyniach wieńcowych.nadmiernego wypełniania żołądka.potraw. a szczególnie mięśni ud. natomiast można pozwolić sobie i na jeden kieliszek koniaku.JAK ZAPOBIEGAĆ CHOROBIE WIEŃCOWEJ? Jednym z istotnych czynników zapobiegania jest odpowiednia dieta. które podnoszą poziom cholesterolu we krwi. Alkohol pity nałogowo i codziennie jest również szkodliwy. i w czasie gościnnej uczty chcesz być zdrowym poczęstuj sąsiada. Od najmłodszych lat należy unikać wszystkich składników w pożywieniu. W planie dnia powinno się uwzględniać czas dla najważniejszego czynnika zapobiegawczego i leczniczego . pełne białka.spaceru. D. krótkim marszem czy kilkoma przysiadami z głębokimi oddechami. W zasadzie 30 . którą wylewamy cło zlewu. a ubogie w tłuszcze. Równie ważne jest mięso wołowe bogate w żelazo. ziemniaki . należą potrawy mączne. które zawierają moczopędny potas uwalniający organizm od nadmiaru wody. których przyswojenie przez organizm wymaga dużej objętości wody. Ruch jest ponadto najlepszym środkiem uspokajającym. ale gdy gotuje się je obrane. Odciąża to mechaniczną pracę serca o jedną trzecią. Są to złożone węglowodany. Trzecim istotnym czynnikiem zapobiegania jest ruch. Dlatego należy się ich wystrzegać na korzyść innych metod zapobiegania ciąży. Dlatego spacer szybki czy umiarkowany zalecany jest przed snem. gdzie jedyną przyczyną były hormonalne środki antykoncepcyjne. który neutralizuje działanie stresu emocjonalnego i przemęczenie umysłowe. przeciwdziała bezsenności nieraz skuteczniej niż powszechnie używane środki. pieczywo. Dlatego ziemniaki obrane po ugotowaniu plus twarożek i mleko to najzdrowsza dieta wieczorna. które rzadko powinny gościć na naszym stole. kluski. Zwolniony przepływ strumienia krwi daje większą możliwość osadzenia się jej zlepionych składników na ściankach naczyń i zatykania ich światła. 58 . Należy przeplatać godziny biernego siedzenia chociaż 5-minutowym ruchem. Np. Ogłaszane są coraz liczniejsze przypadki zawału u młodych kobiet.40-letni człowiek może jeść wszystko. odmów sobie. Siedzący tryb życia z unieruchomieniem kończyn dolnych ułatwia występowanie i postępy choroby wieńcowej. przesuwa słup krwi przeciw prawu ciążenia w dolnej części ciała do serca. Następstwem ich przewlekłego pobierania jest znaczne podniesienie się cholesterolu we krwi. Z tym również łączy się sposób przyrządzenia potraw. Natomiast ziemniaki gotowane w łupinach zatrzymują swoje bogactwo. Gdy jesteś już około 50-tki. czy należy unikać tzw. umiarkowany wysiłek fizyczny.alkoholu i papierosów. W ciągu ostatnich lat narasta problem ujemnego wpływu na naczynia tętnicze stosowania hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Dlatego ludzie prowadzący siedzący tryb życia mają narastające dolegliwości ze strony serca. Lecz nie wolno być grubym! Zagadnienie polega również na objętości pożywienia . Trzeba raczej spożywać więcej jarzyn. bez skórki. Słabo działa mięsień przepony. to jednak kurczenie się mięśni kończyn dolnych. Pozostaje jeszcze pytanie. Chociaż serce jest tym podstawowym mięśniem decydującym o krążeniu krwi. co w następstwie obciąża pracę serca.

Owe „obce ciała” zakłócają prawidłowe funkcjonowanie nie tylko nerek. Zapobiegawczo i leczniczo działa np. urologiem lub internistą. Warte polecenia są również Urogan. Dwie garście słomy lub dokładnie umytych obierzyn ugotować i na takim wywarze zaparzyć rdest ptasi lub ziele wrzosu. Fitolizyna. sok z łopianu. Jeszcze skuteczniejsze są 5-7 dniowe głodówki. proszków od bólu głowy i środków sulfamidowych oraz palenie papierosów. kłącze perzu. które oczyszczają organizm ze szkodliwych produktów przemiany materii oraz odciążają układ moczowy. którą należy stosować 2-3 razy dziennie po łyżeczce na pół szklanki wody. 59 . fosforanowe i węglanowe . Potem stosować dietę jarską lub półjarską.in. Objawem niewydolności nerek mogą być również bóle reumatyczne. środki chemiczne w żywności. rdestu ptasiego. borówki-brusznicy. lecz odżywiać się chudym mlekiem. Przede wszystkim należy rzucić palenie papierosów. melisy. Przyczyn powstawania kamicy jest wiele. głównie z powodu nadciśnienia (nerki pełnią m. jagody jałowca. W zwalczaniu kamicy skuteczne są wywary z obierek ziemniaczanych lub słomy owsianej (dla osób z nadwagą). Zapobiegawczo i leczniczo stosujemy zioła i diety (jarską lub z niewielką ilością białka zwierzęcego). Wszystkie są jednakowo dokuczliwe i w takim samym stopniu zagrażają życiu. rwa kulszowa (ischias). gdyż niektóre z podanych ziół lub głodówka mogą się okazać niewskazane ze względu na występowanie innych chorób. twarogiem. nie dopuszczać do bólu nerek. kamica nerek lub dróg moczowych. najczęściej wapnia. Po dniach głodówki nie należy wracać od razu do normalnego jedzenia. Jest na to wiele różnych sposobów. osadzają się w postaci mniejszych lub większych kamyków w różnych odcinkach układu moczowego. Opisaną kurację. gdyż nikotyna jest największym wrogiem nerek. pokrzywy. kora wierzby. Przed głodówką należy zrobić lewatywę z ciepłego i słabego naparu rumianku. kleikiem ryżowym. nasienie kozieradki i czarnuszki. lecz już po ugotowaniu. tuż przed użyciem. Po pierwszym zagotowaniu i ostygnięciu wodę zlewamy i ponownie gotujemy następnego dnia. czarnej porzeczki. Tworzące się w moczu osady różnych soli.GDY CHORUJĄ NERKI O złym funkcjonowaniu naszych nerek dowiadujemy się najczęściej dopiero wtedy. funkcję regulatora ciśnienia tętniczego krwi). Najlepiej nie solić ich w czasie gotowania. Należy więc zapobiegać ich tworzeniu się.może powodować go stan zapalny nerek. szwankuje też układ krwionośny. na talerzu. popijać napary z rdestu ptasiego i liści brzozy oraz owoców dzikiej róży. a wśród nich: twarda woda.szybciej. Z twardą wodą można sobie poradzić dwa razy gotując. Kamienie nerkowe moczanowe i szczawianowe narastają wolniej. Wówczas stopniowo zmniejszamy ilość soli. Są też gotowe mieszanki ziołowe i preparaty przygotowane przez „Herbapol”. ziele skrzypu i wrzosu. należy konsultować z lekarzem. Najpoważniejszym schorzeniem nerek jest kamica. Pić dwa razy dziennie. Wtedy pije się kilka razy dziennie tylko same wywary. Ziół oczyszczających nerki i drogi moczowe jest bardzo wiele. korzenie. gdy odczuwamy ostry ból. artretyzm. zapalenie zatok. nasienie i nać pietruszki. nadużywanie soli kuchennej. sok z brzozy. Przyczyny bólu mogą być różne . a także picie ziół. Ograniczyć też trzeba solenie potraw. kwiat nawłoci. należą do nich: liście brzozy. korzeń i nać selera.

Ujawnia się przeważnie po 40 roku życia. a kąsa serce”. Ta postać reumatyzmu występuje bardzo często. W każdym razie wymagają wcześnie podjętego. których poszczególne stawy są nadmiernie obciążone . co może być skłonnością wrodzoną albo też wynikiem nieprawidłowego odżywiania. nie bez racji. Jest to oczywiście duże uproszczenie. odgrywa systematyczna gimnastyka oraz zabiegi fizykoterapeutyczne. Nie leczone obie mogą doprowadzić do trwałych zniekształceń. jak i leczeniu gośćca zwyrodniającego. ale zarówno w tych. Może zaatakować wszystkie stawy. atakująca przecież dzieci i młodzież. płaskostopie. Sprzyjają temu schorzeniu wady postawy (np. wilgoć. Niezwykle zdradliwa jest też gorączka reumatyczna. a w konsekwencji do inwalidztwa.. nagłe zmiany temperatury. Z chorób reumatycznych najbardziej rozpowszechniona jest choroba zwyrodnieniowa stawów i kręgosłupa. wskutek odkładania się złogów kwasu moczowego w chrząstce stawowej. powodujące nadmierne obciążenie pewnych grup mięśniowych. okołostawowych. to jednak dokuczliwe bóle mogą być przyczyną niezdolności do pracy. Gościec zwyrodniający umiejscawia się też często w stawach palców rąk (powstają wtedy blisko paznokci twarde guzki). najczęściej jednak umiejscawia się w tych. Niekiedy zwyrodnieniu stawów towarzyszy reumatyzm tkanek miękkich. powodująca zmiany zwyrodnieniowe (artretyzm). bolące stawy i mięśnie to dolegliwości przypisywane reumatyzmowi. 60 . stóp. ani nie daje tak poważnych następstw jak inne choroby reumatyczne. Choroba ta jest wynikiem zużycia się tkanki chrzestnej wskutek zachodzących w organizmie procesów starzenia. choć nie ma on tak ciężkiego przebiegu. Chorobie tej sprzyja otyłość. w stawach kolanowych i biodrowych oraz w stawach kręgosłupa. Bardzo ważną rolę. nazywana inaczej gośćcem zwyrodniającym. lumbago). które są najbardziej obciążone. a także zimno. jak to ma miejsce w reumatoidalnym zapaleniu stawów. skrzywienie kręgosłupa. po przebytym urazie.lub długo pozostają w przymusowej pozycji. Konsekwencje typu reumatycznego dają też niektóre choroby przemiany materii. należy w miarę możliwości unikać wszelkich urazów i już od wczesnej młodości dbać o zachowanie prawidłowej postawy. zarówno w zapobieganiu. np. tzn. dna. np. głównie mięśni i przyczepów ścięgien (zespół bolesnego barku. Do najcięższych chorób reumatycznych zalicza się reumatoidalne zapalenie stawów (dawniej zwane gośćcem przewlekłym postępującym) i zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. a występuje przeważnie u ludzi. Jest ona w dużej mierze wynikiem starzenia się całego organizmu. Przyczyny tych chorób dotąd są nieznane. Aby nie dopuścić do rozwoju tego schorzenia. jak i innych stawach nie doprowadza do usztywnienia ani do tak dużych zniekształceń.REUMATYZM NIEJEDNO MA IMIĘ Łamanie w kościach. a w szczególności stawów. Mówi się o niej. nadwaga i inne. odmienne są przyczyny ich powstawania i niejednakowy ich przebieg. czynniki emocjonalne. systematycznego leczenia oraz ścisłego przestrzegania zaleceń lekarza. dźwiganie nadmiernych ciężarów itp. choć może wystąpić i u ludzi młodych. Do rozwoju tej choroby przyczynia się zbyt duże tworzenie się kwasu moczowego w ustroju człowieka i zbyt małe wydalenie poprzez nerki. Istnieje bowiem wiele różnych chorób reumatycznych. wady postawy. którego charakterystyczną cechą jest dokuczliwy ból. Choć choroba zwyrodnieniowa stawów i kręgosłupa na ogół nie jest ciężkim schorzeniem i nie powoduje kalectwa. że „liże stawy. płaskostopie).

Popijać płyn parę razy w ciągu dnia. złogi. które się w niej tworzą. W kuracji przeciwreumatycznej godne polecenia są również gotowe mieszanki ziołowe: Reumosan. Proponuję ponadto spożywanie octu jabłkowego. słabo osłodzony. miętę. Do każdej kąpieli dodać trochę naparu z mięty oraz 1/4 kg drożdży. korzystanie z ruchu. Pić go należy dwa razy dziennie: 2 łyżeczki octu. krwawnika. Przy skłonnościach do tworzenia się złogów w nerkach i stawach ważne jest właściwe odżywianie. a w rezultacie bóle. Zalecam też popijanie wywaru z obierzyn ziemniaczanych z dodatkiem ptasiego rdestu. a w celu poprawienia pracy nerek: kwiat bzu czarnego. ziele macierzanki wonnej. ziele nostrzyku. jodły. Wskazane jest zapobieganie otyłości. odstawić do naciągnięcia i odcedzić do wanny z wodą. powodujące rozluźnienie mięśni i ustępowanie dolegliwości gośćcowych.po 100 gramów. Wskazane są także kąpiele ziołowe. Można je zmieszać. Ulgę przy bólach reumatycznych przynoszą też kąpiele z dodatkiem zmiksowanej kapusty (2 główki na wannę wody) lub igliwie sosny. Kąpiele powinno powtarzać się trzy razy w tygodniu przez dwa miesiące. Kąpiel powinna trwać około pół godziny. ponieważ ogromną większość złogów reumatycznych tylko tą drogą można z organizmu usunąć. Po każdej kąpieli natychmiast położyć się do łóżka. korzeń żywokostu . miętę. Witold Poprzęcki. poprawiające krążenie krwi. dla wspomożenia pracy wątroby zalecał stosowanie dziurawca. Należy zagotować pół kilograma igliwia w kilku litrach wody. co powoduje ucisk. nieoczyszczonej soli (w niewielkiej ilości). W ich skład wchodzą: rumianek. Osoby szczególnie podatne na tworzenie się złogów w nerkach. spożywanie otrąb. 2 łyżeczki miodu na pół szklanki przegotowanej wody. Jeżeli bowiem krew nie jest należycie oczyszczona przez te dwa organy. który pobudza organizm do sprawniejszego funkcjonowania. lipy. Usprawnić należy wątrobę. kwiat wężówki. który doskonale czyści nerki i stawy ze wszelkich złogów i nie dopuszcza do ich powstawania. Zamiast obierzyn ziemniaczanych osoby z nadwagą mogą stosować słomę owsianą (garść słomy zalać l litrem wody i gotować przez pół godziny). Pyrosan. a więc jedzenie świeżych produktów z uwzględnieniem sporej ilości warzyw i owoców. przynajmniej kilka dni w miesiącu. picie odpowiedniej ilości płynów. Do jednej kąpieli bierze się połowę tej porcji. liście borówki. owoc jałowca. a więc kwiat czarnego bzu. przy zaparciach również ziela kruszyny. przynajmniej kilka kolejnych dni (i powtarzać kurację co miesiąc). zrobić z nich napar (łyżkę mieszanki zalać szklanką wrzątku) i pić 2-3 razy dziennie. pęcherzyku żółciowym powinny taką kurację stosować całe życie. świerku. Reumogran. Zimą stosować poduszki gorczycowe lub kilkuminutowe okłady z utartego chrzanu. babki lancetowatej. rumianek i korę wierzbową. Znakomity zielarz. 61 . Odwar z ziół rozcieńczony w 6 litrach wody. po czym wlewamy do wanny i uzupełniamy wodą. woda powinna być gorąca. lokują się w zastawkach żylnych w pobliżu nerwów. stawach.KURACJA PRZECIWREUMATYCZNA Kurację należy zacząć przede wszystkim od poprawy pracy nerek. a krew do szybszego krążenia. Radził też stosować zioła rozgrzewające.

62 . wywołując stany zapalne.promieniowanie. odpowiednia ilość płynów. Sucha gorczyca nie nagrzewa od razu. Przyrządzamy go w następujący sposób. zalewamy przegotowaną. niedobór wit. na odpowiednim odżywianiu. częste spożywanie konserw i nieświeżych koncentratów. Podobne przyczyny powodują powstawanie złogów w stawach. twardej wody. Kamica nerkowa powstaje w wyniku zaburzeń przemiany materii.PODUSZKA GORCZYCOWA Kawałek płótna lub zwartej bawełnianej tkaniny o wymiarach 40 na 80 cm składa się na pół. pęcherzyku żółciowym tworzy się nierozpuszczalny piasek oraz kamienie. JAK USUNĄĆ ZBĘDNE ZŁOGI? Złogi tworzą się z niestrawionych resztek pokarmowych. powodujących wytrącenie się z moczu kryształków różnych soli. Pewną rolę odgrywa tu również noszenie zbyt ciasnego obuwia. Wtedy zaszywa się ostatni brzeg i otrzymuje poduszkę gorczycową. nie dopuszcza do ich powstawania. spożywanie otrąb. W co drugą kieszonkę nasypuje się przez lejek biła gorczycę. jego nadmierne zagęszczenie spowodowane piciem zbyt małych ilości płynów. zdrowy ocet. z uwzględnieniem sporej ilości warzyw i owoców. w stawach natomiast stwardniałe substancje. siedzący tryb życia. odwraca na drugą stronę „kieszonkę”. wydzielających się w moczu i krwi w postaci ciała stałego. który powoduje sprawniejsze funkcjonowanie całego organizmu i sprawniejsze krążenie krwi. zapobieganie otyłości. trwających wiele lat. powodujący powolniejsze ogólne krążenie krwi. którą przykładamy na noc na gołe ciało w miejscu. zszywa dwa brzegi. osłodzoną wodą (3 łyżki cukru na l szklankę wody).). szczególnie w lecie i podczas pracy w gorących pomieszczeniach. zastój moczu. które atakują błonę maziową i ścięgna. następnie obwiązujemy słój czystą płócienną serwetką i po trzech tygodniach. W nerkach. który doskonale czyści nerki i stawy ze wszelkich złogów. jak np. więc i kuracja jest podobna. przedawkowanie leków itp. Pijemy go dwa razy dziennie: 2 łyżeczki z 2 łyżeczkami miodu na pół szklanki przegotowanej wody. dopiero jak nagrzeje się od ciała. A i D. Złogi w nerkach i stawach są często przyczyną chorób przewlekłych. Obierzyny z jabłek wrzucamy do słoja. czyli substancji nierozpuszczalnych. zapalenie dróg moczowych. Powstawaniu złogów tych soli sprzyjają takie czynniki. Całość stebnuje się co 2 cm. po przecedzeniu i przelaniu do butelek.in. zaczyna się jej dobroczynne działanie . A więc jadanie świeżych produktów. wreszcie jadanie pokarmów obfitujących w substancje tworzące złogi w drogach moczowych (np. gdzie najbardziej dokucza nam reumatyzm lub artretyzm. które normalnie znajdują się w moczu w stanie rozpuszczonym. nie-oczyszczonej soli (w ograniczonej ilości). polegające m. Wskazany jest także ruch. mamy już świetny. • Osobom o skłonnościach do tworzenia się złogów polecam ocet jabłkowy. nadmiar cukru i białej soli. Zasadniczą zatem sprawą przy skłonnościach do tworzenia się złogów w nerkach i stawach jest przede wszystkim zapobieganie.

3 pietruszki. czyli przebijania ściany jednej. To ich zła praca. sprawia. w drugim garnku natomiast gotuje się 3 cebule. póki ciepły. Niekiedy ropa przedostaje się do nosa i można ją częściowo wydmuchać. Skutecznym środkiem jest tzw. rycynę lub pigułkę ziołową). zalewamy obierzyny l litrem wody i gotujemy pół godziny pod przykryciem. Osoby szczególnie skłonne do „łapania” złogów powinny taką kuracje prowadzić przez całe życie. fakirek.. Odcedzamy i łączymy z wywarem z obierzyn. Oczywiście każdego dnia przygotowujemy nową porcję bulionu. zaparzamy polewając wrzątkiem i odsączamy okład. Od zewnątrz więc stosujemy okłady. a na tym swoistym śmietniku mnożą się drobnoustroje i oto . jak się to mówi . we Francji. nerki. frontalny ból głowy. krążą po całym organizmie szukając miejsca. która je rozsadzała powodując uparty. kuracja tybetańska. Komory oboczne nosa padają wówczas ofiarą.. Jest to tzw. Po naciągnięciu popijamy kilkakrotnie w ciągu dnia przynajmniej przez kilka kolejnych dni. Popijamy kilka razy dziennie. pokuta. 2 pory (mogą być z nacią) oraz l seler. stosowana chętnie np. które przyczyniają się do lepszego ukrwienia stóp. że różne zanieczyszczenia krwi.stan zapalny. Taki „zatokowy katar” to stosunkowo łagodna forma zapalenia komór Highmore'a. kładziemy na twarz tak. gorzką sól. A więc jest to jednocześnie doskonały sposób na pozbycie się zbędnych kilogramów. tzw. obciążona jeszcze nadmiarem soli w pożywieniu. przynajmniej przez kilka dni w miesiącu. Taki „post” nie tylko doskonale oczyszcza cały organizm z wszelkiego niepotrzebnego balastu. wlewamy do wiadra i siadamy nad parą na 20 minut. Doskonale działają także nasiadówki ze skrzypu. polegająca na odtruciu całego organizmu. potem drugiej komory i ściągania stamtąd zielonej.• • • Doskonałe rezultaty daje także popijanie wywaru z ziemniaczanych obierzyn. 2 marchewki. ziemniaków. 63 . ZAPALENIE ZATOK Jeszcze nie tak dawno zapalenie zatok obocznych nosa uważano za chorobę nieznanego pochodzenia i leczono drogą tzw.in. ale najczęściej przewlekła. a następnie przez pięć kolejnych dni ogranicza się jedynie do popijania bulionu. w którym mogłyby się ulokować. W wywarze zaparzamy 2-3 łyżki rdestu ptasiego.chroniczna. Nie solimy. punkcji. Zapalenie komór można leczyć zewnętrznie i wewnętrznie. nikotyną itp. Warzywa zalewamy 2 1/2 litrami wody i gotujemy pod przykryciem przez godzinę. gęstej ropy. Opakowanie skrzypu gotujemy przez pół godziny. z dodatkiem rdestu ptasiego. wiosną także „wyoczkowanych”. ale także powoduje utratę 3 kg wagi. Obieramy l kilogram doskonale wyszorowanych. W jednym garnku gotuje się wywar z obierzyn ziemniaczanych według podanego już przepisu. Garść kwiatu rumianku i ziela nostrzyka kładziemy na płótnie. Dziś wiemy. nie mające ujścia z moczem na zewnątrz. Można taką kurację powtarzać co 2 miesiące z bardzo dobrym efektem dla zdrowia i urody. Poza nim nie jemy nic przez 5 dni. Polecam również noszenie w domu specjalnych kapci. Na czym ona polega? Otóż pacjent przed planowaną „pokutą” zażywa wieczorem jakiś środek przeczyszczający (np. a tym samym powodują sprawniejsza pracę nerek. że zapaleniu komór obocznych nosa winne są m.

brak kwasów żołądkowych. liść maliny. pomidory. Poza tym rzadko się zdarza. aż doszło do zapalenia wielonerwowego.. zwyrodnienie nerwów obwodowych (różnego rodzaju paraliże). gdyż należy gotować je pod przykryciem nie krócej niż 1/2 godziny (garść na litr wody). kwiaty. Dlatego od nich trzeba zacząć przyrządzanie napoju. liść czarnej porzeczki. ale i spowodować. jednostronny paraliż nerwu twarzowego. Wewnętrznie . kłącze perzu. nać i nasienie pietruszki. a gotujemy je 5-10 min. żółtko jaja. Aby przyrządzić leczniczy napój. aby rozgrzać i „uruchomić” pewną część ropy zajmującej komory. a szczególnie niedoboru witaminy B1 w naszym pożywieniu. Jednak racjonalny „dowóz” witaminy B1 musi polegać przede wszystkim na właściwym odżywianiu. należy pamiętać. kalafior. Urogan. sok łopianu i sok brzozy. jakieś sensacje trawienne. ischias. żadnym nagrzewaniem nie da się rozpędzić. W jadłospisie. Dolegliwości tej mogą towarzyszyć objawy chorobowe nie mniej dokuczliwe i groźne. ACH. żeby zapalenie wielonerwowe przyszło jako sprawa samoistna. czas dostateczny. mleko sproszkowane. potrzymać pod przykryciem 10-15 min.pijemy napary ziół pomagające oczyścić krew przez nerki. I po tym głównie poznaje się tę chorobę. Z gotowych środków ziołowych korzystnych przy tym schorzeniu należy wymienić: Fitolizynę. TE „KORZONKI”! Zapalenie wielonerwowe. ziele rdestu ptasiego. Okład trzymamy najmniej pół godziny. to ataku bólu. zwane popularnie zapaleniem „korzonków” (choć miejsca bolące to nie są „korzonki” tylko zakończenia nerwów). powinny znaleźć się: seler. szpinak i codzienne surówki z tych lub innych warzyw i owoców. nasienie czarnuszki i nasienie kozieradki. pietruszka. a każdy ból. 64 . wątroba. Sposób zażywania podano na opakowaniu. W codziennym jadłospisie musi się znaleźć: mleko pełne. aby nie tylko pozbyć się bólów głowy. 3 serie po 10 iniekcji). jak np. Takie zioła to pączki i liść brzozy. czyraczyca.aby zapachem tych ziół można było głęboko oddychać. chory taki odczuwa stokroć mocniej niż człowiek zdrowy. czy spowodowany poważniejszą przyczyną. że zioła. Ale jeżeli w wypadku ischiasu już nagrzewanie poduszką elektryczną przyniesie ulgę (podobnie jak ból zęba nieco zelżeje przy popłukaniu rumiankiem lub szałwią). korzeń wilżyny. Dwa lub trzy z wymienionych środków ziołowych wystarczą. czy to od zwykłego uderzenia. ciepłe okłady z namoczonego.łyżka stołowa na szklankę wrzątku. w proporcji łyżka na szklankę wody. by nigdy nie wróciły. nasiona i jagody parzymy zwyczajnie . Najczęściej pacjent ma już na swoim koncie jakieś nerwice. które nie dokuczały mu wyraźnymi bólami i dlatego nie zwracał na nie uwagi. kora i kłącza. pieczarki. Ze środków doraźnych o dość szybkim działaniu można stosować zastrzyki biostyminy (co drugi dzień zastrzyk. zmielonego siemienia lnianego lub z gotowanej cebuli. Trzeba przy tym wyjaśnić. Natomiast ziele skrzypu przyrządza się osobno. że wszystkie nerwobóle są do siebie podobne w odczuciach. jagody jałowca. Podobny kłopot sprawiają nam wszystkie korzenie. jak przy wszystkich niedomogach nerkowych. jest objawem zagłodzenia witaminowego. liść mącznicy. spowodowanego zapaleniem wielonerwowym. odcedzić. Po ugotowaniu do garnka ze skrzypem wsypujemy pozostałe składniki naparu. przewód moczowy.

a wreszcie niezawodne w większości chorób pochodzących z braku witamin . cebulę i czosnek (do mięs. pieprz prawdziwy i ziołowy. których jak najwięcej należy jadać na surowo. podroby mają opinię ciężko strawnych. jak groch. MOJE SPOJRZENIE NA NERWICE Należy wiedzieć. Jednak zawsze jej podstawowa przyczyna jest taka sama . Z ziół w stanach nerwicowych stosujemy gotową mieszankę Nervosan. zawierających w swym świetle koloid. owoce i miód. kapusta. owoce. Prawidłowo pracująca tarczyca wymaga „dowozu” 2 mg jodu na dobę. ale również zapewnią lepsze przyswajanie witamin. nerki. o budowie pęcherzykowatej. majeranek. papryka nie tylko uczynią pokarmy strawniejszymi.. kapustę. Składa się z dużej ilości „zrazików”. chrzan. surówki. ale warto wiedzieć. Trzeba sobie wtedy przypomnieć przyprawy trawienne. a tam gdzie dopiero zaczynają się kłopoty trawienne . wątrobę. takie jak: kminek. kolendra. chromanie przestankowe. o których była mowa. Leży po obydwu stronach chrząstki tarczowatej i górnej części tchawicy. drożdże. tyle. w ciągu godziny przepływa przez nią około 5 litrów krwi. pieczywo razowe. świeże ryby rzeczne. atonia żołądka i wreszcie .wyniszczenie ustroju. GDY DOKUCZA TARCZYCA Tarczyca składa się z dwu połączonych ze sobą płatów. pieprz.wieprzowina. chrzan. takie jak: kminek. Zawczasu więc do pożywienia należy wprowadzić groch. składający się w 50 proc. Wszystkie wielowitaminowe artykuły żywnościowe. Tylko właściwe odżywianie jest rzeczywistą terapią chroniącą przed nawrotem. że atakuje różne organy wewnętrzne. Witaminami syntetycznymi i wyodrębnionymi awitaminozy tak zaawansowanej. zwany tyroksyną. Zaburzenia w pracy tarczycy polegają albo na nadmiernym 65 . jak najczęściej świeże ryby morskie. paprykę. kozieradkę (do serów). zboże z pełnego przemiału.drożdże. z jodu. orzechy.. że tylko ta droga wiedzie do wyleczenia. ryb i drobiu). może spowodować awitaminozę. świeże ryby morskie. Poza tym przy awitaminozie B1 i B2 może wystąpić zahamowanie przemiany materii. Wydziela hormon. Bóle towarzyszące innym chorobom odczuwamy w tym stanie o wiele silniej. Takie witaminowe zagłodzenie powoduje ogromną ilość chorób: zapalenie wielonerwowe. orzechy. a więc złe przyswajanie. 3-5 dag dziennie zagotowane w szklance wrzącej wody. Przyprawy trawienne. warzywa. jak zapalenie wielonerwowe leczyć się nie da.Diegestosan (szklankę naparu dwa razy dziennie). że nerwica jest tylko jedna. Hormon ten jest magazynowany w postaci tyreoglobuliny. przykurcz mięśni. Tarczyca jest bardzo unaczyniona.. ale i złe ich trawienie. majeranek. żółtko jaj.brak witamin B1 i B2 w pożywieniu albo też złe trawienie pokarmów zawierających te witaminy. Ilość wydalanej tyroksyny regulowana jest przez przysadkę. Nie tylko bowiem brak artykułów bogatych w witaminy. zwany tyreoglobuliną.

Niedoczynność tarczycy występuje także częściej u kobiet niż u mężczyzn. pozbawiony wyrazu. Podwyższony jest procent cholesterolu we krwi (ponad 200 mg). zaburzenia wielogruczołowe w okresie przekwitania. Można wówczas podawać 5-procentowy roztwór Lugola. obniżone. zimna i obrzękła. chudnięcie. Nadczynność tarczycy jest chorobą uleczalną. zabiegiem operacyjnym i zaburzeniami wydzielania wewnętrznego. tzw. na liście schorzeń spowodowanych przez braki odpowiednich składników w pożywieniu. Tętno . biegunki. obrzęk śluzowaty. Zdarza się. w ciągu pół roku i dlatego wydaje się.. Choroba jest uleczalna. np. urazy psychiczne. jak większość tzw. Dieta powinna być wysokokaloryczna z dodatkiem witamin A. wilgotna i ciepła. Kobiety nie miesiączkują. apatyczni. wypadają. Ale z podanych wyżej informacji zainteresowani Czytelnicy będą mogli w przybliżeniu określić rodzaj swojego stanu chorobowego i udać się do właściwego specjalisty. Skóra jest sucha. objaw rzadkiego mrugania. Powiększony język ma odciski zębów na brzegach. Niedobór tyroksyny prowadzi do odkładania się w tkance podskórnej substancji śluzowanej i powoduje obniżenie się podstawowej przemiany materii i czynności wszystkich narządów ustroju. podobnie jak ciśnienie tętnicze krwi. że cukrzyca przychodzi w tempie dość szybkim. Chorzy są senni. podawaniem metylotiouracylu w zbyt dużych dawkach. bezsenność. RADY DLA DIABETYKÓW Wykaz ustalony przez Światową Organizację Zdrowia lokuje cukrzycę. Oczy mają bardzo silny połysk. Tarczyca może powiększyć się w kierunki przestrzeni pozamostkowej. dojrzewania i ciąży. C i B-complex. podaje się jod w celu zahamowania wydzielania tyroksyny oraz Metisol pod kontrolą lekarz.100 na minutę. Podstawowa przemiana materii jest również znacznie podwyższona. a zapobiegawczo dodawać należy do spożywanej soli 10 mg jodku potasowego na l kg soli. Przyczyną jego jest brak jodu w wodzie i w pokarmach. a serce ma powiększone wymiary wskutek odkładania się w nim substancji śluzowatych. a przyczyną jego są zakażenia. Ciśnienie tętnicze krwi jest podwyższone. że najważniejsze jest przestrzeganie właściwej diety w codziennym jadłospisie. Leczenie wszystkich schorzeń tarczycy musi być oczywiście indywidualne. prowadzone przez lekarza. 66 . albo na zbyt małym wydzielaniu (niedoczynność tarczycy). jego akcja przyspieszona. Niedoczynność tarczycy. Skóra jest różowa. To bardzo ważne. Objawy: pobudliwość nerwowa. chorób cywilizacyjnych.wydzielaniu tyroksyny (nadczynność tarczycy). Włosy szczególnie brwi. Leczy się ją podając 3 razy dziennie thyroideum w drażetkach po 0. W miarę ustępowania schorzenia dawkę się zmniejsza. mają uczucie zimna. Występuje ono znacznie częściej u kobiet niż u mężczyzn. istnieje jeszcze schorzenie zwane wolem nagminnym. Mięsień serca ulega uszkodzeniu przez tyroksynę i może powstać niewydolność krążenia.2 mg. Tętno jest zwolnione. Nadczynność tarczycy stwierdza się przez powiększenie gruczołu (wole). może być spowodowana zanikiem tarczycy po przebyciu zapalenia gruczołu tarczycowego. Występuje drżenie wysuniętych rąk i stany podgorączkowe. Serce jest powiększone. Stosuje się leki uspokajające. Obrzękła twarz jest okrągła i ma wygląd księżycowaty. Widoczny jest wytrzeszcz gałek ocznych. pocenie się. kołatanie serca. Mówią i poruszają się wolno.

przy czym więcej niż połowa surowych. Nie bójmy się w podobnym wypadku jadać surowych jarzyn. u podstaw której dość długo leżało wadliwe trawienie oraz monotonne pożywienie. ale gotowaną. ostrożnie. który w ciągu miesiąca znalazł się na naszym stole. powinny również figurować w naszym pożywieniu. pomarańczach. „Test” na takie żywienie jest bardzo prosty: z ołówkiem w ręku zapisujemy każdy artykuł spożywczy. morelach suszonych. co surowe. bo leczyć trzeba przede wszystkim -właściwym żywieniem. co gotowane. strączyny fasoli. szczególnie surowe. Dodając do nich chrzanu. cielęcinie. którą znajdujemy w brukwi. znakomity środek przeciwcukrzycowy mamy zawsze pod ręką i jeżeli cukrzyca może nam zagrozić. cebuli surowej. świeżych ogórkach. powodują wzdęcia. mielone nasienie kozieradki (znakomicie smakuje z białym sercem). Dwa trzy razy dziennie należy płaską łyżeczkę takiego proszku zażyć i popić zimną wodą.i zapobiegawczy. a tym. truskawkach. drożdżach i miodzie. poziomkach. pieprzu lub papryki. owies lub płatki owsiane. pacjent mógł jej nie zauważyć i dopiero stwierdzenie cukru w moczu było pierwszym sygnałem alarmowym. i leczący. Najpotrzebniejsza w leczeniu łuszczycy jest witamina B6. z rosołu wyrzuca się razem z kośćmi i innymi odpadkami. trzy w mieszance. inne artykuły z tej rodziny botanicznej. zmieniając pozycje z tej listy w miarę tego. biała kapusta. powinny dominować nad węglowodanami i białkami. że cukrzyca zjawiła się niepostrzeżenie. w tranie. smażone. Wszystko to sprawiło. liście czarnego bzu. czarnych jagodach. jeżynach. trzy razy dziennie. bo mu one szkodzą. pory i czosnek. np. Oczywiście. seler. szpinak. miodu lub śmietany możemy je w ilościach niewielkich stale dołączać do naszego codziennego wyżywienia. a więc „rozsadzają”. śliwkach. że pacjent nie może jeść wielu z wyżej wymienionych artykułów. winogronach białych. nabiałem itp. kapustach. owoc borówki-brusznicy. ziele dziurawca.Stan podcukrzycowy i późniejsze przecukrzenie krwi są prawie zawsze następstwem złej przemiany materii. podzieliwszy na 4 dawki w ciągu dnia. Powinno ich być najmniej 60. marchwi surowej. Strączyny fasoli i kłącza perzu gotujemy w proporcji 100 g na 6 szklanek wody. ziele szałwi. a to jest właśnie najlepszy środek . Istnieje również gotowa mieszanka ziołowa .Diabetosan. korzeń mniszka i kłącze koziołka. razowym. w pieczywie pszennym. wiśniach. cytrynie ze skórką. czyli artykułami mięsnymi. pieczone. zaparzamy po dwa. oczywiście. Wodę tę należy wygotować do połowy i wypić. Zioła. o których wcześniej była mowa. Tymczasem podstawowy. to najczęściej dlatego. a więc szczypiorek. że nie doceniamy cebuli. seler. które nie wiadomo dlaczego jada się zawsze gotowane: burak czerwony. owoc czarnej jagody. Dość często okazuje się. jak się będzie zmieniało zaopatrzenie rynku. ŁUSZCZYCA l DIETA Leczenie łuszczycy trwa zawsze dość długo. jajku surowym. a nawet boleści.. żeby się nie zachłysnąć. nieco częściej smażoną. jabłkach. świeżych rybach morskich. ziele pokrzywy. 67 . bierzemy łyżkę takiej mieszanki i pijemy dwa. owoce. do nabycia w aptekach i w sklepach zielarskich. Te ostatnie powinny być zawsze dobrze przyprawione środkami trawiennymi. w baraninie. grochach. W naszym pożywieniu jarzyny. w którym nie było należytej równowagi między tym. Oprócz cebuli poziom cukru we krwi obniżają: perz. Tego się nigdy nie jada. Cebulę jada się u nas dość rzadko surową.

gdyż chodzi tu nie tylko o trawienie. o współczynniku G (od nazwiska Górnickich) większym od 100. co likwiduje tę przyczynę. który uległ wyparciu przez mangan z osłonek mielinowych włókien nerwowych. majeranek. stosując Cholegran lub Normogran 2 razy dziennie łyżeczkę przed jedzeniem. W celu przywrócenia organizmowi potrzebnej ilości magnezu zalecam stosowanie produktów spożywczych. To wszystko pomaga na łuszczyce. uzupełniając brak witamin w organizmie.Trzeba wtedy sypać do tych potraw kminek. co spowodowało zahamowanie przewodnictwa elektrycznego z mózgu do przyczepów mięśni. ale i o przyswojenie witaminy 62. Owoce i ich soki G botwina papryka rzodkiewka pomidory rabarbar burak czerwony rzepa seler liście seler bulwa szparagi szpinak Grzyby pieczarki drożdże Tłuszcze masło jajka surowe Ryby węgorz węgorz wędzony G flądra 66 karp 73 śledź do 350 dorsz 160 makrela 180 230 435 300 254 252 Mięso 217 93 300 60 93 175 175 168 75 106 76 G 164 427 G 25 260 G 600 1660 1550 1500 1300 2800 1650 wieprzowina kotlet wieprzowina szynka wieprzowina wątroba wieprzowina nerki Zboża i maki 316 300 60 160 G Orzechy orzechy ziemne orzechy włoskie orzechy laskowe migdały Słodycze i napoje miód kakao herbata wino Mleko G 120 70 36 133 G 100 120 do 19 do 53 G Warzywa fasola biała groch marchew ziemniaki kapusta czerwona kapusta biała kalarepa dynia czosnek kukurydza G . POMOC W STWARDNIENIU ROZSIANYM Najważniejszy problem w leczeniu stwardnienia rozsianego to usunięcie trzech przyczyn wywołujących tę chorobę. Pierwszą z nich jest niedobór magnezu. pieprz lub jeszcze inne przyprawy trawienne. Ponadto konieczne jest doprowadzenie do codziennego wypróżnienia.

kurczak wątroba z drobiu żołądki z drobiu cielęcina kotlet 1850 73 120 530 68 .

I wreszcie. miodu kwiatowego. dużych ilości ziemniaków. występujące (rozsiane) w mózgu i rdzeniu kręgowym złogi z krzemianu manganu. surowe mleko. gdyż półpasiec . jeden litr mleka.moim zdaniem . W zależności od apetytu proponuję następującą normę dzienną produktów spożywczych: chleb z pełnego przemiału do 125 g. Racjonalne . należy zbilansować je produktami o współczynniku większym niż 100 G. surowe jajka. gotować pod przykryciem 1/2 godziny i odcedzić). kiełki zbóż. To wszystko należy wymieszać z trzykrotnie większą ilością smalcu i smarować krosty cienko na noc. przyczyna trzecia to bardzo twarde. Dlatego też zalecam picie surowych soków oraz spożywanie jak największej ilości surówek. Złogi te mogą ulec rozpuszczeniu w wyniku długotrwałego popijania określonych soków ze świeżych warzyw i owoców. wapń. 5 g nalewki kupalnikowej (Tinctura Arnicae) i 5 g nalewki glistnikowej (Tinctura Cholidonii). zalecam zjadanie tylko trzech posiłków dziennie i dbanie o wypróżnienie. ale z powodu spożywania pokarmów gotowanych. Produkty. rabarbaru. szparagów. Na okłady miejsc zaatakowanych półpaścem stosujemy: 1) maść witaminową. do 3 łyżeczek miodu.leczenie półpaśca polega na dostarczeniu organizmowi witamin naturalnych i to wszelkimi drogami. którą uraża nawet jedwabna bielizna. Aby pokarm nie zalegał w żołądku. surowe owoce. Wprawdzie enzym fitaza mógłby rozpuścić fityniany.to po prostu awitaminoza. cynk. ulega on denaturacji. liściastych. których współczynnik G jest wyższy niż 100 są wskazane dla chorych na SM. Po przebudzeniu się należy nacierać ciało szorstką rękawicą zmoczoną w zimnej wodzie z solą (łyżka szarej soli kuchennej na szklankę zimnej wody). kalarepy. żelazo i miedź. nasion słonecznika i orzechów 500-700 g dziennie. jedno jajko. Można zjeść trochę śmietany. tłustych ziaren słonecznika. 69 .to druga przyczyna powstawania SM. a przyspieszy to ich powrót do zdrowia. Nie zalecam natomiast spożywania warzyw łodygowych. Ogromne nieraz obszary ciała pokrywa bardzo bolesna wysypka. Dla osoby chorej na SM bardzo ważne jest prowadzenie odpowiedniego trybu życia i diety. kompotu.i względnie szybkie . do 50 g masła. BOLESNY PÓŁPASIEC Półpasiec. powodują niedobór tych pierwiastków w ustroju . Z kolei dla polepszenia równowagi neromięśniowej zalecane są tabletki francuskie „Magnesium Glicocole” oraz MgCl (chlorek magnezu) do nabycia w aptekach homeopatycznych. Chorzy na SM powinni stosować w swojej diecie produkty o najwyższym współczynniku G. w skład której wchodzi 10 g Azulanu. orzechów włoskich lub laskowych. kapusty. Jeśli ktoś będzie stosował produkty ze współczynnikiem mniejszym niż 100 G.Gdy do jelit wraz z pożywieniem przedostają się nierozpuszczalne fityny wiążące i wydalające magnez. wysypka ta rozszerza się nieraz w ciągu kilku godzin. chleba z pełnego przemiału. soli rafinowanej i herbaty. Wykaz produktów spożywczych pod względem przydatności dla chorych na SM. a rano zmywać odwarem ze skrzypu (garść skrzypu na l litr wody. Stosować małe ilości cukru. Na krótko przed posiłkiem dobrze jest spożywać stare korzenie marchwi.

długotrwałym zmęczeniem. bądź witamin z grupy B. lekarstwa te nie są dostatecznie skuteczne. Często zakażenia. rzadziej kwasu foliowego. sałatę. chrzan. zawierających żelazo. a także Falvit. paprykę. w wyniku niedokwasoty żołądka. potrzebują go jednak więcej niż ludzie pracujący umysłowo. Surówki takie robimy w dowolnym rzecz jasna. biały ser. A więc jadać dużo warzyw i zieleniny. U dzieci przyczyną może być obecność w tzw. świeżą kapustę. Człowiek funkcjonuje jakby na zwolnionych obrotach. pieprz prawdziwy lub ziołowy. przeciętnie ok. wzbogacają krew w hemoglobinę. a także morele. trzeciego migdałka utrudniającego oddychanie. zwłaszcza zielone.nawet 20-30 mg na dobę. Dzieje się tak m. selery. koperek. Przy braku wszystkich wyliczonych środków dużą ulgę mogą przynieść również okłady z gotowanej cebuli. ale dla zabezpieczenia się przed nawrotami należy przede wszystkim zreformować żywienie. białej rzepy. miedzi. paprykę. cierpią zarówno dzieci. jaja. A więc. na noc. buraki. Najczęstszą przyczyną jest niedobór żelaza. bólem głowy. paprykę. koperek. chronią nas nie tylko przed anemią. polanego ciepłą wodą. np. zestawie. marchew. Do niedokrwistości przyczyniają się też krwawiące hemoroidy. same nie wiedząc o tym. zwłaszcza zielone. zwłaszcza w warunkach zbyt obfitych i przedłużających się menstruacji. kukurydzę. sałatę. miedź i witaminy. Osoby wykonujące ciężką pracę fizyczną. uprawiające intensywny trening sportowy. fasolę i soczewicę. Wszystko to jest oczywiście leczeniem doraźnym. Najlepszym i najskuteczniejszym lekarstwem jest odpowiednie odżywianie.Ascofer czy Hemofer. Doskonały jest 70 . codziennie: surówka z kapusty. W zasadzie nasz organizm potrzebuje niewiele żelaza. tran.olejem lnianym. czyli niedokrwistość.2) okłady z papki zrobionej ze zmielonego nasienia kozieradki. marchwi. a jedynie około 10 proc. poprawią samopoczucie. Osobom cierpiącym na anemię przepisuje się najczęściej preparaty żelaza . selery. Kobiety menstruujące . nie ze wszystkiego naraz.co najważniejsze . ANEMII MOŻNA ZAPOBIEC Objawia się ona ogólnym złym samopoczuciem. mało urozmaicone.in. rzeżuchę. ubogie w warzywa. a także kwas foliowy.stosować do nich kminek. Osoby cierpiące na anemię powinny zatem jadać jak najwięcej produktów. Na anemię. groch. nasiona dyni i słonecznika. ale również przed przeziębieniami. drożdże. Warzywa. Oprócz tego niektóre osoby. Niestety. bladością. cykorii. ogórków świeżych. czyli natkę pietruszki. rzodkiewki. wreszcie razowy chleb. Zestawy należy zmieniać i . Okład taki zakładamy również na kilka godzin. rzeżuchę. a jeszcze lepiej . jak i dorośli. stany zapalne i gorączka. Zastrzyki z biostyminy (co drugi dzień zastrzyk) mogą przyśpieszyć leczenie. częste katary i nieżyty nosa. czasem bezsennością. świeżą kapustę. czarnej rzepy. powodują zwiększenie zapotrzebowania na ten minerał. ponieważ organizm nie jest w stanie wchłonąć ich w całości. jabłek i innych owoców. pomidorów. szpinaku. marchew. Anemię wywołuje także niewłaściwe odżywianie. cierpią na zaburzenia wchłaniania żelaza. szczypior i cebulę. U kobiet przyczyną anemii mogą być okresowe utraty krwi. 10-20 mg dziennie.

Pozytywne działanie ma również ocet jabłkowy. sprawiające. Po każdym z tych zabiegów czujemy się tak. Można np. a także czosnek i cebulę. Następnie wkładamy ciepły szlafrok i gimnastykujemy się przez 5 minut. najlepiej z wodą i miodem. Można też suchą szczotką masować całe ciało (także kark i uszy) zawsze w kierunku serca. Są to zwykle ludzie przebywający dużo na świeżym powietrzu. Sałatę warto przyrządzić z natką pietruszki. mięso natomiast w niewielkich ilościach. po czym. Pijemy dwa razy dziennie. bardzo łatwo przeziębić się. usprawniają i pobudzają zachodzące w nim procesy. Poza tym należy pić mleko. kminek. choć wszyscy dookoła kichają i chorują na grypę. ale również usprawniają trawienie i przemianę materii. podnoszą nie tylko smak wszelkich potraw. a później pogimnastykować się 5 minut w ciepłym szlafroku. bakterie. Zachęcam więc gorąco do spożywania jak największej ilości warzyw. gorczyca (pół łyżeczki gorczycy popitej wodą poprawia trawienie. cykorię. Unikajmy białego pieczywa. jak byśmy wypili najmocniejszą kawę. każdego dnia. Tym. Niestety. jeść biały ser. A oprócz tego konieczny jest ruch i świeże powietrze. działa żółciopędnie). że żelazo zawarte w pożywieniu staje się bardziej przyswajalne. pluchy. Pierwsza sprawa to odżywianie. uprawiający różne sporty. że żelazo w połączeniu z witaminą C jest łatwiej przyswajalne. ułatwiające przedostawanie się tlenu do organizmu. nakładamy ciepły szlafrok i gimnastykujemy się 5 minut. ciągle jemy za mało warzyw. majeranek. Czasami przez całą jesień i zimę nie potrafimy uwolnić się od chrypki. jak najdłużej przebywać na świeżym powietrzu (aby się dotlenić i zahartować). którzy okres ten przeżywają w doskonałym zdrowiu.również sok z pokrzywy bądź zmielone suszone ziele dodawane do potraw. Warto wiedzieć. Oto kilka przykładów. pracę nerek). Przyprawy ziołowe -bazylia. rozmaryn. słodyczy. nabawić bólu gardła czy złapać grypę. NIE DAJMY SIĘ PRZEZIĘBIENIU W czasie jesiennych chłodów. rzeżuchą. a także 1-2 łyżeczkami zmielonej pokrzywy (także suchej). polecam inny sposób. którzy mają trudności z obudzeniem się rano. ciast. natkę pietruszki. marchew (która poprawia także wzrok). Ale są i tacy. wirusy. jak najmniej używajmy soli. Do szklanki zimnej wody wsypujemy łyżkę soli i nacieramy całe ciało szorstką rękawicą. dynię (usprawniające m. udając się do pracy czy wracając do domu. jeśli to tylko możliwe. Na pół szklanki wody bierzemy l łyżkę octu i 2 łyżeczki miodu.in. estragon. nawet w czasie słoty. sałatę. kataru. odżywiający się właściwie. kaszlu. pieprz ziołowy. zawsze w kierunku serca. pity regularnie. selery. przede wszystkim w postaci surówek: kapustę kwaszoną. Wchodzimy do wanny i przez pół minuty polewamy zimną wodą krzyż i całe nogi. Przed przeziębieniem chroni nas także odpowiednie hartowanie organizmu. w dużym stopniu. przejść pieszo jeden czy dwa przystanki. choć to one właśnie wpływają w ogromnym stopniu na odporność naszego organizmu. Radzę również. zmian temperatury. 71 . zależy zatem czy nasz organizm zahartuje się i uodporni na wahania temperatury. Ma to bowiem ogromny wpływ na wszystkie procesy. cukru. Od nas samych. W leczeniu anemii doskonale działa miód i pyłek kwiatowy. Można pić codziennie sok z marchwi i świeżej kapusty bądź zjadać solidną porcję kwaśnej kapusty z drobno posiekaną cebulą i marchewką. już bez wycierania.

Do pierwszych specjaliści zaliczają suszone maliny. kwiat lipy. zalać dwiema szklankami wrzącej wody. Sposób przygotowywania napojów z omawianych ziół jest zróżnicowany. Napój z bratków (mieszanka) l łyżka ziela bratków. że przedstawione powyżej zioła mają zastosowanie nie tylko przy przeziębieniach. Jana Muszyńskiego. Odmierzoną ilość ziół zalać wrzącą wodą. I tak 20 razy. dr. Pić po 1/2 szklanki co 2 godziny. z suszonych malin. Herbatka z kwiatów czarnego bzu (mieszanka) l łyżka kwiatu czarnego bzu. i jeśli mamy. zioła działające wykrztuśnie. gotować 10 minut. przecedzić. Kiedy po przemarznięciu zaczyna boleć nas gardło. 1. Przepisy przyrządzania napojów ziołowych stosowanych przy przeziębieniach podajemy według proporcji zaczerpniętych z prac prof. Następnie przygotowujemy kompres na gardło. Odgrywają także pewną rolę w leczeniu innych dolegliwości. Zanurzamy na chwilę nogi w gorącej wodzie. przykrywając się bardzo ciepło. l łyżka kwiatu lipowego. bratki i kwiat czarnego bzu. Jednak stosowanie ich w sposób niżej opisany nie powoduje szkodliwych skutków. moczymy w tym roztworze dużą ściereczkę i otulamy szyję łącznie z dekoltem i łopatkami. 2 szklanki wody. l łyżka bratków. przyprawić dodatkiem soku malinowego lub porzeczkowego. propolisu. sok z malin lub porzeczek. propolisem. pozostawić na 15 minut. przykryć. Pić co 2 godziny po pół szklanki. Zioła wykrztuśne to: suszone liście podbiału. plus pół tabletki Polopiryny S i wchodzimy do łóżka. kopru włoskiego czy lipy przygotowuje się napary. Do pół szklanki zimnej wody wlewamy 2 łyżki octu spirytusowego. 2. płuczemy je wodą z solą. soli ciechocińskiej czy nawet zwykłej kuchennej oraz drugą miednicę bądź wiadro z bardzo zimną wodą.Gdy jednak nie uda nam się uniknąć przemarznięcia. natychmiast po przyjściu do domu przygotowujemy sobie dużą miednicę z gorącą wodą z dodatkiem szlamu leczniczego. l łyżka kwiatu rumianku. 72 . by się dobrze wypocić. Zwolennicy ziół orientują się. Na ten kompres zawijamy jeszcze ręcznik kąpielowy lub ciepły wełniany szal i wchodźmy do łóżka. I tak np. Zioła wymieszać. anyż biedrzeniec. Przecedzić. Na l szklankę wody wsypujemy l łyżkę soli plus 2 kropelki 10-proc. natomiast z bratków przyrządza się napary i odwary. l łyżka suszonych malin. a następnie w zimnej. Po dwóch godzinach ból gardła minie. koper włoski oraz cebula. Pijemy także ciepłą herbatę z malinami. ZIOŁA NA PRZEZIĘBIENIE Najpopularniejsze zioła przy przeziębieniu można podzielić na dwie podstawowe grupy: zioła przeciwgorączkowe i napotne. 2 szklanki wody.

Składniki wymieszać. Stosuje się jako środek wykrztuśny. Po okresie wylęgania wirusa. trzeba koniecznie zwrócić się do lekarza. podgrzać do zawrzenia. bóle przy oddawaniu moczu. Chorym podaje się zwykle aspirynę lub Polopirynę plus Calcium (Polfa) rozpuszczone w pół szklanki wrzącej wody z malinami i duże dawki witaminy C. Przy bólach gardła płuczemy je wodą z solą. Napój z suszonych malin 40-60 g suszonych malin. a czasem dopiero po kilku dniach. 4. Występuje w postaci mniejszych lub większych epidemii i nie należy mylić jej z podobnie przebiegającym przeziębieniem. Jeżeli dołączy katar. „Miodek cebulowy” (stosowany przy kaszlu) 10 dag utartej cebuli. i jeśli mamy. który. Napar z bratków 5-70 g ziela bratków. Koniecznie wówczas należy zgłosić się do lekarza. 10 dag miodu. które pojawia się nieraz w drugim lub trzecim dniu choroby. Katar natomiast łagodzi sok z cebuli i czosnku. przykryć. Innym powikłaniem pogrypowym może być zapalenie płuc. pozostawić na 10-15 minut. Na l szklankę wody wsypujemy l łyżkę soli plus 2 kropelki 10 proc. Występuje podrażnienie błony śluzowej gardła i krtani. l szklanka wody. trwająca kilka dni. jeśli trzeba. o ile nie wystąpią jakieś powikłania. starsze natomiast narzekają na bóle kończyn. Antybiotyki w tym wypadku są absolutnie zbyteczne. Młodsze dzieci reagują dodatkowo bólami brzucha lub wymiotami. Pić w dowolnych ilościach w stanach gorączkowych. by można je było łatwo usunąć. 4 szklanki wody. propolisem. gdy w pierwszych dniach chory nie położył się do łóżka. ponieważ wirusy grypy nie są na nie wrażliwe. czasem także katar. niezbyt głęboko. oczywiście wyłącznie z polecenia lekarza. Na szczęście zdarzają się one rzadko i dotyczą zwykle dzieci i ludzi w zaawansowanym wieku.3. ból ucha. przyprawić do smaku miodem lub cukrem. 5. co trwa 1-2 dni. pozostawić na 10-20 minut. leki przeciwkaszlowe i wykrztuśne. zaczyna się nagle gorączka. Odcedzić. również leki działające łagodząco na drogi oddechowe. Potem pojawiają się chrypka. przepisze antybiotyki. pleców i drapanie w gardle. połączona z bólem głowy. Zaczyna się niewinnie. W takich wypadkach również pacjent leczy się antybiotykami. Jeśli jednak nastąpi ponowny wzrost temperatury (zwłaszcza u dzieci). Ziele bratków zalać wrzącą wodą. Podawać co 3 godziny po łyżce stołowej. szczególnie dla dzieci. propolisu. Obserwacje wykazują bowiem. Suszone maliny zalać wrzącą wodą. UWAGA-GRYPA! Jest ona chorobą zakaźną. nasilenie kaszlu. że powikłania pogrypowe występują znacznie częściej. np. często suchy kaszel. W leczeniu niepowikłanej grypy ważne jest położenie się do łóżka i pozostanie w nim dostatecznie długo. Od czasu do czasu 73 . Odcedzić. przykryć. Thiocodinę. Zwykle jest to choroba niezbyt ciężka. Po wyciśnięciu nasączamy nim tamponiki z waty i wkładamy do nosa. aż do momentu ustąpienia gorączki. bólami mięśni i stawów i ogólnym złym samopoczuciem. wywoływaną przez wirusy.

W okresie epidemii grypy trzeba koniecznie unikać liczniejszych zgromadzeń. majeranek. gorczyca nie tylko podnoszą smak wielu potraw. mniej ciast i słodyczy. mleko. Doskonałe są herbatki z czarnego bzu. jaja w szklance czy na miękko. budynie. powątpiewania o absolutnej nieszkodliwości aspiryny nie są zupełnie nowe. Eucaliptus Cpl 3 razy po 25 kropli na wodzie. galaretki owocowe.twierdzi znany hematolog. uodporniają nasz organizm i pobudzają zachodzące w nim procesy. że jego organizm nie tolerował aspiryny. Ostatnio coraz częściej jednak słyszy się głosy o pewnych skutkach ubocznych. Trzeba koniecznie jeść więcej warzyw. mięty. pieprz ziołowy. kminek.tamponiki zmieniamy. Również w czasie grypy starajmy się spożywać więcej ciemnego pieczywa. Dziś jest jednym z najpopularniejszych leków. selerów. porów. Przynosiły one ukojenie 74 . PRAWDA O ASPIRYNIE Odkryto ją przed 75 laty. rozmaryn. kisiele. które podrażniają drogi oddechowe i osłabiają ogólną kondycję organizmu. esiragon. Piętnaście lat później Włoch Spira uzyskał z tego proszku kwas salicylowy. natki pietruszki.ocenia jeden z internistów o światowej sławie. Aspiryna pogłębia niekorzystne zmiany w obrazie krwi u osób ze złą krzepliwością . Można śmiało powiedzieć. jogurt i kefir. Osoby gorączkujące powinny wystrzegać się potraw tłustych i ciężko strawnych. przebywać jak najwięcej na świeżym powietrzu. dyni. Ale dopiero w 1828 roku łagodząca ból substancja została w formie krystalicznego proszku wyizolowana z kory wierzbowej i przez Anglika Wilkinsona nazwana salizin. geranium. sałaty. Zachęcam do spożywania surówek z kapusty kwaszonej. których matki w pierwszym kwartale ciąży pobierały preparaty salicylowe. Jeden z amerykańskich kandydatów. twarożek z różnymi dodatkami. przewidziany jako następny do lotu na Księżyc. Już na 440 lat przed naszą erą genialny grecki lekarz znał kojące ból i obniżające gorączkę działanie kory wierzbowej. a także czosnku i cebuli. marchwi. A do nich należy przecież aspiryna. oczywiście w niewielkich ilościach. Prawdę mówiąc. kaszlu Cetraria Islandica Cpl 3 razy dziennie po 25 kropli. A poza tym unikać alkoholu i wystrzegać się palenia papierosów. Co pięćsetna osoba łykająca aspirynę cierpi na krwotoki z żołądka oraz na objawy uczuleniowe . Mogą to być domowe lemoniady z cytryny z dodatkiem miodu albo soki owocowe lub warzywne. głogu i rumianku bądź z Pyrosanu z malinowym sokiem. prof. 3 razy dziennie po 25 kropli. wietrzyć często mieszkanie. Dotrze jest stosować leki homeopatyczne: Apis Cpl. W wypadku kataru smarować nos Eucaliptusem. Można też wkładać (do nosa także) z liści mięty. ale poprawiają przemianę materii i proces trawienia. nie tylko zresztą w tym okresie. Richards po przebadaniu 833 niemowląt doniósł o pewnych kłopotach z noworodkami. Dobrze jest także smarować plecy. Nie bójmy się przypraw. Już w 1969 roku angielski lekarz. Mają one bowiem ogromny wpływ na nasze zdrowie. by uzupełnić utratę wody w organizmie spowodowaną poceniem się. W czasie grypy pacjent powinien dużo pić. lipy. zabieranej przez kosmonautów w przestworza. Wchodzi w skład apteczki. musiał zrezygnować z podróży jedynie dlatego. nie przegrzewać się. Polecane są natomiast gotowane mięsa i drób. wywoływanych przez nadużycie tego niewinnego środka. że praojcem tego środka był Hipokrates. Z biegiem lat odkryto dalsze związki chemiczne. Bazylia. piersi i stopy spirytusem Apiscum Bryoniae.

że przy byle okazji dzieci kaszlą. sprawne fizycznie i umysłowo. Kwas acetylosalicylowy . także leczył swój reumatyzm tymi preparatami. Muszą więc i aspirynę obciążać pewne „grzechy”. Nie ma na świecie leku o doskonałym i bezbłędnym działaniu. pośladki. zawsze od dołu w kierunku serca. Osoby skłonne do krwotoków z żołądka nie powinny przyjmować aspiryny w ogóle. Dodatkowo radzę polewać się zimną wodą. które dotychczas przyjmowały aspirynę. najpopularniejszym lekiem na świecie. biodra. Kobiety w ciąży. Obecnie jest ona rzeczywiście. by przemoczone buty. kichają. a tym samym uodpornić na choroby. Można to osiągnąć. po czym kładziemy się do ciepłego łóżka. następnie piersi. z fabryki Byera. które tak robią. czy zimniejszy podmuch wiatru. którzy przez całe życie pracują na powietrzu. które mówią o skutkach ubocznych. nie polecam aż tak skrajnych metod. nie powinna być przyjmowana ani w zbyt dużych dawkach. Latem możemy biegać codziennie przez kilkanaście minut po trawie pokrytej jeszcze rosą. wydają się wyjątkiem. Skargi na bóle żołądkowe skłoniły syna do poszukiwań lepiej tolerowanego środka.biały. Co zatem robić. Niemniej jednak. poprzez kolana. przed użyciem należy ją dokładnie rozdrobnić i obficie popić. brzuch. na podstawie moich długoletnich doświadczeń mogę stwierdzić. wreszcie krzyż i łopatki. krystaliczny proszek . następnie opłukujemy nogi i wkładamy ciepłe skarpety z wełny owczej. Ojciec Feliksa Hoffmana. nie odczuwając chłodu i nie przeziębiając się. Zawsze przed użyciem leku z aspiryną zażyć łyżeczkę zmielonego siemienia. Oczywiście. Można także postępować inaczej: do wanny nalać zimnej wody do wysokości 10 cm i dreptać w niej 2-4 minuty. Powinno to trwać krótko. Osoby. Zasadniczą sprawą jest uodpornienie nóg na zimno i przemoczenie. Po kilku dniach zaczynamy polewanie pleców i kręgosłupa. że organizm można zahartować. zawsze zgodnie z ruchem wskazówek zegara. nie powodowały choroby? U naszych wschodnich sąsiadów popularna jest „bania”. Robimy to za pomocą prysznicu. Polewanie rąk zaczynamy od palców. Dreser.został przemianowany na aspirynę. Odkrył go w 1897 roku. mają chrypkę. te kilka. u Finów „sauna”. chemika. najlepszym tego przykładem są ludzie. Do tego samego zresztą mają skłonności dorośli. potem polewamy ramiona. Spośród wielu tysięcy publikacji na temat jej dobroczynnego działania.w cierpieniu przede wszystkim reumatykom. niemniej są skrupulatnie brane przez naukowców pod uwagę. a farmaceuta z koncernu Bayera. łapią wszelkie infekcje. HARTOWAĆ CZY CHOROWAĆ? Wiele matek skarży się. były jednak niesmaczne i drażniły błonę śluzową żołądka. odporne na wszelkie choroby. zaczynając od nóg do góry. by zahartować i uodpornić organizm na tyle. Po zabiegu nie wycieramy się. wkładamy ciepły szlafrok i gimnastykujemy 75 . Nacieramy energicznie ciało szorstką rękawicą. czym ewentualnie zastąpić ten lek. powinny uzgodnić z lekarzem. najwyżej 1-2 minuty. stosując nacieranie całego ciała zimną wodą z dodatkiem soli (l łyżka soli na szklankę wody) lub octu. ani przez zbyt długi okres. są zdrowe. Może powodować uczulenia u osób nie tolerujących salicylanów. przebadał jego terapeutyczne działanie i w dwa lata później zgłosił lek do opatentowania. po jej zażyciu ludzie natychmiast kąpią się w przeręblu albo biegają po śniegu przy siarczystym mrozie.

nadto witaminy w większych ilościach. do czego przyczynia się zwiększony rozkład białek ustrojowych. Gdy utrzymuje się gorączka. stojąc w wannie. Nadmierne ubytki wody należy uzupełniać podawaniem 76 . ziele fiołka trójbarwnego. Zalecam również spacery po świeżym powietrzu i wycieczki rowerowe. chudą rybę. w półpaścu. przy czym ważne jest. W bardzo wysokiej gorączce. założyć skarpety i wejść do łóżka.organizm zaczyna czerpać energię z zapasów energetycznych ustroju. a w ślad za tym wzrasta zapotrzebowanie organizmu na energię. dopiero co spadłym śniegu. kora wierzby. pobudza krążenie krwi. ile mają lat. kwiatostan lipy. Można także jedynie po natarciu nóg zimną wodą z octem lub solą. jaja na miękko. aż do momentu zupełnego oswojenia się z zimną wodą. wydalanie wody i elektrolitów. obmywać się zimną wodą z octem lub solą. grożącej porażeniem ośrodków mózgowych i porażeniem mięśnia sercowego. aż do pachwiny. Zalecam stosowanie diety lekko strawnej. suszonej pokrzywy. Jeśli ktoś bardzo źle znosi zimną wodę. owoce maliny. Wytrzeć się porządnie ostrym ręcznikiem. W przewlekłych stanach gorączkowych zioła te wpływają na poprawę samopoczucia chorego. Zabieg ten systematycznie powtarzamy. niekiedy ratują zdrowie choremu. twaróg. wreszcie kapusta kwaszona z dodatkiem natki pietruszki. berberysu. a także poprawia pracę serca. Doskonałe rezultaty osiąga się także w inny sposób: co trzeci dzień. np. wzrasta przemiana materii. słonecznika. obniża gorączkę i hamuje rozwój choroby. Jeśli zapotrzebowanie nie zostanie pokryte przez pożywienie . A gdy organizm oswoi się z zimnem. cebulki i zmielonej. z tkanki tłuszczowej. Witaminy takie występują w sokach ze świeżych warzyw i owoców. bowiem następuje wyczerpanie organizmu i osłabienie. W celu uzupełnienia niedoborów białka należy choremu podawać mleko. wysypek skórnych. rozpoczynając zabieg od stóp. po czym nie wycierając się nakładamy ciepły szlafrok i wracamy pod kołdrę. Środki przeciwgorączkowe należy stosować w przypadkach zakażeń bakteryjnych. Stan taki nie może trwać długo. zimą możemy biegać boso przez 1-2 minuty po świeżym. kurczaka. Zapobiegawczo możemy także zażywać propolis: dorośli 25 kropelek dziennie. dzieci dwa razy dziennie po tyle kropelek. po czym również należy wejść pod kołdrę. bezpośrednio po wstaniu z łóżka. wchodzimy na pół minuty do wanny z zimną wodą. powiedzmy od pół minuty. aby zachować kierunek do serca. białek mięśni i z narządów. Potem rozszerzyć powierzchnię masowania na całe ciało. Doskonale też uodparnia i hartuje organizm czosnek i cebula. Zasadą kuracji hartującej jest rozpoczęcie jej późną wiosną czy latem i konsekwentne kontynuowanie przez wszystkie pory roku.się przynajmniej przez 5 minut. I ostatnia ważna sprawa: dobrze byłoby rano lub wieczorem szorować nogi wilgotną szczotką. ZIOŁA PRZECIWGORĄCZKOWE Do ziół przeciwgorączkowych należą: kwiat bzu czarnego. wirusowych. Powstałe w ten sposób ciepło rozgrzewa ciało. Następnie ciało spłukać błyskawicznie zimną wodą. Stosowanie tych ziół wywołuje poty. tawuły. wszystkie zabiegi powinien dawkować ostrożnie. gotowaną cielęcinę. pączki topoli. Można też początkowo.

które je wywołują. kopru ogrodowego. Należy dbać o regularne wypróżnianie. Promieniowanie bólu z oczu. powstają krótkotrwałe napady bólowe. wit. drapacza lekarskiego. W zaparciach podawać ziołowe środki pobudzające perystaltykę jelit . Toteż przez długi czas przypisywano przyczyny bólów głowy skurczom naczyń mózgowych. kwiat krwawnika. ziele majeranku. co ułatwia trawienie. guzików mózgowych lub podrażnienia mózgu przez stan gorączkowy. kolendry. Bóle głowy towarzyszą niedrożności nosa. Bóle z tyłu i z przodu czaszki. Zalecam stosować Pyrosan. iż chore są zęby. Bóle czoła. mijające zwykle po jednej lub dwóch godzinach mogą oznaczać. że istnieje zapalenie zatok bocznych nosa lub procesy zwyrodnieniowe w kręgach szyjnych. że jego czaszka jest wypełniona płynem. Jeśli pacjent ma uczucie. konieczna jest natychmiastowa interwencja lekarza. buraka czerwonego. skuteczniejsze terapie. selera. natomiast opony i naczynia mózgowe mogą być bolesne. które trwają dłużej niż trzy dni lub powtarzają się często. co obniża gorączkę. Ziemniaki spożywane same. W zależności od umiejscowienia i czasu trwania bólów głowy można określić różne przyczyny. W przeciwnym wypadku dochodzi do zalegania pokarmu w żołądku i jego psuciu się. liść mięty. Ponieważ jednak stosowane stale środki lecznicze nie usuwały dolegliwości. mniszka. zaczęto opracowywać inne. grypy lub innych chorób infekcyjnych. prawie zawsze występujących jednocześnie u palaczy. do których należą: korzeń arcydzięgla. bez mięsa. bylicy bożego drzewka. Występujące nagle męczące bóle skroniowe są spowodowane przez stany zapalne obrzękłych arterii skroniowych. zapalenia mózgu. Pożywienie powinno być podawane w małych ilościach co trzy godziny. a w szczególności dwóch ostatnich. jeszcze dotychczas znane. Ponadto napary z ziół wzmacniających apetyt. ryb. Sam mózg jest w pełni nieczuły na bóle. B1 i B2 po 3 mg dwa razy dziennie. PORADY W BÓLACH GŁOWY Wszystkie przyczyny bólów głowy nie są. Również bóle głowy. Ogólne „brzęczenie” w czaszce jest zazwyczaj następstwem przeziębienia. babki lancetowatej. irytacja itp. miażdżycy.aloes lub Normosan. udar słoneczny lub rozpoczynające się zapalenie opon mózgowych. szpinaku. niestety. cykorii. takich jak gniew. pietruszki. owoc anyżu.5 litra dziennie. silne jednostronne bóle głowy są często sygnałami ostrzegawczymi ostrych ataków jaskry. a przy wstawaniu rano bóle z tyłu głowy. dolegliwości nerek. Z powodu zdenerwowania i działania czynników psychicznych. jajek. są częstym następstwem nadciśnienia krwi. Po ustąpieniu gorączki wskazane jest podawanie choremu przez kilka dni potraw jarskich z cebulą i czosnkiem. Zalecam soki z marchwi. karku. tysiącznika. to przyczynami mogą być choroby infekcyjne. sałaty i rzodkiewki. W wielu z wymienionych przypadków bólów głowy. goryczki. nadużywaniu alkoholu i nadmiernemu paleniu papierosów. wywołujące nieraz wymioty i zakłócenia w widzeniu. Należy unikać zdenerwowania i stresów. zaparciom. W bezsenności i stanach podniecenia nerwowego podawać mieszankę ziołową uspokajającą Nervosan. w żadnym wypadku nie powinny 77 . niestrawności.płynów w ilościach co najmniej 2.

Wystarczy kawałkiem bursztynu potrzeć kark. półkąpiele. sosny. buraka i ogórka. zjeść przed snem łyżeczkę miodu lub 1-2 jabłka. rozmarynu. Jednorazowo bierze się l lub 2 łyżeczki ziół na l szklankę wrzątku. marchwi i selera bądź marchwi ze szpinakiem. Ja jednak nie zalecam stosowania środków przeciwbólowych. które w wielu wypadkach mają korzystne działanie w zwykłych bólach głowy. gdy naciągnie. nad brzegiem rzeki czy morza. ziele dziurawca. Osobom cierpiącym na bóle głowy o. Bóle łagodzi przyłożenie do czoła chusteczki. przecedzą się i lekko podgrzewa. szałwi lekarskiej. natomiast w migrenie wspomagają leczenie środkami farmakologicznymi. a przy występowaniu tych dolegliwości wieczorem . które aktywizują procesy życiowe. burakami. wzmacnia się organizm. którym można nacierać bolące miejsca. które ratują się jak mogą. Płuczemy go w ciepłej wodzie w szklanym lub fajansowym naczyniu. Cierpiącym na bóle głowy pomaga nieraz jedna filiżanka kawy. żurawin. Doradzam również zastosowanie bursztynu: przez pocieranie ciała bursztynem przenikają do organizmu elektrony. Bursztyn można również rozpuścić w spirytusie. ogórkami czy sałatą. polewanie zimną wodą kolan i bioder (ale nie zaraz po posiłku). 1.być lekceważone i wymagają porady lekarza. a nawet ustępują bóle głowy i zmęczenie. oczywiście bez cukru. wreszcie chodzenie boso po rosie. liścia mięty pieprzowej. a następnie zalewamy spirytusem w porcji 1:1. skronie i nasady dłoni w miejscu wyczuwalności pulsu. Można także pić napary z ziół. masaż dużego palca od strony podeszwy oraz 78 . Grzegorz Franciszek Sroka w swym „Poradniku zielarskim” poleca następującą mieszankę ziołową. np. Zaleca się również stosowanie naparów z dziurawca. w miejscu gdzie kończy się palec i powstaje małe wgłębienie. lawendy. by poczuć ulgę. których zastosowanie nie powoduje skutków ubocznych. które często trapi ból głowy czy migrena. nie jadać solidnych kolacji. radzę wysypiać się. A przede wszystkim bezwzględnie rzucić palenie papierosów. zmartwień i przemęczenia. kozika lekarskiego. szpinaku lub mieszanego z marchwi. stosując według starej metody dr. tymianku. Terapia sokowa Popijanie soków z dyni. 2. ograniczając się do potraw lekko strawnych. co tu dużo mówić. zimny kompres na czoło i kark. Bursztyn rozpuszcza się powoli i długo. ziela jemioły i ziela nostrzyku. mięty pieprzowej. Kneipa kąpiele nóg. POMOC W MIGRENIE Na migrenę cierpi wiele kobiet. rumianku. a także unikać stresów. Terapia akupresurowa Nacisk palcem na zewnętrzną stronę dużego palca u nogi. Zaleca się też picie soków ze świeżych warzyw. Pije się je rano i wieczorem. ich działanie jest ograniczone. doraźna. Osobom. aż powstanie płyn o zapachu żywicy. Zażywane bowiem przez dłuższy czas niszczą wątrobę i. jednak nie za długo. zawierającej liście brzozy. Miesza się razem po 100 g kwiatu rumianku i kwiatu lipy oraz po 50 g liścia melisy.jedna szklanka dobrego wina lub piwa. spożywanie cebuli i czosnku. nasiadówki w wannie. marchwi łączonej ze szpinakiem. Po 20 minutach. Jestem zwolenniczką terapii naturalnych. nie mówiąc o alkoholu. Samoleczenie jest dozwolone jedynie w lekkich przypadkach lub jako pomoc natychmiastowa. melisy. Od bólów głowy można często uwolnić się.

Szklanka zimnej wody lub wody mineralnej bez gazu.3. zupełnie rozbudzić. Po wstaniu pobudzająco działa króciutki. może założyć ciepłą czapkę. Zdarza się nawet. jak i psychicznie. małymi łykami. Ponieważ w aptekach ziołowych są do kupienia olejki z tych ziół. Bardzo ważne jest przeciwdziałanie zmęczeniu. Śniadanie powinno być posilne. potem gorąca kąpiel i zjedzenie dwóch jabłek. postawi nas na nogi. tuż przy palcu następnym: masaż skroni z jednoczesnym użyciem spirytusu bursztynowego. Są na to rady i to dość proste. plus jedna łyżka zarodków 79 . JAK PRZECIWDZIAŁAĆ ZMĘCZENIU? Współczesna kobieta narzeka na stałe zmęczenie. Jeśli ktoś woli. 4. a w szczególności na partie wokół kręgosłupa. Terapia magnezowa Zażyć rozpuszczone w wodzie 5 mg magnezu (tabletka lub granulat). I tak np. pośpiech. kładą na skronie plasterki surowych kartofli i moczą nogi w gorącej wodzie z dodatkiem gorczycy. Inni stosują masaż brzucha. że już po urlopie wstajemy rano z uczuciem ogromnego znużenia. Oczywiście. Zmęczona jest zarówno fizycznie. trudności i kłopoty domowe są gorsze w skutkach aniżeli najintensywniejszy wysiłek fizyczny. tyle że trzeba regularnie używać budzika. Po trzech tygodniach ocet przecedzamy przez lejek z kawałkiem waty i możemy go już używać. którzy drogą samodzielnych poszukiwań znaleźli najskuteczniejsze dla siebie metody leczenia. kilka solidnych głębokich wdechów i wydechów. można np. wypita na czczo z łyżką miodu i 34 łyżeczkami octu jabłkowego. Mimo wieloletniej praktyki często uczę się od swoich pacjentów. Terapia wodna Wziąć gorący prysznic. apatyczne. rowerek. zalanych poprzedniego dnia mlekiem. Znam też osobę. Ciepło powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych. Może składać się ono z płatków owsianych. której pomaga tzw. uzupełnione zieleniną. Stałe napięcie. Lepiej nastawić go na nieco wcześniejszą godzinę. filiżanką gorącej wody i odstawiamy na osiem minut do naciągnięcia. lawendy lub napar z majeranku. 6. najlepiej dwa razy dziennie. przykrywamy gazą. od strony wewnętrznej. kierując strumień wody na głowę i plecy. 5 kropli olejku lawendowego dać na kostkę cukru i wolno ssać. myśl o najmniejszym wysiłku wprowadza nas w popłoch. Przypominam przepis na ocet jabłkowy: obierki z jabłek wrzucamy do dużego słoja i zalewamy osłodzoną wodą (na szklankę wody trzy 1/2 łyżki cukru). wielu osobom na bóle migrenowe pomaga filiżanka gorzkiej kawy z dodatkiem 2 dużych łyżek soku cytrynowego. zimny prysznic i 5 minut gimnastyki. bazylii. Terapia ziołowa Popijamy wolno. 5. Po przebudzeniu warto trochę poprze-ciągać się w łóżku. Napar przygotowujemy zalewając łyżkę stołową ziół. to samo dotyczy również niektórych mężczyzn. herbatę z melisy. Terapia ciepłem Przyłożyć do bolących skroni butelkę z ciepłą wodę lub puścić na bolące miejsca strumień powietrza z suszarki. 1-2 min. Jesteśmy senne. często brak zadowolenia i satysfakcji z pracy.

Gotować 15-20 min. często występuje to przy niewydolności serca i złym krążeniu. Codziennie przez miesiąc radzę również pić szklankę soku z surowej kapusty. stajemy na chwilę w otwartym oknie lub na balkonie i głęboko wdychamy powietrze. nieżyty żołądka i jelit. tak ważną dla zdrowia i samopoczucia. kora wierzby. niedoceniane źródło wit. kłącze perzu. wreszcie garstka płatków kukurydzianych. Najlepiej z razowego chleba posmarowanego masłem i posypanego kminkiem. Kawałek sera. niestety. następnie obydwoma rękami ściskamy dolną część żeber oraz górą brzucha czyli przeponę i robimy wydech. zwany cytryną Północy. majerankiem. Nie słodzić. Lepiej wypić szklankę melisy czy napar z szyszki chmielu bądź łyknąć pół łyżeczki Nerwogranu i popić go wodą. Na zmęczony organizm doskonale działa pokrzywa. w chorobach płuc i wątroby. A przede wszystkim zapomnieć o kłopocie. Pomocne mogą się okazać zioła jako napar do picia i okładów. Również młodzież na śniadanie powinna zjeść talerz mlecznej zupy z otrębami. kwiat jarzębiny. A jeśli w zabieganym życiu nie możemy wygospodarować sobie kilku minut. popijać dwa 80 . Leczenie .. zamiast słodkich bułek. Ćwiczenie powtarzamy pięć razy. jajko lub plasterek wędliny. PORADY NA UMĘCZONE NOGI Tak. kwiat i korę kasztanowca. cebulę drobno pokrojoną. Żylaki mogą być również skutkiem wrodzonego upośledzenia ściany i zastawek żył lub pozakrzepowej niedrożności żył głębokich. Żylaki mogą być zamknięte i otwarte.napar z mięty i dziurawca lub melisy. ziele krwawnika. naciągać 20 min. C. resztę przepuszczamy przez sokowirówkę. Napar do picia przygotowuje się biorąc kwiat kupalnika (arniki). I jeszcze jedno: jeśli w pracy spotka nas jakaś przykrość. Pić 2-3 razy dziennie po jedzeniu. szczypiorkiem czy pietruszką z listkiem sałaty lub cykorii.zachowawcze. Można do niej dodać suszony koperek.pszennych i 2-3 łyżki otrąb. powidełka. ziele szanty i jemioły. C. gruszka czy śliwki. bolące stawy. Do tego zielona pietruszka. kwiat nagietka. którą można dodawać do dżemów (leczy naczynia krwionośne) lub zaparzyć razem z różą czy dziurawcem.. Możemy z niego robić galaretki. Sok ten ma wspaniałe właściwości wzmacniające. Łyżeczkę wymieszanych ziół wsypać do szklanki wrzątku. Berberys. ziele ruty. tu będzie mowa o żylakach. Zamiast kawy . Leczniczo działa także na nerki. przecedzić. Na naszych stołach w okresie zimy powinna częściej gościć kapusta kwaszona. dżemy. ziele krwawnika. którą można ususzyć wiosną (lub kupić w aptece) i przez cały rok pokruszoną dodawać do potraw. Można ją też zjadać na surowo. Również lubczyk i arcydzięgiel oraz kwiat dzikiego bzu mają właściwości wzmacniające i lecznicze. odcedzić. Można stosować również odwar: kora kasztanowca.. ziele rdestu ptasiego. utartą marchew lub seler. Odrzucamy zielone liście. koperek. a nawet chorobę wrzodową dwunastnicy. obfite i. Poza tym radzę jak najwięcej przebywać na świeżym powietrzu. kwiat rumianku. Do pracy. który wtedy nie stanie się problemem. zabieramy solidne „zielone” kanapki. Powstają one w wyniku zaniku zastawek żylnych. stałego przemęczenia kończyny i w następstwie tego zwapnienie i rozszerzenia żylnych naczyń krwionośnych. marchewka. Doskonała jest również jarzębina przesmażona z cukrem. jest niezmiernie bogaty w wit. nie przenośmy swych frustracji na teren domu i odwrotnie. Do tego pomidor. psującym trawienie i nasze samopoczucie. jabłko. Zaleca się noszenie elastycznych pończoch. gotować 2-3 min.

Afryce Północnej. Okłady: kwiat kasztanowca. znacznie więcej jest takich. że w wielu przypadkach rosną one tuż pod okiem. poprawiające przemianę materii. co i kiedy stosować. przyprawia się ją odrobiną czosnku. trzy dni. w Ameryce. kłącze tataraku. Brać Digestosan lub Gastrogran.niewieścią stałością. okalającym bloki. miesza z olejem i odrobiną soku z cytryny) zawiera witaminy. która . czy po chorobie. 81 . Namoczyć kompres i przykładać do rany żylakowej dwa razy w ciągu dnia i na noc. odstawić na 20 min. wsypać 5 łyżeczek do pół litra wody. w Azji. zielonych. przy otwartych żylakach nie nosić pończoch elastycznych.razy dziennie 1/3 szklanki po jedzeniu. przewyższającą swymi wartościami sałatę. posypując nimi posmarowany masłem razowy chleb. nie zdając sobie sprawy. substancje krwiotwórcze. ziele drapacza lekarskiego. „oczyszczające” nerki i krew. Kto nie lubi surówki z mniszka. usiekanych lub przepuszczonych przez maszynkę. trzy łyżki gotować w czterech litrach wody i w takim odwarze moczyć codziennie nogi. Chodzi o roślinę. gotować 5 min. może przeprowadzić wiosenną kurację z użyciem soku. którzy uskarżają się na osłabienie . w ziołach bowiem i w witaminach. Sałatka ze świeżych. na przykład na trawniku. soli i pieprzu. ZIOŁOWE ŚRODKI NA WZMOCNIENIE Bardzo nieliczni wśród nas cieszą się siłą i zdrowiem.notabene jest jego bliską krewną. Z weekendowej wyprawy można ich przywieźć cały bukiet. gromadząc zapas na najbliższe dwa. do posiłków wprowadzić surówki z chrzanem lub cebulą. starannie wypłukanych listków mniszka (jest trochę gorzkawa.. ani na wyciskanie soku. Była ona znana już w czasach starożytnych. chodzić na krótkie spacery z laską. kora dębowa w równych ilościach. SAŁATKA DLA ZMĘCZONYCH Ludzie szukają skutecznych środków przeciwko objawom wiosennego zmęczenia. Tego samego odwaru można użyć 2-3 razy. kwiat nagietka. zwaną mniszkiem. Zalecenia: poprawić trawienie i stosować prawidłowe zestawy produktów spożywczych. nie stać długo na nogach. a obecnie rośnie wszędzie -w Europie. Z tej ilości uzyska się 1/2 szklanki witaminowego. na łące przy ogródkach działkowych lub w najbliższym parku. liść babki lancetowatej. do naciągnięcia. Kora wierzbowa. Zmieszać. dbać o codzienne wypróżnienia. składniki leczące dolegliwości wątroby.czy to z przepracowania. kryje się cały arsenał środków wzmacniających. Trzeba tylko wiedzieć. uczucie zmęczenia oraz poprawiającego wygląd cery naturalnego leku. wyciśniętego z 1/4 kg listków. czy -wreszcie wskutek trudnych warunków życia i pracy. może po prostu usiekać parę opłukanych i osuszonych listków. Odwar do moczenia nóg. Z tych względów właśnie mniszek jest uważany (szczególnie we Francji) za niezwykle cenną roślinę dietetyczną. mleczem lub w ludowej gwarze . Odpoczywać w ciągu dnia trzymając nogi wyżej. kwiat arniki. I dla nich właśnie przeznaczone są poniższe uwagi. młodych. likwidującego brak apetytu. których zioła są w stanie nam dostarczyć. Kto nie ma czasu na przyrządzanie sałatki.

mielone. zwiększa .jest wszystkich 54. pieprz prawdziwy i ziołowy. że młodą pokrzywę dobrze jest dawać całemu inwentarzowi żywemu w okresie rozwojowym: kurczętom. tymianku. przetacznika. że żadne ujemne skutki uboczne nie wchodzą w rachubę. że miesiączkowanie 82 . działających j odżywczo i wzmacniających należy nasienie kozieradki. po niektórych antybiotykach. a zatem ze znacznie mniejszym pożytkiem dla organizmu. ale trawienne. ale jadamy w niewielkich ilościach. kuklika. anyż.. Ich działanie dla organizmu ludzkiego jest ogromnie ważne. Doświadczone gospodynie wiejskie wiedzą. przedawkowanie jednej tylko kozieradki może się objawić „kozim” zapachem potu. gorczyca estragon . Poprawia ono apetyt.oczywiście sproszkowana. „KOBIECE” ZIOŁA Tzw. poprawia j działanie soków trawiennych i jest dobrym dostawcą wielu witamin. korzeń podróżnika. werbeny. łuszczyca. macierzanki. a wzmacniające działanie siemienia jest tylko nieznacznie słabsze. których osłabieniu ongiś przeciwdziałał tran (dziś z powodu wzrastającego zatrucia mórz o tran jest coraz trudniej) dajemy siemię lniane. tzn. Pobudza ona pracę wątroby. ani nie gotujemy. nieraz utajonych. owoc dzikiej róży. gdyż wbrew ogólnemu mniemaniu nie są . ułatwiają więc organizmowi ludzkiemu przyswajanie wielu składników pokarmowych. Oczywiście . nazwijmy je. zwiększa ilość krwinek czerwonych (ważne przy anemii!). żołądka. pośrednich. ziołowe środki wzmacniające można zażywać przez długie lata. który objawia się cuchnącym potem. w osłabieniu pochorobowym. szyszki chmielu . a więc skutkuje przy takich objawach. Przy pewnych stanach osłabienia pochorobowego. inaczej u mężczyzn. a najczęściej przy zaburzeniach przemiany materii zdarza się. Do czołowych środków regulujących przemianę materii. liść czarnej porzeczki. Co jest w takiej ziołowej kuracji wzmacniającej najważniejsze? To. ale objawami schorzeń ogólnych.ilość krwinek czerwonych. że pokrzywa jest doskonałym środkiem odżywczym również dla ludzi. trzustki. ale mało kto wie. szczególnie w rekonwalescencji. których nie parzymy. bukowicy. Dalej postawić należy inne „zioła do jedzenia”. krwawnika. jak pękanie warg. to przyprawy tylko smakowe. kolendra. świetlika. Jadać dwa razy dziennie łyżeczkę. mielone z cukrem w proporcji 3 łyżki siemienia + l łyżka cukru. istnieją jeszcze środki ziołowe bezpośrednio i wzmacniające. wystarczy raz na dzień mniej niż pół łyżeczki. majeranek. takie jak: kminek. homoroidy. które bez tych przypraw przechodzą przez nasz przewód pokarmowy nie strawione. bylicy pospolitej. pęcherzyca czy krwawnice. W miarę jak dziecko staje się młodzieńcem. pleśniawki. czarnuszka. kwiat stokrotki.podobnie jak kozieradka . a ponadto likwiduje taki stan zagłodzenia witaminowego. inaczej występujących u kobiet.Zacznijmy od pacjentów najmłodszych. Do wzmacniających zaliczamy ponadto: ziele rzepiku. bluszczyka. należy przypomnieć. papryka. bratka polnego. że pośrednie działanie wzmacniające mają wszystkie przyprawy trawienne. dwa razy dziennie łyżeczkę. wrzodzianki. Pokrzywa . Oprócz tych. Dzieciom. a wtedy wystarczy dawkę dzienną zmniejszyć. prosiętom itp. co oczywiście każde dziecko będzie wolało od tranu. maliny. choroby kobiece nie są przeważnie chorobami.każde z nich można zażywać sproszkowane.

liść mącznicy. to znaczy . sproszkowany korzeń kobylaku . lukrecji. Przy łagodniejszych bólach stosujemy kwiat lipy. a także herbatka ekspresowa Urtica fix . Obecnie jest w aptekach Tinctura Calendulae. W naszym pożywieniu powinny się znaleźć seler. u dziewcząt w okresie pokwitania. Najlepszym środkiem przeciwkrwotocznym jest ziele tasznika. Zaparzamy go w proporcji l łyżka na szklankę wrzątku i pijemy 3 razy dziennie. blednicy itp. mięty. niekiedy jest tak obfite. że najczęściej występuje u młodzieży w wieku przejściowym. odcedzić i pić 3 razy dziennie po jedzeniu. sok brzozy. powtarza się częściej niż co cztery tygodnie.odmiana kanarkowo-żółta nie ma wartości leczniczej). majeranku. rdest ptasi. miodzie lub mleku 2 razy dziennie. chininy itp. samo lub razem z rdestem ostrogorzkim. skrzyp. poczynając od młodej. przyrządzonej na szpinak. Z ziół stosujemy wówczas pokrzywę we wszystkich możliwych formach. pączki brzozy.2 ilości. Łyżkę drobno pociętego ziela. Wówczas pijemy zioła moczopędne: liść brzozy. TRĄDZIK MŁODZIEŃCZY Trądzik pospolity (Acno vulgaris) zwany jest młodzieńczym dlatego.pita 3 razy dziennie po łyżeczce. 83 . mamy sygnał.l ilość. po 2 łyżki takiego proszku w syropie.pita 3 razy dziennie po szklance (zaparzona z 2 torebek). Przepis na odwar z wymienionych ziół jest jeden: łyżkę rozdrobnionego ziela należy zalać szklanką wrzątku. Wszystkich tych środków nie stosujemy w żadnym wypadku. pasta Fitolizyna. Bywa też pochodną nadmiernej ilości kwasów w moczu. Należy ich szukać w sklepach zielarskich i zaparzać według przepisów na torebkach. liść borówki-brusznicy. jeżeli zachodzi podejrzenie ciąży. należy zalać szklanką wrzątku. Dobry również jest kwiat białej konieczny. Oczywiście . a bardzo często jest ogromnie bolesne.trwa tydzień lub dłużej. RADY NA UPŁAWY Jest to dość częsta dolegliwość kobieca spowodowana zakłóceniami w przemianie materii.) również wówczas stosować nie wolno. liści rozmarynu. wiosennej. Przy miesiączkowaniu skąpym i bolesnym stosujemy nagietek (suszone kwiaty pomarańczowej odmiany tego kwiatu . Tym naparem można też dokonywać irygacji. reguluje ona radykalnie pracę jajników. jak: mieszanka Urosan. Jeżeli upławom towarzyszy zwiększone parcie na mocz. kłącze perzu. ziele nawłoci. jadane w postaci surówki. kwiatu jasnoty i kłącza pięciornika. liść poziomki. bzu czarnego. pietruszka i kalafior. krótko zagotować i pić 3 razy dziennie po jedzeniu. braku wapna w organizmie.chemicznych środków rozgrzewających (polopiryny. korzeń wilżyny. Dobrze działają gotowe preparaty. połonicznik. zmieszanego w równych ilościach. że ma charakter prawie krwotoku. którą można używać 2 razy dziennie po 50 kropli. że ich przyczyną jest niedostateczna praca nerek.u chłopców w okresie mutacji. Białe upławy mogą być objawem blednicy już mocno zaawansowanej. granulat Urogranu. Dobrze działa nalewka spirytusowa ze świeżych liści . krótko zagotować. Silniejsze działanie lecznicze osiągamy stosując mieszankę z ziela krwawnika. częste lub zgoła piekące oddawanie moczu. Można stosować mieszankę: sproszkowany suchy liść pokrzywy .

Takich szklanek należy w ciągu dnia wypić 2 do 3 przed jedzeniem. korzenia łopianu. PIELĘGNACJA WŁOSÓW Wypadanie włosów może mieć różne podłoże. Bo jednak ślady pozostają na długie lata. odmierzyć l łyżkę stołową mieszanki na szklankę wody i gotować krótko. kwiatu rumianku. obficie popijając wodą. czyli czopu łojowego w podskórnych przewodach łojowych. którą może być: niedomoga wątroby. dobrze jest zastosować oba jednocześnie. Jak poprzednio należy pić 2-3 szklanki tego odwaru dziennie. Najważniejsze będą jednak zioła do użytku wewnętrznego. zaskórnika. a nie tłumaczyć sprawy naiwnie: „to jest ostra krew”. bez należycie urozmaiconego pożywienia (dużo owoców i warzyw).Ropny stan trądzika wytwarza się wokół tzw. liścia poziomki. Odwar przyrządzamy z korzenia dzięgla. tarczycy). gotowanych krótko w proporcji łyżka mieszanki na szklankę wody. Masowe wypadanie włosów (za dopuszczalne uważamy 50 włosów dziennie) jest objawem chorobliwym i na pewno ma swoją poważną przyczynę wewnętrzną. ni słodzić. ziela dziurawca. Istnieją dwa gotowe środki ziołowe do zwalczania trądzika. podejrzanych krostek należy się zainteresować przyczynami wewnętrznymi. igliwiem sosny lub świerku. że nie da nam dobrych wyników stosowanie wyłącznie zabiegów zewnętrznych. któremu sprzyjają: łojotok. korzeń mydlnicy.to maseczka ziołowa nr 6 . złe trawienie i zła przemiana materii. złe wydzielanie żółci.jak opiewa napis na niej: „Dla cery tłustej z trądzikiem” (przepis użycia załączony do opakowania) oraz gotowa maseczka ziołowa Degrosan. zmieszanych w równych ilościach. zatrucia 84 . Dlatego też już z pojawieniem się pierwszych. zła praca nerek. W celu szybkiego usunięcia trądziku można również robić kompresy z odwar . zła przemiana materii. W lżejszych formach trądzik uzewnętrznia się zwykłymi krostami. a następnie małą łyżeczkę odwaru rozcieńczyć 1/4 szklanką wody i w tym płynie maczać gazę. ziela piołunu. kąpiele słoneczne i wodne. a więc skłonność do cukrzycy lub stan podcukrzycowy. które mieszamy w równych częściach i w łącznej ilości nie więcej niż 20 dag gotujemy w 2 . bez ziół „do wewnątrz”. ziele macierzanki należy zmieszać w równych ilościach. albo: „to przejdzie z wiekiem”.krosty poczynają się zmieniać w coraz większe ropne wrzodziki. skrzypem. Następnie bardzo ważne jest świeże powietrze. które. Korzeń łopianu. jak również . kory dębowej. ziele bratka. Osobom skłonnym do rozwolnień zaleca się drugi zestaw ziół. brak słońca i powietrza.3 litrach wody przez 15 minut. korzeń mniszka. przed posiłkami. Codziennie pić przez 2 miesiące łyżkę drożdży zagotowanych w 1/2 szklanki wrzącej wody. Uzyskany odwar wlewamy do wody kąpielowej. którą najlepiej zemleć i zażywać mniej niż pół łyżeczki takiego proszku. słaba praca trzustki. Jeśli to możliwe (wanna) to te wodne należy wzbogacić ziołami: tymiankiem. zostawiają po sobie ślady w postaci mniejszych i większych dziur w skórze. nawet po starannym wyleczeniu. w dalszym jednak rozwoju. miętą. Pierwszy . Podkreślić trzeba. zaburzenia w wydzielaniu gruczołów dokrewnych (np.picie odwarów ziołowych. kwiatu nagietka i kory wierzbowej zmieszanych w równych ilościach gotować tę mieszankę krótko. korzeniem tataraku. którą przykładamy do twarzy na 1 godzinę i na dłużej. ziela szałwii. zaparcia. zaburzenia w czynnościach przewodu pokarmowego czy wreszcie jednostronne odżywianie . rumiankiem.

Zapewnia to włosom połysk. jeśli zamierzamy myć głowę rano. Do włosów jasnych stosuje się: korzeń mydlnicy. przebyte choroby (grypa. ziele skrzypu. Mocniejsze działanie ściągające uzyskujemy za pomocą odwaru z kory dębowej. Nalewką taką smarujemy tylko skórę głowy. nostrzyka. bodaj w małych ilościach. że taki właśnie olej. Powstrzymują również wypadanie włosów: kwiat rumianku. Ziele skrzypu osusza skórę głowy. Do flakonu Seborenu i Seboradinu należy dodać po pięć ampułek wit. W celu radykalnego zatrzymania wypadania włosów możemy również zrobić przed umyciem głowy kilkuminutowy okład ze świeżo utartego chrzanu. działa przy tym dezynfekujące. liść pokrzywy i szyszki chmielu. kora dębowa i inne. odtłuszcza i nadaje włosom śliską jedwabistą puszystość. które internista może i powinien ustalić. korę wierzby. a później tym czy innym naparem ziołowym. ziele skrzypu. które ulegają wessaniu przez skórę. ziele skrzypu. Do płukania włosów można również stosować mieszankę ziołową Kapilosan do włosów ciemnych. co chcemy osiągnąć: odtłuszczenie. Pokrzywa osusza skórę głowy. Następnie jeszcze raz spłukujemy naparem lub odwarem jednego z wymienionych ziół. nawet nie zagrożonych masowym wypadaniem. które działają nieco rozjaśniające i liść orzecha.jeśli mamy zamiar myć głowę wieczorem. Całość odstawić w ciemne miejsce. ale niekiedy ogromnie skutecznym środkiem kosmetycznym jest olej lniany. wkładamy czepek kąpielowy. PP i B6 oraz 10 ampułek Biostyminy.i stany pozatruciowe. Zioła parzymy w proporcji dwie łyżki na szklankę wrzątku. korzeń łopianu. Co więcej. chrzan. Doskonale działa nacieranie głowy codziennie na noc watką zamoczoną w preparacie Seboren lub Seboradin.skutek może być nadspodziewanie dodatni. jak i inne tłuszcze roślinne powinniśmy. a rano zmywamy włosy najpierw mydłem. korę wierzby i kwiat rumianku. brak witamin w wyżywieniu. łojotoku i wypadania włosów stosuje się odwar z korzenia łopianu i kłącza tataraku. lub wieczorem. nieco ściągające i odżywczo na skórę. Poza tym dobrze robi zabieg następujący: świeże ziele nasturcji ogrodowej pół na pół ze świeżą również pokrzywą przekręcić przez sokowirówkę. wrzosu. a po dwóch tygodniach otrzymujemy doskonały środek do pielęgnacji włosów. rozczesując włosy rano . zależnie od tego. ziele nasturcji ogrodowej. Będą to: liść lub całe ziele pokrzywy. Bardzo kłopotliwym. po czym włosy spłukujemy aż do zniknięcia ich chrzanowego zapachu. 85 . zaburzenia czynności wydzielniczych skóry głowy. rozjaśnienie. kłącze tataraku. ziele skrzypu dłużej niż pół godziny pod przykryciem w tej samej proporcji. przyciemnienie itp. szyszki chmielu. nostrzyka. kłącze tataraku. więc gdy powodem wypadania jest awitaminoza . jedwabistość i miękkość. zaburzenia pracy tarczycy. mamy wówczas wskazówkę. liść orzecha włoskiego. a sok uzyskany w ten sposób zalać spirytusem w tej samej ilości. a więc powstrzymuje wypadanie. Niemniej jednak jednocześnie i niezależnie od troski o sprawy wewnętrzne możemy zastosować ziołowe środki zewnętrzne do ratowania i do zwykłej pielęgnacji włosów. którym płucze się włosy po każdym myciu. wrzosu. E i F. który przyciemnia włosy. gruczołów płciowych. korzenie i korę gotujemy krótko. lub soku czarnej rzodkwi. którym smarujemy na noc skórę głowy. tyfus). kwiat rumianku. W przypadku łupieżu. która zawiera: korzeń mydlnicy. Olej lniany (nierafinowany jest lepszy) zawiera witaminy A. nieco częściej jadać. leczenie lekami cytostatycznymi. korzeń tataraku. naświetlanie promieniami rentgena oraz wiele innych mniej uchwytnych przyczyn. kłącze tataraku i korzeń łopianu.

Ponadto warto stosować świeże soki z marchwi (280 g) i szpinaku (170 g) oraz marchwi (225 g). również z ugotowanej cebuli (można go przytrzymać opaską higieniczną). borówka czarna. kora dębu. rzeżuchy i rzepy (55 g). 86 . mniej niż pół łyżeczki. JAK ZWALCZAĆ HEMOROIDY? Jest to choroba spotykana obecnie bardzo często. które łatwo krwawią . skrzyp polny lub bez czarny razem z jagodami jałowca (przy zdrowych nerkach) plus babka lancetowata wąskolistna.Należy jednak przede wszystkim pamiętać o jednoczesnym działaniu na przyczyny wypadania czy przetłuszczania się włosów itp. którą mielimy na proszek i przyjmujemy dwa razy dziennie. Cierpią na nią kobiety i mężczyźni. We Francji do leczenia hemoroidów stosuje się takie zioła. czosnek. Popijać kompot z suszonych śliwek i czarnych porzeczek. by nie przysychał. W ciężkich przypadkach hemoroidów należy stosować codziennie przez 14 dni przez 6-12 s nasiadówki z zimnej wody oraz na przemian polewanie nią ud i kolan. cebula. Leczenie zachowawcze polega również na stosowaniu nasiadówek w zimnej wodzie lub ciepłych kompresów z rozgotowanej na miazgę cebuli. Przy pojawieniu się takich objawów należy niezwłocznie zasięgnąć porady lekarza. ludzie młodzi i starzy.fizjologiczna i metaboliczna . Gdy natomiast umiejscowione są na zewnątrz. Dobrze działa także gotowa mieszanka ziołowa Rektosan. jak i zewnątrz odbytnicy. jak np. że przyczyną hemoroidów są długotrwałe zaparcia. nasączamy nim tampon waty. Do tego można dodać sok z czosnku.zarówno wewnątrz. wreszcie zażywaniu leków przeciw zaparciom. cyprys. I dlatego. stosować właściwe zestawy produktów spożywczych z przewagą surówek jarzynowych. dziewanna drobnokwiatowa. W wyniku rozszerzenia żył splotu odbytniczego tworzą się w nim niebieskawe guzy. czy siemię lniane zmielone z cukrem (l łyżka cukru plus 3 łyżki siemienia) zażywane 2-3 razy dziennie po jednej łyżeczce. Przez następne 14 dni można stosować obmywanie ud i półkąpiele. . aby się ich pozbyć. Na użytek wewnętrzny zaleca się popijanie naparów: parzymy korzeń arcydzięgla plus piołun. kruszyna pospolita.wskazują. Do nasiadówek z zimnej wody można dodać otręby oraz drożdże. zmieniając co kilka godzin. aplikując jako czopek do odbytnicy na noc. co działa uspokajająco. W tym celu należy m. natomiast rano obmywanie górnej części ciała. szpinaku (170 g). a wymienione tu objawy chorobowe będą nawracać. Doraźnie można stosować sok wyciśnięty z gotowanej cebuli z dodatkiem 2 kropli oleju. nadmiaru kawy i ostrych przypraw trawiennych. Warto jednak wiedzieć coś więcej o tej dolegliwości. okład robimy od zewnątrz.in. pokrzywę i podbiał. popijając zimnym płynem. Analizy . Zaleca się unikanie alkoholu. zawierających dużo błonnika.gdyż inaczej wszystkie zabiegi będą skutkować tylko doraźnie. W przypadku ostrego nasilenia zapalenia żylaków używa się zewnętrznie ziół do nasiadówek i kompresów lub wewnętrznie w postaci wyciągów kasztanowca. skrzyp polny. winorośl. odpowiednich czopków. jeżeli krwawnice są położone wewnątrz. mniszek lekarski. musimy przede wszystkim wyleczyć tę przypadłość. Na hemoroidy krwawnicze do nasiadówek można stosować wywar z kory dębowej (100 g na l litr wody) gotowany 15 minut. Możemy zażywać również propolis dwa razy dziennie po 15 kropli.

Faza głębokiego snu jest krótsza. i kofeina mają wpływ na te same ośrodki mózgowe. zasypiają bez trudności. utajony stres. Interesujące jest przy tym. że przy przeciąganiu się „alkoholowego wieczoru” narasta uczucie zmęczenia. Wypalanie 20 papierosów dziennie obciąża serce tak. Nikotyna rujnuje nie tylko bardzo ważne dla życia naczynia wieńcowe. W przypadku alkoholu ta pobudzająca faza jest bardzo krótka.5% do 8%. puls. Czy to jest celowe i słuszne? Kawa wypita dla otrzeźwienia działa przejściowo i krótko. Obydwie używki najpierw pobudzają mózg. albo czujemy się „nieswojo”. niż przy śnie prawidłowym. które pobudza i ożywia i . że kawa neutralizuje jego działanie. Wiemy przecież.co jest najistotniejsze . Kiedy więc najlepiej jest pić kawę? Osoby. Wiele osób pije kawę. które odczuwają wyraźne zakłócenia snu. że osoby o niskim ciśnieniu. który w małych dawkach jest pobudzający. jeśli oceniają ją jako wyczerpującą pod względem fizycznym i psychicznym.czas.dłuższe.nie powinna natomiast być napojem pitym wówczas. Sprawność umysłu maleje. PRZECZYTAJ ZANIM ZAPALISZ W liściach i korzeniach tytoniu występuje nikotyna. oddech oraz ruchy ciała osobie śpiącej. Podczas ogrzewania przy paleniu papierosów znaczna jej część uchodzi z dymem w postaci benzopirenu. Następnego dnia albo budzimy się z ogromnym trudem.O KAWIE. powolniejsze.którym lekarz nie zakazał stosowania tej używki. benzopiren wpędza palacza w niebezpieczny. Wprawdzie i alkohol. wyrównującej ciśnienie do normalnego poziomu. ruchy stają się niezręczne. Dopiero dodanie do kawy cukru i śmietanki zwalnia proces przechodzenia kofeiny do krwiobiegu. 87 . przy herbacie wolniejsza. Gdy drażniąca substancja dymu dostanie się wraz z oddechem do delikatnie rozgałęzionych dróg oddechowych. Szybkość jednak. ALKOHOLU l ŚNIE Nie można powiedzieć jednoznacznie. na które działa ona korzystnie. Filiżanka aromatycznego napoju odsuwa wówczas moment zmęczenia. która na godzinę przed położeniem się wypiła dużą filiżankę kawy. który pozostaje na prawdziwy. 8-godzinna jazda rowerem pod lekki wiatr. gdy organizm znajduje się już w stadium wyczerpania i wymaga snu czy odpoczynku. Wypita w tym stadium kawa tylko na krótko poprawia sprawność myślenia i mięśni. powinny pić kawę przed podejmowaniem pracy. że kawa powoduje bezsenność. z jaką żołądek i przewód pokarmowy wchłaniają kofeinę jest w przypadku tych dwóch używek różna. Tak więc kawa może być naszą towarzyszką przy pracy . rejestrując na przykład ruchy gałek ocznych. Można to stwierdzić. Jeśli w dodatku zdarzy się. lecz także drobne końcowe. głęboki sen znacznie się ogranicza. aby zlikwidować lub przynajmniej osłabić skutki działania alkoholu. Potem nieuchronnie przychodzi faza osłabienia. w większych zaś porażający. że po wypiciu kawy intensywnej śnimy . Serce zmuszone jest do wzmożonej aktywności. Czy mocna herbata działa w podobny sposób? W istocie -tak. Zmiany zachodzące pod jej wpływem dają się obserwować w pierwszych trzech godzinach. jak np. której zawartość w zależności od gatunku waha się od 0. nie znaczy to jednak. napięcie mięśni. dopiero po wypiciu małej kawy. na pewno jednak zakłóca w poważnym stopniu prawidłowy sen. fazy lekkiego snu oraz czuwania . potem osłabiają jego sprawność.

ataki serca. krtani i wątroby. doskonale orientuje się. że tętnice człowieka 35-letniego. który wypalał dziennie 20 papierosów. który jest środkiem odwykowym dla palaczy papierosów. Działa podobnie jak nikotyna. rozedmy płuc i zwiększonej podatności na zakażenia infekcyjne. Punkt trzeci leży nieopodal stawu kolanowego. Można go odnaleźć w wyraźnym w tym miejscu zagłębieniu. który przynajmniej jeden raz próbował odzwyczaić się od palenia papierosów. Pojawia się chromanie przestankowe i palacz kuleje. co poprawia również trawienie. hipnoza Złotokap zwyczajny Cytisus labumum zawiera alkaloid zwany cytyzyną. Lek w postaci tabletki zawierającej cytyzynę nazywa się „Tabex” (produkcji bułgarskiej). Często już po kilku dniach czy tygodniach rezygnuje z tej walki. W zależności od kondycji palącego. Ten ważny punkt uspokojenia uciska się obustronnie kilka razy dziennie ruchem okrężnym w lewo. przełyku. są stwardniałe i kruche jak naczynia krwionośne niepalącego starszego od niego o 15 lat. zawały i inne przykre skutki niedostatecznego ukrwienia. Punkt pierwszy znajduje się na początku mostka. Pacjent stosując leczenie według wskazań lekarza powinien porzucić palenie najpóźniej piątego dnia. Benzopiren. a nawet może być konieczność amputacji nogi. Bardziej lub mniej ostre zarządzenie dotyczące papierosów łagodzi nieco zagadnienie. Można także. jak trudne jest zerwanie z nałogiem palenia. refleksoterapia. Punkt drugi znajduje się na szerokość palca za płatkiem ucha. Niebezpieczeństwo nowotworu płuc jest u palacza 15-krotnie większe niż u niepalącego. Przeciwwskazaniem do stosowania „Tabexu” jest miażdżyca tętnic i podwyższone ciśnienie tętnicze krwi. od rozmiarów i czasu trwania nałogu dochodzi po latach do złośliwych zmian w komórkach różnych narządów organizmu. krótkiego oddechu. Z powodu uszkodzenia wątroby pojawiają się uczulenia. 88 .Badania wykazały. Zniszczenie ścianek pęcherzyków płucnych prowadzi w efekcie do upośledzenia funkcji płuc. Poraża węzły układu współczulnego i wykazuje działanie wymiotne. Gorzej odnawia się krew w szpiku kostnym. Może także dla ułatwienia kuracji odwykowej żuć powoli i łykać po 6 owoców jałowca dziennie lub żuć i łykać suszone kłącze tataraku. Podanie tabletek zmniejsza głód nikotynowy i ułatwia odzwyczajenie się od palenia tytoniu. Refleksoterapia polega na stosowaniu mikromasażu w określonych miejscach na ciele. Statystyka wykazuje. kładąc dłoń z lekko rozstawionymi palcami na kolano. w małym zagłębieniu kostnym. składnik dymu papierosowego. które zaznaczone są na rysunkach. że palenie papierosów niezaprzeczalnie może wywołać raka płuc. Wysokie opodatkowanie wytwórców i konsumentów papierosów okazało się jako wyjście z tej sytuacji tylko ślepą uliczką. jamy ustnej. uszkadza drobne naczynia tętnicze w nerkach (zatykając je). Męczący kaszel palacza w rannych godzinach jest najczęściej początkową fazą późniejszego bronchitu. Każdy palacz. lecz go nie rozwiązuje. Ujawnia się nowotwór trudny do wyleczenia. to może w tym pomóc: Fitoterapia. Pojawia się anemia i bóle głowy. Wcześniej występują też u palaczy zaburzenia krążenia. w celu uspokojenia zażywać Nervosan 3 razy dziennie po l łyżeczce po jedzeniu. Uciska się go palcem środkowym kilka razy dziennie przez 2-3 minuty w kierunku krtani. w kończynach nóg i rąk. Jeśli jednak istnieje wewnętrzne pragnienie zerwania z tym nałogiem. przez 2-3 minuty.

np. Ale jak mają uzyskać zdrowie ci genetycznie słabsi. Ćwiczenie to wykonywane 2 razy dziennie pomaga zachować sprawny umysł. Jako pierwsze uciska prawe przedramię. do tyłu i na boki (jeśli mamy sprawne kolana i kręgosłup). 1. co umożliwi korzystanie z pokarmów surowych aż do późnego wieku. aż do definitywnego zaniku chęci palenia. w kierunku pięty przez 2-3 minuty. Bardzo ważne jest uporządkowanie uzębienia i dbanie o usprawnienie żucia. ujmę w punktach. Punkt czwarty znajduje się na dwie szerokości palca przed stawem dłoni.tego poprzez ruch przepony. kręgosłup i nogi bez żylaków. a nawet może leczyć paradentozę. którzy mają zdrowy przewód pokarmowy. BĄDŹ ZDRÓW DO PÓŹNEJ STAROŚCI! Zdrowie łatwiej osiągnąć tym ludziom. Czasem trzeba dodatkowo pić rano. uczucie niepokoju miną dzięki delikatnemu wibrowaniu tego wrażliwego na uciski punktu w kierunku palców kilka razy dziennie przez 2-3 minuty. bezsenność. Oddychanie wraz z ruchem przepony powiększa w klatce piersiowej miejsce dla serca.ułatwi wyleczenie nosogardzieli. znacznie poprawi naszą sprawność np. po przebudzeniu szklankę zimnej wody z miodem i octem jabłkowym + 2 tabletki „Boldoloiny” lub 30 kropli „Solarenu”. należy zalecane zabiegi stosować przez dłuższy czas przy jednoczesnym radykalnym przerwaniu palenia papierosów. potem lewe. trąbek słuchowych. Ataki kaszlu. a więc utlenianie w płucach krwi. Poza głębokimi oddechami wraz z ruchem przepony. kilka przysiadów i skłonów do przodu. poprawi błonę śluzową dziąseł. która jest przesyłana przez pośrednictwo wątroby z przewodu pokarmowego wraz z przyswojonym już pokarmem. Można też pomasować brzuch według wskazań masażu Shiatsu. 4. Na przykład ssanie oleju słonecznikowego . 89 . Dobra jest gimnastyka wibracyjna. którzy są z natury genetycznie mocni. Zawsze zaczynamy jednak od usprawnienia drożności nosa i wyleczenia przewlekłych stanów zapalnych zatok bocznych nosa. Jako lekarz z wieloletnią praktyką dużą uwagę każę przywiązywać do regularnego codziennego wypróżniania.l łyżka 2 razy dziennie po 20 minut . W przypadku kłopotów mogą nam pomóc 4 łyżki otrąb pszennych + 2 łyżeczki siemienia lnianego + 2 łyżki płatków owsianych lub kukurydzianych zalanych wrzącym mlekiem lub wodą + natka pietruszki + odrobina mielonego kminku z majerankiem. W celu całkowitego odzwyczajenia się od nałogu palenia papierosów. a więc zmniejsza dolegliwości wieńcowe. Trzeba uczyć się prawidłowego oddychania . dla jasności obrazu. którzy systematycznie uprawiali sporty i mieli mniej trosk w życiu. 3. którzy mają czasem wiele dolegliwości? Swoje uwagi. Wspomniane już prawidłowe oddychanie powiększa pojemność oddechową płuc. około 50-krot-ne unoszenie się na palcach i bezwładne opuszczanie na pięty przy wyprostowanym kręgosłupie.Uciska się go obustronnie. spokojnie bez pośpiechu za pomocą palca środkowego. 2. krtani.

przeciwdziała zakażeniom wirusowym. propolisu. 6. Stosowanie produktów pszczelich. grzbiety oraz boki stóp masujemy ręcznie. płuca i skórę. magnezu. Zalecam codzienne polewanie zimną wodą całych nóg lub całego ciała (po „zaprzyjaźnieniu” się z zimną wodą) l do 1. przebywanie i praca na działce. w różny sposób powinniśmy doradzać. podwyższa ciśnienie i powoduje napływ energii). Wieczorem nieocenione korzyści zdrowotne daje stosowanie akupresury stóp: najpierw na wałku drewnianym masujemy strefy refleksyjne. zalecam używanie zmielonego pszczelego pyłku kwiatowego.wypoczynek na łonie przyrody. 8. Bardzo korzystne jest popijanie 2 razy dziennie octu jabłkowego . wydolności przewodu pokarmowego. według znanego powiedzenia: „nieszczęścia przychodzą parami. Szczególnie w starszym wieku korzystne jest obcowanie z dziećmi lub osobami pogodnego usposobienia. krzemu. nerek. Oczywiście. Przeciwdziała też obrzękom i zastojom płynów w tkankach.natomiast palce. Taki masaż zapobiega też skłonnościom do infekcji. (Można wtedy poprosić o pomoc drugą osobę). źle przyswajającym produkty spożywcze. podobnie działa mleczko pszczele. jazda rowerem. na które nie mamy wpływu. np. Masowanie stóp powoduje przekrwienie i lepsze utlenianie krwi we wszystkich narządach wewnętrznych. ułatwia także szybsze odtrucie i wydalenie toksyn poprzez nerki. Zresztą. wieku. Należy używać powszechnie występujących przypraw.najlepiej w sposób naturalny. . co poprawia zarówno umysł. 9. Podobnie działa zjedzenie na noc 2-3 ząbków czosnku.kilka łyżeczek w szklance przegotowanej wody z dodatkiem miodu. siarki i witamin . do jego wydolności krążenia. Bardzo korzystne dla zdrowia są wszelkie wycieczki piesze. Żywienie powinno być dopasowane do każdego człowieka. 7. jak ogólną sprawność fizyczną. a później szczotkowanie całego ciała od obwodu do serca (co pobudza krążenie obwodowe. Słowem .5. Ludziom osłabionym. Ważne jest pozytywne myślenie. cynku. zwłaszcza w kończynach dolnych. jak dana osoba ma sobie uzupełnić niedobory mikroelementów: np. niezamartwianie się na zapas sprawami. Mieszamy 10 dag pyłku ze szklanką miodu i ssiemy 3-4 łyżeczki. trybu życia i zajęć. znajdujące się na podeszwach stóp . wątroby. ale odchodzą na szczęście trójkami”.5 minuty.

PRZYPRAWIAĆ CZY NIE PRZYPRAWIAĆ .

co niekiedy wywołuje sam zapach i widok przypraw.Turcy wymieraliby na jakąś narodową „chorobę pieprzową”. W przyprawach występują głównie olejki eteryczne. Dzięki przyprawom jedzenie staje się mniej monotonne. Nauka o środkach spożywczych zalicza je do używek. przyprawa naprawdę ostra. by ułatwić ich trawienie. również właściwości trawienno-lecznicze.PRZYPRAWY Przyprawami nazywamy potocznie dodatki aromatyczne polepszające smak i zapach produktów spożywczych. Hebrajczycy sypali pieprz naturalny na fasolę i groszek. 93 . W Egipcie wyryto takie zalecenia już około 4500 lat przed naszą erą na piramidzie w Gizie. Węgrzy i Bułgarzy byliby nękani przez jakąś „chorobę paprykową” a tylko Anglicy ze swoją mdłą i naprawdę niesmaczną kuchnią byliby wolni od takiej choroby i gastrycznie zdrowi. do tworzenia krwi czy będących źródłem ciepła. pieprz. Wzmaga się wydzielanie soków trawiennych. był szkodliwy. W naszym klimacie stosuje się ponad 50 przypraw. wątrobę i błonę śluzową przewodu pokarmowego. Wymieniam je niżej w porządku alfabetycznym z podaniem właściwości leczniczych. lecząc go. ale dla żołądka ludzkiego wprost zabójczy. Czosnek miał strzec budowniczych piramid przed chorobami. kora. a zarazem odtruwają organizm. gdyby nie był przyprawą zdrową . Przy tej okazji warto odnieść się do poglądu o rzekomej szkodliwości „ostrych przypraw”. Przyprawy (korzenie. Arabowie stosują przyprawy chroniące przed pragnieniem na gorącej pustyni. nasiona lub inne części roślin) mają oprócz smakowych. pobudzając wydzielanie żółci z wątroby. Nie dostarczają też ustrojowi substancji budulcowych np. Ułatwiają trawienie. a przyprawy to ułatwiają. W historii bardzo starej cywilizacji spotykamy zalecenia dotyczące stosowania przypraw trawienno-leczniczych. a przecież od wieków na całym świecie pieprz jest dostępny bez recept nawet dla dzieci. Gdyby pieprz był choćby w najmniejszym stopniu szkodliwy. Gdyby np. Pogląd ten jest bowiem nie tylko przestarzały. Nie zawierają one składników odżywczych bądź ich ilość jest tak znikoma. ich kuchnia bowiem jest wybitnie pieprzna. że staje się nieistotna. a zarazem pobudzane są funkcje trawienne przewodu pokarmowego. które sprawiają. mikroelementy i substancje o właściwościach pobudzających ośrodkowy układ nerwowy. nie tylko błędny. Przyprawy zawierają ponadto węglowodory pachnące związane z substancjami organicznymi zawierającymi siarkę i potas promieniujące. wówczas w którymś państwie zostałyby wprowadzone ograniczenia w sprzedaży tej „trucizny”. co się absolutnie nie pokrywa z rzeczywistością. gdyż przedawkowane mogą drażnić nerki. Ale należy je stosować z umiarem. że pokarm staje się smaczny oraz witaminy. Ślina nie trawi tłuszczów.

Wszystkie przyprawy trawienne są przyjmowane przez żołądek bez sensacji. Berberys. pieprzu wcale nie odczuwa. kolendry. szałwii. Stosuje się do zup rybnych. moczopędnie. B6 .22 mg. gorczycy białej. rozmarynu. boleści. tymianku.23 mg. ale wprost nieodzowne.13 mg. Sos Cumberland do drobiu pieczonego lub duszonego robi się w sposób następujący: zwykłą zasmażkę białą rozprowadza się sokiem z borówek przetartych surowych lub smażonych. Może nam się zdarzyć. ale wskazane jest. To całkowicie zaniechana przyprawa trawienna. jałowcem czy kolendra. pieprzu ziołowego. lecz zielone pochewki liściowe. majerankiem. Bazylia. pieprzem. Na co dzień wystarczy dodawać kilka ziaren do mleka i zup mlecznych. majeranku. zdrowym czy chorym żołądku. by nie dodawać wówczas innych przypraw. odbiera wszystko inaczej i np.0. przede wszystkim witaminy C. a potraw doprawionych pieprzem nawet pochłonie on więcej i strawi je łatwiej. rozwolnienia czy zaparcia. że tę „ostrość” pieprzu (i papryki również) odczuwamy tylko w ustach (po przełyk). B2 0.0. bulionów. Zawiera: prowitaminy A . ciastek. Wzmacnia i pobudza czynności żołądka. witaminy B1 . Ściśle: owoc berberysu. który jest stosowany w lecznictwie. cząbru. Konfitury z berberysu miały we wszystkich starych książkach kucharskich bardzo poczesne miejsce. Arcydzięgiel. wykrztuśne i wzmacniające. To znakomity dodatek do ciast. a mianowicie wegetatywny. znosi nadmierną fermentację i wzdęcia. czy to jednorazowego. z surówkami i wieloma innymi potrawami. Anyż. Zachowanie się potraw dobrze przyprawionych w naszym żołądku najlepiej zaświadczy. aby nie popsuć smaku.24. które dzieciom nie odbierają ochoty do jedzenia.4 g. Działa przeciwskurczowo. Są to ciała chemiczne o charakterze katalizatorów. co nam później „rozsadzi”. dalej natomiast przewód trawienny uzbrojony w inny układ nerwowy.0. rosołków. „anżeliki” używane do dekoracji tortów. 94 . a w dalszej drodze potrawa nie będzie przyczyną wzdęć. Wystarczy zjeść porcję kapusty bez przyprawy i porcję z kminkiem. choć oprócz trawiennego ma jeszcze działanie żółciopędne i jest dobrym dostawcą witamin. wiatrów. C . mlekopędnie i trawiennie. aby te sensacje ustąpiły. mają wybitne działanie trawienne. mazurków. To wszystko bardzo łatwo sprawdzić na własnym. Jest poza tym dobrym środkiem odżywczym. rzadziej ciast czy keksów. Musimy sobie uświadomić. B7 .11 mg. Nie należy przedawkować. spotykane również w czarnych jagodach. które spełniają jakieś wyraźne funkcje trawienne przy wielu ciężej strawnych artykułach spożywczych. że zjemy coś. Wystarczy wówczas „zażyć” pół łyżeczki jednej z następujących przypraw: kminku. Borówka brusznica. kopru. mlekopędnie. Podobnie z grochem czy grochówką. działa rozkurczowo.w żadnej z klinik badawczych nie zanotowano przypadku zatrucia pieprzem. pobudza serce i nerwy.Co więcej . estragonu.1170 mg oraz antocyjany. które należą do ciężko strawnych. likierów „na apetyt” oraz do cukierków. wykrztuśnie. że przyprawy są dla naszego układu trawiennego nie tylko korzystne. burakach ćwikłowych i niebieskiej kapuście. Ale nie korzeń. czy wskutek stałego nadużywania tej przyprawy. pieprzu prawdziwego. Smażone w cukrze na suchą konfiturę jako tzw.

nieco słabiej działają jako środek bakteriobójczy i przeciwgorączkowy. działa ściągające i moczopędnie. Do tej grupy należą jedynie: czosnek.55 mg. a nie wysmażany.84 mg i C . Stosujemy ziele sproszkowane do serów topionych i wędzonych oraz do 95 . B6 .4 mg. że jagody można bez obawy podawać w chorobie nawet dzieciom. B7 . B5 .0.64. jest przyprawą trawienną wybitnie niedocenianą. Owoc czarnego bzu zawiera: wit. B6 . działa wykrztuśnie.26 mg. kminku i anyżu stanowi najlepszy środek przy wszystkich kłopotach laktacyjnych u matek karmiących. Skórka cytrynowa (żółta i biała „podszewka”) należy do nielicznej grupy środków obniżających ciśnienie krwi w sposób leczniczy. Owoc bzu działa napotnie.0. moczopędnie i przeciwreumatycznie.20 mg. PP .0. A . PP .3 mg i C .1. pobudza czynności żołądka. A .50 mg.4 g.6 mg.126.41 mg.74 mg. choć są środkiem leczniczym o bardzo poważnym działaniu przeciwbiegunkowym i przeciwrobaczym. do ryb i innych zimnych przystawek.1. Dodać odrobinę soli. czyraki. Ugotowana traci swoje działanie drażniące (od którego np. Pobudza czynności żołądka i działa przeciwbólowo. Chrzanu nigdy nie należy gotować.odpowiednio dokwaszając cytryną lub dosładzając cukrem .0. Surowa jest znakomitym środkiem dezynfekcyjnym wewnętrznym. B6 0. na wrzody. nadzienia do pierożków.60 mg. ale podawać na surowo do mięs i wędlin na zimno. Zawiera: prowitaminy A .12 mg i C .58 mg. żurawiny. cebula. jest nieodzownym środkiem trawiennym przy wszystkich ciężej strawnych rodzajach mięs (zawsze z pieprzem!).0 mg.0. Działa trawiennie. odżywczo i rozpędza złogi reumatyczne.0. Cytryna. oczy łzawią) i stosuje się ją w okładach . można zawsze dolać do każdego sosu mięsnego.0.38 mg. B2 . moczopędnie i przeciwskurczowo. ale w kilkuminutowych okładach jest najlepszym zabiegiem przeciwreumatycznym.78. Działa trawiennie. H . Cebula. pobudza czynności żołądka. Surowy sok nastawiany. B2 .0. również koniecznym dodatkiem do surówek.0.23 mg. PP . Jest dostawcą następujących witamin: prowit.0 mg. a stosunkowo najrzadziej stosuje jako przyprawę. wit. działa mlekopędnie.28 mg.1 mg i C . Czarny bez.1. a z ziół leczniczych liść barwnika i ziele jemioły.12.0.3. rokitnik.1 mg. Skórkę cytrynową można polecić nawet organizmom zniszczonym. Czarnuszka.0. Cząber.powinien być wyraźnie słodki. majeranek. w okładach drażni skórę aż do bąbli.0. ale wszystkie te cechy są tak łagodne. B1 . a nie wyłącznie objawowy.73 mg.30 mg. B1 . Czarne jagody. nieco rozwalniająco. B2 0.0.10. hemoroidy itp. Wraz z nasieniem kopru. powinien do niej dodawać kminek. B1 .10 mg. Jada się je w formie deseru. Zawiera prowit. B2 . B1 .2 mg.1. Obniża ciśnienie krwi. B7 . pieprz prawdziwy lub ziołowy i raczej leczyć żołądek i wątrobę niż odstawiać cebulę.340. sprawy ropne lub zapalne.33 mg. żadnych ubocznych skutków ujemnych obawiać się nie trzeba. Chrzan. PP . a poza tym nigdzie w Polsce. Komu trawienie cebuli nastręcza trudności.55 mg. Stosowany gdzieniegdzie w dawnym zaborze pruskim. B7 . oczywiście tuż przed podaniem na stół.

a nie straciło wartości odżywczych. jak seler. Miała niegdyś powodzenie tylko u zawołanych gospodyń. W zastosowaniu zewnętrznym wywołuje przekrwienie lokalne. korniszonów i ogórków. gdzie zdrowie pacjenta wymaga diety bezsolnej. skrajać bez obierania. A oto stara recepta na zapalenie płuc: cztery średnie ziemniaki. przy reumatyzmie oraz działa bakteriobójczo. PP . Estragon. Dzika róża.76 mg. K i PP. zarówno świeża. B2 . nasypuje się gorczycy i taki okład (suchy) nosi się stale na miejscu zaatakowanym reumatyzmem lub artretyzmem.5.0 mg. Uzyskanym wywarem robiono choremu lewatywę. podobne do kasztana. że można je podawać nawet dzieciom.1. żółciopędnie i kojąco. Podobno jedna wystarczała. Owoc dzikiej róży dostarczy nam witamin B1.28 mg i C 123. C .63 mg.0 mg. Najmocniejsze bóle ustępują w ciągu dwóch miesięcy.190. dodać dwie łyżki siemienia lnianego. a w szczególności dużo C.13. Miąższ dyni starty na surowo z jabłkiem i przyprawiony octem jabłkowym oraz miodem leczy białkomocz i obrzęki nerczycowe u dzieci. pietruszka. E. jak i gotowana.77 mg B5 .46 mg. B2.0. ale jest znacznie mocniejsza. które nastawiały na owocu wino. Bardzo rzadko w naszej kuchni spotykana (chyba w formie konserwy zimowej) ma działanie lekko rozwalniające.63 mg. bo aż 8. Ziele ogromnie w naszej kuchni niedoceniane.0. Obniża ciśnienie krwi. stosuje się je w naparach przy nerwicy żołądka i stanach nieżytowych dróg trawiennych. Dynia. Gorczyca działa trawiennie. Czosnek. wapnia itp.3. z drelowanego owocu robiły konfitury. żeby straciło przykry odór baraniny. a tak bezpieczne w stosowaniu. B2 . Jest ono ponadto doskonałym środkiem odżywczym.0. jedną zgniecioną główkę czosnku. Bułgarska czubryca ma takie samo działanie. B7 . kalafior . wydłubać oczka. PP .na surowo. 5 szklanek wody gotować 20 minut. A -15.7 mg. że ktoś przebierze miarę). o dużej zawartości fosforu.0 mg.80 mg. ponadto działa wykrztuśnie i przeciwrobaczo. a z pestek wypalały kawę domową. Ziarno natomiast jest najlepszym środkiem przeciwrobaczym w naszym klimacie przeciw soliterowi. Sproszkowane suche ziele jest dobrą przyprawą trawienną do zup i sosów.0. prowit. Zawiera wit. zawiera prowit. Wino z dzikiej róży (na gorąco) jest najlepszym napojem rozgrzewającym przy najsilniejszych przeziębieniach. a w formie 96 . A . należy je uznać za jedyny napój alkoholowy absolutnie nieszkodliwy (chyba. Jest środkiem wzmacniającym żołądek.13 grama w kilogramie owocu.sosów mięsnych. Wymagałaby osobnego omówienia ze względu na to. potrzebne np. Mięso baranie naszpikowane czosnkiem dusi się z dodaniem liści bobkowych i jałowca. jest jednym z najsilniejszych środków bakteriobójczych (prawie zawsze wystarcza sam zapach) i w tym charakterze zażywany doustnie spisuje się jak najlepszy antybiotyk. Dynia zawiera. przy jednoczesnym zastosowaniu Reumogranu i środków naturalnych moczopędnych. B1 . K . Działa poza tym moczopędnie.33 mg. że wykryto w niej działanie promieniujące. W płótno.2.70 mg. do ogórków kwaszonych. Gorczyca biała.5 mg i C . poprzeszywane wzdłuż. a ze względu na smak można je stosować tam. stosuje się ją do śledzi marynowanych w occie.0.54 mg. B6 . B1 . wit.

Znakomity dodatek do kapusty dla osób. na następne dwa tygodnie. olejek koperkowy z mlekiem matki przechodzi do żołądka niemowlęcia. np. W prostym użytku kuchennym wystarczy zemleć l łyżeczkę na osobę i dosypać do sosu mięsnego. ciężko strawnych artykułach.490. do bigosu i innych potraw z kapusty.12. Żucie pojedynczych jagód (przedawkowania można się nie obawiać) kilka sztuk kilka razy dziennie jest skuteczne przy cuchnącym oddechu.40 g.do sosu trochę jagód dorzucić należy. Jarzębiak domowy nastawia się na owocu dobrze przemarzniętym (można to zrobić w zamrażalniku lodówki. ale ze względu na zawartość witamin jest również bardzo cennym artykułem spożywczym. Wino z owocu jarzębiny (owoc pół na pół z. po czym obie nalewki zlewa się razem. sosów mięsnych. Owoc jarzębiny zawiera: soli mineralnych 3. C . słodzi łyżką cukru na litr wódki i dobiera się wodą do uzyskania mocy 40-45 proc. pobudza czynności żołądka.musztardy spotykamy ją przy wszystkich wędlinach. To dobry środek trawienny. Kminek. jest więc ponadto wskazany dla karmiących matek. czarnuszce i kminku. smakiem zbliżone do dziczyzny. Działa moczopędnie i ściągające. Sypiemy go więc odważnie do serów. Bierze się wówczas pół łyżeczki takiego proszku i popija zimną wodą. odstawia się w ciemne miejsce na dwa tygodnie. Z musztardy. Nasienie działa trawiennie. a jeśli taki zabieg okaże się za mało skuteczny .0 mg. Koper. zgadze. artretyzmie.3 mg. zlewa i ponownie zalewa zwykłą wódką 40 proc. wiatrochłonne i moczopędne. ma działanie wykrztuśne. rybach. Łyżeczka nasion po tłustym obiedzie zapobiega niestrawności dzięki ich silnemu działaniu żółciopędnemu Jarzębina. jest środkiem wiatrochłonnym. koncentratu pomidorowego i oliwy (lub oleju) robimy znakomity sos do śledzi lub mięs na zimno. Zarówno nasienie. odżywczy i konserwujący np. którym trudno ją trawić: dodaje się łyżeczkę na osobę na 10 minut przed końcem gotowania. Podobnie jak przy anyżu. które po jedzeniu też się mogą pojawić. szczególnie konserwowanych itp. wit. reumatyzmie i nieżytach dróg moczowych. A 97 . z lekka moczopędnie. a podobnie jak anyż. pół kieliszka dziennie. kilo cukru i 6 litrów wody przegotowanej zimnej) działa moczopędnie i łagodnie rozwalnia. śledzi w occie. aby daną potrawę zmienić na smaczną i lekko strawną. jak i nać są niezbędnymi dodatkami do ogórków świeżych i kwaszonych. Zmielony z majerankiem w równych ilościach daje znakomity środek doraźny przeciw wzdęciom. przeciwskurczowy.można go powtórzyć dowolną ilość razy. kilo obydwu owoców. A . Bez obawy przedawkowania jadamy ten owoc przy hemoroidach i innych stanach zapalnych na trasie przewodu pokarmowego. czarnuszka i koper działa mlekopędnie. wit. Nać koperku zawiera: prowit. a przede wszystkim dodajemy do razowego chleba. jakimś słodkim gatunkiem jabłek. Zresztą w jakiejkolwiek formie drób się podaje . zalewając owoce spirytusem na dwa trzy palce wyżej. zgadze itp. sensacjom. gdzie również spełnia funkcję trawienną. Kolendra. do mięsa. Likwiduje wzdęcia. zanim doda się kminek lub majeranek. W umiarkowanych dawkach. Ptactwo karmione jałowcem na miesiąc przed zabiciem daje lepsze mięso. Jałowiec. w wędlinach itp. działa leczniczo. działa pobudzająco na serce i nerwy.

W kuchni stosujemy majeranek do sosów.0 mg.55. a z drobno skrojonego liścia w lecie można sporządzać znakomity sos do mięsa w ten sam sposób. PP . 98 . osłodzonym occie (podobnie jak się robi dynię czy gruszki na zimę) jako kaparki były stosowane od niepamiętnych czasów w formie dodatku do ciężko strawnych mięs i ryb (np. W soku marchwi ilości witamin kształtują się inaczej: prowit. powoduje duże straty w ilości witamin w marchwi zawartych. B6 . B2 . napotne i trawienne.42. które łatwo im ulegają.3 mg. B1 . który nie ma żadnego uzasadnienia. B1 .55 mg. przeciwrobaczo i dostarcza witamin: prowit. PP .27.0.43. że przy częstym stosowaniu czyni organizm ludzki odporniejszym na przeziębienia. PP . Pietruszka. Majeranek. utartą.54. B5 2.0 mg. wzmacnia. PP . likwiduje wzdęcia. PP . B? .5 mg.0. Papryka (oczywiście ta w proszku. przeciwzapalnie.18 mg. Marchew.26. B1 . działa lekko rozgrzewające. Jest znana od wieków jako środek rozgrzewający.0 mg i C .0. Świeży.02 mg.3. Zawiera prowit.66 mg. Oczywiście surowa i drobno utarta. jest doskonałym „smarowidłem” pieczywa. mięs pieczonych.w mniejszych ilościach E. B1 . „ostra”). neutralizującym jego zapach. B.12.0.67. Daje zielone nasiona. Malina. czyści krew i poprawia jej skład np. należy go koniecznie dodawać do surówek przy chorobach przewodu moczowego.2.0 mg! Z surowego drobno utartego korzenia w zimie. D .2 mg. Ułatwia trawienie. Liść ma działanie moczopędne i trawienne tylko.1. E .44 mg. niewielkim dodatkiem mielonej kozieradki. przeciwskurczowo.0. B2 . i C .2 mg i C . E . wykrztuśnie. PP . A . nigdzie dziś nie spotykane „koreczki w oliwie”). K . wit.0. A .0 mg.21. a nie z sokowirówki.0 mg. grochów. pobudza żołądek do wydzielania soków trawiennych.0.44.0. Nasturcja ogrodowa. K.. B6 . a dostarcza witamin: A . co jest szczególnie ważne dla osób. przy białaczkach. Korzeń ma działanie moczopędne. że marchew należy jeść w całości.67. Z tego wynika jasno. A . grochówek.1. H 23.08 mg.84 mg.0.8 mg. jak z borówek robi się sos Cumberland.183.8 mg.10 mg i C aż 996.0.250.0. warto jednak wiedzieć. C .8 mg.37. B2 .14 mg.2 mg i C .254.0 mg.7 mg.61 mg. które zagotowane w lekkim.0. Drobno krojony liść jest również dobrym dodatkiem do kanapek z czosnkiem. wręcz przeciwnie.1.23 mg. działa przeciwskurczowo.0 mg.aż 865.1. działa z lekka moczopędnie i jest doskonałym dostawcą witaminy A.0 mg. dodając go zawsze pod koniec gotowania.8 mg! K .29.86 mg i C . B1 .56 mg. tzw. ale za to jest bogatszy w witaminy: prowit. H .40 mg. duszonych itp. Marchew działa moczopędnie.24 mg. B2 .047 μg. i PP.54 mg.46 mg. gdyż gotowanie marchwi to jakiś duży nonsens. Napar z łyżki tego ziela na szklankę wrzątku możemy wypić przy pierwszych objawach przeziębienia. B6 . pełnotłusty ser z białą papryką.9.93 mg. tzn.8 mg. z masłem lub margaryną przemieszany.8..0. A . Działa trawiennie.2 mg.6 mg. B? . Maść majerankowa sprzedawana w aptekach jest bardzo dobrym środkiem na katar. B2 .

0.3 mg.9 mg.0 mg.51 mg.6 mg.4. B7 . B5 .55. 65 .0 mg. B1 . Łyżka utartej na proszek pokrzywy w zimie.43 mg.0.6. ale użyty zewnętrznie w okładach i kąpielach ma działanie rozgrzewające.57 mg i C .66 mg. B1 . zup fasolowych. B1 . pobudza działalność serca i nerwów.1. 99 . Szałwia.0. czyści krew i prawdopodobnie jest artykułem wysokowitaminowym.20. B3 . Ma działanie przeciwcukrzycowe. Pokrzywa. H .11 mg.3. przeciwzapalne i ściągające. z witamin zawiera prowit. ryb. moczopędnie. pomidorowych.. Obniża ciśnienie krwi.0.1. bardzo cenne w chorobach artretycznych i reumatycznych. że zarówno korzeń. Liść ma działanie trawienne.22 mg. Świeże dostarczają witamin: A . B2-0. Poza tym suszone śliwki można dodawać do każdego sosu mięsnego i bigosu pod koniec gotowania. żółciopędnie i trawiennie. póki młoda i świeża. B5 .Poziomka.1. bakteriobójcze.46 mg. jako dodatek do win.42 mg.27 mg. B1 . przeciwcukrzycowe.4 mg. Owoc rokitnika dostarczy nam witamin: prowit. Może być znakomitym dodatkiem do sałatek. a w lecie łyżka świeżego soku zlikwiduje w krótkim czasie przykry odór potu z pod pach. Użyty wewnętrznie działa podobnie jak pietruszka.0. B5 . Działa chłodzące. PP . B2 . Bywa przyczyną uczulenia. a nie wygotowywać w rosole. B6 .6 mg i C . nadzienia.26 mg.0.562. Tarnina. drobiu. Mają znakomite działanie trawienne. Dziś już chyba nigdzie nie używana. dostarcza witamin B i C. Olej z rokitnika leczy choroby skórne.4 mg. ale ogólna dewitaminizacja organizmu i tę należy usunąć.0 mg.70 mg. A-0. konfitury itp. wódek i likierów działa przeciwzapalnie. zwłaszcza w wieku podeszłym. PP . PP .0. dziś prawie wcale nie spotykany w polskiej kuchni. zjedzonej bez takiego dodatku. Pomarańcza.0. wzmacniające. a nie ususzona. Działa moczopędnie. B2 0. jak i nać lepiej jadać na surowo.0. A .90.7 mg. Uwolnione z pestek rozmoczone śliwki dodajemy do fasoli pod koniec gotowania. oparzenia i rany.36 mg. z czego prosty wniosek. że w takich wypadkach nie poziomka winna. Śliwki „węgierki”. A .4. Dobrze myć gorącą wodą przed zdjęciem skórki do celów konsumpcyjnych. Skórka ma działanie trawienne.2 mg. szczególnie gdy są ususzone. jarzynowych itp. B6-0. Korzeń selera dostarcza nam: prowit. K .0 μg. dezynfekcyjnie i przeciwbiegunkowe. dobry również przy obniżonej szczelności naczyń krwionośnych (drobne wybroczyny podskórne) dość częste. i C aż 2. z nóg itp. Rozmaryn. Nać selera ma równie bogaty wachlarz witamin.95 mg. Ongiś wyrabiano z niego soki.1. Jako przyprawa trawienna u nas zupełnie nie stosowany. co nas zabezpieczy przed wzdymającym niekiedy działaniu fasoli. poprawia przemianę materii.60. rozwalniające.0.56. B2 . napotnie i trawiennie.20 mg. Rokitnik.57 mg i C . B7 . ale należy pamiętać.53 mg. Seler.7 grama w kilogramie owoców.1.61 mg. jako przyprawa dobra do tłustych ryb i takich mięs. szpinaku i szczawiu. Suchy liść sproszkowany dodajemy do dziczyzny.4 mg. B6.

Były sławne i drogie (import). Ziele angielskie. którym potrafią zaradzić antybiotyki czy chemiczne środki „szybkiego działania”. Kurkuma i inne. Pobudza trawienie. aniżeli na przykład zwykłych spraw zakaźnych. Gałka muszkatołowa. wzmacnia apetyt. wzmacnia żołądek. Liść bobkowy. gdzie stosuje się inne dodatki zielone. Dzisiaj mniej stosowane. sosów mięsnych itp. przeciwskurczowo i ściągające. działa wykrztuśnie. krajowych przypraw. Odmładza. Wzmacnia żołądek. Czytając powyższe nietrudno zauważyć. Pieprz. antyseptycznie. choć należą do tradycji polskiej kuchni. bo mamy pod dostatkiem własnych. których leczenie jest znacznie bardziej trudne. wzmacnia żołądek. bulionu. Ma właściwości silnie smakowe. Ułatwia trawienie białek. Biedrzeniec. jakie ogromne znaczenie mają dla naszego zdrowia oraz pamiętać. a więc do rosołu. odmładza. Ziele można dodawać wszędzie. Ułatwia trawienie tłuszczów. iż monotonne wyżywienie na równi ze złym trawieniem prowadzą do bardzo wielu chorób. Cynamon. Moczopędny. Pobudza działanie żołądka. Wanilia. Trzeba dawkować. Działają: odmładzające. uspokajająco i rozgrzewające.Tymianek. Imbir. wiatropędny. Pobudza apetyt. wystarczy tylko je znać i wiedzieć. że zostały pominięte: Goździki. . Czubryca. Antyseptyczny. serca i nerek. Pobudza działanie gruczołów wydzielania wewnętrznego. Ale możemy bez żalu odstąpić od omawiania ich zalet. Szafran.

WARZYWA MOGĄ LECZYĆ .

demineralizację organizmu. czyli boćwina. np. w jakiej spożywamy go formie. czyli ćwikła. Popijać dziennie jedną szklankę z utartego buraka lub sok z ćwikły. Sok. jest odświeżający i łatwostrawny. W Babilonii stosowano liście buraków jako ziele lecznicze. Nawet na słodko zachowuje te właściwości. Ma dużą wartość biologiczną ze względu na zawartość biopierwiastków promieniotwórczych (rubid i cynk). ale najlepiej jeść je na surowo. Działanie odkwaszające buraka na organizm jest niezależne od tego. przeciw zapaleniu nerwów i wątroby. Znany w Polsce od wieków. Burak zawiera środki hormonalne i stymulatory biogenne podobne do estrogenów. poprawia pracę wątroby.e. Jest zasadotwórczy. 103 . cukrowy. W leczeniu naturalistycznym jest stosowany na anemię. SPOSÓB UŻYCIA Buraki spożywa się gotowane.BURAK CZERWONY Beta vulgaris L. utarte i jako dodatek do surówek. Z czasem wyhodowano pod-gatunki: burak korzeniowy i burak liściowy. z jabłkami. Utarty burak gotowany z utartym chrzanem z dodatkiem kminku. gruźlicę. Z korzeniowego powstały trzy najważniejsze odmiany: sławny od czasów Napoleona. który zaczął rywalizować z trzciną cukrową oraz pastewny i ćwikłowy czerwony. WŁAŚCIWOŚCI i WSKAZANIA LECZNICZE Burak pobudza apetyt. ułatwia trawienie różnych mięs. odkwasza.n. grypę. nowotwory. Oprócz kapusty i marchwi jest najczęściej stosowany w kuchni. nerwicę. W krajach śródziemnomorskich zaczęto spożywać korzenie buraka dzikiego już 800 lat p.

Kawa higieniczna z buraków. osłabia napięcie jelit. Znane są jej zalety wzmacniające i dezynfekujące. krzywica. Tak otrzymany proszek jest lepszy w miarę odpowiedniego przechowywania. nieżyt nosa i pogrypowy. jest środkiem lekko nasennym. np. cukrzyca. rozpuszcza i eliminuje mocznik i chlorki. a także geriatryczne. obniża poziom cukru we krwi. działa przeciwczerwiowo. w Gruzji i Bułgarii . gdzie jada się dużo cebuli. obecność mocznika ogólne osłabienie fizyczne i umysłowe. W celu uzupełnienia ubytku wapnia zaleca się dodać kawałek sera lub szklankę mleka. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Cebula stosowana wewnętrznie jest środkiem antyinfekcyjnym. obrzęki. przerost układu chłonnego (stan limfatyczny). przeciwszkorbutowym i przeciwzakrzepowym. niedomogi prostaty. pobudza popęd płciowy. Rozdrobnione buraki suszy się i przypala w piecu. 104 . wątroby. biegunka. którą odlewamy. Cebula ze względu na właściwości lecznicze jest ceniona od czasów starożytnych. infekcje moczopłciowe. przeziębienie. jelit. jest środkiem moczopędnym. przeciwsklerotycznym. niemoc płciowa. Daje dobre skutki w leczeniu następujących chorób i dolegliwości: angina. antyseptycznym. wzmaga czynności nerek. wykrztuśnie i wydzielniczo. awitaminoza. utrzymuje w równowadze pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego. Boćwinę gotujemy w dużej ilości wody. Tam. skąpomocz. leczy gruźlicę węzłów chłonnych. Leczniczo działa barszcz kiszony z dodatkiem soku cytrynowego. puchlina brzuszna i wodna. leczy skórę i jej owłosienie. Otrzymany produkt miele się w młynku elektrycznym. układu nerwowego. czyli burak liściowy nie tworzy korzenia spichrzowego. Boćwina. otyłość. CEBULA Allium cepa L.ludzie słyną z długowieczności. ułatwia trawienie produktów mącznych. aby pozbyć się kwasu szczawiowego. nadmiar chlorków we krwi. grypa. W dawnej Polsce była bardzo ceniona. Przemysł farmaceutyczny wielu krajów stosuje cebulę do produkcji preparatów bakteriobójczych i przeciwszkorbutowych. astma. katar. pasożyty jelitowe. wzmacnia i upiększa paznokcie. dolegliwości w oddychaniu. Przepisy sporządzania boćwiny znajdziemy w książkach kucharskich. nadfermentacja jelitowa. przeciwreumatycznym. kamica żółciowa.

Na kamicę żółciową: dusić dużą cebulę cienko pokrojoną w 4 łyżkach oliwy z oliwek. hamuje krzepnięcie krwi rozpuszczając włóknik. leczy rany. zapalenie krtani. głuchotę. Popijać codziennie przez dwa tygodnie po jednej szklance przed snem. Macerować przez kilka godzin w ciepłej wodzie. Przecedzić. Używać 2-4 łyżeczki dziennie przy awitaminozie. wadliwa przemiana materii. Na biegunkę: garść skórek gotować przez 10 minut w litrze wody. Fitoncydy świeżego soku wdycha się w celu leczenia anginy. Na reumatyzm: trzy nie obrane. zakłócenia wzrostu włosów. Nalewka. Dodawać do sałatek. czyli fibrynę. Wino z cebuli. Macerować cebulę jak wyżej w alkoholu 20 proc. Popijać pół litra dziennie. Działa to bakteriobójczo i pobudzająco na czynność wydzielniczą jelit. Dodawać do mleka lub do rosołu. nerwoból zębowy. wzmacnia porost włosów. Dodać 150 g wody i 40 g słoniny nie solonej. skrzepy (leczy zwężenia naczyń krwionośnych. Popijać ciepłe raz za razem i kilkakrotnie. Nalewka słabsza. zastrzał. Po gotowaniu zostawić na 4 godziny do naciągnięcia. Stosuje się na żylaki odbytu i nieżyt jelit. odmroziny. czyraki. Popijać po jednej szklance rano na czczo i wieczorem. Jeść i pościć następny dzień po nadmiernych piciach alkoholu.w wodzie przez 15 minut. Stosować ten zabieg raz w roku. Cebula cienko siekana. Stosować 5-10 g dwa razy dziennie z dodatkiem wody osłodzonej przy posiłkach. Na grypę: Macerować w pół litra wody dwie cebule pokrojone w plasterki. nieżytów grypowych i nieżytu nosa. ale pokrojone w plastry cebule gotować . zakąsek i zup.stwardnienie tętnic. Popijać codziennie rano przez l tydzień (w okresie ostatniej kwadry księżyca. uśmierza ból. ropień. Na żołądek: gotowana cebula usuwa skutki picia alkoholu. wg. Stosowana zewnętrznie leczy brodawki. Na biegunkę u niemowlęcia: naciągać trzy pocięte cebule w litrze gotującej się wody przez 2 godziny. Popijać rano na czczo z dodatkiem kilku kropel cytryny. Powtórzyć po 2-3 miesiącach. 100 g jasnego płynnego miodu. odstrasza komary. Gotować 10 minut. Macerować przez 10 dni świeże cebule w alkoholu 90 proc. Valneta). Na pasożyty jelitowe: macerować przez 6 dni w litrze wina białego dużą cebulę pokrojoną w plasterki. Pacjent chory od 18 lat na gościec stawowy wyleczył się w ten sposób. 600 g wina białego. opłucnej. osierdzia. w stosunku 1:1. wrzody. Przed ułożeniem się do snu wypić filiżankę wywaru z kruszyny pospolitej (2-5 g wysuszonej kory na l filiżankę wody). nierozpuszczalne białko będące podstawą skrzepów). migrenę. Cebula gotowana jest łatwo strawna. Popijać 3-5 łyżeczek dziennie (l łyżeczka zawiera 5 g cebuli) na zaparcia i kamicę moczową. smarować kanapki z masłem lub olejem. ukąszenia osy. brzęczenie w uszach. Świeży sok. oparzenia. oskrzeli i węzłów chłonnych. Przefiltrować. Ostudzić i podawać dziecku. 200 g cienko pokrojonej cebuli. zapalenia opon mózgowych. Macerować przez 48 godzin. Cebula siekana. 105 . tj. zupa francuska. Można również stosować cebulę macerowaną w oliwie z oliwek przez kilka godzin. ropni płuc. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Cebula surowa.

Wydzielające się fitoncydy leczą również katar i łagodzą stany zdenerwowania. leczyć odmrożenia. Okład na migrenę. To samo zaleca się przy stwardnieniu tętnic mózgu. zacięcia. umieszczony w wydrążeniu zęba. żołądka i serca. zapaleniu oskrzeli i kokluszu. Macerować przez 24 godziny. Sok z cebuli wzmaga porost włosów. czyraka. sól morska i glinka w równych częściach . lekko ocieplony 3-4 krople trzy razy dziennie do ucha na głuchotę. smarować głowę. Inny sposób: do wydrążonej cebuli włożyć grubą sól. Kompres z soku cebuli . że nadmierne jej używanie może okazać się szkodliwe w przypadkach ciężkich chorób nerek. wysypki. oparzenia. Skórką cebuli można owinąć zastrzał. wątroby. odmrożenia.na ropień. Nie zapomnieć wyciągnąć żądła. posypać cukrem. a po dłuższym 106 . Stosować do 5 łyżek dziennie. ułożyć na talerzu.działa dobrze na niestrawność. ciepła. dymkę na surowo lub w zupie. oparzenia.położona w pobliżu łóżka odstrasza komary.na brodawki. zadrapania lub pęknięcia skóry. Tamponik z watki z sokiem. Zmiażdżoną cebulą albo sokiem z dodatkiem octu pocierać piegi. Otrzymanym płynem pocierać brodawkę rano i wieczorem. Okład z surowej cebuli na dolną część brzucha na bezmocz lub wstrzymanie moczu. Watkę nasiąkniętą sokiem z cebuli umieścić w uchu na szumy. Macerat . Arabowie dodają jeszcze sól i pieprz. Jedna cebula upieczona w piecyku. Mieszanina wyciągu z cebuli z gliceryną jest stosowana do leczenia pochwy u kobiet przy zapaleniu wywołanym przez rzęsistka. Uwaga. wiatry.pocierać cebulą skronie.na rany. Przekrojona cebula nie powinna być przechowywana. piegi. wrzody. gościec. Cebula rozcięta . to należy pamiętać. Jako leczenie uzupełniające . Tampony startej cebuli w wacie lub gazie przy grypie wkłada się trzy razy dziennie na 15 minut w nozdrza. jabłka i miodu. wągry.30 g soku z cebuli i 30 g wódki. na wiosnę zaleca się szczypiorek. Kataplazmy z cebuli gotowanej . Upieczoną w piecyku cebulę umieścić na noc na podeszwach stóp przy dolegliwościach astmatycznych i sercowych. ropowicy. Miejsca ukąszenia przez osy i komary pocierać przez 1-2 minuty kawałkiem cebuli. Zupy mleczne z posiekaną cebulą zjadać dwa razy dziennie na puchlinę wodną. Chociaż cebula odznacza się doskonałymi właściwościami leczniczymi. odciski. Poprawa występuje po tygodniu. Zupa cebulowa .Na użytek zewnętrzny Surowa cebula z plastrem gorczycznym na reumatyzm. Sok z miodem . Cebula. Pociąć cebulę w plasterki. Można również stosować miazgę z tartej cebuli. brodawki.pić przy kaszlu. na kaca. Nałożyć na uszkodzoną skórę. łatwo bowiem utlenia się i może stać się szkodliwa. czyrak. urazy. Owinąć nogi na 8-10 godzin w 1-2 kg posiekanej cebuli. wrzody. przykryć gazą i dokończyć opatrunek. przyspiesza dojrzewanie ropnia. hemoroidy. przy zapaleniu opon mózgowych. wzdęcia. usuwa jego ból. Miazga ze świeżej cebuli i sok leczą rany. Syrop. Cienka błonka między warstwami cebuli stanowi okład aseptyczny (jałowy). Przyłożyć cebulę do czoła.

Cebula obierana pod bieżącą wodą lub nad gorącą płytką kuchenną nie wywołuje łzawienia. natomiast w lecznictwie ze stanu naturalnego.). a trawiennej i leczniczej prawie żadnej. atonii w trawieniu (nieżyty z niedoborem kwasu 107 . Otrzymamy przyprawę do mięsa o bardzo dobrym działaniu trawiennym i odkwaszającym. Reumosan. czarnuszkę. Wypłukać usta miętowym alkoholem. Chrzan dziki jest za ostry w smaku. Aby usunąć zapach cebuli z rąk. biały w przekroju. pietruszkę itp. Można też dodać łyżkę dżemu ze śliwek. skrzyp. utarte. Najsmaczniejszy jest chrzan jednoroczny. a liści używa się jako przypraw do solonych i konserwowanych warzyw. W zastosowaniach kuchennych lepszy jest chrzan z upraw ogrodowych. Fitolizynę. CHRZAN Armoracia lapathifolia (Gilib) Stosowany już w starożytności np. Stosowanie chrzanu jest wskazane przy astmie. Ma właściwości roślin promieniujących. przyłożyć ceratkę. ale nie bąble. należy natrzeć dłonie wodą soloną lub wodą z amoniakiem (2 łyżki na litr wody). Urosan. Olejki eteryczne zawarte w chrzanie działają jak antybiotyk. We Francji miesza się tarty chrzan ze słodką śmietaną z dodatkiem łyżki cukru.czasie . Jada się głównie korzenie: surowe. Chrzan zawiera 4-5 razy więcej witaminy C niż cytryny i pomarańcze. seler. WSKAZANIA I WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. Okład powtórzyć gdy zniknie zaczerwienienie. W Polsce występuje w stanie dzikim i jako roślina ogrodowa. Reumogran. Jednocześnie poprawić pracę nerek stosując Urogran. Często przyprawia się gotowane pokrojone w plasterki czerwone buraki z chrzanem z dodatkiem octu jabłkowego i łyżki cukru (ćwikła). kalafior. Okład trzymać aż pojawi się silne zaczerwienienie. Chrzan gotowany ma niewielką wartość odżywczą. suszone i konserwowane.toksyczna. natkę pietruszki. Zapach cebuli z oddechu usuwamy gryząc 2-3 ziarenka kawy. artretyzm (miejsce zaatakowane artretyzmem okładać na kilka minut do pół godziny warstwą świeżo utartego chrzanu. w Egipcie. jabłko.

przy obrzęku stawu 30 minut. co chroni masło przed jełczeniem. Syrop. Jako środek przeciwszkorbutowy pić 30-40 g dziennie. która rozkłada olejek eteryczny synigrynę. wrzody. Garść świeżo utartego chrzanu zalać pół litra białego wina gronowego. Stosowanie chrzanu powinno być ostrożnie dawkowane przy zapaleniach przewodu pokarmowego. z chlorkiem rtęci. Żuć korzeń chrzanu na wzmocnienie zębów i dziąseł przy paradentozie. Dobrze zakorkować i postawić w miejscu chłodnym . dolegliwościach płucnych. zapalenie korzonków nerwowych. silnych i uporczywych bólach głowy. niedomykalności zastawek serca i kołataniach serca można nosić na szyi w okolicy serca niewielki woreczek. powodującego łzawienie. Po kilku dniach można zażywać. Po czosnku i cebuli chrzan ma najwięcej fitoncydów. Jako środek żółciopędny popijać 1-2 łyżeczki dziennie. gościec. puchlina wodna. gruźlica. zapalenie uszu. Na użytek zewnętrzny Miąższ w postaci kataplazmu (okładu) stosować na gościec. upławy białe. Na użytek zewnętrzny Bóle mięśniowe w plecach i w pasie. powodując wydzielanie piekącego w smaku olejku gorczycznego. 15-30 g chrzanu na l litr wody. W przypadku sensacji sercowych. stan limfatyczny. Na wylot maszynki można założyć woreczek z folii. bólach reumatycznych. przeziębienia. niedobory witaminy C i alkaliów. niedomogów mięśnia sercowego. ułożyć na talerzu. Dla reumatyków chrzan powinien stanowić stałą przyprawę do wszelkich mięs. Najlepiej więc ucierać chrzan przy otwartym oknie lub przekręcić przez maszynkę do mięsa. Gdy zaczyna się trzeć korzeń chrzanu. z naparem z kory chinowej.solnego). nerwicy żołądka i nieżytach przewodu trawiennego zażywać 2-3 razy dziennie l łyżkę przed jedzeniem. niedomodze wątroby. Macerować 12 godzin. kamica nerkowa. Wino. Lotne olejki eteryczne chrzanu są pomocne przy napadach kaszlu. Aby zapobiec psuciu się produktów spożywczych. ryb itp. stany zapalne korzonków nerwowych. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Macerat. Korzeń chrzanu pokroić w talarki. Popijać dwie filiżanki dziennie między posiłkami przy artretyzmie. podrażnieniach oczu i bolesnym osłabieniu nóg. posypać cukrem. schorzenia wątrobowe. braku apetytu. piegi. wówczas z uszkodzonych komórek wyzwala się mirozynaza. zawierający drobno ostrugany i ususzony chrzan lub małą poduszeczkę z nasionami białej gorczycy albo krążek średnicy 6 cm z blachy miedzianej. przerost układu chłonnego. rany ropiejące. paraliż. reumatyzm. Przy niestrawności. skrofuloza. stany zapalne nerek.w piwnicy. wątroby i nerek. wskazaniem jest bronchit chroniczny (zapalenie oskrzeli). a jeszcze lepiej w lodówce. przysypuje się je rozdrobnionymi korzonkami chrzanu lub okłada liśćmi. 108 . Należy też pamiętać o niezgodności chrzanu z węglanami pierwiastków alkalicznych.

skąpomocz. nawet u takich chorych. astma. zakaźne pochodzenie nieżytów żołądka i jelit. dyzenteria (czerwonka). obrzęk nóg. Nieprzyjemny zapach czosnku usuwa zielona natka pietruszki. jabłko. odtruwanie wątroby. oskrzeli. puchlina wodna. zaburzenia równowagi w pracy gruczołów wydzielania wewnętrznego. hemoroidy. piasek moczowy. Spożywano go już w Babilonii 4500 lat przed naszą erą. napełnione utartym czosnkiem i cebulą pół na pół. Po destylacji rozdrobnionego czosnku z parą wodną otrzymuje się lotne olejki eteryczne. profilaktyka chorób zakaźnych. zakłócenie czynności żółciotwórczych. wiatry. bębnica. 109 . Czosnek zawiera związki hormonalne i antybiotyczne. nadmierne ukrwienie naczyń krwionośnych. ropień płuc. trawienie utrudnione. zapalenie płuc. miażdżyca. Masa ta nie dotykała ran. W b. Miałam okazję stwierdzić to pracując w szpitalu przyfrontowym w okolicach Mińska Mazowieckiego. nadciśnienie tętnicze krwi. bóle brzucha. zakłócenie czynności ukrwienia naczyń mózgowych. ZSRR ekstrakty z czosnku są stosowane jako antybiotyki. żylaki. odbijanie. zakażenia gardła i krtani. reumatyzm. kamienie nerkowe. kurcze naczyniowe. pasożyty jelitowe. rzeżączka. rozedma. W swoim działaniu zbliżony jest do preparatów z kitu pszczelego. zaburzenia pracy płuc. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Artretyzm. bób surowy. W oparach czosnku i cebuli rany goiły się szybko. ziarna palonej kawy. u których dotychczas wszystko goiło się źle. zakażenia dróg oddechowych. stwardnienie naczyń tętniczych. Występująca w czosnku allistatyna niszczy gronkowce. brak apetytu. krztusiec. atonia układu trawiennego. niektóre częstoskurcze serca. niedostateczne wydzielanie soków trawiennych. wzdęcia.CZOSNEK Allium sativum L. ogólne osłabienie. Czosnek pospolity zajmuje czołowe miejsce wśród jarzyn i warzyw mogących się przyczynić do utrzymania dobrego zdrowia. zapobieganie nowotworom przez działanie przeciwgnilne w jelitach. ropień płuc. zgorzel. wymiarem większe od rany. zakłócenia krążenia krwi z powodu nadmiernej krzepliwości. gościec stawowy. skurcze jelitowe. W czasie II wojny światowej w przyfrontowych szpitalach radzieckich pod rany zakładano płaskie pudełeczka. zmęczenie serca. koklusz. w Egipcie zaś strzegł budowniczych piramid przed chorobami. biegunka. astenia.

Stosować przez trzy tygodnie na pasożyty jelitowe. Nie trzeba jadać za dużo czosnku. reumatyczne bóle. Można również przemywać wywarem z czosnku (6 ząbków na 1 l wody).Na użytek zewnętrzny Ból ucha. ukąszenia owadów. rany zakażone. Kompres z 30 g czosnku startego i macerowanego przez 10 dni w 0. alkoholu służy do odkażenia ran i wrzodów. wrzody. grzybica woszczynowa. Inny przepis. Brać dwa razy dziennie do 30 kropli przez kilka dni. Często wstrząsać. W tym czasie nie jadać do południa. głuchota. Nalewka czosnkowa: 50 g pokrojonego czosnku i 250 g wódki 40 proc. okres karmienia osesków. brodawki. twardziny. Dodać kilka kropli oliwy z oliwek. Popijać na czczo na robaki. cysty. Stosować jako antyseptyk. guzy nowotworowe. Wyciąg spirytusowy. J. 500 g czosnku na 1 l wrzącej wody. do rozszerzania naczyń krwionośnych. Wywar. świerzb. Na astmę pokropić kostkę cukru pięcioma kroplami nalewki i ssać w chwili ataku. Przefiltrować. Nie jest wskazany dla nerkowców. rozedmę płuc. rany źle gojące się. Zetrzeć ząbki jednej główki czosnku i gotować 20 minut w mleku. 25 g czosnku gotować 20 minut w 0. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Czosnek surowy.50 g wódki. nadciśnienie. Odfiltrować. gdyż jest ciężko strawny i drażni błony śluzowe przewodu pokarmowego.proc. na świerzb. Jeden do trzech ząbków czosnku stosować codziennie rano na gościec i na uzdrowienie ogólne. na bóle reumatyczne. soku z czosnku z dodatkiem l do 2 proc. Dwa ząbki czosnku posiekać z natką pietruszki. Francja) na pasożyty jelitowe. ropień zimny (na tle gruźlicy stawowej lub kości). Nalewka czosnkowa o działaniu przeciwmiażdżycowym i obniżającym ciśnienie krwi. odciski. 20 g czosnku na 200 g mleka ciepłego. Wypijać 2 do 3 łyżeczek na czczo. Wznowić po miesiącu. Przeciwwskazania: ostry nieżyt żołądka i jelit.25 l wody lub mleka. Przez 3-4 dni popijać 2 razy dziennie przy ostatniej kwadrze księżyca (wg. na chroniczny nieżyt oskrzeli. Na l g czosnku . niedociśnienie tętnicze. Słabo posłodzić. Wypić nazajutrz na czczo. ropień skórny. Macerować przez noc. modzele. 110 . Valneta. Stosować do sałaty i różnych produktów spożywczych. Syrop przeciwczerwiowy. Macerować 10 dni. Czosnek tarty: 3-4 ząbki dodać do filiżanki gorącej wody lub mleka. torbiele. przetoki. Popijać na czczo codziennie rano aż do wypędzenia tasiemca. 20-30 kropli 2 razy dziennie. na obniżenie ciśnienia krwi tętniczej. Naciągać l godzinę. Zużyć nazajutrz rano do kanapek.5 l octu. Czosnek z olejem kamforowym w stosunku 1:2 na wcieranie na strupień woszczynowy. Roztwór 10 . Na użytek zewnętrzny Maść z drobno zmiażdżonego czosnku z dodatkiem tłuszczu i oleju rozpuszcza ropień zimny. Sok z czosnku.

Ukąszenie owadów..26 proc.20 proc. winogrona . duszona i kiszona oraz surówka : i świeży sok. Można również przyłożyć gorący ząbek czosnku upieczony w piecu..25 proc. cysty. Przetwory z czosnku. trzeba pacjentowi dawać więcej witaminy C. Przyłożyć pod koniec leczenia plasterki z glinki. Korale z ząbków czosnku mają zapobiegać żółtaczce (wg literatury ludowej). a czołowe miejsce na tej liście . bez skutków ubocznych. czosnek . nie stwierdzi się. cytryna .. owoców i zbóż. przepływ krwi i lepsze doprowadzenie tlenu. gdyż mają korzystny wpływ na stan naczyń mózgowych. o dużej sile działania.5 proc. Preparaty z czosnku mają duże znaczenie w geriatrii. twardziny. vel capitata alba. Na ból ucha wprowadzić do ucha długi kawałek gazy (żeby można z powrotem go wyciągnąć).. Stosować to rano i wieczorem. ziemniak . a ta ulega wessaniu do krwi dopiero w odbytnicy. której zalety dawno odkryła medycyna ludowa.5 proc. borówka . aby ustrzec się przed szkorbutem. Pocierać kawałkiem czosnku kilka razy dziennie. kurzajki. Osobny rozdział w fitoterapii zajmuje leczenie za pomocą warzyw. Na lewatywę przeciw owsikom uciera się 2-3 ząbki czosnku i dodaje się 1/2 litra ciepłej wody.. Na torbiele.. i pietruszka . zawierający starty ząbek czosnku. Czosnek nie jest wskazany przy kaszlu zabarwionym krwią. nerki i gruczoły mleczne. Zabieg taki powtarza się co 2 dni (taki jest okres rozwojowy owsika) dopóki. dlatego można czosnek uznać za naturalny antybiotyk. Plasterek z ząbka czosnku przyłożyć na pewien czas. Olejek czosnkowy wydala się z ustroju ludzkiego przez skórę..21. Jeśli wziąć z listy 10 najbardziej skutecznych roślin.. Alliostabil nie pozostawiają przykrego zapachu.15 proc. Wyciągnąć żądło i pocierać kawałkiem czosnku. Na wynik pozytywny czeka się do 2 tygodni.29 proc. vel capitata rubata. 111 . marchew . Kapusta biała. KAPUSTA Brassika oleracea. a noszone w okolicy pępka mają chronić przed chorobami zakaźnymi. jak: Alliofil.Czosnek z olejem kamforowym w stosunku 1:2 wcierać w miejsca reumatyczne i wzdłuż kręgosłupa na osłabienie ogólne. to pozostałe 9 będzie mieć następującą wartość: zboże -30 proc. vel sabauda. Na odciski.obejmującej ponad sto pozycji. cebula -23. a lecznicze właściwości mają świeże liście. w przypadku gorączki towarzyszącej zapaleniu płuc. Na głuchotę pochodzenia reumatycznego wprowadzić co wieczór do ucha wacik (tampon) nasiąknięty sokiem z czosnku. Przyłożyć wieczorem zmiażdżony ząbek czosnku w postaci kataplazmu i ochronić przylepcem przyczepionym do zdrowej skóry.. należy się bez wątpienia kapuście. Ponieważ owsiki żywią się głównie witaminą C. modzele. a także kapusta gotowana. poświęcimy więcej miejsca i uwagi w naszej „Aptece natury”. płuca.18 proc. Kapuście zatem. a właściwości lecznicze kapusty przyjąć za 100 proc. że owsików nie ma. włoska i czerwona ma zastosowanie na użytek zewnętrzny i wewnętrzny. Stosować 3 razy dziennie.

egzemę. Przed użyciem należy je umyć. chorobowy obrzęk migdałków podniebiennych. nerwobóle zębowe nerwu twarzowego. rwa kulszowa). kolkę nerkową. Przy owrzodzeniach żylakowych goleni. Jeden lub warstwę z dwu. żylaki. hemoroidy. W takim przypadku należy stosować leki przez jedną do dwu godzin z przerwami 6-12 godzin. a przed nałożeniem na wrzód o brzegach obrzękniętych. różne infekcje (ropienie. wykwity skórne w kile.Szczególne właściwości mają świeże następujące choroby i dolegliwości: żołądkowo-jelitowe. ropień zimny. W przypadku bardzo czułej rany moczyć liście we wrzątku przez dwie sekundy. dolegliwości naczyniowe. siniaki. Do leczenia można również używać mięsistych liści kapusty czerwonej lub włoskiej. egzemę sączącą można przykładać pasemka liści zachodzące na siebie brzegami. opryszczki. można wznowić przykładanie liści ograniczając. nerwoból lędźwiowy. nowotwory. co powiększa ich antytoksyczność i czyni je bardziej gojącymi. czyli postrzał. Gdy ustąpi zapalenie. ukąszenia. łupież. zdarza się bowiem bardzo rzadko (a najczęściej z powodu stosowania chemicznych środków owadobójczych). oparzenia. włośniczek. liście kapusty wywołują niekiedy zaostrzenie się ropienia lub ponownie bardziej lub mniej ostrych bólów. podczas gdy u innych działa leczniczo. W przypadku stwierdzenia nietolerancji (swędząca wysypka skórna) należy przerwać przykładanie liści i zastąpić je okładem z czystej oliwy z oliwek. egzemach. półpasiec i gorączki napadowe. co je zmiękcza. ropowica. wątrobowe. W przypadku nietolerancji nie stanowią ujmy dla naszej metody. nerwobóle reumatyczne (nerwoból lędźwiowy. dnawy. Sok wówczas sączy się znacznie łatwiej i spływa na ranę. guzy i liście. jeżeli zachodzi potrzeba. przerost węzłów chłonnych. stłuczenia. Im świeższa. zapalenia opłucnej. migreny. silne bóle głowy. wykroić środkową żyłę główną. Zjawiska te potwierdzają proces odtruwania i regenerację leczonych tkanek. czas trwania okładu. gruźlicę stawową i kostną. Stosowane zewnętrznie leczą opłucną-płucną (katar. można przystąpić do sporządzania okładu. zastrzał). Gdy ukaże się sok na powierzchni. pęknięcia i odmroziny z pęcherzami. czyraki. a w przypadku przykładania na wrzód lub czułą ranę także resztę unerwienia. astma. Podobne zjawisko występuje przy stosowaniu naparu z rumianku: u jednej osoby na tysiąc wywołuje bezsenność. z migdałów lub ze słonecznika. bóle pochodzenia 112 . twardych i popękanych macerować liście przez pół godziny w oleju słonecznikowym. Na ranę zakażoną lub wrzód. gangreny i martwice. trądzik. przyłożyć i owinąć bandażem. ranach zaniedbanych lub zakażonych. zapalenie oskrzeli). zapalenie naczyń chłonnych. wysuszyć. Na postrzał. pęcherzowe. Rozgnieść liście wałkiem do ciasta lub butelką na czystej stolnicy. trzech liści. tym skuteczniejsze ich działanie.

siarce. ogólne osłabienie. Kapusta na użytek wewnętrzny w postaci surówki lub świeżego soku jest zalecana na dolegliwości gastryczne. Dodawanie do kapusty nadmiernych ilości wędlin czyni pokarm trudniej strawnym. kapusty włoskiej bądź różowej. Ma to zasadnicze znaczenie. Do surówki z kapusty należy dodawać zmielony kminek z majerankiem. Nie należy więc ich niszczyć i nie płukać kapusty kiszonej. pomidorów. natki pietruszki. 4. solom potasowym i witaminie U (chroni śluzówki). układu oddechowego. 2. Wskazania lecznicze (na podstawie danych francuskich) 1. gojące i zabliźniające. młodej kukurydzy. magnez i miedź zawarte w kapuście leczą anemię (nie pić płynów o temperaturze wyższej niż 45°C). Spożywanie kapusty zaleca się także cukrzykom. Diagnozę dolegliwości powinien postawić lekarz. papryki. Enzymy mlekowe kapusty działają silnie dezynfekujące na przewód pokarmowy. Spożywanie kapusty surowej lub duszonej oraz świeżego soku działa odtruwające i odwykowo.reumatycznego i różne dolegliwości pęcherzykowe zalecam kataplazmy przyrządzane z dwóch lub trzech liści gotowanych w małej ilości wody przez 20 minut z dodatkiem 2 cebul i l łyżki otrąb. Żelazo. Skutek leczniczy zawdzięczamy kleistym śluzom roślinnym. szparagu. Nie należy przykładać gorących okładów na żołądek. jelitowe. okazuje się nadzwyczaj korzystna dla żołądka i jelit. i świeże enzymy rozkładają się podczas gotowania. Kapusta była i jest najlepszym lekiem na szkorbut. Afonia. jelitowe dobrze robi popijanie l szklanki świeżego soku prosto z sokowirówki. toteż zaleca się go pić z dodatkiem soku z marchwi. w szczególności w postaci świeżego soku. Płukanie gardła sokiem z kapusty ma działanie czyszczące. buraka cukrowego. układu oddychania. co ułatwia trawienie. Zawiera ona enzymy pomagające w trawieniu tłuszczów i błonnika. 3. 113 . Po wyparowaniu wody umieszcza się wszystko na gazie i ciepłe przykłada do rany. cebuli. Właściwości gojące i zabliźniające soku z kapusty są wykorzystywane przy leczeniu zapalenia wrzodziejącego okrężnicy. Na dolegliwości przewodów moczowych. gdy organizm kumuluje aminokwas cysteinowy powodujący kamicę cysteinową. Spożywać surówkę z kapusty z burakiem czerwonym. kalafiora. dyni. który boli. rozpuszczalna w wodzie. Anemia. Tak więc kapusta wbrew uprzedzeniom. Witamina U. gdyż w przypadku zapalenia wyrostka robaczkowego lub przydatków macicy nie przykłada się gorących opatrunków. a w przypadkach różnych typów kamicy nerkowej soku z sałaty głowiastej. Alkoholizm (środki odwykowe). Sok z kapusty zaleca się alkoholikom i na wrzód trawienny. Korzystna dla organizmu jest również kapusta kiszona. toteż należy spożywać kapustę w stanie surowym. ogórka. witaminie K (przeciwkrwotoczna). że jest ciężko strawna. Na marskość i puchlinę brzuszną można spożywać z korzyścią sok z kapusty (400 g dziennie w porcjach po 200 g) lub kapustę gotowaną bądź surową (surówki). Angina. Sok z kapusty z małym dodatkiem miodu do spożywania i do płukania. Sok z kapusty nie jest przyjemny w smaku. Jedna do dwu szklanek dziennie soku z surowej kapusty. Liście z kapusty jako okład na szyję na noc uśmierzają bóle i pomagają w detoksykacji poprzez wydalanie trucizn z organizmu.

Dennatoza. Astenia. 21. należy uprzednio oliwić każdy liść. Gruźlica. Popijać rozcieńczone olejki eteryczne (lawenda. Spożywać kapustę długo gotowaną i popijać wywar. Przykładanie miejscowe liści zmniejsza przekrwienie i normalizuje krwiobieg. Przyczyną może być: nieodpowiedni zestaw pokarmów. a następnie całą noc. Gangrena (Patrz rany. Bezsenność. nekroza. Hemoroidy. (Patrz bóle reumatyczne). Unikać zdenerwowania i niewłaściwej przemiany materii. 24. dna. 25. Popijać do dwóch szklanek soku dziennie. Jeść kapustę surową i duszoną. Wkraplać do uszu mieszankę soków z kapusty (50 proc. 9. Przyłożyć dwa liście do czoła i 3 liście na kark na 4 godziny lub na całą noc. Pod koniec gotowania dodać 60 g miodu. aż do eliminacji ropienia. Jest to leczenie pomocnicze. 12. Astma. Wkładać do odbytu liście w formie czopka na noc na 4 godziny. Kontynuować aż do uśmierzenia bólu. ropień. Popijać świeży sok. opryszczki). zapalenie oskrzeli. 26. Ból lędźwiowy (postrzał). 6. bóle mięśni. 8. Popijać sok. Postępować jak przy astmie. 114 . zmęczenie. 14. 16. Popijać 2 szklanki soku dziennie. 15. Zostawić na 3-4 godziny. Choroba serca. choroba skórna (Patrz liszaje. Stosować zioła Rektosan. godzinę dziennie. zatrucie polekowe. Jeżeli egzema jest sucha. 19. 17.) i z cytryny (50 proc. 7. Spożywać sok gotowany z borówki czarnej i pyłek kwiatowy. Na noc przyłożyć 3 liście na kark i niekiedy na nogi. według lokalizacji bólu. Przyłożyć 3 warstwy z liści na 4 godziny lub na noc. (Jak pkt. Przyłożyć liście do strefy wątroby.5. Zażywać pół łyżeczki co godzinę.5 l wody przez l godzinę. Stosować okłady z kapusty przez l miesiąc. (Patrz pkt. Czyrak. 8). Egzemy. Diabetes mellilus (cukrzyca). Przykłada się 3-4 liście na miejsce dolegliwe na całą noc. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. Przykładać surowe liście na 2 do 4 godzin lub na całą noc. Stosować liście pelargonii. Ból głowy (silny i uporczywy). Bronchit. Stosować reguły prawidłowych zestawów produktów spożywczych. Popijać świeży sok i jeść kapustę surową lub duszoną. Biegunka.). 20. 18. Bardzo korzystnie działa syrop z niedojrzałych orzechów włoskich drobno posiekanych i zasypanych cukrem. 11. Głuchota. Grypa. egzemy. 3-4 liście kapusty jako okład na pierś i na szyję. u podstawy płuc lub na łopatki. Konsultować u lekarza. O wyborze środka ziołowego decyduje lekarz. Zjadać rano 2 łyżki kapusty kiszonej. Na przewlekły bronchit stosować mieszankę: wywar z 60 g kapusty gotowanej w 0. 22. Zapalenie opłucnej. 13. jelitowe. martwica). słabość ogólna. Spożywać cebulę. Popijać do dwu szklanek soku ze świeżej kapusty dziennie. 6). wąglik. Delikatne działanie rewulsyjne liścia z kapusty jest bardzo korzystne. Kamienie moczowe. Stosować przez całą dobę okłady z kapusty na brzuch. Popijać sok. Zostawić 3 liście na kilka godzin. 23. sosna). Dziennie popijać do 2 szklanek soku. Dna-artretyzm. Przykładać liście kapusty. Jelita (nieżyt lub zapalenie albo infekcja). 10. Bóle reumatyczne. Popijać do 3 szklanek soku dziennie. Bóle żołądkowe.

Katar. 34. Okłady z liści zmniejszają przekrwienie. ożywia tkanki. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. Nerwoból (zębowy. Półpasiec. Krtań (zapalenie) (Patrz afonia i katar). 28. cytryną (l kropla do każdego oka 2-3 razy dziennie). Przyłożyć na noc 3 liście na górną część brzucha. Katar sienny. 35. 47. rwa kulszowa). Zagotować. Kapusta jest tutaj wyborowym lekiem. Przykładać liście na noc i zmywać rano sokiem. Liście uśmierzają bóle. 46. Przykładanie kapusty na pół godziny regeneruje i oczyszcza skórę. truskawka. Prostata. 36. Pęcherzyk żółciowy.27. Przykładać liście. Stosować l łyżkę syropu 3-4 razy dziennie do naparu przeciwkaszlowego. Przykładanie liści na przebiegu bolesnego nerwu uspakaja stopniowo ból. płatków z róży. 38. (Patrz wątroba). Jak wyżej oraz na dolną część brzucha i krocze. Półpasiec w początkowej fazie jest do wyleczenia w ciągu kilku dni. Stosować 3-4 razy dziennie po 4 godziny. Popijać 1-2 szklanki soku dziennie. Można również przemywać oczy naparem z rumianku. Przykładanie liści na 4 godziny dziennie lub na noc kończy się przeważnie zgojeniem rany. 41. Skład syropu : 500 g soku z kapusty czerwonej. Liszajec. 39. Oczy (podrażnione. Odmrożenia z pęcherzykami. Trzy warstwy liści przykłada się na 4 godziny pod koniec dnia lub na całą noc. 42. łzawiące. Krzywica. 29. nieżyt alergiczny sezonowy (Patrz astma). Migrena. W przypadku oparzenia II stopnia i III stopnia powinien zdecydować lekarz. 32. Łojotok. Wprowadzić do oka kilka kropli świeżego soku wieczorem przed snem. bławatka. Przykładać co drugi wieczór liście na dolną część brzucha. 33. reumatyczny. Przyłożyć 2-3 warstwy liści na zbolałe miejsce. zaczerwienione). Obrzęk. Przykładanie liści ożywia tkanki i absorbuje nieczystości. Nekroza. Popijać sok. Maseczki kosmetyczne. 31. Dotyczy to również ciężkich nóg. 30. Nerwowość. Lekarz decyduje jak postępować. Oparzenia. Przykryć watą. Podobnie działa brzoskwinia. 43. Opryszczki skórne. Na noc przyłożyć 3 warstwy liści na powierzchnię większą niż objętą dolegliwością. oczyszcza włośniczki z nieczystych substancji. Na pęcherzyki półpaśca pomagają lepiej olejki eteryczne. 5 g szafranu. 250 g miodu. 45. 48. Martwica. Owrzodzenia żylakowe goleni. Nogi (dolegliwości). 44. żylaki. chabru. Uśmierza to bóle i działa gojąco. absorbuje skupiska tłuszczu z tkanki podskórnej. Popijać sok. Aktywuje to krwiobieg. nadto na wątrobę lub na dolną część brzucha w zależności od źródła migreny. Zarejestrowanych typów owrzodzeń jest co najmniej 34. 37. poprawia krwiobieg. Często potrzebna jest konsultacja u lekarza. ogórek. 40. Pęcherz moczowy (zapalenie). w razie potrzeby także w ciągu dnia. Liści nie ogrzewać. 115 . Na oparzenia I stopnia można przyłożyć gotowane obierki z ziemniaka lub tartej marchwi. sinicy skóry. Popijać 2 szklanki soku dziennie. Przykładać liście. a w wolne dni na krocze na całą dobę. twarzowy. Jak najszybciej przyłożyć liście dobrze zmiażdżone. Lekko zabandażować. zapalenie tętnic. wody solonej (l łyżeczka soli morskiej na 500 g wody).

63. które wyciągając nieczystości inicjują korzystne procesy ropienia. Przykładać liście i popijać sok. szałwię. Stosuje się również: por. Przekrwienie mózgu. Popijać 2 szklanki soku dziennie. lawendę. kontuzja. Zastrzał. udar słoneczny. zatok bocznych nosa). lawendy z eukaliptusa. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. Słuch (przytępienie). Węzły chłonne (zapalenie). Bandaż wieczorny pozostaje na całą noc. 15). Wtedy należy oczyścić ranę z ropy i sczerniałej krwi. 38). Uśmierza to bóle i poprawia krążenie krwi. W celu ułatwienia rewitalizacji tkanek i wydalenia części zmartwiałych. (patrz nogi pkt. 116 . Robaki jelitowe. Przykładać miejscowo liście moczone w oleju słonecznikowym lub oliwkowym. Szybko natrzeć liściem i zrobić bandaż z liści. Skóra (dolegliwości). Rany zwykłe. Dla dzieci 20-30 g dziennie. 68. cebulę. Zmieniać bandaże aż do kompletnego zagojenia rany. Przykładać liście do łydek. Popijać rano przez 3 kolejne dni szklankę soku.49. Skóra popękana. W razie potrzeby uzupełnić okładem z liści dolną część brzucha na noc. (Patrz głuchota). Wrzód żołądka. Stosować inhalacje z mieszanki olejków eterycznych z igliwia sosny. 72. nasiona kapusty. W przeciwnym wypadku zmieniać bandaż częściej i oczyszczać ranę. katar. Obmyć gotowaną wodą (jedną szklankę) z dodatkiem soli morskiej (l łyżeczkę). 58. Skaza moczowa. 55. 70. natkę pietruszki i inne. a później co 4 godziny. Przykładać liście. Utrudnione trawienie. 57. Stan depresji. Żylaki. Na początku zmienia się okład z kapusty co 2 godziny. Utrata soli mineralnych. 62. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. Popijać dziennie do 2 szklanek soku. Jeść surówkę. 66. Rano i wieczorem wpuścić pół łyżeczki soku do nozdrzy. Ukąszenie owadów. Stłuczenie. 59. dając 20 kropli do czaszy z gorącą wodą. Ropień zimny (gruźlica stawowa lub kości). 64. dynię zwyczajną. odwapnienie. 71. Przykładać liście i popijać sok do 2 szklanek dziennie. nie gojące się. Szkorbut. zawierające olejki eteryczne. Przykładać 3-4 liście na głowę i na kark co 4 godziny z przerwą 2-3 godzin. 38). przykłada się liście i popija świeży sok. 54. Można również popijać wywar z obierek kartoflanych albo z lukrecji gładkiej. Przykładanie liści uspokaja bóle i pomaga w usunięciu toksyn. Przyłożyć 3 warstwy liści. 67. Tętnicze nadciśnienie krwi. Jest to zapalenie zatok przynosowych (jam obocznych nosa. 65. (patrz pkt. 61. 60. 56. czosnek. Sinusitis. Można również podawać choremu czosnek. Popijać między posiłkami do 2 szklanek soku ze świeżej kapusty. na kark na 2-3 godziny lub na całą noc. tymianku. jeżeli przypadek nie jest groźny. Przyłożyć 3-4 liście jako okład na noc. Trądzik. na pas lędźwiowy. 50. (patrz nogi pkt. nieżyt nosa. Żyły. 51. 69. Skąpomocz. 52. Popijać sok. Zjadać dziennie 2-3 łyżki kapusty kiszonej. Tętnica (zapalenie). 53.

zatrzymanie moczu. ostropest plamisty. 80. 81. 85. Korzystny jest również sok z borówki. Popijać 2-3 szklanki soku dziennie. natki pietruszki i l jabłka. Sprzyja to odpływowi wysięku z uszkodzonej części kończyny. 80). Do ziół leczących wątrobę zaliczmy: czarną rzodkiew. Zapalenie zatoki klinowej. Zły stan układu nerwowego. korzeń mniszka. np. Stosować sok z surowej kapusty z dodatkiem kilku kropel cytryny. Żołądkowy nieżyt przewlekły. Wątrobowa kolka. Konsultować u lekarza. dodać szczyptę przypraw trawiennych i pić raz dziennie. 87. Działa to uspokajająco. 91. Skaza dnawa. Brać 2 razy w tygodniu kąpiele z dodatkiem roztartej w mikserze główki kapusty i naparu ze 100 g mięty + 1/2 kg drożdży piekarniczych. Przykładać rano i wieczorem po 3 liście. Przyłożyć 2 liście na 4 godziny lub na całą noc. Zmniejsza przekrwienie. 94. 86. cytryny. łagodząco i uśmierzająco na bóle wątroby w przypadkach dolegliwości pęcherzyka żółciowego i niewydolności wątroby. Żołądek (wrzód). 78. Zaleca się równie/ stosowanie olejków aromatycznych i pyłku kwiatowego. 75. Popijać sok ze świeżej kapusty. kamica nerkowa. odmładzanie się. Zmęczenie ogólne. Zapalenie zatoki szczękowej. 92. 82. Zapalenie okrężnicy Przyłożyć 3-4 liście na noc na brzuch. korzeń podróżnika (składnik leków Herba-polu: Sylimarol i Fitolizyna). przykryć watą i zabandażować delikatnie. Po miesiącu zrobić kilkudniową przerwę. (jak pkt. 76. (patrz oczy). 74. Zapalnic macicy. Zapalenie naczyń chłonnych. Wątrobowa marskość. Wszystkie inne leki uspokajające są również pochodzenia roślinnego. Popijać wodę z gotowanej kapusty 2-4 szklanki dziennie. 77. 117 . Przykładać liście do dolnej części brzucha na 2-3 godziny. 18. Popijać sok. Popijać glinkę. zapalenia różnego rodzaju. 80). które mają działanie rewulsyjne i zmniejszą przekrwienie. Przykładać liście. Rano i wieczorem wprowadzać do nozdrzy 1/2 łyżeczki świeżego soku. Zdolność prawidłowego. Zapalenie zatok przynosowych w niskim lub wysokim ciśnieniu atmosferycznym. Przykładać liście na 4 godziny i na całą noc na nerki i pęcherz moczowy. 80). Popijać po l szklance soku dziennie Zapalenie powiek. (jak pkt. jak i na noc. Zaparcie. 89. Zapalenie zatoki sitowej. Zdolność utrzymania prawidłowej pracy nerek. co zmniejsza przekrwienie w pasie miednicowym. 93. liście karczocha. 96. Wątroba (twarda). 80). (jak pkt. bezbolesnego miesiączkowania przy bólach. 83. 95. Przykładać warstwę z 3 liści zarówno w dzień co 4 godziny.73. Zdolność prawidłowej przemiany materii. Popijać 2 szklanki soku dziennie. Zwichnięcia. Zapalenie zatok czołowych. Popijać 1-3 szklanki soku dziennie między posiłkami. Zapalenie spojówek. 90. Stosować liście. nawłoć pospolitą. Zapalenie włośniczek. (patrz oczy). żółciowa kolka. 84. Przyłożyć liście do dolnej części brzucha. Popijać przez tydzień po pół szklanki dziennie. Dolegliwości nerek jest 25 rodzajów. jeść surówkę i kiszoną kapustę. Stosować inhalacje z olejków eterycznych. kolka nerkowa. Do zbolałego miejsca przykładać liście. 88. 79. (jak pkt. Przyrządzić w mikserze koktajl z soku kapusty.

pobudza czynności wątroby. tłuszczu. kaszel. działa uspokajająco. Należy do jarzyn o najwyższych właściwościach leczniczych. 118 . szpinaku). Nasiona marchwi zawierają do 12 proc. Jeść kapustę duszoną na oleju słonecznikowym z dodatkiem szczypty kminku. Wyciąg z nasion działa spazmolitycznie i rozszerza naczynia wieńcowe. olejku eterycznego. osłodzony cukrem lub miodem. Pić sok z kapusty z sokiem z selera w proporcji 1:1. Dolegliwości układu nerwowego. ziele . Zapalenie oskrzeli. Tako roślina astralna kumuluje energię światła słonecznego i promieni kosmicznych. Marchew należy do roślin najbogatszych w karoten. zwłaszcza liściastych (np. do 1. krzemu i innych substancji działają stymulujące. przeciwanemiczne. 98. przeczyszczające. przeciwgnilnie. Zachodzące w marchwi procesy przemiany kwantów energii świetlnej. 97. szczególnie u dzieci. ma właściwości remineralizujące. 100. Powiększona liczba czerwonych krwinek i hemoglobiny odnawia komórki naskórka. co sprawia. robić na noc okłady z liści świeżej kapusty.Zapalenie stawów. że korzeń odznacza się dużą siłą witalną. choć możliwości jego wykorzystania przez organizm są mniejsze aniżeli w przypadku innych warzyw. reguluje czynności jelit i działa przeciwbiegunkowe. Pić sok z kiszonej kapusty. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Korzeń: działa wzmacniająco. kwiaty antycyjany i flawonoidy. działa przeciwcukrzycowo. pobudza naturalne siły obronne. jest czynnikiem wzrostu.5 proc. 99. Pić sok. znajduje się na czele roślin baldaszkowych. Marchew. pobudzanie wzrostu). W Polsce jest uprawiana w kilku odmianach o różnym kształcie i barwie korzenia. której ojczyzną jest rejon śródziemnomorski. Stosować sok z kapusty z dodatkiem soku z czarnej rzepy i kilku kropel cytryny. . na ośrodkowy układ nerwowy i mają korzystny wpływ na przemianę materii (tworzenie tkanki kostnej. Marchew stosuje się w celach profilaktycznych i leczniczych przy hipowitaminozie. B2 (ryboflawina). Jako surowiec leczniczy stosuje się rdzeń (miękisz) korzenia. MARCHEW SIEWNA Daucus carota L.karotenoidy i wit. Zamroczenia alkoholowe. pozwala uzyskać zdrową i ładną skórę. sok nasiona i liście.

skrofuloza. Marchew jest wskazana dla niemowląt i dzieci chorych na białaczkę. nabłoniak. w bólach i kurczach żołądka oraz jelit. zaparcia. Profilaktycznie: choroby zakaźne i zwyrodnieniowe. Przepuścić przez wyciskacz do jarzyn.500 g popijać rano i wieczorem w celach odżywczych. zaburzenia przemiany materii (trawienne). Marchew leczy artretyzm. Po tym czasie włącza się do diety soki z selera. krzywica. Na zaparcia. Przepuścić pręż maszynkę do mięsa. Nasiona: działają rozkurczowo. stany przedrukowe. nadciśnienie tętnicze. Spożyć w ciągu 24 godzin. przy niespokojnym śnie. artretyzm. działa wykrztuśnie. U starszych dzieci po sześciu miesiącach włącza się do diety gotowane jarzyny i sałatę zieloną. pęcherzyca. zatrzymaniu moczu. pasożyty jelitowe. niedobór mleka u karmiących matek. Kilogram marchwi gotować przez dwie godziny w litrze wody. Biegunka u dzieci. bronchit chroniczny. Pół kg obranej i pokrojonej na kawałki marchwi gotować do miękkości w litrze wody z dodatkiem pół łyżeczki soli morskiej. Świeży sok. oczyszcza krew. wstrzymać się 119 . W tych przypadkach stosuje się kurację w ciągu trzech miesięcy z 1-2 litrów zupy z marchwi dziennie. nerwicy żołądka. także miód.in. nowotwór nabłonkowy. żółtaczka. dla dzieci z uczuleniem na białko. stwardnienie rozsiane.gojąco na jelita i przewód pokarmowy. dermatozy. m. dna. krwawienia żołądkowo-jelitowe. liszajec twarzy. biegunka u dzieci. Po sześciu miesiącach dawać stopniowo sałatkę jarzynową i świeże owoce. Natomiast rzadziej stosuje się mięso i produkty zbożowe. blednica. stany nerwicowe. regulacja krwawienia miesięcznego. oczyszczanie krwi zatrutej toksynami. infekcje jelit. pęknięcia skóry. łupież. uwalnia z głębi skór) zrakowaciałe komórki i tkanki. egzemy. choroby nerek. jarzyn i owoców. reumatyzm. wrzód żołądka i dwunastnicy. białaczka. nowotwór piersi (leczenie pomocnicze). trądzik twarzy. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astenia (osłabienie ogólne). buraków czerwonych. oparzenia. obniżona ostrość widzenia. sprzyja wydzielaniu mleka u karmiących matek. czyraki. pietruszki. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Nasienie marchwi brane trzy razy dziennie (szczypta na końcu noża) pomaga w niedomodze wątroby. ropień. niedokrwistość. moczopędnie. Popijać dziennie litr soku z marchwi z dodatkiem pół litra soku z selera. astma). buraka czerwonego i rzeżuchy. Przy raku jelita grubego dodawać sok z zielonych liści mniszka lekarskiego. usuwa robaki. a także zmarszczki. sok z winogron. odmroziny. wrzody. anemia. goi rany. Na użytek zewnętrzny Rany. 50 . rozpuszcza żółć. zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. demineralizacja. niedomogi wątrobowo-żółciowe. Podawać zupę marchwiową. cierpiących na choroby alergiczne przewodu pokarmowego. hemoroidy. miażdżyca. dolegliwości płucne (gruźlica. cukrzyca. łuszczyca. Spożywać porcjami w ciągu dnia. przeciw robakom (dzieciom dodawać wody).

Kuracja marchwiowa leczy białaczkę z niedomogą śledziony i skłonnością do wymiotów. Organizm uwalnia się wówczas od toksyn powstałych przy złym metabolizmie. Sok (lub marchew utarta) z miodem zagotowany w mleku stanowi lek na przeziębienia. ujędrnia skórę. a dopiero później występuje faza powrotu do zdrowia. pobudza czynności gruczołów wydzielania wewnętrznego. aby używana marchew nie zawierała azotanów pochodzących z preparatów chemicznych stosowanych w uprawach. Podawać do popijania. Obmywanie daje uczucie świeżości. czosnek. Są to substancje szkodliwe i lokalizują się w zewnętrznej skórce marchwi. niszczy się owsiki. oparzenie. Sok ze. Należy dbać. świeże zmiażdżone liście stosować do okładu lub do przemywania ropnia. Uwaga. Sok z marchwi jest doskonałym kosmetykiem do pielęgnacji skóry twarzy i szyi. Napar z l łyżki nasion na szklankę wrzątku działa moczopędnie. wywołuje miesiączkę. Popijać co dzień szklankę soku. wzmacniający włosy i paznokcie. by stopniowo dojść do litra dziennie. Sok z marchwi działa profilaktycznie na kamicę nerkową i usuwa stany zapalne. w których występuje por. Zupa z marchwi musi być skonsumowana w dniu sporządzenia. Na użytek zewnętrzny Wywar z korzenia lub świeżych liści. regulujący żołądek. Przetrzeć przez sito i uzupełnić wodą do litra. poprawia krążenie krwi. co je chroni przed rozwojem gnilnych drobnoustrojów. świeżej marchwi zawiera związki sprzyjające rozwojowi jelitowych bakterii beztlenowych wytwarzających kwas mlekowy i octowy. rozmaryn.od jedzenia mięsa przez rok. zaburzenia w trawieniu. jasnobrązową barwę „gubiącą” piegi. kalarepa. czyraki. Wywaru z liści używać do płukania gardła (na afty. tymianek. goździki. Geriatrzy zalecają ludziom starszym sok z marchwi jako lek przemywający naczynia krwionośne. daje ładną karnację. smarowanie skóry świeżym sokiem nada jej ładną. łupież. zapobiega zmarszczkom. a następnie masować ją oliwą. Leczy nadczynność tarczycy. wrzód na nodze. ropień ust itp. Zupa taka wskazana jest dla osób otyłych. przestać z chwilą ustąpienia biegunki. niemoc płciową. pietruszka. Popijać sok zaczynając od kilku łyków dziennie. które utrzymują kwaśny odczyn środowiska jelit. Skórze pozwolić wyschnąć. liszajec i inne. pobudza łaknienie. nowotworu piersi.) oraz obmywań pęknięć skóry. l kg marchwi usuwa glisty przewodu pokarmowego w ciągu 24 godzin. odmrożeń. cebula. 120 . marchew utarta. chorobę wieńcową. W przypadku suchej skóry można stosować maseczki. liść laurowy. Leczenie takie musi trwać kilka miesięcy (półtora roku). jest mlekotwórczy. Przy dawce 1-5 g nasion ma właściwości wiatropędne. Marchew i jej liście powinny być dodawane do wszystkich zup jarzynowych. Zupę z marchwi zaleca się ze względu na jej właściwości remineralizujące i odtruwające oraz zdolność przywracania w organizmie równowagi kwasowo-zasadowej. Zawiera wówczas mniej azotanów.. Spożywając regularnie po jednej marchewce na czczo i wieczorem. jeśli nie przyjmuje się innego pokarmu. rano i wieczorem. Na zmianę diety organizm reaguje wzmożeniem stanu chorobowego. na świeżą bądź zastarzałą ranę. stwardnienie tętnic. Regularnie. seler. Na biegunkę u dzieci: utrzeć pół kilograma marchwi i gotować w litrze wody przez godzinę. Ma ona właściwości moczopędne. Podać mleko. utrzymującym w zdrowiu wątrobę i oczy.

pestycydy). ścieki. marchew wytwarza solaninę (widoczną jako zazielenienie). a 2 razy więcej niż mniszek. owoce i nasiona. liście. pyły. Taka marchew czy sok z niej może wywołać groźne. marchew. Jest rośliną o ogromnych wartościach leczniczych. Nasiona zawierają znacznie więcej olejku eterycznego i flawonoidów niż korzenie i dlatego działają silniej moczopędnie i przeciwszkorbutowo. czasem wymioty. 20 g natki dostarcza 48 mg witaminy C na dzienne zapotrzebowanie organizmu 75 mg.Marchew powinna być stałym składnikiem menu palaczy tytoniu. dzieci. marchew. występujących w glebie nadmiernie zasilanej nawozami azotowymi bądź pochodzących z innych źródeł (dymy. podobnie jak czosnek. ale przy jej stosowaniu należy przestrzegać kilku zasad. Nać daje 4 razy więcej prowit.36 proc. profilaktycznym i kosmetycznym. Zawiera chlorofil. mniszek. Do celów leczniczych wykorzystuje się korzeń. nie kończą się śmiercią. szpinak. niż potrzeba (3 do 4 mg). w przeciwnym bowiem przypadku dochodzi do powstawania aflatoksyny. cebula. azotanów. w pełni z pożytkiem wykazała swoje właściwości. której wartość biologiczna substancji czynnych przewyższa wiele innych warzyw leczniczych. wobec silnych objawów methemoglobinemii. szczaw. Występuje także rozszerzenie obwodowych naczyń tętniczych i spadek ciśnienia tętniczego krwi. która jest toksyczna. Azotany przemieniają się w azotyny. by. Ma 4 razy więcej witaminy C niż pomarańcze i kapusta. por. 121 . Należy jednak pamiętać. wszystkie kapustne). ma ona właściwości zatrzymywania i gromadzenia szkodliwych azotanów. A (12 mg). Ostre zatrucia azotynami charakteryzują się zaczerwienieniem twarzy i powłok skórnych. drgawki. zatrucia. które z kolei zmieniają hemoglobinę w methemoglobinę. szczególnie u małych dzieci. że nawet marchew rosnąca z dala od największych źródeł zanieczyszczeń tymi toksycznymi związkami nie musi być całkowicie ich pozbawiona. Należy również pamiętać o konieczności odpowiedniego przechowywania marchwi. Jest także zalecana dla otyłych. biegunka. rabarbar. Natka pietruszki jest bardzo cennym produktem spożywczym i leczniczym.). a w ciężkich przypadkach sinicą spowodowaną porażeniem układu krążenia i obecnością methemoglobiny we krwi. toteż należy ten fragment odciąć. Zatrucia te jedynie przy natychmiastowej pomocy. gdyż. To konieczny warunek. Marchew może także zawierać resztki pestycydów. bóle głowy. PIETRUSZKA ZWYCZAJNA Petroselinum sativum Hoffm. gdyż nie tuczy (w 100 g jest 10 kał. który zawiera 0. W części korzenia. który wystaje nad ziemią. Azotany znajdujące się w wodzie pitnej zajmują eksponowane miejsce w zatruciach małych. podobnie jak niektóre inne warzywa (buraki. Należy zwracać uwagę na pochodzenie marchwi. co należy mieć na uwadze starannie przygotowując przed spożyciem. do pół roku życia. Niemowlętom nie należy podawać szpinaku. aminokwasy. kapusta. które lokalizują się w częściach peryferyjnych korzenia i dają się stosunkowo łatwo wyeliminować przez staranne skrobanie. sporo olejków eterycznych. Marchew jest wprawdzie uniwersalnym środkiem leczniczym.

dolegliwości wątrobowe. gościec. Na reumatyzm. łagodzi bóle i eliminuje opuchliznę. Wywar z nasion. Wypijać rano na czczo. nerwobóle. 122 . Na użytek zewnętrzny Kontuzje.4 g dziennie w postaci kapsułek żelatynowych na kilka dni przed menstruacją łagodzi bóle napięcia przedmiesiączkowego. wady krwi. niestrawność. skąpomocz.2 do 0. w równych ilościach łagodzi nerwobóle. Zażywany w ilościach 0. os. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. rany. Przy nerwobólu zębowym zwilżać palec i pocierać wzdłuż przebiegu nerwu dziąsła i policzki. korzenia lub natki na pół litra wody. skąpomocz. 25 g nasion. zimnicę (malarię). czyli apiol (do nabycia w aptekach). stany nowotworowe. Pić codziennie rano na czczo. l g skórki pomarańczowej i l g skórki grejpfrutowej gotować w l litrze wody. Gotować 3 minuty.2 litra wody. miesiączkowanie bolesne. zastój mleka w sutku. Popijać 1/4 szklanki 2-3 razy dziennie przed posiłkami. Gotować 3 min. Leczy biegunki. Flakonik z sokiem trzymać szczelnie zamknięty. reumatyzm. atonia pęcherzyka żółciowego. gorączka przerywana. Osłodzić miodem. zaburzenia miesiączkowania. naciągać 15 min. piegi. ukąszenia owadów. upławy. aż zostanie 0. Na użytek zewnętrzny Przemywanie 2 razy dziennie sokiem lub naparem na piegi. Na zapalenie oka. Wyciąg z suchych nasion. Mieszankę 25 g korzenia pietruszki. Taki okład przyłożony do piersi wysusza mleko karmicielki oraz łagodzi zapalenia sutków przy zastoju pokarmu. Na owsiki: szczypta natki pietruszki. brak łaknienia. zakażenie.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. kamienie moczowe. korzeń selera i fiołka wonnego. w 0. pasożyty jelitowe. 100 g na l litr wody w postaci irygacji dopochwowych leczy białe upławy. zapalenie oka. kamienie moczowe. wzdęcia. Wywar. Natka zmiażdżona. Naciągać 15 minut. Wkraplać 1-2 krople świeżego soku z korzenia 2-3 razy dziennie lub stosować jako okład na noc. astenia. Sok z korzenia pietruszki ze spirytusem 70 proc.5 l. stany nerwowości. Jako okład antyseptyczny i gojący na rany. zranienie i ukąszenie pszczół.

WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. uszkodzenie błon śluzowych przewodu pokarmowego z powodu apiolu. azotemia (zatrucie amoniakiem). podnosi potencję seksualną mężczyzny i jest zaliczany do afrodyzjaków. gościec (reumatyzm). ryżu. Sok ze świeżych porów jest dobrym środkiem leczącym wszelkie formy kamicy moczowej i nieżyty dróg moczowych. Gotować 15 min. Można go jeść na surowo. Fitolizynę powinno się dawkować ostrożnie i podawać z przerwami. Stosowanie przez dłuższy czas dużych dawek wyciągu z nasion pietruszki powoduje kurcze macicy przez mirystycynę. ołowiem ze spalin samochodowych lub parą ołowiu w drukarniach. więc nie tuczy. otyłość. pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego (olejek). Działanie: wzmacnia nerwy. Stosować l garść rozdrobnionej pietruszki na 0. Małym dzieciom.Na rozjaśnienie cery. grzybami.5 litra wody. Urosan. Por jest zasadotwórczy. łatwo strawny. i kobietom w końcowym okresie ciąży zaleca się ostrożność przy doustnym przyjmowaniu nasion pietruszki. POR Allium porrum Por jest jarzyną towarzysząca człowiekowi od tysięcy lat. zup. Zaleca się go jako odtrutkę po zatruciach np. dolegliwości dróg moczowych. co działa uzdrawiająco. kasz. artretyzm. mięs. Natkę pietruszki należy jeść przez cały rok i używać do kanapek. zaparcie. Natkę można mieć przez całą zimę sadząc korzenie pietruszki do ziemi w skrzynkach lub w doniczkach. Syrop z porów działa korzystnie na koklusz u dzieci. moczopędny. niestrawność. Działanie uboczne. Zastępuje kurację wodami mineralnymi. nieświeżym pokarmem. z właściwości leczniczych i odżywczych. podobnie jak czosnek i cebula. niewydolność nerek. arterioskleroza. surówek. sosów. jest antyseptyczny. 100 g porów dostarcza około 30 kalorii. jaj. budulcowy. gruźlica. Pietruszka wchodzi w skład mieszanek moczopędnych Urogran. kamica moczowa. oczyszczający krew. po ugotowaniu i duszeniu. Myć twarz rano i wieczorem przez tydzień ciepłym wywarem z korzenia pietruszki. Jest lekko strawny. 123 . Olejek silnie drażni nerki i może być przyczyną poronień. Znany w Polsce od kilku wieków. a wyciąg wodno-alkoholowy z nasion jest dodawany do Fitolizyny.

Zewnętrzne okłady z porów gotowanych w mleku są stosowane do przykładania na ropiejące rany. wrzody.propolis. między innymi fosfor działający pobudzająco. zastój moczu. rany. wanilię jako przyprawy. takich jak. porów. Ma mnóstwo entuzjastów na całym świecie. czyraka. Nazajutrz zdrapać odciski. pierzga. Duże ilości podobnych związków można znaleźć w preparatach otrzymywanych z produktów pszczelich. U nas używana do sałatek. Na azotemię: 30 g korzonków macerowanych przez 10 dni w litrze białego wina. Na rany. odciski. a także po ciężkich chorobach lub operacjach. Zawierają one substancje czynne. postrzały. Działają one wzmacniająco i są korzystne przy osłabieniach. Używając ich obok świeżych soków z pokrzywy majowej. Na noc przyłożyć na mokre części ciała. Egipcie. pyłek kwiatowy. Wypijać codziennie rano duży kieliszek. Na zastój moczu i na zapalenie pęcherza moczowego gotować na małym ogniu 6 porów przykrytych olejem. 124 . hemoroidy.Na użytek zewnętrzny Czyraki. żądła bolące miejsce nacierać trzonem poru rozciętego na dwie części. nagniotki. krwawienie z nosa. Na użytek zewnętrzny Sok oraz mleko lub serwatka. Związki zawarte w afrodyzjakach działają wzmacniająco ogólnie. ukąszenia owadów. Obmywać zaczerwienienia i wysypki na twarzy. który zadziała jak bandaż antyseptyczny i gojący. imbir. Jako załączniki do afrodyzjaków zalecam: soki z selera i pokrzywy. otrzymuje się skuteczne leki dla pacjentów niezależnie od płci i wieku. cynamon. W razie potrzeby zabieg ponowić. Wiedziano o tym w Chinach. Macerować liście porów w occie przez 24 godziny. mleczko pszczele. Białe liście pora ugniecione w małej ilości osłodzonej wody dają miąższ na kataplazmy na czyraki. pielęgnacja twarzy. selera. Zjeść nazajutrz bulion z porów. wrzody. Grecji. Na stan przepicia (alkoholowego). kit pszczeli . Na ukąszenie owadów. brodawki. Stwardnienie (modzelowatość) obłuska się. RZODKIEWKA OGRODOWA Raphanus sativus L Uprawiana we wszystkich krajach jako roślina spożywcza i przyprawowa. ropnie. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Korzonki oczyszczone. Nie należy obawiać się przedawkowania. Przyłożyć liść pora. Jej właściwości korzystne dla zdrowia znane są od tysięcy lat. Sok + miękisz chleba daje miąższ przyspieszający dojrzewanie wrzodów. rozdrobnione z dodatkiem mleka zalecane są na robaki. Ciepłe pory przyłożyć do podbrzusza jako okład. Po uprzednim wyjęciu kolca. Na brodawki i odciski. opuchlizny reumatyczne.

który poprawia ukrwienie. żółciotwórczo i żółciopędnie. grzybobójczo. Młode listki rzodkiewek dodawać do sałatek i zup. przeciwkrzywicznie. witamin. SPOSÓB UŻYCIA Jako produkt spożywczy. usprawnia intelekt. WSKAZANIA LECZNICZE Spożywanie rzodkiewki zaleca się przy anemii. dolegliwościach oskrzelowych i wątrobowych. przeciwszkorbutowo. działa bakteriostatycznie. ukrwienia. remineralizacji. wykrztuśnie. mikro. 125 . po spożyciu enzymów. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Rzodkiewka ma właściwości antybiotyczne. metabolizmu. kamieniach nerkowych i żółciowych. pobudza łaknienie i trawienie. poprawia pamięć. pierwiastków makro-. reumatyzmie. Pośród 12 pierwiastków. drenuje nerki i wątrobę. demineralizacji organizmu. jakie zawiera rzodkiewka. aktywizacji. a w szczególności zdolność stwarzania w organizmie przewagi jonizacji ujemnej. przyczyniającej się do normalnego przebiegu procesów oddychania. Wielu specjalistów z dziedziny fitoterapii zaleca chorym na nowotwory spożywanie między innymi rzodkwi na surowo wraz z gotowanymi liśćmi. astmie. Zjadać więc rzodkiewki z „serduszkiem”. zmarszczkach. nadfermentacji jelitowej. artretyzmie. Nauka dopiero w ostatnich dziesięcioleciach rozpoznała procesy występujące w przemianie materii po zjedzeniu rzodkiewki. poprawia ukrwienie organizmu. braku łaknienia.Stwierdzono że poprawia wzrok. wypadaniu włosów. Stosować przepisy kulinarne podane w książkach kucharskich. uzdrawia cały organizm. porost włosów. ważny jest zestaw: Fe + Cu + Mn. krzywicy. Wykorzystywać liście rzodkiewek. które działają jako afrodyzjaki i odmładzające. szkorbucie.i śladowych. działa przeciwbólowe.

Gatunek ten liczy ponad 200 odmian botanicznych. Zetrzeć rzodkiew na tarce z małymi oczkami. ale o wiele słabszy. Jadane są zgrubiałe łodygi. łodyga. co działa wzmacniająco. Do celów leczniczych stosuje się korzeń bez czarnej skóry. SAŁATA Lactuca sativa L. szkorbut. artretyzm. zalecana przy wypadaniu włosów sprzyja opróżnianiu pęcherzyka żółciowego. Surowiec zawiera lactucarium .RZODKIEW CZARNA Raphanus niger Mill. kamica moczowa i żółciowa. sałata szparagowa (var. łaknienie i trawienie. Do najbardziej popularnych należą: sałata głowiasta (var. augustana). ma silne właściwości przeciwszkorbutowe. Liście są jadane na surowo. krzywica. Młode liście używane są na sałatę. sałata kędzierzawa (var. egzema. uczulenia. capitata L. 126 .sok o działaniu podobnym do opium. zapalenie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. Popijać 4-6 łyżek dziennie. Stanowi to przystawkę do zakąski. także rozcieńczonego i małymi porcjami. pobudza czynności wątroby. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Czarna rzodkiew działa moczopędnie. SPOSÓB UŻYCIA Surówka. koklusz. Syrop na kaszel.). reumatyzm. Krążki rzodkwi posypać cukrem. dolegliwości płucne. dodać opiekaną cebulę. Po 10 godzinach zebrać sok.50 g dziennie rozcieńczonego soku. niedomoga wydzielnicza wątroby.200 g. uspokaja nerwy. crispa L. nasiona. WSKAZANIA LECZNICZE Astma. niestrawność. Zjadać świeże. wzmacnia czynności oddychania. bronchit chroniczny. pospolicie uprawiana. sok z cytryny lub łyżeczkę Rosavitu i łyżeczkę śmietany. Zalecany dla dzieci. a w przypadku kamicy żółciowej 100 . uprawiana w Polsce na małą skalę. Popijać 20 . Sok świeży. Surowiec leczniczy: liście.).

Sałatę podawaną do mięs (ułatwia ich trawienie) dobrze jest polewać śmietaną lub jogurtem. zapaleniu wątrobowym. Popijać porcjami 2-3 łyżeczki. Prowitamina A i witamina A są rozpuszczalne w tłuszczach. Na użytek zewnętrzny Wywar z liści na trądzik. przy kołataniu serca. 127 trawienne do przeciwbólowe. słonecznikowego lub z oliwek na czyraki. skurczach trzewnych. Pokroić 5 lub więcej liści na paseczki. nasieniotoku.5 l wody dać 4-5 nasion. zapaleniu nerek.wywar. bezsenności. Wyciąg wodno-alkoholowy. ma właściwości mineralizujące. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. zaparciach oraz jako środek przeciwszkorbutowy i moczopędny. Stosować 0. l przed snem. Nasiona .05 do 0. Okłady z gotowanych liści sałaty z niewielką ilością oleju sojowego. się przy nerwicy objawiającej się okresami lęków i natręctw. pobudliwości płciowej. co ma działanie przeciwskurczowe i nasenne. poprawia wątroby. bólach żołądka. Stosować dawki około 0. Zalać 0. Naciągać 5 minut. Przy cukrzycy brać po 60 kropli przed posiłkami. kaszlu nerwowym.3 g dziennie. Popijać 2 łyżki dziennie. co ma działanie uspokajające. Napar z 20 g sałaty. przeciwkaszlowo. wrzody i na oparzenia. Wywar z liści. pobudza gruczoły aktywniejszego działania.1 do l g dziennie. Wywarem z nasion przemywać oczy przy oftalmii (zapalenie oka). Sałaty nie powinno się spożywać przed posiłkiem. na zapalenie płuc. co uspokaja miesiączkowanie bolesne.251 wrzątku. pracę krwi. Popijać trzy szklanki dziennie między posiłkami. Sok zawierający lactucarium. korzystnie wpływa na krążenie Zaleca. żółtaczce. . znieczulające i uspokajające. dlatego radzimy dodawać do sałaty zielonej trochę oleju. w za paleniu oskrzeli. astmie.WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Sałata odświeża i oczyszcza organizm. Popijać 2 do 3 szklanek dziennie na astmę. obniża poziom cukru we krwi. cukrzycy. We wszystkich częściach świeżych zielonych roślin występuje karoten. który jest prowitaminą A. bolesnym miesiączkowaniu. Na 0. 75 g liści sałaty na litr wody. działa nasennie. Ogrzewać na słabym ogniu do 30 minut. Lepsze przyswajanie witaminy A ułatwiają witaminy D i E.

tłuszcze i białka. z których najbardziej czynny jest psolaren. C. B1. mannit. „drenuje” krew. olejki eteryczne i inne związki typu furokumaryn. W stanie naturalnym występuje na wilgotnych glebach nadmorskich. W Polsce seler uprawiany jest jako roślina warzywna. magnez. Skład jej 128 . chlor.SELER Apium graveolens L. przy schorzeniach pęcherza moczowego łagodzi wydzielanie moczu. leczy zapalenie powiek i miejscowe odbarwienie skóry. asparagina. Witaminy: A. mangan. cytrynowy. potas. PP. 9 ważnych aminokwasów w tym walina. Węglowodany (cukry i skrobia). łagodzi nieprawidłowości miesiączkowania. fosfor. Uprawia się głównie odmianę. działa korzystnie na dolegliwości sercowe. żelazo. Woda. na wyspie Uznam nad Zalewem Szczecińskim. Liście i korzenie zawierają surowce lecznicze. rozwalniająco. leczy reumatyzm. jest dobrze tolerowany przez cukrzyków i działa korzystnie na nieżyt oskrzeli. kolki żołądkowe. B2. ogrodowa. której korzenie i liście używane są jako przyprawa kuchenna. wapń. śluzy flawonowe. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Korzeń utarty na tarce jarzynowej z dodatkiem różnych warzyw wymieszany z łyżką śmietany i majonezu oraz przyprawami ziołowymi jest znakomitą surówką. prowit. Kilogram selera daje 40 kalorii. glutamina. korzenie zaś jako jarzyna. kwas jabłkowy. E. wzdęcia. wzbogaca organizm w składniki mineralne. wzbogaca pracę nerek. nie parząc jak chrzan i papryka. poprawia przemianę materii. siarka. łagodzi sklerozę. działa przeciwszkorbutowo. Zawartość głównych związków w selerze Cholina. kwas nikotynowy. otyłość. wspomagająca mechanizm widzenia. Odmiana liściasta służy również jako jarzyna. wątroby. leczy gościec kamicę moczową. B6. Stosowany zewnętrznie działa kojąco na rany i odmrożenia i to bardzo łagodnie. działa odmładzająco. glikozydy w tym apina (nadająca selerowi eteryczny zapach). A. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Seler surowy stosowany wewnętrznie działa wzmacniająco. Mikroelementy: sód.

Seler do jedzenia nie powinien być zbyt długo gotowany. należy pokrojone liście lub kawałki korzenia dać na krótko przed ukończeniem gotowania. Zlać i zalać ponownie. Liść selera drobno pokrajany dodajemy do surówek. SZPINAK Spinacia oleracea L. karoten. Na odmrożenia stosujemy wywar z łodyg lub bulwy. Seler gotowany jest łatwo strawny. Płyn z parzonych obierzyn selera do kąpieli odmrożonych rąk i nóg daje dobry efekt leczniczy. powinna być stosowana 2 razy dziennie przez 10 minut. Na wzmocnienie: utrzeć 200 g selera i zmacerować w litrze białego wina przez 48 godzin w ciemnym miejscu. aby nie utracił pachnących olejków eterycznych oraz wartościowych witamin. Otrzymany płyn o smaku ananasowym pić po kieliszku dwa razy dziennie przed jedzeniem. Po kąpieli osłonić to miejsce ręcznikiem. zup i sosów przed podaniem na stół. zalać spirytusem i odstawić na 2 tygodnie w ciemne miejsce. reumatyzmie. prowitaminę A (25-50 g w szpinaku zaspokaja dzienne zapotrzebowanie organizmu na prowitaminę A). znów na dwa tygodnie. witaminę K (przeciwkrwotoczna. Seler obniża ciśnienie krwi. aby uniknąć monotonii i dodawać niekiedy ziemniak. Liście młodego szpinaku są wartościową jarzyną wielowitaminową. Lecznicze właściwości mają również suszone liście. po czym obie nalewki połączyć razem i zażywać 2-3 razy dziennie po łyżeczce od herbaty przy astmie. Brać jedną do dwóch łyżeczek dziennie po jedzeniu.in. jako okłady i kompresy na rany. 129 . Zawiera m. nie rozpuszcza się w tłuszczach). Bierzemy 250 g na l litr wody i gotujemy co najmniej pół godziny. jabłko. w której występuje dolegliwość. trawienie i są gazopędne. bóle głowy. szczyptę cynamonu i imbiru. Na l litr bulionu dać 30 g liści lub 50 g korzenia. Na użytek zewnętrzny Sok z selera stosuje się do obmywania ran. Odcedzić. Nasiona selera działają pobudzająco na łaknienie. Nasypać do butelki pokrajane liście. tj. cholinę. Nalewka. kolkach jelitowych. Inhalacje z soku selera leczą migrenę. bogaty w chlorofil. ale zwykłą wódką. działa silnie krwiotwórcze. która zapobiega i likwiduje otłuszczenie wątroby i reguluje odkładanie się tłuszczu w całym organizmie.można stale zmieniać. jest najcenniejszym lekiem kuchennym we wszystkich dolegliwościach dróg moczowych. łodygi i bulwy selera. Uprawiany na całym świecie. Z utartego selera i cukru w proporcji 5:1 otrzymujemy sok działający korzystnie na samopoczucie ogólne i przy krwiopochodnym zapaleniu nerek. Nalewkę należy trzymać w ciemnej butelce. Napar z liści i nasion używany jest przy wzdęciach. zawiera spinacynę. Szpinak jest zasadotwórczy. paprykę i inne jarzyny. do kąpieli. ischiasie. Aby nie utracić jego aromatu w bulionie. Możliwie gorąca kąpiel części ciała. Seler oprócz pietruszki i kalafiora.

rany. wątroby. wyrzuty skórne. Wino szpinakowe. SPOSÓB UŻYCIA Na surowo do sałatek. Napar z nasion. stwardnienie rozsiane. astenia fizyczna i nerwowa. dezynfekujące (fitoncydy). Zaparzać 5 minut. sojowym lub oliwkowym są dobrymi okładami na oparzenia. młodzi i osoby starsze.przyswajalne swych Zawiera liczne biopierwiastki. Popijać 3 razy dziennie przy zaparciach Na użytek zewnętrzny Liście szpinaku gotowane w oleju słonecznikowym. niedokrwistości i białaczce. łupież itp. łuszczyca. pęcherzyca. szkorbut. nie gojące się rany. Przy każdej chorobie spowodowanej niedoborem witamin i mikroelementów zaleca się go jako warzywo witaminizujące i mineralizujące. m. reumatyzm. wzmacnia prace serca. krzywica. łatwo żelazo. opryszczki. cierpiące na zaparcia. 5-10 g nasion na szklankę wrzątku. dolegliwości nerek z powodu nadmiaru szczawianów wapnia i potasu (około 3 g na l kg). Wskazane dla rekonwalescentów . zapalenia gastryczne i jelitowe. Można uchylić te przeciw130 . przeciwszkorbutowo. Mogą go jadać zdrowi. odmładzające. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. Dolegliwości przewodu pokarmowego. pęcherzyce. l szklankę wina czerwonego zmieszać z 1/5 szklanki świeżego soku ze szpinaku. Mrożony i w puszkach traci wiele ze właściwości. Szpinak jest łatwo przyswajalny. prowadzące siedzący tryb życia. Świeży sok surowy jest środkiem przeciw blednicy. Na użytek zewnętrzny Oparzenia. gościec. rekonwalescencja. oczyszcza przewód trawienny. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Działa przeciwanemicznie. Przeciwwskazania. liszaje. Jadanie szpinaku jest korzystne dla anemicznych i rachitycznych. dzieci. aktywuje wydzielanie soku trzustkowego. krwiotwórcze.in. remineralizująco. nowotwory. wyrzuty skórne. artretyzm.popijać porcjami. starzenie się. łuszczyca. Sok. Popijać l szklankę soku ze szpinaku i mniszka codziennie rano przy depresji fizycznej i nerwowej.

bieluń surmikwiat). Marchew. rozkładającego się w organizmie na alkohol i kwas octowy. rozmarynu. Szpinak + seler + sałata (1:2:1. pokrzyk wilcza jagoda. a z ziół . do których zaliczamy świeże enzymy. ZIEMNIAK Solanum tuberosum L. a przy ich długotrwałym braku pacjent umiera. seler i pietruszka zawierają aminokwasy egzogenne w różnych ilościach. napary z mięty.1. Odżywiane są wtedy komórki. a ich nadmiar nie jest stracony. ogórek. pomidor.5:1:0.7) 6. bakłażan. Ich świeże enzymy katalizują procesy przemiany materii. która liczy 90 rodzajów i 2500 gatunków (m. Zalecamy następujące kombinacje (proporcje w nawiasach): 1. psianka czarna trująca. Szpinak + sałata + marchew (1:1. a także przez specjalistów fitoterapii w wielu krajach świata.5) Recepty te są stosowane w laboratorium chemii produktów spożywczych w Nowym Jorku. tytoń. Marchew i seler zawierają dużo magnezu. 131 . Białko szpinaku zawiera 8 aminokwasów egzogennych niezbędnych do życia oraz ważne dla dzieci aminokwasy częściowo egzogenne.kolcowój szkarłatny. chronią organizm przed czynnikami nowotworowymi.5) 5. Sok ze świeżego szpinaku z sokami innych roślin pomaga w leczeniu wielu ciężkich chorób. Składniki tych soków występują w postaci zjonizowanej. Szpinak + seler + mniszek (1:2:1) 7. lulek czarny. papryka. co wywołuje białaczkę. Szpinak + seler + marchew (1. psianka słodkogorz trująca. Szpinak + marchew (1:1.1. burak. Wszystkie reakcje biochemiczne są w organizmie ludzkim sterowane przez biokatalizatory. miechunka rozdęta. który neutralizuje szkodliwe działania kwasu szczawiowego tworzącego osady szczawianu wapnia i potasu w stawach. Przy niedoborze aminokwasów występują zakłócenia przemiany materii. Szpinak + seler + ogórek + pietruszka (1:2. W podanych sokach aminokwasy te sumują się wzmagając właściwości lecznicze. mniszek. tymianku bądź wodę gotowaną z obierzyn kartoflanych lub 2 szklanki mleka. Ziemniak należy do rodziny psiankowatych (Solanaceae). gdyż służy organizmowi do celów energetycznych.wskazania. Psiankowate odznaczają się swoistą aureolą.5) 4. ułatwiając prawidłowe przyswajanie. Szpinak + mniszek + marchew (1:1:2. Wymienione soki podnoszą wytrzymałość tkanek. Soki te ułatwiają detoksykację organizmu u dzieci. przywracają równowagę kwasowo-zasadową. także cukru.3) 8. Szpinak + burak + marchew (1. Przyswajanie takich soków w jelitach trwa do 20 minut. krew i nerwy.2) 3. bieluń kędzierzawa trująca. gdy w dniu spożywania szpinaku pije się sok cytrynowy.5:2.5) 2.5. sałata.in. Jest to ważne dla chorych na SM. wydalanie kwasu moczowego z organizmu (mięśni) oraz nadmiaru śluzów i niestrawionej skrobi.2. a działając bakteriobójczo normalizują przemianę materii.

Pod wpływem światła zielenieje warstwa bezpośrednio pod skórką. np. W pierwszych tygodniach przechowywania ziemniaków ilość skrobi nieco wzrasta. późne zaś zajmują miejsce na pograniczu warzyw i produktów mącznych. pierścień naczyniowy bogaty w witaminę C. Wywar z gotowanych ziemniaków jest trochę lepki. Wodniste ziemniaki wczesne mają cienką skórkę i nie nadają się do przechowywania. Zmniejsza się wartość odżywcza i witaminowa ziemniaka. Witaminy ulegają utlenianiu. Ziemniak w przekroju ma korkowinę. Do gotowania należy je zalewać wrzątkiem. niesmaczne. Ziemniaki wyparły u nas wiele warzyw z ogrodu i kuchni.Ziemniak został przywieziony do Europy z Hiszpanów około 1530 r. to jest końca. gąbczaste i podatne na gnicie. którym kartofel rośnie. należy obrywać powyrastane pędy. choć są inne warzywa. walec osiowy i rdzeń. z których wyrastają pędy nowej rośliny. Ziemniak jest pokryty brunatną skórką. witaminy C. Im starszy ziemniak. W żywieniu odrywają dużą rolę. stają się słodkie. a wywar wylany. Ziemniaki wczesne zaliczamy do warzyw. woda ulega wyparowaniu. który nieustannie spala się. a obrane Peru przez 132 . dzięki czemu nie traci się witamin. a także stare (nie są sypkie) gotują się długo. rozpuszczalna w wodzie. korę. Wierzchołek przeciwny jest przyrośnięty do łodygi podziemnej zwanej rozłogiem. Takie ziemniaki muszą być grubiej obrane. giną także podczas smażenia. dopóki nie pokryją się zielonymi liśćmi i nie zapuszczą w glebie korzeni. W ziemniakach przechowywanych w piwnicy lub kopcu zachodzą z czasem zmiany i skrobia przechodzi w cukier. a rozpowszechnił w czasach saskich. Zmniejsza się w nich ilość witamin. Macierzystym związkiem solaniny jest cholesterol. Ilość skrobi zmniejsza się od pierścienia do rdzenia. Powstaje toksyczny glikoalkaloid . Dobra odmiana ziemniaków powinna mieć oczka jak najmniej wgłębione. Aby zapobiec niszczeniu ziemniaków. Ziemniaki wczesne i młode. rozpływają się. która powinna być gładka. a w Polsce pojawił się za Jana Sobieskiego. Ziemniaki należą do najważniejszych roślin uprawnych. na placki. Ziemniak wiele traci podczas ucierania. Podczas gotowania ziarna skrobi pęcznieją. tym szybciej ciemnieje na powietrzu. Najbardziej wartościową częścią kartofla jest warstwa grubości 2-3 mm pod skórką. jednobarwna.solanina. Oczka znajdują się w pobliżu wierzchołka. Ziemniaki marzną przy minus 1-4°C. bogatsze w witaminy. Surowa skrobia jest źle trawiona przez człowieka. Powstaje pożywny i łatwo strawny klej skrobiowy. Wywar z ziemniaków zawiera także wiele wartościowych składników i powinien być użyty do zup i sosów. Powoli przyjął się we wszystkich krajach Europy. W każdym oczku jest 3 do 5 pączków. Ziemniaki gotowane w łupinach tracą tylko 10 proc. Wszystkie cenne składniki zachowują ziemniaki gotowane lub pieczone w mundurkach. Żywią się one pokarmami nagromadzonymi w bulwie macierzystej. równa.

65g 1. cierpiących na odbijania. na wiosnę. podrażnienia śluzówki.99g 6. Trzymanie obranych ziemniaków w wodzie kilka godzin przed gotowaniem powoduje. że do wody przenika witamina C i witaminy z grupy B oraz wiele biopierwiastków. Poprawia stan ogólny chorych.38g 44. ale bez solaniny. jeżeli są spożywane bez dodatków tłuszczowych. Ziemniaki prawie nie zawierają tłuszczu. Leczy egzemę i inne choroby skórne.73g 336 woda białko tłuszcze węglowodany sole mineralne wartość kaloryczna Wynika z tego. Ziemniaki me tuczą. osłabienie serca. Uspokaja śluzówkę przewodu pokarmowego. zapalenie nerek. W zależności od sposobu przygotowania ziemniaka do spożycia ma oj odmienny skład. Odgrywa rolę przy leczeniu obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego. Działa korzystnie na nerki. Dostarcza dużo energii (100 g skrobi daje 360 kał.26g 1. Pary ulatniające się podczas gotowania działają korzystnie na drogi oddechowe. pocenie. Jest przeciwwrzodowy. Jest również 133 . a stare. Sprzyja pracy jelit. wywołując bóle artretyczne. Ziemniak jest jedyną rośliną. Działa korzystnie na serce ze względu na zawartość rutyny.co najmniej 25 proc. co ma znaczenie przy leczeniu alergii. zgagi. najwyżej 7-8 mg wit. Działa przeciwskurczowo i moczopędnie (ze względu na dużą zawartość potasu). Działa przeciwnowotworowo. Ma właściwości gojące. łatwo strawnym. że frytki są ciężko strawne. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Ziemniak: jest zdrowym produktem spożywczym. bogate w potas i magnez. wymioty.58g 0. Hamuje rozwój grzybów i bakterii dzięki zawartości glikoalkaloidu . w niewielkiej ilości wody. Działa zmiękczająco. Ziemniak gotowany 75g 2. aby prawie całkowicie się wygotowała. palenia w gardle. Ziemniak gotowany nie powinien być trzymany w lodówce dłużej niż 24 godziny. Otyłym zaleca się jadać wieczorem kilka pieczonych kartofli i 100-200 g sera białego. która przez dłuższy czas może stanowić wyłączne pożywienie człowieka. Wywar z obierzyn kartofli rozpuszcza wszelkie złogi w nerkach. wymioty. Mają białko w najlepszym gatunku. Wzmacnia naczynia włosowate. Gotuje się wiec ziemniaki zaraz po ich obraniu. Najlepiej gotować ziemniaki na parze. Tomatyna przeciwdziała rozszerzaniu się naczyń krwionośnych. Nawet ślady solaniny szkodzą. Ziemniak w łupinie upieczony jest najlżej strawny. mdłości.).1g 22.07g 99 Ziemniak smażony (frytki) 43g 3. zawiera dużo witaminy C. zwłaszcza pieczony lub gotowany w mundurku. lęki. C. jest powlekający. Mączka ziemniaczana jest najczęstszym dodatkiem do różnych pigułek i tabletek. Mogą go spożywać diabetycy i otyli. Ma właściwości przeciwszkorbutowe.tomazyny oraz niszczy je. pęcherzyka żółciowego. nudności. Kartofle są więc bardzo korzystne dla zdrowia. bardzo lekko strawne i bardzo łatwo przyswajalne. Tę właściwość determinuje duża ilość skrobi oraz wszystkie aminokwasy egzogenne potrzebne i niezbędne człowiekowi do życia. są niskokaloryczne. rozpuszczając kamienie. Ziemniaki po 6 tygodniach przechowywania zawierają już tylko 10 mg.

Sok wyciśnięty ze startego ziemniaka surowego. Odkładaniu się w stawach nierozpuszczalnych w wodzie soli szczawianów wapnia przeciwdziałają potas i magnez. jak również powierzchnię posrebrzanych przedmiotów. mielonego siemienia lnianego. lumbago (postrzał). które rugując wapń. Wywar z ziemniaków jest dobrym środkiem odżywczym w wyczerpaniu pochorobowym. odwodnieniach. Z trzech ziemniaków wyciąć oczka. które składają się głównie z szczawianu wapnia nierozpuszczalnego w wodzie. Sok z surowego ziemniaka. Soli nie dodawać. dodać 2 łyżki siemienia lnianego. Wywar z gotowanych obierek kartoflanych. Na użytek zewnętrzny Kąpiel w krochmalu. że woda z obierzyn kartoflanych rozpuszcza osad wapienny w garnku. zaparciu. Rozprowadzić 1/4 do 1/2 kg mąki ziemniaczanej w zimnej wodzie i dolać do gorącej wody w wannie. z dodatkiem mleka w proszku. przez miesiąc przy owrzodzeniu żołądka i dwunastnicy. przy cukrzycy. Odwar z ziemniaków może być stosowany do leczniczych lewatyw odżywczych. np. Słynny dr Kneipp zalecał stosowanie papki z ziemniaków ugotowanych w mundurkach. Właściwości lecznicze ziemniaka są znane od dawna medycynie ludowej wielu krajów na całym świecie. 2 razy dziennie po 20 kropli na wodzie przed posiłkiem lub po posiłku na dolegliwości żołądkowe. Można dodać trochę miodu. Zjadać przez 3 kolejne wieczory na pasożyty jelitowe. wysypki suche i mokre. Wiadomo. Tak więc potas i magnez działają przeciwartretycznie. zapaleniu stawów. wysypek suchych i mokrych. Na inne schorzenia popijać 1/2 szklanki raz lub 2 razy dziennie. Świeży sok z surowego ziemniaka leczy przewlekłą nadkwasotę. ręcznie zmiażdżonych. przy ischiasie. przy opuchliznach. nieżycie przewodu pokarmowego. osłabieniu gruczołów wydzielenia wewnętrznego. zwichnięciach. czyrakach. cuchniecie z ust i różne formy niedomogów wątroby. pokroić w kostkę. artretyzmie. rozpuszcza kamienie nerkowe. Pić 2 razy dziennie po 2 łyżki stołowe przed jedzeniem przy nadkwasocie. pity przez pewien czas.dobrym pudrem na poparzenia słoneczne. soku z marchwi lub z cytryny. nie obierać. oczyszcza szkło z plam. po obniżeniu temperatury. Recepta na leczenie lewatywą zapalenia płuc. zapaleniu pochewki ścięgna. tworzą sole rozpuszczalne w wodzie. dnie. zapaleniu przymacicznym (parametrium). 30 minut przed jedzeniem. skurczów w przewodzie pokarmowym. Sałatka z ziemniaków z dodatkiem 50 g oleju słonecznikowego. Przy łuszczycy zaleca się 134 . zapaleniach skórnych i otyłości. jedną główkę czosnku. 5 szklanek wody i gotować 20 minut. zesztywniającym zapaleniu stawów międzykręgowych. bez grudek umieszczonych w woreczku z płótna jako okładów do uśmierzania bólów. Dodana do kąpieli leczy świąd. zapaleniu opłucnej. Popijać po 1/2 szklanki 3 razy dziennie. zaparcia. zgadze. Ostudzić do 30°C i poleżeć w takiej kąpieli 30 minut w przypadku świądu. zapaleniach. Z odwaru zrobić pacjentowi lewatywę raz dziennie przez kilka dni. cuchnięciu z ust i schorzeniach wątroby. katarze górnych dróg oddechowych. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Nalewka.

kwiatu czarnego bzu. tłuszczu lub węglowodanów. działając przeciwzapalnie. pęknięcia skóry. aby wydzielały ptialinę. który reguluje przemianę wapniową. zupa kartoflana. zaparcia. które regulują równowagę kwasowo-zasadową krwi. hemoroidy itp. gdyż enzym ptialina zawarty w ślinie rozkłada skrobię. Można dodać trochę oleju słonecznikowego. Ziemniak posiada aminokwasy egzogenne i częściowo endogenne. Enzym oksydaza zawarty w ziemniaku ułatwia wiązanie wodoru z tlenem. jak cukromocz.dodawać do takiej kąpieli napar z mięty. placki kartoflane. l kg ziemniaków dostarcza organizmowi 5 g potasu. która występuje również w soku surowej kapusty. . ale nie należy ich jadać z owocami słodkimi. Ziemniaki zjadane wbrew tym zaleceniom zalegają długo w żołądku (do kilku dni). Chory czuje się lepiej. odmrożenia. co wywołuje mnóstwo chorób. powodując rozkład i nadfermentację. bukwicy i korzenia łopianu. kwasów organicznych (cytrynowego. Po 5-dniowej diecie kartoflanej (piure. gdy w ustach nie ma jednocześnie białka. kluski kartoflane. z podwyższoną ilością mocznika i kreatyniny. 100 g mąki ziemniaczanej bez wody lub z dodatkiem l litra wody. gdyż w przeciwnym przypadku mózg nie przesyła rozkazów do ślinianek. Świeży sok z surowego ziemniaka może służyć do płukania gardła w przypadku stanu zapalnego. ale dzieje się tak. malinowego). Kilkudniowa dieta ziemniaczana leczy ciężkie stany u chorych z zapaleniem nerek. np. Środkiem przeciwwrzodowym ziemniaka jest witamina U.5 kg ziemniaków przez diabetyka. bogate w siarkę. Zaleca się kartofle jadać osobno. magnezu. na obrzęki powiek. Przyczynia się do tego duża zawartość potasu. Ziemniaki można jadać z warzywami. kluski śląskie) obniżają się wartości mocznika i kreatyniny. niegojące się rany. wielomocz. Poprawia się ogólny stan zdrowia. ziemniaki pieczone. Okłady na liszaje. ustępują objawy chorobowe. Trawienie ziemniaka zaczyna się już w ustach. nadmierne pragnienie. Przy codziennym spożywaniu 1-1. toteż dzienne spożycie ziemniaków należy ograniczać do 1/4 kg. Stare ziemniaki surowe są dobrym okładem na oparzenia. Nadmiar związków siarki rozdyma czasem żołądek.

UZDRAWIAJĄCE SOKI .

) przez organizm. Znajdują się w nich pełnowartościowe składniki . że najczęstszym składnikiem tych kombinacji jest marchew.co udowodniono . Zestawienie pierwsze obejmuje soki proste. a w szczególnych przypadkach nawet do czterech litrów dziennie. Ważne jest. wkrótce też po odkryciu biochemicznych mechanizmów działania soków ich ranga w leczeniu naturalnym wydatnie wzrosła. Surowe i świeże (koniecznie należy podkreślić to słowo: świeże) soki są . czyli używania soków do leczenia należy tę ilość zwiększyć do 1-1. który staje się łatwo i szybko przyswajalny (przyswajanie soku trwa 10-15 min. ale w przypadku stosowania sokoterapii. a zatem chroni organizm przed czynnikami rakotwórczymi. a zatem i soki. białka. że są nie tylko smaczne. witaminy. Pełnowartościowe soki uzyskuje się z warzyw i owoców dokładnie startych. Pierwsze prace na temat leczniczych właściwości soków z jarzyn. w tym aminokwasy egzogenne oraz świeże enzymy należące do biokatalizatorów sterujących reakcjami biochemicznymi w organizmie. co ukazują na przykład starogreckie malowidła i przekazy o Rzymianach lubujących się w aromatyzowaniu codziennych napojów właśnie sokami. ale i zdrowe.czynnikiem działającym stabilizująco na organizm i zaopatrującym go w brakujące składniki. Wszystkie te uwagi dotyczą soków świeżych. Znaczenie soków jako leku wiąże się z ich składem. antybiotyki. wprawdzie dawno odkryto. aby odciąć u marchwi mniej więcej 139 . podając w gramach proporcje poszczególnych kombinacji. nadto substancje kleikowate. Jako normę dzienną można przyjąć 600 g. że składniki te występują w formie zjonizowanej. Należy zwrócić uwagę. warzyw i owoców zostały opublikowane w drugiej połowie lat trzydziestych w USA.łatwo przyswajalne cukry. Pamiętajmy. lecz stosunkowo niedawno soki zostały uznane za doskonałe leki. co sprzyja utrzymywaniu równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie.5 litra.soki złożone. Ile soku można wypić w ciągu dnia? W ogóle zalecam codziennie popijanie świeżych soków. Jedynym źródłem wody organicznej jest roślina. stanowiąca doskonały środek naturalny oczyszczający organizm z nadmiaru śluzów.Wprawdzie od najdawniejszych czasów człowiek ze smakiem spożywał soki z owoców i jarzyn. biopierwiastki. tłuszcze. Świeży sok zawiera wodę organiczną wysokiej jakości potrzebną komórkom i tkankom. Pasteryzacja i konserwowanie psują wodę organiczną i odbierają jej przydomek żywej. Przedstawiam niżej rośliny. hormony. aby najważniejsze składniki mogły przedostać się do soku. które mogą być wykorzystane do robienia soków. drugie . niesfementowanych i nie przetworzonych w sposób szkodliwy dla człowieka.

-250. sałata .110. Rzodkiewka. sałata . Groszek zielony. Chrzan.85. 85.170. iż buraki.85. -200. Marchew 30. -310.110. Należy też pamiętać.55.225. cykoria . 4. 12. seler . 6.140. mniszek . Marchew 46. ogórek . Marchew 47.85.85. Marchew 44.110. SOKI PROSTE 1.140. -200. 18.225. Marchew 27. -280.85.85. Marchew 38.85. Mniszek.55. Seler. Burak. 15. seler . seler . -200.170. Dynia. Cykoria. mniszek . Marchew 37.85.170. mniszek . seler .85. -310. burak . kapusta . Szparag zielony. Rzepa.60. z którego wyrastają liście. 5. sałata .55.110.140.55.200. Marchew 29. Marchew 48. mniszek.110. Sałata.110. -370. -285. Marchew 33. 14. 19.250. -335. rzepa . ogórek . .85. Marchew 50. cykoria .85. sałata . . -250.85. sałata . 10.110. seler . SOKI ZŁOŻONE 21. Marchew 24. -200. Marchew 40. Lucerna.140. sałata 110. Jabłko. 16. 7.110. kapusta . Kapusta. Marchew. burak .140. 17. seler . 85. sałata . Ogórek. kapusta . Marchew 49.centymetr z końca. Szpinak. lucerna . 11. rzepa . Marchew 45. -225. Marchew 23. seler . brukselka . rzodkiewka i rzepa służą do wykorzystywania na soki w całości . pietruszka . Rzeżucha. 2.110. -200. 13. Marchew 31. Pietruszka.55. -335. szpinak . Marchew 22. szparagówka zielona . Marchew 35.85.85. ogórek . -223. -365. . -285. Marchew 36. Marchew 39.110. mniszek . 1 jabłko burak .110. -335.140.140. -250. cykoria . Marchew 51. Marchew 34. Marchew 140 -365. 20. szpinak .110. Marchew 32. Marchew 26. -200. Marchew 25.140. sałata -110. . -225. Marchew 42.85. seler . groszek zielony sałata . burak . -250. seler .140. sałata .z liśćmi. -250. łodygą i korzeniem.110.85. Marchew 41. rzepa . rzodkiewka . burak . groszek zielony - sałata . szpinak .85. seler . burak . 9. Marchew 28.55. Brukselka. 8. burak .140. szpinak . -210. Marchew 43. pietruszka . 3. -250.85.140. .

Seler 71. lucerna . szpinak . Astygmatyzm: l. 47. 10. szpinak . 1. (Nadmiar osadów w gruczołach wydzielania wewnętrznego.24.55. 55. 285. Bezsenność: 24. Artretyzm: 2. Brukselka 73.110.55. . 225.110. 34. 285. mniszek . rzepa . 330. 310.110. 8.85.55. 2. 42. 35. 225. 200. Angina: l. 34. 42. 55. Alergia pokarmowa: l. spożywanie dużych ilości skrobi. Marchew 55. 55. które zbierają się na migdałkach). Marchew 64. zaleganie odpadów w jelitach i tworzeniu się toksyn). 170. udar: 2. 24. rzepa . seler . 5. rzeżucha. 2. 40. Seler 69. W niektórych przypadkach znalazły się także dodatkowe zalecenia.85. sałata rzodkiewka rzeżucha . rzeżucha rzeżucha . 285. 9.85.110. 73. koncentratów. pietruszka rzepa szpinak pietruszka szpinak szpinak 110. pasternak.110. Marchew 62. Seler 66.140. Wymienione soki mogą być stosowane do leczenia poniższych chorób Zostały podane tylko numery soków.110.110. . 2. 141 . 285. (Przyczyny: wapń. pęcherzyku żółciowym. rzeżucha . Bezpłodność: l. 330. Brukselka -72. (Przyczyną może być wieloletnie niewłaściwe odżywianie się.11 0. 250. 3. mleka pasteryzowanego. odkładanie odpadów). 225. 7. 4. Marchew 58. 200. Marchew 60.55. sałata . Anemia: 2.110. 11.55. 6. 250.110. 310. 23. szpinak . (Odkładanie się wapna nieorganicznego w wyniku spożywania dużych ilości skrobi. (Nadmierne napięcie i niedostateczne wydalanie odpadów z organizmu). 25. 33. które szkodzą na stawy. Marchew 74.55. Seler 65.110.170. 55. 330. trzustce. 42. 24. 55. 330. Marchew - 285. Seler 67.55.140.110.85. . ogórek . Marchew 56. cykoria . 24. Marchew 75. Astenia: 2. 34. rzepa . Nie jeść tłustych mięs. ogórek . Marchew 59. . 54. konserw). Seler 68. Marchew 63. 250. zanik głosu: l. 31.110. . Astma: 11. Marchew 61.110. 140. . przytarczyczkach). groszek zielony groszek zielony groszek zielony szparag . 24. 15. Marchew 57. wiązadła. Marchew 53. pietruszka.110. (Dużo odpadów w organizmie. 140. wątrobie. 330. 225. 23. 49. . 55. 225. (Nadmiar śluzu bronchitowego. 55.110. sałata . koper .85. 55.110. nie pić alkoholu. 170.140. kości. Afonia. co przeszkadza przy oddychaniu).200. Marchew 54. ziemniaki . 24. 53. Seler 70. 31. . Apopleksja. 55. jabłko .55. 56.200. . 55. 24. 44. pietruszka. rzepa .52. 62.

51. . 21. Gastris=nieżyt żołądka: l. Guzy mózgu: 24. 33. Krosty: l. gniew.11. bóle i choroba Basedowa: 12. 15. zaburzenia psychiczne. 24. 15. 34. Kamienie żółciowe: 24. 55. Głuchota: 11. 56. 24. 15. 24. 34. (Deformacja kości). 15. 35. nadmiar skrobi. 55. Biegunka: J. Operacja nie usuwa przyczyny wynikającej ze spożycia dużych ilości skrobi. Cukrzyca: 2.24. Krzywica: l. 55. 34. 3. 25. 54. 2. 39. kościach.34. 55. 18. 29. 56. sprzyja rozmnażaniu bakterii). 27. 35. 19. (Nadmiar wapna). (Nadmiar śluzu w organizmie od krowiego mleka. 16. Do kubka z gorącą wodą wcisnąć cytrynę. 55. Gruźlica węzłów szyjnych chłonnych: 2. Jeść cebulę gotowaną w małej ilości wody +miód co l godzinę l łyżkę. 55. 23. (Nadmiar śluzu i odpadów). sok z cytryny. 30. Impotencja: l. 17. Lewatywa dająca ulgę.35. Przyczyną może być: nadmiar skrobi. Głowa. 37. szkodliwy jest sód nieorganiczny. 34. Nie palić papierosów. 11. mowy i myślenia). Grypa: 2. (Odkładanie osadów na ściankach naczyń krwionośnych mózgu prowadzi do utraty zdolności ruchu. 25. 24. (Nadmiar kwasów). 20. 24. 20. naroślą: 24. strach). 35. 24. 42. 24. 55. Unormować skład krwi. 55. 34. 55. 55. 56. Dyspepsja: l. 49. Usunąć toksyny z organizmu nawet przez głodówkę. 34. 14. 34. Dyfteryt (błonica): 2. 55. brak witaminy D3. Pić wywar z czystych obierzyn kartoflanych. 55. Ssać kit pszczeli. (Występują w brzuchu. 55. 42. Guzy. 55. 44. 55. 2. (Przyczyną jest wapno nieorganiczne). 55. brak magnezu i potasu. 34. 31. Kolka jelitowa: 24. Dyzenteria (czerwonka): l. 15. Kamienie nerkowe: 24. 24. (Bakterie działające niekorzystnie na skórę poprzez system limfatyczny). musztardy. 15. Białaczka: l. 24. 41. 25. 15. Katar: 11. Hemoroidy: 2. 38. 55. Zrobić lewatywę i detoksykację organizmu. wątrobie. 24. 13. 28. 55. mózgu. Gardło. 34. Pomaga organiczny jod z wodorostów i trawy morskiej. 22. nie jeść ostrych produktów (pieprzu. nadmiar skrobi). Białkomocz: l. 22. Jeść surówki skręcone w maszynce do mięsa. 55. (Może być wywołana przez gotowane produkty. 55. Kurcze : 24. 47. Ciąża: l. 2. Czyraczyca: 24. 55. złe przyswajanie wapnia. 12. (Nadmiar odpadów toksycznych w organizmie). 31. 55. (Rozstrój jelit. 35. sok z cytryny. octu).49. 31. 41. 55. skrobi i cukru). 40. mięsa i cukru. 8. 24. 142 . 53. 49. 36. 53. (Bakterie chorobotwórcze działające na drogi oddechowe). 13. Kalcemia: 23. 39.12. 40. Kaszel: sok z cytryny. (Nadmiar produktów nieorganicznych w pożywieniu). (Nadmierne spożywanie węglowodanów. Gruźlica: l. bok: 2. 53.49. 30. 34.55. 34. 34. jadanie konserw). 24. 24. 24. Epilepsja: 2. 34. 15. 32. 24. 26. 53. napięcie. (Nagromadzenie się opadów i gazów w organizmie).

67. 15. 24. cukru. Immunitet daje właściwe odżywianie się). 55. 31. Nadciśnienie: 2. 55. 2. 31. 55. 54. 24.24. Oskrzela. 143 . Pomagają lewatywy z czosnku. 55. 24. 49. (Nadmiar kwasu moczowego w organizmie). 51. 68. 24. 47. Nowotwory: l. skrobi). cukrów i smażonych mięs tłustych. pić zagotowane drożdże. 55. 43. 55. Lumbago. Przeprowadzić detoksykację. 55. 55. 24. zapalenie (bronchit): l. 55. 50. 66. (W śluzach występują mikroorganizmy. 55. 55. 2. niedobór witamin z grupy B. 15. pochodzących z gotowanych pokarmów. 55. (Nadmiar odpadów w organizmie. (Przyczyny mogą być fizyczne i psychiczne). usprawnić trawienie i wydalanie stolca. piasek: 24. (Za dużo śluzu w kości sitowej). Szkodzi niedobór organicznych alkalii.55. pochodzących z koncentratów. zapalenie: l. 39. 11. (nadmiar odpadów w organizmie). 55. 53. skrobi. Nerki. białego chleba. 55. 34. 34. 35. 64. Melancholia: 2. Neurastenia: 3. 24. 52. 55. Nieprzyjemna woń z ust: 55. Może być dziedziczne). Miażdżyca: 2. 34. 34. żuć owoce jałowca. 2. 23. 49. 24. Kwasica: 24. 24. 65. Nimfomania: 2. 31. 45. bolesne kurcze mięśni lędźwiowych: l. 68. alkohol i papierosy szkodzą. sok z cytryny. Malaria: l. 24. 34. Nieżyt jelita grubego: l.53. tj. Soki pomnożą ilość czerwonych krwinek. pokrzywę przygotowaną jak szpinak. Ospa: l. 24. Ospa wietrzna: l.42. Ścianki naczyń włosowatych tracą elastyczność). Niedociśnienie: l. skrobi. 57. Nieżyt nosa: 11. 69. które najczęściej i pochodzą z niedobrych produktów mlecznych). 55. Nerwoból: 15. Jeść gotowany szpinak. 31. 23. (Nadmiar odpadów w organizmie faworyzuje rozwój bakterii. 56. Łuszczyca: l. 11. 34. (Bolą źle odżywione nerwy). 37. Unikać wapna nieorganicznego. 55. 55. Stosować lewatywy. Nieżyt krtani (zapalenie): l. 53. 61. Migdały. 31. 53. 54. 55. 55. 15. 2. 53. 15. bóle: 24. Nerw kulszowy. 55. Orchit (zapalenie jąder u mężczyzn z powodu nagromadzenia się substancji patologicznych): 24. 47. 24. 15. (Niedobór wapna organicznego i nadmiar wapna nieorganicznego. 62. wyleczyć zatoki boczne nosa. (Skutki nagromadzenia w organizmie nierozłożonych produktów. 34. 60. Unikać napięć nerwowych. (Przyczyną może być nadmierne spożywanie konserw. 55. używać levitan. 15.34. 53. zapalenie: 23. 44. 54. Półgodzinny sen popołudniowy pomaga. używać kit pszczeli. 46. 35. co wywołuje stan toksyczności). 24. Oczy. 15. 70. oczyścić woreczek żółciowy. 44. 48. 34. 34. (Nagromadzenie kwasu moczowego w kłębuszkach nerkowych i miedniczkach wywołuje stan zapalny). 59. Migrena: 2. Unikać alkoholu i octu. (Występuje ból ugniatający połowę głowy). octu. zapalenia: l. Moczenie nocne: 24. 2. 51. mięsa. 24. bóle: l. Występuje utrata wiary we własne siły. 63. Nerki. Nerki. 31. 24. (Produkty toksyczne działają na układ nerwowy. ciasta. 24. 24. Hartować się zimną wodą i szczotkować całe ciało. 24. konserw. 41. 49. 2. 55. (Zmniejszenie drożności naczyń krwionośnych na skutek odkładania się złogów i toksyn. 34. 24. 58. 34. 55. 45. 7. Nerwica: l.

84. (Przyczyną jest ukazanie się kamieni i piasku). 55. zapalenie. ćwiczyć oddychanie z ruchem przepony. zapalenie: l. zawał: 11. 81. 55. 49. cukru i mleka). Otrzewna. Przeziębienie: 11. 92. Różyca. w razie zmniejszenia się procesów utleniania . 15. 26. Reumatyzm: 24.24. 35.26.(Odkładanie się w chrząstkach nieorganicznego wapna).55. 15. 24. co działa niekorzystnie na skórę). Usprawnić układ nerwowy i odżywianie. 55. 24.31. 11. zioła moczopędne. 74. 54. 6. 2. (Zakrzepy naczyń wieńcowych). 100. Propolis 10% 5 razy dziennie. 76. 78. 87. 24. zapalenie: 15. 55. choroba wieńcowa: 2. 24. 44. (Powodem są rozłożone produkty spożywcze. Przyczyna (Nadmiar skrobi w diecie. Prostata. (Zapalenie opłucnej). 89. mleka i cukru).55. 56. bóle: 24. 34. 55. Przekwitanie: 2. 55. Występują bóle wieńcowe. Przetoka: l. 95. 101. (Krew roznosi po organizmie cząsteczki skrobi z chleba i ciast. zapalenie. 75. zapalenie: 24. Polepszyć wyżywienie w celu wzmocnienia krwi i organów. okłady na noc na oczy z naparu świetlika. 73. 49. 55. wywołujących procesy fermentacji i gnicia). Występuje przeważnie u dzieci z powodu braku witaminy B1) Pleurit. 144 . Pęcherz moczowy. ciast). 34. 82. Skóra. 54. bóle mięśni i zastawek serca. 91. Soki te zwiększają wytrzymałość tkanki otaczającej. Pęcherz moczowy. sok z cytryny. 94. zapalenie utkania kostnego: l. 60. 55. 24. natomiast zanieczyszcza krew. 79. 80. bóle: l. skrobi. Urozmaicić jedzenie. 34. 55. 55. Osteomoalacja: 47. 24. Serce. 99. Ropotok: l. Parliż połowiczy: 2. 41. 40. 34. 34. Przemiana materii. 24. 2. 53. 55. Skrobia nie rozpuszcza się w wodzie. sok z cytryny z gorącą wodą. 56. 24. (Nadmiar skrobi. Przepuklina: l. 11. 34. infekcja wirusowa. cukru). 72. 55.71. masowanie stóp. 55. Puchlina: 11. masowanie stóp. zła: 11. Serce. 83. 98. Skleroza: 24. 102. 96. 34. (Dużo kwasów w organizmie. wykwity: l. 55.55. 24. 93.37. tworząc osady powodujące bóle). Brać witaminę A i B2. 85. które krystalizują się powodując bóle). podawać wyciągi kasztanowca. (Przeprowadzić detoksykację organizmu. 26. 23. Napar kwiatu bzu czarnego. 55. Rozedma płuc: 75. Paraliż: 6.w przypadku rozpadu tkanki kostnej. 55. 55. 45. 28. 55. Osteomyelitis. 88. Pląsawica: 2. 53. 73. 55. 24. 55. 24. Stawy. Leczy się podobnie jak astmę. bóle przy oddychaniu: 24. Otyłość: l. 97. Pokrzywka pokarmowa: l. 31. 55. 64. (dotyczy kości i szpiku). skrobi.42. 2. poprawić pracę wątroby i nerek. 24. 55. Wzrasta ciśnienie gazów w jelicie grubym. 34. 24. zioła moczopędne + kora wierzby i liści brzozy. 77.24. 15. 24. 55. (Przyczyną może być nadmierne spożywanie mleka pasteryzowanego. 35. gromadzenie się odpadów w organizmie. Rzeżączka: 15. (Niewłaściwe odżywianie komórek mózgowych i nerwów). Płuca. 86.24. bóle: 2. (Brak surówek w diecie. 24. 35. Serce. 90. Paraliż dziecięcy: l. daje ucisk na serce. 33. 55. (Nadmierne spożywanie mleka. Ograniczać skrobię. 2. Rzucić papierosy. Spojówki. ale nie przyswojone całkowicie przez ustrój. gościec: 6. 54. 44. 24. 55. 24.34. 53. 15. (Zakwaszony organizm). 24. 34.33.55 .

109. mięśnie ulegają stwardnieniu. nadmiar kwasów). choroby: 12. 114. stresy). Zapalenie ślepej kiszki może nastąpić przy częstym żywieniu konserwami. 34. Ograniczyć tłuszcze. 104. zapalenia torebek: 24. 15. 33. 44. 34. skrobi i cukru). 31. 53. 118. Uremia: 24. Ograniczyć mięso odstawić szpinak. 107. 55. zioła moczopędne. Zaparcie: l. 113. Szkarlatyna: 24. Zatrucie pokarmowe: 15.103. 62. Woreczek żółciowy. bóle: l. 2. 24. sok z cytryny. zaparcia stolca. Ograniczać spożywanie mięsa. Wątroba.Światłowstręt: 24. 24. Zły skład pożywienia. 53. 34. niedokrwienie mózgu). 34. (Procesy fermentacji i gnicia. 31. 46. zatrzymanie oddawania moczu. Wątroba i nadnercze. 34. Zakłócenie rozwoju umysłowego: l. Tyfus: l. 34. 60. Szkorbut: 2. 125. pić 30 minut przed jedzeniem 3 razy dziennie przez 1 miesiąc. Stwardnienie rozsiane: l. (Nadmierna ilość odpadów i kwasów. Żołądek. 60. 55. 31. 55. 55. (Brak mazi w stawach). bóle: 24. (Obecność toksyn w jelicie grubym). Pomaga kit pszczeli. Nadmiar skrobi ten stan pogarsza). 55. 34. (nagromadzenie śluzu i odpadów przy nadmiernym spożywaniu mleka krowiego. 55. 55. 74. 5. 55. 55. 24. 115. 24. 122. (Przyczyną może być niewłaściwe odżywianie nerwów. (Także okład na noc ze świeżej kapusty na wątrobę codziennie przez l miesiąc). dodawać do cukru czosnek. 24. 108. 117. Jeść sałatę. nadkwasota: 24. Stosować dietę ubogą w sód. zmiana żywienia. Popijać do 3 litrów soku dziennie. 55. 55. 24. co ułatwia rozwój bakterii). nierozpuszczalne w wodzie). (W nerkach i w pęcherzu moczowym występują kryształy szczawianów wapnia). 24. Żółtaczka: l. zapalenie wyrostka robaczkowego: l. 20. (Zaleganie odpadów w jelicie grubym. stłuszczenie wątroby. Stawy. Jeść świeże produkty zawierające witaminę A. Ślepa kiszka jest gruczołem ochronnym i jej wydzieliny usuwają produkty gnilne w jelicie grubym. 124. 111. Syfilis: 24. 55. propolis i chrzan. 68. 15. 41. 30. 55. Zaćma: l. marskość: l. 24. (Złagodzenie pracy nerwów i komórek mózgowych. 53. skrobi i cukru. 40. karoteny i intensywnie masować stopy. Wstrzymanie moczu: 24. pić sok z marchwi. mleka pasteryzowanego. 34. 6. 116. 2. 55. 31. 40. (Produkty niepełnej przemiany materii działają źle na gruczoły nadnercza). 24. 55. 55. 112. 145 . Pieczenie w żołądku) oraz sok świeży z surowego ziemniaka utartego. 123. 34. regulować czynności przewodu pokarmowego i wydalania stolca. 55. 55. 34. skrobi. 106. Ziarnica (choroba węzłów chłonnych): l. (Za mało substancji organicznych w pożywieniu). 55. 45. 24. Zapalenie mózgu: 24. (Spożywanie nadmiaru koncentratów. (Obecność moczu we krwi). 120. gotować i dezynfekować pożywienie. 6. (Złe przyswajanie tłuszczu. 15. 110. 55. 33. 126. 121. podawanie żelatyny. Przeprowadzić detoksykację. 2. 55 Zakrzepica: 2. 56. gdyż to sprzyja rozwojowi niekorzystnych drobnoustrojów. (Nadmiar skrobi z chleba i ciast. 34. nadmiar płytek krwi. 24. Ślepa kiszka. 24. Wrzody żołądka i dwunastnicy: l. (Niedobór mikroelementów. 127. złe odżywianie. złe odżywianie). a bogatą w potas. 105. Utrata przytomności: 2. 119. Wątroba. 55.

okłady ze świeżej kapusty. 24. Również niedobór witaminy B). zapalenia zakrzepowego żył. zapalenie: 2. aby oleju nie połykać. 15. Po zakończeniu ssania pozostałości oleju należy wypluć do muszli i spłukać ją kilkakrotnie dokładnie. chorób kobiecych. Należy dobrze wypłukać usta. oraz oczyszczenie i wybielenie zębów. nowotworów złośliwych. że pozostała ciecz ma barwę żółtą . (Nadmiar wapna. Zabieg ssania należy powtarzać dwa. skrobia. zawałów serca. nerek. w innych przypadkach leczenie może trwać do roku i do 2 lat. przy stosowaniu tej metody mogą ustąpić bardzo szybko. preparaty kasztanowca. (Koncentraty. 55. epilepsji. Chory ma wrażenie. Jeśli po zakończeniu ssania okaże się. 55. szczególnie nagłe i ostre. zapalenia mózgu. Po 2 tygodniach oblewać całe ciało zimną wodą. (Nadmiar wapna nieorganicznego i wynikające z tego niedomogi krążenia krwi.pięciu dniach. serca. Niektóre zachorowania. Wytrzeć nogi. Czysty olej słonecznikowy ssany przez 15-20 min. zapalenia oskrzeli. Staje się rzadki. Leczenia jednak nie należy przerywać.128. jak cukierek stanowi lek obdarzony szerokimi właściwościami. Smarować w nosie miodem. 146 . ale w miarę ssania zmienia się jego konsystencja i kolor. jelit. ciecz ta bowiem ma właściwości chorobotwórcze. Objawy te oznaczają. zapalenia zatok bocznych nosa. smarować w nosie maścią propolisową. ale najwyżej do 25 min. zapalenia korzonków nerwowych. 24. a po raz ostatni wieczorem. Podczas stosowania tej metody mogą wystąpić stany krytyczne choroby. Olej w ustach staje się gęsty. 129. wciągać nosem. Żyły. Jednym z pierwszych zauważalnych skutków tego leczenia jest ustąpienie krwawienia dziąseł. Żylaki goleni: l. Rano oblewać całe nogi zimną wodą przez l minutę. 56. Żyły. Stosować 3-minutową gimnastykę. paraliżu. Włożyć ciepły szlafrok bez wycierania. Ćwiczyć 2 do 3 razy dziennie po 5 do 6 głębokich oddechów z ruchem przepony. jeśli pacjentowi ta przypadłość dolegała. tworzą osady na ściankach naczyń). w barwie przypomina mleko. Olej należy ssać w przedniej części jamy ustnej przepuszczając go między zębami dbając.przy następnym zabiegu należy czas ssania przedłużyć. 55. OLEJ SŁONECZNIKOWY JAKO LEK Metodę tę można stosować do leczenia bólów głowy. chronicznych chorób krwi. po trzech . egzemy. Niekiedy może wystąpić podwyższona temperatura. szczególnie u ludzi cierpiących na przewlekłe i długo nie leczone dolegliwości. 130.rano. zakroplić witaminę E do nosa. skrobi). rozszerzenie: 2. następnie w godzinach późniejszych. że zaczynają się rozpraszać ogniska chorobowe. kolejno oczyścić nos. guzów żołądka. Ssać olej słonecznikowy + l kropla denstosept 2 razy codziennie po 3/4 łyżki po 20 minut. 24. zapalenia mięśnia sercowego. cukier. przy paradentozie i zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa. najwyżej trzy razy w ciągu dnia . odczekać. także okłady ze świeżej kapusty na noc na golenie + suche opatrunki bez ceratki. Należy przyjąć pozycję siedzącą. jakby stan jego zdrowia pogarszał się. wypluć i wypłukać usta: Stosować 4 do 6 miesięcy. płuc.

OWOCE MOGĄ LECZYĆ .

niedokrwistość. zapalenie układu moczowego. zaparcia. szczeciniasty. marmolady i nadzienia do cukierków. truskawki. trawienne. średniowczesny. przewlekłe schorzenia wątrobowe. zamrażane. w różnych kolorach i wielkościach. zmniejszające przekrwienie wątrobowe. przeczyszczające. średniopóźny i późny. 149 . zapalenie przewodu pokarmowego. demineralizacja. otyłość. nadmierne ukrwienie. dżemy. gładki. jak również przez podział krzewów. soki i dobre wina. Jest jedną z najmłodszych u nas roślin uprawnych. gościec. które pektyn nie zawierają lub mają ich za mało. wzmagające ruch robaczkowy jelit. jako agrest wczesny. przerabiane na powidła. remineralizujące. żółciopędne. ale zyskał dużą popularność i występuje w ponad 50 gatunkach. Dojrzałe spożywane są na surowo. rozwalniające. odchudzające. choroby skórne. Agrest niedojrzały zawiera sporo pektyn i nadaje się świetnie na galaretki lub jako dodatek galaretujący do owoców. dolegliwości płucne. np. reumatyzm. dolegliwości gorączkowe. brak łaknienia. stany zapalne jamy ustnej i gardła. uprawianych w ogrodach. Niedojrzałe lub półdojrzałe owoce mogą być kandyzowane lub przerabiane na kompoty. konfitury. Agrest zwyczajny należy do rodziny skalnicowatych (Saxifragaceae). Rozmnaża się za pomocą odkładów. przeciwbólowe. oczyszczające. sadzonek dzielnych i zdrewniałych.AGREST Grossularia reclinata Mill. WSKAZANIA LECZNICZE Artretyzm. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Moczopędne. pobudzające apetyt.

ile wynosi dzienne 1.SPOSÓB UŻYCIA Sok. więc owijane są przez producentów w bibułkę nasączoną dwufenylem. co ma znaczenie profilaktyczne dla ludzi skłonnych do zawałów serca. odmianach różniących się wielkością i Grecji i Rzymie za symbol zdrowia. Popijać 100 do 300 g dziennie w 2 lub 3 porcjach z domieszką wody lub bez wody. Mycie. Sok i miąższ z jednej więc tyle. Nie jest powszechnie znany fakt. a podczas zrywania przechodzą z rąk do rąk . Zanim szerzej i w szczegółach przedstawię jej zalety . Dotyczy to w szczególności wapnia (Ca). Po usunięciu bibułki szybko ulatnia się nieprzyjemny zapach dwufenylu. Cytryna zawiera witaminę P (C2).powinny być dokładnie myte. a więc jej działanie oddala symptomy szkorbutu. co nie dopuszcza do pleśnienia. a zapotrzebowanie organizmu dorosłego człowieka. Cytryny. która chroni witaminę C (kwas askorbinowy) przed zbyt szybkim utlenianiem. CYTRYNA Citrus limon Burm Cytryna występująca w licznych kształtem owocu uchodziła w starożytnej Należy do owoców cytrusowych bogatych w stugramowej cytryny zawiera 70 g wit.podaję w kilku punktach najważniejsze właściwości cytryny. gazują je etylenem bądź acetylenem. witaminy. 2. C. Cytryna słusznie cieszy się opinią owocu bardzo zdrowego. Sok cytrynowy z tartym chrzanem w stosunku 1:4 rozpuszcza drobne skrzepy krwi występujące w naczyniach wieńcowych. a nawet parzenie wrzątkiem jest konieczne również dlatego.są kwaśne i rugują z organizmu biopierwiastki alkaliczne o ogromnym znaczeniu dla zdrowia. najlepiej ciepłą wodą. Takie cytryny są podatne na psucie. najlepiej w miejscu ciemnym. że owoce cytrusowe zrywane w stanie niedojrzałym już nie dojrzewają. 150 . któremu sama witamina C nie jest w stanie zapobiec ani go usunąć. Owoc agrestu nastawiony na sok surowy należy trzymać z dala od światła słonecznego. które są spryskiwane różnymi środkami chemicznymi. Wówczas -podobnie jak owoce przejrzałe . że hurtownicy. aby nadać owocom kolor złocistożółty. decydujące o jej znaczeniu odżywczym i leczniczym.

podobnie jak czosnek. Wskazana dla ludzi starszych jako środek uśmierzający bóle. demineralizacja. Zalecam stosowanie nie tylko soku (kwas askorbinowy otrzymywany z pulpy cytrynowej). zapalenie zatok przynosowych. wykwit. afty. zmarszczki (profilaktycznie). wymioty. uporczywe bóle głowy. żylaki. miażdżyca naczyń. starzenie się. 100 g soku z cytryny zawiera 6 g kwasu askorbinowego. kapusta biała. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Różne infekcje płucne. Cytryna. wreszcie nowotwór końcowej części jelita grubego (odbytnicy). 5. anemia. wodobrzusze. Na użytek zewnętrzny Katar i nieżyt nosa (ostry). jelitowe itp. wysypka. zapalenie żył. 4. ukąszenia owadów. która znacznie podnosi wytrzymałość naczyń włosowatych (krwionośnych) i przepuszczalność jonów wodorowych. Rozpocząć kurację od 1/2 cytryny + l łyżka oleju z oliwek przed jedzeniem 3 razy dziennie i powiększać progresywnie aż do 9 cytryn dziennie. zapalenie powiek. krwawienie z nosa. wymiotujących i mających krwotoki. wykwity śluzówki w jamie ustnej. Stanowi to napój dla gorączkujących. rumień. Cytryna jest w ustach kwaśna. natomiast w żołądku zasadowa. połykanie powietrza. astma. czerwonka (dyzenteria). otyłość. nie spełnia swej funkcji i wówczas powstaje nieżyt. kamica nerkowa i żółciowa. wzdęcie jelitowe. a po pewnym czasie wrzody. rekonwalescencja. jamy ustnej i języka. świerzb. brak łaknienia. to witamina C. pasożyty wewnętrzne (owsiki). a następnie każdego dnia 151 . ucha. nadciśnienie. liszaje. reumatyzm. marchew. nadmierna lepkość krwi (kuracja cytrynowa zastępuje upust krwi). Gdy w organizmie występuje niedobór witaminy P. niestrawność (utrudnione trawienie). osłabienie (astenia). łamliwość włośniczek. stany gorączkowe. krwiomocz. wrzód żołądka. Witamina C2 (P) sprzyja działaniu adrenaliny. żółtaczka. czyraki. grypa. szkorbut. krwotok żołądkowy i jelitowy). krwotok (krwawienie z nosa. pielęgnacja skóry rąk. łojotok fizjologiczny twarzy. artretyzm. rany zakażone i gnijące. niedomogi wątroby i trzustki. nadmierne wypełnienie naczyń krwią (przekrwienie). ale również zjadanie białej skórki. zimnica (malaria). angina. migrena. puchlina brzuszna. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Cytronada. biegunka. posiada zalety bardzo cenione w medycynie naturalnej. zapalenie oskrzeli. zaburzenia w okresie wzrostu.3. brodawki. grzybica woszczynowa. dna. hemofilia (krwawiączka). przekrwienie wątroby. piegi. Cytryna zawiera bardzo dużo składników biochemicznych z przewagą składników alkalicznych (zasadowych) i może z tego powodu być stosowana pod różnymi postaciami. Pokroić cytrynę na plasterki i włożyć do wody lub dać sok z cytryny do pół szklanki wody słodzonej. odmroziny. nadkwasota żołądkowa. która normalnie jest przyswajana przez człowieka dopiero na końcu jelita grubego. opryszczka. Kuracja z soku z cytryny pomagająca rozpuścić kamienie żółciowe (recepta francuska). plamy.. łamliwe paznokcie.

dodać l cytrynę pociętą na plasterki łącznie ze skórką. Wypić nazajutrz rano na czczo. Na użytek zewnętrzny Katar nosa i zatoki nosowe: Wprowadzić 3 razy dziennie kilka kropli soku do nosa. Można to robić również profilaktycznie. Zmiażdżyć nasiona. Napar ze skórek z 2-3 cytryn na l litr wody daje doskonały napój. zakorkować je i ułożyć w pozycji poziomej. Łamiące się paznokcie: Przykładać sok z cytryny rano i wieczorem przez tydzień. mieszając je łyżką aż ukażą się granulki. Selery. zapalenie jamy ustnej: Płukać przez kilka minut jamę ustną sokiem z cytryny z miodem i wodą i połykać. Cytryna parzona we wrzątku przez 5 minut daje o wiele więcej soku niż zazwyczaj. Przecedzić po wyciśnięciu cytryny. Posmarować kremem i upudrować. Kilka kropel soku dodanych do mięsa czyni je lżej strawnym. Produkcja lemoniady: Beczułkę pięciolitrową wypełnić wodą. W celu spreparowania mleka zsiadłego z sokiem cytrynowym należy wcisnąć kroplami l cytrynę do 1/2 litra mleka. Kontynuować tę kurację stosując codziennie 3 razy po 1/2 cytryny mniej jak na początku 3 razy po 1/2 cytryny. macerować 2 godziny w wodzie z dodatkiem miodu. Poruszać beczułką 2 razy dziennie. Rany zakażone: Przyłożyć czysty lub rozrzedzony sok z cytryny. Napój uzdrawiający: Sok z jednej cytryny. 152 . Sok z 1 cytryny na l litr wody może być stosowany do dezynfekcji wody pitnej. ryb i innych produktów. dodać miodu i zjadać codziennie rano na czczo. Po miesiącu następuje poprawa słuchu. Afty. Zapalenie ucha: Wprowadzić 2 krople soku cytrynowego do ucha co drugi dzień. Zmiażdżyć cytrynę. Odmroziny: Wcierać sok cytrynowy. Przez popijanie soku cytrynowego z wodą neutralizuje się również nadkwasota żołądka. Suszyć 20 minut. w którym macerowano przez tydzień skórki z 2 cytryn. Skórka z cytryny dodana do ciast poprawia ich smak i aromat. Tłusta skóra: Obmywać twarz rano i wieczorem przez tydzień watką przesiąkniętą sokiem cytrynowym. Brodawki: Smarować dwa razy dziennie mocnym octem. Kuracja trwa 4-5 tygodni. Migrena: Przyłożyć na czoło kompres z soku cytrynowego lub plasterek cytryny do skroni i mocno ścisnąć głowę chustką. Angina: Płukać gardło sokiem cytrynowym rozpuszczonym w ciepłej wodzie. jabłka. Stosować 3 razy dziennie l łyżkę. Lemoniada przeczyszczająca: Stosuje się węglan magnezu 11 g + kwas cytrynowy 18 g + woda 300 g. Cytryna ma zastosowanie w codziennej sztuce kulinarnej. Owsiki. Kilka kropel soku usuwa specyficzny zapach ryb morskich. Aromatyzować sokiem z cytryny.zmniejszać dawkę do pół cytryny. Przekrwienie wątroby. Wypić przed snem. gruszki i pieczarki pokropione sokiem cytrynowym nie ciemnieją. Dodać kilka kropel świeżego soku cytrynowego. Po tygodniu rozlać do butelek. Krwawienie z nosa: Włożyć do nosa wacik nasiąknięty sokiem cytrynowym. Zapalenie powiek u noworodka: Wprowadzić do oczu 1-2 krople soku cytrynowego. Wywar z całego owocu wskazany jest przy pasożytach jelitowych. Środek przedwczerwiowy. napar z łyżki melisy w l szklance wrzątku + kieliszek alkoholu. jak również do mięsa. Wieczorem zalać wrzącą wodą 3 rozkrojone cytryny.

cukier zwykły i waniliowy. Zmyć gorącą wodą i osuszyć skórką zamszową.Sok cytrynowy rozpuszczony w wodzie zastępuje ocet jabłkowy i winny. leukoantycjanów. 100 g czereśni daje tylko 60 kalorii. charakteryzującej się obecnością garbników działających ściągające i koagulujących białko oraz wielofenolowych prekursorów katechiny. odtruwające. powiększające naturalne reakcje obronne organizmu. antyartretyczne. gdzie jest plama. Torebka z wysuszonymi skórkami z cytryny w szafie odstrasza mole. róża. gdyż mogą wywołać rozwolnienie. syn. Praktyczne zastosowanie cytryny: W celu oczyszczenia sczerniałej miedzi należy ją pocierać połówką cytryny pokrytą grubą solą. Mleczko cytrynowe: Do szklanki mleka wcisnąć sok z pół cytryny. Różowate zawierają również glikozydy fenolowe. Czereśnie są zasadotwórcze. gruszka. l cytrynę i kilka łyżek ugotowanego ryżu. Cytryna wybiela i wydelikatnia skórę rąk. Zupa cytrynowa: do przecedzonego rosołu mięsnego dodać pół szklanki śmietany. odświeżające. przybrać konfiturą. truskawka. między innymi florydzynę i sorbit. Rdzy z białej bielizny usuwa się umieszczając plasterek cytryny między dwiema warstwami materiału. Wytrzeć lekko naoliwionym płótnem. jarzębina. jabłko. piana z białek. morela. Prunus avium L. taki lekko zwarzony serek wypijać na czczo. śliwka. Przyłożyć do plamy bardzo gorące żelazko i mocno przyciskać. odmładzające tkanki. W celu oczyszczenia kominka z białego marmuru należy pocierać go połówką cytryny w miejscu. szypułki i guma czereśniowa. antytoksyczne. przeczyszczające. migdał. moczopędne. Nie należy jadać czereśni przed posiłkiem mięsnym. Czereśni nie należy popijać wodą. Biżuterię srebrną czyści się przez pocieranie plasterkiem cytryny. rzepak pospolity. żółtka i sok z 2 cytryn. Powtórzyć w razie potrzeby. Do gliceryny w płynie dodaje się kilka kropel cytryny i tym można smarować ręce po umyciu. Krem cytrynowy: żelatyna. poziomka. ponadto trójterpenów i flawonoidów. gdyż utrudniają jego trawienie. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Antyinfekcyjne. Czereśnia należy do rodziny różowatych (Rosaceae). CZEREŚNIA Cerasus avium L. łatwo przyswajalną przez cukrzyków lewulozę. Surowcem leczniczym są owoce. Umywalkę poplamioną pocierać mieszaniną z 1/2 filiżanki soku cytrynowego z garścią soli. Zawierają m. malina. pobudzające wzrost cebulek włosowych.in. Do rodziny różowatych należą: brzoskwinie. Kilka plasterków z cytryny nadaje pieczonej lub gotowanej baraninie specyficzny korzystny aromat. silnie 153 . antyreumatyczne. pięciornik. Spleśniała cytryna odstrasza mrówki. • Potrawy z cytryny.

bóle ramion. 154 . hormon regulujący przemianę materii i wzrost u dzieci. opóźnienie wzrostu. stałe uczucie zmęczenia. nadmierne wypełnienie naczyń krwią. reumatyzm. Kompot z gotowanych czereśni oraz syrop lub konfitury dobre są na zaburzenia pęcherzowe u dzieci i osób starszych. które zawierają do 274 mg jodu. Smarować rano i wieczorem.herbata z ogonków czereśni służy jako środek odchudzający i moczopędny. usprawniające pracę WSKAZANIA LECZNICZE stawów). pomaga przy dolegliwościach Na użytek zewnętrzny Plaster ze zmiażdżonych czereśni przyłożony do czoła łagodzi migrenę. Olej z nasion czereśni produkowany we Francji łagodzi bóle reumatyczne i usuwa kurzajki oraz plamy na skórze. Odwar z kory działa przeciwrobaczycowo. dolegliwości pęcherza moczowego. Popijanie soku z pomidorów i krótko zagotowanych drożdży wspomaga leczenie. kolan. Tarczyca wychwytuje jod z krwi. demineralizacja organizmu. Kuracja czereśniowa na artretyzm. regulujące rozwalniające. dolegliwości serca. Stosować przez kilka dni w ciągu sezonu letniego. niezależnie od wieku pacjenta. Taki sam plaster położony na szyję wzmacnia i odmładza skórę. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Kuracja świeżym sokiem czereśniowym wymienionych we wskazaniach leczniczych. aby produkować tyroksynę.lub dwudniowa kuracja wyłącznie czereśniowa doskonale oczyszcza organizm i sprzyja wydalaniu toksyn. kamienie żółciowe. Chorzy z niedoczynnością tarczycy powinni jadać czereśnie. uspokajające. gościec. zniekształcenie cukrzyca. otyłość. gruczołów wydzielania wewnętrznego. nadfermentacja jelitowa. Jedno. oczyszczające. kamienie moczowe. Napar. upiększające skórę i cerę. remineralizujące. Ustępują obrzęki. dużego palca u nogi. Daje to dobre wyniki przy opuchnięciu i zniekształceniu stawów palców rąk. zaparcia. miażdżyca (stwardnienie tętnic). Artretyzm (opuchlizna rąk. Jeden posiłek zastąpić przez 1/2 kg czereśni.pracę wątroby i żołądka. przewlekłe schorzenia wątroby.

śliwki. rzepik pospolity itp. Wówczas należy zastosować kurację oczyszczającą i uwolnić jelita z zalegających pokładów śluzu. przewód pokarmowy. kwasy tłuszczowe. pektyny. JABŁOŃ Malus domestica. glukoza. W Polsce występuje w ponad 30 odmianach. morele. Nadmierne wydzielanie śluzu rośnie pod wpływem kwaśnych pokarmów i białka. spośród których zwróćmy uwagę na potas (137 mg) oraz inne biopierwiastki. uprzednio rozłożone przez enzymy. poziomki. wydziela się dużo śluzu. Gdy kosmki jelitowe są pokryte bardzo grubą warstwą śluzu. głównie C. towarzysząc przechodzeniu pokarmu przez jelita. 155 . Ojczyzną dzikich gatunków jabłoni są Chiny. pięciornik gęsi. Śluz to substancja ochronna. maliny.Żywica spływająca z pnia czereśni z dodatkiem wody zrobiona na pastę może służyć jako lek na liszaje. przenikają do krwi. syn. Jabłko zawdzięcza swoją popularność przede wszystkim walorom spożywczym. O jego właściwościach leczniczych decydują składniki. głóg. Śluz wydzielany w ustach ułatwia przełykanie pokarmu. duża część strawionej. róża. Chroni wewnętrzne tkanki ciała przed substancjami drażniącymi i żrącymi. W światowej produkcji owoców jabłko zajmuje drugie miejsce po winogronach. Nadmiar śluzu blokuje przewód pokarmowy tworząc zatory. Przewód pokarmowy człowieka przekazuje z produktów spożywczych do krwi takie składniki odżywcze. truskawki. wyścielająca wnętrze organizmu. które drażnią błonę śluzową jamy ustnej. gdzie przebiega dalszy proces trawienia białka pod wpływem działania trypsyny. ale nie wessanej masy pokarmowej przechodzi do jelita grubego i jest wydalona bez żadnego pożytku dla organizmu. skatol i inne substancje toksyczne. jego zalety lecznicze nie są dostatecznie znane. Do tej samej rodziny należą: brzoskwinie. drogi oddechowe i gruczoły wydzielania wewnętrznego. czereśnie. utrudniające przedostawanie się strawionego pokarmu do jelita cienkiego pokrytego kosmkami. Powszechnie uprawiana w umiarkowanych strefach klimatycznych. Jednocześnie w przewodzie pokarmowym zwiększa się wydzielanie śluzów.alkohol i kwas octowy oraz produkty gnilne rozpadu białka . A jabłko jest znakomitym środkiem terapeutycznym. Pomaga temu popijanie świeżych soków z warzyw i owoców oraz octu jabłkowego. Inny rodzaj śluzu chroni wewnętrzne ścianki przewodu pokarmowego i działa jak smar. witaminy. kwasy organiczne oraz witaminy. biopierwiastki. W żołądku. która liczy 120 rodzajów i 4000 gatunków. Ale chociaż jak najsłuszniej uchodzi za owoc bardzo zdrowy. gdzie zaczyna się trawienie białka. przez które substancje odżywcze. zasługującym na szersze upowszechnienie. Podobnie w dwunastnicy. jak: aminokwasy.fenol. silvestris Jabłoń należy do rodziny różowatych (Rosaceac). gruszka. a także na artretyzm. Wskutek niewłaściwego odżywiania się przenikają do krwi produkty fermentacyjne rozpadu cukrów . Leczy to wszelkie dolegliwości przewodu pokarmowego oraz nadmierne wydzielanie śluzu w górnych drogach oddechowych i chroniczne schorzenia oskrzeli.

neutralizują substancje toksyczne. ochrania przewód pokarmowy. bezsenność. 156 . odchudza tkanki. pobudzają wydzielanie kwasu moczowego przez nerki. odświeżająco. dolegliwości oskrzeli. Dicta z surowych jabłek na grypę do 1/2 kg. przemęczenie. zjadać ze skórką bogatą w różne substancje lecznicze. dna. nerwowość. dla prowadzących siedzący tryb życia. otyłość. stront i ołów. artretyzm. niedobór minerałów. Napar z 2-3 pociętych na plasterki.? oskrzeli. wpływa pobudzająco na pracę wątroby i zmniejsza jej przekrwienie. jako przeczyszczające jedno wieczorem. Podawać dziecku jabłko tarte 2 razy dziennie przez dwa dni. schorzenia mięśnia sercowego. skąpomocz. Dawać to samo na dyzenterie. ciąża. umyte. jego SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Jabłko surowe. przeciwreumatyczne. Jabłko utrzeć. reumatyzm. zaparcia. Wapń i krzem skórki jabłka działają korzystnie na włosy i paznokcie. reumatyzm. miażdżyca. Gotować 15 minut. herbatę lekko posłodzoną. opryszczka. wiążą radioaktywny kobalt. wpływa oczyszczające na krew. pektynom obniża poziom cholesterolu we krwi. nie obranych ze skórki jabłek na l litr wody. Zalecane w gerontoterapii. stany gorączkowe. Na zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. Dodać kilka kawałków korzenia lukrecji na zapaleni. Dawać dziecku trzy razy dziennie po 200 g. rozwolnienie. Kompot. schorzenia przewlekłe wątroby. Jabłko tarte na biegunkę u dzieci. WSKAZANIA LECZNICZE Anemia. osłabienie fizyczne i umysłowe. nadciśnienie tętnicze.WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Jabłko dzięki wzmacnia mięśnie i układ nerwowy. Pektyny jabłkowe regulują florę bakteryjną jelit. Do popijania po 1/2 godz. zawały. rekonwalescencja. działa moczopędnie. dolegliwości jelitowe. niestrawność i wrzody gastryczne. bóle żołądka z obrzękiem błony śluzowej na tle artretycznym. uporczywy ból głowy. Do gotujących się jabłek dodać sok z 1/2 cytryny. na biegunkę w okresie ząbkowania. trawiennie. przeciwkamicowo. infekcje jelitowe. Jako oczyszczające zjadać jedno jabłko rano. dziennie jako wyłączne pożywienie w ciągu 2-3 dni. Popijać w kilku porcjach w ciągu dnia. nadmierne wypełnienie naczyń krwią. rozpuszczają cholesterol.

!5 g pektyny utrzymuje cholesterol w normie. Kwasy organiczne i pektyny niszczą bakterie. Związać połówki jabłka i upięć. przyspiesza przebieg rekonwalescencji po chorobach zakaźnych. układu kostnego. Dieta jabłkowa: 1-1. Przyłożyć jabłko upieczone. marmolady. Jabłko z dodatkiem soku cytrynowego ułatwia trawienie węglowodanów. aby nie obciążyć zbytnio żołądka. Jarwisa w 1961 roku. Macerować przez 2 godziny. Świeży sok z jabłek dla ludzi w podeszłym wieku. Stosowanie octu jabłkowego rozpowszechniło się w USA wraz z ukazaniem się prac prof.Napar ze zmielonych wysuszonych skórek jabłek. Naciągać 15 minut. Z jabłek można przyrządzić dobre dżemy. Herbatka z suszonych skórek renety na bezsenność. Jabłecznik ma właściwości przeciwreumatyczne. Syrop jabłkowy (nektar) z utartych renet. Przepołowić jabłko. fluoru. reumatyzm. Można również stosować sok z takiego jabłka z dodatkiem oleju w równych częściach. Jabłko z dodatkiem ryżu obniża ciśnienie tętnicze. zaparcia (wypijać na czczo). Przetwory są najlepsze z jabłek niezbyt dojrzałych i z niedojrzałych spadów. Potas usprawnia pracę mięśnia sercowego. Można dodać kilka liści czarnej porzeczki. jędrną skórę. Sok z jabłka można stosować jako środek kosmetyczny na twarz. wina. Zawarte w jabłku sole potasowe są bardzo ważne dla prawidłowych przebiegów procesów życiowych. wapnia. kompoty. Popijać 4 szklanki dziennie na skąpomocz. a ponadto fosforu. Włożyć do wnętrza trochę zmiażdżonej siarki. Świerzb. Na użytek zewnętrzny Ból ucha. 157 . odciąża krążenie krwi i przemianę materii. susz. co działa wykrztuśnie. Jabłko zjedzone wieczorem czyści zęby. Rany zwiotczałe. egzemę. Wiąże ołów itp. brzuch i egzemę. Osłodzić miodem i wypijać l szklankę przed snem. Napar z kwiatów jabłoni w ilościach 30 g na l litr wody na kaszel. sodu. Jabłko dla palaczy i drukarzy działa odtruwające. obniża poziom cholesterolu. chloru. pomaga w leczeniu chorób na tle niedokrwistości. Zmiażdżyć i pocierać tym chore miejsce. magnezu. odcedzić. układu nerwowego. Przyjemna kwasowość jabłek pobudza do wydzielania się śliny w ustach i wszystkich soków trawiennych przewodu pokarmowego. obrzęk pochodzenia nerkowego i sercowego. grzybica woszczynowa. galaretki. krzemu i innych pierwiastków śladowych. Wypijać po 2 łyżeczki przed każdym posiłkiem. Stosować l łyżkę na szklankę wrzątku. wzmacniając go. ładną cerę. musy i bardzo leczniczy ocet (patrz rozdział następny). siarki. jelit. szyję.5 kg jabłek zjadanych dziennie jako jedyne pożywienie pomaga przy biegunce. wygładza skórę twarzy. Ujędrnia to tkanki piersi u kobiet. artretyzm. OCET JABŁKOWY Ocet jabłkowy stosowany jest powszechnie w medycynie ludowej ze względu na dużą zawartość potasu. Wycisnąć sok. daje zdrową krew. przeczyszczające i rozwalniająco. Kuracja jabłkowo-pomidorowa pomaga w leczeniu cukrzycy u dzieci. pierś. Alkaliczny mocz staje się kwaśny. Gotować 15 minut. Jabłko zmiażdżone i ugotowane we własnym sosie przyłożyć do rany. Krew i płyny komórkowe uzyskują trwałą równowagę ciśnieniową. żelaza. wybrać blaszki gniazd nasiennych i pestki. dolegliwości wątroby.

a w celu przyspieszenia fermentacji octowej -10 g drożdży piekarniczych i 20 g suchego chleba razowego. kiedy płyn uspokoi się i przybierze kolor jasny. Sposób przygotowania octu. przeziębienie. Otrzymany po wyciśnięciu sok przecedzić ponownie do naczynia z szerokim otworem. 158 . owoce zgnieść lub przetrzeć na tarce. bóle gardła. Zawiązać naczynie płótnem. przegotowaną wodą w ilości 0. nadmiar śluzu w przewodzie pokarmowym. Rurką plastikową przelać ocet do butelek filtrując płyn za pomocą lejka wyłożonego gazą. Ze względu na właściwości octu (uodparnia na infekcje.4 kg miazgi. Takie wina produkuje się we Francji głównie z jabłek gorszych gatunków. Zalać słodzoną wodą przegotowaną w proporcji 2 łyżki cukru na l szklankę wody. należy nakryć naczynie gazą i trzymać je w ciepłym miejscu. wyczerpanie ogólne. Na każdy litr soku można dodać 50-100 g miodu lub cukru. co stwierdziłam w ciągu ostatnich kilkunastu lat praktyki lecząc różnorodne. reumatyzm. W naczyniu ze szkła lub drewna (np. Naczynia nie zakrywać i trzymać w pomieszczeniu o temperaturze 20-30°C w miejscu ciemnym. Mieszać do pełnej homogenizacji. otyłość. Dobrze wymieszać.5 litra na 0. jak np. W celu przeprowadzenia drugiego stadium fermentacji. Można zużyć również skórki z jabłek oraz resztki pozostałe podczas sporządzania kompotu. Na każdy litr wody dodać 100 g miodu lub cukru. Stosując fermentację tlenową można otrzymać wysokogatunkowy cedrowy ocet spożywczy. Zgodnie z zaleceniami prof. Butelki korkuje się szczelnie. Jarwisa ocet jabłkowy można stosować jako produkt dietetyczny i jako środek leczniczy. Napoje powstałe w wyniku fermentacji beztlenowej z soków owocowych oraz z jabłek i pigwy są znane pod ogólną nazwą cydru. Fermentacja jest zakończona. dostarcza składników niezbędnych do utrzymania równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie) polecam profilaktyczne jego zażywanie w następującej ilości. Dorośli: dwa razy dziennie 2-4 łyżeczki octu z 2 łyżeczkami miodu na pół szklanki wody przegotowanej. Z umytych jabłek wyciąć zepsute lub robaczywe części. zalewa woskiem lub lakiem i przechowuje w odpowiednim miejscu. według potrzeby organizmu pacjenta. bóle i zawroty głowy. Podaję też uproszczony sposób przygotowania octu jabłkowego. beczułka) bądź emaliowanej gliny zalać tę surową miazgę ciepłą. Przygotowanie cydru jest podobne do produkcji słabego wina wytrawnego o zawartości alkoholu od 2 do 8 proc. choroby skórne. W zależności od jakości soku ocet jabłkowy będzie gotowy do użytku po upływie 40-60 dni. po 10 dniach zlać wszystko do woreczka z gazy. jako kwaśny dodatek do spożywanego pokarmu.Jego przepisy przeszły do makrobiotyki. Zalaną miazgę należy 2-3 razy dziennie mieszać drewnianą łyżką. Ocet jabłkowy stosuje się jako przyprawę do sałat i do innych potraw. Obierzyny ze zdrowych jabłek włożyć do szklanego naczynia. promienie ultrafioletowe szkodzą bowiem przebiegowi reakcji fermentacyjnej. Dzieci: l łyżeczka octu z dodatkiem 2 łyżeczek miodu rozpuszczonego w 1/2 szklanki wody przegotowanej. nieraz ciężkie choroby wedle wskazań wielu terapii z medycyn ludowych. zaburzenia związane ze zmianą pogody. Ocet jabłkowy działa profilaktycznie i leczniczo w przypadku wielu chorób. zaburzenia trawienne. Po 3-4 tygodniach otrzymamy ocet gotowy do użytku.

ale w zmniejszonej ilości (1/4 łyżeczki 3 razy co godzinę rano i podobnie po południu). 1/3 wywaru z korzenia łopianu i 1/3 oleju z migdałów słodkich lub oliwy z oliwek. zaleca się płukanie jeden raz rano. To leczenie może być stosowane w chwilach kryzysu i na początku ataku duszności. Wodę można zastąpić wywarem z melisy. W przypadku wrażliwego. Dermatozy: (choroby skórne suche ze złuszczaniem lub lekko ociekające). gdyż w zasadzie groźba kataru siennego została w ten sposób oddalona. co kilka minut bardzo powoli połykając. Przyłożyć do miejsc bolesnych zimne kompresy z roztworu wody i octu jabłkowego w równych częściach. 8. Syrop ten jest bardzo cenny w przypadku zapalenia tchawicy i kokluszu. Przyłożyć na czoło kompres z gazy namoczonej w roztworze wodnym: 1/2 szklanki wody zimnej. 2 łyżeczki octu jabłkowego i 2 łyżeczki miodu wymieszać w 1/2 szklanki ciepłej. gdyż uspokaja ataki kaszlu. Angina. Bóle głowy. To wszystko powinno być dobrze zemulgowane. l łyżka miodu akacjowego i l łyżeczka gliceryny. Dzieciom do 5 roku życia zaleca się popijanie l łyżeczki octu jabłkowego z dodatkiem l łyżeczki miodu i 3 łyżeczek ciepławej wody. Zabieg ten powtarzać rano i wieczorem. i tylko po l łyżeczce octu jabłkowego. Po osuszeniu przyłożyć trochę kremu witaminowego. Astma. u młodzieży do 15 roku życia. Wypijać kilka łyżeczek tej mieszanki. Kawałkiem gazy wklepać w chorą skórę. 2. Zmienić okład gdy się nagrzeje.5 miesiącach zaleca się popijać codziennie l szklankę wody mineralnej z 2 łyżeczkami miodu i 2 łyżeczkami octu jabłkowego z dodatkiem 5-10 kropli świeżego soku cytrynowego. szalem albo chustą wełnianą. Płynu tego można używać też do okładów na klatkę piersiową i plecy. Kaszel. Kontynuować leczenie profilaktyczne. Połykanie powinno być bardzo powolne. a w przypadku napadu kaszlu także w nocy. 3. np.Recepty 1. Nie przemywać mydłem. Dzieci powyżej lat 2 mogą zażywać ten syrop co godzinę. Taki kompres można również przyłożyć na kark. Kurcze mięśni. 159 . Miejsca chore myć roztworem złożonym z 1/3 octu jabłkowego. 2 łyżeczki octu jabłkowego i 2 łyżeczki miodu. przegotowanej wody. Po 2. zmieszanym w równej części z naparem kwiatu lawendy. Po posiłku rano i wieczorem pić 2 łyżeczki octu jabłkowego z 2 łyżeczkami miodu na 1/2 szklanki wody przegotowanej. Bezsenność. Powtarzać płukanie 4 razy dziennie. 6. Mieszanina taka powinna być zużyta w ciągu 14 godzin. 5. delikatnego gardła. Całą kurację można przerwać po 2 tygodniach. 7. Wieczorem przed snem wypić roztwór 2 łyżeczek miodu akacjowego z l łyżeczką octu jabłkowego i odrobiną wody mineralnej. 4. Stopy i golenie należy owinąć suchym ręcznikiem. Brać co dwie godziny l łyżeczkę syropu o składzie: świeży sok z 1/2 cytryny z taką samą ilością octu jabłkowego. Katar sienny (alergiczny). który okaże się bardzo smaczny. Płukać gardło bardzo powoli. Najlepiej do tego celu nadaje się lniana ściereczka. Nacierać klatkę piersiową czystym octem jabłkowym lub jeżeli naskórek jest kruchy. Wymieszać do uzyskania syropu. Profilaktycznie można używać l łyżeczkę miodu rozmarynowego lub tymiankowego przed posiłkami. W przypadku silnego kaszlu należy zażywać l łyżkę syropu co 2 godziny w ciągu całego dnia. a drugi wieczorem.

17.9. W przypadku niestrawności spowodowanej nieświeżym produktem pić l łyżkę octu w 1/4 szklance wody. Natrzeć ciało octem jabłkowym i ubrać się. Do chorego miejsca przyłożyć mieszaninę z równych części gliceryny. Przyłożyć kompres z tego roztworu. na krosty stosować okłady z gazy namoczonej octem jabłkowym. Zwichnięcia. l łyżeczki esencji terpentynowej i l żółtka. Oparzenia. popijać co godzinę przez 3 godziny l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/4 szklanki wody mineralnej. Liszajec jest zakaźną chorobą skórną. 11. Po spożyciu posiłku o dużej zawartości białka i tłuszczów zaleca się wypić l łyżkę octu jabłkowego z 1/4 szklanki wody musującej (gazowanej). 10. Ostudzić. Mieszaninę przygotować ponownie po 2 dniach i stosować do zabliźnienia rany. Liszajec. Ukąszenie owada. Wymieszać jak emulsję i masować zbolałe miejsce. należy możliwie najszybciej nasycić oparzone miejsce czystym octem jabłkowym. Po 2-3 dniach liszajec zniknie. smarować wielokrotnie. Zmyć ranę roztworem z octu jabłkowego i naparu z kwiatów bzu czarnego w równych ilościach. Gdy nudności są spowodowane przez ciążę. Sporządzić mazidło z 2 łyżeczek octu jabłkowego. Brać przez 3 tygodnie w ciągu miesiąca od dnia nowiu księżyca. 20. Należy wiec okład powtórzyć. Pęknięcia skóry. wypić rano po przebudzeniu l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/2 szklanki wody mineralnej i zjeść suchy biszkopt (suchar). Na niepokój i lęki. octu jabłkowego i wywaru lub soku z korzenia łopianu. Gdy pokażą się pryszcze. Aby uniknąć pęcherzy. Preparat ten może być stosowany w przypadkach bólów mięśniowych z powodu przeziębienia lub dużego wysiłku. 14. Codziennie rano po przebudzeniu zażywać 2 łyżeczki octu jabłkowego z naparem z tarniny lub połową szklanki wody. Po kilku dniach takiego hartowania poprawi się krążenie krwi i zniknie wrażliwość na zimno. należy po jedzeniu wypić l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/2 szklanki naparu z melisy. Pokrzywka. mdłości. Polewać powoli ranę aż do usunięcia wszystkich • nieczystości. Nudności. 19. Oczyścić ranę roztworem złożonym w 75 proc. Zaleca się hartowanie organizmu przez branie 2-3 razy w tygodniu kąpieli w ciepłej wodzie z dodatkiem l litra octu jabłkowego i l kg soli morskiej. Przyłożyć do rany płatek kwiatu lilii białej nasiąkniętej octem jabłkowym. Stosować także przy oparzeniach słonecznych. Rana. wyparować wodę) plus 3 łyżki octu. 18. 12. Zamiast płatka lilii można przyłożyć warstwę gazy nasiąkniętej octem jabłkowym. Nie przemywać mydłem. Zalecana jest również glinka zmieszana z octem jabłkowym. Trawienie niedobre. Wiadomo. 16. Jeżeli nudność występuje po każdym posiłku. że światło księżyca w przeciwieństwie do światła słonecznego wywołuje niepokój. Rana cięta. Z chwilą wystąpienia objawów. zaleca się wypić roztwór l łyżeczki octu jabłkowego na 1/2 szklanki wody przegotowanej. Ocet ulotni się. z wody solonej. Wrażliwość na zimno. Ponadto należy codziennie rano brać prysznic na przemian z wody cieplej i zimnej. Przykryć gazą i zrobić opatrunek. Przyłożyć okład z octu jabłkowego. z octu jabłkowego i w 25 proc. 2 łyżeczek wywaru z tymianku. Dzieciom podawać połowę tej porcji. 160 . 13. Gdy zaczną się nudności. Miejsca dotknięte pokrzywką zwilżać roztworem: wywar z pokrzyw świeżych lub suszonych (l litr wody na garść pokrzyw. 15.

14. Ocet jabłkowy i potas Ocet jabłkowy ma duże znaczenie ze względu na zawartość potasu. 3. garść liści) i octu jabłkowego w proporcji 1:3. skłonność do spożywania ciepłych potraw. 13. 1/2 szklanka octu jabłkowego. 2. 1/2 wody kolońskiej. Recepty dla każdego pacjenta 1. trudności w podejmowaniu decyzji. Skłonność do zaparcia. 1/2 szklanki naparu z melisy. 125 g miodu tymiankowego lub lawendowego. Nadto niszczy bakterie występujące w komórkach organizmu zabierając im wodę. Częste. Macerować 14 godzin. Zimne nogi i ręce. l łyżeczka esencji chinowej. 10. Płyn do przemywania dla sportowców. Bóle w stawach. 3. Działa antyseptycznie . 50 g octu jabłkowego. 9. osłabienie pamięci. Napój pobudzający łaknienie. to jest pierwiastków występujących w 100 gramach produktu spożywczego w ilościach większych od l miligrama. Po 10 dniach mieszanka traci właściwości lecznicze. Człowiek starszy potrzebuje dwukrotnie więcej potasu w postaci miodu. Twardnienie skóry na podeszwach. Płyn wzmacniający do przemywania skóry. Osłabienie świeżości psychicznej. stosując roztwór z wywaru liści winogrona czerwonego (l litr wody. 8. l szklanka wywaru z lawendy i l szklanka wody przegotowanej. nudności z wymiotami. Jest niezbędny dzieciom do wzrostu. 7. Potas opóźnia stwardnienie naczyń krwionośnych. . Lekko nacierać ciało po wysiłkach fizycznych. Częste swędzenie skóry. jabłek lub octu jabłkowego. 12. Coraz gorszy sen. 4. a mniejszych od l grama. 11. 1/2 szklanki wody mineralnej. Potas odgrywa ogromnie ważną rolę w organizmie. Żylaki. 6. Wymieszać i obmywać skórę rano. l szklanka wywaru z tymianku. Dzieciom podawać pół łyżeczki na 1/8 szklanki wody. l łyżeczka cynamonu. Utrudniony wypoczynek. świeżych i warzyw i owoców. a więc przeciwdziała procesom miażdżycowym. a ponadto dziewięciu innych wymienionych na wstępie mikroelementów. Stały stan napięcia wewnętrznego. 5. Popijać łyżeczkę na 1/4 szklanki wody przed każdym posiłkiem. bardzo bolesne kurcze nóg w nocy. Podatność na przeziębienia i choroby infekcyjne. Wrażliwość na zimno. Wieczorem popijać l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/2 szklanki wody przegotowanej. Drgawki powiek i kącików ust. 2. Brak łaknienia. Psucie zębów. Rano masować nogi ruchem do góry.uwalnia organizm od stafylokoków i streptokoków. 15. Rozwija się artretyzm. Niedobór potasu pozwala rozpoznać następujące objawy: 1. Podatność nóg na odciski. Wymieszać.21. Trudności w leczeniu zranień. w szczególności w czasie upałów i nadmiernego pocenia się. Występowanie pryszczy na skórze.

161 .

szum w uszach i zakłócenia słuchu. nosa. kukurydza. zjada mniej siana i mniej zboża. porzeczki czarne zakwaszają krew i wyrównują jej ciśnienie. Im więcej jada się białka. Przy niedoborach węglowodanów białka dostarczają energii mięśniom. który przy posiłku wypije l łyżeczkę octu jabłkowego rozpuszczonego w 1/2 szklanki wody. fasola. popijając ocet jabłkowy z miodem i wodą przegotowaną. Normalnie ukrwiona skóra ma wygląd różowy z połyskiem. Jabłka. biała mąka. Skórę umytą mydłem można nacierać octem jabłkowym. . Człowiek. zjada mniej. Zwracam przy okazji uwagę. Istnieją analogie w odżywianiu i leczeniu organizmu ludzkiego i zwierząt. Wilgotność organizmu wraca do normy. czosnek. Krowa. by unikać potraw dających reakcje alkaliczne (zasadowe). Przy alkalicznej reakcji moczu występuje migrena. a mniej białka (jajka. Silnie alkaliczną-reakcję wywołuje np. Należy jadać więcej węglowodanów (owoce. może być podawany zwierzętom gospodarskim. płucząc co godzinę gardło roztworem l łyżki octu i łyżki miodu w l szklance przegotowanej wody. Dozowanie octu zależy od stanu chorobowego. Występują wówczas zawroty głowy. ocet jabłkowy. Takie dawkowanie pozwala uniknąć wielu kłopotów związanych z utrzymaniem organizmu w dobrym zdrowiu oraz ochronić przed przedawkowaniem potasu. Leczenie trwa 2-4 tygodnie. kaszel z powodu nadmiaru śluzu w gardle. owoce cytrusowe dają mocz alkaliczny. Ocet jabłkowy neutralizuje szkodliwe działanie spożytego w nadmiarze białka. pszenicy. cytrynowa biała skórka. Potas chłonąc wodę likwiduje łzawienie oczu. mydło. staje się ona gęsta i łatwiej tworzą się skrzepy. Skóra staje się blada. orzechy).Dzienne zapotrzebowanie na potas można pokrywać jedząc paprykę. aby skóra była lekko kwaśna. mięso. Pszenica. np. z czarnej porzeczki. dając przy tym 162 . Wtedy znika swędzenie. mięso. co umożliwia poprawny przebieg w komórkach około 1000 reakcji biochemicznych na sekundę. bardzo korzystnych. Dobroczynny wpływ octu jabłkowego na organizm wiąże się z jego właściwościami zakwaszającymi. Ocet jabłkowy ma wszelkie właściwości lecznicze jabłka. Dotyczy to ludzi starych. winogronowy. Łykać trochę tej mieszaniny. Ocet jabłkowy jako produkt spożywczy i lek z równą skutecznością. Chore migdałki leczy się w ciągu 12 godzin. Organizm ludzki i np. jabłkowy. Osoby nie znoszące octu jabłkowego mogą go zastąpić słodkim moszczem z jabłek. miód).tym bardziej ciśnienie krwi wzrasta. Picie octu jabłkowego z miodem do każdego posiłku likwiduje migrenę. cebula. winogrona. nudności. ser. biały cukier rafinowany. W przypadku moczu alkalicznego należy przez 1-2 miesiące stosować kurację octem jabłkowym. Ciśnienie krwi obniża ocet jabłkowy. a więc zdrowotnych. warzywa liściaste. nadmiar soli białej. Ocet jabłkowy dostarcza organizmowi około 50 biopierwiastków. gdyż odczuwa sytość. Ważne. która otrzymuje ocet jabłkowy jako dodatek do pokarmu. a więc dorosłym do 2 łyżeczek. Ustala się prawidłowy procentowy zestaw biopierwiastków w wartościach optymalnych. dolegliwości żółciowe. Krowom zaleca się podawać 2 razy dziennie l łyżeczkę octu jabłkowego na każde 50 kg wagi ciała (ludziom podobnie. Swędzenie skóry głowy można usunąć stosując do moczenia grzebienia płyn z l łyżeczki octu jabłkowego na l szklankę wody. Dotyczy to również zatok czołowych i zatok nosogardzieli. popijając soki. krowy regulują sobie w ten sposób równowagę kwasowo-zasadową i właściwości katalityczne enzymów złożonych. Gdy zasadowość krwi rośnie. natomiast dzieciom l łyżeczkę na 1/2 szklanki wody z dodatkiem łyżeczki miodu).

boru i in. Białka są wrażliwe na różne czynniki fizykochemiczne. Wtedy ilość otrzymanego mleka może się podwoić. Krowy bronią się przed tym poszukując pożywienia o odczynie kwaśnym. Natomiast ich niedobory powodują denaturację enzymów kompleksowych. 6. 4. mimo że są podstawowymi składnikami wszystkich organizmów zwierzęcych i roślinnych. który znika po dodaniu do pokarmu 1/2 łyżeczki octu jabłkowego. Krowy uwalniają się od wyżej wymienionych schorzeń. jest smaczniejsze. Porażenia. Indyki. Ropne zapalenie wymion u krów znika szybko. Brak łaknienia. co wskazuje na lepsze tworzenie się krwinek czerwonych. magnezu. Katalityczne działanie tych pierwiastków reguluje i przyspiesza przemianę materii. Kury. Białka. Zapalenie wymion chroniczne i ostre.odpady azotowe. bezwład kończyn po ocieleniu. 7. np. co powoduje zakażenie mleka paciorkowcami i innymi bakteriami. białek powoduje ich zgon. 2. Artretyzm. Pokarm norek zawierający więcej niż 20 proc. Austrii. mają delikatniejsze mięso i czerwony szpik. pod których wpływem ulegają denaturacji. osłabienie. U zwierząt domowych należy obniżyć podawanie białka do 11 proc. norki. które otrzymują ocet jabłkowy z wodą pitną. jodu. Ocet jabłkowy leczniczy powinien zawierać 6 proc. spowodowana jest zaburzeniami czynnościo163 . co utrudnia kładzenie się i powstawanie. ludzie itp. potasu. Drób staje się bardziej mięsisty i łatwiejszy w gotowaniu. są duże i bardziej odporne na czynniki zewnętrzne. miedzi. Nadmiar białka w pożywieniu norek powoduje objaw Méniere'a. Poronienie i bezpłodność oraz trudne porody. 8. puchnięcie kolan. pijące wodę z octem jabłkowym. Ciągłe zaparcia. Przeciwwskazania. Badania odczynu pokarmu np. wychudzenie. bardziej tłuste i zdrowsze. W takich przypadkach ewentualne dawkowanie należy do decyzji lekarza. rosną szybciej. Niedobory biopierwiastków. kwasu octowego. Szwajcarii. muszą być stosowane z umiarem. Ocet jabłkowy jest powszechnie stosowany w wielu krajach. które organizm musi wydalić. jeżeli podaje się ocet jabłkowy. Owce. Pisklęta po upływie 3 tygodni są całkowicie upierzone i wypuszczają pióra ogonowe. chorują nieraz na zawroty głowy pochodzenia usznego. Ich mleko zawiera wtedy znacznie mniej różnych bakterii. żelaza. Ich pęcherz moczowy wypełnia się kamieniami moczowymi. 3. Słabe nowo narodzone cielęta. Niemczech. w Bułgarii. U krów mogą wystąpić następujące objawy: 1. za pomocą papierka lakmusowego wykazują w takich przypadkach zasadowość pożywienia. Podatność na przeziębienia i częste stany grypowe zimą. Oto kłopoty i troski hodowców krów. gdy otrzymują pożywienie z dodatkiem octu jabłkowego. wywołują liczne choroby u zwierząt. To tłumaczy dlaczego nadmierne spożywanie białek działa toksycznie. Spożywanie nadmiaru białka przez człowieka powoduje również powstawanie kamieni w nerkach i pęcherzu moczowym. Ocet jabłkowy nie jest wskazany dla wrzodowców i przy zakazie • stosowania produktów spożywczych kwaśnych. i Choroba ta zwana zespołem Méniere'a. 5.

reumatyzm. biegunka. zmęczenie ogólne.cytryn. do podrodziny porzeczkowatych (Ribesioidae). Czarna porzeczka występuje w stanie dzikim. szumem w uszach oraz niekiedy oczopląsem. zawartości pektyn pozwala zestalać owoce na surowo jako galaretki utrwalane cukrem. gościec. objawiającymi się napadowymi zawrotami głowy z osłabieniem słuchu. Charakterystyczny zapach jagodom i liściom czarnej porzeczki nadają substancje składowe. miażdżyca. artretyzm. kamica moczowa. ale surowiec leczniczy uzyskuje się z krzewów uprawnych. Jeżeli to zdarza się u samca. która liczy 110 gatunków. PORZECZKA CZARNA Ribes nigrum Porzeczka czarna należy do rodziny skalnicowatych (Saxifragaceae). gdyż nie mając ogona nie może opierać się przy kryciu samiczki. Przyswajanie witaminy C ułatwia występująca w czarnej porzeczce wit. Atak zawrotu głowy z zakłóceniami równowagi powoduje u norek i owiec zataczający bieg w kółko. dodawany w niewielkiej ilości (pół łyżeczki) do każdego pokarmu. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Czarna porzeczka działa moczopędnie i napotnie. to jest odczyn kwasowo-zasadowy. Zawiera także wit. Norki żyjące na wolności regulują swoje pH. przeciwbiegunkowe. wzmacniające żołądek. 164 . przeciwartretyczne. K oraz liczne biopierwiastki. W medycynie ludowej uważa się takie zakłócenie równowagi za skutek nadmiaru spożywania białka. C może dojść do 2000 mg) oraz P i pod względem ich zawartości ustępuje tylko owocom róży i rokitnika. to staje się on niezdolny do rozpłodu. jedząc jagody i liście o odczynie kwaśnym. łapią koniec ogona. Zwierzęta te kręcą się wokoło siebie. dolegliwości wątrobowe. przeciwszkorbutowe. szkorbut. Porzeczka czarna jest bogatym źródłem witaminy C (w 100 g zawiera jej 50-400 mg. ma właściwości przeciwgnilne. Wysoka -1-1. w upalne lato ilość wit. Gdy ten stan trwa dłużej.wymi wewnątrzbłędnikowymi ucha wewnętrznego. WSKAZANIA LECZNICZE Angina. co zależy od klimatu. zatrzymanie moczu. Te funkcje regulujące może spełnić ocet jabłkowy. głównie olejki eteryczne.5 proc. norki ogryzają coraz bardziej swój ogon. Są one szeroko uprawiane jako cenne rośliny pokarmowe i lecznicze. P .

gruźlicy. C zawarta w czarnej porzeczce rozkłada się bardzo wolno (do 15 proc. zapalenie gruczołu krokowego. W skazie moczanowej (pomocniczo). owoc jałowca. a wieczorem . Dzięki inhibitorowi utleniania kwasu askorbinowego wit. maliny i jeżyny. skazę krwotoczną. jesion mannowy. niedokrwistość. nerwica żołądka. brzozy oraz kwiaty tawuły łąkowej i pączki topoli. 165 . żółtaczkę. Jadać owoce i płukać gardło wywarem z 60 g liści na litr wrzątku. korę jesionu pospolitego. nieżyty dróg trawiennych. zła krzepliwość krwi. Na rwę kulszową. bólach głowy i zapaleniu gardła. w południe . z dala od promieni słonecznych.napar z liści lipy. żółtaczka. zatrucia. ziele drapacza lekarskiego. Popijać rano i wieczorem po pół szklanki. poziomki. Do naparu dodać kwiat więzówki. Sok na cukrze nastawiony w cieniu. ziele dziurawca. nasienie fasoli. ziele hyzopu. liść orzecha włoskiego. korzeń wilżyny. hamują rozwój drobnoustrojów. Napar z l łyżki ziół na 1/4 szklanki wody gotować 3 minuty i popijać 2 razy dziennie między posiłkami.migrena. kwiat wrzosu zwyczajnego. Środek moczopędny. Garść liści na l szklankę wrzątku. W równej ilości liście czarnej porzeczki. liść poziomki. ziele marzanki wonnej. stosuje się 2 razy dziennie po 1/4 szklanki przy niedomodze nerek i wątroby. pączki sosny. Napar.napar z mięty. Stosować l łyżeczkę mieszanki na szklankę wrzątku. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Angina. korzeń pietruszki. infekcje bakteryjne. Na reumatyzm. Na zapalenie gruczołu krokowego. Do liści czarnej porzeczki dodać ziele rdestu ptasiego. 5. Liść czarnej porzeczki. 7. działają słabo ściągające. Naciągać 15 minut. Przy detoksykacji oraz kuracji wzmacniającej i uspokajającej zaleca się pić: rano -napar z liści czarnej porzeczki. Liść czarnej porzeczki jest składnikiem wielu mieszanek ziołowych: 1. poprawę krążenia krwi i czynności serca. Napar sporządza się jak w punkcie 1. w ciągu roku). Liście czarnej porzeczki 100 g. skaza krwotoczna. W nieżycie jelit i żołądka. ziele skrzypu. 6. zaćma soczewkowa. 2. Napar zwiększa ilość wydalanego kwasu moczowego. niedokrwistość. na szkorbut. Sok ze świeżych jagód czarnej porzeczki stosuje się przy przyzębicach i zapaleniu krtani. korzeń żywokostu. Garbniki i związki boru wywierają działanie przeciwzapalne na błony śluzowe żołądka i jelit. 4. niedomoga nerek. powodując stopniowy zanik obrzęków. liść mięty pieprzowej. zaćmę soczewkową. wypadanie włosów i zębów. Popijać dwa razy dziennie po jednej szklance. 3. wzmacniająco i uspokajająco. osłabienie ogólne. Jednocześnie spożywać surowe owoce przy zapaleniu płuc. ziele nawłoci. nadmiar kwasu moczowego. wypadanie włosów. liść pokrzywy. Liść czarnej porzeczki z dodatkiem liści borówki brusznicy. kwiat lawendy. Popijać 3 razy dziennie po l łyżce. przyzębicę. przyzębica. co działa odtruwające. złe trawienie.

które mają właściwości lecznicze na użytek zewnętrzny i wewnętrzny. ogórków. trawienne (spożywać godzinę po posiłku). wit. bakteriobójcze. różowej i białej. dżemy. Napar z liści stosuje się w okładach do leczenia ran. pomidory itp. a więc łatwo przyswajalne. Porzeczka zawiera m. Stosować płukankę w zapaleniu błon śluzowych jamy ustnej. antytoksyczne. wina). K i olejki eteryczne. C i wit. winogrona. Na te właściwości wpływają wydzielane przez całą roślinę olejki eteryczne . porzeczki. Podrodzina porzeczkowatych . tamujące krwawienia. które jest dwuwartościowe.in. wzmacniające. kwasy organiczne. soki. Błonnik i pektyny. PORZECZKA CZERWONA Ribes rubrum Porzeczka czerwona jest krzewem z rodziny skalnicowatych. 166 . W takie żelazo obfitują czereśnie. Owoce jadane są na surowo. Gojące działanie wywiera wit. Ma ona znaczenie w procesach krwiotwórczych. jabłek w zalewie i konserwowych owoców. przeczyszczające. nalewki i wina. liści babki lancetowatej. Zgnieść liście czarnej porzeczki i pocierać miejsce ukąszenia. Do celów leczniczych służą również liście. utrzymując w całości wit. pomidory. przeciwwirusowe. oczyszczające. burak czerwony. Wchodzi ono w skład hemoglobiny i enzymów oddechowych komórek i jest zalecane przy niedokrwistości. Natomiast żelazo trójwartościowe jest toksyczne. maliny. gardła z dodatkiem liści szałwi. do płukanek jako środek przeciwbakteryjny i ściągający. Świeże i suszone liście porzeczki zawierają ponadto fitoncydy i są przyprawą dodawaną do solonej i kwaśnej kapusty. pomidorów. garbniki. żurawiny. Miedź. Dobrymi źródłami pektyn są czereśnie. Liście świeże dodaje się jako przyprawę do solonych ogórków. z czarnej porzeczki robi się galaretki. Niedobór miedzi wywołuje niedokrwistość u dzieci i kobiet w ciąży. agrest. Z biopierwiastków należy zwrócić uwagę na żelazo. pobudzające łaknienie (stosować na czczo). wapń. silne działanie energetyczne i niezaprzeczalne możliwości gojenia ran. Na ukąszenie owadów. które powodują. Wodny roztwór pektyny ułatwia gojenie się ran dochodzących do kości i przyspiesza powstawanie nowej zdrowej tkanki.Czarne porzeczki należy jeść dojrzałe. w przetworach (konfitury.zapach o ujemnej jonizacji. czerwonej. soki. magnez chronią człowieka przed zatruciami wywołanymi przez skażone środowisko. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Moczopędne. morele. wiśnie. C. że wina ładnie klarują się i dobrze przechowują. Występuje u nas w odmianach: czarnej. na nie gojące się rany żylakowe. które mają właściwości antyseptyczne. odświeżające. agrest. Na użytek zewnętrzny Okłady z liści lub z rozgniecionych owoców na krwawiące rany.Ribesioidae zawiera pektyny. P. kwiatu krwawnika. dżemy.

zapalenie wątrobowe. kolki. Usunąć piankę po 5 minutach. reumatyzm. które w większej dawce są toksyczne dla człowieka działając szkodliwie na ośrodkowy układ nerwowy. zaczynając od chwili. zapalenie dróg moczowych. niewydolność wątrobowa. Wycisnąć sok do naczynia. spalinowe wydzielają do atmosfery ołów. kadm. brak łaknienia. miażdżyca naczyń. gdy owoce na krzewach są czerwone i dojrzale. będącej przyczyną wielu chorób przewodu pokarmowego i układu krążenia. krwotoki i jako środek napotny. Powoli doprowadzić do zagotowania. dolegliwości serca. Porzeczki należą do owoców kwaśnych. przy różnych wysypkach i chorobach skórnych. migreny. Od-trutką są między innymi magnez oraz witaminy A i C zawarte w porzeczkach. nieżyt pęcherza. Włożyć do słoika. beryl. Do l kg galaretki dodać 100 poziomek. puchlina wodna. kamienie moczowe. że pojazdy mechaniczne. zapalenie dróg trawiennych. 167 . na nie gojące się rany żylakowe. zaparcia. gdy na krzewach pojawiają się zielone porzeczki. Galaretka z porzeczek. Wiadomo. Sprzyja to lepszemu trawieniu i zapobiega zbytniemu zaleganiu produktów spożywczych w żołądku oraz unikaniu szkodliwej nadfermentacji. warzywa). nie-strawność z powodu niedoboru soków trawiennych. Kąpiele z odwaru z liści porzeczek stosuje się w skazie limfatycznej. Rozgniecione jagody porzeczki mogą służyć do okładów na krwawiące rany.WSKAZANIA LECZNICZE Artretyzm. Pija się dwa razy dziennie 1/4 szklanki. Wpływa to na wzrost zanieczyszczenia środowiska metalami ciężkimi. schorzenia skórne. zgagę. aż do czasu. puchlinę wodną. gdy konsystencja galaretki jest dostateczna. skazę limfatyczna. przewlekłe schorzenia wątroby. które stawia się na słabym ogniu. ryby. jajka. Lepiej jest więc zjadać porzeczki l godzinę po takich posiłkach. SPOSÓB UŻYCIA Sok czysty lub z domieszką wody 100 do 500 g dziennie w trzech porcjach. cuchnący oddech. co poprawia jakość galaretki. dodając cukier w stosunku 1:1. dolegliwości gorączkowe.5. Zgodnie z zaleceniami z makrobiotyki nie powinny być zjadane podczas posiłku składającego się z białka (mięso. gościec. Rozgniecione jagody porzeczki leczą piegi. Odwar z liści i z pączków jest lekiem na gościec. Krzewy porzeczkowe rosną bardzo często blisko szos i autostrad. Kąpiele takie pobudzają czynności kory nadnercza. Należy przez 2 miesiące codziennie smarować piegi kilku rozgniecionymi jagodami. Surowy sok jest dobrym środkiem na nad-kwasotę.

Pasteryzowane w słoikach przechowują się dobrze przez 6-8 miesięcy. Z krwawnika i liści truskawek można przygotować napar do nasiadówek przy dolegliwościach pęcherza i cewki moczowej (przy stanach zapalnych). 100 mg wit. Liście świeże. a mocz na różowo. krwotok maciczny. wapnia. B3 i pewne niewielkie ilości wit. Są zasadotwórcze. SPOSOBY UŻYCIA Odwar z garści młodych liści na pół litra wody stosować na biegunkę. kolka nerkowa. a później tracą swoją piękną purpurową barwę. siarki i innych pierwiastków. żółtaczkę. B2. kompoty. wątroby. ściągające. nadciśnienie. nie ma bowiem truskawek pochodzących z dzikiego stanu. A. zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. 30 mg wit B1. W 100 g truskawek znajduje się 60 mg wit. żółtaczka oraz angina (płukanie naparem z liści). gotować. naciągać 10 min. kolkę nerwową. wit. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Truskawka przejawia działanie wzmacniające. 20 g na litr wody . zgniecione można stosować do okładów (kataplazmów) na podbrzusze na noc + bez ceratki ciepłe opatrunki. a dopiero potem obiera. dżemy. astma. dna. krwawienia maciczne.konfitury. przeciwbiegunkowe. które zawierają kwas krzemowy. 168 . przeciwreumatyczne. reguluje pracę wątroby i wydzielanie żółci. dolegliwości dróg moczowych i astmę. upławy białe. Liści truskawek można używać do zup. miażdżycę. reumatyzm. Napar z korzeni. nieco miedzi. Popijać na artretyzm. Korzenie barwią stolec na czerwono.na biegunkę u dzieci. C. Truskawki zawierają sporo potasu. hemostatyczne. 30 g korzenia na litr wody lub garść liści z korzeniami na litr wody. manganu. Ich kwaśność pochodzi przede wszystkim od kwasu cytrynowego. wody i niewiele 38 kalorii. Pospolicie uprawiana w bardzo wielu odmianach i krzyżówkach. żelaza. WSKAZANIA LECZNICZE Dolegliwości dróg moczowych (cysta). Z truskawek sporządza się smaczne przetwory . Odwar z liści na anginę (gargaryzm). moczopędne. magnezu. kamica moczowa. Należy pamiętać. krwawienia jelitowe. Surowcem leczniczym są liście i korzenie. na upławy białe. że truskawki najpierw się myje.TRUSKAWKA Fragaria ananassa Duch Ta bylina z rodziny różowatych jest bardziej dziełem człowieka niźli przyrody. Zawierają 90 proc. pobudza łaknienie.

KLASYFIKACJA ZIÓŁ WEDŁUG WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZYCH .

kwiat stokrotki. 5. kora kaliny. cebula. nadto wskazuje na bardzo pożądaną ze względu na skuteczność leczniczą . lnicy. wrotyczu. dostępne w sprzedaży środki ziołowe. Pozwala bowiem na zastępcze stosowanie ziół (np. liść mącznicy. szałwii. bardzo powszechne i o ustalonej renomie w fitoterapii środki lecznicze. korzeń łopianu. rzepiku. które wyrażają te pytania. kora wierzbowa. Podział ten ma istotne znaczenie praktyczne. przetacznika. drapacza. ogórecznika. liść orzecha włoskiego i pączki topoli. owoce czarnej jagody. maliny. dziurawca. Moczopędnie (czyszcząc i lecząc nerki. liść borówki. tymianku. kłącze kosaćca. Krew czyszczą ze złogów i pozostałości po zatruciach: ziele bratka polnego. iż przy tej samej dawce naparu z mieszanki osiągniemy znacznie lepszy rezultat niźli z jednego ziela. rutwicy. Goją rany i skaleczenia: kwiat nagietka. wychodzi niniejsza klasyfikacja wymieniająca w trzydziestu sześciu grupach przede wszystkim ogólnie. drapacza. cebula i czosnek. ziele drapacza. macierzanki. poprawiając ich pracę i znosząc parcie na mocz) działają: ziele połonicznika. Bakteriobójczo (dezynfekująco) działają: czosnek. liść barwinka. Naprzeciw zainteresowaniu.Bardzo często w mojej praktyce spotykam się z pytaniami o działanie poszczególnych ziół. . Dowodzi to zapotrzebowania na popularne. korzeń omanu. jasnoty. borówki. dziurawca. rumianku pospolitego. poziomki. mięty. podobne zwięzłemu przewodnikowi. 3. szanty. liść pokrzywy. szyszki chmielu i nasienie czarnuszki. tasznika. w przypadku braku w sprzedaży jednych) o tym samym działaniu. poziomki. np. ziele piołunu. szałwii. Należy bowiem wiedzieć. rdestu ptasiego i ostrogorzkiego.możliwość stosowania mieszanek z ziół o wspólnym kierunku działania. a także niektóre inne. skrzypu. barwinka i kłącze pięciornika. podróżnika. bez recepty. skrzypu. skrzypu. kocanki. kwiat rumianku pospolitego. opracowanie grupujące środki zielarskie według ich właściwości leczniczych. 1. majeranku. 171 2. mniszka. brzozy. rdestu ptasiego. Hamują krwawienia zewnętrzne i wewnętrzne: ziele krwawnika. korzeń żywokostu. 4. bluszczyku.

szyszki chmielu. mydlnicy. jasnoty. hyzopu. liść barwinka i nasienie pietruszki. nostrzyka. dziewanny. pietruszki. mydlnicy. 8. kosaćca. Do stosowania zewnętrznego w okładach: kwiat rumianku lub gotowana cebula. lukrecji. goryszu. pączki topoli. bazylii. kłącze tataraku. rdestu ptasiego. podróżnika. bazylii. kozieradki i siemię lniane. kora wierzbowa. Przeciwcukrzycowo (profilaktyka. Przeciwkrwawnicowo (do stosowania doustnego przy jednoczesnym zadziałaniu z zewnątrz) działają: ziele krwawnika. pączki topoli. szanty. drapacza. Obniżają ciśnienie krwi (bez obawy przedawkowania. kwiat lawendy. 13. ogórecznika. czarnej jagody. szyszki chmielu. bzu czarnego. przywrotnika. liść czarnej porzeczki i nasienie czarnuszki. śliwki suszone. dziurawca. nasienie pietruszki i czarnuszki. anyż. znamię kukurydzy. liść melisy. orzecha 7. Pobudzają działanie serca. Nasennie i uspokajająco wpływają : ziele nostrzyka. 11. bzu czarnego. korzeń lubczyka. które mogłoby wywołać ujemne skutki uboczne): cebula. pietruszki. kocanki. ziele rutwicy. mniszka. kwiat lipy. kwiat lawendy. brzozy. podbiału. 172 . liść brzozy. jarzębiny. strączyny fasoli. skórka biała cytrynowa. liść mącznicy. lubczyka. wrzosu. barwinka. nerwów: ziele dziurawca. strączyny fasoli. koper włoski. cząbru. cząbru. wrzosu. 10. bylicy pospolitej. przetacznika. pokrzywy. nawłoci. liść pokrzywy. nawłoci. czosnek. bławatka. jałowca. kłącze pięciornika. werbeny. leczenie cukrzycy i stanów przedcukrzycowych) działają: kłącze perzu. czarnej jagody. babki. liść rozmarynu i korzeń goryszu. omanu. Napotnie (wskazane przy wszystkich rodzajach przeziębień) działają: kwiat lipy.piołunu. liść melisy. bazylii. żywokostu. lipy. Mlekopędnie (nieodzowne dla karmiących matek we wszystkich kłopotach laktacyjnych) działają: kminek. a dawkowane pod kontrolą lekarską . brusznicy. omanu. owoc maliny i bzu czarnego. Czynności żołądka (przy „wątpliwościach” natury trawiennej) pobudzają: ziele krwawnika. kwiat stokrotki. bratka polnego. Właściwości przeciwartretyczne mają: ziele rzepiku. korzeń łopianu. rutwicy. goryszu. bazylii. kora kasztanowca. mięty. nasienie gorczycy. 6. siemię lniane mielone. dzikiej róży. ziele macierzanki i kurzego śladu. hyzopu. 14. przetacznika. macierzanki. bratka polnego. majeranku. 15. rumianku pospolitego. nawłoci. kłącze perzu. drapacza. nasienie pietruszki. korzeń kozłka. rzewienia. 9. 12. gąbka słodkowodna. korzeń żywokostu.ziele jemioły i liść barwinka. płucnika-miodunki. ziele przetacznika. Działanie osłaniające (przy podrażnieniach układu oddechowego i trawiennego) wykazują: liść ślazu. goryszu. kwiat głogu. bobrka i nasienie kozieradki. korzeń ślazu. cebula surowa. żurawiny. tataraku. owoc kminku. korzeń łopianu.

23. 18. Właściwości przeciwszkorbutowe wykazują: ziele bluszczyku. liść orzecha włoskiego. liść babki. gąbka słodowodna. kwiat jasnoty. kora wierzbowa. nasienie czarnuszki i gorczycy białej (suche okłady). rutwicy. kora wierzby. rzepiku. Przeczyszczają i rozwalniają: kora kruszyny. nostrzyka. tymianku. ziele tysiącznika i drapacza. lnicy. 22. owoc czarnej jagody. 26. krwawnika. Przeciwalergiczne właściwości mają: kwiat rumianku. bobrka. 19. kwiat wrotyczu. kopru włoskiego. kminek. białej koniczyny. kwiat tawuły łąkowej. korzeń chrzanu. wrotyczu. rumianku pospolitego. cebula surowa i gotowana. żywokostu. siemię lniane i strączki sensesu. Regenerują śluzówkę dróg oddechowych i trawiennych: śliwki suszone. rumianku rzymskiego.włoskiego. Przeciwzapalnie (do użytku zewnętrznego w formie okładów z naparu) działają: ziele hyzopu. świet173 17. bazylii. dziurawca. Przeciw stanom zapalnym jelit stosować: korzeń lukrecji. kasztanowca. korzeń kuklika. szanty. owoc jarzębiny. majeranku. kwiat kocanki. szałwii. łopianu. kora wierzbowa i znamię kukurydzy. kminku. słonecznika (same płatki kwiatowe). korzeń kozłka (można stosować łącznie). anyżu. wierzbowa. Właściwościami przeciwgośćcowymi odznaczają się: liść brzozy. czarnuszka i nasienie pietruszki. korzeń mniszka. ziele dziurawca. przywrotnika. korzeń lubczyka. glistnika. kasztanowca. ziele piołunu. macierzanki. szałwii. kłącze rzewienia. kwiat lawendy. kłącze pięciornika. macierzanki. ziele dziurawca. 21. czarnej porzeczki. kwiat bzu czarnego. tymianku. Przeciwrobaczo działają: czosnek. 16. owoc czarnej jagody i borówki brusznicy. owoc bzu czarnego. kłącze pięciornika. Przeciwskurczowo działają: ziele jaskółcze. 28. 24. bławatka. owoc dzikiej róży. Znoszą gorączkę: liść mięty. ziele rzepiku. dziewanny. ziele bukwicy. Regulują krwawienia okresowe kobiet: kwiat nagietka. ziele rdestu ptasiego. bzu czarnego. 25. korzeń goryszu. owoc kolendry. 27. werbeny. nagietka. kwiat lipy. rumianku rzymskiego. 20. lnicy. Przeciwzapalnie (do użytku wewnętrznego) działają: kwiat rumianku pospolitego. ziele tysiącznika. tymianku. . lipy. ziele dziurawca i krwawnika. siemię lniane. srebrnika. cebula gotowana i kwiat rumianku pospolitego. kwiat rumianku. majeranku. szałwii. nasiona dyni. połonicznika. ziele srebrnika i świetlika. szałwii. rumianku pospolitego. Ściągająca (przeciwbiegunkowa) działają: kora dębowa. ziele skrzypu. liść podbiału i korzeń żywokostu.

kocanki. nawłoci. czarnej porzeczki. jałowca. hyzopu. tymianku. liść mięty. krwawnika. liść czarnej porzeczki. cebula. kosaćca. lukrecji. kolendry. wrzosu. drapacza. dziurawca. Uspokajają układ nerwowy: korzeń kozłka. tysiącznika. byliny pospolitej. przetacznika. szyszki chmielu. poziomki. liść podbiału i nasienie kozieradki. lawendy. Znoszą nadmierną fermentację i wzdęcia: korzeń arcydzięgla. macierzanki. kminek. dziurawca. owoc dzikiej róży.lika. ziele bylicy pospolitej i macierzanki. liść barwnika i kwiat rumianku. 33. korzeń arcydzięgla. bzu czarnego. 29. nawłoci. Uśmierzają bóle: owoc kasztanowca. bukwicy. kłącze rzewienia. goryszu. szałwii. liść pokrzywy. 31. kuklika. krwawnika. Wykrztuśnie i przeciwkaszlowo działają: surowa i gotowana cebula. połonicznika. ziele mięty. rozmarynu i znamię kukurydzy. piołunu. bratka polnego. bylicy-bożodrzewu. kwiat stokrotki. ziele bluszczyku. lawendy. owoc dzikiej róży. liść bobrka. podróżnika. omanu. ziele cząbru i nasienie pietruszki. kwiat kasztanowca. macierzanki. cząbru. dymnicy. werbeny. kłącze perzu. werbeny. maliny. krwawnika. kwiat rumianku. szanty. 36. mydlnicy. płucnikamiodunki. ziele nostrzyku. kopru włoskiego. kora kruszyny. czarnej jagody. hyzopu. nasienie kozieradki i znamię kukurydzy. bluszczyku. liść orzecha włoskiego. 30. majeranku. korzeń podróżnika. owoc kminku. dymnicy. rumianku pospolitego. goryszu. 32. Trawiennie działają: ziele bylicy bożodrzewu. przetacznika. nostrzyka. srebrnika. płucnika-mioduszki. Działają dobroczynnie na wątrobę (na niedomogę itp.): ziele dziurawca. 174 . barwinka. rdestu ptasiego. macierzanki. anyż. kłącze tataraku. lubczyka. szyszki chmielu i siemię lniane. bratka polnego. tymianku. 35. czosnek. jarzębiny i czarnej jagody. kminek. korzeń podróżnika. kolendra. kwiat rumianku. świetlika. gąbka słodkowodna. Wzmacniają: ziele rzepiku. mniszka. borówki. dziurawca. tymianku. gorczycy i korzeń chrzanu. pokrzywy. jałowca. 34. anyż. piołunu. macierzanki. glistnika. Wpływają dodatnio na przemianę materii: ziele rzepiku. bylicy pospolitej. szałwii. koper włoski. liść orzecha włoskiego. przetacznika. koper włoski. pokrzywy. arcydzięgla. korzeń arcydzięgla. nasienie kozieradki. owoc dzikiej róży. kwiat lawendy. maliny. barwinka. tysiącznika. dzikiej róży. kłącze tataraku. majeranku. nasienie czarnuszki. przetacznika. maliny. dziurawca. mniszka.

ZIOŁA. ICH WŁASNOŚCI I STOSOWANIE .

gdy brak jest parcia na zwieracz odbytu u osób w wieku podeszłym i u otyłych). zapalenia kory mózgu. Liście trzyletnie służą do otrzymywania wodnych wyciągów zawierających tzw. wysypki alergiczne i ropne.ALOES Aloë arborescens Mill. odmroźmy. owrzodzenia podudzia. zanikowy nieżyt błony śluzowej żołądka. Ta wieloletnia roślina mieszkaniowa jest wiecznie zielonym sukulentem z rodziny liliowatych. Nie znosi przymrozków. zaparcia (gdy ruchy perystaltyczne okrężnicy zanikają. Na użytek zewnętrzny Blizny. zapalenie zatok bocznych nosa (wkraplanie i przemywanie). oskrzelowa dychawica. owrzodzenie. owrzodzenie odbytnicy i okrężnicy. zmętnienie rogówki. uszkodzenia naskórka. W mieszkaniach kwitnie bardzo rzadko. Surowcem leczniczym jest sok ze świeżych liści. nieżyt nosa. choroba wrzodowa. a w zimie co najmniej przez miesiąc. źle gojące się rany oraz oparzenia termiczne i promieniami 177 . podostry i przewlekły nieżyt jelita grube go. zanik nerwu wzrokowego. wyczerpanie nerwowe. pęknięcia skóry. Ten rodzaj obejmuje 180 gatunków występujących na wszystkich kontynentach. stany zapalne przewodu pokarmowego. nerwobóle. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Niedomogi miesiączkowania. stany zapalne i zwyrodnienia rogówki i siatkówki. W Europie znany od 1700 r. stymulatory biogenne. uporczywe bóle głowy. Przed wykorzystaniem aloesu do celów leczniczych należy go nie podlewać w lecie przez dwa tygodnie.

Biologiczne stymulatory są szybko wchłaniane i z krwią docierają do różnych narządów. W postaci zastrzyków biostyminy podaje się rekonwalescentom po zabiegach chirurgicznych i po długotrwałych chorobach. Lecznicze właściwości wysuszonego soku z aloesu. Preparaty: Alax (Herbapol). krwotoki. które zawierają mikroelementy. Wodne wyciągi lub miazga ze świeżych liści aloesu wykazują właściwości biostymlujące: wzmacniają mechanizmy obronne organizmu i uaktywniają enzymy ustrojowe. przy owrzodzeniu okrężnicy i odbytnicy. różne krwotoki. Antagonistami aloesu są narkotyki i kwasy. Doustnie po l łyżeczce 2-3 razy dziennie 30 minut przed jedzeniem jako środek żołądkowy i przeciwgorączkowy (antiphlogisticum). zapalenie śluzówki jamy ustnej. Niezgodność wywołują garbniki. następnie ta sama dawka co drugi dzień. wiek dziecięcy. Krwotok macicy. 5-10 kropli na żołądek. dyzenteria. osobom w podeszłym wieku z ubytkiem sił i przy zwiększonej podatności na choroby infekcyjne oraz przy wyczerpaniu nerwowym. niepełny skurcz serca. żelazo. afty. spowolnienie pulsu. zapalenie okrężnicy. zwłaszcza te. Ogółem 25-35 wstrzyknięć. 20-30 mg jednorazowo 2-3 razy dziennie przed posiłkami jako stomachicum (na żołądek) pobudzające łaknienie. ukłucia owadów. Sok ze świeżych liści aloesu. nadciśnienie. toteż nie powinno się tych środków używać jednocześnie z aloesem. SPOSÓB UŻYCIA Proszek z suchych liści. w zanikowym nieżycie błony śluzowej żołądka. paradentoza. w chorobie wrzodowej.5 ml dziennie w ciągu 10-15 dni. zwanego aloną są znane od tysiącleci. W dychawicy oskrzelowej po 1-1. zapalenie pęcherza moczowego.1-0. powiększona prostata. Syrop z aloesu z żelazem (Askofer) jest środkiem krwiotwórczym.2 g w opłatku wieczorem z 1/2 szklanki płynu jako środek przeczyszczający (purgans). Przy dużych dawkach występuje ogólne osłabienie. Większe dawki preparatu aloesu mogą być niebezpieczne dla kobiet ciężarnych (groźba poronienia lub przedwczesnego porodu) oraz w przypadku przekrwienia okrężnicy i narządów miednicy mniejszej. menstruacja. ciężka niedomoga serca i naczyń krwionośnych. zapalenie sromu (okłady) i pochwy (tamponowanie). Działania uboczne. Nie są niszczone przez enzymy tkankowe i dlatego wyciągi z liści aloesu można podawać pozajelitowo-doustnie lub zewnętrznie na skórę i błony śluzowe. a przy 8 g proszku śmierć. zaawansowana ciąża (od 7 miesiąca). Jednorazowo 0. mentol. jod. bezpośrednio po operacji przewodu pokarmowego. ostre lub podostre zapalenie wyrostka robaczkowego i kłębuszków nerkowych. żylaki odbytu. Wyciągi lub miazgę ze świeżych liści aloesu stosuje się w stanach zapalnych przewodu pokarmowego. zapalenie trzewi.rentgenowskimi. Wyciąg z aloesu w dawce 1/2-1 łyżeczki na 1/2 szklanki wody wieczorem jako purgans. tymol. Poprawia się sprawność biologiczna chorych tkanek i przemiana materii w całym ustroju oraz polepsza się jego równowaga (homeostaza). ampułki a 2 ml). Nie uaktywniają się w kwaśnym środowisku żołądka. Przeciwwskazania. obniżenie temperatury ciała (hipotermia). 178 . dolegliwości maciczne. biostymina (Herbapol. fenol. okres miesiączkowania.

kojąco. Łyżeczka na szklankę wrzątku dziennie jest dobrym środkiem żołądkowym. Sproszkowany liść działa podobnie jak piołun. w smaku jest początkowo słodka-wy. wzmacnia ogólnie.in. Stosuje się do przemywania przy schorzeniach rogówki oka i ropnych stanach zapalnych spojówki 2-3 takie porcje dzienne należy również wypić. wreszcie korzenno-gorzki. ARCYDZIĘGIEL LITWOR Archangelica officinalis Hoffm. odstawić do naciągnięcia i przecedzić. podobne są w smaku. W Polsce spotyka się arcydzięgiel w Sudetach i Tatrach. Dobry środek gojący przeciw ropniom i ropiejącym ranom. Dorasta wysokości dwu i pół metra. jest świetnie działającym środkiem gorzkim. Niekiedy wystarczy napar na sproszkowanym liściu w formie okładu. Jest najczęściej rośliną dwuletnią. kwasy organiczne. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Korzeń działa rozkurczowo.Zewnętrznie w postaci przymoczek. nawet elektrycznego. jako maść w oparzeniach termicznych i promieniami rentgena. Napar z suchych liści. 179 . to dlatego. który jest surowcem leczniczym. Szczyptę na końcu noża w 100 cm wrzątku zaparzyć. okładów w różnych dermatozach. garbniki. olejek eteryczny. Korzeń. Liść i kulki kwiatowe roztarte w palcach wydają przyjemny. Natomiast wiele o zaletach leczniczych arcydzięgla piszą średniowieczni autorzy z obszarów na północ od Alp. a jeśli nie wspomina o nim piśmiennictwo starożytne. miejscami na niżu. związki kumarynowe i furanokumarynowe. Zawiera liczne związki. flawonoidy i sole mineralne. wzmacnia nerwy. szczelnych i z dala od światła. w wyjątkowych warunkach -czteroletnią. Arcydzięgiel bywa uprawiany dla celów leczniczych. naczynia krwionośne jest środkiem na uspokojenie serca. wykrztuśnie. pobudza czynności żołądka. moczopędnie. m. Znany od dawna. iż będąc rośliną północnoeuropejską nie był znany w basenie Morza Śródziemnego. Jest zaliczany do najcenniejszych roślin leczniczych. nad brzegami potoków. wątrobowym i trawiennym. kosmetycznych oraz spożywczych. korzenno-żywiczny zapach. później palący. Nalewkę spirytusową na równi z winem z aloesu i sproszkowanym aloesem należy przechowywać w opakowaniach ciemnych. Nalewka spirytusowa na świeżym liściu.

pobudza łaknienie. przeziębienie. zaparcia stolca. zapalenie skóry. 180 . angelicyna i inne pochodne furanokumaryny wykazują działanie fotodynamiczne i zwiększają wytwarzanie pigmentu melaniny w skórze po wystawieniu jej na działanie światła słonecznego. Angelicyna. miesiączkowanie zaburzone. ksantotoksol. leczy śluzówki ust. Odwar. wzdęcia. kolce jelitowej. działa napotnie. szkorbut. działa uspokajająco. połykanie powietrza. na bardzo wolnym ogniu. zimnicy. niewydolność i niedomoga wątroby. zapalenie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. bolesne bądź nieregularne lub zbyt obfite i długotrwałe). histerii. przewodu trzustkowego. pomaga na bezsenność. wskazany po zatruciach alkoholem i nikotyną. przeciwświądowych. blednica. reumatyzmie. blednicy. nieżyt jelit. bóle reumatyczne. Na użytek zewnętrzny Do wcierań przeciwbólowych. niedrożności jelit. grypę. Olejek eteryczny z arcydzięgla wykazuje właściwości bakteriobójcze i grzybobójcze. Pobudza wytwarzanie pepsyny i pentagastryny w żołądku. niemoc seksualna. Arcydzięgiel jest składnikiem polskiej mieszanki z pięciu krajowych ziół wzmacniających. obrzęk gruczołów chłonnych. pomaga w zaflegmieniu płuc. co przypomina działanie żeń-szenia. białych upławach. nerwowych bólach głowy. zwłaszcza pierwszego dnia. astma nerwicowa. SPOSÓB UŻYCIA Odwar. gruczołów wydzielniczych. u nerwicowych spazmatyczne wymioty. osłabienie (atonia) trawienia u osób słabych. osłabienie ogólne. padaczce. kurcze żołądka i jelit. Łyżkę ziela gotować w szklance wrzątku 1-3 min. zimowit jesienny i cykutę. bronchit chroniczny. migreny nerwicowe. pomaga w wydalaniu toksyn z organizmu drogą nerek. Pić dwa razy dziennie po pół szklanki przy osłabieniu żołądka. naciągać 10 min . i niektóre składniki olejku eterycznego działają rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i dróg żółciowych. na dolegliwości jamy ustnej. jelit. kaszlu. bóle w okresie miesiączkowania. jest wiatropędny. kurczowych wymiotach. W wiekach średnich stosowano arcydzięgiel przeciw dżumie. 4 łyżki drobno pociętego korzenia gotować w dwu litrach wody pod przykryciem. Napar. żołądka. zwalczanie stresów. szkorbucie. gruźlica. pomaga narkomanom w kuracjach odwykowych. przeciwzapalnych. nadkwaśność soku żołądkowego. Pochodne furanokumaryny. dolegliwościach płucnych i zimnicy. Ksantotoksyna. odcedzić. stanowi odtrutkę na belladonnę.reguluje krwawienia miesięczne. w 1/4 l wody. Łyżeczkę korzenia gotować 15 min. stłuczenia stosuje się olejek arcydzięglowy. Dodać do kąpieli dla ozdrowieńców. atropinę (i inne alkaloidy). białe upławy. przemianę materii. przewlekłych nieżytach przewodu oddechowego.. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. zawarta w przetworach z arcydzięgla. obrzęknięte stawy. wzdęciach. popijać 2 razy dziennie w celu uregulowania miesiączkowania (gdy jest skąpe. zawroty głowy i omdlenia.

anżeliki. a okaże się to niesłychanie skuteczne po najcięższym obiedzie. przeciwzapalny i ogólnie wzmacniający. Półtorej łyżki mieszanki zalać w termosie 2½ szklankami wody wrzącej. ziela glistnika i ziela szanty. Jako środek orzeźwiający przy zapaściach. Korzeń arcydzięgla. 2. Z łyżki mieszanki zrobić odwar do stosowania przy hemoglobinurii. Pić przy zapaleniu żołądka. ziele dziurawca. W cukiernictwie wykorzystuje się zielone pochewki liściowe i młode pędy oraz łodygi smażone w cukrze na suchą konfiturę tzw. Spirytus arcydzięglowy złożony. przekrwienie lub powstanie pęcherzy już po krótkim naświetlaniu słońcem. zażywać łyżkę co pół godziny. Jest to znakomity środek trawienny. Korzeń arcydzięgla. kłącze turzycy. Przetwory z arcydzięgla stosowane w zalecanych dawkach nie mają działania szkodliwego na organizm. nerwobólach i bólach gośćcowych. Na korzeniu arcydzięgla (do 10 dag świeżego korzenia i kilku cm łodygi nad korzeniem na litr spirytusu.W kuracjach odwykowych od narkotyków. Zmieszać po 20 g rozdrobnionych korzeni arcydzięgla. Z młodych pędów i ogonków liściowych można przyrządzić surówkę. Wyciąg płynny z korzenia wchodzi w skład płynu Nervosol („Herbapol”). liści mięty pieprzowej i liści melisy oraz po 10 g rozdrobnionych korzeni omanu. stosowanego w stanach zwiększonego napięcia nerwowego. jeden. Zioła żołądkowe. można je dodawać do innej surówki. stanach wyczerpania nerwowego na skutek chorób zakaźnych stosuje się odwar lub nalewkę. ale wtedy trzeba ją posłodzić. 1/2-1 łyżki rozdrobnionych korzeni zalać 1-1 j/2 szklanki wody wrzącej i naparzać pod przykryciem przez 15 minut. kora wierzbowa. korzeń żywokostu. które są używane do dekoracji : tortów. przeciwskurczowy. liść bobrka. Pić po 1/4-1/3 szklanki 2-3 razy dziennie na godzinę przed jedzeniem jako środek pobudzający wydzielanie soków trawiennych albo po posiłkach jako lek wiatropędny i czyszczący krew. Wraz z walerianą i arniką popija się napar z arcydzięgla jako środek wzmacniający napięcie naczyń krwionośnych przy niskim ciśnieniu krwi. keksów ze względu na piękny kolor zielony. Pochodne furanokumarynowe zawarte w surowcu zwiększają wrażliwość skóry na promienie słoneczne i mogą powodować miejscowy obrzęk. 3. Zrobić odwar z półtorej łyżki mieszanki na półtorej szklanki wrzątku. Stosuje się do wcierań łagodzących bóle w zapaleniu i korzonków nerwowych. uczuciu niepokoju. Przy wrzodach żołądka stosuje się odwar z korzenia w połączeniu z naparem z piołunu i szałwii. mazurków. liść mięty w równych ilościach. Odwar z korzenia gotowanego pół na pół w winie i wodzie działa wiatropędnie i wiatrochłonnie. Recepty na mieszanki z korzenia arcydzięgla 1. 181 . kłącze pięciornika. pączki topoli i ziele serdecznika w równych ilościach. ziela drapacza lekarskiego. Napar z korzenia arcydzięgla. Pić po 2/3 szklanki 2-3 razy dziennie przed posiłkiem jako środek pobudzający trawienie (wydzielanie enzymów trawiennych). Odstawić na 10 minut i przecedzić. Pomaga w trawieniu. najwyżej dwa listki trzeba dobrze pożuć i popić czymkolwiek. ziele glistnika. ziele krwawnika. trudności w zasypianiu. po zatruciach alkoholem i nikotyną oraz wyczerpaniu stosuje się popijanie odwaru z 4 łyżek korzenia jak wyżej.

Łatwiejsza w uprawie jest arnika łąkowa. siniaki. oprócz zastosowań medycznych. niektórej porażenia (paraliż). rozerwanie mięśni. ARNIKA GÓRSKA Arnica montana L Jest dość rzadką. kontuzje. W krajach anglosaskich i nordyckich korzeń arcydzięgla stosuje się w kompozycji z innymi surowcami ziołowymi do aromatyzowania piwa. W początkowym okresie kwitnienia. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Stwardnienie tętnic. Do celów leczniczych zbiera się w dni słoneczne. zwichnięcia. kontuzje. Olejek arcydzięglowy. krwiaki. kosmetycznym i chemii gospodarczej. stłuczenia. Wyciągów z owoców i korzeni używa się w połączeniu z innymi surowcami roślinnymi do wyrobu likierów ziołowych lub aromatycznych wódek. można osłodzić) górale podhalańscy robią swoją słynną „dźwigoniówkę”. 182 . Na użytek zewnętrzny Urazy. ma właściwości wymiotne. jest używany w przemyśle mydlarskim. która jednak dla osób o wysokim ciśnieniu krwi jest niewskazana. częściej spotykana na Suwalszczyźnie. należy je suszyć w miejscu suchym i przewiewnym. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Pobudza układ nerwowy (kwiaty). Do celów leczniczych wykorzystuje się oprócz kwiatów także liście i korzeń. rozcieńczyć gotowaną wodą do właściwej mocy zwykłej wódki. Na użytek zewnętrzny Wybroczyny krwawe. pobudzą mózg po urazach (skrajne wyczerpanie). koklusz.postawić w ciemnym miejscu na dwa tygodnie. kurcze tętnicze. na plantach kwiatostany koszyczki. występującą na łąkach i obrzeżach lasu na niżu byliną. po obeschnięciu rosy.

ułatwiają jej przepływ do dwunastnicy. a w przypadku uszkodzeń. popijać 2 filiżanki dziennie przy kokluszu u dorosłych i w niektórych paraliżach. zalać dwie łyżki mieszanki pół litrem wody wrzącej. obniżeniu czynności serca i duszności. sercu starczym o postępującym osłabieniu mięśnia sercowego na tle miażdżycowym. postawić pod przykryciem. stosować Arnicorin produkowany w Niemczech. działają przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo w obrębie obwodowych naczyń żylnych i naczyń mózgowych. a także w stanach zapalnych i zakrzepowych naczyń krwionośnych w kończynach dolnych. Napar arnikowo-rumiankowy. podnoszą nieznacznie wydzielanie soku żołądkowego i żółci. skłonnościach do żylaków i osłabieniu serca. mieszać po 30 g kwiatów arniki j kwiatów rumianku. Po wniknięciu do naczyń wyraźnie zwiększają aktywność fibrynolityczną krwi. Zbyt duże dawki arniki stosowane doustnie mogą spowodować bóle głowy i brzucha. rozległe otarcia naskórka i ostre stany zapalne skóry. Nalewka arnikowa. wzmacniają ściany naczyń włosowatych. zwiększają ilość wydzielanego moczu i działają rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i dróg moczowych. Łyżkę mieszanki zalać w termosie dwiema szklankami wody wrzącej. Stosować po 5 kropli raz dziennie w kieliszku wody po jedzeniu w spadku ciśnienia krwi. Po godzinie przecedzić. Korzystnie jest łączyć z nalewką z głogu. zapobiegają przenikaniu osocza poza łożyska żylne.. ułatwiają resorpcję płynu wysiękowego oraz zmniejszają obrzęki i bóle przez nie powodowane. Pić małymi porcjami w ciągu dnia w stanach zapalnych i zakrzepowych naczyń krwionośnych w kończynach dolnych. Przetwory z arniki działają korzystnie na układ krążenia. osłabienie pracy serca. Należy unikać stosowania arniki na otwarte rany. wymioty. 5 g liści bądź kwiatów na litr wody. Lepiej jako lek homeopatyczny. zmniejszają opory w naczyniach obwodowych i poprawiają krążenie w kończynach i mózgu. Przeciwwskazania. zwężenie źrenic. Zmieszać po 50 g kwiatów kasztanowca. po ostudzeniu przecedzić. Napar. Zioła z arniką. 10-20 g korzeni lub liści na litr wody. na skutek kontuzji lub obrzęków. pobudzają oddech. biegunkę. gdyż może to wywołać silne podrażnienie tkanek. np. Nie można przyjmować arniki doustnie w stanach zapalnych żołądka i jelit. zwiększają liczbę skurczów serca i jego objętość wyrzutową. oparzenia III stopnia. może bowiem wywołać zawroty głowy. W zaburzeniach krążenia wieńcowego i mózgowego krwi. Na użytek zewnętrzny Związki czynne kwiatów arniki stosowane zewnętrznie łatwo przenikają przez skórę. przeciwdziałają aglutynacji płytek krwi i zapobiegają powstawaniu zakrzepów żylnych. drgawki nerwowe. krwawieniach w przewodzie pokarmowym.SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Stosować z dużą ostrożnością. Odwar. kwiatów jarzębiny i kwiatów głogu oraz 20 g kwiatów arniki. stanach pozawałowych i leczeniu strofantyną oraz glikozydami naparstnicy. Zmieniają również ciśnienie na zewnątrz i wewnątrz drobnych naczyń podskórnych. Rannym daje się małe ilości w niewielkiej filiżance aż do wystąpienia normalnych kolorów skóry twarzy. Gotować 15 min. 183 . Przetwory z arniki stosuje się doustnie w zaburzeniach wieńcowego i mózgowego krążenia krwi u osób w podeszłym wieku oraz tzw. oddechu.

Nie występuje tylko na szczerym piasku. trawników. sole mineralne. siarkę. Ziele babki ma słaby zapach. glikozydy. Jej liście i nasiona zbierano w Chinach już przed trzema tysiącami lat. wit. zielsko. Babka zwyczajna jest starą ludową rośliną leczniczą. ma drobniutkie kwiaty osadzone na jednej łodydze. posuwa się ku górze. 2 łyżeczki kwiatów arniki gotować 5 min.) oraz zwyczajna (Plantago major L. a wśród nich krzemionkę i sole cynku. kwasy organiczne. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Babka ma właściwości antyoftalmiczne.Do okładów i kompresów można stosować mieszankę z 20 g nalewki arnikowej z dodatkiem 50 g gliceryny. zaczyna kwitnąć od dom i kwitnienie . gorycze. oczyszcza krew. Babka wąskolistna trzyma się wilgotnych łąk i pastewnych roślin uprawnych. Kwiaty są zapylane przez wiatr. działa ściągające. ma skłonności przeciwzapalne. skąd roślina ta została zawleczona na wszystkie kontynenty. Ojczystą krainą wszystkich trzech gatunków babki jest Europa.). średnia i zwyczajna natomiast przydroży. Starogrecka i rzymska medycyna zalecały nasiona przy czerwonce. C. Jako środek łagodzący bóle stosuje się arnikę w zakrzepowym lub zarostowym zapaleniu żył i w bólach pooperacyjnych. Babka wąskolistna albo lancetowata (nazwa pochodzi od kształtu liści).in. co na polski można przełożyć jako „roślinisko”. należy do najpopularniejszych roślin ziemi. wzmaga krzepliwość krwi. 60 g wody i pół łyżeczki octu. Stosować jako kompresy ciepłe na kontuzje bez ran. podobnie jak babka średnia (Plantago media L. płuca i żołądek. karoten. w smaku jest cierpkie. Wysuszone liście zawierają m. zmniejsza przekrwienie błon śluzowych i nadmierną przepuszczalność włosowatych naczyń krwionośnych. Nazwa „plantago” jest pejoratywem od łacińskiego „planta”. a więc chwast. obejść domowych. Babka kwitnie od maja do września. BABKA WĄSKOLISTNA Plantago laceolata L. śluz. Odwar. garbniki. 184 . gorzkie i słone. flawonoidy. roślina.

chroniczne zapalenie oskrzeli. łyżkę korzenia arcydzięgla zalać czterema szklankami wody. Zalać 1/2 łyżki mieszanki 2/3 szklanki wrzącej wody i naparzać 15-20 min.działa rozkurczowo na mięśnie gładkie górnych dróg oddechowych. Zioła przeciwbiegunkowe. owoców borówki czarnej i ziela rdestu ptasiego oraz po 10 g kłącza pięcior185 . liść bobrka. zemleć i zażywać mniej niż pół łyżeczki przed jedzeniem. Liść babki wąskolistnej. kwiatu rumianku. powoli ogrzewać przez 10-15 min. zagotować. w temperaturze 37-38 st. Na użytek zewnętrzny Działa gojąco na rany. Czynnymi związkami babki są wielocukry roślinne. a także nieznacznie wykrztuśnie oraz moczopędnie. gruźlica. nieżyt dróg oddechowych i zaflegmienie gardła. zapalenie dziąseł. Zioła przeciw hemoroidom. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Biegunka. utrata wagi. zapalenia gardła i angina. gorączka. Zmieszać po 25 g liści babki lancetowatej i liść maliny oraz 100 g mieszanki ziołowej Vagosan. astma. krwioplucie. krwotok. kory dębowej. Recepta przy wrzodzie żołądka. korzeń arcydzięgla w równych ilościach. bezkwaśność żołądka i dwunastnicy. koklusz. i przecedzić. stany zapalne nerek. odstawić . bakteriobójczy i osłaniający. Stosować nasiadówki z częstotliwością w zależności od zaawansowania choroby. wsypać łyżeczkę siemienia i łyżkę babki razem z pokrzywą. dermatozy strupiaste. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Recepta do stosowania przy niestrawności. wrzody na nogach. Na użytek zewnętrzny Uszkodzenia skóry wszelkiego pochodzenia. cuchnięciu z ust. zaburzenia trawienne. dyzenteria. korzeń goryczki. glukany lub aminoglukany o bardzo dużej masie cząsteczkowej. Chroni organizm przed wirusami i nowotworami wywoływanymi przez wirusy onkogenne przedostające się do komórek. Zmieszać po 20 g liści babki zwyczajnej lub lancetowatej i kwiatów malwy czarnej oraz po 10 g kwiatów jasnoty białej i kwiatów rumianku. zapalenie krtani. siemię lniane. stany zapalne i świąd sromu. Liść babki. endogenne toksyny bakteryjne. w tym maciczny. białe upławy. Zioła do okładów na oczy. skórka pomarańczowa w równych ilościach. stosuje się na wysypki i wrzody. uszkodzenia śluzówki żołądka. odbijaniu się. ukąszenia owadów i żmii. C. wpływa regenerujące na naskórek. Zmieszać po 15 g liści babki. świerzb. Osuszyć odbyt i posmarować maścią nagietkową albo Tormentiolem bądź Dermosanem. zapalenie spojówek i powiek. liść pokrzywy. zgadze. liszajec. ogólne osłabienie. do naciągnięcia i wypijać małymi ilościami w ciągu dnia. Stosować na oczy jako środek przeciwzapalny. Do dwu litrów ciepłej wody dodać 5-6 łyżek ziół. Odstawić na 10 min. opóźnienia rozwojowe u dzieci.

. osłaniający oraz przeciwbiegunkowy. Pić 2-3 razy dziennie przed jedzeniem jedną szklankę jako środek przeciwzapalny. po czym ogrzewać do wrzenia. C i K. najwyżej po pół łyżki kilka razy dziennie jako środek wykrztuśny i przeciwkaszlowy dla dzieci i młodzieży. ogrzewać do wrzenia. bólach zębów. Napar z korzenia stosuje się przy biegunkach. wycisnąć sok z miazgi. nieżycie! szczytów płuc. Przecedzić przez czyste płótno i obmywać spojówki oraz powieki w stanie zapalnym. Stosować wodny wyciąg z babki. osłabieniu pęcherza. 3 g siarczanu cynku. krwawieniu z płuc. Płyn ściągający. 5 g kwiatów chabru. do przemywania oczu. Eliminują kwas moczowy i chlorki. Korzeń gotowany lubi żuty usuwa ból zęba. czyrakach. Do płukania ust przy zapaleniu gardła. wysypkach zakaźnych. 10 g liści babki. 5 g kwiatków nostrzyka. Stosuje się odwar z 10 g na litr wody. oparzeniach i wrzodach. Pić dwa razy dziennie po pół szklanki w nieżycie jelit i biegunce. Odwar z liści babki. okładów i przemywań. gdy zażywamy babkę w celu wpłynięcia na poprawę działania dróg oddechowych . żółtaczce i zgadze. J Do celów leczniczych wykorzystuje się także korzeń babki. irygacji dopochwowej przy białych upławach stosuje się napar z liści. niedomodze wątroby. W ilości 1-2 szklanki dziennie albo 3 razy dziennie łyżkę soku żel świeżej rośliny na wodzie stosować przy nieżytach górnych dróg oddechowych. kaszlu. Napar z liści. szczególnie. Gotować łagodnie pod przykryciem przez 3 min. i przecedzić. l kropla olejku róży.dla wzmocnienia efektu leczniczego babkę należy mieszać z taką samą ilością płucnika (Herba plumonariae). bławatka. przeciwbólowy. astmie i kokluszu. dodać 100 rai ostudzonej. Świeży sok ma właściwości przeciwgorączkowe. i przecedzić. 10 g białej wazeliny. przesączyć i rozpuścić w nim 10 g cukru. Na użytek zewnętrzny Świeże liście całe lub roztarte stosuje się na wszelkie zaognienia zewnętrzne skóry okłady przy róży. Ten sam odwar można stosować zewnętrznie do płukań. Do oczu rozcieńczyć przegotowaną wodę w proporcji 1:1. stąd szerokie zastosowanie soku. 150 g wrzącej wody. Maść do leczenia trądziku. W każdym wypadku. 100 g świeżych liści babki pociąć na drobne kawałki. przegotowanej wody i zmiksować albo przekręcić przez maszynkę. Naciągać 15 min. Odstawić do naciągnięcia na 10 min. Świeży sok zawiera witaminy A. Stosować po łyżeczce. Nasiona babki są moczopędne. Odstawić na 10 min. 186 .nika i porostu islandzkiego. co sprzyja usuwaniu łupieżu. Ogrzewać do wrzenia i łagodnie gotować pod przykryciem przez 3-5 minut. Wyciąg wodny z 50 g babki. 5 g lanoliny. Rozlać do małych butelek i przechowywać w lodówce. Na półtorej szklanki ciepłej wody wziąć łyżkę liści. Płyn do przemywania oczu. Dwie łyżki odwaru na szklankę wody można stosować do spłukiwania głowy po umyciu włosów. Syrop wykrztuśny. 5 g wody z płatków różanych. Zalać łyżkę ziół szklanką wody ciepłej. które ulegają wchłonięciu przez skórę.

Z tego krzewu. reumatyzm. który ma wiele odmian. szkarlatyna. Rdzeń białych młodych gałęzi działa moczopędnie. katar. zaparcia. przeczyszczające. konfitury. o krótkich ogonkach i drobno pikowanych brzegach na liście o krótkich ogonkach. zapalenie nerek. rozkurczowo. rozpuszcza kamicę nerkową i żółciową. ma właściwości przeciwpadaczkowe. Krzew rozsiewają ptaki. osiągający wysokość 5-10 m można zaliczyć do chwastów dendrologicznych. drobny pikowany. gromadzenie się wody w tkankach. padaczka samoistna. pozyskujemy dla celów leczniczych kwiaty. zapalenie pęcherza moczowego. stany zapalne żołądka. różyczka. potrzebuje trochę próchnicy i nie zacienionego miejsca. Młode gałęzie mają gruby. moczopędnie. liście i kuliste owoce. Kwitnie w maju. dna. . przepuszczające. Liście mają właściwości moczopędne i napotne. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Kwiaty działają napotnie. puchlina wodna. dolegliwości oczu. Dawki lecznicze stosowane z umiarem nie wywołują niepożądanych skutków ubocznych. biegunka. usuwają z organizmu toksyny egzogenne i szkodliwe produkty przemiany materii. niestrawność. gorączka podwyższona z wysypką. działają słabo żółciopędnie i rozwalniająco. zwiększają odporność na choroby zakaźne. kwiaty można zapiekać w cieście lub używać jako namiastkę herbaty. zebrany w duże baldachy. uszczelniają ściany naczyń włosowatych i dzięki rutynie zwiększają ich elastyczność. Owoce działają rozwalniająco. przeciwbólowe). antyreumatycznie. nerwobóle. biały rdzeń. kwiat kremowy. 187 korę. zapobiega dnie. zapalenie oskrzeli. niedomoga wątroby. żółtaczka. Ten drzewokrzew z rodziny przewiertniowatych. Rdzeń biały: reumatyzm. Kwiaty: astma. moczopędnie.BEZ CZARNY Sambucus nigra L. Z owoców przyrządza się soki. artretyzm. choroby skórne. nerek. napotnie. Zbiera się także korę z korzeni i całe korzenie. w zapachu duszący. natomiast w sierpniu ukazują się w baldaszkach granatowe jagody. korzeń. pięciopłatkowy. gruźlica. WSKAZANIA LECZNICZE Owoce (jagody): nerwice. Ma niewielkie wymagania glebowe. czyraki. kamica moczowa. mają właściwości przeciwreumatyczne i przeciwzapalne. kamica moczowa.

Wyciąg wodny. 188 . zwłaszcza w chorobie gośćcowej. brzuszną i zapalenie nerek. zapalenie spojówek (okłady). 20 g pomornika. pobudza czynność nerek u dorosłych. 10 g kwiatów ogórecznika lekarskiego. Łyżka powideł z owocu (robi się je przez proste smażenie i odparowanie) pomaga brać na noc . Należy zachować pewną odległość od wrzątku. Kwiaty. Popijać kilka szklanek w ciągu doby. Inhalacje parami z naparu z kwiatów pomagają w przewlekłych nieżytach dróg oddechowych i uporczywym kaszlu. ziele świetlika. 600 g wody wrzącej. Recepty na mieszanki ziołowe z zastosowaniem kwiatu bzu czarnego 1. Garść kwiatów na litr wody wrzącej. Biała kora. Popijać w dowolnych porcjach przy zapaleniu oskrzeli.2-1 litra dziennie. Stosować 50 jagód ze 150 g ciepłej wody. Naciągać przez godzinę. naciągać 10 min. Odwar moczopędny. Stosować 20-30 g soku rano przy zaparciach i nerwobólach. Kwiat bzu czarnego. 10 g nagietka lekarskiego. Stosować co drugi tydzień przez dwa miesiące przy epilepsji samoistnej. ale nie traci właściwości. Owoce podaje się jako środek odtruwający i ułatwiający usuwanie z organizmu szkodliwych produktów przemiany materii. zapalenie jamy ustnej i gardła. Napar. Powidła grubo smarowane na bułce jeść na zwalczanie wrzodów żołądka i dwunastnicy. gośćcu. Odwar z dwu łyżek rozdrobnionej białej kory na litr wody. Wino moczopędne. kąpiele kosmetyczne.zwiększona przepuszczalność włosowatych naczyń krwionośnych. Dodać 3 g wyciągu z jałowca. Macerować 2 dni. gromadzeniu się wody w organizmie. Napar moczopędny. Odwar z kory poprawia skład soków trawiennych. tak aby czuć zapach naparu. Owoce wchodzą w skład granulatu Betagran („Herbapol”) i płynu Betasol (ten sam producent) oraz mieszanek ziołowych Normosan i Neonormosan używanych w zaparciach. Naciągać 48 godzin. następnie napar wycisnąć i dodać 100 g syropu miętowego. 10 g kwiatów bzu. zapaleniu nerwu trójdzielnego i bólach neuralgicznych. liść szałwii i korzeń goryczki w równych ilościach sproszkować i zażywać mniej niż pół łyżeczki na pół godziny przed jedzeniem. W ustach zostawia posmak zjełczałego masła. Łyżka soku na szklankę herbaty rano likwiduje moczenie nocne u dzieci. działa regulujące w biegunkach. 1(5 g białego rdzenia bzu i litr białego wina. chorobach zakaźnych i niektórych schorzeniach skórnych.. korzeń arcydzięgla. co pobudza wydzielanie soków żołądkowych. Stosować jedną łyżkę co dwie godziny na puchlinę wodną. ale nie narażać się na wysoką temperaturę. gorączce z wysypką.przy przewlekłych zaparciach.Liście: zewnętrznie . stosować 100 g dziennie. jako środek przeciwbólowy w rwie kulszowej. Sok może się zwinować. ziele piołunu. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Jagody. Kwiaty bzu czarnego wchodzą w skład mieszanki ziołowej Pyrosan („Herbapol”) stosowanej jako lek napotny i przeciwgorączkowy. Sok nastawiony na cukrze działa korzystnie na drogi moczowe. Stosować 0. Wypić rano na czczo w dwu porcjach w odstępie 15 min. reumatyzmie. naciągać 10 min. 10 g korzenia bzu na 400 g wody. pić w ciągu dnia przy reumatyzmie. wygotować do połowy. Gotować 2 min.

liść czarnej jagody. liść mięty. naparzać 10 minut. 3. działa oczyszczające. Ta bardzo rozpowszechniona roślina wieloletnia z rodziny goryczkowatych (Centanaceae) lubiąca środowisko wilgotne bagna. dbając o prawidłowe odżywianie. BOBREK TRÓJLISTNY Menyanthes trifoliata L.należy zbierać w celach leczniczych liście bobrka. cztery z tych składników sproszkować i zażywać w stwardnieniu rozsianym. przygotować napar. 2 łyżki kwiatów bzu na litr wody wrzącej. ziele rzepiku. Bobrek nie ma charakterystycznego swoistego zapachu. Stosować do łagodzącego okładu i ciepłych kąpieli na odmroziny. Kwiat bzu czarnego. mielone nasienie kozieradki. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Liść bobrka ma właściwości przeciwszkorbutowe. Na użytek zewnętrzny Okład. Obmywać oczy w przypadku dolegliwości. przeciwmigrenowe i przeciwczerwiowe. liść ruty. przeziębieniach. ziele bukowicy. podmokłe łąki.stała się.w początkach pojawiania się kwiatów o biało różowym zabarwieniu zebranych w stojący na osobnej łodyżce kwiatostan . zaflegmieniu płuc i katarze i może być podawany niemowlętom. liście roztarte mają smak gorzki. Kwiat bzu czarnego. kora wierzby. Napar z kwiatów bzu działa silniej niż napar z kwiatu lipy przy kaszlu. kiedy też . w wyniku masowo przeprowadzanych melioracji gatunkiem zanikającym. liść brzozy. Kwitnie w maju p i czerwcu. stosować przy ischiasie. kwiat krwawnika. na l krew. morszczynu. liść czarnej porzeczki w równych ilościach zmieszać. Odwar z kwiatów bzu z dodatkiem połowy łyżeczki Azucalenu można stosować zewnętrznie do okładów i płukania jamy ustnej. kwiat tawuły łąkowej. liść poziomki. Z kwiatu bzu w połączeniu z kwiatem rumianku robi się okłady z rozparzonego ziela pod ceratką na godzinę. np.2. nadbrzeża wód stojących . pobudza przywspółczulny układ 189 . które są biurowcem zielarskim. pączki topoli. egzemy powiek.

Pić trzy razy dziennie po ćwierć szklanki przed jedzeniem przy bezkwaśności. spowalnia współczulny układ nerwowy. Odwar pobudzający trawienie i wzmacniający. ziela krwawnika. przeciwdziała za-parciom. wzmacnia organizm. korzeni lukrecji. korzeń omanu w równych ilościach. Zmieszać po 25 g liści bobrka. przecedzić do termosu. ma właściwości przeczyszczające. wymioty i biegunkę. kminek.nerwowy. ziele piołunu. wzdęciom. wzmacnia działanie gruczołów wydzielania wewnętrznego. niestrawność.5 g. dermatozy. 5 g nalewki z drapacza lekarskiego. sprzyja menstruacji. krwawnik. kłączy tataraku. Pół łyżeczki liści bobrka zalać szklanką j wrzątku. Zioła żołądkowo-trawienne. migreny po posiłkach. Napar przy niestrawności połączonej z brakiem kwasów żołądkowych lub ogólną . gorączka naprzemienna. menstruacja nieregularna. brak apetytu. osłabienie ogólne. pasożyty jelitowe. Napar przy zimnicy. We wszystkich wyżej wymienionych chorobach i dolegliwościach można stosować nalewkę ze świeżych liści (15-30 kropli na cukier lub wodę przed każdym posiłkiem i mniej niż pół łyżeczki proszku). zapobiega niedomogom wątroby. Łyżkę ziół zalać szklanką wrzącej wody i przez 2-3 min. powoli gotować pod przykryciem. 5 g nalewki z bobrka. ogrzać do wrzenia i gotować łagodnie pod przykryciem 3 min. dna. żółciopędnie. pobudza wydzielanie soku żołądkowego i kwasu solnego. Bobrek wchodzi w skład granulatu ziołowego Gastrogran. 6 g nalewki chmielowej i 10 g roztworu alkoholowego z wrotycza pospolitego. WSKAZANIA LECZNICZE Anemia. wzdęciach i innych zaburzeniach trawiennych. liście są również jednym ze składników nalewki gorzkiej (Tinctura amara z „Herbapolu”) i kropli żołądkowych. 190 . i przecedzić. w nieżycie. 4 części liści piołunu i 2 części kwiatu słonecznika. Odstawić na j 10 min. SPOSOBY UŻYCIA Ze względu na zawartość witamin. szkorbut. W połączeniu z piołunem i tysiącznikiem działa znacznie mocniej i jest stosowany jako lek w zimnicy. działa przeciwzapalnie. Stosowanie bobrka w zbyt dużych dawkach może spowodować mdłości. liści mięty pieprzowej. ziela nostrzyka i ziela tymianku. Popijać pół szklanki przed jedzeniem. 3 części liścia bobrka. Naciągać pół godziny. Liść bobrka. Odstawić na 10 min. Pić 1-2 łyżki 3 razy dziennie na godzinę przed posiłkiem. krzywica. nadkwasotą. liść mięty. Popijać 1-2 łyżeczki przed jedzeniem. ziele tysiącznika. Wino 10-procentowe: 10 g świeżych liści bobrka na 100 g gorącego wina czerwonego. poprawia samopoczucie psychiczne. mieszanki Digestosan. reumatyzm. Mieszanka pobudzająca łaknienie. Stosować 25 kropli na kwadrans przed obiadem i kolacją. najlepiej zażywać bobrek sproszkowany stosując 23 razy dziennie lub w opłatku po 0.

niszczy bakterie i ich toksyny. odkaża miejscowo i hamuje krwawienie. ma właściwości wymiotne i przeciwnowotworowe (korzeń). próchniczej i wilgotnej. działa przeciwzapalnie na jelita. kwiatów i korzeni . W ich kątach znajdują się kwiaty lub łodyżki kwiatowe. gorycz. Kwitnie od czerwca do września. działa wykrztuśnie i przeciwgorączkowo. na słońcu bowiem płowieje i traci wiele ze swych właściwości leczniczych. w tym również wobec szczepów antybiotykoodpornych. zwiększa krzepliwość krwi. w smaku jest cierpkie i gorzkie. C.zaczyna się już w kwietniu. 191 . Ilość kwiatów okółkowych zwiększa się ku górze przechodząc w różową wiechę z odcieniem fioletowym.). Korzenie zbiera się w październiku i listopadzie. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Oczyszcza drogi oddechowe. ślady alkaloidów. wit. jak betaina. w rowach.BUKWICA Betonica officinalis L Bukowica jest pospolitą rośliną wieloletnią z rodziny wargowatych (Labiatae). Występuje na ziemi dobrej. leczy schorzenia kobiece. turycyna. niszczy bakterie i wirusy. działa przeciwbakteryjnie. naprzemianległe. wstrzymuje utratę wody. a zatem i soli mineralnych. goi rany. związki aminowe. Wysuszoną i zmieloną bukwicę należy przechowywać w miejscu ciemnym. gdyż koaguluje krew. Rośnie przeważnie pojedynczo. na skraju bagien. karbowane i bezogonkowe liście. zapobiega małym krwawieniom wewnętrznym z uszkodzonych właśniczek w przewodzie pokarmowym. ma prostą łodygę wysokości 30-80 cm. sole mineralne.liści. dwunastnicę i żołądek. cholinę. stachydryna. Bukwica zawiera olejek eteryczny. a zbiór surowca . a jeśli gromadnie to w dużym rozproszeniu. Świeże ziele ma nieprzyjemny zapach. na łąkach i w lasach. betonicyna. kwas kawowy. Na użytek zewnętrzny Działa przeciwgnilnie. zaroślach. wysuszone traci przykrą woń. hamuje biegunkę. przeciwartretyczne i przeciwreumatyczne. pobudza apetyt. wzmacnia osłabiony układ nerwowy. przyspiesza regenerację naskórka. garbniki (do 12 proc. leczy błonę śluzową żołądka i jelit.

Parzyć 10 min. Stosować 3 razy dziennie po 10 kropli dawkuje lekarz przy powiększonych węzłach chłonnych pachwinowych. lekkich zatruciach pokarmowych. zarodnikami grzybów pasożytniczych i drożdżakami. guzy twarde przechodzące w tkankę nowotworową. padaczka. dwa razy dziennie mniej niż pół łyżeczki przy nieregularnym okresie u kobiet. Wypijać dziennie l szklankę w trzech porcjach. gdyż przedawkowanie powoduje kichanie. bóle głowy. ziele rzepiku. artretyzm. skąpe wydzielanie soku żołądkowego. Ziele bukwicy. żółtaczka. przy bólach brzucha i wzdęciach wywołanych nadfermentacją oraz przy nieznacznych krwawieniach wewnętrznych z małą ilością krwi i śluzu w kale.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma. osłabienie nerwowe. migreny. sproszkowane. Pić 3 razy dziennie po l łyżce. paraliż połowiczy. bezsenność. puchlinie wodnej i żółtaczce stosować świeży sok z bukwicy z miodem. Proszek z bukwicy. Popijać 4 razy dziennie po 1/4 szklanki na kaszel. żółtaczce i zaparciu. liść pokrzywy. Do kataplazmów stosuje się liście świeże. Jako środek przeciwkrwotoczny na użytek zewnętrzny i wewnętrzny stosuje się mieszankę z tysiącznika + fiołek trójbarwny + krwawnik.5 litra wody. a nieraz i wymioty. Gotować 3 min. zaflegmienie dróg oddechowych. Na użytek zewnętrzny Gotować 100 g bukwicy w litrze wody i stosować do obmywania zanieczyszczonych ran i na okłady na owrzodzenia nóg. Przy zaparciu. zakażenia skóry bakteriami ropotwórczymi. ischias. zawroty głowy. drobno pocięte. Napar. Nalewka. Na użytek zewnętrzny Rany zakażone bakteriami ropotwórczymi i grzybkami. w nieżycie żołądka i jelit. owrzodzenie skóry nóg. Odwar z ziela bukwicy podaje się doustnie przy biegunkach o różnym stopniu nasilenia. liść ruty. l łyżeczkę korzenia w jednej szklance wody. nowotwory i owrzodzenia. Stosować 1-2 g proszku dziennie na astmę. Na to samo: napar z 15 g liści na 0. Ziele bukwicy. reumatyzm. gościec stawowy przewlekły. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Łyżkę świeżego soku z miodem pić 3 razy dziennie przy puchlinie wodnej. 192 . Wywar z korzenia w winie leczy schorzenia kobiece. na czyraki. nasienie kozieradki w równych ilościach sproszkować i zażywać mniej niż pół łyżeczki przy paradentozie. W mieszance przeciwbiegunkowej i przeciwkrwotocznej stosuje się wewnętrznie ziele bukwicy »f liść pokrzywy + ziele tysiącznika + ziele tasznika pospolitego + liść orzecha włoskiego + liść babki lancetowatej + liść maliny. Taki proszek należy używać ostrożnie. nieżyt żołądka i jelit. ziele rzepiku. biegunka z obecnością krwinek w kale. krwioplucie. kłącze tataraku. dolegliwości płucne. nadmiar śluzów w przewodzie pokarmowym. w nadmiernej potliwości stóp (obmywanie).

Z odpadów drzewnych otrzymuje się wysokokaloryczny opał. Maksymalna ilość bukwicy stosowana do otrzymywania naparu wynosi 3 do 6 g na l do 2 szklanek wrzątku i tej dawki nie należy przekraczać. BRZOZA BRODAWKOWATA Betula verrucosa Ehrh. pączki. korzeni i kory .węgiel drzewny. czeczotka) używane do ozdobnych wyrobów stolarskich. zwisające gałązki są ciemne i nagie. Kora służy do wyrobu pudełek. Ma białą. okrężnie łuszczącą się korę. często obecna w pobliżu ludzkich siedzib. Kwitnie w kwietniu i maju. z drewna . Z gałęzi ścinanych zimą lub bardzo wczesną wiosną zbiera się pączki i korę. z którego po sfermentowaniu otrzymuje się napój o pewnej zawartości alkoholu. syn. Rośnie w lasach na suchym siedlisku. BRZOZA OMSZONA Betula pubescens Ehrh. Osiąga 20 m wysokości. Betula alba L.szereg cennych produktów. Wszystkie zawierają garbniki. dziegieć. który należy zebrać w maju i suszyć w miejscach przewiewnych i zacienionych. jak smoła. Rodzina brzozowatych (Bealulaceae) jest dość liczna. powszechna w parkach. Drewno brzozy jest bardzo cenne i używane w meblarstwie. Największe znaczenie w lecznictwie mają brzoza brodawkowata i brzoza omszona. Na pniu tworzą się naroślą dające drewno o bardzo ładnym rysunku (tzw. Do celów leczniczych wykorzystuje się liście. pokryte kropelkami żywicy w postaci brodawek. występuje na całym niżu oraz w niższych partiach górskich. a częstym ich składnikiem są glikozydy flawonoidowe. 193 . olej juchtowy. co ponoć odpowiada tamtejszym palaczom tytoniu. Młode. Brzoza brodawkowata jest pospolitym w Polsce drzewem. Surowcem leczniczym jest liść. korę i sok. Wiosną ze skaleczonych pni wycieka sok. młode gałązki używane są do wyrobu mioteł i koszyków. olejek brzozowy i in. obejmuje bowiem sześć rodzajów i prawie sto gatunków. Brzoza omszona rośnie w miejscach wilgotnych i podmokłych.W Anglii do liści tytoniu dodawane są liście podbiału i liście bukwicy. z przeróbki chemicznej (sucha destylacja) drewna.

WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Liście działają moczopędnie eliminując chlorki z moczem, kwas moczowy, ponadto oczyszczające, napotnie; pączki usuwają zastój gruczołów chłonnych; kora oczyszcza (np. krew), ma właściwości trawienne i przeciwgorączkowe; świeży sok działa przeczyszczające, usuwa kamicę moczową. Świeży sok z liści brzozy pobudza przesączanie w kłębkach nerkowych i zwiększa wydalanie szkodliwych produktów przemiany materii oraz potu i żółci. Huba brzozowa, a właściwie czyr brzozowy (czytaj osobny rozdział w tej książce) działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, wzmacniająco, zwiększa odporność organizmu i zwalcza wirusy szkodliwe dla organizmu, ma więc znaczenie przeciwnowotworowe, zmniejsza niebezpieczeństwo przerzutów. Odwary podawane doustnie działają przeciwzapalnie na błony śluzowe przewodu pokarmowego, a w irygacjach - na błony śluzowe narządów rodnych. Przetwory z brzozy muszą być dawkowane przez lekarza. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Obrzęk pochodzenia sercowo-nerkowego, skąpomocz, nadmiar związków azotowych we krwi dający zawroty głowy, bóle głowy, reumatyzm, nadmiar kwasu moczowego we krwi, kamica moczowa, bóle nerkowe, puchlina wodna, otyłość, nadmierne wypełnienie naczyń krwią, artretyzm, białkomocz, nadciśnienie i wywołane przez nie zaburzenia (mózgowe, zawroty głowy, muszki przed oczami), pasożyty jelitowe, miażdżyca (stwardnienie tętnic). Na użytek zewnętrzny Choroby skórne, zapalenie węzłów chłonnych, rany. SPOSOBY UŻYCIA Napar z liści. 40 g liści na litr wody wrzącej, naciągać 10 min. Pić po filiżance między posiłkami jako środek moczopędny, przeciwobrzękowy i przeciwzapalny. Odwar z pączków. 150 g pączków na litr wrzątku. Dodać l g węglanu sodu, aby rozpuścić żywicę. Pić filiżankę przed posiłkiem na gorączkę. Odwar z kory. Stosować łyżeczkę na szklankę wrzątku. Lek na łuszczycę. Sok ze świeżych liści. Pić trzy razy dziennie po 40 kropli w 1/4 szklanki wody jako środek moczopędny i lekko napotny, antyreumatyczny. Sok wyciekający z naciętego pnia. Pić trzy razy dziennie po 1/2 szklanki między posiłkami na kamicę moczową, zapalenie nerek i pęcherza moczowego. Sok przechowywać w lodówce i pić wiosną do 10 litrów na całą kurację. Zioła w skazie moczanowej. 40 g liści brzozy i korzenia wilżyny, 20 g liści porzeczki czarnej i korzenia pokrzywy. Dwie łyżki tej mieszanki na 3 szklanki wody ciepłej, ogrzać do wrzenia. Gotować do 5 min., przecedzić do termosu. Pić 3 razy dziennie między posiłkami. Zioła w zapaleniu pęcherza. Po 30 g liści brzozy i ziela janowca, po 20 g na owocni fasoli, kwiatów rumianku i owoców jałowca, po 40 g owoców dzikiej róży i ziela skrzypu. Dwie łyżki tej mieszanki gotować przez 3 min. w dwu szklankach wody. 194

Przecedzić do termosu, osłodzić miodem. Pić po pół szklanki dziennie między posiłkami w zapaleniu miedniczek nerkowych i pęcherza. Preparaty „Herbapolu” z zawartością składników z brzozy: Reumosan, Betagran, Betasol, Fitolizyna, Reumogran, Urogran. Na użytek zewnętrzny (okłady i obmywania w chorobach skórnych i na rany). Na litr wrzątku dawać dwie łyżki liści i 30 g kory brzozy. Gotować 10 min.

CZYR BRZOZOWY
Innotus obliquus Wzrastające zainteresowanie brzozą, a właściwie trzema jej gatunkami (brodawkowatą, omszoną i białą), wiąże się m.in. z wykryciem szerokich właściwości leczniczych pasożytującego na tym drzewie grzyba, popularnie, ale mylnie zwanego hubą. W nauce nosi on nazwę włóknouszka ukośnego (Innotus obliquus); narośl ta, czyli czyr występuje na różnych gatunkach drzew, m.in. na modrzewiu, lipie, olsze, dębie, klonie. Stwierdzono jednak iż najsilniejsze działanie lecznicze ma czyr brzozowy, szczególnie odchodzący z drzew rosnących na torfowiskach. Brzoza zawiera cenne saponiny (2 proc.), taniny, flawonoglikozydy, w szczególności hiperozydy, myrecytynę, galaktozyd, betulinol, garbniki, olejki lotne, sole mineralne oraz inne substancje jeszcze nie do końca zidentyfikowane -więc te same składniki zawiera także pasożyt żywiący się pokarmem czerpanym z drzewa. Czyr osiąga ciężar 2 kg, w wyjątkowych wypadkach 5 kg. Ma powierzchnię chropowatą, może być różnej barwy - od ciemnej, przez brązową do bardzo jasnej. Bardzo twardy po wysuszeniu. Czyr doprowadza z biegiem czasu do obumierania drzewa, jednak najwyższe właściwości lecznicze zachowuje narośl zebrana z drzew żywych. W medycynie ludowej wyciągi z czyra były stosowane do leczenia chorób żołądka, wątroby, śledziony, nerek, pęcherza moczowego, złośliwych guzów i obrzęków. Do leczenia stosuje się odwary z czyra suszonego na świeżym powietrzu lub przy ciepłym piecu w temperaturze do 60 st. C. Wysuszony surowiec miele się np. w młynku elektrycznym na proszek. Pół łyżki białego i tyle samo czarnego czyra zalewa się 3/4 szklankami przegotowanej wody na noc, rano podgrzewa się do wrzenia i ostudzony macerat łyżkami podaje choremu w ciągu dnia. 195

Lecznicze właściwości czyra były sprawdzane w klinikach wielu krajów, gdzie stosowano ekstrakty do leczenia choroby wrzodowej, nieżytów żołądka oraz nowotworów złośliwych. Uczona z Białoruskiej Akademii Nauk, Nikołajewa, której wyniki badań nad czyrem brzozowym publikowała prasa radziecka w latach sześćdziesiątych, zaleca zemleć 100 g huby na proszek. Dwie łyżeczki tego proszku na pół szklanki cieplej, przegotowanej wody, nastawić na noc do naciągnięcia. Rano zagotować i pić trzy razy dziennie po łyżce. Francuski uczony Kars, nazwał leczniczą substancje czyra betolinus. Zawiera on kwas poliporowy o silnym działaniu przeciwzapalnym i przeciwnowotworowym, nie słabszym niźli kortyzon. Kars leczył czyrem guzy schorzałej błony śluzowej jamy ustnej. Nikołajewa tę substancję leczniczą nazywa funginami. Czyr stosuje się w homeopatii jako lek w postaci nalewki i ekstraktu w chorobie wrzodowej żołądka. W literaturze zielarskiej można spotkać informację, że wyciągi z czyra wzmacniają mechanizmy obronne organizmu osłabionego przez chorobę nowotworową. U chorych z nowotworami, leczonych wyciągami stwierdzono poprawę stanu ogólnego, obrazu morfologicznego krwi, poprawę łaknienia, przybieranie na wadze. Równie korzystne rezultaty osiąga się w leczeniu wyciągami z czyra chorych białaczkowych. Długotrwałe podawanie wyciągu wpływa na przedłużenie życia ludziom z zaawansowaną chorobą nowotworową. Opisano wiele przypadków wyraźnego zahamowania wzrostu tkanki nowotworowej oraz zmniejszenie skłonności do jej przerzutów. Wielu autorów twierdzi, że czyr działa regulujące na procesy metaboliczne ustroju. Zalecają oni przyjmować dwa razy dziennie po odrobinie (na końcu noża) proszku z czyra jako środek w leczeniu raka żołądka i płuc oraz w leczeniu chorób żołądkowojelitowych.

CZĄBER OGRODOWY
Satureja hortensis L. Pochodzi ze wschodniej części basenu Morza Śródziemnego. Należy do rodziny wargowych (Labiatae), która dostarcza wielu ziół leczniczych (tymianek pospolity, macierzanka piaskowa, szanta, szałwia lekarska, mięta, rozmaryn, lawenda, melisa, hyzop, majeranek, bazylia). Temperatura ich suszenia ma duży wpływ na ilość zachowanych substancji czynnych. Podczas suszenia nie należy przekraczać temperatury 35 st. C., co uchroni substancje lotne (olejki eteryczne) zlokalizowane we włoskach gruczołowych. Spośród licznych odmian cząbru najlepszy jest bałkański (bułgarska czubrica), który ma silniejsze działanie niż cząber uprawiany w Polsce. Surowcem leczniczym jest całe ziele cząbru. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Cząber działa moczopędnie, pobudza czynności żołądka, intelektu i pracę kory nadnerczy. Dzięki zawartości karwakrolu ma właściwości przeciwbakteryjne, przeciwgnilne, przeciwrobaczycowe w szczególności u dzieci, przeciwzapalne, regulujące perystaltykę jelit, rozkurczowe - zwalnia napięcie mięśni gładkich, ma działanie trawien196

ne, uspokajające, wiatropędne, wykrztuśne, wzdęcia i nadfermentację, zwalnia napięcie gładkich przewodu pokarmowego. Ziele cząbru ma zapach macierzanki i wchodzi w skład pieprzu ziołowego. Służy jako przyprawa do konserw mięsnych i jarzynowych. Na użytek zewnętrzny Ma właściwości gojące, rozpuszczające, zabliźniające. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astenia intelektualna i seksualna, astma, wywołana zwiększonym napięciem mięśni przewlekłe, blednica, bóle gastryczne, ludzka, kurcze jelitowe, nadfermentacja niedokwaśność soku żołądkowego, nieżyt pokarmowego, nerwice żołądka i ogólne, osłabione przyswajanie składników zapalenie oskrzeli, wzdęcia. Na użytek zewnętrzny

ułatwia przyswajanie pokarmu, znosi mięśni

pokarmowych,

atonia gładkich, biegunki glista jelitowa, przewodu osłabienie ogólne, pasożyty jelitowe,

Czyraki, guzy, osłabienie słuchu, rany, stłuczenia, ukąszenia owadów, wrzody. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. 5 g ziela na szklankę wody wrzącej. Gotować 2-3 minuty, naciągać 10 min. Popijać l szklankę 3 razy dziennie po posiłku przy biegunkach, przewlekłych nieżytach przewodu pokarmowego, nerwicy żołądka, nerwicy ogólnej, wzdęciach, blednicy, ogólnym osłabieniu, pasożytach jelit. Olejek cząbrowy z apteki. Stosować 3-5 kropli z miodem 2-3 razy dziennie pod koniec posiłków przy tych samych dolegliwościach. Cząbru sproszkowanego używa się do sałatek, mięs, twarogów, szczyptę na końcu noża. Na użytek zewnętrzny Napar z całej rośliny. 25-30 g na 1 l wody stosuje się do okładów i jako płyn do przemywania ran. Napar z cząbru na głuchotę. Wprowadzić 3-4 krople do ucha 3 razy dziennie 197

Uwaga. Przy chorobach nerek i wątroby oraz przy dolegliwościach sercowych należy ograniczać dawki cząbru. Ziele cząbru wchodzi w skład mieszanek o działaniu wiatropędnym i regulującym trawienie. Mieszanka taka zawiera kłącze tataraku, liść mięty, koszyczek rumianku, ziele dziurawca, korzeń lukrecji i owoc kopru włoskiego w równych ilościach. Mieszanki przeciwbiegunkowe: kłącze pięciornika, owoc borówki czarnej, ziele rdestu ptasiego, ilość pokrzywy, liść babki lancetowatej, kwiat krwawnika i korzeń lubczyka, korzeń kobylaka w równych ilościach. Takie mieszanki mogą być także używane do kąpieli przy czyraczycy, wrzodach, guzach, stłuczeniach z wybroczynami. W Europie Zachodniej, np. we Francji, wywar z cząbru jest stosowany do płukania ust przy owrzodzeniu dziąseł. Uśmierzano nerwoból zębowy przez nacieranie spróchniałego zęba olejkiem z cząbru, przy czym jedną kroplę olejku wprowadzano do ucha. Olejek cząbrowy działa jak antybiotyk.

CHMIEL ZWYCZAJNY
Humulus lupulus L. Ta pnąca roślina z rodziny konopiowatych (Cannabaceae) dorasta 5 m wysokości, występuje na obszarze całej Polski, powszechna wśród wilgotnych zarośli oraz w lasach olchowych. Surowcem leczniczym są owocostany, zwane szyszkami chmielowymi. Szyszki używane są także do produkcji piwa. Młode pędy chmielu można spożywać jako sałatkę. Z włókien pędów wytwarzane są grube tkaniny. W niektórych regionach kraju rozpowszechnione są plantacje chmielowe. Owocostany chmielu zbiera się w sierpniu, na początku dojrzewania, wówczas, gdy szyszki nabierają zielonożółtego odcienia. Na powierzchni szyszek występują włoski gruczołowe wypełnione żółtą substancją. Podczas suszenia owocostanów włoski te częściowo okruszają się. Tak powstaje surowiec leczniczy mający postać zielonkawo-żółtego, a później pomarańczowego proszku, zwanego lupuliną lub mączką chmielową. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Chmiel działa oczyszczające, moczopędnie, pobudza łaknienie, działa przeciwszkorbutowo. Wpływa regenerująco na krew, uspokaja pociąg płciowy, ma właściwości przeciwskrofuliczne, przeciwgorączkowe, przeciwrobacze, wspomaga porost włosów, 198

działa nasennie, wskazany jest przy niedokwaśności, nadmiernej fermentacji jelitowej, wzdęciach i odbijaniu, koi układ nerwowy, zapobiega zmazom nocnym. Na użytek zewnętrzny Łagodzi bolę. WSKAZANIA LECZNICZE Anemia, blednica, brak łaknienia (zwłaszcza u dzieci), dna, dermatozy (egzemy, półpasiec, liszajec), gorączka wiosenna i jesienna, kamica, krzywica, limfatyzm, puchlina wodna, obrzęki, nieżyt jelitowy, podniecenie, moczenie mimowolne, nerwowość i bezsenność, niestrawność i zaburzenia trawienia, pasożyty jelitowe, pobudliwość seksualna, skrofuloza, szkorbut, upławy białe, zapalenie węzłów chłonnych. Na użytek zewnętrzny Bóle reumatyczne, dna, nowotwór zewnętrzny, wrzody, zapalenia korzonków nerwowych, stany zapalne skóry, czyraki, trudno gojące się rany, wypadanie włosów. Wyciąg z szyszek chmielowych wchodzi w skład preparatów uspokajających: kropli Nervosol („Herbapol”), syropu Passipasmin („Herbapol”) i kropli nasercowych Milocardin („Polfa”). SPOSOBY UŻYCIA Mieszanka ziołowa. Szyszki chmielu, kwiat wrzosu, kwiat lawendy, liść mięty w równych ilościach; zmieszać, sproszkować i zażywać dwa razy dziennie na koniec noża przy histerii. Napar, l łyżkę szyszek chmielu zalać szklanką wody wrzącej i postawić pod przykryciem na parze na 10 min. Odstawić na 10 min. i przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 1/4-1/3 szklanki na pół godziny przed posiłkiem, jako środek poprawiający trawienie, rozkurczowy, wzmacniający i łagodnie uspokajający. Napar. Zmieszać po 30 g szyszek chmielowych, ziela dziurawca i korzenia kozika oraz po 20 g liści mięty pieprzowej i ziela serdecznika lub liści melisy. Zalać 2 łyżki tej mieszanki 2 1/2 szklankami wrzątku, postawić na pół godziny na parze pod przykryciem, odstawić na 10 min, i przecedzić do termosu. Pić 2/3 szklanki dwa razy dziennie po jedzeniu przy bezsenności wywołanej przez nerwice narządowe oraz w ogólnym pobudzeniu nerwowym i uczuciu niepokoju. Napój w nadpobudliwości płciowej. Do butelki jasnego piwa wsypać po łyżeczce szyszek chmielowych, liści mięty, pozostawić na 12 godzin i przecedzić. Pić od 1/2 szklanki do całej butelki, zależnie od wieku i stopnia nasilenia nadpobudliwości (zalecane dla kobiet i mężczyzn), również w zmazach nocnych, przy skłonnościach do onanizmu i bezsenności na tle erotycznym. Odwar. Zmieszać po 30 g szyszek chmielowych, rozdrobnionych korzeni łopianu, ziela skrzypu polnego oraz 80 g rozdrobnionych korzeni mydlnicy i 20 g kwiatu rumianku, 1-2 łyżki stołowe mieszanki wsypać do 2 szklanek zimnej wody i gotować powoli pod przykryciem 15-30 min. Odstawić na 15 min. i przecedzić. Pozostałe po przecedzeniu zioła zalać ponownie dwiema szklankami wody, zagotować, a po lekkim ostudzeniu przecedzić i dodać 2 łyżki szklanki ciepłej wody. Pierwszym płynem zmoczyć włosy i palcami masować skórę głowy, odczekać 15 min. i umyć głowę wodą 199

pozostałą z drugiego odwaru. Jest to zabieg wzmacniający, który należy stosować przy wypadaniu włosów, łojotoku, łupieżu, nawet grzybicy. Korzystne jest, aby bezpośrednio po umyciu nie osuszać włosów i skóry, ale zawiązać na pół godziny turban z ręcznika. Szyszek chmielu można używać na kataplazmy na zbierające wrzody oraz na hemoroidy. Na talerzyk położyć gazę o wymiarach dwukrotnie większych od wrzodu, nasypać grubą warstwę pociętych szyszek, zalać wrzątkiem, lekko odcisnąć, a po ostudzeniu przyłożyć na zbierający wrzód. Lupulinę jako środek kojący zażywa się w ilości 0,5 do l g dziennie, jako środek nasenny - do 2 g w dwu, trzech dawkach przed jedzeniem, podobnie przy zmazach nocnych, zaburzeniach histerycznych u kobiet, także do pudrowania nóg wydających nieprzyjemny zapach przy poceniu, po uprzednim umyciu w odwarze ze skrzypu. Lupulinę należy przechowywać w zamkniętych naczyniach, w ciemnym i koniecznie chłodnym miejscu, w cieple bowiem zmienia kolor na brunatny, jełczeje i nabiera nieprzyjemnego zapachu zepsutego sera. Olejek eteryczny zawarty w lupulinie wchodzi w skład Walcordinu zaburzeń sercowo-naczyniowych, nerwic wegetatywnych i skurczów jelit. Przedawkowanie lupuliny może być niebezpieczne. Należy bowiem pamiętać, że chmiel jest rośliną trującą i dlatego wszelkie preparaty z chmielu muszą być przyjmowane na zalecenie lekarza i zgodnie z jego wskazówkami. Produkowany przez „Herbapol” preparat Passispasmin należy stosować w sposób następujący: dorośli po l łyżeczce syropu 3-4 razy dziennie po jedzeniu w zaburzeniach nerwowych i niepokoju, a przy bezsenności l łyżkę stołową przed snem. Dzieciom podawać pół łyżeczki 2-3 razy dziennie, a przy bezsenności podwójną dawkę przed snem.

DZIURAWIEC ZWYCZAJNY
Hypericum perforatum L. W medycynie ludowej równy popularności rumiankowi i mięcie, wykorzystywany do celów leczniczych od najdawniejszych czasów. Należy do rodziny dziurawcowatych (Buttiferae) liczącej prawie 200 gatunków. Dziurawiec, który bardzo łatwo rozpoznać wśród wielu innych ziół o żółtych kwiatach, zawdzięcza swoją nazwę charakterystycznym, owalnym listkom, które wzięte pod światło wyglądają niczym podziurawione cienką szpileczką. Gdy patrzeć na listki z góry - tworzą one krzyżyk, stąd inna nazwa dziurawca - krzyżowe ziele. Nazywają go też zielem świętojańskim, ponieważ choćby lato było najbardziej spóźnione zawsze zakwitnie do 24 czerwca. Rośnie na piaskach, bagnach, suchych łąkach, ugorach, miedzach, wśród zarośli. Tworzy sztywną, twardą łodygę dorastającą 60 cm wysokości, zakończoną pięciopłatkowymi kwiatami. W smaku gorzki, ale bez zapachu. Owe wspomniane „dziurki” na liściach są zbiorniczkami olejków eterycznych. Potarte kwiaty wydzielają krwistoczerwony sok. Do celów leczniczych wykorzystuje się kwitnące, nie zdrewniałe młode pędy z pączkami, które należy zbierać od czerwca do połowy lipca, a następnie w końcu sierpnia, gdy przycięte rośliny odrosną i ponownie zakwitną. Świeże kwiaty i ziele służą do otrzymywania wyciągu olejowego. 200

Surowiec leczniczy, którym są wysuszone nadziemne części dziurawca, zawiera m.in. flawonoidy, olejek lotny, garbniki, naftodwuantrony (m.in. hiperycyna), związki żywicowe i cukrowe, kwas askorbinowy. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Dziurawiec działa antyseptycznie, antybakteryjnie (hamuje wzrost gronkowca złocistego i innych drobnoustrojów Gram-dodatnich), ściągające (garbniki), antynadkwaśnie, przeciwskurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, dróg żółciowych i naczynia krwionośne o-raz w mniejszym stopniu na drogi moczowe (powoduje powolny, stopniowy spadek napięcia ścian w tych narządach wywołany przez flawonoidy i hiperycynę), moczopędnie, garbniki działają na drobne naczynia krwionośne, zwłaszcza na włośniczki i tętniczki przedkapilarne, podobnie jak witamina P. Hiperycyna katalizuje procesy wewnątrzwydzielnicze i wpływa korzystnie na mechanizmy (hiperycyna występuje w soku z dziurawca i w jego oleju; w odwarze i w naparze jej brak, gdyż nie rozpuszcza się w wodzie). Dziurawiec pobudza łaknienie, poprawia trawienie, działa balsamicznie, przeciwgorączkowo, robakobójczo, przeciwdepresyjnie (popijanie soku), flawonoidy skutecznie działają przy nadciśnieniu tętniczym. Na użytek zewnętrzny Dziurawiec ułatwia leczenie ropni, zakażonych ran, oparzeń II i III stopnia, wrzodów, ropnych zapaleń, zakażeń skóry, zapaleń sutka, ostrego nieżytu nosa i zapaleń gardła, owrzodzenia żylakowego. Bywa stosowany na miejsca pozbawione pigmentu przy bielactwie nabytym. Działa przeciwzapalnie i ściągające. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma, dolegliwości płucne, biegunka, dolegliwości przewodu pokarmowego, nieżyt i stany zapalne żołądka, jelit oraz przewodu żółciowego, niedokwaśność treści żołądka, przekrwienie wątroby i zaburzenia czynnościowe, skąpomocz, bezsenność, niedomogi krążeniowe, bóle głowy, wyczerpanie nerwowe, zarostowe zapalenie tętnic, choroby zakaźne u dzieci, gorączka przerywana, niestrawność, zapalenie oskrzeli, wywołane przez stresy stany skurczowe wspólnego przewodu dróg żółciowych i trzustki przy wejściu do dwunastnicy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, skurcz odźwiernika 201

i naczyń żylnych, dolegliwości miąższu niektórych narządów, upławy białe, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie nerek, nadciśnienie tętnicze, zapalenie okrężnicy, grypa, angina, gościec stawowy, skaza limfatyczna, moczenie nocne, czyraki, obfite menstruacje. Jest używany jako środek uspokajający, na apetyt oraz zmniejszający przepuszczalność naczyń włosowatych. Na użytek zewnętrzny Rany, oparzenia, owrzodzenia nóg, likwidacja przykrego zapachu z jamy ustnej, zapalenie dziąseł oraz środek na ich wzmocnienie, zapalenie jamy ustnej, ropne zapalenie skóry. Stosuje się przemywanie i inhalacje. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. 15-30 g kwiatów i ziela na litr wrzątku. Gotować 2 min., naciągać 10 min. Pić 3 razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki, co działa wzmacniająco, przeciwbakteryjnie, uspokajająco, pobudza apetyt, ułatwia trawienie. Dzieciom podawać napar rozcieńczony, kierując się zasadą, im mniejsze dziecko, tym napar „lżejszy”. Ten sam napar może być stosowany jako płukanka. Naparz dodatkiem mięty. Łyżkę stołową kwiatów i ziela dziurawca i łyżkę liści mięty zalać szklanką wrzątku. Gotową 2 min. pozostawić pod przykryciem. Po 30 min. odcedzić. Pić 2 razy dziennie po szklance w przypadkach skąpego wydalania moczu, kamicy żółciowej, zastojach krążenia w kończynach, nadmiernej przepuszczalności i łamliwości włośniczek oraz przewlekłym gośćcu i skazie moczanowej, w ogólnym wyczerpaniu nerwowym, stanach depresyjnych wywołanych zaburzeniami czynnościowymi, urazami lub okresem przekwitania, w psychozach okresowych, zaburzeniach równowagi nerwowej, objawach niepokoju, moczeniu nocnym u dzieci, lęku nocnym i w stanach nerwicowych. Pomocniczo w depresjach po wstrząśnieniu mózgowym, ciężkich kontuzjach i operacjach. Mieszanka do leczenia zapalenia oskrzeli, astmy, zapalenia pęcherza moczowego. W równych ilościach dziurawiec, bluszcz pospolity, korzeń olszyny. Jedną łyżeczkę mieszanki wsypać do szklanki wrzątku, gotować 2 min., naciągać 10 min. Popijać 2 razy dziennie po 1/2 szklanki przed lub między posiłkami. Mieszanka ta pobudza odnowę uszkodzonej i porażonej tkanki nerwowej (w jednym przypadku pomogła mi leczyć zanik przednich płatów mózgowych u 14-letniej dziewczynki, która otrzymywała dwuchlorek magnezu), zmniejsza bóle menstruacyjne. Odwar z ziela. Gotować przez 5 min. łyżkę ziela w 2 szklankach wody, odstawić na 10 min. Przecedzić do termosu. Pić 3 razy dziennie przed jedzeniem. Odwar ten gotowany z korzeniem wilżyny, owocem jałowca, zielem nawłoci pospolitej, liściem brzozy i owocem dzikiej róży działa moczopędnie i oczyszcza organizm. Nalewka. 10 dag kwiatów, pąków i liści dziurawca zalać 1/2 litrem spirytusu. Trzymać w ciemnym miejscu, po 2 tygodniach przecedzić i wycisnąć przez gazę. Pić raz dziennie l łyżeczkę tej nalewki na 1/2 szklanki mleka lub wody, co działa ściągające, przeciwbakteryjnie i wzmacniająco, a także jest środkiem uspokajającym. Wyciąg wodny. Popijać l łyżeczkę w kieliszku wody 2 razy dziennie po jedzeniu, dzieciom dawać 20-40 kropli jednorazowo na poprawę łaknienia. 202

Przeciwwskazania (dotyczy nalewki spirytusowej). Wrażliwość na promienie nadfioletowe, uszkodzenia wątroby i nerek oraz wysoka gorączka. Ziele dziurawca jest składnikiem granulatu Gastrogran, Normogran i Cholegran oraz mieszanek ziołowych Cholagoga nr l i 2. Wyciągi z ziela dziurawca wchodzą w skład preparatów Herbogastrin, kropli żołądkowych i Hemostinu. Na użytek zewnętrzny Ziele, kwiaty i olej z dziurawca są stosowane do leczenia trudno gojących się ran, ponieważ działają przeciwzapalnie, odkażająco i ściągające. Hiperycyna rozpuszczona w wodzie ma właściwości uczulające na promienie ultrafioletowe światła słonecznego i może wywołać zapalenia i poparzenia skóry, znajduje się w nalewce alkoholowej. Olej dziurawcowy nr 1. 500 g świeżych kwiatów, olej z oliwek, 1/2 litra białego wina. Macerować 5 dni, gotować w kąpieli wodnej aż do wyparowania wina. Namoczyć gazę i stosować do okładów na rany, oparzenia, owrzodzenia oraz nacierania nerwobólu reumatycznego. Olej dziurawcowy nr 2. 50 g świeżych kwiatów zwilżyć 50 ml 95 proc. spirytusu, dodać 250 min oleju słonecznikowego, postawić w naczyniu na parze, ogrzewać 2 godziny, aż kwiaty staną się kruche, odcedzić. Intensywnie czerwony płyn przelać do butelki. Stosować do leczenia dermatoz, to jest chorób skóry, robiąc okłady i obmywania. Sok wyciśnięty z kwiatów dziurawca służy do pędzelkowania i smarowania dziąseł. Preparaty z dziurawca mają zastosowanie w homeopatii w przypadkach uszkodzeń nerwów obwodowych spowodowanych cięciem, ukuciem, zmiażdżeniem lub rozerwaniem, z silnymi bólami przebiegającymi wzdłuż nerwów; wstrząśnienia mózgu lub rdzenia przedłużonego; stany depresyjne u osób z miażdżycą, przede wszystkim naczyń mózgowych lub po wstrząśnieniu mózgu bądź udarze mózgowym. Oprócz naparów, odwarów, oleju i roztworów używa się maści i zasypki, które działają antyseptycznie i zarazem sprzyjają podsychaniu powierzchni ran oraz pobudzają regenerację tkanek. Naparz dziurawca z małym dodatkiem mięty, zlany pół na pół ze spirytusem i lekko osłodzony (łyżka cukru na pól litra gotowanej wódki) da nam prawie odtrutą wódkę. Tenże napar na drugi dzień rano po kolacji nadmiernie zakropionej innymi alkoholami, okaże się środkiem niesłychanie skutecznym w uwolnieniu organizmu od alkoholu. Dziurawiec wraz z innymi ziołami może być stosowany do kąpieli przez chorych na cukrzycę. Recept z zastosowaniem dziurawca 1.
2.

3.

Na zapalenie nerek i pęcherza. Ziele dziurawca 40,0 g + nasienie lnu 40,0 + korzeń żywokostu 40,0 + kłącze pięciornika 20,0 + kwiat wrotyczu 10,0. Łyżkę ziół zalać rano szklanką wody, wieczorem podgrzać do wrzenia i wypić ciepłe przed snem. Przy kamicy fosforanowej i węglanowej. Ziele dziurawca 25,0 + ziele bratka polnego 30,0 + ziele skrzypu polnego 30,0 + ziele rdestu ptasiego 25,0 + korzeń mniszka 25,0. l łyżka ziół na l szklankę wody. Gotować 10 min., odstawić na 1/2 godz. Pić ciepły odwar 3 razy dziennie. Na zwiększenie perystaltyki jelit (regulacja układu trawiennego i nerwowego oraz, poprawa czynności jelit). Ziele dziurawca 20,0 + ziele melisy 50,0 + kwiat nagietka 203

4.

5. 6. 7.
8.

9.

10,0 + kwiat bzu czarnego 10,0 + kora kruszyny 20,0. l łyżka ziół na l szklankę wrzątku. Gotować 2 min. Pić po 1/2 szklanki przed posiłkiem. Na bezsenność. Ziele dziurawca 10,0 + ziele mięty pieprzowej 10,0 + korzeń waleriany 30,0 + kwiat lawendy 10,0 + ziele melisy 20,0. 2 łyżki ziół zalać 1/2 l gorącej wody, odstawić na 3 godziny, połowę odlać do innego naczynia, resztę zagotować, zlać razem, pić ciepłe 2 razy dziennie po l szklance rano i wieczorem. Przy nerwicy żołądka. Ziele dziurawca, liście mięty, liście melisy, korzeń omanu, szyszki chmielu w równych ilościach. Napar wypić na pół godziny przed jedzeniem. Przy zapaleniu miedniczek nerkowych. Ziele dziurawca, ziele świetlika, kwiat krwawnika, liść pokrzywy, liść podbiału w równych ilościach. Napar popijać 3 razy dziennie po 1/2 szklanki. Przy miażdżycy. Ziele dziurawca 80,0 + liść czarnej jagody 80,0 + liść poziomki 50,0 + ziele świetlika 20,0. Zmieszać, 2 łyżki ziół zalać 2 szklankami ciepłej wody, pozostawić 10 godzin, zlać i wypić po połowie rano i wieczorem. Przy złym wydzielaniu żółci. Ziele dziurawca 40,0 + kłącze kozłka 35,0 + kwiat kocanki i kwiat rumianku po 20,0. Wypijać szklankę naparu na godzinę przed snem. Przy histerii. Ziele dziurawca, kłącze kozłka, kłącze perzu, korzeń arcydzięgla i szyszki chmielu w równych ilościach. Przygotować odwar.

Dla ludzi młodych napar z dziurawca z małym dodatkiem mięty jest nieodzowną herbatką. Zarówno dla sportowca, jak i mózgowca; pierwszemu zapewni apetyt i dobre trawienie, drugiemu przyswajanie fosforu, bez którego rozwój umysłowy młodego człowieka jest dość trudny. Ziele dziurawca ma korzystne działanie trawienne i ułatwia przyswajanie witamin typu B, dzięki czemu wpływa na odżywienie tkanki nerwowej i lepsze jej funkcjonowanie, l W warunkach domowych można przygotować wiele bardzo skutecznych przetworów z dziurawca, zwłaszcza ze świeżych kwiatów, ale trzeba pamiętać, iż należy je l nastawiać i przechowywać z dala od światła.

GŁÓG DWUSZYJKOWY
Cartaegus oxyacantha L. Jest ciernistym krzewem, niekiedy występuje w postaci niewielkiego drzewka. W Polsce pospolity w niższych partiach górskich, na zachodnim niżu po Wyżynę Małopolską, Kujawy i Pomorze. Rośnie w lasach, parkach, ogrodach, wzdłuż ulic, używany do żywopłotów. Osiąga wysokość 5 m. Ma białe, zebrane w baldachogronach kwiaty, czerwony jajowaty bądź kulisty owoc. Kwitnie w maju lub w czerwcu. Do celów leczniczych zbiera się rozkwitające kwiatostany z 2-5 najbliższymi liśćmi i suszy możliwie szybko. Suszone zbyt długo lub pogniecione przy zbiorze łatwo ciemnieją i tracą wartość leczniczą. Podobną wartość co kwiatostany, zwane często po prostu kwiatami, mają także kwiaty i owoce głogu jednoszyjkowego. Głóg szkarłatny mający kwiaty czerwone, często sadzony w parkach - nie nadaje się do celów leczniczych. Preparaty z głogu znajdują zastosowanie w chorobach serca w starszym wieku, zwłaszcza miażdżycy, dusznicy bolesnej, nadciśnieniu, w zaburzeniach ciśnienia krwi, 204

w przewlekłej i mało nasilonej niewydolności wieńcowej, przy osłabieniu mięśnia sercowego na tle metabolicznych po przebytych chorobach zakaźnych, upośledzonym krążeniu krwi w naczyniach mózgowych, zawrotach i bólach głowy oraz ogólnym zmęczeniu. Preparaty z głogu nadają długotrwałego stosowania. Ich działanie jest Kwiatostan głogu wchodzi w skład mieszanki ziołowej Cardiosan stosowanej w chorobach serca, a kwiatostany i owoce w skład mieszanki Sklerosan używanej w początkowych stanach miażdżycy. Wyciągi alkoholowe są składnikami kropli Cardiol, Neocardina i Kelicardina podawanych w chorobach serca, a także syropów Neospasmina i Passispasmina używanych jako leki łagodnie uspokajające. Wszystkie wymienione tu leki są produkcji „Herbapolu”. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE

postępującym zaburzeń w przy się do powolne.

Wzmacnia serce, obniża ciśnienie krwi dzięki rozszerzaniu naczyń krwionośnych, działa przeciwskurczowo, jest środkiem nasennym i przeciwgorączkowym. Korzystnie na preparaty z głogu reagują naczynia mózgowe. Ich rozszerzenie umożliwia doprowadzenie z krwią zwiększonej ilości tlenu oraz składników odżywczych, co przeciwdziała anemizacji mózgu. Rozkurczowe działanie głogu na drogi moczowe powoduje nieznaczne zwiększenie ilości wydalanego moczu. Występuje spadek ciśnienia krwi, jeśli nie jest ono pochodzenia nerkowego. Preparaty z głogu stosowane w zalecanych przez lekarza dawkach nie wywołują szkodliwego działania ubocznego. Nie są zalecane przy niskim ciśnieniu tętniczym krwi. Owoce działają ściągające i rozpuszczają kamicę. WSKAZANIA LECZNICZE Biegunka, bóle serca, bezsenność, częstoskurcz i arytmia serca, dusznica bolesna, kamica nerkowa i żółciowa, kołatanie serca, kurcze naczyniowe, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, nadmierna pobudliwość, niestrawność, przekrwienie narządów, nerwica wegetatywna przebiegająca z zaburzeniami wywołującymi zawroty głowy, szum w uszach i niepokoje. SPOSOBY UŻYCIA Napar z kwiatów. Łyżeczka na szklankę wrzątku. Pić dwie szklanki dziennie. Wyciąg alkoholowy 20proc. Brać 20 kropli przed każdym posiłkiem przez 3 tygodnie w miesiącu na nadciśnienie i 40 kropli przed snem jako środek przeciwskurczowy i nasenny. 205

olejki eteryczne (2 proc. 10-15 kropli dziennie w przypadkach nadmiernej pobudliwości. 206 . występujących głównie w olejkach lotnych (juniperyna) o silnym zapachu.) kwasy organiczne. Herbatka z owoców. l g tinktury z pokrzyku. sole mineralne. stanach nerwowych. Jałowiec zawiera m. gdyż rozkładające się igliwie jałowca wytwarza żyzną próchnicę. trzecią jesień. Brać łyżeczkę mięty na łyżkę wody. 90 ml wyciągu wodnego z mięty. we wrześniu. mają więc właściwości żółciopędne. Na kurcze naczyń stosuje się także następującą mieszankę: po 3 g tinktury z głogu i męczennicy. liście. Jałowiec występuje w kilkudziesięciu gatunkach w postaci drzewa i krzewu. 10 g tinktury z męczennicy.in. Większe dawki terpenów wywołują objawy toksyczne i uszkodzenie nerek. Owocem jałowca jest szyszkojagoda. kora kruszyny. Z dwu łyżek zrobić szklankę odwaru i wypijać w ciągu dnia pojedynczymi łykami. alkohol terpinelowy. ziele morszczynu 50. a w młodych lasach z jałowcem szybko pojawiają się grzyby. Pić 2 razy dziennie po jedzeniu przy niedokrwistości. W sąsiedztwie jałowca łatwo przyjmują się i szybko rosną sadzonki sosny. a dojrzewa na drugą. ziele jemioły po 40. kwiat tawuły. Działają bakteriostatycznie i dezynfekujące. następnie zagotować. by stać się czarnym z sinym nalotem. Może rosnąć w glebie jałowej. Mieszanka przeciwskurczowa. Konfitury z owocu i kwiatu zażywane dwa razy dziennie po łyżce dobre są w kuracjach odchudzających. ziele serdecznika. biopierwiastki. żółciotwórcze i odkażające. ziele kopytnika z korzeniami. 15 g na litr wody. Mieszanka ziołowa naparu przy puchlinie wodnej i niedomodze wątroby. Olejki te stosowane wewnętrznie działają drażniąco na błony śluzowe przewodu pokarmowego i nerki. W miarę dojrzewania zmieniają kolor . Inna mieszanka. Brać 40-60 kropli 3 razy dziennie. Pić co 2-3 godziny szklankę naparu. Kwiat głogu 50. W równych ilościach kwiat głogu. Drażnią również błony śluzowe dróg oddechowych i wywierają działanie wykrztuśne oraz odkażające oskrzeli. Mieszanka o wielokierunkowym działaniu. związek goryczkowy. zatrzymaniu moczu. owoc dzikiej róży 30. Kwiat głogu. kwiat bzu czarnego. wypijać 2-3 szklanki dziennie. drzewo. 10 g tinktury z głogu. ziele krwawnika. Można to stosować przez czas dłuższy. 4 g wyciągu z waleriany. Jałowiec znany ze swych właściwości leczniczych już w starożytności. Brać 20 kropli na wodzie 2 razy dziennie w przypadkach lęków i nerwicy wegetatywnej. JAŁOWIEC POSPOLITY Juniperus communis L. 10 g tinktury z ziela męczennicy. Odwar przy miażdżycy. substancje żywicowe i woskowe.Wyciąg wodny. fioletowo granatowy. Łyżkę ziół zalać szklanką zimnej wody na 8 godzin. która w pierwszym roku jest zielona. wyciąg alkoholowy z ziela Ballota foetida. 20 g tinktury z głogu. zwapnieniu żył. liść czarnej porzeczki 20.przez brązowy. należy do rodziny cyprysowatych zawierającej monoterpeny z liczną grupą związków terpenoidowych. Surowcem leczniczym są szyszkojagody.

Jagody jałowca suche. wewnątrz glazurowany. włosy i paznokcie). następstwa paraliżu. pięciolitrowy garnek. arsen. Proces kiszenia bezsolnej kapusty można przyspieszyć sypiąc na dno garnka dwie czubate łyżki mąki żytniej.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Artretyzm. Bezsolna kapusta kiszona jest bogata w witaminy. Bezsolna kiszona kapusta jest korzystna dla nadciśnieniowców i stanowi lek przeciw obrzękom. Można używać jałowca do dezynfekcji mieszkań. Przy nieżytach żołądka Kneipp zalecał 207 .zebrać szumowiny. miedź. żelazo. Żucie kilku jagód dwa razy dziennie leczy artretyzm.jeżeli nie dodano octu jabłkowego . siekanego pora z łyżeczką oleju słonecznikowego lub sojowego. Chorzy na wątrobę i serce mogą jadać codziennie z dodatkiem siekanej cebuli. kamienie moczowe. Jagody gotowane w winie działają moczopędnie. Z biopierwiastków zawiera potas. K i B-kompleks. co jest korzystne dla chorych na stwardnienie rozsiane. Taka kapusta ( syci i nie tuczy. Przechowywać w temperaturze 20-26 st. siarkę (korzystną na cerę. którą należy nakryć liśćmi kapusty. pszennej lub jęczmiennej. E. Dodać pół szklanki octu jabłkowego. Na użytek zewnętrzny Dermatozy. Gdy szumowina przestaje ukazywać się . białkomocz. Po kilku dniach . pamiętając o przemyciu deseczki i kamienia. zmęczenie ogólne i organiczne. bolesne miesiączkowanie. upławy białe. sód. Zabieg ten powtarzać co trzeci dzień. owrzodzenia. C co cytryna. świeże bądź gotowane są skuteczne przy nieprzyjemnym i oddechu i zgadze. nadto witaminy A.proces fermentacyjny dobiegł końca. rozpuszczają piasek. Po dwu tygodniach można spożywać taką kapustę. reumatyzm. dna. aby szybciej przebiegała fermentacja. puchlina wodna. reumatyzm. nadfermentacja jelitowa. cukrzyca. aż ukaże się sok. rany (rany niegojące). skąpomocz. Świeżą białą kapustę cienko posiekać i mocno ubijać warstwami w garnku. Mogą ją jadać osoby z wrażliwym przewodem pokarmowym. bóle zębowe. fosfor. obciążyć kamieniem. nadczynność tarczycy. dolegliwości dróg moczowych. wapń. nieżyt dróg oddechowych. Jest łatwo strawna. C. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Bezsolna jałowcowa kapusta dla nadciśnieniowców: przygotować gliniany. przykryć czystą deseczką. Stosunek magnezu do manganu wynosi 230. Przesypać jałowcem. Przechowywać ją w słoikach w lodówce. kminkiem i majerankiem. tartego selera. stwardnienie tętnic. wyprysk moknący. trądzik. kamienie żółciowe i moczowe. Na taką objętość daje się 15 g jałowca w ziarnkach lub zmielonego oraz tyle samo kminku i majeranku. Zawiera tyle j wit.

Słaba praca nerek powoduje gościec stawowy i dolegliwości serca. mazidło. zielem nawłoci pospolitej. zwłaszcza we Francji. Stosować 1-5 g dziennie w postaci napoju jako środek pomocniczy. wrócić do 4 dziennie. a następnie do krwi. 10-20 g jagód na litr wody lub l łyżeczkę jagód na filiżankę wody. Olejek stosowany zewnętrznie powoduje na ogół zapalenie skóry z obrzmieniem i bólami. Tutaj gromadzą się substancje toksyczne powodujące upośledzenie czynności enzymów i biotyków kompleksowych. preparatów: roztwór spirytusowy z owocu i korzenia arcydzięgla do wcierań w nerwobólach i doustnie w zaburzeniach trawiennych 10-20 kropli 2-4 razy dziennie oraz mazidło saponatocamphoratum do wcierań przeciwbólowych. tj. olejek. np. która zatyka kłębuszki nerkowe i powoduje złą przelotowość nerek. wyciąg wodny. piwo jałowcowe. kłączem perzu. ujmując po jednym dziennie. a przynajmniej należy ograniczać do dawek homeopatycznych. każdego następnego dnia o jedną więcej aż do 15. wino jałowcowe. Napar ułatwia wydalanie szkodliwych produktów przemiany materii. Owoce jałowca są stosowane jako składniki następujących mieszanek ziołowych: żółciopędnej Cholagoga nr l i 3. zielem skrzypu. bardzo szkodliwych. choroba wrzodowa. wyciąg z jagód jałowcowych w przypadkach następujących: ostre i podostre stany zapalne jelit. Napar przedawkowany działa drażniąco na przewody moczowe. kora jałowcowa. Sól kuchenna rafinowana jest również szkodliwa dla nerek. Stosować 2 razy dziennie do 15 kropli na wodzie. marskość wątroby. wyciąg alkoholowy. korzeniem omanu. ilość dobowego wydzielania moczu. Olejek jałowcowy wchodzi w skład m. do D6. Wyciąg wodny. przy nadfermentacji. korzeniem wilżyny. koszyczkiem rumianku. owocem róży. stosowane same uszkadzają nerki i powiększają nadmiernie diurezę. Wyciąg ten jest składnikiem Cholesolu. Nadmiar doustnych dawek z wyciągu z jagód jałowca i olejek eteryczny jałowcowy. np. syrop. do jelit. zielem drapacza zielarskiego.w jagodach i olejku eterycznym. szyszkojagody palone. Działanie uboczne. Wyciąg alkoholowy. liściem mięty pieprzowej. poprawia samopoczucie. Nieprzyjemna woń z ust jest oznaką. przyprawa jałowcowa. wódka jałowcowa. niedostatecznym wytwarzaniu żółci i związanych z tym zaburzeniach trawiennych. Dotyczy to również reakcji alergicznych na olejek jałowcowy. Naciągać 3 minuty. korzeniem mniszka. Popijać 3 filiżanki dziennie jako lek moczopędny. Przyczyną tego jest obecność węglowodoru juniperyny . że normalna flora bakteryjna w jelitach uległa niekorzystnym zmianom w wyniku infiltracji (przenikania) bakterii gnilnych. żółciopędny i trawienny. nerek. Następnie. okres bezpośrednio po operacjach przewodu pokarmowego i dróg żółciowych. popiół jałowcowy. pobudzającej trawienie wraz z zielem tysiącznika. 208 . przywraca apetyt. wyrostka robaczkowego. liściem brzozy.żuć jagody pierwszego dnia 4 sztuki. nalewka spirytusowa. co działa łagodnie przeczyszczające. wywar z szyszkojagód. przy niewydolności wątroby przy zastoju w przewodach żółciowych. Napar z szyszkojagód. okres ciąży. zielem krwawnika. co odtruwa organizm. moczopędnej z owocnią fasoli zwykłej. Podręczniki medycyny ludowej zalecają stosowanie jałowca w następujących postaciach: napar.in. powidła. żucie jagód. Podobnie działa nikotyna. w kamicy moczowej. W moczu zaczynają ukazywać się krwinki białe i czerwone. Napar służy również jako składnik win gatunkowych. Nie jest wskazane. kąpiele z jałowcem. proszek jałowcowy.

przy puchlinie wodnej. łaknienie i przyrost na wadze. dodać 15 pociętych gałązek jałowca. 1. Na kamicę nerkową i żółciową. cynk. pobudza przemianę materii. Na niedomogę wątroby. Pije się przy zapaleniu korzonków nerwowych. Stosować dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki w 1/4 szklanki wody na artretyzm. bóle. Sok z jałowca 10 g + sok z dziurawca 25 g + sok z brzozy 15 g + sok z mniszka + wyciąg z jaskółczego ziela. Na choroby nerek i pęcherza ze skąpym wydzielaniem moczu. 4. 7. 6. Stosować 2 razy dziennie do 30 kropli w 1/4 szklanki wody przegotowanej. 10 g jagód jałowca + 10 g wyciągu płynnego ze skrzypu. Duża zawartość cukru w jagodach jałowca umożliwia przerabianie ich na wino i na wódkę (do 30 proc. Trzy razy dziennie po 40 kropli na wodzie na chorobę zwyrodnieniową stawów. ischias. Na puchlinę z jednoczesną niedomogą mięśnia sercowego. farm. Syrop antyartretyczny. Edwarda Gobieca: soki te zrobiły ogromną karierę w USA przed II Wojną Światową. Sok z jałowca + sok z dziurawca + sok z brzozy + sok z kwiatu krwawnika + sok z korzenia łopianu po 20 g. Pozostawić do zmacerowania przez 4 dni. Proszek jałowcowy. przy piasku moczowym. Trzy razy dziennie po 15 kropel na wodzie. rzeżączce. Sok z dziurawca 10 g + sok z jałowca 10 g + sok z mniszka 15 g + sok z rumianku 15 g + wyciąg z mięty 15 g. 1. Popijać l kieliszek dziennie na wzmocnienie orga209 . parzyć 15 minut). Sok z jałowca 20 g + sok z ziela miłka wiosennego 10 g. osłabionym organizmie.Nalewka spirytusowa. zwapnieniach. 3. Dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki w mleku. po 15 dniach zrobić przerwę do l miesiąca i wznowić stosowanie. zapaleniu pęcherza moczowego antyseptycznie przy upławach białych. Zażywać na czczo w celu uśmierzania bólu żołądka. 5. Przy zaparciu podawać w 1/2 szklanki odwaru z kory kruszyny. niestrawność. Na wodobrzusze. 9. Na gruźlicę u dzieci. Wymieszać soki z jałowca 10 g + z dziurawca 25 g + z brzozy 15 g + z bratka 15 g + z mniszka 15 g. Proszek taki zawiera magnez. zgadze. Dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki w 1/4 szklanki wody. Żucie jagód. Działa to jako lek przeciwcukrzycowy. żołądka. Sok z jałowca 20 g + sok z czosnku 10 g + wyciąg z jaskółczego ziela 10 g + syrop żywokostowo-podbiałowy 200 g.). Dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki i w 1/2 szklanki odwaru z kwiatu bławatka (l łyżeczka kwiatów na l szklankę wody. potas. przecedzić do butelki i dodać 30 g cukru. reumatyzm. Utłuc 30 g owoców. Sok z jałowca 20 g + syrop z żywokostu 100 g. Sok z jałowca 20 g + sok z brzozy 60 g + wyciąg z naparstnicy. Spożywać dziennie około 10 ziarenek z wodą. Popijać 2-5 łyżeczek dziennie. bólach artretycznych. Dwa razy dziennie l łyżkę stołową na nieżyt oskrzeli. Soki wg zaleceń mgr. przy cuchnącym oddechu. Sok z jałowca 10 g + sok z mniszka po 15 g. wzmaga odporność organizmu. Dwa razy dziennie po 50 kropel w 1/4 szklanki wody przegotowanej. Wino jałowcowe. Na obrzęk skóry i tkanki podskórnej. 8. zalać l litrem białego wina i ogrzewać do wrzenia. miedź. 2.

Mazidło w postaci płynnej homeopatycznej D-6 może być używane wewnętrznie i zewnętrznie na niedowład połowiczy.5 proc. Jagody suszone powyżej 25 st. Utłuc 7. wrzody. Dla nas wódki te mają zbyt silny zapach i smak jałowca oraz rażący posmak żywic. Olejek jałowcowy stosuje się przy zaburzeniach trawienia. dodać 15 g cebuli morskiej + 50 g octu jabłkowego + 100 g wódki + 900 g białego wina. Jagody jałowca są stosowane w przemyśle mięsnym do wędzenia. co wzmacnia apetyt i żołądek. Jest popularna w krajach anglosaskich i w Holandii. Popijać 2 razy dziennie po 1/2 szklanki jako wino moczopędne.5 g jagód jałowca. Drób tuczony jagodami jałowca na miesiąc przed zabiciem daje smaczniejsze mięso. by nie uszkodzić nasion. Podobnie działa i potas. Popijać dwa razy dziennie po 1/2 szklanki. oszołomienie i może porazić ośrodkowy układ nerwowy. dodając miód po usmażeniu. Rozszerza nieznacznie naczynia włosowate i jest silnie bakteriobójczy. wódkę o barwie żółtawej zaś przyrządza się z owoców świeżych lub suszonych. Zalać wodą tak. Olejek zwiększa przekrwienie skóry.1 g olejku jałowcowego w alkoholu l raz dziennie.2. Olejek jałowcowy nadaje moczowi zapach fiołka. Świeże jagody utłuc delikatnie. na użytek zewnętrzny do wcierania. Stosuje się do 30 g na litr wody. schorzeniach układu wątrobowo-żółciowego. Utłuc 25 g owoców jałowca. gdzie jest niemal trunkiem narodowym. Świeże jagody z jałowca zawierają ok. Na astmę można stosować konfiturę otrzymaną ze smażenia młodych wierzchołków pędów z cukrem. na kamicę moczową i na stany podgorączkowe. co podrażnia również przewód pokarmowy. dróg moczowych i pęcherza. Zażywać po jedzeniu i na noc. Gotować 1/2 godziny na wolnym ogniu. Dodać trochę cukru lub miodu. Działanie tonizujące wzmocni szczypta piołunu i 15 g korzenia chrzanu. Do sosów dodaje się kilka jagód jałowca. przecedzić przez płótno. Nie należy stosować więcej niż 0. Kora jałowcowa biała to jest druga kora. l łyżkę powideł + 2 łyżki wina lub wody. na apetyt. nizmu. dodać 5 g naparstnicy. stosowana jest jako lek na czyraki. Zalecana jest więc ostrożność. a także do dezynfekcji mieszkania. olejku eterycznego ze związkami głównie mono. Powyżej 5 kropel podanych doustnie powoduje senność. aby zakryła owoce. Powidła jałowcowe. gałązki jako przyprawa do kiełbas.i seskwiterpenowymi. dodać 7.5 g (10 jagód). Wódka jałowcowa.5 g gorczycy białej i zalać l litrem wina białego. Olejek jałowcowy (producent „Herbapol”). Przyprawa. Przecedzić do butelki. Jałowiec 210 . Szyszkojagody palone można stosować do inhalacji przy katarze.. Stosuje się 2 g olejku jałowcowego + l g mentolu + 20 g oleju terpentynowego + 120 g spirytusu 90 proc. Jednorazowa dawka jagód jałowca może wynosić 0. Wywar popijać dwa razy dziennie po jedzeniu w ilości do 20 g. który traci przy tym zdolność do jego normalnych reakcji. 1. Macerować 5 dni. Może być (olejek) stosowany zewnętrznie. Olejek jałowcowy łatwo rozpuszcza jod. C matowieją i tracą olejki eteryczne oraz substancje żywiczne. Po wyciśnięciu smażyć na małym ogniu do konsystencji miodu. 3. jako lek moczopędny. co polepsza smak i aromat. gdyż zawiera nadmiar manganu. Jałowcówkę bezbarwną można sporządzić z olejku jałowcowego. Popiół z jagód i igliwia jałowca działa przeczyszczające. Dodanie 3 ziarenek do gotowanej lub kiszonej kapusty i buraczków polepsza ich smak i aromat.

do grzybków nie posiadających własnego zapachu. wzmacnia działanie gruczołów wydzielania wewnętrznego. ziele macierzanki. liść mięty. ale nie dostarcza nektaru. Ułatwia gojenie. JEMIOŁA Viscum album L. Olejek jałowcowy wciera się przy bólach gośćcowych. Jemioła (ziele) obniża ciśnienie krwi. gdyż na drzewach osiąga najsilniejsze działanie lecznicze. Na litr wrzątku dać 2 garście ziół. regulujące na przemianę materii. działa przeciwkrwawnicowo i rozkurczające. Kora jałowcowa. Gotować 10 minut. W celu wzmożenia działania leczniczego łączyć ją ze skrzypem w sposób następujący: wody gotować pół godziny pod przykryciem i drobno pociętego 211 tych wpływa pracę jemioły zalecam garść skrzypu na litr zasypać łyżką . Kąpiele. Jagody jałowca zachowują właściwości lecznicze do 3 lat. która jest rośliną pasożytującą na różnych gatunkach drzew. Jemioła. ziele nostrzyku. kłącze tataraku. obdarzona jest. Do przemywania ran gnuśnych.do nacierania przy bólach reumatycznych. topoli i brzozy. Przy otyłości dodać do kąpieli jagody jałowca. kwiat lawendy.dodaje się do marynat. Stosować na reumatyzm. ziele melisy. wzmaga trzustki. Przy bólach ucha wkłada się watkę zwilżoną tą nalewką do ucha. najlepiej zrywanej z dębu. gąski itp. owrzodzeń zastarzałych. Jagody jałowca zbiera się jesienią po przymrozkach. nerwobólach i zapaleniu korzonków nerwowych. zasługującymi na szersze upowszechnienie i stosowanie. np. Do celów leczniczych stosuje się ziele jemioły (owoce są szkodliwe i można je stosować tylko zewnętrznie). Zagotować 2 kg młodych gałęzi z garścią szyszkojagód i wlać do kąpieli. wypryski skórne i podagrę. właściwościami leczniczymi. Na użytek zewnętrzny Nalewka spirytusowa . jak: kurki. Jałowiec dostarcza pszczołom dużo pyłku kwiatowego. poprawia o-bieg krwi. Znakomite jest piwo jałowcowe. Do pasztetów dodaje się jagody utłuczone. działa ogólnie wzmacniająco. Stosować 50 g na l litr wody.

oprócz skrzypu . które po przepuszczeniu przez sokowirówkę dadzą sok. Ziele jemioły może być użyte do sporządzania mieszanki ziołowej do stosowania oprócz zastrzyków witaminy B-kompleks. profilaktycznie . choroby nerek.przy ziarnicy złośliwej. przy kurczach. Oto recepta: 100 g ziela jemioły. Napar z jemioły powinni popijać chorzy na nowotwory oraz nadciśnienie.do pożywienia należy dodawać płatki owsiane w ilości nie mniejszej. kolczaste torebki. Kneippa jemiołę można stosować łącznie z wąsami kukurydzy do leczenia nowotworów. Ogrzewać pod przykryciem. przy zbyt obfitych krwawieniach miesięcznych. Kasztanowiec jest dobrą rośliną miododajną. Według ks. cenione w rzeźbiarstwie. Jest to dzienna dawka. Ma charakterystyczne. 212 . Jemiołę można też stosować do kąpieli. Do masażu przy przeziębieniach można stosować cienkie łodyżki z jagodami (z czubków jemioły wycina się małe listeczki z łodygami i zbiera jagody). Kurację najeży przerwać po pół roku i zrobić półroczną przerwę. Należy go połączyć ze smalcem wieprzowym. niż dwie łyżki dziennie. W lecznictwie ma znaczenie odmiana biało kwitnąca. krwotokach płucnych. Ma miękkie. jako drugi . Macerat z ziela jemioły stosuje się przeciw zaparciu. okrągławe i nieco spłaszczone nasienie. którą należy popijać małymi łykami i powoli. Bierze się wówczas 4 łyżki ziół na 2 litry wrzątku. po 20 ziela dziurawca. Ojczyzną tego pospolitego drzewa jest południowa część Półwyspu Bałkańskiego. Owoce to kuliste. wątroby i pęcherza moczowego. Stosować dwa razy w tygodniu przez dwa miesiące jako zabieg oczyszczający skórę. W przypadkach wymagających odwapnienia organizmu . jeśli chory cierpi na złośliwą postać nowotworu. czyli po prostu kasztan. nadciśnieniu. łatwe do barwienia drewno. biostyminy i odpowiedniego pożywienia surówkowego . w których znajduje się zwykle jedno duże. siedmiopalczaste liście. W uprawie spotyka się odmiany o kwiatach od barwy białej przez żółtą i różową do czerwieni. wzniesione kwiatostany. kwiaty różowo nakrapiane na zebrane w okazałe. Przygotować odwar.środek odwapniający.ziela jemioły i odstawić do naciągnięcia. Kąpiel powinna trwać 15 min. ale nie gotować. Należy zażywać napar przez pół roku na pół godziny przed trzema posiłkami. Jemioła leczy ponadto kolkę w brzuchu. ziela ruty. zwapnieniu żył i innym chorobom na tle miażdżycowym. Kasztanowiec cieszy się opinią drzewa dekoracyjnego. KASZTANOWIEC ZWYCZAJNY Aesculus hippocastanum L. toteż chętnie jest wysadzany w parkach i wzdłuż dróg tworząc efektowne aleje dzięki swojej gęstej i rozłożystej koronie. po czym kontynuować picie ziół. padaczce.jako środek wpływający hamująco na wylewy krwi do mózgu. Wąsy kukurydzy należy zbierać od czerwca do sierpnia i suszyć w cieniu. korzenia przestępu. korzenia łopianu.

ubytków naskórka. Garbniki zawarte w kasztanowcu wywierają na przewód pokarmowy działanie rozkurczowe. Usprawnia się przepływ krwi w naczyniach żylnych. Kora kasztanowca przewyższa nasiona i kwiaty w działaniu uszczelniającym na drobne naczynia krwionośne. przeciwbakteryjne i łagodnie zapierające. a w Bułgarii do produkcji antybiotyków. Kwiaty kasztanowca wchodzą w skład mieszanki ziołowej Rektosan („Herbapol”) używanej w leczeniu hemoroidów. Rozrzedza krew. Zewnętrznie przetwory z kasztanowca podaje się w postaci okładów w leczeniu oparzeń. które służą do wyrobu kleju dekstrynowego i saponin. Niekiedy do celów leczniczych wykorzystuje się liście kasztanowca. dolegliwości w okresie klimakterium. Nie przedawkowywać zalecanych dawek Int. Wzmacnia ścianki żył kończyn. a nawet mózgu. krwiaki. odmroziny. 4.Kasztanowiec dostarcza kilku surowców leczniczych. przeciwzapalne. W końcu lipca zrywa się niedojrzałe owoce i w stanie świeżym przerabia w przetwórniach na intrakty (wyciągi). odmrożeń. W czerwcu. Hypocastani. stany zapalne wątroby. jest także stosowany w stanach 213 . Intrakt ze świeżych niedojrzałych owoców leczy zakrzepy i zastoje żylne. Wspomniane związki podane na skórę działają przeciwbakteryjnie. przeciwzapalnie i łagodnie ściągające. Działa ściągające. 3.właściwości kasztanowca są następujące: 1. gładkich i zdrowych gałązek i suszy w przewiewie. 2. żylak powrózka nasiennego. płuc. zapalenia naczyń włosowatych skóry. Wiosną zdejmuje się korę z młodych. co hamuje krzepliwość krwi i przeciwdziała powstawaniu zakrzepów wewnątrznaczyniowych. gruczołu krokowego. obrzęki skóry i tkanki podskórnej. miednicy mniejszej. żylaki nóg. a następnie obrywa pojedyncze kwiaty z szypułkami i suszy rozkładając cienką warstwę w miejscu zacienionym i przewiewnym. nadmierną przepuszczalność naczyń. Jesienią zbiera się dojrzałe nasiona kasztanowca. obrzęki głośni. Ułatwia wydalanie moczu przy przeroście prostaty. które wynoszą 3 razy 30 kropli. WSKAZANIA LECZNICZE Hemoroidy. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Związki czynne zawarte w przetworach kasztanowca uszczelniają ściany naczyń włosowatych i doprowadzają ich przepuszczalność do stanu normalnego dzięki zmniejszeniu kruchości naczyń. zapalenie ścięgna. w pełni kwitnienia ścina się całe kwiatostany. zakrzepowe zapalenie żył. Mówiąc w skrócie .

przygotować odwar i pić 1/4 szklanki 3 razy dziennie przy krwiomoczu. 7. 5. 4. Mieszanka przeciwobrzękowa nr 2. 6. kwiat jasnoty. 2. odmrozin i oparzeń. Przy chorobach reumatycznych zaleca się noszenie w kieszeniach kasztanów. SPOSOBY UŻYCIA Odwar z kory kasztanowca (l łyżka kory na dwie szklanki wody) pić trzy razy dziennie po pół szklanki przy czerwonce. zmniejszają dolegliwości reumatyczne w ciągu nocy. obrzękach urazowych. 2 części kwiatu kasztanowca. przygotować napar. po jednej części ziela tasznika i ziela rdestu ostrogorzkiego zmieszać. biegunce. bólach po zwichnięciach stawów rąk i nóg. ziele rdestu ostrogorzkiego i kłącze pięciornika. To samo polecam kobietom w okresie klimakterium. jedną ilość kwiatu kupalnika zmieszać i popijać napar 2 razy dziennie przy żylakach.zapalnych i nieżytowych żołądka i jelit. i wypić w dwu porcjach między posiłkami. Przy przewlekłych chorobach artretycznych lub reumatycznych stosuje się okłady z kasztanowców na miejsca szczególnie zaatakowane na stałe. Kwiat kasztanowca i kwiat jarzębiny po 2 ilości. obrzękach pourazowych. Zmieszać w równych ilościach korę kasztanowca. leczy nieżyt jelit. Dojrzałe kasztany neutralizują szkodliwe promieniowanie podziemnych cieków wodnych. Półtorej łyżki ziół zalać dwiema szklankami ciepłej wody i powoli ogrzewać do wrzenia pod przykryciem lub postawić nad parą na 30 min. Mieszanka przeciwobrzękowa nr 1. przenieść na płótno. 30 g ziela hyzopu i 20 g liści babki. przyłożyć na chore miejsce i owinąć. Zmieszać 50 g rozdrobnionych liści lub kwiatów kasztanowca. Wyciąg gęsty z nasion kasztanowca jest jednym ze składników czopków Hemorol („Herbapol”) i drażetek Venescin („Herbapol”) stosowanych przy hemoroidach. Nalewkę spirytusową ze świeżych kwiatów stosuje się do pędzlowania swędzących wysypek. zażywany dwa razy dziennie na końcu noża. Stosować w kontuzjach. Zmieszać 50 g kwiatów lub liści kasztanowca. 214 . Nadto wchodzi w skład pasty Fitoven. podskórnych i wynaczynieniach. hemoroidach i pękających żylakach. wzdęcia i hemoroidy. osłabieniu przewodów trawiennych. ziele tasznika. Po roku należy kasztany wymienić. przywracają sen. Inne recepty 1. Zmieniać kilka razy dziennie. siniakach. Owoc kasztanowca upieczony i sproszkowany. kolkę. biegunkę. ogrzewać w naczyniu. 3-5 łyżek z jedną łyżką płatków owsianych rozrobić z wodą na papkę. pić przy nieregularnym miesiączkowaniu. 30 g ziela krwawnika i 20 g ziela nostrzyka. 3. W tym celu pod łóżkiem należy umieścić trzy woreczki po 15 kasztanów. Stosować w kontuzjach.

wzdęcia brzucha. słaba laktacja u matek karmiących. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Kminek eliminuje gazy powstałe z powodu nadmiernych procesów gnilnych. Na użytek zewnętrzny Kminek poprawia osłabiony słuch. skąpe i niedostateczne miesiączkowanie. zapalenie oskrzeli i płuc. Wypijać szklankę 15 min. skurcze żołądka i wrzody żołądka i dwunastnicy. w jelitach. poprawia trawienie. zapaleniu oskrzeli i płuc. Gotować 3 sekundy i naciągać 10 minut. niedostateczne wydzielanie soków trawiennych. zaburzenia żółciowe (niewydolność pęcherzyka żółciowego). po posiłku. pobudza czynności serca i układu nerwowego.kamiennej. Stosuje się przy zaburzeniach jelitowych. leczy wypryski skórne i zastoinowe zapalenie sutka. brak apetytu. Należy do roślin znanych już w epoce . ułatwia przyswajanie składników pokarmu. działa przeciwświerzbowo. Surowcem leczniczym jest owoc kminku. wzmacnia procesy przemiany materii przez aromatyzację. niestrawność i zaburzenia trawienia. usuwa stany skurczowe w przewodzie pokarmowym. pasożytobójczo. moczopędnie. niedomogi wątroby. Jest cennym sprzymierzeńcem naszego trawienia. działa mlekopędnie. zaparcie z powodu przewlekłej lub przejściowej atonii jelit. l łyżeczka kminku na l szklankę wrzącej wody. nadmierna wrażliwość na środki pobudzające pracę serca i naczyń krwionośnych. pędzi pasożyty. 215 .KMINEK Carum carvi L. działa żółciopędne. niedomogach pęcherzyka żółciowego. reguluje krwawienia miesięczne. pasożyty jelitowe. sensacje żołądkowo-wątrobowe. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Bóle brzucha. poprawia apetyt. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. zaflegmienie górnych dróg oddechowych. nadfermentacja. wzmacnia ruchy perystaltyczne jelit.

Rektosan. wiatry itp. W następstwie tego wywołuje się niedobory witamin z grupy B.2 do 2 g z miodem lub powidłami 2-4 razy dziennie jako lek wiatropędny. Olejek kminkowy.Kminek zmielony. pasztetów. kłącze tataraku. Na zapalenie zastoinowe sutka. kapusty. Otrzymuje się z dojrzałych owoców przez destylację z parą wodną. wywołują skurcze. dojrzałym zielonym kminku. Olejek. Stosować 1-15 g dziennie. nerwicy wegetatywnej i łuszczycy. Owoc kminku stosuje się w formie przyprawy do wszystkich ciężej strawnych potraw. Pić przez l godzinę po trochu. grochu. Stosuje się 1 łyżeczkę owoców kminku zmielonych na 1. Wywar. l litr wódki. Owoc kminku jest stosowany w przemyśle kosmetycznym jako środek zapachowy. zemleć w niewielkiej ilości i trzymać w szczelnym słoiku. Dla dzieci stosować 0. Nalewka spirytusowa. wieprzowinie. 40 g owocu kminkowego i 200 g cukru. 216 . W takich celach najlepiej jest zmieszać pół na pół z majerankiem. Na użytek zewnętrzny Kataplazmy. Normosan. Unikanie kminku w potrawach kapustnych. Popija . W celu zlikwidowania objawów niestrawności stosować pół kieliszka tej kminkówki na pół szklanki ciepłej herbaty.5 szklanki wody. nawet przy zupełnie zdrowym żołądku. grochu. owoc kopru włoskiego. sałatek. żeby nie zakrztusić się. Digestosan.5 łyżeczki tego naparu 2-3 razy po posiłkach (wiatropędne). korzeń arcydzięgla). Naciągać w cieniu dwa tygodnie. Kminkówka na świeżym. co może być przyczyną m. l do 3 kropli 2-3 razy dziennie w roztworze alkoholowym lub z miodem. Jeśli po obiedzie lub kolacji rozpoczną się sensacje wątrobowe. Nalewka. Stosuje się doustnie od 0. W przypadku osłabienia słuchu wprowadzić kilka kropel do ucha. pół szklanki kminku. Stosować 1-3 g dziennie. Stosuje się przy zaflegmieniu górnych dróg oddechowych. Rhelax Owoce kminku można stosować jako przyprawę trawienną z innymi ziołami wiatropędnymi (rumianek. l litr wódki. a w konsekwencji do skreślenia tych potraw z jadłospisu. razowym chlebie może zawsze doprowadzić do wzdęć i boleści. liść mięty. Brać po posiłku 125 g przy wzdęciach i niestrawności. Macerować 8-10 dni. skąpe wydzielanie żółci.1/4 do 1/2 szklanki 2 razy dziennie.in.5-1. Kminek wchodzi w skład mieszanek ziołowych „Herbapolu”. Kminkówka domowa. Wodny wyciąg kminku dla karmiących matek poprawia trawienie u osesków. Odcedzić. które wzdymają. brać pół łyżeczki takiego proszku i popić chłodnym płynem. Gastrochol. Przedawkowanie kminku w potrawach czy w celach leczniczych nie wchodzi w rachubę i nie może zaszkodzić. Dodawać do tłustych mięs. ziele tymianku.

in. olejku eterycznego o charakterystycznym zapachu. Świeża roślina nie pachnie. alkaloidy terpenowe (pośród nich aktynidyna działająca podniecająco na koty). jest byliną z rodziny kozłowatych. jeśli tylko w podłożu jest dostatek próchnicy.0 proc. czynnościowych zaburzeniach wydzielania wewnętrznego. migreny i histeria). Działanie lecznicze stwierdzono także przy kołataniu serca i skurczu naczyń wieńcowych w zespole objawów bólu (dusznica rzekoma). zbiera się korzenie i kłącza.9 proc. zwłaszcza ośrodki oddechowy i naczyniowe-ruchowy. 0. skurczach mięśni gładkich. nagie lub owłosione. a przede wszystkim w ogólnych stanach nerwicowych (bezsenność. Preparaty kozłka mają działanie skuteczne jako środek uspokajający. Swoistego zapachu nabiera dopiero w czasie suszenia. Kozłek wytwarza jajowate lub stożkowate kłącza o długości do 5 cm oraz bardzo liczne.5-2. Korzeń w smaku jest słodki. W Polsce rośnie w całym kraju w wilgotnych zaroślach. początkowego stadium choroby nadciśnieniowej. Korzeń kozłka zawiera m. Kozłek lekarski.0. eliptyczno-lancetowanych listkach. natomiast w dużych dawkach działa hamująco na ośrodkowy układ nerwowy zmniejszając pobudliwość odruchową i osłabiając wrażliwość zakończeń nerwowych. występuje powszechnie w lesistych i wilgotnych rejonach Europy.KOZŁEK LEKARSKI Valeriana officinalis L. Podstawowe związki czynne kozłka stanowią trójestrowe połączenia. niezbyt licznych. które się suszy. choroby Basedowa i świerzbiączek. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Olejek eteryczny w niedużych dawkach umiarkowanie pobudza ośrodkowy układ nerwowy. zwane walepotriatami w ilości 0. w maju przed kwitnięciem rośliny. Azji Mniejszej. Ponadto olejek obniża napięcie mięśni gładkich i rozszerza naczynia wieńcowe. a nawet na skałach. napadowych skurczach 217 . Z kilku odmian najczęściej występuje i jest uprawiany kozłek szerokolistny o łodydze do 2 m wysokiej.1. owoce bardzo drobne. przeciwskurczowy i wzmacniający przy różnych zaburzeniach czynnościowych ośrodkowego układu nerwowego. kwasy organiczne. Do celów farmaceutycznych jesienią lub wiosną. Zachodniej i Środkowej aż po Japonię. Kwitnie od czerwca do sierpnia. ale zostawia posmak gorzki. walcowate korzenie o grubości do 3 mm i długości do 30 cm. W skojarzeniu z bromkami preparaty kozłka działają skutecznie w leczeniu schorzeń narządów wewnętrznych. zwany walerianą.

Kłącze kozłka. zmniejsza częstotliwość oddawania moczu i osłabia uczucie pragnienia. działa także przeciwcukrzycowo. Półtorej łyżki ziół zalać w termosie szklankami wody wrzącej.0 g. Pić przy nieżytowym zapaleniu jelit. nimfomanii. znosi nadfermentację jelitową i wzdęcia. szyszki chmielu w równych ilościach. Pić przy histerii. neurastenia. kwiat rumianku w równych ilościach.jelit. Odwar. zawroty głowy. jest czerwiopędne i przeciwdrgawkowe. częstoskurcz napadowy. epilepsja. przekwitanie u kobiet i u mężczyzn. ziele dziurawca. Zamknąć termos i zostawić na godzinę. Preparatów kozłka nie należy stosować przez czas dłuższy. szyszki chmielu. liść brzozy. liść mięty. ziele bylicy pospolitej. Zmieszać równe ilości rozdrobnionego korzenia kozłka. ziele srebrnika. histeria. wzdęcia. liść mięty 30. Pić przy padaczce. świerzb. Pić przy dychawicy sercowej. zaburzenia układu krążenia. 218 . ziele melisy. gruźlicy płuc. bóle głowy. WSKAZANIA LECZNICZE Astma nerwicowa. kwiat głogu 15. w równych ilościach. Napar. Kłącze kozłka. Pić 2-3 razy dziennie przy przekwitaniu. znamiona kukurydzy. dychawica sercowa. pokrzywka. kłącze tataraku. słuchu. kwiat bzu czarnego. Przy chorobach przewlekłych używa się ich w odstępach czasu określonych przez lekarza. owsiki.0 g. zaburzenia czynnościowe. ziele bylicy pospolitej. Popijać rano i wieczorem po szklance przy złym wydzielaniu żółci. ziele krwawnika w równych ilościach. Kłącze kozłka 60. ponieważ powodują zaburzenia czynności przewodu pokarmowego. w równych ilościach. histerii. Odwar. konwulsje dziecięce. liści szałwii oraz melisy.0 g. kora kruszyny w równych ilościach. zapaleniu skurczowym oskrzeli. korzeń arcydzięgla. upośledzenie mowy. Odwar. przy dermatozach i w stanach zapalnych oczu. pulsowanie w skroniach. napady padaczkowe częściowe. Kłącze działa uspokajająco. Kłącze kozłka. nadmierny napływ krwi do narządów. bezsenność. wzroku. przyspieszone bicie serca na tle nerwowym. korzeń łopianu. liść melisy. przeciwepileptycznie. korzeń goryczki. nerwice wegetatywne. rozkurczowo. Łyżka mieszanki na dwie szklanki wody. Zewnętrznie działa korzystnie na skórę głowy przy łupieżu i łojotoku. Pić 2/3 szklanki 2 razy dziennie po jedzeniu w stanach pobudzenia nerwowego i bezsenności.0 g. działa przeciwrobaczycowo na owsiki i glisty jelitowe. omdleniach. gdyż mogą wystąpić bóle głowy i omdlenia. neurastenii. nie należy też przedawkować. Kłącze kozłka. Popijać 3 razy dziennie przy pokrzywce. przekrwienie czynne. Po miesiącu stosowania kłączy kozłka należy zrobić dwutygodniową przerwę. cukrzyca. korzeń kobylaka. Zioła sedatywne (uspokajające). kolka jelitowa. Kłącze kozłka. ziele dziurawca. złe wydzielanie żółci i soku trzustkowego. liść melisy 30. korzeń arcydzięgla. liści mięty. wyrzuty skórne. SPOSÓB UŻYCIA Napar. ziela serdecznika. Kłącze kozłka. migrena. nadczynności tarczycy. nadpobudliwość psychiczna i czuciowa. Odwar.0 g. zaburzenia naczyniowo-ruchowe. omdlenia. niepokój. nadfermentacja jelitowa. kwiat rumianku 15. Napar. nasennie. kłącze perzu.

KRWAWNIK POSPOLITY Achillea millefolium L Rośnie wszędzie. Pić 2/3 szklanki po jedzeniu rano i wieczorem na godzinę przed snem w stanach pobudzenia nerwowego i bezsenności. ziela dziurawca i pozostawić na 14 dni. C i osłodzić łyżką miodu. Przecedzić i pić po łyżce stołowej 1-2 razy dziennie. nakryć i postawić nad parą na 20 min. ale nie podmokła i mająca dostatek azotu. Zmieszać.7 1) wlać 15 g nalewki lub intraktu z korzenia waleriany. dodać łyżeczkę do herbaty liści melisy. Intrakt ze świeżych korzeni kozika działa silniej od nalewki. często wstrząsając. Ta bylina z rodziny złożonych (Compositae) należy do najbardziej popularnych. Kozłek wchodzi w skład preparatów ziołowych produkowanych przez „Herbapol”. napięcia i strachu. Nalewka kozłkowa. i przecedzić do termosu. (Tinctura Valerianae). W przypadku nadmiernej pobudliwości płciowej. owoców kopru włoskiego i ziela dziurawca. Napój uspokajający z Waleriana. 60 kropli nalewki kozłkowej dodać do szklanki gorącego mleka. to zamiast ziela macierzanki dodać taką samą ilość mieszaniny kwiatów głogu i owoców głogu. najlepiej na godzinę przed snem. Dorosłym zaleca się doustnie 3 razy dziennie po łyżeczce granulatu po jedzeniu. Wino walerianowe. 2 łyżki ziół zalać 2 szklankami wody wrzącej. Jeśli objawem nerwicy są zaburzenia sercowonaczyniowe. czy są to wyciągi alkoholowe czy wodne.. a zarazem najbardziej pożytecznych roślin krajo219 . Przetwory z korzeni kozłka mają zróżnicowaną wartość leczniczą w zależności od tego. Pomocniczo w stanach padaczkowych bez utraty przytomności po 1/2 l łyżeczce nalewki w 1/4 szklanki wody 3 razy dziennie po jedzeniu. odstawić na 10 min. Pomocniczo stosować w napadach padaczkowych częściowych po 1/3-1/2 łyżeczki w kieliszku wody kilka razy dziennie między posiłkami. przyrządzić wino dodając szyszek chmielowych zamiast ziela dziurawca. gdzie ziemia jest choć trochę lepsza od szczerych piasków. szyszek chmielowych. Półtorej. pobudzeniu nerwowym i trudności w zasypianiu.Zioła rozkurczowe. Oto jak należy je stosować. jako środek ogólnie uspokajający. Nervogran. w celu zmniejszenia niepokoju. Dawki ustala lekarz. popijanego 1/4 szklanki ciepłej wody w nerwicach różnego pochodzenia. Pić 1/2 szklanki 3 razy dziennie po jedzeniu w nerwicy wegetatywnej z zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi. Nervosan. ponieważ główne składniki czynne. Zmieszać równe ilości rozdrobnionych korzeni kozika. wypić na godzinę przed snem jako środek uspokajający i przywracający spokojny sen. dwie łyżki ziół zalać w termosie 2 szklankami wody wrzącej i po zamknięciu odstawić na godzinę. lekko ostudzić do 45 st. jak olejek eteryczny i walepotriaty rozpuszczają się lepiej w alkoholu niż w wodzie. przy agresywności. Dorosłym podawać doustnie 20-60 kropli w kieliszku wody 3 razy dziennie po jedzeniu w stanach nerwowych i nerwicy wegetatywnej. ziela macierzanki. Dorosłym zaleca się doustnie 30-60 kropli w kieliszku wody 2-3 razy dziennie. Do butelki wina gronowego (0.

hemoroidy.wych. hemoroidy. działa przeciwczerwiowo (robakobójczo). w smaku bardzo gorzki. 220 . kwas askorbinowy mineralne obfitujące w związki manganu. Ma bezogonkowe. potasu. białe. Można również zbierać i suszyć same kwiaty. krwawnika zawiera m. hamuje krwawienia. Stosuje się go jako lek na upławy. dermatozy. gojącym i przeciwzapalnym. naciągać 120 min. Kwitnie od lipca do późnej jesieni. Do celów leczniczych wykorzystuje się górne części pędów długości do 25 cm. owrzodzenia goleni. pewne ilości olejku eterycznego. Popijać trzy filiżanki dziennie między posiłkami przez dłuższy czas na nieżyty i nerwice dróg trawiennych. blednicę. na kurcze o charakterze sercowym. Na użytek zewnętrzny Jest znakomitym środkiem dezynfekującym. 30 g baldaszka kwiatowego na litr wody wrzącej. drobne. prawie prostą łodygę. Krwawnik ma mocno ziołowy zapach. sprzyja menstruacji. astmę. charakteryzuje się gęstym ulistnieniem i aromatycznym zapachem. flawonoidy. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. zapalenie skóry i śluzówek. azotu.in. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Krwawnik wzmacnia działanie gorzkie i ściągające. 10-80 cm. kamicę żółciową lub moczową. Zazwyczaj jest wielkości o września. Stosować 2-3 g dziennie na hemoroidy. garbniki. Wyciąg wodny. pięciopłatkowe zebrane w bal-daszki kwiatki. cholinę. szczególnie u młodych dziewcząt przy zbyt częstych i obfitych miesiączkach. wpływa uspokajająco na macicę i jajniki. ma właściwości żółciopędne i moczopędne. ciemnozielone podwójnie pierzaste wiotkie listki. pęknięcia sutka i na przetoki oraz na różne rany. które należy ścinać od czerwca do w czasie rozkwitania. działa wykrztuśnie i przeciwzapalnie. bóle reumatyczne. poprawia przemianę materii. pobudza czynności żołądka. Ziele oraz sole fosforu. krwioplucie. zimnicę. Po ususzeniu otrzymuje się ziele krwawnika.

Stosować 20-30 kropli trzy razy dziennie. 4. Dwie części ziela krwawnika i po jednej części ziela rdestu ostrogorzkiego i kory kasztanowca użyć do sporządzenia naparu. zmieszać. ziela dziurawca . kłącza tataraku . Pić trzy razy dziennie po łyżeczce w 1/4 szklanki wody lub soku owocowego. Łyżkę kwiatów krwawnika zalać wrzątkiem z półtorej szklanki i naparzać pod przykryciem l5 min. Stosować 20-30 g dziennie. Napar z ziela krwawnika . Syrop. Odstawić na 15 min. Świeży sok z ziela osłodzony miodem i rozprowadzony mlekiem pić na czczo po 23 łyżki dziennie przy wszelkiego rodzaju awitaminozach. A oto kilka recept z zastosowaniem krwawnika 1. korzenia biedrzeńca. kłącza kozłka . Mają one jednak silniejsze działanie przeciwzapalne i rozkurczowe. Napar z ziela.16. 6. Na użytek zewnętrzny Zebrane do butelki baldaszki kwiatu krwawnika zalać wódką żytniówką 2 cm powyżej ziela.Tinktura. ziela drapacza. także nadgarstki przy zwyrodnieniach gośćca. owrzodzenia jelita grubego i hemoroidy. zmiksować lub odcisnąć w sokowirówce. Napar z kwiatów. stosować w przewlekłych zaburzeniach trawiennych z krwawieniem. 50 g ziela tasznika. jak choroba wrzodowa. Otrzymany sok przecedzić i dodać dla utrwalenia jedną część spirytusu 95 procentowego na 4 części soku. Sok na spirytusie. Odstawić na 15 min. i przecedzić. kory kruszyny i liści mięty w równych ilościach stosować przy zaparciu przewlekłym. ziela tasznika . Odwar z ziela krwawnika . do sporządzania przymoczek i przemywania oczu. Może także zastępować rumianek. 500 g świeżo zebranego. 600 g wody. Kwiaty krwawnika można stosować podobnie jak ziele. kolana. 3. ziela jemioły . ziela srebrnika . 100 g ziela krwawnika. napar popijać trzy razy dziennie po pół szklanki od chwili zajścia w ciążę (przy ronieniu nawykowym).15. Łyżkę ziela zalać wrzątkiem w ilości półtorej szklanki i naparzać pod przykryciem 15 min.20 . 221 . 50 g ziela rdestu ostrogorzkiego. kwitnącego ziela przepuścić przez maszynkę. W zaburzeniach miesiączkowania i dla usunięcia z organizmu związków toksycznych pić trzy razy dziennie po 2/3 szklanki naparu. zaparzyć l 1/2 łyżki ziół na l 1/2 szklanki wrzątku do termosu. 5. 100 g świeżych liści krwawnika. Sok ten zachowuje wszystkie właściwości lecznicze przypisywane krwawnikowi.2 części oraz po jednej części kłącza tataraku i nasienia kozieradki popijać na wzmożenie potencji przed 60 rokiem życia. pić przy przekwitaniu na nadmierne poty. Gotować do konsystencji syropu. Uwaga. gdy nastąpiło uszkodzenie błon śluzowych. Stosować do wcierania w chory kręgosłup. Odwar z mieszanki ziół krwawnika.20. co wywołuje miesiączkowanie.20 g. Pić 3 razy dziennie porcjami w stanach zapalnych przewodu pokarmowego.40 g. Napar ten można stosować do płukania w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła.30. Wyciągi z kwiatów można podawać doustnie w stanach nieżytowych przewodu pokarmowego nawet wówczas. kwiatu rumianku. ziela bratka. 1200 g cukru. który polecam przy hemoroidach (trzy razy dziennie po pół szklanki). Przechowywać w lodówce. 2.

Rektosan. wyprysku alergicznego. Głównym składnikiem lawendy jest olejek eteryczny. świerzbiączki i kontaktowego zapalenia skóry.Do stosowania zewnętrznego sporządza się napar z dwu łyżek ziela na jedną szklankę wody. „Herbapol”) w aerozolu stosować w sposób następujący: zmienioną chorobowo skórę spryskać z odległości kilku centymetrów. LAWENDA LEKARSKA Lavandula officinalis Chaix ex Villars Lawenda lekarska dość powszechnie uprawiana w krajach europejskich. Postępować tak trzy razy dziennie w leczeniu pokrzywki. Kwitnie od czerwca do września. przeciwdziałają wzdęciom i bólom brzucha spowodowanym nagromadzeniem gazów. octanu linalolu. Olejek lawendowy wywiera jakościowo takie samo działanie jak kwiaty. a w smaku jest gorzkie i szczypiące. lecz znacznie silniejsze. sprzyjają wydzielaniu soków trawiennych i wzmagają ruchy perystaltyczne jelit. dobrze się resorbuje. Sanofil (prod. uspokajają akcję serca i podnoszą jego odporność. Sklerosan oraz Calmagina. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Kwiaty lawendy maja właściwości antyseptyczne i bakteriobójcze. jest znaną od stuleci rośliną leczniczą. Podany doustnie działa silnie na przewód pokarmowy. 222 . Kwiatostany ścina się półtora tygodnia po rozwinięciu pierwszych kwiatów. Digestosan. wiatropędnie i napotnie oraz żółciotwórczo. z którego jest pozyskiwany olejek lawendowy. hamują nadmierny rozwój flory bakteryjnej. działają moczopędnie. w tym i w Polsce. zawierający do 60 proc. Ziele lawendy charakteryzuje się swoistym przyjemnym zapachem. Krwawnik wchodzi w skład następujących preparatów produkowanych przez „Herbapol”: Cholagoga II. a wytworzoną pianę rozprowadzić cienką warstwą. Są one surowcem leczniczym. jest wydalany częściowo z moczem. Do kąpieli brać 2-3 garście ziela na 2 litry wody. Nervosan. częściowo przez płuca z wydychanym powietrzem. działają znieczulająco i antyreumatycznie. Pulmosan. Pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego.

Olejek lawendowy stosuje się rzadko i raczej jako lek pomocniczy w zakażeniach oskrzeli. gruźlica. blednica. jelit i wyrostka robaczkowego. 40 kropli trzy razy dziennie na łyżce przegotowanej wody. nieżycie oskrzeli z rozedmą. dur. reumatyzm. działa przeciwbólowe. kaszel napadowy. biegunka. rozszerzając naczynia włosowate. a olejek lawendowy zasypki Mykodermina.Na użytek zewnętrzny Lawenda może być użyta jako środek antyseptyczny. migreny. pobudzenie nerwowe. młodzieży i osób starszych. wegetatywne nerwice. oskrzeli i przewodów nosowych. oparzenia. miesiączkowanie bolesne i skąpe. Użyta do okładów bądź kąpieli drażni nieco skórę. pozostałość po paraliżu. choroby infekcyjne. gardła. zwiotczenie żołądka i jelit. odkażający. upławy białe. żmij (leczenie pomocnicze). nieżycie u palaczy tytoniu i w początkowym okresie ropnia płuc. robaki. zapaleniu korzonków nerwowych. depresja. chorobie wrzodowej czynnej. pasożytobójczy i owadobójczy. dolegliwościach serca i uderzeniach krwi do głowy. a także przy nieżytach i zaburzeniach dróg trawiennych. 5 kropli olejku na cukrze poprawia apetyt i trawienie. upławy białe. ugryzienie zwierząt. nadmierna pobudliwość. grypa. świerzb. Pić dwie szklanki dziennie między posiłkami jako lek wiatropędny lub uspokajający. W tych przypadkach stosuje się napar kwiatów. mdłościach (szczególnie nerwicowych). zmniejszenie łaknienia u dzieci. l łyżeczka kwiatów na szklankę wrzątku. rzeżączka. wątłość dziecięca. ukąszenia owadów. Na użytek zewnętrzny Rany różnego rodzaju. egzemy chroniczna lub okołoodbytowa. Wyciąg z kwiatów lawendy jest składnikiem kropli Nervosol. wzdęcia jelitowe. 223 . wrzody na nogach (proste i zakażone. bezsenność. zawroty głowy. zapalenie pęcherza moczowego. wszawica. poważnych schorzeniach wątroby i nerek. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. w krwawieniach w przewodzie pokarmowym. zapalenie oskrzeli. skrofuły (gruźlica węzłów chłonnych). Nie należy stosować olejku lawendowego w ostrych i podostrych zapaleniach żołądka. gojący. do inhalacji lub w aerozolu w nieżycie jamy ustnej. łysienie. Działa moczopędnie. gorączka z osutką (z wypryskami na twarzy). Reguluje nerwowy układ skórny. skąpomocz. drgawki. skurcze mięśni. jako środek przeciw przewlekłym bólom mięśniowym i stawowym. histeria. zgorzelinowe). pasożyty jelitowe. trądzik młodzieńczy i różowaty. Naciągać 10 min. dolegliwości dróg oddechowych. dolegliwości płucne. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma. nadciśnienie. Nalewka alkoholowa. puchlinie wodnej. usuwa mdłości. Przeciwwskazania. przetoka odbytu. kroczowa.

Napar z pięciu kwiatów. Stosować na reumatyzm. kwiat wrzosu. kwiat tarniny. kwiat tarniny. liść szałwii. 5. Kwiat lawendy. Stosować na egzemę suchą. Garść kwiatów wsypać do 0. Napar na wrzód żołądka. Na użytek zewnętrzny Odwar. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki naparu. 7. ziele dziurawca. ziele rzepiku. kłącze tataraku. Płyn (napar) do kąpieli dla otyłych. naciągać 10 minut. 3. jagody jałowca. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki naparu. we Francji. Łyżkę tej mieszanki wsypać do szklanki wrzątku. w litrze wody. ziele nostrzyku. korzeń prawoślazu. Kwiat lawendy. liść melisy. siemię lniane. a także jako środek moczopędny. Do przemywania i bandażowania ran (także po oparzeniach) stosować mieszankę wodną o stężeniu 2-4 proc. ziele dziurawca. ziele bazylii. Napar przy nadciśnieniu. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po l szklance. Kwiat lawendy. 224 . Zaparzać l łyżkę ziół na l szklankę wrzątku. Alkoholat. Kwiat lawendy. ziele tasznika. Kwiat lawendy. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki naparu. Stosować l łyżkę ziół na szklankę wrzątku. Mieszankę (2 proc. Recepty z wykorzystaniem kwiatów lawendy bądź olejku 1. ziele maliny. 6. Wypijać dwie szklanki dziennie przy chorobach infekcyjnych i gorączkach napadowych. 8. Napar przy nerwicy serca. liść mięty.Olejek eteryczny. 10 g lawendy oraz po 5 g kwiatów kaczeńca błotnego. (Jedna część lawendy + 5 części spirytusu). ziele jemioły. Kwiat lawendy. liść szałwii. żarnowca i bratka polnego. Napar przy nerwicy żołądka. W równych ilościach kwiat lawendy. 2-5 kropli z miodem lub roztworem alkoholowym używać dwa razy dziennie jako środek znieczulający. Napar przy migrenie. Garść kwiatów gotować przez 10 min. kłącze tataraku. Kwiat lawendy. kwiat ślazu dzikiego. Macerować przez jedną noc. ziele bukwicy. Gram olejku wzięty na czczo hamuje wrażliwość nie naruszając sprawności intelektu. przesączyć przez płótno. liść pokrzywy. kwiat ruty. Pić w równych ilościach dwa razy dziennie po 1/2 szklanki naparu. nasienie kozieradki. liść podbiału. korzeń mniszka. kwiat bzu czarnego. ziele glistnika. ze 100 g olejku lawendowego oczyszczonego z terpenów i 900 g siarkorycynianu sodu. Napar przy opuszczeniu żołądka i przeczulicy. w równych ilościach. 4.5 l oleju z oliwek i trzymać w kąpieli wodnej przez dwie godziny. ziele macierzanki. Popijać porcjami w ciągu dnia. Stosować l łyżkę mieszanki na l szklankę wrzątku. ziele krwawnika.) można używać do rozpylania w lokalach użyteczności publicznej. do wcierań i przemywań. po czym wlać do kąpieli. anyż. Zaparzać garść ziół na litr wrzątku. ziele przełącznika.in. 2. co jest praktykowane m. Napar przy dychawicy oskrzelowej. liść mięty. Dodać litr wody i stosować do irygacji przy upławach. ogórecznika lekarskiego. Maść.

dotknięte paraliżem. W lecznictwie ludowym olejek lawendowy używany jest do wcierań w bólach mięśniowych.9. 15 g białej wazeliny. LIPA SZEROKOLISTNA Tilia platyphyllos Scop. Otrzymuje się ją z mieszanki 60 g świeżych liści lawendy i litra 40 proc. a w stężeniu 5 proc. olejku miętowego i alkoholu w równych ilościach. kwiat wrzosu.5 proc. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po l szklance. liść melisy. 15. cytrynowego. Kwiat lawendy. natomiast przy stężeniu 0. W starożytności. Lipa należy do roślin miododajnych wysoko cenionych przez pszczelarzy. dzięki czemu zbiór kwiatów z obu gatunków nie nakłada się w czasie. Kwiat lawendy. szyszki chmielu. do aromatyzowania pościeli i kąpieli oraz zabezpieczenia tkanin przed molami. Właściwości antyseptyczne olejku lawendowego są silniejsze niż fenolu. korzeń arcydzięgla. krezolu i gwajakolu. szczególnie popularnych na niżu. Miejsce ukąszenia smarować mieszanką olejku lawendowego. Należy do pospolitych. Kwiat lawendy. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem i na noc po 1/2 szklanki naparu. stosowano wodę lawendową. drobnolistna dwa tygodnie wcześniej. kłącze kozłka lekarskiego. LIPA DROBNOLISTNA Tilia cordata Mili. co należy macerować przez miesiąc. Krem przeciwko świerzbowi. 11. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po l szklance naparu. Na zakończenie tego artykułu o właściwościach leczniczych lawendy dodajmy kilka jeszcze informacji. występuje także często w parkach. liść orzecha włoskiego. Środek na ukąszenia owadów.bakterie gruźlicy. korzeń lubczyka. 13. liść mięty. gronkowca i dyfterytu. a także na miejsca stłuczone. 225 . Suszony kwiat lawendy może być stosowany jako środek przeciwko wszom. Lotne wydzieliny olejku lawendowego (opary) niszczą w ciągu dwunastu godzin pneumokoki i paciorkowce. 10 g tlenku cynku. zapaleniu krtani i płuc. miętowego. zwichnięcia. drzew przydomowych i przydrożnych. W Bułgarii stosuje się olejek lawendowy w stomatologii oraz do inhalacji przy nieżycie nosa. l g lawendy bezterpenowej. 12. alkoholu. korzeń łopianu. Po jednym gramie następujących olejków: lawendowego. Kwiat lawendy. ziele ruty. cynamonowego i goździkowego + wazeliny białej.2 proc. 10. koszyczki rumianku aa 50. Napar przy schizofrenii. do leczenia zapalenia powiek. Warto wiedzieć.0. że olejek lawendowy w stężeniu 4. zabija bakterie tyfusu. a następnie odfiltrować przez czystą watę i lejek. 5 g oleju wazelinowego. liść pokrzywy. liść rozmarynu. Napar przy histerii. Lipa szerokolistna zakwita w początkach lipca. Krem do smarowania pęknięć odbytnicy. Napar przy padaczce. 4 g azotanu bizmutu. . liść rozmarynu. Pić dwa razy dziennie po l szklance naparu. 14. kwiat głogu. Napar przy bezsenności. kwiat tarniny. liść melisy. stawowych i zapaleniu korzonków nerwowych.

i przecedzić. Zmieszać 50 g kwiatów lipy. Naciągać 10 min. C. Kwiatostany mają przyjemny. Napar z kwiatów lipy z liśćmi pomarańczy. Odstawić. Zioła napotne. bądź ogrzewać nie doprowadzając doi wrzenia.Surowcem leczniczym jest kwiatostan. dodać 2 łyżki syropu malinowego. Po 226 . gardła. Zioła do kąpieli. Ciepłe wypić wieczorem przed snem. kłącze pięciornika w równych ilościach. Zioła zalać dwoma litrami wrzącej wody i pozostawić na parze pod przykryciem na pół godziny. SPOSOBY UŻYCIA Napar. Odstawić na 10 min. miażdżyca. Pić przy nerwicy. C i polopirynę S lub scorbolamid. ziele szałwii. moczopędne. nerwice. Pić 1/3 szklanki 3 razy dziennie po posiłkach w stanach pobudzenia nerwowego. Pozostać w kąpieli 20 min. uspokajające. W miękiszu komórki kwiatostanu znajdują się śluzowe gruzły szczawianu wapniowego. kwiat bzu czarnego i owoc berberysu lub kłącze perzu. infekcje dróg oddechowych. Pić 3 razy dziennie przy złej pigmentacji skóry. delikatny zapach. migrenie. zawiązać i zanurzyć w wannie wypełnionej do 1/3 wodą o temperaturze do 40 st. astmie. kaszlu. bezsenność. korzeni kozłka i liści melisy. używany najczęściej w postaci naparu. Kwiat lipy. Napar. Popijać 3 razy dziennie. Przecedzić i wlać napar do wanny. po 10 min. piegach. przecedzić. wymiotach nerwowych. w smaku są śluzowate słodkie. niestrawność. Łyżkę mieszanki zalać szklanką wrzątku i naparzać pod przykryciem 15 min. wskazany jest na wzmożenie krzepliwości krwi. konwulsjach. gorączka nosa. Szczypta kwiatów na szklankę wrzątku (15-30 g na litr wody). ziele krwawnika. Zalać 2 łyżki ziół dwiema szklankami wrzątku i postawić na parze pod przykryciem na 15 min. Zmieszać po 20 g kwiatów lipy. histeria. plamach wątrobowych. WSKAZANIA LECZNICZE Skurcze. Zioła uspokajające. który zbiera się wraz z szypułką i przykwiatkiem w formie lancetowatego listka. Wytrawione po odcedzeniu zioła umieścić w woreczku płóciennym. Zmieszać kwiat lipy. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Kwiatostan. jednocześnie przyjmować wit. przeciwskurczowe. 30 g rozdrobnionego kłącza tataraku oraz po 20 g kwiatów lawendy i kwiatów lub ziela wrzosu. wykazuje właściwości napotne.

przeciwzapalnie. C. Macierzanka piaskowa należy do rodziny wargowatych (Labiatae) i ma zastosowanie jako przyprawa podobnie jak tymianek. mięsa pieczonego i mielonego. tymol.wyjściu z wanny nie wycierać się. Stosować jako odwar. MACIERZANKA PIASKOWA Thymus serpyllum L. Węgiel lipowy (Carbo Tiliae). ma właściwości moczopędne.6 proc. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Ziele macierzanki stosowane wewnętrznie działa wykrztuśnie (drażni błonę śluzową żołądka. wiatrach. związki goryczkowe. terpineol). Zawartość fenoli dochodzi do 60 proc. obniża ciśnienie tętnicze krwi. do nadzienia mięsnego. aż zostanie 1/4 odwaru. Główne związki: olejek eteryczny (do 0. Kąpiel oraz liście kwiatów lipy można stosować przy konwulsjach dziecięcych i zmęczeniu. W Polsce jest pospolita na niżu. pobudza serce i nerwy (więc 227 . Powtórzyć po czterech miesiącach. działa przeciwskurczowo. sole mineralne. co wywołuje efekt wydzielniczy w oskrzelach). Posiekane listki można dodawać do sałaty. Stosować 1-2 łyżki z mlekiem lub wodą. Wypijać na ciepło w ciągu dnia podczas posiłku lub między posiłkami. ale owinąć prześcieradłem kąpielowym położyć do łóżka i ciepło okryć. rozpuszcza kwas moczowy. sosów gotowanych. kwasy organiczne. a więc do rosołów. Kwiat lipy wchodzi w skład Degrosanu i Pyrosanu produkowanych przez „Herbapol”. karwakrol. a zewnętrznie jako zasypkę przy ropiejących i cuchnących ranach i wrzodach. flawonoidy. Do użytku wewnętrznego stosuje się węgiel przynajmniej w godzinę po zażyciu środka przeczyszczającego. usuwania piegów. zatruciach. na piaskach i w lasach sosnowych. Wskazana jest do drenowania wątroby i żółci. ułatwia zasypianie. Rutinoscorbin i popić ciepłą herbatą z dodatkiem soku malinowego + szczypta imbiru + sok z 1/2 cytryny i cynamonu. Surowcem leczniczym macierzanki jest ziele. działa napotnie i często przerywa ostry nieżyt nosa. Znanych jest szereg odmian. Proszek z dodatkiem sproszkowanych liści szałwii służy także do czyszczenia zębów. garbniki. a jako surowiec leczniczy wykorzystuje się kwiaty i drzewo. zażywać przy biegunkach. wszystkich składników. Z drewna lipowego uzyskuje się dobry węgiel rysunkowy. Lipa dziki (Tilia silvestris) jest również rośliną leczniczą. Korzystnie jest wziąć wit. przy podrażnieniu i świądzie skóry. Kuracja trwa 10-20 dni. do obmywań oraz irygacji. Taka kąpiel działa uspokajająco. usprawnia transpirację i ma właściwości przeciwskurczowe. pielęgnowania cery. zawiera między innymi: p-cymen. Kwiat lipy stosuje się zewnętrznie do okładów na rany i wrzody oraz do płukania jamy ustnej przy stanach zapalnych. ściągające. dezynfekcyjnie (dzięki zawartości związków fenolowych). z nasion otrzymuje się olej jadalny. 40 g drewna bez kory i rdzenia środkowego gotować w litrze wody. regeneruje skórę i czyni ją elastyczną.

zapalenia przydatków. szałwią. l łyżka ziela macierzanki na 1. niedokwaśność. mimowolnego moczenia nocnego. D. reumatyzmie. wzdęciach. nieżycie dróg oddechowych. Ziele macierzanki. artretyzmie. wapnia oraz potasu. biegunkach. niedokrwistości. E. Ks. nadmiernym wydzielaniu żółci. biegunkach. Macierzanka jest rzadko używana osobno. Czesław Klimuszko stosował ziele macierzanki do leczenia rozedmy płuc i nieżytu oskrzeli. nagietek lekarski (kwiat). do przemywania oczu noworodkom w stanach zapalnych. nadmiernym wydzielaniu wątroby. kwiat rumianku. Napar macierzanki działa jako środek wykrztuśny i powiększający łaknienie lub po posiłku jako środek wiatropędny. liść mięty. dusznicy bolesnej. przeciwko puchlinie wodnej. ukłucie owadów. suchego kaszlu. dychawicy sercowej. nostrzykiem żółtym. babkę wąskolistną (lancetowatą). kurczach jelitowych. Stosowane zewnętrznie działa bakteriobójczo. chorobom pęcherza. blednicy. Ziele wchodzi w skład Septosanu. a na błony śluzowe jamy ustnej. przy przewlekłym suchym kaszlu (inhalacje z naparu). przeciwzapalnie. blednicy. świądu (stosować kąpiele). Napar na zapalenie okostnej zębowej. glistach.zalecane przy neurastenii). dla poprawienia krążenia. niewydolności wieńcowej. niedomodze wątroby. nieżycie żołądka. zwiotczenia żołądka. wzdęciach. Napar do płukania ust i do obmywań przygotować z rumiankiem. odcedzić i popijać do 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie na pół godziny przed posiłkiem.5 szklanki gorącej wody. Płukać zęby co kwadrans ciepłym naparem. bronchitach i astmie. lipę drobnolistną 228 . Przy zapaleniu okostnej należy uzupełnić niedobór witaminy A. przy kurczach jelitowych. niedokrwistości. niedomodze wątroby. bronchitach i astmie. ostrego swędzenia warg sromowych i przedsionka pochwy (kompresy). zranienia. biegunkach. nerwicy serca.nieznacznie ściągające. nieżytom żołądka. oparzenia. puchlinie wodnej. naciągać 10 minut. przy ischiasie. a do tamponowania i irygacji dodawać krwawnik pospolity (kwiat). krztuśca (koklusz). jest zalecane na uszkodzony naskórek. Napar dodaje się do kąpieli wzmacniających dla nerwowo wyczerpanych. kamicy nerkowej fosforanowej i węglanowej. dla dzieci cierpiących na krzywicę lub skrofulozę. nieżytom dróg oddechowych. przewlekłego. sromu i pochwy . liść szałwii. chorobach pęcherza moczowego. Napar macierzanki jest stosowany w przypadku upartego. Zwykle wchodzi w skład wieloziołowych mieszanek. W tym ostatnim przypadku można popijać 2 łyżeczki octu jabłkowego z l łyżeczką miodu na szklankę wody cieplej (nie gorącej). gardła.

zapalenie tętnic. Właściwości lecznicze ma całe ziele majeranku. ogólne osłabienie. wątłość. Majeranek towarzyszy człowiekowi od niepamiętnych czasów. 229 . lęki. cechuje się właściwościami wzmacniającymi i nieco wzbudza czynność płciową. Ponadto wzmacnia działalność umysłową. Majorana hortensis Moench. do którego można dodać olejku majerankowego. Otarty z łodyg majeranek utrzeć pół na pół ze smalcem. kurcze mimiczne. niezrównoważenie psychiczne. SPOSÓB UŻYCIA Maść. świetna przy katarach nosa u dzieci. Także do smarowania miejsc stłuczonych i spuchniętych. nerwobóle reumatyczne. Pyłek z macierzanki z miodem jest również stosowany przeciw kaszlowi i jako środek antyseptyczny. Pyłek kwiatowy z macierzanki jest bardzo korzystny dla usprawnienia krwiobiegu. MAJERANEK OGRODOWY Origanum majorana L. neurastenia.lub szerokolistną. Suszone ziele używane jest jako przyprawa. paraliż. Jest gotowa maść majerankowa. Wprowadzać na waciku do nosa kilka razy dziennie lub na noc przy katarze przeziębieniowym i przy bólach głowy spowodowanych zapaleniem zatok bocznych nosa. obawy. migrena. Na użytek zewnętrzny Brak sił. przewlekły katar nosa oraz przewlekłe zapalenie zatok bocznych nosa. wycieńczenie. kurcze trawienne (połykanie powietrza). Napar taki można dodawać do kąpieli dla rekonwalescentów i osób starszych. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma. kurcze dróg oddechowych. nieżyt żołądka i jelit. a następnego dnia przetopić i odcisnąć przez gęste płótno zielonkawy tłuszcz. zapalenie przewodów nosowych i niedrożności nosa przy oddychaniu. nadmierna wrażliwość seksualna. U nas występuje w uprawie. bezsenność. sosnowego lub jałowcowego w proporcji jedna kropla na l dag maści.

w neurastenii. Ziele majeranku. Surowcem leczniczym są górne części łodygi z kwiatami oraz liście. kolce jelitowej. Popijać 1-3 łyżeczki przed snem na bezsenność i lęki. które należy zbierać przed okresem kwitnienia i ponownie w sierpniu. Ziele majeranku wchodzi w skład mieszanki wiatropędnej dla dzieci wraz z rumiankiem. Owocem melisy jest rozłupnia zawierająca do 20 proc. braku apetytu i przy każdym objawie niestrawności. Napar. Ta ciepłolubna.0 g. tłuszczu. kapusty. Popijać 2-3 razy dziennie przy przeziębieniach. razowego chleba. korzeniem lubczyka. Naciągać 10 minut. pochodząca z rejonu śródziemnomorskiego bylina z rodziny wargowych. Napar z majeranku słodzonego wpływa korzystnie na jakość głosu u śpiewaków. Jest 230 . przyjemnym zapachem cytrynowym i lekko gorzkawo-korzennym smakiem pochodzącym z olejku eterycznego wydzielanego przez liście z gruczołów zawierających do 0. suchym i ciemnym. serce. Liście i ziele. które wykorzystywane są także w przemyśle kosmetycznym. Wyciąg wodny. Wyciąg wodny: 50 g majeranku oraz po 25 g kozika lekarskiego i sałaty głowiastej. Olejek o stężeniu 0.4 proc. sałatek. Olejek przeciwskurczowy. 5-20 g dziennie można stosować dodatkowo z innymi lekami przeciwskurczowymi. tysiącznika oraz kłącze tataraku i koper po 10. Wąchanie naparu z majeranku przeciwdziała katarowi. krwawnika. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Melisa działa uspokajająco w niektórych postaciach astmy. po 25 g cukru i laktozy. Liście melisy są bogatsze w substancje czynne niż pędy. Popijać 2-3 razy dziennie przy przeziębieniach. babką zwyczajną. zaflegmieniu płuc. Pół łyżeczki ziela na pół szklanki wrzątku. kwitnie w lipcu i sierpniu. niszczy zarazki gruźlicy i wirusy grypy. Dorasta do 125 cm wysokości. Brać l łyżeczkę z naparem przed snem. Majeranek zmielony z kminkiem dodawać do grochu. nerwicach serca. poprawia apetyt i trawienie. ziele szanty 40. MELISA LEKARSKA Melissa officinalis L. fasoli. Stosować 3-4 krople 2-3 razy dziennie z miodem. koprem ogrodowym.4 proc. jest wskazana w chorobach żołądka. zmniejsza napięcie mięśni jelita grubego. 300 kropli nalewki z arniki ze 100 ml wyciągu wodnego z majeranku używać po l łyżeczce 2 razy dziennie przy artretyzmie. Naciągać 10 minut. należy przechowywać w miejscu chłodnym. miętą. macicę. wieprzowiny. charakteryzuje się silnym. Olejek majerankowy kupowany w aptece. hyzopem lekarskim i zielem lebiodki. układ trawienny oraz przeciwskurczowo i rozkurczowo na mięśnie gładkie jelit. Działa wzmacniająco na mózg. W Polsce jest uprawiana przez pszczelarzy oraz na plantacjach zielarskich. Popijać przy nadkwasocie napar z l łyżki mieszanki. substancji zapachowych. 50 kropli olejku z majeranku.Napar.0 g.

. W podobny sposób stosuje się torebki ekspresowe z melisy. nerwobóle twarzy. zawroty głowy. epilepsja. nasenne oraz przeciwzapalne. Jest środkiem napotnym i wiatropędnym. SPOSÓB UŻYCIA Liście melisy wchodzą w skład preparatów i mieszanek ziołowych (Nervosan. Zmniejsza nadpobudliwość płciową. omdlenie. pobudliwość. Na użytek zewnętrzny Ukąszenia owadów. Wywar. Znosi nadmierną fermentację i wzdęcia. a więc wpływa na przedłużenie życia. wymiotach ciężarnych. przeciwdziała niedokrwistości. niedokrwistość. l łyżkę wierzchołków melisy z kwiatami zalać l 1/2 szklanki wrzątku. ucha. skąpe miesiączkowanie. słabe przyswajanie składników pokarmowych. gotować 1-3 min. przeciwczerwiowo. Jest środkiem przeciwwymiotnym u kobiet ciężarnych oraz mlekopędnym. przeciwbakteryjnie. głowy. Napar. 231 . szum w uszach. rany. depresja. naciągać 10 min. łagodzi bóle menstruacyjne i wpływa regulujące na menstruację. anemia. zaniki pamięci. drgawki dziecięce. wzmacnia pamięć. bezsenność. braku mleka u karmiących. spazmy. Napar lub sproszkowane ziele (po łyżeczce) stosować 2-3 razy dziennie przy blednicy. nadmierne bicie serca. granulat Nervogran. napady nerwowe. neurastenii. bóle serca. urazy. skurcze. w sprzedaży są herbatki ekspresowe Melissa-fix). Popijać do trzech łyżek dwa razy dziennie jako środek uspokajający i rozkurczowy. wrzody. Wykazuje także słabe działanie moczopędne. zapalenie jajników. niestrawność. uczucie niepokoju. wyciąg płynny jest składnikiem kropli Nervosol. kolka jelitowa. stany zapalne dróg żółciowych i trzustki. bóle gośćcowe i reumatyczne. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Migrena wywołana złym trawieniem. zębów.środkiem pobudzającym fizycznie i umysłowo. menstruacja bolesna. Działa przeciwbólowe. Popijać 2 razy dziennie po 1/2 szklanki. przeciwwirusowo. astma. choroby żołądka. melancholia. Jedną łyżkę melisy zalać w termosie szklanką wrzątku i naciągać przez l godzinę. niedowładzie nerwowym pochodzenia reumatycznego.

chłodzące i kojąco. Odwar z melisy można dodawać do kąpieli. lawendy. 2. 3. Półtorej łyżki ziół zalać w termosie 2 szklankami wody wrzącej. Popijać po przecedzeniu pół szklanki 2 razy dziennie po jedzeniu. rozlać do butelek. Trzema litrami wina alkoholizowanego o mocy do 30 proc. Przecedzić i dodać 350 g wody destylowanej. po 15 g ziela dziurawca i ziela bożego drzewka oraz 10 g szyszek chmielił i liści mięty. Mieszanka o działaniu przeciwnerwicowym. kwiatów nagietka. rozdrobnionego korzenia arcydzięgla i korzenia kozłka oraz rozgniecionych owoców kopru włoskiego. Po 26 g melisy i ziela krwawnika oraz po 10 g liści pokrzywy. Woda melisowa. zakorkować. odstawić na godzinę. Olejek z melisy służy do wcierań przy migrenie oraz na bolące miejsca reumatyczne. potrząsać zawartość raz dziennie. arcydzięgla i szyszek chmielu. wypić całość na 2 godz. Mieszanka o działaniu uspokajającym i nasennym. Na skutek stresów przewód ten spazmatycznie zamyka się i wówczas żółć oraz sok trzustkowy wracają swoimi przewodami w kierunku wątroby i trzustki wywołując ich stany zapalne. po 15 g rozgniecionego owocu głogu i ziela serdecznika oraz po 10 g ziela jemioły i ziela srebrnika. potrząsać raz dziennie. Popijać po pół szklanki 3 razy dziennie po posiłkach. Po 25 g liści melisy i rozdrobnionego korzenia biedrzeńca. przecedzić. 40 g zmiażdżonej gałki muszkatołowej. 26 g rozdrobnionych liści melisy macerować 3 dni w pół litra białego wina gronowego. 232 . Oto kilka recept 1. Przecedzić przez płótno i dodać 200 g kolendry. Po 24 godzinach przefiltrować. uczucia niepokoju i przy trudnościach z zasypianiem można stosować Nervosol. Przecedzić. co działa Jęcząco. Jest to płyn zawierający wyciągi z melisy. 4. Półtorej łyżki naparzać w 2 szklankach wody wrzącej w termosie przez 2 godziny. Po 25 g liści melisy i kwiatów rumianku. Mieszanka do leczenia nerwicy serca. Zakorkować naczynie i macerować 8 dni. 4 g sproszkowanego cynamonu i 2 g goździków. Dorosłym zaleca się 30 kropli na ćwierć szklanki wody trzy razy dziennie po jedzeniu (w razie potrzeby dawkę można zwiększyć do jednej łyżeczki przed snem). przed snem. Macerować 9 dni. zalać mieszankę składającą się z 500 g liści i kwiatów melisy.Wino melisowe. stosownie do wieku. Melisy można używać do sporządzania mieszanek ziołowych. dzieciom należy podawać odpowiednio mniej. zależnie od zaawansowania schorzenia. Popijać po 2 łyżki 3 razy dziennie jako środek uspokajający i przeciwskurczowy. 16 g korzenia arcydzięgla i 125 g skórki pomarańczowej. poprawiający pracę żołądka oraz jako środek przeciwskurczowy otwierający wspólny przewód idący z wątroby i trzustki do dwunastnicy. Na użytek zewnętrzny Okłady z naparu ze świeżej melisy stosuje się na rany. W stanach zwiększonego napięcia nerwowego. Popijać po kieliszku raz dziennie jako środek pobudzający łaknienie. Preparaty z ziela melisy stosowane w zalecanych dawkach nie wywierają działania szkodliwego. a także w przypadkach bolesnego miesiączkowania oraz kurczów mięśni. Pół łyżki ziół zalać szklanką wrzątku i naparzać pod przykryciem 15 min. co działa uspokajająco w przypadku schizofrenii i innych zaburzeń układu nerwowego. Nie zaleca się popijania melisy w przypadku upałów i nadmiernego pragnienia. Zamknąć termos. kozłka lekarskiego.

do kwaszenia ogórków i pomidorów. rośliną z rodziny wargowych występującą w kilku odmianach i formach uzyskanych drogą hodowli. Normosan.Na ukąszenie os przykładać sok ze świeżej melisy. Mięta należy do najbardziej popularnych roślin leczniczych. Prof. wodę miętową. karoten. kwitnącą od czerwca do sierpnia. olejek i mentol. do śledzi marynowanych. drażetek Raphacholin i Raphalamid oraz pasty Fitolizyna. toteż uczniowie rzymskich filozofów zwykli nosić na głowie wianki ze świeżych roślin. herbaty. wątroby. 233 . Digestosan. do napojów owocowych. Septosan i Tannosan. likierów. że spośród ponad 20 roślin leczniczych uprawianych w Polsce na większą skalę. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Wyciąg z liści działa pobudzająco na układ nerwowy i wzmaga czynność wydzielniczą żołądka. napar. MIĘTA PIEPRZOWA Mentha piperita L.in. Kompres z liści melisy stosuje się na sutek przy zastoju pokarmu u matki karmiącej. sałat i potraw z drobiu. mięsa i grzybów. Nervogran i Normogran oraz mieszanek Cholagoga 2. przyjemny zapach. Olejek miętowy jest składnikiem granulatów Cholegran i Gastrogran. Z mięty otrzymuje się szereg preparatów. do koktajlów. także m. Liście mięty pieprzowej są składnikiem granulatów Cholegran. Mięta pieprzowa jest wieloletnią. Liście melisy służą jako przyprawa do zup. Nervosan. który występuje głównie w młodych liściach nadając im charakterystyczny. że mięta pobudza działalność mózgu. do aromatyzowania octów. betainę oraz śladowe ilości olejku jasmonu. sosów. rutynę. Surowcem leczniczym są liście. Pliniusz uważał. pastylki. np. Stanisław Kohlmünzer w swoim podręczniku „Farmakognozja” podaje. pobudza wydzielanie soku żołądkowego i żółci w wątrobie. kwas askorbinowy (wit. a także na wybroczyn krwawe. C). mięta zajmuje pierwsze miejsce. które zawierają mentol w olejku eterycznym.

Olejek mięty stosuje się doustnie tylko w bakteryjnym zapaleniu dróg żółciowych. Mentol stosuje się zewnętrznie w bólach neuralgicznych i mięśniowych. działa uspokajająco. w kamicy żółciowej. skurczu mięśni jelit i przewodów żółciowych. obniża nieco ciśnienie krwi. łagodzi bóle. ma właściwości przeciwbólowe. 234 . obecności bakterii chorobotwórczych w jelitach. wywołuje miesiączkę. przy nieprawidłowej fermentacji w jelitach. smarowanie maścią lub emulsją przy nieżycie nosa i obrzęku błony śluzowej i w niektórych chorobach skórnych. przy lekkiej niewydolności wątroby i zbyt małym wytwarzaniu żółci. przy utrudnionym trawieniu tłuszczów np. umożliwia prawidłowy pasaż treści jelitowej i przeciwdziała zastojom żółci w pęcherzyku żółciowym. działa wiatropędnie.ułatwia trawienie. wzdęcia. wywołuje uczucie chłodu. Przy dużych dawkach ogranicza i hamuje senność. Olejek miętowy działa tak samo jak liście. działa przeciwskurczowo i antyseptycznie ogólnie. żółtaczce. zmniejsza ból i stan zapalny. zmniejsza napięcie mięśni gładkich jelit i dróg żółciowych. zawiesinę olejową w chorobach skórnych i świądzie. biegunkach. utratę łaknienia. przeciwpasożytniczo. niszcząc drobnoustroje Gram-dodatnie i Gram-ujemne. wymiotach. po zastosowaniu na błony śluzowe nosa także chłodzące i zmniejszające obrzęki w nieżytach. w kolce jelitowej. Na nie uszkodzoną skórę mentol działa przeciwświądowo. pobudza łaknienie. drażni zakończenia nerwowe. przeciwskurczowo. Przy bólach nerwowych. np. Popijać po 1/2 szklanki 2 razy dziennie w dolegliwościach wyżej wymienionych. W schorzeniach wątroby. Inhalacje w nieżytach gardła i oskrzeli. reumatycznych stosuje się smarowanie olejkiem. Na użytek zewnętrzny Płukanie jamy ustnej i gardła naparem. przy zapaleniu pęcherzyka żółciowego i przewodów żółciowych. przywraca prawidłowe ruchy perystaltyczne. a w szczególności w jelitach. W postaci aerozolu jest bardzo silnym środkiem bakteriobójczym również dla szczepów antybiotykoodpornych. Na użytek zewnętrzny Działa antyseptycznie. opuchliźnie. Jako pasta do zębów i w postaci cukierków do ssania odkaża i odświeża usta. w dwunastnicy. ułatwiając odejście gazów i zmniejszając wzdęcia. zaburzeniach miesiączkowania. migrenowych. odstrasza owady. bóle brzucha. niszczy bakterie. znieczula. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Liście mięty i ich wyciągi poleca się na zaburzenia trawienne np. jelit i pęcherzyka żółciowego olejek miętowy jest składnikiem złożonych preparatów ziołowych. gardła i krtani. zmniejsza wydzielanie mleka. SPOSÓB UŻYCIA Napar. lecz znacznie silniej. nerwicach wegetatywnych. lekko pobudza popęd płciowy. w stanach nieżytowych przewodu pokarmowego. osłabia bóle jelitowe. w nieżycie jamy ustnej. l łyżka liści mięty na l szklankę wrzątku.

Kąpiele. korzeń omanu. 8. Napar przy kamicy żółciowej (l łyżka ziół na l szklankę wrzątku). Algorhin. kwiat lawendy. korzeń łopianu. 2. strączyny fasoli. ziele szanty. Doustnie 20 kropli w kieliszku wody 3 razy dziennie na zaburzenia trawienne. 6. kwiat kocanki 20 części. Te substancje działają odkażająco i hamują wzrost bakterii chorobotwórczych. Vialidol). Ziele mięty lub liść (około 100 g zaparzyć dwoma litrami wrzątku) dodaje się do kąpieli dla osób nerwowo wyczerpanych. Pić 2 razy dziennie l szklankę. ziele piorunu. 4. gotować 5 minut. Krople i tabletki przy zaburzeniach neurowegetatywnych. tymianku i macierzanki. Liść mięty. 3. Ziele mięty. ziele szanty. Przecedzić i popijać na czczo rano l szklankę w ciągu 10 dni. liść orzecha włoskiego. Maść miętowa (mięta + kwas borny). ziele glistnika. Liść mięty. Krople do nosa lub do inhalacji. Przy nerwicy żołądka miętę z szałwią i dziurawcem należy popijać stale aż do zupełnego wyleczenia. wycieńczonych chorobą. kłącze pięciornika. Recepty 1.Wyciąg alkoholowy z mięty. jak również do kąpieli rozgrzewających dla reumatyków. liść melisy. Napar przy histerii. Liść mięty 50 części. liść pokrzywy. 1/2 szklanki wody i tyleż wina. anyż. Mentol (syn. Naciągać na zimno 8 dni w 2 litrach wina czerwonego. kora dębu. Napar przy nerwicy żołądka. l łyżka liści miętowych + rozmarynu + szałwii + bylicy pospolitej + nagietka. Woda miętowa. Macerować i łyżeczkę mięty w l szklance wody przez l godzinę. Mentholum Valerianicum. Liść mięty. korzeń biedrzeńca. korzeń lukrecji. Bardzo dobrze 235 . szałwii. korzeń mniszka. Do nosa w nieżycie. szyszki chmielu. 7. ziele macierzanki w równych ilościach. Napar rano i wieczorem po l szklance przy żółtaczce. korzeń lukrecji. Pić 2-3 razy dziennie po l szklance naparu. owoc kolendry 25 części. a także w zaburzeniach pokarmowych po l łyżeczce 2 razy dziennie. Odwar przy zapaleniu nieżytowym jelit. Liść mięty. Łyżka drobno pociętego ziela. kwiat wrzosu. Stosować przy cuchnięciu z ust. Sproszkowany liść na wszystkie wyżej wymienione dolegliwości zażywa się 3 razy dziennie na koniec noża. Stosować l łyżkę ziół na l szklankę wrzątku. Gargarin. Przy zanikaniu miesiączkowania. Proszek do sporządzania płukanki do gardła. olejek eteryczny miętowy + lawendowy + cytrynowy + goździkowy + cynamonowy po l g. lub obsypanych liszajami. liść bobrka 15 części. Na świerzb. 5. Półsyntetyczna pochodna mentolu o działaniu uspokajającym. Stosować l część surowca na 5 części alkoholu. w równych ilościach. ziele krwawnika. kwiat kocanki w równych ilościach. W starożytności znane było działanie odkażające mieszanki złożonej z mięty. 2 razy dziennie szklankę naparu przy złej przemianie materii. w równych ilościach. Stosować do płukanek. kora kruszyny. w równych ilościach.

neutralizuje bakcyla gruźlicy. do aromatyzowania sosów. U niemowląt i u małych dzieci wyciek z nosa. siedzieć w wodzie 30 minut.5 godziny. Tylko w ilości nadmiernej olejek miętowy podany doustnie może wywołać wymioty. W gospodarstwie domowym stosuje się kiście kwiatu mięty jako przyprawę do serów. 236 . drżeniu rąk. wole oczy) i jest pospolitym chwastem występującym w całym kraju. ból głowy. nalewek. Poza lecznictwem olejek miętowy używany jest w perfumerii. woda lipowa 120 g. win. MNISZEK LEKARSKI Taraxacum officinale Web. Działa przepłukujące na kłębuszki . Do celów leczniczych wykorzystuje się korzeń. Miód z mięty ma przyjemny smak i działa dezynfekujące na gardło i przewód pokarmowy.3 g dziennie (45 kropli na l gram). a po dużych dawkach zachwianie równowagi i głęboki sen.filtry nerkowe oraz uwalnia miąższ wątroby od toksyn. Dawkowanie leków z mięty przy kołataniu serca. sałat. Czuwający w nocy mogą wypić wieczorem napar z mięty. ból brzucha. Eliksir pobudzający cały organizm. Mniszek jest rośliną żółciopędną bardzo korzystną dla chorych na wątrobę.4 proc. niemocy płciowej . zawrotach głowy. rybnych. Inhalacje z olejku. Dawka średnia 0. kwiaty i liście. Polewać całe ciało.ustala lekarz.5 kg drożdży piekarniczych. Nosi różne nazwy lokalne (dmuchawiec. świąd i przekrwienie skóry. syrop cynamonowy 10 g. skurcz głośni. wilczy ząb. zapalenia oskrzeli i zapalenia zatok przynosowych. a w ślad za tym i serca. sinicę. gdyż podrażnia żołądek. Mięta. Liście mięty usmażone w cukrze + białko jaj stanowią ulubiony przysmak dzieci. warzywnych. Alkohol miętowy i anyżowy po 15 g. Stosowany zewnętrznie może wywołać pokrzywkę. Dodanie liści mięty do mleka zapobiega jego skwaśnieniu. papawa. Popijać łyżeczkę na cały dzień w dwóch porcjach. Olejek lotny może być stosowany kilka razy dziennie do 5 kropli jako napój z miodem. brodawnik. przemyśle spożywczym i cukierniczym. Miętę używa się przy wypieku pieczywa i do sporządzania kwasu chlebowego. podobnie jak kasztan i gorczyca. Olejek eteryczny z mięty zabija gronkowce w ciągu 3. potraw mięsnych. działa promieniująco. zup. ale stosowany wewnętrznie musi być dawkowany. paraliżu. który ma działanie antyseptyczne i usuwa bóle miejscowe. Stosuje się 20 kropli w l szklance wody osłodzonej.25-0. Przy dawce 0. Sos miętowy jest przyprawą do dań mięsnych i warzywnych. syrop z cukru 100 g. Alkohol miętowy 20 g. do którego dodano napar z łyżeczki liści miętowych jest najlepszym środkiem przeciw robakom u dzieci.jest dawać do ciepłej półkąpieli 0. Wyciąg alkoholowy z mięty. herbatek i octu. Napój żołądkowy. zatrzymanie oddechu. Działanie uboczne. napojów. Odwar z mchu korsykańskiego. Z wychłodzonego olejku eterycznego mięty wydzielają się kryształy służące do produkcji alkoholu miętowego. Popijać łyżeczkę. woda cynamonowa 50 g. Stosuje się w przypadku astmy.

niewydolność oraz marskość wątroby i następcze osłabienie czynności żółciotwórczej komórek wątroby. reumatyzm. żółtaczce. Przecedzić do termosu. 237 . obrzęki i zapalenie tkanki podskórnej. stwardnienie tętnic (miażdżyca). ma właściwości przeciwgnilne i przeciwszkorbutowe oraz saluryczne (usuwa z organizmu nadmiarjonów Na i K). SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. żółciowych. szkorbut. paradentoza. nadmiar cholesterolu we krwi. Na użytek zewnętrzny Bielmo rogówki i jej zmętnienie. wzmacnia i wzbogaca apetyt przez działanie na wątrobę. jak opryszczka. oczyszcza krew. trądzik). zapalenie wątroby. łupież. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. miażdżycy. chroniczne nawrotowe zapalenie dróg żółciowych. brodawki. astenia. Pociąć 50 g (garść) korzeni i liści. Ten napar stosuje się przy chorobach dróg moczowych.Właściwości: drenuje wątrobę i przewody żółciowe ułatwiając przepływ żółci do dwunastnicy. Naciągać 10 minut pod przykryciem. zbytnie przekrwienie naczyń w jamie brzusznej. kamica żółciowa i nerkowa (szczawianowa i fosforanowa). zaparcia. azotemia. trądziku młodzieńczym. żylaki goleni. choroby skórne. nadfermentacja jelitowa. przewlekłych trudnościach w oddawaniu moczu. otyłość. wątroby. niestrawności. egzema. zatrucie krwi mocznikiem i innymi ciałami azotowymi. kurzajki. poprawia krążenie. Wsypać do l litra wody. zmniejsza przekrwienie w jamie brzusznej i osłabia stany skurczowe w przewodach żółciowych i w pęcherzyku żółciowym. czyraki. gościec. zwiększa wydzielanie soku żołądkowego i ułatwia trawienie pokarmów. Gotować 2 minuty. sinica. hemoroidy. obniża poziom glukozy we krwi w początkowym okresie cukrzycy. zwiększona obecność mocznika i innych ciał azotowych we krwi. skąpomocz. Popijać 1/2 szklanki dziennie na 30 minut przed posiłkami. niewydolność nerek. złej przemianie materii. dermatoza u wątrobowców (ciemne plamy na twarzy. atonia mięśni gładkich i skurcze przewodów żółciowych. działa moczopędnie i wydala związki azotowe z moczem. upartych wysypkach i półpaścu. zaparciach nawykowych. zakłócenia w krążeniu krwi. żółtaczka. zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. piegi.

Z nagietka ulatnia się przenikliwy zapach aromatyczny i żywiczny. Gdy kwiat opadnie na dno. Gdyby były zbyt gorzkie . skąpych krwawieniach macicznych i zakłóceniach miesiączkowania. ischiasie. szczaw. Od wieków jest on znany i wysoko ceniony we Francji. Napar z korzenia ziela stosuje się przy niedomodze wątroby. Wyciąg jest składnikiem proszku Gastrochol i płynu Cholesol. Degrosan. Karoteny nagietka i inne węglowodory. kości i skóry. krwi. brodawki. 250 g kwiatu. skierowały w ostatnich kilkunastu latach uwagę lekarzy zajmujących się ziołolecznictwem i homeopatią na nagietek lekarski. l kg cukru. dróg moczowych. NAGIETEK Calendula officinalis L. Brać . Właśnie płatki mają najsilniejsze działanie lecznicze i to szczególnie te w intensywnie pomarańczowym kolorze. Korzeń upalony wchodzi w skład dobrej kawy zbożowej i cykorii domowej. armodiol przechodzą w przewodzie pokarmowym człowieka w wit.1520 kropli na wodzie. a także w wielu innych krajach. Po rozrzedzeniu wodą destylowaną do przemywania oczu. Dawniej liście jadało się jako jarzynę. zapaleniu przydatków. poziomka ananasowa. 2 litry wody. oczu. Badania i doświadczenia nad działaniem przeciwnowotworowym ziół. Zażywać dwa razy dziennie mały kieliszek przed jedzeniem przy dolegliwościach kobiecych i trawiennych. Nagietek zawiera również witaminę C oraz inne witaminy z grupy B. w przeciwieństwie do moczopędnych ciepłych: cebula. kamicy żółciowej. krwawieniach wewnętrznych. Młode liście mniszka są dobre do sporządzania sałaty. pietruszka i jej natka. np. a soku ze zmiażdżonych płatków kwiatowych używano do farbowania sera i masła. mięśni. Nalewka alkoholowa na soku z mniszka (succus taraxaci . podobnie jak cykoria. A i tym tłumaczy się silne działanie nagietka w leczeniu wewnętrznym śluzówek. Korzeń w przełomie. 2-3 razy dziennie przy posiłkach. Mniszek należy do roślin leczniczych moczopędnych tzw. ale występuje też w stanie dzikim. Napar z wodą destylowaną: do obmywania plamek na twarzy. Wino na kwiatach mniszka.należy lekko je posolić i zostawić pod przykryciem na dzień następny. Na użytek zewnętrzny Mleczko białe. Kwiaty nagietka są używane także jako przyprawa kuchenna. zimnych. którym można przypalać kurzajki. liść czy kwiat świeżo zerwany dają mleczko. Nie wszystkie składniki nagietka rozpuszczają się w wodzie i dlatego stosuje się roztwory w alkoholu (biorąc zazwyczaj wódkę 40 proc.) i w oleju. zlewa się wino do butelek i przechowuje w ciemnym miejscu. Cholagoga II. Dodać miodu i śmietany. 238 .jest w aptekach). Normosan. puchlinie wodnej. biegunkach. Ten sposób stosowali Arabowie już w VII i VIII wieku.Napar z kwiatu stosuje się przy niedomodze jajników. 5 dag drożdży winnych nastawić w ciemnym miejscu na kilka tygodni. Pulmosan. lubczyk ogrodowy i koper włoski. Mniszek wchodzi w skład mieszanek: Diabetosan. U nas jest uprawiany w ogródkach. nerwicy żołądka.

Doskonale zewnętrzne. Pić 3 filiżanki dziennie (taką receptę zalecał profesor J. brodawki. przeciwszkorbutowo. oczywiście. na akcję naczyń leczy regeneracji rany i potu zębów depresji. przeciwnowotworowo. Valnet z Paryża w 1972 r. a stosować po 50 kropli na wodzie dwa razy dziennie. żołądka i jelit. Na l litr gotującej się wody wsypać 30 g suchych kwiatów i liści. syrop owocowy 20 ml. nerwicowych owrzodzenia mięśni i pleców. pozostawić na 10 minut aż naciągnie. Stosowany zewnętrznie pomaga leczyć poważniejsze oparzenia. Wyciąg z kwiatów nagietka 10 g. stany zapalne gardła. Stosowany wewnętrznie jest środkiem pomocniczym. Odwar.WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Nagietek działa moczopędnie. Nalewka. z melisy 5 g. działa uspokajająco i stymulująco wywołując nieznaczne zwiększenie wydzielania się żółci.in. Najlepiej zamówić ją w aptece homeopatycznej. nieznacznie pobudzająco serca obniżając ciśnienie krwi poprzez rozszerzenie obwodowych. m. zapobiegające na uszkodzenie błony śluzowej żołądka. przy równoległym leczeniu pod kierunkiem specjalistów onkologów). 239 . egzemy. Przy bólach miesiączkowych pić napar przez tydzień przed przewidzianą menstruacją. Napój na uspokojenie bólów miesiączkowania (także recepta Valneta). wrzodzianki i (wyciągu w SPOSOBY UŻYCIA Do celów wewnętrznych Napar. odmrożenia. Odstawić i naciągać przez 10 min. łagodząco na bóle (używany do smarowania dziąseł). przyspieszając proces ziarninowania i naskórka. nalewka z psianki 3 g. opryszczkę itd. szczególnie u i anemicznych dziewcząt. rozkurczowo. bólów szyi. Jedną łyżeczkę deserową kwiatu suszonego wsypać do filiżanki i zalać wrzątkiem. nerwobólów reumatycznych. jamy ustnej spojówek formie kompresów). w leczeniu stanów lękowych i bólów w okresie miesiączkowania. z ziemniaka 5 g. uszkodzenia skóry powierzchniowe i głębokie. przeciwzapalnie. swoim pacjentom podejrzanym o zmiany nowotworowe. stanów przekrwiennych wątroby. Działa cudownie regulująco na stany skurczowe w przewodzie pokarmowym. antyseptycznie i gojąco. trądzik. Wypić taką porcję przed każdym posiłkiem.

uprawiane są jako rośliny doniczkowe i kwietnikowe.Do celów zewnętrznych Odwar. Cała roślina jest pokryta wielokomórkowymi włosami gruczołowymi. propolisu + 5 kropli Apis Cpl. W byłym ZSRR sporządza się z nagietka preparat przeciwnowotworowy. Esencja taka jest lepsza od nalewki jodowej i ma silne właściwości antyseptyczne i dezynfekujące. Odfiltrować. stosowanym w homeopatii. Silnie pachną. bluszczolistne o łodygach płożących się i liściach pięcioklapowych i wielokwiatowe angielskie o kwiatach podobnych do bratków. gotując 45 minut w 300 g wody. na liszaje. Nagietek jest bardzo ważnym środkiem leczniczym. Duże. Sporządzić kompres i położyć na ranę oparzeniową. Płukać kilka razy dziennie gardło. oparzenia. ropiejącą. którą tworzą rośliny trwałe lub podkrzewy o liściach dłoniastych lub dłoniastodzielnych. Wśród gatunków doniczkowych dominują: pasiaste. stosowany w nieoperacyjnych formach raka żołądka. bóle zębów i migrenę. trądzik. W Polsce spotyka się pelargonię pokojową (Geranium species). PELARGONIA Pelargonium L’Herit. Należy do rodziny bodziszkowatych (Gemniaceae). Szczególną skuteczność wykazuje jako esencja z ziela zbieranego w okresie kwitnięcia lub z samych płatków kwiatowych. wrzodzianki. Surowiec nagietka wchodzi w skład mieszanki ziołowej Herbapolu Vagosan. z brunatną smugą na górnej powierzchni liści. Sok. zapalenia gardła. Przepis na płukanie gardła przy przewlekłych nieżytach gardła krtani i przy przewlekłych zapaleniach migdałków: l łyżeczka soli kuchennej + l szklanka przegotowanej wody + 10 kropli Azucalenu (nagietek + Azulan) + 2 krople 10 proc. Surowcem leczniczym są świeże liście. Kwitnie w maju i czerwcu. Gotować 10 minut. Maść. odmrożeniową. która jest krzewem bądź krzewinką o szarozielonych i dużych liściach pierzasto lub dłoniasto klapowanych. Czas trwania kuracji nagietkowej powinien ustalić lekarz internista w zależności od stanu zdrowia pacjenta. Sporządzić z ziela i z kwiatów z dodatkiem wódki w stosunku 4:1. Na wrzody. Świeże liście nagietka mogą być dodawane do sałatek. Dodać 250 g słoniny i gotować aż do wyparowania wody. które można wykorzystywać przez cały rok. a także nos w przypadku przewlekłego kataru. 240 . 10 łyżeczek suszonego kwiatu na l litr wody. różowate kwiaty mają dwa górne płatki dłuższe i szersze od dolnych. Głównym składnikiem są olejki eteryczne. Z liści otrzymuje się olejek eteryczny używany w perfumerii i lecznictwie. czasem ponownie w październiku i listopadzie. Występują w stanie dzikim (większość gatunków pochodzi z Afryki Południowej). To uspokaja stan zapalny błon śluzowych jamy ustnej. Stosowanie nagietka pozwala wyleczyć wiele ciężkich chorób i z tego względu będzie doskonałym lekiem także w przyszłości.

Stosuje się napary. mało przewiewne. Gotować 10 min. Stosować małą łyżeczkę geranium na szklankę wrzątku. Homeopatia produkuje esencję ze świeżej kwitnącej rośliny o działaniu krwiotamującym. Pelargonia francuska (Pelargonium-Geranium odorantissimum). Nalewka (kilka razy dziennie po 10 kropli na cukier) dobrze działa przeciw nieżytom dróg oddechowych. Olejek eteryczny. kamicy moczowej. a wreszcie 30 kropli nalewki przeciw żółtaczce. tamują krwawienie. wyrzutom o najzłośliwszej uporczywości. Dorasta 40 cm wysokości i jest dość rzadko spotykany ze względu na specyficzne wymagania glebowe. Świeży sok powstrzymuje krwawienia z nosa. Pochodzi z Algierii. Płukać gardło przy anginie i zapaleniu języka. Madagaskaru i Gwinei. owrzodzeniach. poprawiają przemianę materii. olejki otrzymane przez destylację w parze. odmrożeniach. w przetokach wrzodowych i krwotokach wewnętrznych. Uważano. lubi dostatek azotu w glebie. Na użytek zewnętrzny natomiast w zastoju (przekrwieniu) piersi. owsicy. oparzeniach. wszawicy.) jest niewielką rośliną roczną. bakteriobójczo. dobry jest także przeciw rakowatym wrzodom. nowotworach. krwotoku macicznym. rozkurczowo. przy biegunce. kamicy moczowej. krwiomoczu. próchniczej. ściągające. dolegliwościach pęcherza moczowego. Napar z ziela bądź świeży sok działają moczopędnie. w nowotworze macicy. stłuczeniom. Stosuje się przy bólach i kłuciach ucha wewnętrznego. opuchniętym gruczołom chłonnym. czerwonce. bezpłodności. zapaleniu jamy ustnej. cukrzycy. ranach. Na użytek zewnętrzny stosować garść ziela na litr wody. że jest wyjątkowo korzystnym środkiem do leczenia ran i konsolidującym (łączącym) złamane kości. Bodziszek cuchnący (Geranium Rober-tianum L. 2-4 krople stosować 2 razy dziennie w roztworze alkoholowym. aftach. 241 .Ma właściwości antyseptyczne. puchlinie wodnej. przeciwdziała nowotworom. Liść zwinięty i wsunięty do ucha usuwa ból i stan zapalny. miejsca raczej cieniste. podatności na raka. biegunkom. Pobudza seksualnie. egzemy suche). bólach lędźwi. Surowcem jest cała roślina. wrzodach żołądka. Potrzebuje ziemi wilgotnej. Stosuje się w przypadkach różnego rodzaju osłabień (deficyt wydzielania przez korę nadnerczy). Przy bólach reumatycznych stosuje się okłady z liści. zimnicy. gdzie chowa się pośród innych cieniolubnych roślin. na przykład pod płotem. Stosuje się 1-2 szklanek naparu lub 1-2 łyżeczki świeżego soku. nerwobólu nerwu twarzowego i półpaścu. Przy katarze wąchać liście. glistnicy. bólach żołądka. krwiopluciu. ischiasowi. nieżycie żołądka. i jelit. ran zewnętrznych. chorobach skórnych (liszajec.

ale ciągle jeszcze niedostatecznie cenioną rośliną leczniczą. pobudza gruczoły wydzielania wewnętrznego. Triticum repens L.Świeżo zgniecione liście stosować na zapalenie ucha. reu242 . Maść leczy zapalenie piersi. znajdującą zastosowanie przy licznych schorzeniach. zmiękczające i żółciopędne. olejki eteryczne .ślady m. twarzy. związki cukrowe (m. podwyższenie poziomu cholesterolu we krwi. przewlekłe schorzenia wątroby.) P. kwasy organiczne. Zgnieciony liść ułatwia gojenie ran. egzemy. kapilina i karwon. kamica moczowa. Zgniecione liście lub okład z ich odwaru stosować na obrzęki nóg. krwawienia (hemoroidy). zapalenie dróg moczowych i trawiennych.in. nieżyt dróg oddechowych. przekwitanie.in. skąpomocz. Krem z liści leczy odmroziny. różne stany zapalne. mannit i trytycyna). egzemy suche. Zmniejszają więc zawartość cukru w moczu. Podziemne złogi słomkowego koloru należy ususzyć. Właściwości lecznicze ma kłącze perzu. zwiększa odporność błon śluzowych i naskórka. blednica. niedokrwistość. Perz. przekrwienie piersi. B. liszajec. obniża poziom mocznika i chlorków. ma właściwości przeciwcukrzycowe. poprawia przemianę materii. a następnie uwolnić od czarnych korzonków i pociąć. WSKAZANIA LECZNICZE Artretyzm. działa moczopędnie i oczyszczająco. działa przeciwgorączkowo i przeciwczerwiowo. wit. Na bóle głowy. kamica żółciowa. PERZ Agropyron repens (L. żołądka. Liście zawierają koagulant i mają właściwości insuliny.B. żółtaczka. ten najbardziej rozpowszechniony i najbardziej dokuczliwy chwast w uprawach działkowych. gościec stawowy. wzmaga procesy utleniania w tkankach. wit. A. Perz zawiera następujące związki: inozyt.stosować okład z odwaru z liści. sole potasowe. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Perz goi tkanki. jak krzemionki. lędźwiowe . jest znakomitą.

Popijać dwa razy dziennie przy złej przemianie materii ze skłonnością do tycia. kłącze kozłka. strączyn fasoli . korzeń łopianu. Mieszanka uspokajająca: kłącze perzu. a w połączeniu z zielem dziurawca .4. Kłącze perzu 3 ilości. korzeń prawoślazu. owoc dzikiej róży w równych ilościach zmieszać. Odwar wypić małymi porcjami w ciągu dnia przy pląsawicy u dzieci. 1. Przecedzić godzinę później. Popijać trzy szklanki dziennie.2. blednicą. 243 . metabolicznych. korzeń arcydzięgla. kory kruszyny . Wskazany jako odżywka i zapobiegawcza herbatka dla dzieci ze skazą białkową. mniszka. dla osób o niezdrowej wątrobie.przed nocnym moczeniem się dzieci. przewlekłe niedomogi: błon śluzowych. liść pokrzywy. Naciągać przez 20 min. Gotować kilka minut. Popijać w ciągu dnia małymi porcjami. Fitolizyny. Kłącze perzu stosuje się zwykle jako składnik mieszanek ziołowych: moczopędnych. Stosować 4-5 g dziennie (l łyżka perzu na l szklankę wody). nerwicy żołądka itp. Działa moczopędnie. Do sporządzenia wywaru brać 3-4 łyżki suchego kłącza perzu na 1 l wody. liść melisy.matyzm. Stosować przy zwiotczeniu żołądka. liście borówki . Herbatka: 20 g perzu i 20 g jęczmienia. Mieszanki ziołowe z perzem poprawiające przemianę materii. Normosanu. korzeń żywokostu w równych ilościach zmieszać. przeciwcukrzycowych. otyłych. Zmieszać razem. Do l wywaru jw.5 l wody. Wylać wodę. zreumatyzowanych z kamicą moczową i nerkową. Gotować 2 minuty. tkanki łącznej.pumpernikla dla cukrzyków. skóry. ziele skrzypu po 5 gramów.80 g. Odwar. Dodać 10 g lukrecji gładkiej. zapalenia pęcherzyka żółciowego i dróg moczowych. Popijać porcjami w ciągu dnia. syrop z 5 korzeni . naczyń krwionośnych. liść orzecha włoskiego. rdestu ptasiego . liść maliny. kłącze kozłka. Stosować 2 łyżki na szklankę wody. dodać 15 g korzenia marzanny barwierskiej i 20 g korzenia lukrecji gładkiej. Stałe pijanie perzu zabezpiecza przed skazą białkową. Herbatka moczopędna. Wywar z perzu -11. Sporządzić odwar l łyżka mieszanki na l szklankę wrzątku. SPOSÓB UŻYCIA Kłącze perzu zmielone może służyć jako dodatek do wypieku chleba .2. Gotować 20 min. Podgrzać do wrzenia i odstawić do naciągnięcia. Stosuje się w przypadkach zapalenia dróg żółciowych. rzepiku. Przy kamicy moczowej. Inna recepta: kłącze perzu. Wyciąg wodny. Perz wchodzi w skład Degrosanu. Popijać filiżankę tej herbaty w ciągu dnia.2 l wody. ziele rutwicy . narządów wewnętrznych. l łyżka perzu na l litr wody. niedokrwistością. Ostudzić i przecedzić. Dodać 20 g korzeni lukrecji gładkiej. Dodaje się zazwyczaj soku owocowego.2. liście poziomki. Zmiażdżyć perz i gotować dalej w 1/2 l wody aż do wyparowania do 0. Gotować pocięte kłącze perzu w wodzie przez l min.2. żółtaczki. Postawić na 10 godzin. Dodać trochę korzeni truskawek. Gotować 15 min. Wywar. agrestu. Stosować trzy łyżki mieszanki na 3/4 l wody.

filcowana. Ziele piołunu ze stanu naturalnego bądź plantacji zbiera się od początku lipca. dorasta wysokości półtora metra. Surowiec leczniczy stanowią ulistnione wierzchołki kwitnących roślin oraz liście. reumatyzm. Cała roślina ma specyficzny zapach ziołowy i bardzo gorzki smak. kolka jelitowa. pobudza apetyt. liszaje. atonia trawienna (żołądek i jelita). wszy). lubi przydroża. moczopędnie i żółciopędnie. C. przewody żółciowe. nieużytki. wyczuwalny nawet w rozcieńczeniu 1:800.PIOŁUN POSPOLITY Artemisia Absynthium L. wzma244 . dolegliwości gastryczne. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Piołun ma właściwości trawienne. pasożyty jelitowe. wzdęcia. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny anemia. upławy białe. opóźnienia miesiączkowania. jasnożółte liczne kwiaty koszyczkowo-kuliste. moczowe i na macicę. kurcze żołądka. spodem jaśniej. Piołun ma drobniutkie. ukąszenia owadów. niestrawność. usuwa owsiki. Cała roślina jest szarozielona. SPOSOBY UŻYCIA Napar. gorączkowanie. pobliże zabudowań. Odstawić na 10 minut i przecedzić. zatrucia bielą ołowiową. działa rozkurczowo na przewód pokarmowy. żółtaczka. sprzyja menstruacji. olejek ma właściwości odkażające. a należy je suszyć w temperaturze poniżej 35 st. brak apetytu. Jest znanych kilka odmian tego gatunku o różnym stopniu goryczy oraz składzie olejku eterycznego. Występuje powszechnie w całej Polsce. trzustkowe. przeciwczerwiowo. działa przeciwgorączkowo. zbocza. Pić pół do jednej łyżki na godzinę przed posiłkami przez kilka dni jako środek pobudzający trawienie. zaburzenia wątrobowe. Łyżeczkę ziela piołunu zalać szklanką wrzątku wody i trzymać pod przykryciem przez pół godziny. wrzody. bolesne miesiączkowanie. zwłaszcza w części niżowej. wierzchem ciemnej. zaparcia. Na użytek zewnętrzny Rany zwiotczałe. pasożyty skórne (świerzbowce. biegunka. Bywa uprawiany w ogródkach.

Wypić porcjami w ciągu dnia na 30 min. 1-5 g w dowolnym płynie . pić małymi łykami. 245 . Nalewka piołunowa („Herbapol”). Gorący napar porcjami ćwierć. Na użytek zewnętrzny Odwar. Garść piorunu na litr wody. gotować. Zioła w kolce jelitowej. po czym włosy dokładnie wymyć i wyczesać gęstym grzebieniem zwilżonym w occie. liści bobrka. Zmieszać po 10 g ziela piołunu i korzenia arcydzięgla oraz po 25 g kwiatów rumianku. gotować 5 minut. Liście piołunu z czosnkiem i liśćmi dębu gotowane w mleku stasować do okładów na brzuch u dzieci zarobaczonych. wrzodów. Artemisol („Herbapol”). Wino piołunowe. Gotować na małym ogniu do konsystencji syropu i stosować jako środek trawienny i przeciwczerwiowy. zawiązać głowę chustą lub ręcznikiem i pozostawić co najmniej na dwie godziny. Naparu tego można używać w postaci lewatyw przeciwko owsikom u dzieci oraz do wcierań i obmywań przeciw świerzbowcom. pobudzający wydzielanie soków trawiennych. kminek. ziele krwawnika. Przecedzić. pół szklanki dziennie. Stosować jako antyseptyk i środek zabliźniający do obmywania zwiotczałych ran. Brać jeden kieliszek przed jedzeniem dla pobudzenia apetytu. Proszek piołunowy. liści mięty pieprzowej i kwiatów rumianku oraz 10 g owoców kminku. Zioła gorzkie. dodać 500 g miodu. ale po 20-60 kropli na ćwierć szklanki wody jako lek żółciopędny rozkurczowy i ogólnie wzmacniający. Ziele piołunu. i przecedzić. pić po pół szklanki przed jedzeniem przy niestrawności połączonej z brakiem kwasów żołądkowych lub ogólną niedokwasotą.gający apetyt i działający ogólnie wzmacniająco. jeden kieliszek po jedzeniu na usprawnienie trawienia. i przecedzić do termosu. Przez 5 godzin naciągać w litrze wrzącej wody 150 g wierzchołków kwiatowych lub liści piołunu. poprawiający trawienie i przywracający apetyt. Mieszanka ziołowa. Jest to płyn zawierający wyciąg alkoholowy z ziela piołunu i kwiatów wrotyczu.przeciw gorączce: 0. Dwie łyżki ziół zalać półtorej szklanki wrzącej wody i postawić pod przykryciem na parze na 15 min. Syrop. Napar jest dobrym środkiem czyszczącym dłonie ze smarów i olejów. jeden kieliszek rano przeciwczerwiowo.6-2 g na ogólne wzmocnienie organizmu: 4-10 g przeciwczerwiowo. Odstawić na 10 min. Łyżkę ziół zalać szklanką wrzącej wody i pozostawić na 15 minut pod przykryciem na parze. Przygotować napar. Przy wszawicy głowy i wszawicy łonowej zwilżyć obficie włosy zwitkiem waty namoczonej tym preparatem. liść mięty. ziela pięciornika gęsiego i kłączy tataraku. by usunąć gnidy. ziele tysiącznika. zredukować objętość do 1/3 litra. Zmieszać po 20 g ziela piorunu. Przecedzić. Odstawić na 5 min. Zabieg powtórzyć po 24 godzinach i po 6 dniach. Trzy razy dziennie przed posiłkiem pić po 10-20 kropli jako lek gorzki. przed jedzeniem jako środek pobudzający wydzielanie soku żołądkowego. na ukąszenia owadów. W litrze wina białego macerować przez cztery dni 30 g wierzchołków kwiatowych piorunu lub liści. korzeń omanu w równych ilościach. również trzy razy dziennie przed posiłkami. Piołun trzymany w szafach niszczy mole i pluskwy. ziela tysiącznika.

ataki epileptyczne. kwasy organiczne (glicerolowy. karotenoidy). glikolowy.) wielka. Należy ją suszyć w cieniu. potas. Pokrzywę zbiera się od maja do września w dni pogodne. serotonina. B-2. Niżej omawiam właściwości pokrzywy wielkiej i żegawki. hamuje krwawienie. odprowadza złogi żółciowe z dróg przewodów żółciowych. magnez. mrówkowy i in. jod. a ponadto chlorofil. która ma parzące włoski tylko na kwiatostanach. Przeciwwskazania. zwłaszcza tujon i tujol. Odstępstwa od powyższych wskazań mogą powodować zawroty głowy. przekrwienie mózgu. która ma około pół metra wysokości i cała jest pokryta parzącymi włoskami. Niektóre składniki olejku eterycznego. zwęża naczynia krwionośne. przekrwienie narządów.). zmniejsza nadmierną potliwość. pobudliwość żołądkowa i jelitowa. w miejscu pozbawionym wilgoci. C. Karmienie piersią (mleko staje się gorzkie). dochodząca do 2 metrów wysokości i żegawka (Urtica urens L. przekrwienia narządów wewnętrznych. POKRZYWA Urtica dioica L. garbniki i acetylocholina. przeci246 .). robić przerwy i nie przekraczać zalecanych dawek i częstotliwości zażywania. K-1. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Pokrzywa oczyszcza organizm ze złogów kwasu moczowego. szkodliwe szczególnie dla kobiet w ciąży. wzmacnia żołądek. Pokrzywa zawiera mikroelementy (wapń. Ma działanie przeciwbiegunkowe. dlatego rozkładamy je cienką warstwą w miejscu dobrze przewietrzanym. witaminy (A. poprawia pracę wątroby i dzięki temu odtruwa organizm. histamina. fosfor. rośnie jako chwast w ogrodach i przy drogach. Po wysuszeniu osmykuje się ziele odrzucając łodygę.Działania niepożądane. W liściach pokrzywy występują także flawonoidy. jest więc czynnikiem witaminizującym. są toksyczne. Pokrzywy po zwiędnięciu tracą właściwości parzące. przeciwinfekcyjne. temperament żółciopędny. żelazo. a nawet poronienie. Przetwory z piołunu należy stosować ostrożnie przez krótki czas. krzem i sód). Łatwo się zaparzają i brunatnieją.). zwyczajna (Urtica dioica L. W Polsce występują trzy gatunki pokrzywy: konopiolistna (Urtica canabina L. siarkę.

a cienko pokrojone . wstrzymuje krwawienie. żółtaczki. który powoduje także lekkie przekrwienie skóry głowy. ust. Naciągać do 20 min. przeciwkrwotoczne. wrzodów żołądka. hemofilia. jamy ustnej. krzywicy. 25 g na pół litra wody. przy biegunkach i dla oczyszczenia organizmu). krwawiączka). Miód z sokiem świeżej pokrzywy konserwuje się dwa do trzech lat. Zewnętrznie zaleca się stosować pokrzywę przy łojotoku skóry głowy i łupieżu. Gotować do 3 min. błon śluzowych. anemii. pobudza wytwarzanie enzymów trzustkowych i zwiększa produkcję czerwonych krwinek i hemoglobiny. narośli i nowotworów. leczy łojotok i łupież. artretyzmem. ogólnego osłabienia. pęcherza.można zrobić ponowne „biczowanie”. ran oparzeniowych i zapalenia skóry. Na użytek wewnętrzny Napar z liści i korzeni. przekręcić w maszynce do mięsa. wycisnąć sok. Młode pokrzywy można przyrządzać podobnie jak szpinak. Działanie jej jest skuteczniejsze. Rozpuścić miód w garnku na gazie nieznacznie podgrzewając. Do tego celu można używać korzenia. krwinkomocz. SPOSÓB UŻYCIA Nalewka ze świeżej pokrzywy użyta pół na pół z zielem nasturcji jest skutecznym środkiem odżywczym dla cebulek włosowych. Jako ziele najczęściej i z największą korzyścią używane są liście pokrzywy. błony śluzowej. Rozcieńczony sok świeżej pokrzywy jest stosowany do płukania ust przy aftach. krwawienia maciczne. wzdęcia. przeciwgośćcowe i rewulsyjne. Poprawia ogólną przemianę materii.wanemiczne. Sok ze świeżej pokrzywy. których wartość odżywcza w ten sposób bardzo wzrasta. wymioty krwawe. grzybicy skóry. wyrzutów skórnych. wprowadzony do otworu nosa.do sałatek jarzynowych. w infekcji jamy ustnej. ischiasem (rwą kulszową) z bólami korzonków nerwowych. nieżytu śluzowo-błoniastego jelit. Pokrzywa stosowana do wewnątrz jest środkiem wspomagającym w leczeniu różnego rodzaju krwawień (krwioplucie. Jedną część soku z pokrzywy plus cztery części miodu wymieszać. Dodaje się je także do zup. nadżerkach (aftach). które wchodzą w skład Reumosanu. Popijać 3 razy dziennie po 35 g. jeśli jednocześnie ziołami poprawia się pracę nerek. kamicy wątroby. Przyrządzony z cukrem można przechowywać równie długo i podobnie dawkować zimą i na wiosnę. z gośćcowym zapaleniem stawów. stanów przedcukrzycowych. wlać do słoików twistowych. Gdy ustanie ból powstały w wyniku poparzenia ustępują po natarciu skóry oliwą. Diabetosanu i Vagosanu. Pokrzywę należy opłukać przegotowaną wodą. Ma to działanie hemostatyczne i zwęża naczynia. 247 . Popijać w ciągu dnia w 2-3 porcjach (przy reumatyzmie. dolegliwości związanych z okresem klimakterium. nerek. biegunki. Sok świeżej pokrzywy. Świeżej pokrzywy używa się do chłostania części ciała zaatakowanych reumatyzmem. Gdy tylko znikają zaczerwienienia . Sok z miodem. infekcjach gardła. guzów. Dzieciom podawać dwa razy dziennie l łyżeczkę przez całą zimę. krwawienia z nosa. moczenia mimowolnego u dzieci. Czopek z waty zwilżony sokiem z pokrzywy.

25 g na pół litra wody. Młoda pokrzywa plus liście rzodkiewek i szczypior z cebuli w równych częściach przyrządzić jak szpinak w małej ilości wody. Lubi lasy przejrzyste. a suszone zimą. korzeń pokrzywy . artretyzm. plus drobina miodu. niekiedy mogą wywołać uczulenie. Pokrzywa jest cennym pokarmem dla kur. unika tylko ziemi wyraźnie kwaśnej. majerankiem i vegetą. ma skromne wymagania siedliskowe. 6 garbników pirokatechinowych. Gotować 10 min. po czym można lek stosować do nacierania skóry głowy przeciw wypadaniu włosów. Pokrzywa o smaku szpinaku. Można też stosować przepis francuski: korzeń łopianu . POZIOMKA POSPOLITA Fragaria vesca L. Zrobić 6 ciastek i upiec. Owoce. którym można nacierać skórę włosów raz w tygodniu. Na użytek zewnętrzny Wyciąg spirytusowy do pielęgnacji włosów przy łupieżu. krzywy dodaje się do karmy latem. W liściach poziomki stwierdzono ok. W ten sposób można wyleczyć wiele ciężkich chorób. Do celów leczniczych zbiera się z roślin dzikich rosnących przez cały okres wegetacji zdrowe. np. co daje doskonałą w smaku potrawę. 125 g cukru. Dobry środek do nacierania włosów. Stosować kurację przez dwa tygodnie. a najwyżej jest ceniona poziomka bezrozłogowa.50 g i l litr wódki. ale do lecznictwa wprowadziła to ziele Hildegarda w pierwszej połowie XII stulecia. wykorzystywane są do celów spożywczych. 15 g nasion pokrzywy. Z posiekanych liści zmieszanych ze spirytusem w proporcji 1:3 otrzymuje się macerat. w Azji sięga po Bajkał. ślady olejku eterycznego i sole mineralne. rozmaryn . Wywar.Wywar z pociętych łodyg i korzeni. u których zwiększa nośność jaj. w cieniu. gotuje się 20 min. Przekręcić przez maszynkę do mięsa w równych ilościach pokrzywę z nasturcją (kwiaty i liście) i zalać spirytusem. zielone liście. flawonoidy. a nie odlać. Przez l miesiąc podaje się codziennie 2-3 łyżki jako jarzynę. Wypijać przy chorobach przewodu pokarmowego. kminkiem. Gotując doprowadzić do konsystencji syropu.50 g. kwasy organiczne. Przyprawić do smaku jajkiem. W świeżych owocach 248 . Macerat. Syrop. można je zrywać z ogonkami. Macerować wszystko dwa tygodnie. 25 g drobno pociętej pokrzywy na pół litra wody. Po 2 tygodniach zlać i zmieszać z poprzednio zlanym spirytusem. 60 g mąki żytniej plus woda. długo owocująca. jak i uprawnych. Wypijać porcjami między posiłkami przez dwa dni przy reumatyzmie. zarówno z roślin dzikich rosnących. 125 g soku wyciśniętego z miazgi pokrzywowej. Występuje niemal w całej Europie. Znane są różne odmiany uprawne. Ciastka. pieprzem. anemię. Ta roślina z rodziny różowatych (Rosaceae) od niepamiętnych czasów towarzyszy człowiekowi. Świeże liście. którą należy wyparować. Dawać dziecku jedno dziennie. w miejscu przewiewnym.50 g. Po 14 dniach odlać płyn i macerat zalać ponownie wódką. Popijać w ciągu 48 godzin między posiłkami lub stosować zewnętrznie. Ten surowiec zielarski należy suszyć w warunkach naturalnych. Jest to przepis zalecany przy mimowolnym moczeniu dzieci.

nawet ziołowych. przeciwbiegunkowe i bakteriobójczo. rozwalniające. niestrawność. popijać porcjami w ciągu dnia. Owoce poziomki mają działanie odżywcze i witaminizujące.przy skrofulozie. 60 g owoców róży. zaparcia. i zażywać łyżeczkami przy zapaleniu wyrostka robaczkowego. Liść poziomki. 3. B2. Napar taki zawiera węglowodany. ziele krwawnika w równych ilościach zmieszać i stosować 4 łyżki ziół na 3/4 litra wrzątku. Półtorej łyżki ziół zalać dwiema szklankami ciepłej wody i gotować powoli 6 min. dzieci . 40 g ziela skrzypu oraz 100 g ziela dziurawca. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. Jedną łyżeczkę lub trzy liście poziomki zalać szklanką wrzątku. niedokrwistość. B3=PP. Taka herbatka z powodzeniem zastępuje herbatkę chińską. rozpuszcza kamień nazębny i złogi miażdżycowe w naczyniach krwionośnych. bolesne miesiączkowanie. kwasy organiczne. Napar ten ma właściwości orzeźwiające. Gotować 3 min. kłącze kosaćca i liść orzecha włoskiego w równych ilościach sproszkować. zmieszać z trzykrotnie większą ilością miodu i zażywać trzy razy dziennie po łyżeczce. A oraz witaminy B1. tłuszcze. Zmieszać 20 g liści poziomki. białko. moczopędnie. B6 i C. WSKAZANIA LECZNICZE Dolegliwości nerek. 40 g ziela nawłoci i kłącza pięciornika kurzego ziela. trawiennie. przeczyszczające. kaszel. prowit. Liść poziomki. Naciągać 10 min.. melisy. 2. pod przykry- 249 . związki cukrowe. przepracowaniu. opryszczka jamy ustnej. stany zapalne. nieżyt dróg oddechowych. Recepty z zastosowaniem liścia poziomki 1.występują karotenoidy. dorośli . wyniszczeniu pochorobowym. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Poziomka (liście) działa ściągające. Nie stosować żadnych środków przeczyszczających. wit. liść czarnej porzeczki. wapń. Sok i owoce mają właściwości odtruwające. antocyjany i sole mineralne. C. Liście poziomki mogą wchodzić w skład herbatek domowych z dodatkiem liści melisy i ziela macierzanki.przy wyczerpaniu nerwowym. czyszczą krew i regulują przemianę materii. blednicy i niedokrwistości.

przeciwanemicznie. glikozydów fenolowych. Podobnie jak głóg.in. obejmującej 120 rodzajów i blisko 4000 gatunków . śliwa. RÓŻA DZIKA Rosa canina L. także taniny. Ma duże. działają ściągające. która charakteryzuje się m. Pić porcjami w ciągu dnia w nieżycie nerek i pęcherza moczowego oraz kamicy moczowej. pospolita w zaroślach. należy do licznej. a pomocniczo w gośćcu i przy dolegliwościach skórnych. Róża dzika osiąga wysokość do 2 m. jarzębina. Surowcem leczniczym róży są owoce. flawonoidów. róży Róża jest dostawcą wielu witamin. truskawka. głównie ząbkowaniem orzeszków. które zawierają oprócz wymienionych składników. promieniste. wanilię. Zawiera wiele katalizatorów i biostymulatorów potrzebnych do utrzymania zdrowia. hemostatycznie (tamując krwawienie). podgatunki liści. malina. na miedzach i nieużytkach. białawych powstaje przez umięśnienie dna kwiatowego. zawartością garbników. kwiaty i liście. i przecedzić. Owoc pozorny. trójterpenów.ciem. na brzegach lasów. Zebrane owoce należy wysuszyć i w takim stanie mogą być przechowywane dwa lata. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Owoce. wewnątrz którego znajduje się wiele owoców właściwych w postaci małych. Kwitnie od maja do końca lipca. glukozę. C. żywice. jako płyn do przemywania oczu i płukania gardła oraz jamy ustnej. różowe lub niemal białe kwiaty. Liczne różnią się między sobą. przeciwszkorbutowo i ogólnie wzmacniająco. w pobliżu domostw. Odstawić na 10 min. zwłaszcza w dużej ilości wit. wrześniu i pozostają na gałązkach do zimy. oczyszczające. moczopędnie. pięciornik kurze ziele. 250 . owoce dojrzewają w sierpniu.rodziny różowatych. saponin. rośnie w całym kraju.

Zmieszać po 50 g owoców róży. pęcherza. we wrzodzie żołądka. sieka drobno lub miele. Zalać 2 łyżki ziół w termosie dwiema szklankami wrzącej wody. zasypuje cukrem i zalewa przegotowaną wodą w proporcjach: kilogram owocu. liści mięty pieprzowej i ziela bylicy pospolitej oraz po 25 g ziela ostrożenia warzywnego. kwiatów wrotyczu. gotować 1-2 min. Pić trzy razy dziennie po pół szklanki między posiłkami po przebytym wirusowym zapaleniu wątroby w początkowym okresie (3-4 miesiące) zdrowienia. Napar przy wirusowym zapaleniu wątroby. na bok lewy i prawy. schorzeniach nerek. korzenia omanu. 4. C. zagotować i wypić w ciągu dnia przy zapaleniu przydatków. Syrop zawierający zagęszczony wodny wyciąg z owoców róży z dodatkiem cukru może być stosowany w zapaleniu pęcherzyka żółciowego i wątroby. ziela krwawnika. Zmieszać 50 g rozdrobnionych owoców dzikiej róży oraz po 25 g owoców kopru włoskiego. cztery litry wody. Zmieszać. 20-25 owoców na pół litra wody. biegunka. 5-10 owoców zalać szklanką wrzątku. zmieniać pozycję. pić trzy razy dziennie po szklance przy pęcherzycy. 3. 150.0 kwiat tawuły. upławy białe. Zalecany przy awitaminozie i jako środek ściągający przy biegunkach. na brzuchu. stany pobudzenia nerwowego.0 owoc dzikiej róży drelowany oraz po 20. Można przygotować napar na mleku zamiast na wodzie. kilogram cukru. zaparcia.0 korzenia arcydzięgla. liści podbiału i ziela rdestu ptasiego. Stosować w zapaleniu żołądka i jelit. 100 g na litr wody. osłabienie ogólne. położyć się i co 3-5 min. nieżyt pęcherza i dróg moczowych. Dwie łyżki ziół zalać w termosie dwu i pół szklanki wody wrzącej.. W ciągu dnia przyjąć trzy razy po jednej tabletce wit. a także po zabiegu chirurgicznym. 2. bezsenność. 5. Napar na biegunkę.. Odwarze skórki owocu. przecedzić przez płótno. kwiat stokrotki i ziele przywrotnika. przy owrzodzeniach jamy ustnej i zapaleniu gardła. Pić 3 razy dziennie po szklance. Wieczorem dwie godziny po kolacji wypić resztę naparu.0 owocu dzikiej róży oraz po 20. gdy dzienne zapotrzebowanie na tę witaminę wynosi 50 mg. pozostawić na godzinę. liści brzozy i korzenia arcydzięgla. B1 oraz po jednej kapsułce wit. co daje ponad 100 g wit. co ułatwia bliznowacenie. nieżyt dróg trawiennych. ziela tysiącznika i ziela rdestu ptasiego. liści bobrka trójlistnego. Po ustaniu fermentacji (wówczas. Pić rano i w południe po pół szklanki naparu. gdy owoc przestaje krążyć w górę i dół i wszystek opadnie 251 .. kamica moczowa. przykryć i pozostawić na pół godziny. Popijać w ciągu dnia. pęcherzyka żółciowego. układając się na wznak. przecedzić. Bardzo dobrym wyciągiem naturalnym z owoców dzikiej róży jest wino. Recepty z zastosowaniem owocu dzikiej róży 1. SPOSOBY UŻYCIA Syrop z owoców.WSKAZANIA LECZNICZE Awitaminoza. Przygotować odwar. glisty. dwie łyżki ziół zalać połową litra wody na 5 godzin. Napar. Owoc dreluje się. krwawienie. A + E. W przypadku wrzodu dwunastnicy pije się napar bez wykonywania zmian podczas leczenia. Gotować 2 min. 200. Odwar ziół w chorobie wrzodowej.

Zastosowanie kwiatów i liści: brak sił. 8. Kosmate pestki pozostałe po drelowaniu należy ususzyć. kaszel i przewlekłe nieżyty dróg trawiennych. C hamuje powstawanie w przewodzie pokarmowym szkodliwych nitrozoamin. 7. dobrze jest owinąć czarnym papierem. owoc ponownie zasypuje cukrem i zalewa wodą w tych samych proporcjach następne . wrzody zwiotczałe. Przyjmuje się przy tym 5 tabletek wit. Odwar z owoców dzikiej róży może być stosowany trzy razy dziennie po jedzeniu jako środek witaminowy i regulujący przemianę materii. Pić 3-4 szklanki naparu dziennie. nerek i przewodu pokarmowego oraz w zakażeniach bakteryjnych przebiegających z wysoką gorączką. Neocardina zawiera nadto wyciąg z kwiatów głogu. np. Zarówno balon z winem. ran. w niektórych nieżytach żołądka i jelit. Pozostałą po całej operacji pulpę dosładzamy i jadamy po 2-3 łyżki dziennie przy niedomodze wątroby. ziela konwalii. odwiać włoski. Właściwości lecznicze kwiatów i liści dzikiej róży Kwiaty działają rozwalniająco. czyszczące i wzmacniająco. zmiany miażdżycowe i zaburzenia trawienne. Może być też wykorzystany do obmywania ran i wrzodów.6. blizn pooperacyjnych. wyczerpaniu. które są związkami rakotwórczymi. oparzenia. zwłaszcza słonecznego. Dłuższe stosowanie należy uzgodnić z lekarzem. liście . wrzodu żołądka i dwunastnicy oraz jelita grubego. kamica moczowa.2 g Wit. dobrze działa na wzmocnienie ogólnej odporności organizmu.wzmacniająco i zabliźniające (do ran zewnętrznie). zwłaszcza u osób starszych. Napar. C wpływa hamująco na starzenie się ustroju. ziela jemioły i korzenia kozłka. C zawarta w owocach wpływa dobroczynnie przy leczeniu nowotworów. naciągać 10 min. oparzeń. C z pokarmów. Dorośli przyjmują 2-3 razy dziennie po 20-30 kropli po jedzeniu w kieliszku wody. Odwar ma przyjemny zapach waniliowy i można go pijać jako zwykłą herbatkę domową do posiłków. ogólna słabość ustroju. Owoc dzikiej róży wchodzi w skład mieszanki ziołowej Cardiosan stosowanej w chorobach serca. łyżeczka na szklankę wrzątku. Olej różany otrzymywany z nasion stosuje się zewnętrznie do leczenia egzem. Wit. odleżyn.wytrawne wino. Wit. uszkodzeń sutków karmiących matek. zaparciu. biegunkach. kamica nerkowa. w stanach zapalnych drobnych naczyń krwionośnych skóry i wybroczynach. 252 . a wyciąg płynny jest składnikiem kropli nasercowych Neocardina oraz płynu Cholesol podawanego w schorzeniach wątroby i pęcherzyka żółciowego. na dno) wino zlewa się do sklarowania. powstającymi w przewodzie pokarmowym w wyniku spożywania warzyw uprawianych z nadmiarem nawozów sztucznych azotowych. jak puchlina wodna. Napar ten jest smaczny i przyjemny w smaku. wrzodzie żołądka i dwunastnicy i in. w niektórych chorobach wątroby. do których zostało zlane. rekonwalescentów oraz kobiet w ciąży i karmiących. Kwiaty lub liście pocięte. Po drugiej fermentacji obydwa gatunki wina zlewa się razem i po całkowitym sklarowaniu rozlewa do butelek. C po 0. rany. zwłaszcza u dzieci. a pestki po utłuczeniu bądź zmieleniu stosować do odwaru (łyżkę na szklankę wody) przeciw takim chorobom. jak również w przypadkach powiązanych z utrudnionym wchłanianiem wit. osób starszych. Wyciąg z owoców zaleca się w leczeniu ran. pochorobowym. krwiomocz. w każdym razie należy je trzymać z dala od światła. dróg żółciowych. jak i butelki. w stanach pożółtaczkowych. wysypek i oparzeń.

garbniki pirokatechinowe do 5 proc. Przyjemny. krzemionka i pierwiastki śladowe). przeciwzapalnie. fitosterol. którzy odkryli. flawonoidy np.. aromatyczno-terpenowy zapach zarówno z korzeni. Działo się to w roku 120 p. Główne znane związki: olejek eteryczny. działa moczopędnie. w miejscach nasłonecznionych. król Pontu. pęcherzyka żółciowego. hamuje nadmierny rozwój flory bakteryjnej w jelitach . że Mitrydates Eupator.in. kwasy organiczne (m. pierwszy zastosował rzepik do leczenia swojej chorej wątroby i za jej skuteczność obdarzył roślinę królewską łaską. rozsiewając delikatny. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Rzepik ma właściwości ściągające i odkażające. 253 . gumy i inne. zapobiega nadmiernemu złuszczaniu. Dorasta do wys. jak też z liści i gruczołów występujących na łodydze. a w piśmiennictwie polskim doc. cytrynowy). cholina. taniny. żołądka jelit. PP = B3 i wit. Aleksander Ożarowski. sole mineralne (m.n. pączki kwiatowe lepkie. nad Morzem Czarnym.in. Cała roślina jest szczeciniasto omszona. witaminy (m. Rzepik pospolity należy do rodziny różowatych (Rosaceae). przeciwkrwawieniowo. W fachowej literaturze francuskiej opisuje go dr J. Stąd nazwa „eupatoria”. Jest rośliną trwałą i dobrze rośnie gromadnie na dobrej ziemi. przeciwcukrzycowo. wzmacnia włośniczki. Surowcem leczniczym jest część nadziemna: liście i kwiaty (najbardziej skuteczne są świeżo zerwane). wzmacnia i reguluje pracę wątroby. żywiczny zapach tej rośliny zwrócił uwagę fitoterapeutów. co zresztą czynię w mojej codziennej praktyce lekarskiej. Dzieje fitoterapii notują. zapierające. kwercetyna. Ma nieliczne naprzemianległe łodyżki. z nierówno i nieparzyste pierzastymi liśćmi.e. Valnet. przeciwbiegunkowe. że można nią leczyć nowotwory. prezes światowej federacji zielarzy.in.RZEPIK POSPOLITY Agrimonia eupatoria L. C). l m. na prostej łodydze pięciopłatkowe niewielkie żółte kwiatki rozwijają się od dołu ku górze jak u malwy i dziewanny. związek goryczkowy. reguluje przemianę materii.

zatrucia pokarmowe u dzieci. zasypać 254 . rany infekcyjne. Na zapalenie gardła. zapalenie spojówek. wstrzymaniu moczu. Wskazana dla nadmiernie palących. Na irygacje przy białych upławach. rany na nodze. Naciągać 10 minut. białkomocz. cukrzyca. Nalewka spirytusowa. półpasiec. schorzenia wątroby. reumatyzm. 2-3 łyżki na l litr wody. kamicy nerkowej. Na użytek zewnętrzny Zapalenie jamy ustnej. przeziębienia. ukłucia pszczoły. 3 łyżki strączyn fasoli na litr wody. otyłość. Popijać na wymioty krwawe. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Biegunka krwawa. Do płukania głowy stosować 3 łyżki mieszanki na l litr wody. profilaktycznie angina. hemoroidy. jak również ziele sproszkowane. zapalenie nerwu. 3 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. cukromoczu. rozpędza i powoduje rozejście się wrzodu.Na użytek zewnętrzny Wzmacnia błonę śluzowe jamy ustnej i gardła przy awitaminozach. zapalenie jamy ustnej. 30-50 g na l litr wody wrzącej. płukanki. puchlina wodna. kataplazmy. Ziele rzepiku. Odwar. artretyzm. zwiotczałe rany. ziele dziurawca. zwiotczałe rany. zwichnięcia. owoc dzikiej róży i kwiat lipy w równych ilościach. łuszczycę. przemywania. chroniczne schorzenia skóry. afty. l część rzepiku na 5 części spirytusu. Na okłady można stosować świeże pogniecione ziele. Herbatka. astmie. krwioplucie. kolka nerkowa. owrzodzenia żylakowate. biegunce. egzemy. ziele krwawnika. gotować 15 minut. przeciwzapalne. Ziele rzepiku. krwioplucie. Do płukania i kompresów z dodatkiem l łyżeczki miodu. kamica nerkowa. Na użytek zewnętrzny Stosować okłady. Popijać 3 razy dziennie po 1/2 szklanki między posiłkami przy białych upławach. ziele dziurawca. przeciwbakteryjne. Kompresy ciepłe na wywichnięcie i kontuzje. źle gojące się. Na zapalenie migdałków. upławy białe. zapalenie języka. goi rany. ziele krwawnika w równych ilościach zmieszać. pleśniawki. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. robaki obłe. Stosować 2 razy dziennie po 20 kropli przy gośćcu. rany zakażone. ma właściwości ściągające. astma. Gotować 10 minut. wypryski skórne. anginę. Napar przy wypadaniu włosów. trądzik. kontuzje. Kataplazmy z liści na migrenę.

2. Zastosowanie w medycynie znajduje tylko skrzyp polny. a wyrastają. antybiotycznie podobnie jak penicylina. owe rośliny płonne . SKRZYP POLNY Equisetum arvense L.łyżką takiej mieszanki. insulinopodobnie. Leczy wrzody nowotworowe. przeciwnowotworowo. czerwony lub żółtobrunatny pęd zarodnikowy. odstawić do naciągnięcia. Nagietek.jest znanym od stuleci środkiem leczniczym. Francuska klasyfikacja ziół najwyższej mocy leczniczej stawia skrzyp na pierwszym miejscu pośród dwudziestu roślin obdarzonych nadzwyczajnymi właściwościami.zbierane od końca maja do września . a 3. ściślej .tzw. antybiotycznie. działa m. gdy nie są przestrzegane prawidłowe zestawy produktów spożywczych. w następstwie badań i analiz. Uzyskany odwar wypić w ciągu dnia w 3 porcjach przed jedzeniem. działa przeciwkrwotocznie. oczy. Działa bakteriobójczo. Tabela ta przedstawia się następująco: 1. rośliny płonne. Skrzyp polny. niekiedy całymi łanami.choinki. Hamuje wzrost nowotworów poprzez zdolność wiązania związków toksycznych powstałych w wyniku wadliwej przemiany materii. a w tym sekretyny. Skrzyp polny. który po wysianiu zarodników zasycha i ginie. Obdarzona wszechstronnymi właściwościami leczniczymi. Rodzina skrzypowatych liczy 24 gatunki. powszechny w strefie umiarkowanej chwast rosnący na podłożu kwaśnym (nie występuje na glebach z dodatkiem wapna) . wiotkich choinek. Wzmacnia siły obronne organizmu. Wczesną wiosną skrzyp wypuszcza soczysty. wzmacnia włosowate naczynia krwionośne (kapilary).in. odmładza. podobne do małych. Rzepik wchodzi w skład Cholegranu i Gastrogranu. leczy choroby popromienne. Pokrzywa. zwiększa ilość hemoglobiny. wpływa na wzrost poprzez działanie hormonów roślinnych. 255 . wzmacnia cebulki włosowe. potwierdza lecznicze właściwości skrzypu i jego wysoką skuteczność. będące cennym surowcem leczniczym. Nowoczesna fitoterapia.

Skrzyp poprawia aktywność hormo256 . 20. 8. działa bakteriobójczo. Arcydzięgiel. przy chorobach serca. Czarna jagoda. Łopian. nadciśnienie tętnicze. astenia. utrata soli mineralnych (np. 17. Działa przeciwnowotworowo. Huba modrzewiowa. Jaskółcze ziele. gojące. krwawienia z nosa. krwioplucie. odmładza. oczyszcza organizm z toksyn. 9. działa antybiotycznie. krwiomocz. hamuje wszelkie krwawienie. tężyczka. włosów. Ruta. 12. Huba brzozowa. padaczka (dawać drobno pokrojone suszone ziele skrzypu). 6. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Skąpomocz. biegunka bakteryjna. krwotok maciczny. w tym białaczkę.4. Bukwica. krwotok. nerwowość. dolegliwości płucne i w początkowych stadiach gruźlicy. Świetlik. Czerwona koniczyna. 11. odwykowo u palaczy tytoniu. zapalenie pęcherza moczowego. leczy wzrok. dna. uszkodzenia i rany kostne. miażdżyca (stwardnienie tętnic). 7. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Skrzyp ma właściwości moczopędne (co ma znaczenie przy stanach zapalnych dróg moczowych. puchlina wodna. Działa odkażająco i wykrztuśnie. 10. niewydolność miesiączkowania. 19. Jałowiec. jest lekiem na cukrzycę i biegunki bakteryjne. hemopoetyczne (krwiotwórcze. paznokci kości). Pietrasznik plamisty. Pobudza krążenie krwi. 15. utrudniający zarazem odkładanie się w nich tłuszczów. 18. Leczy anemię złośliwą. skóry. stany nowotworowe. Kora dębowa. 16. złamania. nadto jako środek poprawiający elastyczność i odporność naskórka tkanki łącznej i błon śluzowych. Mniszek lekarski. sprzyja normalnej miesiączce). Świeże ziele jest bardziej aktywne i pobudza przemianę materii. remineralizujące i antydegenerujące (korzystnie działa na stan naczyń krwionośnych narządów wewnętrznych. krzywica. Rzepik. także produkt regulujący przepuszczalność ścian naczyń krwionośnych. 13. odwapnienie). wątroby i kamicy nerkowej). Tatarak. ściągające i hemostatyczne. 14. Tymianek. 5. choroby zwyrodnieniowe stawów (artroza). choroby układu krwiotwórczego. (ogólna słabość). wymioty krwawe. wypadanie włosów (łysienie). wzmacnia cebulki włosowe. białkomocz. infekcje nerkowe. pobudza powstawanie czerwonych krwinek i hemoglobiny.

który jest czynnikiem remineralizującym. stearynowy. np. w tym 6. W homeopatii stosuje się olejek ze świeżego skrzypu zebranego późnym latem. Reumosan. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Świeży sok. na wolnym ogniu. owrzodzenia nóg. a po wyjściu z wody położyć się na 10-minutowy odpoczynek. Tinktura. nowotworu owrzodzonego. Stąpać nogami. Ze świeżej rośliny: 50-100 g na litr wody. popiołu. artretycznych. Proszek. co klasyfikuje skrzyp do ziół bogatych w ten pierwiastek. Uwaga. Dla dzieci stosować 1-2 łyżeczki dziennie. aby utrzymać tętno serca w ciągu dnia w normalnym stanie. Betagran oraz mieszanek ziołowych Cardiosan. żylaków. 10-20 g na litr wody. Wyciągi ze skrzypu wchodzą w skład pasty Fitolizyna i płynów Betasol i Cholesol. przerostu prostaty lub wzmocnić układ naczyń krwionośnych 257 . afty (płukanie jamy ustnej przy stanach zapalnych). B1 po 3 mg dziennie aż do ustąpienia objawów zapalenia wielonerwowego i zmniejszenia tętna serca. Świeże ziele zawiera 200 do 260 mg wit. dla dorosłych 260 g dziennie. Skrzyp błotny jest zakazany do stosowania. Ziele skrzypu wchodzi w skład granulatów Urogran. Młode pączki można zjadać jako sałatę. Stosować 2-5 g dziennie przy chorych nerkach. Rozpuszczona w wodzie krzemionka jest łatwo wchłaniana przez przewód pokarmowy i wydalana głównie z kałem. należy jednocześnie przyjmować tabletki wit. Na użytek zewnętrzny Stosować wywar do kompresów lub obmywania ran. oleinowy. Urosan. z rośliny suchej. Stosować 1-2 g w płatkach aptecznych 2 razy dziennie przed posiłkiem lub po posiłku. nowotwór owrzodzony. gotować 30 min. linooleinowy. Wywar. gdyż sprzyja przyswajaniu fosforu. miażdżycy. Pomaga w konsolidacji złamań kostnych. Stosować dziennie 2-3 łyżeczki. Reumogran. Chcąc uzyskać odwapnienie w przypadku złogów reumatycznych. Podobny efekt można uzyskać wchodząc rano na l minutę do wanny z niewielką ilością (do poziomu 10 cm) zimnej wody. C/kg. przemywanie ciężko gojących się ran i przy odmrozinach. Przy dłuższym stosowaniu skrzypu. Roślina wysuszona (chronić przed światłem) daje 14 proc.4 krzemu. Pulmosan. owrzodzenia nóg. Stosować 20-50 kropli 2 razy dziennie. w którym spełnia rolę jednego z ochronnych koloidów przeciwdziałających krystalizacji składników mineralnych w przewodach moczowych. Na użytek zewnętrzny Rany. po miesiącu. Wyciąg płynny. 5-20 g homeostatycznie dziennie. w mniejszym stopniu z moczem. Świeży olejek ze skrzypu polnego zawiera kwas linowy.nalną u ludzi starszych i jest skutecznym specyfikiem na skórę dla osób w podeszłym wieku o obniżonej ilości krzemu.

Ta bujna roślinność utrzymywała się co najmniej kilka milionów lat. skrzypów i roślin nasiennych. W tym czasie występowały silne ruchy tektoniczne zmieniające ukształtowanie powierzchni ziemi.i płuc . szczególnie w przypadku odstępstw od prawidłowych zestawów produktów spożywczych. działa absorbujące (wydziela szkodliwe składniki z organizmu przez ich wiązanie i wydalanie). Odwar popijać porcjami w ciągu dnia. korzeń mydlnicy. ks. korzeń łopianu. A (1. Było to znane w Egipcie. a grube warstwy zdrewniałych roślin o olbrzymich rozmiarach znalazły się na jego dnie. ma zdolności kumulowania energii promieniowania słonecznego. absorbuje toksyny. Gotować 2 garście tej mieszanki w litrze wody pół godziny pod przykryciem. w starożytnej Grecji i Rzymie. Skrzyp absorbuje toksyny. Palaczom pragnącym pozbyć się męczącego kaszlu polecamy receptę: 2 łyżki ziela skrzypu gotować pół godziny pod przykryciem w 1/2 litra wody. Skrzyp działa odtruwające. gdy go się żuje. Przy artretyzmie i reumatyzmie zaleca się następującą receptę: ziele skrzypu 20 części. Inne zalecane postacie leku 2 łyżki skrzypu na 2 szklanki wody gotować 10 minut. liść brzozy.. Podobną substancją leczy się we Francji około 170 chorób. gotować jeszcze kilka minut i odstawić do naciągnięcia. zasypać łyżką korzenia ślazu. które już po kilku dniach przykładania likwidują maty guzek na piersiach kobiet lub obrzęk po zwichnięciu stawu. W Polsce jest również dużo podobnej glinki. Przy podejrzeniu o nowotwór zaleca się stosowanie naparu ze świeżej lub suszonej pokrzywy i nagietka oraz ciepłych okładów z ziela skrzypu polnego w okolicy żołądka. Zaniedbywanie wyleczenia kaszlu prowadzi do rozedmy płuc. Arab ii gdzie leczono zwichnięcia i złamania kości okładami ze skrzypu i glinki. ziele krwawnika 10 części. Popijać po 1/2 szklanki 3 razy dziennie między posiłkami na poprawę przemiany materii i na wydalanie złogów z moczem. liść mącznicy. Kuracja trwa 2 tygodnie. kwiat bławatka popijać w postaci naparu przy białkomoczu. 258 . Ziele skrzypu. podobnie jak liście z białej kapusty. Glinkę często stosował przy leczeniu wielu chorób. Ziele skrzypu. Sproszkowany skrzyp trzeszczy w zębach i skrzypi. ziele tasznika. widłaków. Powstało wtedy Morze Czarne. liść pokrzywy w równych ilościach. Gdy nie chcemy tracić wit. przecedzić do termosu.należy gotować skrzyp w wodzie deszczowej lub w wodzie miękkiej co najmniej pół godziny pod przykryciem. a po polsku glinką. z miodem. o czym mówiłam niejednokrotnie w moich wystąpieniach publicznych. ziele pokrzywy 10 części. Kneipp działający w Niemczech 120 lat temu. lepiej jest sproszkować skrzyp i zażywać go np. które osiągały kolosalne rozmiary. astmy i innych nieżytów dróg oddechowych.7 do 7 mg). ziele rdestu ostrogorzkiego. Skamieniałą rośliną dominującą w glince jest właśnie skrzyp. C (od 15 do 280 mg) i prowit. usuwa złogi. Ziele skrzypu. pączki brzozy. Znajdujemy je obecnie w postaci grubych skamieniałych warstw. oczyszcza krew. ziele brzozy 30 części. W pozostałych potrzebach wystarczy skrzyp parzyć. Na łupież. odnosząc sukcesy. Odwarem spłukać głowę po dokładnym umyciu. zwanych po bułgarsku chumą. kłącze pięciornika zmieszać w równych ilościach i jako odwar popijać przy krwotokach i krwawiączce aż do całkowitego ustąpienia objawów. Pod koniec ery paleozoicznej i na początku ery mezozoicznej skład gleby i atmosfery sprzyjał rozwojowi wyższych paprotników.

gdyż normalizuje utraconą równowagę w gospodarce krzemem w organizmie. Gotować 15 minut. ziele rdestu ptasiego 25 części. odrobinę soku cytrynowego oraz olej z oliwek. liście brzozy 20 części. Przy chorobach wątroby. soli mineralnych. 259 . Stosować również do sałatek po kilka liści nasturcji. ziele krwawnika 10 części. Przy paraliżu polowy twarzy. pokrzywy. guziczkowe ziele. ziele jemioły 20 części. należy stosować kompresy z aloesowej wody i okładów z papki ze świeżego skrzypu polnego i babki szerokolistnej. Kneippa: ziele skrzypu 20 części. malwa dzika. w szczególności w postaci krzemionki. marskości wątroby zaleca się stosowanie ciepłych okładów z ziela skrzypu polnego i ziół szwedzkich 2 razy dziennie. Gotować 10 min. mniszka lekarskiego. Przyspiesza to proces leczenia. po 2 godziny i na noc na okolicę wątroby. wilżyna ciernista 10 części. przykryć i macerować przez noc. Skrzyp ma zastosowanie jako zioło antyrakowe. ślaz gęsi. Przy silnych dolegliwościach stosuje się na podbrzusze kompresy z ziół szwedzkich lub okłady z letnią papką ziołową skrzypu polnego. oka. Leczy to infekcje dróg moczowych na tle bakteryjnym. 2 łyżki ziół zalać 1/2 litra wody i gotować 15 minut. kędzierzawiec. Przy schorzeniach macicy lub jajników z obfitymi. 2 łyżki mieszanki ziół zalać 1/2 litrem wrzącej wody. Ta dwuletnia. ŚLAZ LEŚNY Malva silvestris L. ślaz polny. 2 łyżki ziół na l szklankę wody i przy krwawieniach popijać 2 łyżki co 15 minut. jej łodyga jest szorstko owłosiona. bolesnymi krwawieniami można stosować receptę ks. korzeń lukrecji 10 części. Przy chorobach nerek i pęcherza moczowego stosuje się napar według recepty: ziele skrzypu 20 części. Rano zagrzać i popijać na ciepło porcjami. nawłoć pospolita 10 części. powszechna na przydrożach i w rumowiskach. Oto recepta: 2 łyżki utartej huby brzozowej i 2 łyżki ziela skrzypu polnego gotować w 0. Przy wszelkich schorzeniach nerek należy stosować wywar z czystych obierzyn ziemniaczanych. Skrzyp jest pomocniczym lekiem przy chorobach nowotworowych. w kątach liści zebrane są po kilka różowe bądź purpurowe kwiaty pozbawione zapachu. ziele bratka polnego 30 części. Odwar z l łyżki ziół na l szklankę wody popijać 3 razy dziennie. Krwawienia ustają po 12 dniach. ziele dziurawca 25 części. Odstawić do naciągania i popijać 3 razy dziennie porcjami. Ślaz kwitnie od lipca do września.występuje pod licznymi nazwami lokalnymi i jest znana jako ślaz dziki.owoc jałowca 10 części. ziele krwawnika 10 części. pospolita na całym niżu i w niższych partiach górskich roślina. ale trzymająca się ziemi lepszej i nie kwaśnej . Przy kamicy fosforanowej i węglanowej stosuje się receptę: ziele skrzypu 30 części. Osiąga ponad metr wysokości. ślaz zajęczy. napar ze skrzypu polnego. Wielostronność leczniczego działania skrzypu polnego wynika z jego różnorodnych składników.75 l wody pod przykryciem 15-20 minut i popijać w ciągu dnia.

Liście zrywamy bez ogonków. Śluz zawarty w kwiatach i liściach powleka błony śluzowe jamy ustnej i gardła chroniąc je przed podrażnieniem. które zbiera się przez całe lato w okresie zakwitania. liściem szałwii. ust i gardła. kwiat bzu czarnego. wykrztuśnych. ułatwia odkrztuszanie i zmniejsza stan zapalny danego narządu. np. następnie naciągać jeszcze 15 min. Na użytek zewnętrzny Okłady na wrzody. liściem podbiału. które należy zbierać w okresie kwitnienia rośliny. WSKAZANIA LECZNICZE Na Ślaz także użytek wewnętrzny używany jest jako środek powlekający i osłaniający. kwiat rumianku. liść prawoślazu. stany zapalne jamy ustnej. Popijać po 1/3 szklanki trzy razy dziennie przy suchym kaszlu i chrypce. suchym kaszlu ze skąpą wydzieliną. owocem anyżu. oparzenia. by byty czyste i bez plam. Należy je suszyć w cieniu. Do celów leczniczych można także używać liści.). Głównym składnikiem ślazu jest śluz (zawartość w kwiatach: 2.5-9 proc. Napar ślazowy 1-2 łyżki mieszaniny kwiatów i liści ślazu zalać 1-1. Napar ten można stosować także do płukania w stanach nieżytowych i zapalnych dziąseł. Działanie ochronne śluzu ze ślazu jest krótkotrwałe. łagodzi kaszel. i przecedzić. kwiatem pierwiosnki lekarskiej. nieżycie gardła i krtani. korzeniem lukrecji. nerwicy żołądka. zapalenie spojówek. Zmieszać liść ślazu. wrzodach żołądka i dwunastnicy.5 szklanki wody wrzącej i naparzać pod przykryciem przez 10 min. Mieszanka do płukania gardła w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych. przeciwzapalnych. liściem babki lancetowatej. przy nieżytach przewodu trawiennego. wraz z zielem tymianku. w miejscu przewiewnym. 260 . utrudnionym odkrztuszaniu i chrypce. a zmiękczający (również zewnętrznie) w stanach kataralnych i zapalnych dróg oddechowych. należy uważać.. do płukania jamy ustnej w stanach zapalnych błony śluzowej oraz w zaparciach u otyłych. SPOSÓB UŻYCIA Napary lub odwary z kwiatów stosuje się w schorzeniach górnych dróg oddechowych. Kwiat ślazu dzikiego jest domieszką do ziół płucnych „Herbapolu”. przygotować napar.świeżo Do celów leczniczych wykorzystuje się rozwinięte kwiaty. przywraca ruch nabłonka rzęskowego.

Zmieszać po 50 g ślazu. przeciwzapalnie. Do stosowania przez osoby starsze i otyłe oraz przy zaparciach atonicznych oraz w stanach zapalnych żołądka i przełyku. mających zastosowanie w lecznictwie. Jest to roślina jednoroczna. a szczególnie aktywnie w Szwajcarii i we Włoszech. złodziej mleczny i inne. Wypić w dwu porcjach. żyłkowate z żółtą plamką na dolnej wardze. drobne liście równomiernie pokrywające łodygę. Łodygę ma sztywną. kwiatów krwawnika i liści szałwii.Herb a l’ophtalmie.oczanka. zaliczamy także kwiat malwy czarnej. O tej małej. świecznik. słabo rozgałęzioną. krwawnika i rumianku zalać w garnku dwoma litrami gorącej wody i pozostawić pod przykryciem na godzinę. po niemiecku . po francusku .Augentrost. następnie ogrzać do wrzenia (nie dopuszczać do zagotowania) i całość wraz z ziołami wlać do wanny.. którą dopełnić wodą do 1/3 objętości. a także na terenach. Rośnie na łąkach i pastwiskach. Jego śluz może być stosowany podobnie jak kwiat ślazu dzikiego. Jan Biegański w książce „Ziołolecznictwo”. Jego korzenie pobierają pokarm z korzeni innych roślin. gotować 3-5 min. Świetlik ma małe kwiaty kształtu lwiej paszczy o średnicy 45 cm koloru biało-fioletowego. naciągać 10 min. rzadko dorastająca do wysokości 20--30 cm. gdzie 261 . w zaroślach nad rowami. kwiatów lipy. Ludowe nazwy: ptasie oczko. Kąpiel ślazowa. ŚWIETLIK LEKARSKI Euphrasia rostkoviana Hayne Po rosyjsku i po bułgarsku . o kształcie jajowatym. zalać jedną łyżeczkę tej mieszanki szklanką wrzącej wody i naparzać pod przykryciem przez 15 min. drobna. przecedzić. Świetlik należy do rodziny trędownikowatych. Garść rozdrobnionych kwiatów i liści ślazu oraz 3-4 łyżki kwiatów lipy. a czas kąpieli 10-20 min. o brzegach ząbkowatych. Do roślin śluzowych. Stosować do płukania jamy ustnej i gardła w stanach zapalnych błon śluzowych. Prace doświadczalne nad leczniczymi właściwościami świetlika są prowadzone w wielu krajach. Napar płukanka. po angielsku -Drug Eyebright. przeciwświądowo i ma właściwości kosmetyczne. pisał w 1949 r. Kąpiel taka działa regenerujące na skórę. niepozornej roślinie.. Świetlik jest półpasożytem. Dwie łyżki kwiatów ślazu i jedna łyżka liści prawoślazu na dwie szklanki wody. podając kilka przypadków wyleczenia okładami z naparów ze świetlika na noc z zupełnej ślepoty po kilku tygodniach. Kwitnie od lipca do września.Odwar. Temperatura kąpieli powinna wynosić 36-38°C.

która jest głównym czynnikiem decydującym o ostrości wzroku i o widzeniu zarówno w świetle. Po ostygnięciu pić porcjami przed jedzeniem przy braku łaknienia. schowane wśród trawy i dlatego ich zbieranie jest uciążliwe. Poprawia tworzenie się purpury wzrokowej na siatkówce w plamce żółtej. Naciąganie trwa 1/2 godziny. W USA wyciągiem ze świetlika leczą przewlekłe katary nosa. smoły. Korzystne jest również dodanie niewielkiej ilości liścia naparstnicy ze względu na skuteczne działanie związków kardenolidowych na oczy. próchno bowiem jest bardzo dobrą pożywką dla wzrostu świetlika. działa ściągające i przeciwzapalnie. na przykład mieszankę ziołową „Herbapolu” Digestosan lub Gastrogran. jak i o zmierzchu. przy schorzeniach przewodu pokarmowego. Świetlik można łączyć do kataplazmy z kwiatem rumianku. a także przy biegunkach i nadkwasocie żołądka. związki garbnikowe. Te kataplazmy z surowca. w szczególności miedzi. kwiatem bławatka. Leczenie takie kontynuować przez dwa do czterech miesięcy. Francuzi zalecają stosowanie świetlika w chrypce. leczy zapalenie wiosenne spojówek i uporczywe stany zapalne brzegów powiek i skóry powiek. Obecnie. magnezu oraz kwasy: krzemowy. zapaleniu spojówek. zielem melisy. że możliwa jest zmiana okularów na słabsze. U nas w aptekach homeopatycznych można kupić wyciąg ze świetlika. jak podano. kumaryna i inne. ZASTOSOWANIE LECZNICZE Napar świetlika pobudza czynności wydzielnicze żołądka. Leczenie świetlikiem często tak poprawia wzrok. Wszyscy zgodnie zalecają i zachwycają się korzystnymi efektami przy leczeniu Oczu. Inne zastosowania: zaparzać przez 5 minut dwie łyżeczki na 2 szklanki wrzącej wody. Pozostały płyn wraz z proszkiem wypić. po lekkim ochłodzeniu. nostrzyka żółtego i innymi. Główne związki: glikozydy flawonowe zbliżone w działaniu do rutyny i do witaminy P. które są doskonałe w działaniu. Do leczenia oczu: 1/2 łyżeczki sproszkowanego ziela zaparzać w 1/3 szklanki wrzącej wody przez 5 minut jak herbatę i stosować do okładów na oczy na noc. ułatwia przyswajanie witaminy A. przykładać ciepłe na 10-15 minut. olejki oraz sole mineralne. Często kilkugodzinne zbieranie daje kilka dekagramów suchego surowca. z powodu trudności otrzymania świetlika.dawniej była puszcza. zmęczeniu wzroku. wątroby i jelit. kwiatem nagietka. 262 . Do przemywania oczu stosowany jest we Francji napar ze świetlika: l łyżka na 100 g wrzącej wody plus 50 g z kwiatu bławatka i z liści babki po 25 g. woskowe. Rośliny te są drobne. jęczmieniu. czyli w pręcikach. owocem kopru. spowodowanym promieniowaniem z dużych kineskopów telewizyjnych i długim czytaniem. katarze nosa. są pomocne w kurczu powiek. żywicowe. Świetlik działa skutecznie przy schorzeniach siatkówki oka. Świetlik wspomaga pamięć i jest skuteczny w lekkich zakażeniach. Surowiec ten jest najczęściej mieszanką świetlika gajowego i lekarskiego. kaszlu. stosuje się także inne zioła. czyli w czopkach i w pozostałej części siatkówki. Jako kataplazmy stosować 3 łyżeczki świetlika zmacerowanego w 200 gramach gorącej wody. nadkwasocie i nieżycie żołądka. tęczówki i łzawieniu oraz reguluje ciśnienie w gałce ocznej. kawowy.

wysokie do 70 cm. przede wszystkim mięs. Jest ona dwa razy bardziej toksyczna niż piołun. W kosmetyce używany jest do odkażania skór. przeciwzapalnie. które jest od nich nieco uboższe w związki czynne. Ma omszone.Na obfite wycieki śluzu z nosa. przed kwitnieniem. wykrztuśnie. Stosować 2-3 razy dziennie tampon wielkości grochu nasiąknięty maścią ze świetlika (wyciąg alkoholowy) 5 g. naprzemianległe liście zmniejszające się ku górze. w pełni wykształcone liście oraz ziele. z dala od światła. ma specyficzny. przeciwdziała zbytniemu przetłuszczaniu i rozszerzaniu porów. SZAŁWIA LEKARSKA Salvia officinalis Szałwia jest półkrzewem z rodziny wargowych (Labiatae). zmniejsza przekrwienie błon śluzowych i skóry oraz mikrokrwawienia z nadmiernie rozszerzonych lub uszkodzonych naczyń włosowatych. Dawniej szałwia była używana jako dodatek do wina i piwa. lanoliny 5 g. W przewodzie pokarmowym wyciągi z szałwii hamują intensywny wzrost 263 .dwie krople. ściągające. wazeliny 15 g. Olejek szałwiowy jest stosowany w perfumerii jako utrwalacz. korzenny smak. Liście. wypadaniu włosów i łupieżowi. pobudza serce i nerwy. łodygę zakończoną kłosowatą wiechą złożoną z 6-10 jasnofioletowych kwiatów. Do celów leczniczych zbiera się w maju. wzniesione. olejek eteryczny stosowane w nadmiarze mogą być toksyczne dla układu nerwowego. Jest rośliną uprawną. u dołu drewniejące. Można ją hodować w ogródkach przydomowych i działkowych. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Liść działa dezynfekujące. Szałwia ma zastosowanie lecznicze. rozkurczowo. Surowce te należy przechowywać w szczelnym opakowaniu w miejscu suchym i chłodnym. Jako przyprawa ułatwia trawienie. kulinarne i kosmetyczne. Balsamicznie pachnie. Dawki ustala lekarz. kwiaty. olejku bergamotowego . wzmacnia żołądek. Ponownie w drugiej połowie sierpnia ścina się górne części łodyg ponad pierwszym rozgałęzieniem. jest cierpka i gorzka. Szałwia wytwarza liczne łodygi.

i przecedzić. miesiączkowanie bolesne i zaburzenia miesiączkowania. debilność dziecięca. gorączka z przerwami. tamponów dopochwowych oraz do irygacji. apopleksja z krwotokiem. niedostateczne wydalanie moczu. biegunce. chroniczny nieżyt oskrzeli. działają tonizująco i uspokajająco. skurcz jelit. bóle i zawroty głowy. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astenia. przerost układu chłonnego. sporządzaniu przymoczek na skórę. obfite pocenie się rąk. lekkie oparzenia. wrzód żołądka i dwunastnicy. działają też przeciwcukrzycowo. astma. Można dodać do 20 kropli Azulanu lub Azucalenu na 1/4 szklanki naparu używanego zewnętrznie. dolegliwości nerwowe. przed posiłkiem. Ten sam napar stosuje się do płukania jamy ustnej i gardła. uszkodzenie włosowatych naczyń krwionośnych w ścianie jelit. białe upławy. okres poprzedzający poród. ukąszenie osy. żylaki nóg. niedokwaśność soku żołądkowego!. zapalenie krtani. Dla pobudzenia apetytu zaleca się 2 łyżki naparu 2 razy dziennie na 30 min. zatrucia pokarmowe. chroniczny nieżyt żołądka. przeciwdziałają nadmiernej fermentacji i bolesnym wzdęciom spowodowanym stanem skurczowym w jelitach i gromadzeniem się gazów. zapalenie oskrzeli. schorzenia wątroby. zapalenie węzłów chłonnych pachy. gojąco blizny. Na użytek zewnętrzny Afty. osłabienie pracy układu trawiennego. działają przeciwnowotworowo i antyseptycznie. 264 . nadczynność tarczycy. działają moczopędnie. kamica moczowa. podudzi. czyraki.saprofitycznej flory bakteryjnej. obmywania zewnętrznych narządów płciowych. skaleczenia drobne. podatność na powstawanie raka. swędzące wypryski. Nalewka lub wyciąg płynny hamują wydzielanie potu. SPOSÓB UŻYCIA Napar szałwiowy. niedociśnienie tętnicze krwi. ból zęba. pobudzają korę nadnercza. skrofuloza. stłuczenia. brak łaknienia. nadmiernej laktacji u karmiących matek. odbytu. powiększają ilości wydzielonej żółci. paraliż. dychawica oskrzelowa u osób starszych. gdy jest ono zbyt skąpe. Przetwory z szałwii działają estrogennie i pobudzają miesiączkowanie w przypadkach. swędzenie pochwy. powiększają ciśnienie krwi. dezynfekcja mieszkania. oczyszczające na krew. łysienie. neurastenia. stany zapalne dziąseł i gardła. wzdęciach. naparzać pod przykryciem 10 min. astma. nadmierna pobudliwość nerwowa. atoniczne rany i owrzodzenia. drgawki. dermatozy (egzemy). brak sił. płuc. antyseptycznie. sprzyjają zapłodnieniu. Na użytek zewnętrzny Działają ściągające. 2 łyżeczki liści zalać szklanką wody wrzącej. dróg moczowych. nadmierną laktację u karmiących matek. biegunka. bezpłodność. początkowe objawy cukrzycy. Do irygacji można napar rozcieńczyć równą ilością wody. angina. zapalenie jamy ustnej. Pić 2 razy dziennie po pół szklanki przed jedzeniem w nieżycie żołądka i jelit. wzmocnienie rekonwalescentów. wzmacniają skórę.

Napar z liści szałwii popijać 2 razy dziennie po pół szklanki przy zaburzeniach trawiennych, biegunkach, nerwicach żołądka, nocnych potach, nieżytach górnych dróg oddechowych, cukrzycy, białych upławach, zaburzeniach miesiączkowania, reumatyzmie, nieżytach dróg moczowych, a zewnętrznie do płukania gardła przy anginie, zapaleniu okostnej, szkorbucie, pleśniawkach, zapaleniu migdałków. Sproszkowane liście dosypywane do takich potraw, jak groch, kapusta, wieprzowina, tłuściejsze ryby itp. działają jak napar. Szałwia wchodzi w skład Diabetosanu, Pektosanu, Neopektosanu, Septosanu, Tannosanu i Vagosanu. Przetwory: Herbogastrin. Płynny wyciąg szałwiowy. 200 g świeżych liści zmiksować z 200 ml etanolu 40 proc. Odstawić na 30 min. i przecedzić do butelek. Brać do 50 kropli w kieliszku wody 3 razy dziennie jako środek przeciwpotny, pobudzający trawienie i hamujący laktację. Stosować 1/2 łyżeczki na 1/4 szklanki naparu szałwiowego z łyżeczką Azulanu i l g boraksu; stosować do płukania jamy ustnej i gardła. Płukanka. Łyżeczka płynnego wyciągu szałwiowego na 1/4 szklanki wody albo 1/4 szklanki naparu szałwiowego z łyżeczką Azulanu i l g boraksu stosować do płukania jamy ustnej i gardła w pleśniawkach, anginie i stanach ropnych. Recepty na mieszanki ziołowe z zastosowaniem liści szałwii 1.
2.

3.

4.
5.

Liść szałwii, kwiat lipy, ziele krwawnika, kłącze pięciornika w równych ilościach zmieszać. Stosować łyżkę mieszanki na szklankę wrzątku i pić dwa razy dziennie przeciw piegom. Liść szałwii, liść mięty, kwiat rumianku w równych ilościach zmieszać. Napar z l łyżki tej mieszanki na szklankę wrzątku stosować do płukania gardła lub zażywać co kwadrans jeden łyk przy przewlekłym nieżycie tchawicy. Liść szałwii, liść pokrzywy, ziele tysiącznika, ziele piorunu. Stosować łyżkę mieszanki na szklankę wrzątku i popijać 2 razy dziennie; tym samym naparem zmywać miejsca zaatakowane świerzbem. Liść szałwii 2 ilości, liście mięty i kwiatu rumianku po jednej. Garść ziół rozparzyć na płótnie i przyłożyć płótnem na miejsca bolące przy ischiasie. Liść szałwii 40, liść orzecha włoskiego 10, liść melisy 10, ziele krwawnika 20, ziele skrzypu 20. Zrobić odwar i popijać po pół szklanki 3 razy dziennie przy nadmiernych potach.

Inne zastosowania szałwii Nasiadówka szałwiowa. Zmieszać 50 g liści lub ziela szałwii oraz po 25 g ziela krwawnika i kwiatu nagietka, zalać całość 3 l wody wrzącej. Nakryć i odstawić na 15 min. Przecedzić do miski. Po ostudzeniu do 36 st. C stosować nasiadówki przez 15 min, przy hemoroidach, świądzie i zapaleniu zewnętrznych narządów płciowych. Kąpiel szałwiowa. 100 g ziela szałwii, 25 g liści babki, 25 g kwiatów rumianku i kwiatów lipy zalać 3- 4 l wody wrzącej i odstawić pod przykryciem na 15 min. Przecedzić do wanny wypełnionej do 1/3 objętości wodą o temperaturze 37 st. C. Pozostałe zioła umieścić w płóciennym woreczku i zanurzyć w wannie. Czas kąpieli do 20 min. Owinąć mokre ciało prześcieradłem kąpielowym i odpoczywać 40 min. Stosować w różnych schorzeniach skórnych, jak pokrzywka, świąd skóry, odleżyny, odmrożenia, nadmierne pocenie się, miejscowe podrażnienie, zapalenie skóry i wysypki alergiczne. 265

Nalewka szałwiowa. 25 g wysuszonych i rozdrobnionych liści zalać 100 min alkoholu 70 proc. i macerować 14 dni, często wstrząsając. Przecedzić, wycisnąć wytrawione liście, połączone płyny przechowywać w lodówce. Pić po pół łyżeczki w 1/4 szklanki wody jako lek hamujący laktację i przeciwpotny. Zewnętrznie służy do płukania jamy ustnej i gardła oraz do przymoczek. Liść szałwii wchodzi w skład proszku i tytoniu przeciwastmatycznego Astmosan („Herbapol”) oraz papierosów Neoastmosan („Herbapol”) używanych w stanach duszności, spowodowanych skurczem oskrzeli i w dychawicy oskrzelowej u osób starszych. Destylowany z liści i ziela szałwii olejek eteryczny jest składnikiem pasty Fitolizyna („Herbapol”) stosowanej pomocniczo w kamicy moczowej. Czopek wywołujący miesiączkę. 0,25 g wyciągu płynnego z szałwii, l g masła kakaowego i l g wosku białego. Stosować 1-2 razy dziennie przy braku miesiączki, zaburzeniach miesiączkowania, bezpłodności. Środek przeciw łysieniu. Stosować do pocierań skóry głowy nalewkę szałwiowa zmieszaną z rumem w równych ilościach. Zgniecione liście szałwii przykładać na ukąszenia owadów, owrzodzenia nóg, rany atoniczne, dermatozy i egzemy. Wino pobudzające asteników i neurasteników, ludzi wyczerpanych fizycznie i pracą umysłową, do stosowania także w przypadkach nerwicy wegetatywnej i gorączki przerywanej. Liście szałwii macerować przez tydzień w l litrze wina. Popijać 1-3 łyżki po posiłku.

TATARAK ZWYCZAJNY Acorus calamus L. Tatarak, wespół z arcydzięglem, chmielem, dziurawcem, lawendą, lipą, melisą i kozłkiem lekarskim (walerianą), tworzy grupę ośmiu roślin, które od niepamiętnych czasów królują w różnych mieszankach ziołowych. Powszechność stosowania rośliny te zawdzięczają następującym właściwościom: zawierają wiele bardzo aktywnych biologicznie substancji, które pobudzają siły obronne organizmu, oraz związki organiczne, do których organizm ludzki jest przyzwyczajony od tysiącleci. Rośliny te działają synergicznie (tj. zespołowo i wspomagające), powiększając tym samym swoją aktywność. Zawierają składniki niezbędne do normalnego funkcjonowania narządów ludzkiego organizmu, a zwłaszcza do trawienia, przyswajania pokarmów, wydalania i odtruwania produktów przemiany materii. Wszystkie te zioła można stosować bez obawy przedawkowania, ich nadmiar bowiem jest łatwo wydalany przez organizm. Zioła stosowane zespołowo nie tylko leczą cały organizm, ale również ułatwiają jego regenerację i mają właściwości antybiotyczne i biostymlujące, aktywują cały organizm nie powodując działań ubocznych. Powyższe uwagi charakteryzują zatem duże znaczenie tataraku. Należy on do rodziny obrazkowatych (Araceae), jest byliną pochodzącą z Azji Środkowej, został prze266

niesiony do Europy Środkowej i Zachodniej, natomiast do Polski został zawleczony przez Tatarów, stąd nazwa rośliny. Tatarak od kłączy aż po końce liści ma swoisty aromat i drapiąco-gorzkawy smak. Rozmnaża się z korzeni, w naszym klimacie bowiem nie wydaje nasion. Ma grube, rozgałęzione, czołgające się po brzegu wód stojących lub wolno płynących kłącze, liście mieczowate dochodzące do metra długości, kwiatostan w formie brązowej kolby. Kwitnie w czerwcu i lipcu. Surowcem leczniczym jest kłącze, które należy zbierać od wiosny do jesieni. Należy je oczyścić z liści, łodyg i korzeni, umyć dokładnie, pociąć na kawałki długości do 20 cm, części grubsze można przeciąć wzdłuż. Suszyć w suszarniach. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Tatarak (kłącze) stosowany jako lek wzmacnia ogólnie, a więc wpływa na przedłużenie życia. Poprawia pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego, działa krwiotwórcze, moczopędnie, nieco napotnie, pobudza czynności żołądka, łagodzi bóle menstruacyjne i dolegliwości kostne, uspokaja, działa przeciwbólowe, przeciwgorączkowo, goi wrzody, jest środkiem przeciwrobaczym, wiatropędnym, insektycydem, wpływa na wydzielanie śliny i soku żołądkowego. Gryzienie kawałków kłączy wzmacnia wydzielanie żółci, działa rozkurczowo na drogi moczowe i żółciowe. Stosowany zewnętrznie na skórę głowy działa przeciwzapalnie, ściągające i bakteriobójczo. Olejek tatarakowy zmniejsza dolegliwości reumatyczne, artretyczne, leczy bezkwaśność żołądkową, kolkę jelitową itp. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Atonia trawienia, zwiotczenie żołądka, utrudnione trawienie, nieżyt żołądka, zapalenie żołądka i jelit, wzdęcia, zaburzone miesiączkowanie, gorączki naprzemienne, skąpomocz, artretyzm, dna, krzywica, skrofuloza, kaszel, reumatyzm, dolegliwości wątroby i pęcherzyka żółciowego, dolegliwości węzłów chłonnych, bóle nerek, brak łaknienia, stany wyczerpania nerwowego, niepokoju i trudności w zasypianiu. Na użytek zewnętrzny Dolegliwości jamy ustnej i jej błony śluzowej, gardła, łojotokowe zapalenie skóry, wypadanie włosów, łupież. 267

SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. Łyżeczkę korzeni tataraku zalać szklanką wrzątku, gotować 3 min., naciągać 10 min. Popijać po 1/2 szklanki 3 razy dziennie. Proszek. Stosować 2- 4 g dziennie z dodatkiem syropu owocowego. Nalewka. Stosować 50 kropli przed posiłkiem na wzmocnienie łaknienia, a po posiłku jako środek wiatropędny i przy bólach żołądka. Odwar. Gotować łyżeczkę kłączy w 1/4 l wody przez 10 min. Wypić w 2 porcjach dziennie przy nerwicy żołądka i dwunastnicy, żółtaczce, blednicy, niedokrwistości, reumatyzmie, nadmiarze kwasów żołądkowych, przy zaburzeniach miesiączkowania na tle blednicy, niedokrwistości i niewłaściwego wyżywienia. Odwar na wrzody żołądka i dwunastnicy. Kłącze tataraku, kwiat rumianku, korzeń żywokostu w równych ilościach. Łyżkę mieszanki gotować w 2 szklankach wody przez 3 min., naciągać 10 min. Nisze wrzodowe znikają po 3-5-tygodniowym podawaniu tych ziół. Nalewka aromatyczna. 50 g kłączy tataraku i 5 g goździków zalać litrem czerwonego wina, postawić w ciepłym miejscu na 10 dni , wstrząsać raz dziennie. Popijać 3 razy dziennie po l łyżce na przemianę materii. Kąpiel. 150 g kłączy tataraku, 150 g ziela tymianku, 50,0 g nasion gorczycy, gotować 30 min. i wlać do kąpieli dla pacjenta osłabionego po chorobie oraz przy skrofulozie i krzywicy u dzieci. Recepty na mieszanki ziołowe z kłączem tataraku
1.

2.

3.

Zioła przeciwpadaczkowe. Zmieszać po 50 g kłącza tataraku, ziela serdecznika i ziela glistnika oraz po 25 g ziela dziurawca, ziela macierzanki wonnej, liści bobrka, liści melisy i szyszek chmielu. Wsypać do termosu 2-3 łyżki ziół, zalać 2 szklankami wody wrzącej. Zamknąć i odstawić na godzinę. Pić po 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie między posiłkami, jako środek rozkurczowy i uspokajający. Stosuje się pomocniczo przy nerwicy wegetatywnej, podnieceniu nerwowym i trudnościach w zasypianiu. Dla młodzieży przeciw polucjom zaleca się połowę dawki. Na kamicę żółciową. Zmieszać równe części kłączy tataraku, ziela glistnika, liści mięty pieprzowej, korzeni mniszka, kory kruszyny, ziela szanty i ziela pięciornika gęsiego, 2 łyżki ziół zalać 2,5 szklankami ciepłej wody, odstawić na godzinę, by napęczniały, następnie ogrzać do wrzenia. Odstawić na 10 minut, po czym przecedzić. Pić 2/3 szklanki 3 razy dziennie jako środek przeciwbakteryjny, rozkurczowy, żółciotwórczy i przeciwzapalny w zapaleniu pęcherzyka żółciowego, dróg żółciowych. Pomocniczo działa w zapaleniu trzustki i kamicy żółciowej. Na dolegliwości trzustki. Zmieszać po 40 g kłączy tataraku i korzeni mniszka oraz po 20 g szyszek chmielu, ziela mięty pieprzowej, korzenia pokrzywy i ziela macierzanki. Zioła sproszkować w młynku elektrycznym i przechowywać w zamkniętym słoiku. Do 200 g miodu lub dżemu, powideł, konfitur dodać 5 łyżek sproszkowanych ziół i wymieszać. Brać po 2 łyżeczki 1-2 razy dziennie przez miesiąc. Reguluje to wydzielanie żółci i soku trzustkowego, poprawia trawienie, przyswajanie pokarmów i działa przeciwzapalnie.

268

4.
5.

Na reumatyzm. Kłącze tataraku, kłącze perzu, kłącze paprotki, korzeń biedrzeńca, korzeń arcydzięgla, liść brzozy, ziele serdecznika. Stosować łyżkę mieszanki na 2 szklanki wrzątku, naciągać 10 min. Popijać po pół szklanki 3 razy dziennie. Na ogólne wzmocnienie organizmu. Zmieszać po 40 g tataraku, ziele pięciornika gęsiego i kwiatów nagietka oraz po 20 g liści melisy, liści pokrzywy i ziela ruty. Do 2 szklanek wody ciepłej wsypać półtorej łyżki ziół, pozostawić 30 min. do napęcznienia, ogrzać na małym ogniu do wrzenia (nie gotować), odstawić na 20 min., przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 2/3 szklanki między posiłkami i jednocześnie przyjmować po kapsułce wit. E.

Calmagina. Tabletki „Herbapolu” zawierające kłącze tataraku, wyciągi z krwawnika i tysiącznika oraz olejek koprowy. Przyjmuje się doustnie l- 2 tabletki 2 razy dziennie na 30 min. przed posiłkiem, popijając małą ilością wody w braku łaknienia i nieżytach przewodu pokarmowego. W leczeniu nieżytów i nadkwaśności można stosować tabletki Gastron (Polfa), tabletki Wikalina (Polfa). Zawierają one składniki roślinne, w tym również sproszkowane kłącze tataraku oraz sole bizmutowe i magnezowe. Na użytek zewnętrzny Kąpiel wzmacniająca. Zmieszać 40 g kłączy tataraku oraz 20 g ziela przywrotnika lub liści pokrzywy i kwiatów lipy. Zalać 2-3 litrami ciepłej wody i powoli ogrzewać pod przykryciem do wrzenia, odstawić na 10 min. i przecedzić. Wlać do wanny wypełnionej do 1/3 objętości wodą o temperaturze 36-38 st. C. Pozostałe po przecedzeniu zioła umieścić w płóciennym woreczku i włożyć do wanny. Czas kąpieli 10-20 min. Kąpiel powtarzać co 2-3 dni przez 2 tygodnie, później co 3-5 dni przez 2 miesiące. Działa to ogólnie wzmacniająco i zwiększa potencję. Sproszkowany korzeń tataraku dobrze dodawać do pasty do zębów, co wzmacnia dziąsła. Okłady i obmywania źle gojących się ran odwarem z kłącza tataraku przyspieszają gojenie. Odwaru z kłączy tataraku używa się do spłukiwania włosów po umyciu, co wzmacnia cebulki włosowe i rozjaśnia włosy, usuwa łupież i łojotokowe zapalenie skóry głowy. Odwar może być również stosowany do płukania jamy ustnej i gardła w stanach zapalnych błon śluzowych, obmywania sromu i odbytu, a po rozcieńczeniu równą ilością wody do irygacji. Olejek tatarakowy wchodzi w skład drażetek Uldenol i Ulventrol, może być stosowany do wcierań w bólach gośćcowych i rwie kulszowej. Żucie suchego tataraku pomaga zwalczać nałóg palenia tytoniu, a żucie z popijaniem maceratu wodnego z krwawnika usuwa objawy raka płuc po 6 miesiącach. Przyjemny zapach tataraku jest wykorzystywany w perfumerii i do produkcji wódek o smaku tataraku Tatarak wchodzi w skład niektórych kuchennych mieszanek przyprawowych w postaci proszków. 269

TYMIANEK
Thymus vulgaris W lipcu 1944 r., będąc wówczas studentką medycyny, wstąpiłam do radzieckiego przyfrontowego szpitala w Mińsku Mazowieckim. Trafiłam do działu chirurgii kostnej. Przeprowadzano głównie operacje żołnierzy rannych w głowę. Rannych było bardzo wielu, toteż ja i moje trzy koleżanki, również studentki medycyny, miałyśmy wiele pracy. Jako środek antyseptyczny, odkażający i bakteriobójczy stosowałyśmy Rivanolum, ale miałyśmy go o wiele za mało w stosunku do potrzeb. Radziecki major-lekarz, który kierował tym szpitalem, pozwolił nam stosować środki dezynfekujące z medycyny ludowej. I w ten sposób nabyłam dużo doświadczenia w stosowaniu lotnych olejków eterycznych występujących w czosnku, cebuli i tymianku. W celu naukowego rozpoznania właściwości leczniczych olejków eterycznych francuska farmacja zbadała 46 roślin. Z l kg ziela tymianku otrzymano 2 gramy tymolu i karwakrolu, to jest głównych olejków eterycznych pochodzących z tymianku. Wykonano następujące doświadczenie: litr bulionu mięsnego zakażono zarazkami bakterii, wirusów i gronkowców, a następnie bulion odkażano przez wprowadzenie do niego olejków eterycznych z roślin aromatycznych. Wystarczyło 0,7 cm olejku eterycznego tymianku, aby litr bulionu stał się sterylny, a więc pozbawiony zarazków bakteryjnych, wirusowych i gronkowców. W przypadku innych roślin aromatycznych trzeba było dawać 1-9 cm olejku eterycznego. Tak więc można powiedzieć, że tymianek zajmuje pierwsze miejsce wśród 46 roślin aromatycznych. Dziś wiadomo, że olejki eteryczne leczą ponad 90 chorób z ponad 15 narządów głównych organizmu ludzkiego. Tymianek właściwy (pospolity) jest rośliną aromatyczną stosowaną w lecznictwie ludowym od najdawniejszych czasów, o czym można znaleźć zapisy u starożytnych Egipcjan, Greków i Etrusków. Tymianek, w zależności od gatunku, zawiera od 0,1 do 1,5 proc. olejku eterycznego. Istnieje ponad 50 podgatunków tymianku. Niektóre z nich, np. z rejonu Morza Śródziemnego, zawierają do 3,5 proc. olejku eterycznego o składzie: tymol (do 50 proc.), karwakrol, p-cymol. alfa-pinen, linalol (ok. 13 proc), borneol (do 15 proc.), cyneol, ponadto garbniki (do 10 proc.), kwasy polifenolowe (kawowy i chlorogenowy), związki trójterpenowe (np. kwasy ursolowy i oleanolowy), flawonoidy (luteola i jej glikozydy), substancje goryczkowe. Dwa fenole tymianku: tymol i karwakrol leczą podobnie jak olejek eteryczny tymianku w całości i są używane w farmacji jako składniki różnych preparatów. Niszczą czwartego roku 270

one bakterie wąglika, pałeczkę durową, pałeczkę nosacizny, meningokoki, maczugowce błonicy, gronkowce złociste, prątki gruźlicy itp. Właściwości bakteriobójcze mają pary tymianku, a olejek eteryczny działa silniej antyseptycznie niż woda utleniona, nadmanganian potasu czy gwajakol. Silniejsze działanie bakteriobójcze i właściwości zabliźniające rany mają olejki nadtlenione odterpenowane niż olejki eteryczne w stanie surowym. W celu zneutralizowania siły drażniącej stosuje się odpowiednie rozpuszczalniki. Olejki eteryczne nadtlenione w 10 proc. rozcieńczonym roztworze mydlanym niszczą florę bakteryjną jamy ustnej w ciągu 3 minut (pasta tymiankowa do zębów). Sproszkowany suchy tymianek jest dobrym środkiem do czyszczenia zębów i wzmacniania dziąseł przy paradentozie. Można go stosować jako mieszankę z glinką w stosunku 1:1. Tymianek należy do roślin miododajnych. Miód tymiankowy wysoko cenili starożytni, którym służył jako pokarm, lek i używka. Ziele tymianku ma przyjemny - szczególnie przy roztarciu - aromatyczny zapach i swoisty smak; jest lekko palące i gorzkawe, co sprawiają gorzkie substancje - serplina i octan bornylu. Tymianek należy przechowywać w szklanych, szczelnie zamkniętych naczyniach. Z ziela destyluje się olejek, z którego otrzymuje się tymol. Ze względu na szerokie zastosowanie tymolu jego właściwości omawiam w osobnym rozdziale. Olejek tymiankowy, a więc i tymol, stosowane doustnie wywołują bóle głowy, nudności, zapalenie błony śluzowej żołądka, niedomogi nerek, białkomocz, a nieraz krwiomocz. W dalszej części tego artykułu podaję dawki, które powinny być raczej zaniżane aniżeli przekraczane, w myśl mojej maksymy. „Nie leczy ilość, tylko jakość”. Dotyczy to przede wszystkim dzieci i osób starszych. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Jest środkiem pobudzającym organizm fizycznie, psychicznie i wpływa na krążenie krwi w naczyniach włosowatych (kapilarach), wzmacnia sprawność układu nerwowego i pobudza sprawność umysłową, pobudza łaknienie, a więc i apetyt, podwyższa ciśnienie krwi, działa moczopędnie, napotnie, wiatropędnie, lekko hipnotyzujące, przeciwrobaczo, wywołuje miesiączkowanie, pobudza leukocytozę (powiększa liczbę białych ciałek krwi w przypadku chorób zakaźnych), oddziałuje przeciwdezynfekująco, znieczulająco, przeciwzakrzepowo, przeciwkaszlowo, przeciwbólowe, ściągające, przeciwwzdęciowo, przeciwkaszlowo, przeciwbólowe, ściągające, przeciwwzdęciowo, przeciwkrwawieniowo, przeciwastmatycznie. Jest afrodyzjakiem. Konserwuje żywność. Na użytek zewnętrzny Może być jako antyseptyk, środek bakteriobójczy, przeciwgnilny, przeciwreumatyczny, przeciwpasożytniczy, przyspiesza zabliźnianie trudno gojących się ran, niszczy drożdżaki i grzybki. Przeciwdziała jadowi żmij. WSKAZANIE LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Brak sił, ogólna słabość fizyczna i psychiczna, niepokój, lęk, obawa, strach, trwoga. Osłabienie i wyczerpanie nerwowe, anemia u dzieci, niskie ciśnienie krwi, blednica, kaszel drgawkowy, koklusz, dolegliwości płucne, grzybica dróg oddechowych, astma 271

oskrzelowa, atonia trawienna (spowolniało trawienie), infekcje jelitowe i moczowe, nadfermentacja w przewodzie pokarmowym, wzdęcia, wiatry, dolegliwości przeziębieniowe (grypa, katar nosa, „łamanie”, „obolałość mięśni”, angina), choroby infekcyjne, czyraki, reumatyzm, zaburzenia w krążeniu krwi, przypadkowy zanik miesiączki, upławy białe, pasożyty jelitowe (glista ludzka, owsiki, tęgoryjec dwunastnicy), bezsenność, gościec, zapalenie korzonków błon śluzowych gardła i krtani. Na użytek zewnętrzny Choroby skórne, czyraki, rany, upławy białe, dolegliwości jamy ustnej i zębów, ogólne osłabienie (kąpiele), artretyzm, dna, reumatyzm stawowy i mięśniowy, wypadanie włosów, świerzb, wszawica, grzyby pasożytnicze, drożdżaki, owrzodzenie wywołane bakteriami ropotwórczymi, powierzchniowe zakażenia promieniowcami, zapalenie jamy ustnej, dziąseł i migdałków, guzy, siniaki, opuchliny. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar, l łyżka ziela na l szklankę wrzątku. Gotować 2-3 sekundy, naciągać 10 minut pod przykryciem. Osłodzić miodem. Popijać trzy szklanki dziennie między posiłkami lub po posiłku, przy przeziębieniu, stanach zapalnych jamy ustnej, aftach i paradentozie. Sproszkowany tymianek stosować do zup i potraw smażonych. Popijany do śniadania może zastąpić kawę lub herbatę. Olejek eteryczny. Stosować 3-5 kropli 3 razy dziennie z miodem. Uwaga. Nie należy stosować miodu do gorących płynów, tylko do ciepłych. W przypadku kokluszu łączyć tymianek z eukaliptusem i cyprysem. Żucie tymianku. Zaleca się w przypadku anginy i astmy oskrzelowej. Marynata z tymianku. Wiązka tymianku, wiązka cząbru ogrodowego, szczypiorek, 3-4 ząbki czosnku, 2 liście laurowe, kilka goździków, 25 g soli, 15 g mielonego pieprzu macerować w 1/2 litrze wina białego. Jest to recepta francuskiego, nie żyjącego pioniera fitoterapii, dr H. Leclerca. Napar przy astmie. Stosować l łyżkę mieszanki na l szklankę wrzątku. Ziele tymianku, ziele bratka, liść podbiału, korzeń omanu, kwiat kupalnika, anyż w równych ilościach. Odwar przy niestrawności nerwowej i nerwicowej. Ziele tymianku, ziele rdestu ptasiego, liść babki, liść melisy, korzeń arcydzięgla, korzeń gorczyczki, w równych ilościach. Pić przed jedzeniem. Napar, l łyżeczka ziela tymianku na szklankę wrzątku. Popijać ciepłe 2 razy dziennie przy bolesnym miesiączkowaniu, nieżytach dróg trawiennych, kurczach sercowych i oddechowych, chorobach zakaźnych żołądka, kaszlu, robakach (glista ludzka), skrofulozie, krwawieniach wewnętrznych, osłabieniu czynności trawiennych, wzdęciach, kurczach. Inhalacje z naparu na drogi oddechowe, zapalenie oskrzeli, katar, koklusz, suchy kaszel, na odkrztuszanie. Ten sam napar służy do płukania jamy ustnej i gardła. 272

Świeże i suche liście tymianku z prawoślazem stosuje się przy kokluszu, schorzeniach przewodu pokarmowego i układu nerwowego, gośćcu i zapaleniu korzonków nerwowych, a także jako środek moczopędny i pobudzający apetyt. Tymianek jest składnikiem wielu mieszanek ziołowych i syropów, wchodzi w skład Septosanu, Neoseptosanu, służy do otrzymywania wyciągów płynnych dla dzieci, którym daje się po łyżeczce 3 razy dziennie jako lek wykrztuśny i przeciwkaszlowy, a dorosłym syrop Tussipect po łyżeczce 3 razy dziennie po jedzeniu, a dzieciom 3-4 razy dziennie po łyżeczce. Krople: dorośli 15-20 kropli w kieliszku wody, dzieci 3-10 kropli 3-4 razy dziennie. Drażetki: 1-2 szt. 4 razy. W kuchni tymianek ma zastosowanie jako przyprawa, zarówno w stanie świeżym, jak i po wysuszeniu. Dodaje się go mięs, ryb, zup i marynat. W krajach południowych i zachodnich świeże liście tymianku są dodawane do sałatek. Należy unikać spożywania nadmiernych ilości tymianku. Tymianek jest bliskim krewniakiem występującej w Polsce w stanie naturalnym macierzanki piaskowej, która jest również stosowana w celach leczniczych. Na użytek zewnętrzny W postaci pasty w dermatologii, rozgrzewanie zbolałych stawów zreumatyzowanych. Przy kokluszu smaruje się piersi. W kosmetyce jako mleczko i krem, również do toalety. Często stosuje się tymianek w połączeniu z cytryną i bergamotką. W chirurgii stosowany jest mydlany roztwór z tymianku do dezynfekcji rąk. Wywar z tymianku z olejem z oliwek stosuje się na kompresy, rany, ukąszenia owadów i żmij. Można również stosować zgniecione liście. Na bóle reumatyczne żuć tymianek, ogrzać go w garnuszku i przyłożyć ciepły na miejsca zreumatyzowane. Kąpiele aromatyczne (500 g tymianku gotowanego w 4 litrach wody) na artretyzm, dnę, astenię (osłabienie). Ułatwia to wykrztuszenie śluzu z dróg oddechowych. Wywar skoncentrowany z l łyżki tymianku na l litr wody: gotować aż zostanie 1/2 litra wody. Smarować włosy, co wstrzymuje ich wypadanie. Na wszawicę i świerzb stosować krem tymiankowy. Mieszanka do inhalacji: Mentol - 25 g, balsam peruwiański 5 g, olejek tymiankowy 10 g, 90 proc. spirytus 80 g. l łyżeczkę wlać do salaterki wrzątku i robić inhalację 2-3 razy dziennie. Lewatywa dla dzieci przeciw owsikom: napar z 15 g ziela tymianku i 10 g kwiatów wrotycza na l litr wrzącej wody, pozostawić 15 minut pod przykryciem, przecedzić i odpowiednio ostudzony użyć do lewatywy. Odwar stosuje się do okładów, przymoczek, kompresów i do zmywania skóry głowy przy łupieżu.

TYMOL
Tymol jest jednym z głównych składników olejku eterycznego tymianku. Występuje w postaci dużych, bezbarwnych, przezroczystych kryształów o charakterystycznym zapachu i palącym smaku. Nie rozpuszcza się w wodzie, jedynie w organicznych rozpuszczalniach i olejkach roślinnych. Ma właściwości antyseptyczne, ściągające, przeciwgnilcowe, bakteriobójcze, czerwiobójcze, wewnętrzno-jelitowe. Jest w lekospisie, a więc i w aptekach. 273

WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Dolegliwości dróg oddechowych, chroniczny bronchit, gruźlica, koklusz (inhalacje i sproszkowany tymol). Na użytek zewnętrzny Antyseptyk jamy ustnej, rany, świąd sromu. SPOSÓB UŻYCIA Podczas stosowania tymolu nie należy popijać alkoholu ani używać oleju. Faworyzują one. bowiem absorpcję tymolu przez ścianki przewodu pokarmowego. Na użytek wewnętrzny 0,05-0,5 g 2-4 razy dziennie. Jednorazowa dawka maksymalna - 0,5 g, a dziennie do 4 g. Na solitera (tasiemca). Drażetki po 0,25 g. Są one w aptekach. Zażywać każdego ranka na czczo przez 8 dni. Soliter wychodzi zazwyczaj czwartego dnia. Naglistnicę. Zaleca się recepty: 1. 3 g tymolu sproszkowanego, dawkami po 0,5 g co 1/2 godziny ze stosowaniem lub bez przeczyszczenia. 2. Brać przez tydzień drażetkę 0,25 g rano na czczo. Przez 3 dni poprzedzające kurację i w czasie kuracji nie należy zażywać leków oleistych, tłuszczy i alkoholu. Na użytek zewnętrzny Tymol jest stosowany do różnych preparatów farmaceutycznych w emulsjach mydlanych dezynfekujących. Roztwór alkoholowy (1-5 proc.) do płukania gardła oraz inhalacji, do opatrunków. Jest w lekospisie. Krem (1-2 proc.). Według recepty lekarza. Proszek przeciw nadmiernemu poceniu. Talk, krochmal - 10 g, tanina - 3 g, kwas salicylowy - 0,5 g, tymol - 0,1 g. Roztwór antyseptyczny do płukania jamy ustnej i gardła. Kwas tymiankowy - 0,25, kwas benzoesowy - 3 g, wyciąg z eukaliptusa - 14 g, spirytus 90 proc. - 100 g, olejek miętowy - 0,75 g. Stosuje się 20-50 kropli na szklankę wody. Roztwór na świąd sromu (do przemywania). Tymol - 2 g, fenol l g, alkohol 10 g, woda 200 g. Nasi uczeni profesorowie Kossakowski i jego żona, z którymi zetknęłam się po otrzymaniu dyplomu lekarza medycyny, składając mi gratulacje wyrazili pogląd, że chyba mnie przypadnie odkryć tajemnicę leczenia nowotworów, gdyż takie -według nich - miało być moje przeznaczenie. Szukałam więc długo wśród środków leczniczych natury. Pogłębiłam znajomości naukowe z zakresu 16 terapii naturalnych i od wielu lat leczę chorych na nowotwory i zapobiegam ich przyczynom. Wiadomości udostępniam każdemu, kto się do mnie zwróci prywatnie czy podczas moich wykładów w kraju i za granicą. Twierdzę, że tymianek, macierzanka i ich olejki eteryczne -tymol i karwakrol, powinny być bardziej popularne, dostępne i rozpowszechnione w Polsce. W Biuletynie Nr l „Apipolu”, Kraków 1986 r., podana jest zawartość makro- i mikroelementów w miodach i ziołomiodach. Ziołomiód tymiankowy zawie274

ra w 100 g: Ca - 49,2 mg, Mg - 11,0 mg, Fe - 1,4 mg, Mn - 0,16 mg, Zn - 0,57 mg, Cu 0,2 mg. Ziołomiód tymiankowy łącznie z ziołomiodami pokrzywowym i rumiankowym powinien być stosowany przez chorych na SM. Tymol zabija bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne, wiec odpowiednio dawkowany przez lekarza może być stosowany w walce z infekcyjnymi chorobami zakaźnymi.

WICIOKRZEW PRZEWIERCIEŃ
Lonicera caprifolium L. Ten krzew pnący osiągający 9 metrów długości występuje także pod nazwami kapryfolium i kozilistek. Ma eliptyczne liście, wonne kwiaty skupione są po kilka w pączkach osadzonych w kątach najwyższych liści, mają drobne, rurkowate kielichy, koronę różową, białawą lub żółtawą, jagodokształtny, elipsoidalny owoc ma barwę koralowoczerwoną. Krzew często u nas uprawiany. Właściwości lecznicze kwiatów i liści znane były już w dawnych Chinach, ale w wiekach średnich roślina ta została przez medycynę zapomniana. Wiciokrzew zawiera przede wszystkim substancje antybiotyczne niszczące gronkowce złociste i paciorkowce okrężnicy. Do celów leczniczych należy sporządzić napar z 10-20 g liści na litr wody. Wypijać dwie filiżanki codziennie. Odwar z liści można stosować do płukania gardła.

NATURALNE AFRODYZJAKI
W potocznym rozumieniu są to środki, które wzmagają siły miłosne, ale ich dobroczynne działanie dla organizmu jest nieco szersze. Dają dobre samopoczucie, przydają energii fizycznej i umysłowej i - owszem, owszem - podnoszą potencję seksualną mężczyzn, dodają temperamentu chłodnym kobietom. Najbardziej popularnym afrodyzjakiem w ludowej tradycji jest lubczyk. Lubczyk. Warto o nim wiedzieć, że jest piękną byliną i może być ozdobą każdego ogródka, że żuty po zjedzeniu czosnku skutecznie zapobiega jego zapachowi, że naj275

silniej działa jako korzeń. Korzeni lubczyka używano jako przyprawy do zup, gdy nie były jeszcze znane kostki magli ani kostki bulionowe z hydrolizowanego białka. Korzeń lubczyka, jednoroczny do czteroletniego, świeży, bądź suszony, jest środkiem moczopędnym stosowanym na poty, przy wodnej puchlinie, niedomaganiach serca, zaflegmieniu, nieżycie żołądka, braku apetytu, zakłóceniach miesiączkowania, przy skurczach. Wskazania lecznicze: reumatyzm, zatrzymanie moczu, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie nerek, niedobór białka, niewydolność nerek, obrzęki goleni, puchlina wodna, niewydolność wątroby, miesiączkowanie skąpe, zakłócenia trawienia, wzdęcia, dolegliwości sercowe, wykwity skórne, migreny. Posiekane liście lubczyka nadają sałatce smak selera, stąd może przypisywanie lubczykowi cech afrodyzjaka. Wanilia. Łagodzi skutki przepicia alkoholowego. Wzmaga popęd płciowy. Cynamon. Działa podniecająco. W tym celu używali go cesarze chińscy. O tych właściwościach cynamonu wspomina Biblia. Najlepszy cynamon pochodzi z Cejlonu. Wiedzieli o tym Arabowie, Rzymianie, Francuzi. Ci ostatni uważają, że dobrym afrodyzjakiem jest wino otrzymywane z maceracji 60 g cynamonu i 30 g wanilii w litrze mocnego, dobrego wina. Cynamon nadto wzmacnia serce i ułatwia oddychanie, usuwa zmęczenie, pobudza apetyt, działa rozweselające, jest dobrym środkiem przeciwgrypowym. Imbir. Przez Arabów używany za szczególnie silny afrodyzjak, toteż dodają go do leków weterynaryjnych podawanych zwierzętom domowym w celu polepszenia ich płodności. Imbir był bardzo rozpowszechniony w starożytności i wiekach średnich. Ma następujące właściwości lecznicze: poprawia wzrok, działa przeciwbólowe, wskazany w przypadkach utraty apetytu, niestrawności, wzdęciach, biegunkach, chorobach zakaźnych, niemocy płciowej. Seler. Wieśniacy francuscy przyrządzają z niego wino, które uważają za skuteczny afrodyzjak. Duży korzeń selera poszatkowany przesypuje się cukrem, zalewa winem (najczęściej stosuje się bordeaux) i zostawia do zmacerowania na 48 godzin. Potem całość należy zmiksować i przefiltrować. Popija się po dwie szklanki dziennie. W smaku przypomina to ananasa. Seler od dawna zalecany przez fitoterapeutów jako afrodyzjak, jest także doskonałym środkiem przeciw bólom artretycznym. Do afrodyzjaków zalicza się także żeń-szeń, szafran, trufle i ostrygi.

APITERAPIA .

W miarę upływu czasu człowiek „udomowił” pszczołę. oganiając się od owadów zaciekle broniących przed intruzem swej własności . ale dorzuciła wiele nowych ustaleń do wiedzy o niepospolitych właściwościach miodu oraz innych produktów wywodzących się z ula. do którego zostały przypisane szczególne przywileje. i ciągle pracował nad udoskonaleniem jej kodu genetycznego.jest nie tylko wspaniale sycący i posilny. który podbiera z dziupli drzew. chciał dla siebie oraz intratnego handlu. Tak oto rodziło się pierwotne bartnictwo leśne. chronił przed łakomym zwierzem. jak glukoza i fruktoza. sole mineralne. I nauka nie tylko dowiodła. dla których surowca dostarczają pszczoły. iż ma rację medycyna ludowa. pierzgę i jad pszczeli. kwasy organiczne. które przybrało charakter wiedzy i sztuki wznoszonych na coraz wyższy poziom za sprawą nauki. W mojej praktyce lekarskiej apiterapię stosuję z bardzo dobrym skutkiem od dawna. mleczko pszczele. W miodzie znajdujemy nadto enzymy. pyłek kwiatowy. 279 . związki azotowe. niezwykle szacowny kunszt. jako jeden ze sposobów leczniczych wykorzystuje się miód. nazwano ją apiterapią. by poddać ocenie utrwalone w tradycji ludowego lecznictwa przeświadczenie o wyjątkowych właściwościach miodu. MIÓD Nie wymaga bliższego przedstawiania i opisu. Chciał wiec jak najwięcej mieć owego niezwykłego specyfiku. białka. Rozwinęło się pszczelarstwo. tedy . że ów cudowny w smaku dar natury. głównie prostych. podaję także. Ukształtowała się ogromna dziedzina dociekań. w medycynie wyodrębniła się osobna gałąź lecznictwa. dodajmy więc tylko. wprawił ją do współżycia z nim. Nauka naszych czasów wzięła pod swoje szkiełko i oko wytwory pszczelej pracowitości.nauczył się współpracy z pszczołami. ale także znakomicie poprawia krzepkość i ma dobroczynne działania w różnych przypadłościach i dolegliwościach. Poniżej przedstawiam charakterystykę wymienionych tu produktów pszczelich. wielki przemysł leków i specyfików. nie wykluczając medycyny.Już przed tysiącami lat nasz praprzodek zauważył. w jaki sposób można je wykorzystać do sporządzania specyfików leczniczych. podkarmiał. otaczał je opieką. który nazwał miodem.aby sobie zapewnić stałe źródło zaopatrzenia . zwracam też uwagę na sposoby wykorzystania znajdujących się w sprzedaży gotowych preparatów pszczelich. że jest on stężonym roztworem cukrów. kit pszczeli zwany też propolisem. by uzyskać w wyniku cierpliwie prowadzonych eksperymentów hodowlanych owady charakteryzujące się wyjątkową wydajnością i pracowitością.

a więc bardzo korzystnych dla człowieka. dolegliwościach wątroby skóry. dzieci w wieku 5-13 lat -5-40 g. wędzonego mięsa . jaki znajduje się w pobliżu 280 . Działa odtruwające w przypadkach nadużywania kawy. móżdżku i szpinaku . Podgrzewanie miodu niszczy ciała czynne w nim zawarte. bogatą w liczne biologicznie czynne związki chemiczne. wanad. bar. magnez. Skład propolisu może być bardzo zróżnicowany. chleba. Cukry proste zawarte w miodzie są bezpośrednio wchłaniane do krwi. na wzrost wartości hemoglobiny. czyli propolis nazywany niekiedy najstarszym lekiem Słowiańszczyzny. jakie spełnia funkcje w ulu? Ponad połowę składu propolisu tworzą żywice. ogórka.in. Zalecam profilaktyczne spożywanie miodu w następujących ilościach: niemowlęta -jedną łyżeczkę (7 g) dziennie.. Roztwór wodny miodu (l łyżeczka na szklankę wody macerowane przez 12 godzin) zawiera biokatalizatory wpływające m. tłustego mięsa .trwa poniżej dwu godzin (dla porównania kawy i herbaty ponad 2 godz. który przyswaja sacharozę tylko w pewnej części. jest bardzo złożoną substancją.ok. obniżając jego wartość do poziomu mieszaniny cukrów prostych. żelazo.ponad 5 godz. osiki.witaminy. wrzodów żołądka i dwunastnicy. sosny.3-4 godz.). wapń. molibden i in. kasztanowca. suchych i chłodnych pomieszczeniach. ziemniaków. Duża zawartość glukozy i fruktozy kwalifikuje miód jako lek w chorobach serca. chorób oczu. chrom. rzodkiewki. spora ilość śliny pszczół. Miód należy do pokarmów łatwo przyswajalnych. z jakich pszczoły zbierały nektar. papierosów i alkoholu. W normalnych ilościach miód nie powoduje ujemnych skutków w organizmie. eteryczne (zapachowe i smakowe).. Lecznicze właściwości miodu zależą od roślin.. srebro. wolfram i kobalt. Miód powinien być spożywany z pieczywem. u dzieci wzmaga odporność na choroby.. Z czego robią go pszczoły. 3 godz. olejki KIT PSZCZELI Kit pszczeli. Jego trawienie . barwniki. także innych drzew i roślin. Wykryta w miodzie substancja jest bardzo nietrwałym związkiem i występuje tylko w miodzie świeżym. kurczęcia pieczonego . Miód regeneruje siły fizyczne i umysłowe. prosto z plastra. aby jak najdłużej pozostawał w górnych odcinkach przewodu pokarmowego. najczęściej z topoli.4-5 godz. a z pierwiastków sól. w zależności od surowca. wierzby. jest w nim pyłek kwiatowy. Miód należy przechowywać w ciemnych. potas. rozkłada się pod wpływem światła.podobnie jak soków owocowych .

Aby rozpuścić kit w porcelanowym moździerzu stosuje się olej wazelinowy.łuszczycę. Przy złej pracy wątroby mogą wystąpić uczulenia. poprzez żółtą i brązową po zielonkawą. leczy stany zapalne jelit. czopki. Rozpuszcza się w spirytusie. regeneruje tkankę chrzestną i kostną. Także barwa propolisu bywa zróżnicowana od czerwonej. Ma ona ciemny kolor i przyjemny zapach kitu. dzięki właściwościom bakteriobójczym zapobiega powikłaniom infekcyjnym. 36 st. Lecznicze właściwości propolisu są rozległe. wskazanym także dla dorosłych jako preparat o kompleksowym działaniu na organizm. Pszczoły wykorzystują propolis do różnych uszczelnień i innych robót wymagających związania luźnych elementów.doustne bądź zewnętrzne (wchłania się przez skórę) . w temperaturze ok. pigułki. Z uwagi na zawartość wysokoprocentowego alkoholu jest zalecany przez lekarzy w przypadkach szczególnych. źle w wodzie. Wprawdzie nie jest toksyczny.przybiera konsystencję ciastowatą. C. nerwowe. łagodzi stany zapalne. propolizat. anemii. astmę. tabletki. Maść-ekstrat. jak należy 281 . dzięki czemu jest on wolny od bakterii. dobroczynnie wpływa na psychikę. smolistą. szybko poprawia samopoczucie rekonwalescentów. które należy podgrzewać razem z moździerzem w kąpieli wodnej do temperatury 40-45 st. Etanolowy ekstrat propolisu (EEP) jest wyciągiem substancji aktywnych (czynnych) z surowego kitu pszczelego. zastrzyki.cystyna wzmacnia porost włosów. powierzchniowe uszkodzenia skóry. Oto. maź. wzmaga aktywność enzymatyczną komórek wątrobowych.powiedzielibyśmy . wzmacnia organizm. Wyśmienitym produktem odżywczym jest propolis z miodem i pyłkiem kwiatowym lub pierzgą. Maść przygotowuje się w koncentracji 30-50 proc. leczy oparzenia skórne . a także zapalenia kostne. Do powszechnie używanych preparatów z propolisu zaliczamy etanolowy ekstrakt propolisu (EEP). ze względu na jego aktywność. pleśni. kompresy. Propolis stosowany jest przede wszystkim pod postacią różnych preparatów. Bakteriobójcze i bakteriostatyczne właściwości propolisu są wykorzystywane przez pszczoły do celów . grzybków itp. w niższych temperaturach staje się twardszy i kruszy się. płynne oleje mineralne i roślinne. co zresztą zdarza się rzadko. W literaturze medycznej można napotkać doniesienia o graniczących z cudem przypadkach wyleczeń przy zastosowaniu preparatów robionych na bazie EEP.pszczelich lotów. Wymaga przechowywania w miejscu suchym i ciemnym.sanitarnych. w wyższych . O stosowaniu kitu pszczelego. wzmacniający i pobudzający. ale przedawkowanie . w którą „wtapiają” szkodnika pojawiającego się w ulu. poprawia pamięć. C staje się miękki i plastyczny. Poprawia wzrok. może im służyć jako substancja. eterze i innych rozpuszczalnikach organicznych. musi decydować lekarz. choroby wrzodowe żołądka i dwunastnicy. sprawność fizyczną i psychiczną. ubytki kostne i tkanki chrzestnej. w 80-104 st. Działa skutecznie w schorzeniach prostaty (potwierdzają to liczni pacjenci przeze mnie leczeni). C topi się. leczy owrzodzenia żylakowe. kit służy im do dezynfekowania wnętrza ula.może wywołać podrażnienie nerek bądź przewodu pokarmowego doprowadzając do biegunki. Kit pszczeli jest substancją lepką. Zawarty w propolisie aminokwas siarkowy . maść. egzemę. Najprostszym z nich jest mieszanina miodu i propolisu będąca znakomitym środkiem dla dzieci z astmą. natomiast z miodem i sokiem ze świeżej pokrzywy majowej może służyć jako lek przeciwnowotworowy lub do leczenia ziarnicy złośliwej. preparat do inhalacji. różnego rodzaju odleżyny.

Skład: 10-12 g kitu. o słabym. Kit można rozetrzeć względnie rozdrobnić i zalać 95 proc. mieszając drewnianą łyżką lub łopatką. astmie zażywa się dwa razy dziennie po 30 kropli na cukier. aminokwasy. MLECZKO PSZCZELE Mleczko pszczele jest wydzieliną gruczołów gardzielowych pszczół. przy temperaturze do 45 st. 20 g lanoliny. Po dwu tygodniach nalewkę zlać i przefiltrować. w smaku lekko kwaśne. Mleko utrzymać w kąpieli wodnej przez 10 min. 10% alkoholowego roztworu propolisu. np. witaminy. Na 200 ml wody wziąć l ml 20 procentowego spirytusowego roztworu kitu. W czasie stygnięcia na powierzchni mleka tworzy się warstwa wosku.i streptodermii. Otrzymuje się płyn emulsyjny koloru mleka. ostre i cierpkie. Po 10-15 min. 7. tłuszcze. różnych grzybków. Propolizat. Moczy się pięć warstw gazy i po lekkim wyciśnięciu okłada chore miejsce owijając bandażem.1-0. Na dno opadają mechaniczne domieszki i szarobiałe płatki wosku. Emulsja wodno-spirytusowa (do stosowania wewnętrznego). mieszając od czasu do czasu pod przykryciem. Ostudzić do 45 st. Do użytku zewnętrznego. Maść kładzie się cienką warstwą na wykwity skórne. spirytusem. węglowodany. Podgrzewamy 8-10 min.przygotować maść. dwa razy dziennie (rano i wieczorem). Kit pszczeli leczy różne formy egzem. Stosować łyżkę stołową dziennie. swędzących wyprysków skórnych. neurodermii. Otrzymany produkt jest gotowy do użytku. hamuje rozwój miażdżycy i leczy 282 . obecnie są gotowe maści propolisowe w sklepach pszczelarskich i aptekach 3. Jest to produkt 5 lub 10 proc. następnie przykrywa czterema warstwami gazy i bandażuje. gęstą substancją barwy kremowej. roztwór .in. łuszczycowe. C i wrzucić 50-100 g drobno pokrojonego propolisu. Maść jest gotowa do użytku. 20%. Maść. filtruje się ostudzoną maść przez gazę do stoików z zakrętką. łuszczycy i świerzbu skórnego. a na 20 proc. Bierzemy 10-20 g kitu na 10 g wazeliny. mieszczących się w przedniej części głowy. Można przygotować małe ilości kitu na ćwierć litra spirytusu. Kompresy z kitu. Mleczko jest płynną. Wstrząsnąć dwa razy dziennie.200 g propolisu. którą należy zdjąć.01 proc. Zagotować litr świeżego. stafylo. mikroelementy. a matka pszczela w ciągu całego stadium larwiego i w okresie czerwienią. C. przydaje sił życiowych. A oto właściwości mleczka pszczelego (w proszku oraz tabletkach) i pyłku kwiatowego: aktywizuje przemianę materii. pełnotłustego mleka. Maść-ekstrat i propolizat zaleca się stosować w tych samych dolegliwościach i chorobach. nieco kwaśnym zapachu. Mleko propolisowe (do użytku wewnętrznego). białka. W celu otrzymania 10 procentowego preparatu bierze się na litr spirytusu l00 g propolisu. Przy wszelkiego rodzaju bronchitach. Zawiera m. kit bowiem niszczy bakterie dostające się z otoczenia do naczynia z mlekiem. To propolisowe mleko jest o wiele trwalsze aniżeli samo mleko gotowane. 70 g wazeliny. Stosować dwa razy dziennie łyżkę stołową. Spirytusowy roztwór propolisu doprowadza się w wodzie do stężenia kitu 0. a sam płyn jest przezroczysty. Mleczkiem karmione są larwy robotnic i trutni przez 3-4 dni życia. Stanowi odżywkę i lek. aby nie ulotniły się olejki eteryczne. Mleko odfiltrować do słoika.

Owo obnóże służy mieszkankom ula do produkcji pierzgi. w następstwie zwłaszcza napięcia nerwowego i innych szkodliwych wpływów. usuwa duszności wysiłkowe. stany chorobowe nerwów. osłabienie słuchu. że właściwości pyłku i jego skład zależą od rośliny. poprawia wzrok i słuch. przemianę materii (węglowodanów. 283 . a resztę . usuwa zmarszczki i wygładza skórę twarzy. Te stany są również skutkiem niedokrwienia tkanki podścieliskowej. trudno gojące się rany. Zwiększa wówczas aktywność kwasów nukleinowych. pobudza czynności szpiku kostnego. nerki.mniej więcej połowę zbioru . zużycie tlenu w tkankach. normalizuje pracę wątroby. wzmagające się u ludzi starszych. zrosty zapalne. Stwarza to korzystne warunki do odżywiania komórek. Wskazania lecznicze: anemia. Jest niezwykle bogatym źródłem witamin. zmniejsza dolegliwości serca. zaburzenia czynności gruczołów dokrewnych. gdzie w części jest zużywany do bieżących potrzeb. białek). narządów. niedorozwój umysłowy i fizyczny dzieci. niewydolność wątroby po żółtaczce zakaźnej i zatruciach.). Pszczoły znoszą go do ula. enzymów i witamin. zabija bakterie i wirusy. Enzymy zawarte w mleczku pszczelim i pyłku kwiatowym działają obwodowe na komórki. obniża poziom cholesterolu. nerek. Czym jest pyłek? A co to jest pierzga? Pyłek to męskie komórki rozrodcze roślin nasiennych tworzące się w pylnikach kwiatowych. a także usprawnia produkcję enzymów tkanki podścieliskowej. wzmaga odporność na infekcję. normalizuje czynności gruczołów dokrewnych i przewodu pokarmowego. zapobiega awitaminozie. awitaminoza. tkanki i narządy wypełniające określone funkcje (np. cukrzyca. która ulega przekrwieniu. która jest łatwo strawnym produktem białkowym stanowiącym pokarm pszczół oraz nieco podrośniętych larw. niedomogi narządów przemiany materii i gruczołów wydzielania wewnętrznego. oddychanie komórek oraz syntezę fosfatydów. płuca. z jakiej został zebrany. pobudza apetyt. miażdżyca. astma wysiłkowa. niedobory aminokwasów. poprawia przemianę materii. wrzody żołądka i dwunastnicy. obniża poziom cukru we krwi. zawroty głowy. wątroba itp. tłuszczów. PYŁEK KWIATOWY l PIERZGA Istnieje mało przykładów. następuje aktywizacja procesów życiowych. zmiany w dnie oka. moc odżywczą i energetyczną przy absolutnej nieszkodliwości. Pszczoły zbieraczki przynoszą pyłek kwiatowy do ula formując go w tzw. oczy. Zjawisko to występuje za pośrednictwem tkanki podścieliskowej. leczy choroby nerwowe. aby jeden naturalny produkt spożywczy miał aż taką. infekcje.ją. a więc dojrzewanie erytrocytów. Ustępują stany skurczowe naczyń. Otóż grudki ziaren pyłku kwiatowego zlepionych nektarem bądź miodem transportują pszczoły w koszyczkach na tylnej parze nóg. jak pyłek kwiatowy. Kuracja mleczkiem pszczelim z dodatkiem pyłku kwiatowego w proporcjach 1:1 uwalnia organizm od tych skurczów. niedokrwienie narządów. Pierzga powstaje w wyniku dość skomplikowanego procesu fermentacji mlekowej obnóża. obnóże pyłkowe. nieżyt jelita grubego. choroba wieńcowa serca. niedowład kończyn po chorobie Heinego-Medina oraz po wylewach krwi do mózgu. Pyłek kwiatowy odznacza się następującymi właściwościami: aktywizuje wydzielanie soku żołądkowego. eliminuje szumy i zawroty głowy. Należy w tym miejscu jednak dodać.pszczoły odkładają na czarną godzinę.

która jest najważniejszym farmakologicznym składnikiem jadu pszczelego. histydyna.5 do 5.5. brzucha. Jest to bezbarwny. Nie zawiera węglowodorów. zawrotom głowy i bólom głowy. miedź. Przy wysychaniu traci do 25% swoich lotnych kwasów. Z frakcji wolnych kwasów organicznych znaleziono histaminę (do 1%) i znaczną ilość kwasów organicznych. solny ortofosforowy. kwasy nukleinowe (dezoksyrybonukleinowe i rybonukleinowe. zmianom atonicznym w mózgu. przypominającym zapach miodu. Jad jest kwaśny.38 do 1. izoleucyna). zakłóceniom psychicznym. olejki lotne.żołądka. z gorzkim. przeziębieniom.66). palącym. przeciwdziała zapaleniu nerwów.31. tłuszcze i sterydopodobne substancje. Zawiera substancje suche do 41%.2 do 0.4%) i miedzi (mało). anemii.44 (średnio 0. Suchy pyłek kwiatowy można przechowywać w hermetycznie zamkniętych torebkach z tworzyw sztucznych. seryna. bezpłodności u mężczyzn. alanika. magnez.3 mg. niedokrwistości. Wydzielono biologicznie aktywne białko . JAD PSZCZELI Już w starożytności był znany w wielu krajach Europy i Azji z jego właściwości leczniczych. puszczeniu się naskórka. tj. łojotokowi.gialurodynaza i fosfolipidy. zanikowi brodawek językowych. sprzyja utrzymaniu normalnej wagi ciała. witamina A. Na powietrzu twardnieje szybko. pH roztworów wodnych wynosi od 4. jak również wolne aminokwasy (cystyna. chorobom zakaźnym. poronieniom. glikol. parzącym smakiem. krwawieniu dziąseł. tryptofan. 284 . zakłóceniu trawienia. murawinowy. lizyna. Badanie popiołu jadu wskazało na obecność magnezu (0. Siła jego kwasów waha się od 0. metionina. W skład jadu wchodzą: białkowa i tłuszczowa frakcja drobnomolekularnych organicznych związków i mineralnych związków. arginina. Jad jest produktem sekrecji wydzielania specjalnych gruczołów pszczół robotnic. Posiada wysoką aktywność powierzchniową. krzywicy. Gotowanie i zamrażanie nie zmienia melityny. kwas glutaminowy i asparginowy. gęsty płyn o ostrym zapachu. Fe i inne) nie znaleziono. Innych metali obecnych w biologicznym składzie jadu (Na.preparat produkcji polskiej. treonina.melitynę. Pyłek i mleczko pszczele zawiera Apivit . nie reaguje na kwasy i zasady. fermenty . wypadaniu zębów. zanikowi mięśni prążkowanych. K. układów nerwowego i oddechowego. który przez kanalik żądła zostaje wyciśnięty do otworu rany w momencie ukłucia aż do wyczerpania rezerwuaru jadu. leucyna. W suchym stanie utrzymuje swoje podstawowe właściwości przez dłuższy czas. senności. o ciężarze gatunkowym 1. 0.

U niektórych ludzi wywołuje anafilaktyczny szok. od właściwości organizmu.Lipidowa frakcja jest niewielka. Po otrzymaniu 100 do 200 ukąszeń chory musi kilka dni leżeć w łóżku z powodu ciężkiej choroby. Frakcja „O” nie została zbadana jeszcze dostatecznie. a w większych trująco. U zbieraczy miodu . itd. Proleoktyczne enzymy pepsyna i trypsyna inaktywują jad. z którym związane są farmakologiczne właściwości jadu pszczelego. tworząc produkt toksyczny . To ostatnie objaśnia obniżenie lepkości krwi pod wpływem jadu. zatrucie jadem bywa rzadkie. jak uaktywnianie działania tkankowych dehydraz i trombokinaz. Miejsce ukąszenia czerwienieje. Jad działa leczniczo miejscowo i ogólnie. tj. krew zagęszcza się. Z tym składnikiem związane są ważne efekty frakcji „II”. U średnio czułego człowieka jad wywołuje miejscowe zapalenie skóry. która ma działanie cytolityczne i powoduje hemolizę. miejsca ukąszenia. Jad działa szybko na organizm ludzki. Ciśnienie krwi spada. na które nie działają kwasy i zasady. po tym wymioty. jak również steryny wyciągane chloroformem. Na początku człowiek odczuwa zamęt w głowie. w szczególności od jego indywidualnej czułości. parzenia. Zależy ono od dawki jadu. 1000 ukąszeń wywołuje śmierć przez paraliż układu oddechowego. obniża ciśnienie krwi. Gualinidaza rozpuszcza podstawową substancję tkanki łącznej. temperatura wzrasta od 2 do 6 st. wywołuje miejscowe zapalenia. należą tu substancje pachnące wydobywane eterem.gualinidaza i fosfolipaza A. Jad obkurcza mięśnie gładkie i poprzeczne.lizocytynę. rozkładając jego białka. powstaje uczucie bólu. Wysoka temperatura niszczy enzymy jadu. Jad inaktywuje się w roztworze wodnym od 1:100 do 1:1000. blokuje (paraliżuje) centralne synapsy nerwów. białko termostabilne. jest mikrobo-i bakteriobójczy. zdolność do rozpuszczania czerwonych krwinek. Jad posiada alergen działający na układ nerwowy. Później wzrasta temperatura. Występują też zaburzenia w jelitach i być może utrata przytomności. mięśni działających na ścianki naczyń krwionośnych.pszczelarzy powstaje uodpornienie na jad. Frakcja „II” ma bardziej złożony skład: są tu dwa enzymy . który trwa kilka godzin. występują 285 . Działanie jadu na organizm ludzki jest różne. Frakcja „I” przedstawia sobą toksyczne białka o charakterze niefermentowym o masie cząsteczkowej około 35 000 mg. ale nie działa na melitynę. w szczególności gualinidazy i fosfolipazy A. obrzmiewa. ułatwia rozchodzenie się jadu w skórze i wzmacnia miejscowe działanie jadu. napływ śliny i nadmierne pocenie się. Fosfolipaza A rozkłada leucynę. W małych i średnich dozach jad działa leczniczo. Podstawową masą suchego jadu są białka. nudności.

preparatów wodnych w ampułkach i oleistych.oznaki rozpuszczenia krwinek czerwonych i hemoglobimeria (hemoglobina w moczu). jonoforeza. Jad ma korzystny wpływ na ogólny stan chorego. Zasadniczo stosuje się przy: reumatyzmie. zwiększa się ilość hemoglobiny. Kobiety i dzieci są bardziej czułe. . maści z jadem. obniża ciśnienie krwi. apetyt i chęć do pracy. Jad rozszerza arterie i naczynia włosowate. itp. w tym również do ciężkich i przewlekłych. Stosuje się jad do leczenia wielu chorób. W małych ilościach jad pobudza siły obronne organizmu. Podobnie jak autochemoterapia. Zmniejsza się lepkość i gęstość krwi. polepsza się sen. Leczy się przez ukłucie pszczoły. Działa korzystnie na układ krwiotwórczy. Działa stymulujące na mięsień serca. aktywuje przemianę materii. ukłuć podskórnych. wcieranie emulsji. powiększa przypływ krwi do chorego organu i zmniejsza bóle. w szczególności zmniejsza ilość cholesterolu we krwi.

LEKI l SPECYFIKI ZIOŁOWE .

Co więcej . Zioła dobre są dla wszystkich . I dlatego dopiero po pełnej ocenie choroby można zdecydować się na taką lub inną kurację: żywieniową.od najmłodszych do najstarszych. a niekiedy i na wszystkie na raz.to zażywanie ziół sproszkowanych. Tylko lekarz może ustalić diagnozę i na jej podstawie można dobrać takie czy inne zioła lecznicze. Możemy je przyjmować w postaci naparu .pojedynczy preparat ziołowy. Nie wszyscy mamy ochotę zaopatrywać się w zioła w sklepach.nie może być na nich ani wody deszczowej. łącząc go z pokarmem. które w naszej okolicy występują masowo. żółknięcie i daje inne objawy dyskwalifikujące zebrany surowiec zielarski. każda z nich musi odbywać się pod kontrolą lekarza. Zachłyśnięcie się bowiem proszkiem w trakcie popijania gorącą wodą może spowodować katastrofalny w skutkach atak kaszlu. suszyć i przechowywać zioła lecznicze. których niewielkie przedawkowanie nie powoduje żadnych ujemnych skutków ubocznych. Przypominam jednak. witaminową. gdy najbardziej zależy nam na zachowaniu w surowcu zielarskim witamin.zalewamy zioło wrzątkiem. odwaru . Ale powtarzam. Ale należy pamiętać. Zaparza się najczęściej liście. ziołową. czy granulat nie zawsze będą skuteczne w przypadku chorób przewlekłych. Teraz przechodzę do sposobów zażywania i dawkowania ziół. ani rosy. wyciąg. że wystarczy zażyć tylko l gram sproszkowanego zioła . Macerowanie i proszkowanie obowiązują wtedy. 289 . Proszkujemy najczęściej te środki ziołowe. W takich przypadkach nie wysilajmy się na zbieranie ziół rzadko spotykanych. ale w niektórych przypadkach powoduje czernienie. że przyjmowanie ziołowych środków sproszkowanych musi być ostrożne: popijamy je obowiązkowo zimnym płynem albo wsypujemy do niewielkiej ilości zimnej wody.Przede wszystkim muszę zastrzec. lub też w postaci maceratu. Ale oczywiście niemowlętom nie dajemy więcej niż pół szklanki naparu w ciągu dnia. że wszelka kuracja ziołami nie może być prowadzona bez uprzedniej wizyty u lekarza. a pacjentom po 60 roku życia zmniejszamy dawki jednorazowo do 1/4 szklanki. gotuje korę lub korzenie. Na pewno znajdzie się wielu chętnych. kąpielową. Dzieciom do okresu dojrzewania podajemy dwa razy dziennie po pół szklanki naparu lub odwaru. które należy przyjmować nie więcej niż 3 razy dziennie.gotujemy.wtedy siła jego działania będzie równa szklance naparu lub odwaru. łodygi i kwiaty. Ostatni wreszcie sposób . kiedy to zalewamy zioło szklanką zimnej przegotowanej wody na kilka godzin. który zechcą sami zbierać. Zioła zbieramy tylko wtedy. kiedy są idealnie suche . Nie tylko bowiem utrudnia to suszenie. ale ograniczmy się do tych.

Otóż zioła.Zbieramy pojedyncze gatunki osobno. które przepadają za kminkiem. czy działają one lepiej. im mocniej dane ziele pachnie.zarówno zebrane własnoręcznie. który je narkotyzuje. Oczywiście suszymy i przechowujemy każdy surowiec oddzielnie i w szczelnym opakowaniu. MIESZANKI ZIOŁOWE Omawiając mieszanki ziołowe trzeba odpowiedzieć na pytanie. kminek natomiast dobry jest i po 10 latach. ale również do soków owocowych i innych zapasów. które nie wiadomo dlaczego niektóre gospodynie wystawiają na słońce. nigdy nie mieszając ich ze sobą. Z chwilą pojawienia się w naszych zbiorach podejrzanej pleśni. kiedy żyją. a niepachnące . a owoce . Równie starannie trzeba nasze zioła zabezpieczyć przed myszami. Mówiąc ściślej. Szkodniki. bratek polny.„Zioła numer 18” składa się z: liści szałwii (10). pajęczyny. korzenia ślazu (10). Kora i korzenie tracą swoje właściwości lecznicze po pięciu latach. Warto również pamiętać o ukryciu przed kotami korzenia kozłka. w miejscu przewiewnym.suszymy zawsze w cieniu. istnieją one prawie od stu lat.w nawiasach podany jest procent każdego zioła NEOPEKTOSAN . jak i zakupione zioło (nawet w torebkach) trzeba przechowywać w szczelnych opakowaniach z dala od innych zapachów. a wtedy narazimy się na duże straty. gdyż chłoną zapachy obce. Niektóre zioła lecznicze. Słońce jest przyjacielem roślin. kopru (10). więc stosuje się ją przy nieżytach dróg oddechowych i oskrzeli. wrogiem zaś wszystkich roślin przez nas zerwanych. przeciwzapalnie. tym szczelniejszego wymaga opakowania. należy zepsuty surowiec jak najszybciej spalić. melisa. rdestem czy siemieniem lnianym. że porcja 3-4 ziół działających w tym samym kierunku. wykrztuśnie.mieszanka działa lepiej przy tej samej dawce wagowej czy objętościowej. będzie dobra dopiero po roku „leżakowania”. świetlik i owoc kasztanowca tracą działanie lecznicze już po roku . Długość przechowywania ziół jest różna w zależności od gatunku. liści podbiału (35). 290 . Oto gotowe mieszanki . futra. jedwabie). W „zapachu” bowiem prawie zawsze tkwi jakiś składnik leczący. Wszystkie surowce zielarskie . jak będą przechowywane. całe ziele. owoc. zapachu stęchlizny czy innych nienaturalnych zjawisk (najczęściej rezultat niewłaściwego przechowywania). Kora kruszyny. Dawno już zauważono. daje pewniejszy skutek niż taka sama ilość pojedynczego środka ziołowego. Zasada ta odnosi się nie tylko do surowców ściśle zielarskich. Pod wpływem promieni słonecznych zachodzą niekorzystne procesy niszczące wartości lecznicze danej rośliny.trzy lata. dychawicy oskrzelowej i stanach astmatycznych. Więcej .po trzech.bez względu na to. ziela tymianku (10) i korzenia żywokostu (15). Mieszanka ta działa powlekające. liście i kwiaty pachnące można przechowywać dwa. są w stanie zaatakować inne nasze środki spożywcze i niespożywcze (wełny. niż pojedyncze zioła? Oczywiście . zmiękczająco. Mieszanek zresztą nie wymyślił „Herbapol”. Ale te „Herbapolu” opracowano na podstawie najnowszych badań.a więc kwiaty. jak np. korę czy korzeń . jeśli ją sami zbieramy. które czasem mogą zagnieździć się w ziołach. rozedmie płuc.

kwiat rumianku (10). ziele skrzypu (30). rozedmie z zespołem sercowopłucnym. Pektosan działa nieco słabiej i jest wskazany dla ludzi starszych wymagających powolnych długotrwałych kuracji przy sprawach chorobowych przewlekłych. korzeń ślazu (20).Bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. W obu wypadkach bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. Bierze się łyżkę na szklankę wody. która zrobiła największą karierę handlową. Normosan składa się z: kory kruszyny (50). Neopektosan można stosować raczej w celach doraźnych. zwłaszcza przy przewlekłej gruźlicy płuc. W skład tej mieszanki wchodzą: korzeń omanu (25). liść szałwii (10).po jedzeniu. poprawiają przemianę materii i likwidują nadmierną fermentację jelitową.stosujemy jako środek pomocniczy przy chorobach płucnych. nerwicach i przyspieszonym bezgranicznie tempie życia. liście brzozy (10). przeciwskurczowym. owocu jarzębiny (15). liść podbiału (35) i koper (10). korzenia żywokostu (15).działają rozwalniająco. trawiennie. w stanach ozdrowieńczych po chorobach płucnych oraz przeciw pylicom i rozedmie płuc. Nervosan stosujemy przeciw nadmiernej pobudliwości w stanach podniecenia psychicznego.to mieszanka o wąskiej specjalności. ziele mięty pieprzowej (15) i ziele melisy (10). a mianowicie krwawnicach czyli hemoroidach. rozgrzewające i kojąco. 291 . NORMOSAN .„Zioła numer 7” . choć stosowana przy często spotykanej i bardzo dokuczliwej dolegliwości. nieżytom górnych dróg oddechowych i przy bólach mięśniowych reumatycznych. mięty pieprzowej (10). bezsenności. działa więc napotnie.5) i kwiat słonecznika (S). przygotowując każdorazowo świeży odwar. kminku (5). W skład Pulmosanu wchodzi: ziele rdestu ptasiego (30). PULMOSAN . krótko gotuje i pije 2 razy dziennie po szklance . Stosuje się tę mieszankę przy zaparciach (zwłaszcza nawykowych). kłączy perzu (30). towarzyszących każdemu przemarznięciu.to mieszanka. niestrawności. zagotowuje i pije na czczo rano i wieczorem przed pójściem spać. NERVOSAN „Zioła numer l” . REKTOSAN . gdy zachodzi podejrzenie takiej czy innej formy przeziębienia: przeciw grypie. przeczyszczające. złej przemianie materii oraz w zaburzeniach w trawieniu i przyswajaniu pokarmów. W skład Pyrosanu wchodzi: rumianek (5).słowem jest czymś bardzo potrzebnym w dzisiejszych „zwariowanych czasach”. Składa się ona z ziół o działaniu uspokajającym. kminku (10).„Zioła numer 13”. nasennym . owoców bzu czarnego (10). kwiatu kasztanowca (15).łyżkę na szklankę wody. kory kruszyny (15). PYROSAN . ziele krwawnika (20).„Zioła numer 17” .„Zioła numer 14” . kwiat tawuły łąkowej (25). pączki topoli (10). kwiat krwawnika (22.Podobny w działaniu jest PEKTOSAN . w nerwicach układu wegetatywnego. Stosuje się go we wszystkich stanach gorączkowych. kora wierzby (20). tym silniejszy odwar. kwiat lipy (25). owoc maliny (5). Składa się ona z kwiatu krwawnika (5). Im dłużej się gotuje. otyłości.składa się z ziół rozgrzewających (przeciwgorączkowych”. wzdęciach. Pije się 2-3 razy dziennie szklankę odwaru z łyżki ziół. histerii oraz w zaburzeniach związanych z pokwitaniem i przekwitaniem. W skład Nervosanu wchodzą: korzeń kozłka zwany popularnie Waleriana (40). Pije się raz dziennie na noc . z lekka moczopędnie.5). korzeń mniszka (12.„Zioła numer 6” .

Łyżkę ziół na szklankę wody krótko zagotować i pić 2 razy dziennie. krótko gotuje i pije 2-3 razy dziennie na ciepło. disseminata. kora kruszyny (15).„Zioła numer 8” . UROSAN . Ze względu na składniki . dezynfekuje przewód moczowy i likwiduje jego stany zapalne. artretyzmie i ischiasie. anginie.inaczej mówiąc przy reumatyzmie. Bierze się 3-4 łyżki ziół na 6 szklanek wody. choć to różne choroby. ziele macierzanki i ziele tymianku w równych ilościach.). w przypadku pęknięcia odbytu i ropni okołoodbytniczych. liści mącznicy (15) i korzenia lubczyka (20). pokrzywy (po 17. Stosuje się w zapaleniu nerek i pęcherza moczowego. przemywań i okładów.5 proc.składa się z ziół przeciwzapalnych i dezynfekujących.również przy nadciśnieniu. okostnej.„Zioła numer 2” .jak sama nazwa wskazuje stosujemy przy sklerozie.5 proc. skąpomoczu. VAGOSAN . Bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. W skład Sklerosanu wchodzi m. owrzodzenia sromu. nieżytach miedniczek i przewodu moczowego.nasienia kozieradki (20) i ziela bratka polnego (10). liści pokrzywy (20). czyli miażdżycy. Mieszanka składa się z liści brzozy (20).„Zioła numer 4” . kory wierzbowej (20). 292 . migdałków oraz w innych stanach ropnych i zapalnych w jamie ustnej. ziela rdestu ptasiego (20). ziela połonicznika (20). liści brzozy (30). i ziela skrzypu (10). gotuje i ciepły odwar pije 3 razy dziennie. przecedzą przez gęste płótno. skąd mają już otwartą drogę na zewnątrz. a w stanach zapalnych pochwy . SEPTOSAN . obrzękach i kamicy moczowej. używa do irygacji.5 szklanki wody. ale również przy stwardnieniu rozsianym. które stopniowo dostają się do przewodu moczowego. REUMOSAN . Stosuje się tę mieszankę przeciw guzom krwawnicowym w stanach zapalnych ostrych i przewlekłych. Z łyżki ziół robi się szklankę odwaru i pije 2 razy dziennie. jak upławy.do codziennej higieny intymnej.ceniona mieszanka ziołowa przeciw schorzeniom kobiecym takim. owoc jarzębiny (10). zapaleniu dziąseł.stosujemy przy ostrych i przewlekłych chorobach gośćcowych . czyli sderosis. Oto skład: liść mięty pieprzowej. ziele jemioły (20) i ziele rdestu ptasiego (10). W skład Vagosanu wchodzi ziele rdestu ptasiego.: liść i kwiat głogu (30). Składa się z ziela skrzypu (20). Mieszanka działa rozgrzewające i jednocześnie moczopędnie.in.„Zioła numer 16” . wadliwej przemianie materii u osób starszych i w zmianach typowych dla wieku podeszłego. SKLEROSAN .). Bierze się półtorej łyżki ziół na 1. najlepiej na czczo mniejszymi dawkami. gotujemy krótko i ciepłym odwarem płuczemy jamę ustną przy stanach ostrych i zapalnych. Do użytku zewnętrznego bierzemy łyżkę ziół na szklankę wody. dzięki czemu krążenie krwi uruchamia złogi.działa moczopędnie. ziele krwawnika (5). gotuje. liść szałwii. kwiatu tawuły łąkowej (10). piasku.„Zioła numer 11” . rumianek (20) i kwiatu arniki (2. kora dębowa (25). liście szałwii.

Działa kojąco. raczej małymi dawkami. gdy wyliczone objawy wskazują na nerwicę żołądka. NORMOGRAN . liść mięty pieprzowej (20). gotuje. w stanach lękowych. kwiaty rumianku i kłącza rzewienia po 7 części. korzeń ślazu (20). Stosuje się go w stanach pobudzenia nerwowego. Resztę. zgagą. ziele krwawnika i kłącze kozika 26 części. zapaleniu pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. NERMOGRAN zawiera: kwiat rumianku 0. GARSTROGRAN zawiera: ziele rzepiku (10). korzenia lubczyku i siarczanu sodowego po 3. owoc czarnej jagody (30). ziele dziurawca (7). 293 . złym samopoczuciem. przebiegających z odbijaniem się. w bólach przewodu trawiennego. liść szałwii (17). działanie i zastosowanie niektórych z nich.mieszanka przeciwbiegunkowa i zatrzymująca. ziele rzepiku. Stosuje się więc ten granulat przy kamicy żółciowej. Działanie „Cholegranu” jest żółciopędne i żółciotwórcze. stanowi masa granulacyjna. przeciwzapalne i wpływające na przemianę materii. bezsenności. przy wzdęciach. nasennie i przeciwskurczowo. chorobach wątroby i dróg żółciowych oraz w kamicy żółciowej. kwiat rumianku (5).8 części. ziele serdecznika.„Zioła numer 5” . pije przed jedzeniem. kwiat rumianku rzymskiego (10). liść mięty 7 części. wyciąg suchy z kory kruszyny (2). korzeń lukrecji (3). niesmakiem. nasienie kozieradki (20). liść szałwii (10). olejek miętowy (0. W skład Tannosanu wchodzą: kłącze pięciornika (30).1). ziele dziurawca. zaburzeniach okresu przekwitania i jako środek pomocniczy w leczeniu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy. GRANULATY ZIOŁOWE Wygodną formą zażywania ziół są granulaty. osłabieniu czynności trawiennych i w przewlekłych zaparciach. wpływa na złą przemianę materii. Podaję więc skład. Działa rozwalniająco. Stosuje się go więc w zaburzeniach wydzielania wewnętrznego. w stanach ostrych nieżytów przewodu pokarmowego. nadmiernej fermentacji jelitowej oraz chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy. otyłości i spastycznych i nawykowych zaparciach stolca. ściągające i hamujące rozwój bakterii w przewodzie pokarmowym. do stu procent. CHOLEGRAN zawiera: ziele szanty. kory kruszyny i liścia mięty po 11 cz. liść bobrka (7).. Działanie ma przeciwzapalne.zawiera: morszczyn (10). jako lek pomocniczy w miażdżycy. nerwobólach. osłaniające. korzeń lubczyka (3). nadmiernej ilości śluzu w stolcu oraz wówczas. na ciepło. Bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. liść mięty i liść melisy po 9. zaburzeniach dróg żółciowych. szczególnie przy nerwicy. Stosuje się ten granulat przy zaburzeniach trawiennych.TANNOSAN . nieżytom jelit.75.5. przy przewlekłych schorzeniach wątroby. kłącze perzu (20). Stosuje się ją przeciw przewlekłym i ostrym biegunkom.

choroba wieńcowa. liść brzozy . Działanie ma. wzmożone procesy gnilne lub fermentacyjne. nieżyt jelit. ALTRA . MAŚCI AESCULAN . pasożyty przewodu pokarmowego). owrzodzenia i guzy krwawnicowe (hemoroidy). Jako ostatni należy odnotować BETAGRAN.drażetki (ostre i przewlekłe zaparcia. a mianowicie strącza fasoli 20.zawiera korę wierzbową 13.płyn (stany asmatyczne. bolesność i świąd.spirytusowy wyciąg z czosnku (nadciśnienie tętnicze. rozedma płuc). DRAŻETKI. gośćcu postępującym.4.4 kwiat wiązówki 6. ziele gryki 5. Działa moczopędnie. grypie i anginie. liść brzozy 13.7. liść pokrzywy 13. Stosuje się ten granulat w chorobach gośćcowych. jak sama nazwa wskazuje. kłącze perzu 10. Stosuje się w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych dróg moczowych. ALAX . alergiczny katar sienny. pęknięcia błony śluzowej.płyn (wszawica głowy i innych miejsc owłosionych).drażetki na zaparcia nawykowe. a poza tym moczopędne. zatrucia pokarmowe). UROGRAN . ziele skrzypu 6. zesztywniającym i zwyrodniającym oraz w stanach przeziębienia. ziele rdestu ptasiego 13. ziele skrzypu 7. złej pracy nerek i w skazie moczanowej. niedowład jelita grubego. owoc bzu czarnego 10. ALLIOSTADIL . granulatów jednakowo: 1-2 łyżeczki dziennie.4. PŁYNY. kaszel różnego pochodzenia). popijając herbatą lub osłodzoną wodą. korzeń lubczyku 13 części. przeciwzapalnie i dezynfekuje drogi moczowe. korzeń łopianu 13. AZARINA . korzeń wilżyny 3. niedowład jelita grubego.papieros i tytoń (do palenia dla astmatyków). stany zapalne. zatrucia pokarmowe. przeciwreumatyczne. Jest to pierwszy w farmakopei polskiej środek doustny przeciw łuszczycy. Zażywa się każdy z ww.4. kamicy moczowej. ziele skrzypu 7. nieżyty oskrzeli. zaburzenia przewodu pokarmowego. PROSZKI. dychawica oskrzelowa. 294 . korzeń rzewienia 3. w leczeniu objawów ogólnych i stawowych (w stanach ostrych i przewlekłych).tabletki (nieżyty górnych dróg oddechowych. ASTMIN . stwardnienie tętnic. przed jedzeniem. stany skurczowe oskrzeli.7 części.zawiera ziele nawłoci 20. który zawiera szereg środków witaminowych.maść na schorzenia odbytnicy. ASTMOSAN . liść brzozy 7. niestrawność.3 części. ARTEMISOL .REUMOGRAN .

okresy rekonwalescencji). BELLERGOT . W okulistyce: zwyrodnienie siatkówki. posocznice. BELLERGOT RETARD . 295 .10 kropli na szklankę wody do płukania gardła.wyciąg spirytusowy z rumianku (owrzodzenia skóry. łuszczyca. BIOSTYMINA . choroba wrzodowa. ujścia gruczołów przycewkowych.wyciąg z liści aloesu w zastrzykach. stany zapalne zatok szczękowych. ALIOFIL .płyn (osłabienie mięśnia sercowego. czyraczność.maść do wcierania (bóle gośćcowe. zanik nerwów wzrokowych. rumieniowaty. W chorobach ogólnych: dychawica oskrzelowa.drażetki (nerwice układu wegetatywnego. CHELIFUNGIN . łojotokowe zapalenie skóry. bóle mięśniowe i stawowe). figówka gronkowca. trądzik pospolity). schorzenia gośćcowe. CAPSIPLEX . biegunki. CHELIWAG . zaburzenia w pracy serca i układu krążenia. owrzodzenia podudzia. stany alergiczne. łupież ostry. liszajec. dychawica oskrzelowa i ostre zakaźne schorzenia przewodu pokarmowego). nerwice. przetoki i odleżyny. zapalenia ucha środkowego. W pediatrii: wadliwa przemiana białkowa i tłuszczowa.maść (rzęsistkowe zapalenie pochwy.tabletki (bóle związane z przewlekłymi schorzeniami dróg żółciowych.tabletki (ropne zapalenie skóry. trudno gojące się i ropiejące rany u dorosłych i u dzieci). okres przekwitania. szyjki macicy. przewlekłe schorzenia przewodu pokarmowego. CARDIOL . CHELIDONINUM HYDROCHLORICUM . AZUCALEN . niestrawność). nadczynność tarczycy. kamica żółciowa. dusznica bolesna i astma). skaleczenia i oparzenia. grzybica naskórka dłoni i stóp. choroby alergiczne.tabletki (zaburzenia trawienne.maść do smarowania (ropne choroby skóry. CHLOROFILAN . brak łaknienia. kolki. ujścia cewki moczowej i sromu). świąd. wzdęcia i stany wywołane błędami dietetycznymi. choroba wrzodowa). zaburzenia równowagi.maść (stany zapalne i ropne skóry. kamica nerkowa. niedomagania krążenia). zaburzenia czynności serca na tle nerwicowym.to samo o przedłużonym działaniu. przedsionka pochwy. trudno gojące się rany ropne. pokrzywka. nerwobóle.AZULAN . stany zapalne skóry. schorzenia rogówki. wyczerpanie. CALMAGINA .

tabletki (ostre stany zapalne w chorobach gośćcowych). nieżyty oskrzeli. wadliwa przemiana materii. DEBELIZYNA . CARDITON .krople (schorzenia naczyń wieńcowych. zwłaszcza u dzieci. stany zapalne żołądka i jelit.proszek do rozpuszczania w wodzie (zaburzenia w wydzielaniu żółci. stany zapalne odbytnicy. nieżyty górnych dróg oddechowych. COLCHICINUM . Najlepiej stosować na zmianę z Rubiolizyną. KELICARDINA . zwłaszcza w starszym wieku. migotania i trzepotania przedsionków. rozedma płuc).miód koperkowy (zapalenia oskrzeli. MEL FOENICULI . profilaktycznie w zapobieganiu nawrotom kamicy).CHOLESOL . chroniczne zaparcia). zaburzenia żołądkowo-jelitowe. produkowana z fasoli indyjskiej (bardzo skutecznie rozpuszcza złogi i kamienie nerkowe).krople (dychawica oskrzelowa. LINIMENTUM CAPSICI COMPOSITUM .płyn (wady serca w okresie niewydolności krążenia. która działa podobnie.czopki (guzy krwawnicowe i ich powikłania. dyspepsje. HEMOROL . w kamicy żółciowej. 296 . nerwobóle.tabletki (przewlekła i ciężka niewydolność krążenia. KELASTMIN . zaparcia nawykowe w starszym wieku. niedokwaśność soków żołądkowych i błędy dietetyczne). stany skurczowe dróg żółciowych. nieżyty przewodu pokarmowego na tle bakteryjnym. grypowe formy przeziębienia).płyn (schorzenia wątroby. DIGICARSOL . zaburzenia czynności mięśnia sercowego. szczególnie w dusznicy bolesnej. wady zastawkowe serca i częstoskurcz napadowy). zatrucia). IDALBINA . zaburzenia krążenia obwodowego. pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. GASTROCHOL . błędy dietetyczne). FITOLIZYNA .złożone mazidło pieprzowcowe (bóle nerwowe i mięśniowe pochodzenia gośćcowego.pasta ziołowa. migotanie i trzepotanie przedsionków. zwyrodnienie mięśnia sercowego. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy.tabletki (biegunki. niewydolność oddechowa z powodu zahamowanego wydalania śluzu z oskrzeli i oskrzelików. częstoskurcz napadowy. w kamicy nerkowej. kolka wątrobowa. prowadzące do niewydolności krążenia. zaburzenia trawienne u dzieci). zaburzenia układu krążenia).wyciąg w formie pasty (w zakażeniach i stanach zapalnych dróg moczowych. owrzodzenia i pęknięcia odbytnicy). zaburzenia układu wątrobowo-żółciowego.

kolki jelitowe. wzdęcia i zaparcia).syrop (stany podniecenia i pobudliwości nerwowej. RHELAX . stany podniecenia. zatrucia pokarmowe. pokrzywki). zburzenia trawienne. okres przekwitania. nerwice.tabletki (przewlekłe zaparcia.miód żywokostowy (nieżyty górnych dróg oddechowych i kaszel. przewlekłe zapalenie dróg żółciowych. niestrawność. skłonność do wylewów krwawych. nadczynność tarczycy. osłabienie wydajności żółciotwórczej miąższu wątroby.drażetki (stany zapalne pęcherzyka i dróg żółciowych. osłabienia mięśnia sercowego. kamica żółciowa lub skłonność do tworzenia się kamieni. upośledzona przyswajalność tłuszczów. NERVOSOL . kamica nerkowa. bezsenność. PASSISPASMIN .zapalenie dróg moczowych i żółciowych. zaburzenia układu neurowegetatywnego. miażdżyca. nadciśnienie tętnicze. stany podniecenia. zaburzenia układu neurowegetatywnego.krople (zaburzenia czynnościowe serca na tle nerwicowym. rekonwalescencja). zaparcia spastyczne). bezsenność). RUTISOL . NEOCARDINA . RESERGOT drażetki (choroba nadciśnieniowa. miażdżyca tętnic. NEONORMACOL . UROSET .drażetki i czopki (bóle pochodzenia skurczowego dróg żółciowych i trzustki. nerwicowe zaburzenia czynności serca. lotnicza). ostre i przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego i przewodów żółciowych. dychawica oskrzelowa. RHIZOMA RHEI . kamica moczowa. przede wszystkim u dzieci). wybroczyn na tle zatruć niektórymi lekami lub jadami bakteryjnymi. jako środek łagodnie przeczyszczający w chorobach wątroby. 297 . niedoczynność tarczycy). trzustkowa.MEL SYMPHYTI . okres przekwitania. otyłość różnego pochodzenia. niestrawność). zaburzenia układu wegetatywnego). kolka nerkowa. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy.granulki (przewlekłe i nawykowe zaparcia. katar sienny. SCOPOLAN . zatrucia pokarmowe). wrzód trawienny jelita cienkiego.syrop (zaburzenia układu neurowegetatywnego. NEOSPASMINA . niewydolność krążenia. nadciśnienie).krople (zburzenia czynnościowe serca na tle nerwicowym.krople (nadciśnienie. psychonerwice.syrop (zaparcia chroniczne. bezsenność na tle nerwicowym. skurcze moczowodów i pęcherza w procesach zapalnych. RAPHACHOLIN . choroba morska. żółciowa.

Tinctura Amara (brak łaknienia. dychawica oskrzelowa). miażdżyca naczyń.Tinctura Belladonnae (bóle przewodu pokarmowego pochodzenia kurczowego. NALEWKA Z BULWY TOJADU .Tinctura Asari (nieżyt oskrzeli. NALEWKA Z PIEPRZU TURECKIEGO .tu należy przypomnieć. brak łaknienia. NALEWKA POMARAŃCZOWA . NALEWKA KOPYTNIKOWA . choroba nadciśnieniowa. nerwobóle). choroba wrzodowa żołądka i jelit.Tinctura Aloes (brak łaknienia.Tinctura Absinthi (brak łaknienia. zaburzenia trawienne.Tinctura Ammi visnagae (choroba wieńcowa. że przereklamowane wino z aloesu ma identyczne działanie i nic ponadto! NALEWKA GORZKA . zaburzenia trawienne. nieżyt przewodu pokarmowego. zaburzenia czynnościowe serca.Tinctura Adonidis Vernalis Titrata (niedomoga mięśnia sercowego. NALEWKA TATARAKOWA .Tinctura Calami (nieżyt żołądka.Tinctura Aconiti (nerwobóle. zaburzenia trawienne. kolka jelitowa. NALEWKA ALONOWA . nadmierne napięcie układu przywspółczulnego.NALEWKI ZIOŁOWE NALEWKA PIOŁUNOWA . stany przedzawałowe. NALEWKA Z OWOCÓW AMINKA EGIPSKIEGO . dychawica oskrzelowa. zewnętrznie: do okładów przy stłuczeniach. nieżyt żołądka i jelit.Tinctura Capsici (wewnętrznie. dychawica oskrzelowa. brak apetytu. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy.Tinctura Arnicae (wewnętrznie: nieżyt przewodu pokarmowego. bóle stawowe i mięśniowe pochodzenia gośćcowego). kamica nerkowa i żółciowa. zaburzenia trawienne. schorzenia mięśnia sercowego. schorzenia układu wątrobowo-żółciowego). przeważnie jednak używana dla poprawienia smaku niektórych leków). miażdżyca naczyń wieńcowych). przewlekłe i nawykowe zaparcia) . wady serca wrodzone i nabyte.Tinctura Auranti (brak łaknienia. zewnętrznie: bóle mięśniowe i stawowe pochodzenia gośćcowego. NALEWKA Z LIŚCI POKRZYKU . schorzenia i dyskinezy dróg żółciowych i pęcherzyka żółciowego oraz zaleganie żółci). stany zapalne jamy ustnej). szczególnie zapalenie nerwu trójdzielnego. krwiakach i naciekach). nadmierne wydzielanie soków trawiennych). NALEWKA KUPALNIKOWA . spowodowany także nadużyciem tytoniu. 298 . przewlekłe zapalenie nerek. zaburzenia trawienne. zaburzenia trawienia. NALEWKA Z ZIELA MILKA WIOSENNEGO MIANOWANA . skurcze dróg żółciowych i moczowych).

niewydolność krążenia. zatrucia narkotykami i tlenkiem węgla). chroniczne schorzenia układu wątrobowo-żółciowego. tętnic. rekonwalescencja. kolka jelitowa.Tinctura Lobeliae (dychawica oskrzelowa.Tinctura Digitalis Tanatae titrata (ostra i przewlekła niewydolność krążenia z zaawansowaną niedomogą mięśnia sercowego. nudności. NALEWKA CHINOWA ZŁOŻONA . zaburzenia układu wegetatywnego. NALEWKA Z LIŚCI NAPARSTNICY PURPUROWEJ . neuralgie. zewnętrznie: zapalenie dziąseł. niedomoga mięśnia sercowego. kolki jelitowe. wady serca wrodzone i nabyte. znaczne wysiłki. wzdęcia. zaburzenia trawienne. zaburzenia układu krążenia. wady serca wrodzone i nabyte. rozedma płuc.Tinctura Chelidonii (kamica wątrobowa i żółciowa. rekonwalescencja). napadowe kołatanie serca). kolka wątrobowa.Tinctura Convallariae majalis (nerwice układu krążenia. np. zaburzenia czynnościowe serca). NALEWKA MIĘTOWA . wady serca. nadciśnienie. NALEWKA DĘBIANKOWA . jako środek wykrztuśny przy kaszlu i nieżycie górnych dróg oddechowych). NALEWKA KONWALIOWA MIANOWANA . nerwowe i psychiczne. w sporcie wyczynowym). NALEWKA BENZOESOWA OPIUMOWA .Tinctura Chinae lub Tinctura Cinchonae compositum (wewnętrznie: brak łaknienia. chroniczne schorzenia wątroby i dróg żółciowych.Tinctura Colne (wyczerpania fizyczne. niestrawność. nieżyty przewodu pokarmowego. NALEWKA Z ZARODNIKÓW KOLI .NALEWKA Z ZIELA GLISTNIKA . skąpe wydzielanie żółci. NALEWKA Z LIŚCI I KWIATU GŁOGU . biegunki.Tinctura Gallae (stany zapalne dziąseł i jamy ustnej. utajona niewydolność krążenia). bóle głowy). miażdżyca.Tinctura Opii benzoica (bóle przewodu pokarmowego.Tinctura Menthae piperitae (brak łaknienia. 299 . oparzenia). zaburzenia czynnościowe dróg żółciowych).Tinctura Crataegi (nerwice układu krążenia. zaburzenia czynnościowe serca. schorzenia mięśnia sercowego. nieżyty przewodu pokarmowego. zaburzenia trawienne. NALEWKA Z LIŚCI NAPARSTNICY MIANOWANA . bóle żołądkowe.Tinctura Gentianae (wewnętrznie: brak apetytu. NALEWKA GORYCZKOWA . zamartwica noworodków. wymioty.Tinctura Digitalis purpureae titrata (ostra i przewlekła niewydolność krążenia na tle niedomogi mięśnia sercowego. NALEWKA Z ZIELA LOBELII . zewnętrznie: w chorobach cebulek włosowych i zapaleniu jamy ustnej). odparzenia). krztusiec.

obrzęki pochodzenia sercowego i nerkowego.Tinctura Pyrethri (zewnętrznie przy wszawicy głowy i innych miejsc owłosionych). niskie ciśnienie krwi.w przypadku dużej nadwrażliwości na przetwory naparstnicowe). kurcze przewodu pokarmowego). bardzo silne ataki kaszlu. biegunki.zwłaszcza u dzieci). stany astmatyczne. kaszel suchy). neuralgia. żółciowej i nerkowej.Tinctura Strychni (brak łaknienia. bóle mięśniowe i stawowe). bóle przewodu pokarmowego. zatrucia pokarmowe. stany zapalne dziąseł i jamy ustnej). zewnętrznie: nieżyty błon śluzowych. NALEWKA Z KŁĄCZA PIĘCIORNIKA . NALEWKA Z CEBULI MORSKIEJ .Tinctura Veratri (wewnętrznie: choroba nadciśnieniowa. OLEJKI l SYROPY ZIOŁOWE OLEJEK LULKOWY . rzucawka u kobiet ciężarnych.Tinctura Opii simplex (bóle przewodu pokarmowego.Tinctura Tormentillae (wewnętrznie: biegunki ostre i przewlekłe. upośledzone trawienie.Tinctura Rhei Vinosa (zaburzenia trawienne.Tinctura Stramonii (bóle przewodu pokarmowego. zatrucia ciążowe. NALEWKA Z KORZENIA MYDLNICY . NALEWKA RZEWIENIOWA NA WINIE . np. NALEWKA Z BERTRAMU SZAROLISTNEGO . 300 . dychawica oskrzelowa.Tinctura Rhei Spirituosa (zaburzenia trawienne. marskość wątroby połączona z opuchliną brzuszną . nieżyty jelit.Oleum Hyoscyami (zewnętrznie: nerwobóle. zewnętrznie: wszawica. wzdęcia.Oleum Ricini (zaparcia ostre i nawykowe. NALEWKA KOZŁKOWA . NALEWKA Z NASIONA KULCZYBY . skąpomocz po operacjach i zatruciach. NALEWKA Z BIELUNIA . bóle stawowe i mięśniowe pochodzenia gośćcowego). bóle innego pochodzenia. nieżyty przewodu pokarmowego). niestrawność).NALEWKA OPIUMOWA . nerwice wegetatywne.Tinctura Scillae (niedomoga serca różnego pochodzenia.Tinctura Valerianae (nerwice układu krążenia. rekonwalescencja). ostre zapalenie kłębuszków nerkowych. stany wyczerpania nerwowego. stany pobudzenia nerwowego. zaparcia. niestrawność po błędach dietetycznych . kamica wątrobowa i żółciowa). szczególnie u dzieci. zaparcia nawykowe. menstruacyjne). zatrucia pokarmowe. ataki kamicy wątrobowej.Tinctura Saponariae (przewlekłe nieżyty oskrzeli. NALEWKA Z KŁĄCZA CIEMIERZYCY . OLEJ RYCYNOWY . NALEWKA RZEWIENIOWA NA SPIRYTUSIE .

schorzenia pęcherza i dróg moczowych. a zewnętrznie: zapalenie stawów. schorzenia pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych.Oleum Angelicae (zaburzenia trawienne. 301 . do wcierań przeciw bólom stawowym i mięśniowym oraz w nerwobólach). nieżyty żołądka i jelit.Sirupus Pini Compositus (nieżyty górnych dróg oddechowych. OLEJEK MAJERANKOWY . kaszel oraz jako środek pomocniczy w gruźlicy płuc). wzdęcia. brak łaknienia.Oleum Calami (zaburzenia trawienne i nieżyt przewodu pokarmowego. nerwobóle . kolka jelitowa. schorzenia układu wątrobowo-żółciowego. SYROP ŻYWOKOSTOWY Z PODBIAŁEM . kaszel różnego pochodzenia).jak wszy.do płukań jamy ustnej.OLEJEK ARCYDZIĘGLOWY .Oleum Menthae-Crispae (zaburzenia przewodu pokarmowego.nie stosuje się przy stanach zapalnych nerek. wzdęcia i brak łaknienia. zewnętrznie . bóle mięśniowe i nerwobóle oraz do poprawienia smaku niektórych leków). zaburzenia przemiany materii. nieżyty żołądka i jelit. OLEJEK KOPROWY . stany wyczerpania. pchły oraz komary). OLEJEK TATARAKOWY . brak łaknienia. gruźlica węzłów chłonnych.Oleum Juniperi (zaburzenia trawienne. kolka jelitowa. zewnętrznie przeciw pasożytom .Sirupus Jodotannicus Phosphoricus (krzywica.Oleum Anisi (nieżyty dróg oddechowych. nieżyty przewodu pokarmowego).Oleum Coriandri (kolka jelitowa. brak łaknienia. rekonwalescenci a). OLEJEK JAŁOWCOWY .Sirupus Creosoti Compositus (przewlekły nieżyt oskrzeli. suchy kaszel). wzdęcia. SYROP JODOGARBNIKOWY Z FOSFORANEM WAPNIOWYM . wzdęcia u dzieci. SYROP KREOZOTOWY ZŁOŻONY .Oleum Majoranae (zaburzenia trawienne. OLEJEK KOLENDROWY . nieżyt przewodu pokarmowego. przełyku i żołądka).Oleum Foeniculi (brak łaknienia. OLEJEK MIĘTY KĘDZIERZAWEJ . SYROP ŻYWOKOSTOWY . zewnętrznie: w maści przeciw katarowi u dzieci). zapalenie oskrzeli i płuc). skąpomocz).Oleum Carvi (zaburzenia trawienne. skąpomocz. wzdęcia. czkawka). zwłaszcza u dzieci. OLEJEK ANYŻOWY . wzdęcia. wzdęcia.Sirupus Symphyti cum Farfara (nieżyt górnych dróg oddechowych. SYROP SOSNOWY ZŁOŻONY .Sirupus Symphyti (nieżyty górnych dróg oddechowych. zewnętrznie: do płukania jamy ustnej przy zapaleniu okostnej). kaszel. OLEJEK KMINKOWY .

SOK ZE ŚWIEŻEGO STABILIZOWANEGO ZIELA DZIURAWCA . wewnętrznie: zaburzenia przemiany materii. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy.SYROP TYMIANKOWY ZŁOŻONY . bóle przewodu pokarmowego). wypryski skórne. schorzenia wątroby.Succus Hyperici (schorzenia miąższu wątroby. zaparcia na tle skurczowym. ZAGĘSZCZONY SOK ZE ŚWIEŻYCH OWOCÓW ŻURAWINY BŁOTNEJ -Succus Oxyococi (niedokwaśność treści żołądkowej. kaszel). niestrawności). zaparcia.Succus Betulae (przewlekłe i infekcyjne schorzenia dróg moczowych. nieżyty żołądka i jelit. pęcherzyka i dróg żółciowych. zaburzenia trawienne. wypadanie włosów. ŚRODKI ZIOŁOWE DO STOSOWANIA WYŁĄCZNIE POD KONTROLĄ LEKARZA Jest to szczególnie ważne przy środkach nasercowych.Sirupus Thymi Compositus (przewlekły nieżyt oskrzeli. nieżyty przewodu pokarmowego. miażdżyca naczyń krwionośnych). skurcze dróg moczowych i żółciowych. SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH LIŚCI BRZOZY . wypryski i egzemy. Są to: EXTRACTUM ALOESICCUM . schorzenia miąższu wątroby. stany zapalne pęcherzyka i dróg żółciowych. zwłaszcza nawykowe. schorzenia układu wątrobowo-żółciowego. można stosować również jako środek gaszący pragnienie i orzeźwiający).wyciąg alonowy suchy (brak łaknienia. SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH KORZENI ŁOPIANU . nieżyty oskrzeli. zwłaszcza u dzieci. zaburzenia trawienne. 302 . stany zapalne pęcherzyka i dróg żółciowych. SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH KORZENI MNISZKA LEKARSKIEGO . zaburzenia przemiany materii. kaszel różnego pochodzenia). biegunki. nadmierne wydzielanie soków trawiennych. reumatyzm. zaburzenia i uszkodzenia układu nerwowego). otyłość. BELLADONNAE FLUIDUM . czyraki. SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH LIŚCI I KWIATÓW PODBIAŁU Succus Farfarae (przewlekłe nieżyty dróg oddechowych.Succus Taraxaci (brak łaknienia.Succus Bardanae (zewnętrznie: wysypki skórne. bądź też przy ziołach trujących lub mających szkodliwe działanie uboczne w wypadku przedawkowania. miażdżyca tętnic). owrzodzenia i trudno gojące się rany.wyciąg z korzenia pokrzyku płynny (stany skurczowe żołądka i jelit. zaburzenia trawienia. łupież. żółtaczka.

wyciąg z lulka suchy (stany skurczowe narządów wewnętrznych. EXTRACTUM GENTIANAE SPISSUM . niedostateczne wydzielanie soków żołądkowych i śliny. przy bólach głowy.wyciąg lukrecjowy oczyszczony gęsty (nieżyty dróg oddechowych. neurastenia. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy). bolesne i przewlekłe miesiączkowanie). bolesne i przewlekłe miesiączkowanie). EXTRACTUM HYOSCYAMI SICCUM . rekonwalescencji po ostrych chorobach zakaźnych). nerwobóle. EXTRACTUM HYDRASTIDIS FLUIDUM . EXTRACTUM COLAE FLUIDUM .wyciąg z zarodków koli płynny (środek pobudzający w niewydolności krążenia. w zmęczeniu i wyczerpaniu fizycznym oraz psychicznym. niedokrwistość.EXTRACTUM CINCHONAE FLUIDUM . kaszel różnego pochodzenia. zaburzenia trawienne. wyczerpanie fizyczne. EXTRACTUM GLYCYRRHIZAE DEPURATUM .wyciąg gorzknikowy płynny (krwotoki maciczne. przewlekłe nieżyty oskrzeli. po nadmiernych wysiłkach.wyciąg chinowy płynny (brak łaknienia.wyciąg goryczkowy gęsty (brak łaknienia. dychawica oskrzelowa. kaszel napadowy. stany skurczowe jelit i wzdęcia). nieżyty żołądka. . nadmierne wydzielanie soków żołądkowych. zewnętrznie: w chorobach włosów do nacierania). w neurastenii. wrzód żołądka i dwunastnicy.

PIERWIASTKI ŻYCIA .

chlorozę (blednicę). Chlor jest pierwiastkiem o właściwościach kwasowych.należy do grupy biopierwiastków zwanych makroelementami. co prowadzi do alkalozy hipochloremicznej. tetracyklina. do narkozy służy chloroform stabilizowany dodatkiem l proc. wymiotach. nadchlorany. kwas solny i in. powodują ich zwiększoną aktywność. Jego brak może wystąpić przy biegunce. Właściwości usypiające ma chloral . woda chlorowa. silnie działającym narkotykiem do inhalacji jest chlorek etylu.oprócz wapnia. sodu. ma postać ciężkiego. ale utrzymują np. występujących w organizmie ludzkim w ilościach większych niż 0. na które dzienne zapotrzebowanie wynosi powyżej 100 mg. ciśnienie osmotyczne.MAKRO-I MIKROELEMENTY Biopierwiastki to składniki mineralne (pierwiastki i ich nieorganiczne połączenia). Spełnia też ważną funkcję w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej organizmu. masy ciała. zmniejsza się ich stężenie w osoczu. chlorany. Jest trujący. wchodzą w skład wielu enzymów.ciecz o ostrym zapachu: do dezynfekcji i czyszczenia (np. CHLOR (Cl) Chlor . Bardzo aktywny chemicznie. chlorki.i mikroelementy uczestniczą w licznych reakcjach biochemicznych. jego anion jest głównym anionem płynów zewnątrzkomórkowych. Działa w formie zjonizowanej. magnezu. Mają wpływ na nasze samopoczucie i zdrowie. Głównym źródłem chloru jest sól i przy jej odpowiednim spożyciu organizmowi nie. potasu i siarki . zaburzeniach wewnątrzwydzielniczych. Chlor wchodzi w skład niektórych antybiotyków (np. protezy zębowej) służy chloramina.005 proc. W soku żołądkowym służy do wytwarzania kwasu solnego. A więc makro.grozi niedobór tego pierwiastka. podchlorany.szczególnie u młodych dziewcząt . Przy wymiotach oraz w niedrożności odźwiernika lub dwunastnicy występują straty chlorków. zielonożółtego gazu o silnie drażniącym zapachu. chloromycetyna) i jest składnikiem wielu związków o znaczeniu leczniczym. alkoholu etylowego. Nadmierna zawartość chlorków we krwi wywołuje . które stanowią zaledwie 4 procent. masy naszego ciała. intensywnym poceniu się. a szerokie zastosowanie mają: chlorowodór. fosforu. który z powodu możliwości uszkodzenia narządów 307 . W organizmie człowieka chlor wespół z sodem odpowiada za utrzymanie prawidłowego ciśnienia osmotycznego.

Ilość cynku obniża się przy marskości wątroby. Cynk znajduje się także w preparacie falvit. chloronitryna jest antybiotykiem niszczącym bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne. rozwoju. potasu i magnezu . 308 . a także . apivit). orzechy. otręby pszenne. nerwowych zaburzeń wegetatywnych. kiełki pszenne. biegunka. Przy ostrych skurczach mięśni stosowany jest chlorodisazon. większość ryb. mięśniach i skórze. kakao. pomidor. które objawiają się przede wszystkim wymiotami spowodowanymi drażniącym działaniem Zn na błonę śluzową żołądka. Nie należy przechowywać żywności w naczyniach ocynkowanych.i to bardzo znacznie . kapusta. bezsenność.miąższowych (serce. Dziennie należy dostarczać organizmowi 10-15 mg Zn.u chorych na białaczkę. drżenie rąk. brak łaknienia. bezsenności. kruchy. ostrygi. u dzieci słaby wzrost. pokrzywkowych chorobach skórnych. Cynk jest pierwiastkiem niezbędnym dla organizmu i występuje we wszystkich jego tkankach. zaburzeń trawiennych w jelitach. nie występuje w stanie czystym. wątroba.0. produkty pszczele (propolis.. Niedobór cynku powoduje zachamowanie wzrostu. brzoskwinia. np. dlatego cynk występuje w insulinie. jak i nadmiar Zn w organizmie. Duże niedobory powodują bezpłodność. na skórę. okrywający się na powietrzu ochronną warstwą tlenku. Źródłem cynku są: żyto. Niedostatek Zn może wywołać epilepsję lub schizofrenię. wspomaga działanie trzustki. Nadmiar cynku wywołuje zatrucia. nasiona dyni. mięso królików i kurcząt. Zatrucia mogą wystąpić po spożyciu owoców i warzyw opryskiwanych preparatami Zn. wątroba wołowa. bierze udział w tworzeniu krwinek. gdyż jest stymulatorem i regulatorem przysadki i gruczołów płciowych. żółtka jaj.002 proc. w chronicznych. a najwięcej Zn znajduje się w gruczole krokowym. nerkach. CYNK (Zn) Cynk . Jest niezbędny dla normalnego wzrostu. nasiona słonecznika. Szkodliwy jest zarówno niedobór. ból i zawroty głowy. Zn . jęczmień. łuszczenie skóry.oprócz krzemu. Występuje także ból brzucha. który jest stosowany w przypadkach chorób psychosomatycznych. soki z surowych warzyw i owoców. zaburzenia w rozwoju kości i narządów płciowych. w przypadkach wrażliwości ciśnienia tętniczego na zmiany pogody. Poziom Zn spada do połowy u chorych na cukrzycę. wapnia. Występowanie w organizmie (wagowo) . wątrobie. większość grzybów jadalnych. nerki) może być stosowany jedynie do krótkotrwałej narkozy. pomarańcze. burak czerwony. nieszlachetny. Ma zastosowanie w lecznictwie. zanik torebek włosowych. trzustce. zioła. który powinien dawkować lekarz.srebrzysty z niebieskim połyskiem metal. suszone drożdże. uspokajająco działa chlorofeazepoksyd.jest niezbędny przy leczeniu złamań kości. natomiast stosowany miejscowo działa chłodzące. szpinak. w urologii. w dolegliwościach sercowo-naczyniowych. a także glinka bułgarska. W obecności cynku lepiej tworzy się hemoglobina. jest używany przy ekstrakcji zębów i w krótkotrwałych zabiegach chirurgicznych. odbudowy i regeneracji uszkodzonych tkanek. przykrych objawach przedmenstruacyjnych. w depresjach.

egzemy. parkinsonizm. Fosfor jest składnikiem licznych związków (węglowodanów. uczulenia na dłoniach. łysienie i wypadanie włosów. schizofrenia. magnez. stwardnienie rozsiane (chorym na SM zapisuje lek homeopatyczny Zinci Valerianici D-4. jak: cynk. FOSFOR (P) Fosfor został przez dr. Największe ich ilości występują w produktach zbożowych.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Artretyzm. zapalenie prostaty i jej przerost. Źródłem fosforu są m.dawki homeopatyczne.in. otępienie starcze. oparzenia. rany. na prawidłowe tworzenie się krwinek czerwonych. Stosować na puchlinę wodną. uznany za pierwiastek plastyczny (gdyż bierze udział w przemianach substancji organicznych biogennych. D. grasicy. a także artykuły spożyw309 . Niedobór cynku odczuwają ludzie starsi i spożywający mniej białka. różne choroby skórne. por. niedomogi nerek i wątroby. Kwas fitynowy. brak łaknienia. Jest najważniejszym pierwiastkiem energetycznym nerwów. tłuszczów). nowotwory. otyłość. pyłek kwiatowy. który można stosować bezpiecznie). miażdżyca. 300 g wody. występujące w produktach roślinnych. Bierze udział w formowaniu kości i krwi.na dwoinki powodujące zapalenie spojówek. w szczególności białkowych) oraz dynamiczny (ponieważ wzmaga moc leczniczą leków i biopierwiastków. obrzęki. w strączkowych i w orzechach. złamania kości. żelazo. uszkodzenie tkanek. taniny i błonnik. tak samo na białaczkę i trzustkę. astma. marchew. np. wypadanie włosów. bezsenność . przysadki. choroby zwyrodnieniowe stawów. biały proszek bez zapachu. marskość wątroby. Kontroluje równowagę wapniową środowiska wewnętrznego i odgrywa istotną rolę w mechanizmach działania wit. Cynk wchodzi w skład ponad 20 enzymów. Valneta. cebula. czosnek. np. orzechy. osłabioną odporność komórkową na katalizowanie wielu procesów życiowych. na którego opinie powoływaliśmy się w „Aptece” wielokrotnie. utrudniając ich przyswajalność. bezpłodność. Stosuje się dietę cynkową oraz siarczan i glikonian cynku na trądzik. egzemy. seler. 200 g żelatyny. zaburzenia trawienne. żywych. Podobnie działają szczawiany. przekrwienie żylne. zaburzenia krążenia krwi. migreny. białek. które w przewodzie pokarmowym tworzą trwałe połączenia z wieloma składnikami mineralnymi. na przemianę materii i przyswajanie prawidłowe. wegetarianie. nerwica wegetatywna. winogrona. infekcje bakteryjne i wirusowe. 400 g gliceryny. bóle serca. Na użytek zewnętrzny Trądzik. Glinka cynkowa. intelektu i układu płciowego. epilepsja. wapnia). Maść cynkowa . gościec. migdały. na części miękkie uda i podudzia przy obrzękach. Znacznie łatwiej organizm przyswaja ludzki pierwiastki zawarte w mięsie. pomidor. karłowatość. rozpuszczalny w wodzie. osłabienie organizmu. zboża i ich kiełki. daje sole. wapń. 100 g tlenku cynku. niedomogi tarczycy. odgrywa ważną rolę w działaniu tarczycy. Przyswajanie cynku osłabiają zawarte w pokarmach roślinnych związki zwane fitynianami.

gruźlica.1:1.cze bogate w białko i wapń. tj. zmęczenie mięśniowe. wątroba. Równowagę fosforową w organizmie zdrowego człowieka pozwala utrzymać dzienna podaż 1. Stosunek wapnia do fosforu nie powinien być mniejszy niż 1:2. obserwuje się akromegalię.wyższe.6 g fosforu. Metabolizm fosforu ma związek z hormonem wzrostu. wówczas występuje zrzeszotnienie kości. przerostem kości i części miękkich twarzy. który występuje w każdej komórce ustroju. chorobę będącą wynikiem nadczynności płata przedniego przysadki. gdy stosunek wapnia do fosforu jest niski. objawy chorób nerwicowych. żółtka jaj. niedomogi pracy serca. Gospodarka wapniowa i fosforowa znajduje się pod wpływem gruczołów wydzielania wewnętrznego. co objawia się m. zaburzenia pracy tarczycy. U dzieci.5-2 g. Wysoki poziom fosforu we krwi występuje w niedoczynności przytarczyc. Fosfor. groch suchy.5 mięśnie 170-250 nerwy 360 kości zęby 22000 310 . np. Wapń i fosfor występują i działają wspólnie. fasola. Hormony steryoidowe zmniejszają wydalanie wapnia i fosforu z moczem. a u dzieci i kobiet w ciąży 1. sery podpuszczkowe. Podobne zjawisko może wystąpić podczas wchłaniania niektórych tłuszczów. mąka pszenna. U dzieci powinien się zbliżać do wielkości 2:1.in. W źle zrównoważonych dietach stosunek wapnia do fosforu staje się niekorzystny. mięso i ryby. demineralizacja. spazmofilia (napady drgawek. a stosunek optymalny . a wzrost ilości fosforu w surowicy wywołuje obniżenie poziomu wapnia. Fosfor. Nadmiar fosforu powoduje strącanie tego pierwiastka w postaci nierozpuszczalnego fosforanu wapnia. skurcze mięśni występujące głównie u dzieci w następstwie wzmożonej pobudliwości nerwowo-mięśnowej na tle zmniejszonej zawartości wapnia w surowicy krwi). dolegliwości kostne. stanowi środek leczniczy z następującymi wskazaniami: astenia fizyczna i intelektualna. W ciężkich schorzeniach nerek zatrzymanie fosforanów jest główną przyczyną kwasicy. co odpowiada proporcji tych pierwiastków w mleku kobiecym. Płyn lub tkanka mg/100 ml lub 100 g krew 40 surowica dzieci 4-7 surowica dorosłych 3-4. mają więc korzystne działanie w rzeszotnieniu kości. Hormon przytarczyczek zwiększa wydalanie fosforu z moczem i obniża poziom fosforanów nieorganicznych w surowicy krwi. Niższym poziomem fosforanów charakteryzuje się krzywica i może on obniżyć się do l mg na 100 ml. jako jeden z najważniejszych składników mineralnych ustroju. a nieorganicznych . które mają wysoki poziom fosforanów we krwi. Nasilenie w przemianie węglowodanowej wywołuje przemijające obniżenie fosforanów w surowicy. W cukrzycy występuje niższe stężenie fosforanów organicznych w surowicy krwi. dłoni i stóp. astma. znajduje się przede wszystkim w kościach i zębach w postaci połączeń z wapniem. Rozmieszczenie fosforu w organizmie ilustruje poniższe zestawienie.

3. Inną funkcją jodu jest usprawnienie myślenia oraz zapobieganie nadmiernej otyłości. który jest wypierany przez chlor. tzw. rzodkiewka. Picie wody chlorowanej i spożywanie nadmiaru soli powoduje w tarczycy utratę jodu. Spośród 21 izotopów jodu. Stwierdzono. szpinak. sałata. grzyby. a jego siłą obronną i możliwością przeciwstawienia się chorobom. Grupę chlorowców. W zależności od ciężaru pacjenta z niedoborem jodu. że zawartość jodu w tarczycy zależy od rodzaju wyżywienia i od jakości spożywanej wody. np. ciągle wiercące się dzieci poniżej 10 lat można uspokoić podając 2 krople jodu do szklanki soku owocowego. a także w kobalt. Do nich należy przede wszystkim odbudowa niezbędnej człowiekowi energii. przez błonę śluzową do nosa. Organizm człowieka zawiera mniej niż 10 kropel jodu. Słabsze zarazki. chlor 35. Organizm zaczyna chorować. marchew. której jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania. w końcu giną. charakteryzuje prawo wypierania pierwiastków o większej masie atomowej przez pierwiastki o mniejszej masie atomowej . który emituje cząstki beta minus oraz promienie gamma. szparagi itp. a pobieraną przez niego optymalną ilością jodu. Przez dwa płaty tarczycy znajdujące się z przodu szyi przepływa w ciągu 17 minut krew z całego organizmu. z której pochodzi pożywienie. żółtka z jajek. balast i toksyny. kapusta. Istnieje ścisły związek między występowaniem jodu w organizmie ludzkim. Spożywanie pokarmów bogatych w jod (ryby morskie. zaleca się stosowanie co drugi dzień 1-2 kropli roztworu. magnez i żelazo. fasola. W przypadku niedoboru jodu zarazki nie są likwidowane skutecznie. przez zranioną skórę. soli i powietrzu . Gdy jest go za mało w pożywieniu. warzywnego lub do wody z dodatkiem l łyżeczki octu jabłkowego. Tarczyca. które objawia się wzmożoną pobudliwością. cebula. np. (Niespokojne.aktywność chlorowców jest odwrotnie proporcjonalna do ich masy atomowej. banany. co trzy lub cztery dni). Istnieje ścisły związek między siłami. rzodkiew. które wniknęły do ustroju (np. Nie spalone produkty spożywcze gromadzą się w ustroju jako niepożądany tłuszcz.tarczyca nie jest w stanie produkować tyroksyny. na drugim aktywność) fluor 19 i 100. brom 80 i 24. poziomki. tabletki z alg morskich. do których należy także jod. np.). bezsennością i ciągłym niepokojem. (na pierwszym miejscu masa atomowa. płynu Lugola (jod w jodku potasu). ziemniaki. oprócz zabijania zarazków spełnia także inne funkcje. natomiast silniejsze są osłabiane za każdym siedemnastominutowym obiegiem krwi. największe zastosowanie w diagnostyce i terapii ma jod-131. nie jest uboga przede wszystkim w jod. pomidory. truskawki. czy gleba. Człowiek może uzupełniać niedobór jodu przez: 1. Pacjent o wadze 70 kg potrzebuje tylko 2 razy 311 .5 i 50.: Lugol. Dodatkową właściwością jodu jest uspokojenie organizmu i uwolnienie go od napięcia nerwowego. Stosowanie preparatów bogatych w jod. jakimi dysponuje człowiek. rabarbar. jod 127 i 14. 2. Smarowanie małej powierzchni skóry tinkturą jodu. W przypadku wyczerpania należy przede wszystkim sprawdzić. Sprzyja spalaniu tkankowemu produktów spożywczych. wodzie. gardła lub przewód pokarmowy) przedostają się do krwioobiegu i są przenoszone do gruczołów tarczycy i tam zabijane przez jod. Jod jest jednym z lepszych katalizatorów utleniających. W tym artykule przedstawiam rolę i znaczenie jodu w ustroju ludzkim. tran. Ale największe znaczenie ma jod dla tarczycy.JOD (J) Jod jest pierwiastkiem chemicznym występującym w skorupie Ziemi w postaci trwałego izotopu (jod-127).

gdyż przemiana jodu łączy się ściśle z funkcją tarczycy. Rozróżniamy więc: l. Jod jest nieodzowny do wytwarzania hormonu tarczycy i jest to jedyna znana jego funkcja. cieknie i człowiek ma wieczny katar. Krowy zaś będą zdrowsze i wolne od chorób skórnych. w tarczycy znajduje się około 10-15 mcg.w tygodniu l kroplę. jod związany z białkiem. a często. by otrzymać mleko wolne od bakterii. Z produktów mięsnych najwięcej jodu zawiera wątroba. że powiększeniu gruczołu towarzyszy wydzielanie nadmiernych ilości hormonu tarczycy (nadczynność razem z powiększeniem). l kropla roztworu jodku potasu. We krwi wzrasta poziom cholesterolu. tj. rozdrażnienie. działa głównie jako katalizator reakcji utlenień i jako regulator szybkości procesów metabolicznych ustroju. którą należy brać na czczo. Nieorganiczny jod jest w znacznej mierze pobierany przez tarczycę w związku z syntezą hormonu tarczycowego. przeciwwirusowo. produkty kukurydziane. lecz do objawów toksycznych. Jeżeli niedobór jodu przedłuża się to występuje wole (przerost tarczycy niedoczynnej). Najczęstszą postacią nadczynności jest wole (niekiedy zdarza się jego brak) z wytrzeszczeni oczu. które jest widoczne na szyi. to powinien brać jod (np. Wole toksyczne (nadczynność tarczycy). Powiększona tarczyca nazywa się wolem. Przy braku hormonu tarczycy procesy ustrojowe ulegają osłabieniu. lekko kwaśny. rano zaś wstaje zmęczony. wole może być prostym powiększeniem gruczołu bez nadczynności lub powiększenia gruczołu z nadczynnością. Preparat ten działa przeciwbakteryjnie. nerwowość. 20 minut przed śniadaniem. Natomiast gdy człowiek źle śpi. otyłością. Hormon tarczycy. obniżonym ciśnieniem krwi. winogron i borówek. Oprócz wola najważniejszymi 312 . wywołaną nie wystarczającym dostarczeniem jodu z pożywieniem. krążącą w naczyniach włosowatych bez trudu i wysiłku. popijać soki z jabłek. tyroksyna (TSH). Należy wówczas przerwać stosowanie jodu. Z całej ilości jodu w ustroju. stała utrata masy ciała. żółty. Wymieszać wszystko i wypić przed posiłkiem. miód zamiast cukru rafinowanego. występuje w okolicach. szybciej przybierać na wadze oraz dawać lepsze jakościowo mięso. co ujawnia się zwolnionym tętnem. Z wyjątkiem woli złośliwych i schorzeń zapalnych tarczycy. Termin „toksyczny” nie odnosi się do wydzieliny gruczołu. które różni się od wola prostego tym. Gdy organizm zawiera nadmiar jodu. tj. wtedy błona śluzowa nosa jest stale mokra. która wynosi 50 mcg. zmniejszoną aktywnością psychiczną i fizyczną. Czynność tarczycy ma wpływ na całkowitą zawartość jodu w gruczole. a nie alkaliczny. a nie ilość tyroksyny. Gruczoł tarczycowy składa się z dwóch płatów położonych po obu stronach tchawicy. które jest chorobą z niedoboru. połączonych ze sobą środkową częścią. przeciwepidemicznie i może być podawany przez lekarzy weterynarzy bydłu. pod postacią jodowanej soli kuchennej). wytrzeszcz oczu. W stanach nadczynności tarczycy występują odwrotne zjawiska. występuje choroba Basedowa. gdzie gleba i woda zawierają mało jodu. Zapotrzebowanie na jod wzrasta w okresie dojrzewania i ciąży. l łyżeczka miodu. chociaż nie zawsze. wynikających z nadczynności. We krwi występuje jod hormonalny. dzięki czemu mocz staje się normalny. zdrowsze i w większej ilości. Zwiększa się zapotrzebowanie na witaminy. 1/2 szklanki przegotowanej wody. W celu uzupełnienia jodu w organizmie zaleca się następującą receptę: l łyżeczka octu jabłkowego. lekko kwaśne nie gęste i konserwujące się dłużej. Wole proste. Używanie jodowanej soli zmniejszyło w znacznym stopniu występowanie prostego wola na Podhalu. Korzystnej jest jadać razowy chleb żytni. Stosowanie recepty na zwiększenie skuteczności działania jodu (ocet jabłkowy + miód + woda) czyni krew bardziej płynną. 2. przyspieszone tętno.

. marchew . Macerować kilka dni. jodowe zapalenie skóry. 1/5 w tarczycy. zaburzenia w okresie starzenia się (już od 40 roku życia należy konsumować jod pod postacią soli jodowanej). kruszona lub odparowywana. Niektóre związki jodu mogą wywołać uczulenie. 1/17 w kościach. Wole może być skutkiem nie tylko niedoboru jodu. wytrzeszcz gałek ocznych. nieżyt nosa.objawami nadczynności są nerwowość.147.7. W organizmie człowieka występuje 20-50 mcg jodu. niepokój. np.2. ale również niedostatku kobaltu. Ciągłe podawanie jodu wywołuje nadczynność tarczycy określoną jako choroba Basedowa. stałe przyspieszenie akcji serca. utrata masy ciała mimo odpowiedniego odżywiania.6. 100 g 10 proc. łosoś . dorsz .1. przy dożylnym podaniu kontrastu z jodem dla zdjęć rentgenologicznych nerek. Dużo jodu zawiera sól nie oczyszczana chemicznie. powiększenie gruczołów podszczękowych. Sól warzona nie zawiera jodu. który w zetknięciu z raną wydziela 313 . Recepta na leczenie wola.34. Występuje ona częściej u kobiet niż u mężczyzn.1 w skórze. korze nadnerczy i w przy tarczycach. bicie serca ponad 100 na minutę i limfocytozę. podwyższona temperatura ciała z nadmiernym poceniem się. reszta w jajnikach. która zawiera niezbędne do życia biopierwiastki. Na jednokomórkowego pasożyta jelit u ludzi (jodomoeba buetschlii) zaleca się octan jodu. trądzik jodowy. pomidory . mleko .6. Z powodu wybarwienia limfocytów pokazuje się jodofilia. a także niektóre leki sulfonamidowe.20 mikrogramów. 0. Zleca się stosowanie soli kopalnej. Przy użytku wewnętrznym mogą występować pęcherzyki pokrzywowe. Przy użytku zewnętrznym uczulenie na jod objawia się jako jododermatitis z zaczerwienieniem skóry i obrzękami zwłaszcza na twarzy (mogą pojawić się pęcherze). W Polsce l gram soli jodowanej zawiera 50 mikrogramów jodu. nadmiar cholesterolu we krwi. Używać tej nalewki 2 razy dziennie po 30 kropli na wodzie lub cukrze po śniadaniu i po obiedzie. gdzie pod tężniami oddycha się jodem. drżenie rąk. niedoczynność tarczycy. biegunki.2. flądra . kłodawska. pęcherzyca jodowa (pęcherze na zmienionej zapalnej skórze). ziemniaki . WSKAZANIA LECZNICZE Zahamowanie wzrostu u dzieci. np. powietrze nadmorskie . wypadanie włosów. dolegliwości płucne.8.25. Po 3-4 miesiącach tarczyca zmięknie i bardzo wyraźnie zmniejszy się aż do prawidłowej postaci. W takim przypadku należy korzystać z porady lekarza. a czasami zaparcia. z czego 1/2 w mięśniach. Woda zawiera 2-150 mikrogramów jodu w dcm sześć. a także nadmiernego spożywania kapusty zawierającej azotany i azotyny. sery . Chorym tarczycowym doradza się pobyt na plaży bałtyckiej oraz w Ciechocinku.4. nadto raz dziennie smarować nią bardzo delikatnie guzowate wole tarczycowe. Jod może być źle tolerowany i powodować zatrucia z następującymi objawami: zawroty i bóle głowy. Zawartość jodu w niektórych artykułach spożywczych (w mikrogramach na 100 g): zboża . reumatyzm.5. łatwe meczenie się.4.35. zaburzenia krążenia. powodując utratę masy. otyłość. woda morska .10. w szczególności gdy występują skórne wysypki jodowe. których pochodne acetylowe wywołują wole. propolisu i 10 korali bursztynowych drobno potłuczonych. Mogą z nich powstać nitrozoaminy.2. Jako antyseptyk stosowany jest jodoform. kapusta . szparagi . Podobnie działa nadmierne spożywanie soli. Lepiej jest pobierać jod wraz z produktami spożywczymi. czasem biegunka. inowrocławska lub bocheńska.55. rzodkiewka . nadciśnienie krwi.4.17 mikrogramów w l m sześć.

Jodek sodu lub potasu przenikają dwukierunkowo przez błony otaczające płyn mózgowordzeniowy i utrzymują stałe stężenie kationów po obu ich stronach oraz dwukierunkowy transport aktywny z ogólnego krążenia i do niego. Gromadzi się głównie w ścianach komórkowych wchodząc w skład zewnętrznego pancerza jednokomórkowego roślin i zwierząt. Krzem jest pierwiastkiem niezbędnym dla roślin.ciecze i ciała stałe . Jodyna to ciemnobrunatny roztwór jodu (2-10 procentowy) w alkoholu etylowym. nadczynność tarczycy. Jod obniża toksyczne działanie miedzi. Zażyta wewnętrznie jest śmiertelną trucizną. zwierząt i ludzi. szczypiorku. Krzem występuje w łuskach ziarna zbóż. syntezy białek. Jod-131. KRZEM (Si) Krzem jest najpospolitszym pierwiastkiem w przyrodzie (25. w skórce owoców. Od wielu lat prowadzę obserwacje nad uelastycznieniem uszkodzonych zastawek żylnych goleni u ludzi. opuchnięcie twarzy. Brak tego pierwiastka prowadzi do zahamowania wzrostu roślin. ksantofilu i lipidów. Uodparnia rośliny na choroby grzybowe. obniża toksyczność glinu i germanu i wpływa na metabolizowanie boru. Muły delty Nilu zawierają 58 proc. Przy zatruciach jodem (jodzica) występuje gorączka. krzemu i dlatego były tak korzystne dla plonów pszenicy. a w przyszłości może być zbędne. Ma to znaczenie przy leczeniu niektórych chorób o etiologii nieznanej. wagowego składu skorupy ziemskiej). gromadzi się w tarczycy drogą pokarmową.jod działający bakteriobójczo i antyseptycznie. w szczególności na podudziu. Tworzy również związki organiczne . W mleku jod wchodzi w połączenie z kazeiną. tzw. Obniżenie zawartości krzemu w środowisku prowadzi do zahamowania fotosyntezy. Jodyna zawiera również nieco jodku potasu. Krzem w ścianach komórkowych łodyg roślin wyższych zapewnia im dużą wytrzymałość mechaniczną. mogą bowiem okazać się pomocne związki organiczne krzemu. co dotychczas leczono operacyjnie. Służyła ona kiedyś chirurgom do dezynfekcji ran i skaleczeń. spadku plenności. jodany mają właściwości utleniające. w mleczku 314 . DNA. chlorofilu. działający bakteriobójczo. biegunka. co z kolei jest korzystne dla chorych z SM). brak apetytu. Jodek sodu lub jodek potasu mają zastosowanie jako leki wykrztuśne na zlecenie lekarza. których podłożem jest niedobór krzemu. a jego najbardziej rozpowszechnionym związkiem jest krzemionka (Si O2). Krzem wzmacnia odporność roślin na zasolenie gleby. w górach. Przy astmie oskrzelowej jod czyni sekrecje bardziej płynne. Nie występuje w stanie czystym. Stosowany niekiedy do leczenia guzków gorących w wolu guzowatym u ludzi po sześćdziesiątce. Niedobory jodu z powodu jego braku w pożywieniu i w napojach. radioaktywny. W ostatnim dwudziestoleciu poczyniono znaczne postępy w badaniach nad rolą krzemu w życiu mineralnym roślin. Medycyna zna wiele chorób. w czosnku. zapalenie błony śluzowej. powoduje więdnięcie liści (krzem w liściach chroni rośliny przed nadmiarem żelaza i magnezu. Nawozy krzemowe zwiększają plony. Sole kwasu jodowego. np. powodują wyprysk jodowy na kończynach. Popiół skrzypu aż w 70 proc. składa się z krzemu. RNA. Jego okres połowicznego rozpadu wynosi 8 dni.które odegrały istotną rolę w powstaniu życia na Ziemi.45 proc. Silne bodźce akustyczne powiększają przepuszczalność tej bariery.

aż zostanie połowa zawartości naczynia. osłabione mięśnie serca. a płuca gruźlika tylko 0. zwalcza komórki nowotworowe.pszczelim. a pomocniczą w leczeniu cukrzycy. turzyca piaskowa. po 50 g skrzypu. Zioła z Si trzeba długo ogrzewać na wolnym ogniu. Na terenach bogatych w krzem i magnez rzadziej występują nowotwór). działa wykrztuśnie. gdyż sprzyja wydalaniu zbędnych złogów i śluzów z organizmu ludzkiego i zapewnia detoksykację ustroju oraz jednocześnie mineralizuje tkankę łączną. Łyżkę tej mieszanki zalewa się 2 szklankami wody i gotuje powoli. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Choroby zwyrodnieniowe (artretyzm. nadnerczach. białe pieczywo). przepuszczalność naczyń włosowatych rany zastarzałe. dna). Najwięcej Si znajduje się w grasicy. ogólne osłabienie. poziewnik. osłabienie ścięgien. stany zapalne. 315 . krwotoki (skłonność). Ilość Si w narządach ludzkich maleje z wiekiem. Si. otręby pszenne. odleżyny. nadciśnienie. nowotwory. Krzem jest ważnym lekiem również pod względem profilaktycznym w szczególności w przypadku schorzeń dróg oddechowych. przysadce. cukrzyca. krzywica. reumatyzm. trądzik różowaty.60 proc.009 proc. leczy astmę oskrzelową. więcej niż kobaltu. demineralizacja organizmu. Krzem jest niezbędny dla organizmu ludzkiego. Dużo krzemu zawiera woda źródlana. grzybice. niklu i cynku.18 proc. kruchość paznokci. który zawiera 7 g Si. np. produkty roślinne bogate w celulozę. Profilaktycznie zapobiega łatwemu powstawaniu sińców. poziewnika i pokrzywy oraz 100 g rdestu ptasiego. mięśniach i krwi. łupież. schorzenia skórne. polepsza pracę wydzielniczą nerek. Krzem odgrywa ważną rolę w procesie odżywczym ustroju i jego detoksykacji.). pokrzywa. układu sercowo-naczyniowego. Po zabiegach chirurgicznych na kościach należy stosować Si. dziąseł. który przyspieszy ich zrosty. podbiał. wypadanie włosów. Skrzyp był uważany przez ks. owoce. Dzienne zapotrzebowanie na Si wynosi 20-30 mg i mogą je zaspokoić warzywa. perz. zwalcza stany zapalne. przy czym odtwarza elastyczność naczyń krwionośnych . Ludziom starszym zalecam popijanie roztworu glinki po l łyżeczce dziennie. Występujący w roślinach kwas krzemowy odgrywa znaczną rolę w ziołolecznictwie. chorobom kobiecym i chorobom wieku starczego.kapilarów. Popijać 2 razy dziennie po pół szklanki tego wywaru. Zalecany jest przeciw zwapnieniom tętnic (a więc ma znaczenie jako środek zmniejszający miażdżycę).5g) i o wiele więcej niż miedzi (100-150 mg). a wiec więcej niż żelaza (3-3. Płuca człowieka zdrowego zawierają 0. przyspiesza procesy bliznowacenia w gruźlicy. miażdżyca (skleroza). Krzem odgrywa rolę zasadniczą w leczeniu miażdżycy. Spożywcze produkty rafinowane są pozbawione krzemu (np. chorobom neurologicznym alergicznym. rdest ptasi. na l szklankę wody nie mieszając po 2 łyżki stołowe l lub 2 razy dziennie. Kobiety w ciąży potrzebują więcej Si. płucach. Kneippa za panaceum na wszystkie choroby. Z tych roślin robi się napary lub odwary biorąc np. Świadectwem niedoboru Si są pękające paznokcie sygnalizujące demineralizację szkieletu. chleb razowy. przyzębica. mięso. płatki owsiane. złamanie kości. zła przemiana materii. Najbogatszymi źródłami krzemu są: skrzyp (zawartość Si . natomiast wodociągowa jest uboga w Si. gdyż krzemionka jest trudno rozpuszczalna. opóźnienie wzrostu u dzieci.

Bardzo aktywny chemicznie. podbiału. Odgrywa bardzo ważą rolę w organizmie. co ujędrnia całą skórę. rdestu ptasiego. Krzemica (silikoza). MAGNEZ (Mg) Często w literaturze medycznej magnez nazywa się pierwiastkiem życia. Specjaliści z dziedziny fitoterapii w Niemczech stosują napar z ziela skrzypu. jest najlżejszym ciałem stałym (ciężar właściwy. pracowników kamieniołomów i zakładów przemysłu krzemowego. Wykorzystywany w leczeniu narkomanów i alkoholików. Ta choroba zawodowa powstaje w wyniku wdychania pyłów krzemowych i może występować u niektórych górników. a ja daję dodatkowo produkty pszczele i soki ze świeżych warzyw i stosuję też refleksoterapię. gdzie pył składający się z SiO2 jest wielkości od 0. melancholii. gdy doprowadza się litemię (ilość litu we krwi) do poziomu 0. a przy tym trzeba powiedzieć. LIT (Li) Lit jest miękkim. Na powietrzu utlenia się. trwa kilka lat. który konserwuje odwar. Rozwój tej choroby. Jego zastosowanie zaleca się w przypadku bezsenności. I tak jest w istocie. a liczba cząstek przekracza 4000/1. toteż ich stosowanie musi przebiegać pod kontrolą lekarza.48-0. srebrzystobiałym metalem. Nazwa ta zda się sugerować ważną rolę magnezu w organizmie i jego wyjątkowe znaczenie w procesach życiowych. B1 raz dziennie po 3 mg. moczu w schorzeniach dny). Można również tym odwarem przecierać całe ciało raz w tygodniu. Zalecam przyjmowanie wit. osłabienia psychicznego w stanach depresji. Bardzo korzystne dla dzieci. która wywołuje niedomogę w oddychaniu i krążeniu krwi. Zuber II). Leczenie więc takimi dawkami powinno być krótkotrwałe. wypiera wodór z wody tworząc mocną zasadę. niektóre rośliny (np. Lit występuje także w soli z Wieliczki..53). że więcej tego pierwiastka znajduje się w częściach nadziemnych niż w korzeniach roślin. Katalizuje funkcje wydzielnicze ustroju (np. obsesji.2 do 2 mikrometrów. działa pobudzająco na czynności szpiku kostnego. Lit wspomaga magnez w reakcjach biochemicznych organizmu. sześć. przemywać twarz 2-3 razy w tygodniu.0. jest wykorzystywany w lecznictwie. Źródłem litu są niektóre wody mineralne (np.69 mg/100 cm. to jest masowanie stóp. ziemniak i pomidor). Przy nadmiarze lit wywołuje stany toksyczne organizmu. co stanowi granicę dopuszczalnej zawartości tego pierwiastka w organizmie. perzu i poziewnika w równych ilościach z 2 łyżkami octu lub azulenu. choć nauka wie o tym stosunkowo od 316 . Lit wpływa na ustalenie równowagi psychicznej człowieka i decyduje o jego stanie emocjonalnym. Sole litu leczą stany melancholii. Zapobiega sklerozie i chorobom serca w nadciśnieniu tętniczym. Jest antagonistą potasu w dolegliwościach sercowych. Diagnozę wykazuje zdjęcie rentgenowskie. wiadomo że przy podawaniu organizmowi nadmiernych ilości potasu następuje zakłócenie elektrokardiogramu.Na użytek zewnętrzny Odwarem ze skrzypu. lęków. Sporo litu zawierają także drożdże piwne.

zwalcza procesy starzenia się. działa korzystnie na proces krzepnięcia krwi. zaburzeniom u kobiet karmiących. przywraca równowagę psychiczną i układu nerwowego. pobudza fagocytozę. a w zależności od okoliczności może być antagonistą wapnia. wzmaga reakcje obronne organizmu. a co za tym idzie -zwierząt i człowieka. co chroni przed ołowicą. zwalcza uczulenie. przytarczek. układu współczulnego. gdyż obniża alkalozę krwi. przywraca wewnętrzny spokój organizmowi. działa tonizująco. działa odtłuszczające. że w chlorofilu. który odtwarza upośledzoną sekwencję aminokwasów w lipidowych osłonkach mielinowych u chorych na SM. przeciwdziała zaburzeniom wzrostu u młodzieży. które jest centralnym jonem cząsteczki hemoglobiny. ochrania przed promieniowaniem jonizującym.. wzmacnia układ sercowo-naczyniowy. drenuje wątrobę powiększając ilość wydzielanej żółci. chroni przed uszkodzeniem mięśnia sercowego. nerwu trójdzielnego. broni organizm przed zakażeniami. na powstawanie estrogenów (hormonów kobiecych). zmniejsza nadwrażliwość na zbyt silne hałasy szkodliwe dla funkcjonowania narządów rodnych i wywołujące bezpłodność (np. Fakt ten pobudził naukę do wnikliwych badań nad rolą magnezu dla zdrowia. normalizuje funkcjonowanie trzustki i pęcherzyka żółciowego. współdziała z glikolem. przywraca moczowi odczyn kwaśny. reguluje pracę przewodu pokarmowego (jelit. usuwa nieprzyjemny zapach potu. łagodzi i uspokaja bezsenność i zdenerwowanie. od chwili. ułatwia wydalanie ołowiu z organizmu. przeciwdziała schorzeniom pęcherza moczowego. współdziała z żelazem dwuwartościowym. u pilotów. nadnercza itp. przeciwzapalnie. znajduje się właśnie magnez. żołądka). jest czynnikiem regenerującym żywe komórki. działa profilaktycznie na zapalenie żył w sytuacjach pooperacyjnych. jest antyseptykiem wewnętrznym i zewnętrznym. Sprawa magnezu zarówno w profilaktyce. a więc tarczycy. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Magnez katalizuje wiele procesów życiowych w ustroju. działa przeciwwymiotnie i przeciwbiegunkowe. zwalcza miażdżycę i zakrzepy. 317 . regulatorem równowagi wapniowej. iż w świecie medycznym poświęcono temu pierwiastkowi wiele międzynarodowych konferencji i powstała ogromna literatura przedmiotu. bez którego jest niemożliwe istnienie roślin. działa przeciwstresowo. Wykryto bowiem. Julian Aleksandrowicz zajął się upowszechnianiem drogi do studiów nad zastosowaniem tego pierwiastka do celów leczniczych. zmniejsza toksyczność jonów cynku. stabilizuje układ chromosomatyczny. rozpuszcza kamienie nerkowe. jest czynnikiem wzrostu. u personelu obsługującego lotniska).niedawna. po połogach. przeciwanafilaktycznie. bierze udział w procesie termoregulacji. gdy został rozszyfrowany mechanizm fotosyntezy. utwardza wodę pitną czyniąc ją zdrowszą i korzystną dla niedociśnieniowców niezależnie od wieku. Na gruncie polskim przede wszystkim prof. przysadki. który uczynnią proces fotosyntezy. a często i skurcze w nogach. zapaleniom prostaty i jej przerostowi. działa korzystnie przy białaczkach i przy hemoroidach. zwalcza podatność organizmu na powstawanie nowotworów. działa relaksujące i znieczulająco. jak i lecznictwie nabiera rangi w związku z coraz powszechniejszym niedoborem tego pierwiastka w glebie i jego rugowaniem z żywności w procesach oczyszczania. osłabia arteriosklerozę i obniża poziom cholesterolu. usprawnia pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego. a wyniki tych dociekań okazały się do tego stopnia znaczące.

osłabienia wzroku i słuchu. zębów. pocenie się w nocy. wady krzepnięcia krwi. kamica nerkowa. ziemniaki gotowane. nerki. przytulia biała. kurcze mięśni. neurologicznym. mogą prowadzić do kalectwa. migdały. hematologiczne. niemniej jednak należy dbać o to. bóle stawów. ryż. Do artykułów spożywczych bogatych w magnez należą: kakao. nerek. o czym świadczy fakt. zwyrodnienia stawów. wieku starczego (także profilaktycznie). grejpfruty. co może doprowadzić do tworzenia się piasku w nerkach. łączą się z albuminami białek. zapalenia oka). Niedobór magnezu. wrotycz balsamiczny. dna (artretyzm). a jego bogatszym źródłem są m. które mogą być przyczyną nowotworów. nerwicowym. prostaty. arytmia serca. łamanie się paznokci. ryż biały.45 mg). hemoroidy. niż pobiera. astenia ogólna. infekcyjne. drżenie mięśni. względnie ubogie w magnez: cielęcina. czekolada słodka. gardła. i naczyń krwionośnych (zakrzepy i in. orzechy brazylijskie i włoskie.in. Z mniej ostrych. bezsenność. ziemniaki w skórce.). przemiany materii. Ludziom zdrowym zaleca się 35 mg dziennie dla mężczyzn. wiśnie. psychiczne. zawały serca. Przy niedoborze białka nadmiar Mg i Ca przechodzi do dróg moczowych. układu płciowego. konwulsje. groch. Na l kg masy ciała zaleca się około 5 mg. mrowienie w nogach i w rękach. rodzynki. to jest 2 razy mniej niż wapnia (Ca). nagłe zawroty głowy. korzeń czarnego dzikiego bzu. a nawet być przyczyną zgonu (w szczególności w przypadku SM). przenoszone przez krew. przewodu pokarmowego. drgawki. skleroza. powoduje liczne zaburzenia i choroby organizmu i objawia się nadmierną pobudliwością nerwowo-mięśniową. niedoczynność gruczołów wydzielania wewnętrznego. stanom skurczowym. soja. neurologiczne. halibut. zaparcia. 30 mg dla kobiet (karmiącym i w ciąży . wątroby. banany. jaja. układu moczowego. Oba te pierwiastki. gruszki. mąka pszenna. próchnica zębów. arytmia serca. śliwki. zaburzeniami dotyczącymi serca (zaburzenia rytmu. choroby skóry. czekolada gorzka. drgania powiek. suszone śliwki. ogórki. melony. selery. zmęczenie. suszone brzoskwinie. Wprawdzie sam organizm jest producentem magnezu. dróg żółciowych. który może wystąpić przy podaży dziennej niższej niż 6 mg/kg masy ciała. nosa. móżdżek. fiołek trójbarwny. Skutki niedoboru Mg są groźne i niekiedy. bobrek trójlistny. jęczmień. śmietana. masło. przelot złocisty. utrata równowagi. układu sercowo-naczyniowego. pewnymi zaburzeniami układu nerwowego współczulnego (np. trudności w skon318 . drgawkom (w szczególności u alkoholików). pomarańcze. SM. Zapotrzebowanie. by wraz z pożywieniem (dbajmy o prawidłowy zestaw produktów spożywczych) nasz ustrój otrzymywał potrzebną mu dawkę Mg. bóle głowy. makaron. kukurydza. dzika róża (kora i owoc). skłonnością do drgawek. układu oddechowego. kobiece. wypadanie włosów.WSKAZANIA LECZNICZE Alergia (uczulenie). pokarmy o umiarkowanej zawartości magnezu: makrele. iż wydala tego pierwiastka więcej. łososie. brzoskwinie. nowotworowe. jabłka. mąka pszenna razowa. Niedobór Mg sprzyja chorobom psychicznym. Magnez występuje również w ziołach. trzustki. biegunki. ale dokuczliwych objawów występują: poranne zmęczenie nawet po wielu godzinach snu. tężyczka). nieprzyjemne sny lub bezsenność. zwłaszcza jeśli nie nastąpiło w porę rozpoznanie. brokuły gotowane. wołowina gotowana. winogrona. błon śluzowych ust. dziąseł. śledzie. mleko. wrażliwość na zmiany pogody. padaczkom.

Lekarz zapisujący pacjentowi magnez staje więc przed delikatnym problemem. Do znanych związków magnezu należy dolomit. rafinowane. spazmofilia. nadto hamuje odkładanie wapnia w organizmie. co sprawia. Na niedobór magnezu (a także niedostatek wapnia) narażeni są mieszkańcy okolic. magnezyt. nasza powszednia dieta jest bowiem uboga w ten pierwiastek i raczej należy dokładać starań. które przenoszą impulsy elektryczne z ośrodków mózgowych do przyczepów mięśni. rysów twarzy. a więc niekiedy niemal zupełnie pozbawione tego pierwiastka. 319 . bo aż 78 proc. Mg. zachowanie napięcia ścian narządów wewnętrznych. siarczan magnezu. który zalecam chorym na stwardnienie rozsiane (SM). Należy wówczas uwolnić ośrodkowy układ nerwowy od nadmiaru manganu. zawierająca w przybliżeniu dwa razy więcej wapnia niż magnezu. powolniejszy rytm serca. fasolka szparagowa przerobiona na konserwę traci 56 proc. wapnia i białka. tlenek magnezowy. Przyswajanie magnezu utrudnia wiele środków farmaceutycznych. że następuje zakłócenie tego przewodnictwa i tworzą się warunki do szybkiego rozwoju stwardnienia rozsianego (SM). zmienność nastroju. Ludzie korzystający z wody twardej mają na ogół niższe ciśnienie krwi. wodorotlenek magnezowy i chlorek magnezu. przyczynia się do utraty Mg. Ponieważ związki magnezowe powodują zawilgocenie soli kuchennej. nadto wraz z wiekiem ich ciśnienie krwi nie wzrasta. Natomiast woda twarda. nieznaczne napięcie mięśniowe utrzymywane przez ustawiczny dopływ impulsów ośrodkowego układu nerwowego. by tak dobierać produkty spożywcze. Alkohol.. traci oczyszczone ziarno zbóż (jedzmy więc pieczywo z mąki z pełnego przemiału). chorzy na SM mogą uzyskać pożądany efekt poprzez stosowanie wyselekcjonowanych produktów spożywczych. Biały cukier zawiera dwieście razy mniej magnezu niż ciemna melasa. Nie ma obawy przedawkowania magnezu za pośrednictwem codziennego pożywienia. co warunkuje utrzymanie postawy ciała. Klasycznym przykładem jest sól używana w kuchni. toteż przyjął się zwyczaj jej rafinowania i rugowania z niej tego nadzwyczaj cennego pierwiastka. oraz niższy poziom cholesterolu od konsumentów wody miękkiej. Zapas Mg w organizmie wyczerpuje się w nadczynności nadnerczy i przytarczyc. Dla organizmu również szkodliwy jest nadmiar magnezu. zwłaszcza w nadmiarze. ma dobroczynny wpływ na serce. Ulega zniekształceniu tonus mięśniowy. W większych ilościach wykazuje on właściwości toksyczne. Bardzo wiele magnezu. by dostarczać ustrojowi konieczną ilość Mg. tj. Mangan dokonuje substytucji (zastępstwa) magnezu. dolomitowa. a jego przyswajanie staje się utrudnione w przypadkach nadmiernego spożywania wit. których przydatność określam za pomocą współczynnika G oznaczającego stosunek magnezu do manganu (szerzej na ten temat w artykule „Wskazania dla chorych na stwardnienie rozsiane”). osłabienie układu odpornościowego mogące powodować wystąpienie białaczki i potrzebę interwencji lekarza. Ma ona niekorzystny wpływ na serce. MANGAN (Mn) Szczególną właściwością tego pierwiastka jest zdolność wypierania magnezu z osłonek mielinowych pokrywających włókna nerwowe.centrowaniu myśli. D. stałe. gdzie występuje woda miękka. Na naszym stole goszczą produkty oczyszczone.

). Zła przemiana miedzi nosi nazwę choroby Wilsona. nieprawidłową mineralizację kości. kalarepa. jakie wykonuje bądź wspomaga. pomarańcza. dobrym źródłem tego pierwiastka są nasiona zbóż. co całkowicie pokrywa zapotrzebowanie organizmu. 320 . Niedobór manganu w organizmie może wywołać ubytek masy ciała. Dzienne zapotrzebowanie na ten pierwiastek. zmiany skórne i kostne. co jest szczególnie ważne dla chorych na stwardnienie rozsiane. migdały. pyłek kwiatowy. Wraz z żelazem bierze udział w syntezie hemoglobiny. reguluje pracę wydzielniczą tarczycy. Niski poziom miedzi w ustroju ludzkim może być przyczyną niedokrwistości i zahamowania wzrostu oraz powodować wzrost cholesterolu we krwi. którego ilość w organizmie człowieka o wadze 70 kg wynosi 12 mg . katalizuje proces powstawania hemoglobiny. winogrona. częściej natomiast z nadmiarem miedzi w organizmie.0004 proc. por. Ten sam środek stosuje się w walce z grzybicą roślin oraz do dezynfekcji toalet publicznych. Niedobór Cu może wystąpić w nerczycy bądź biegunce. opóźnienie wzrostu u dzieci. ostry reumatyzm stawów. jest zalecana w stanach nowotworowych. następnie w kościach i wątrobie. osłabienie płodności. zaburzenia w układzie krążenia. pomidory. np. pomaga w przywracaniu organizmowi utraconych zdolności obronnych. a najwięcej tego pierwiastka znajduje się w mięśniach. niedoczynność tarczycy. uczestniczy w tworzeniu kości i utrzymaniu w sprawności osłonek mieliny włókien nerwowych. a także do marskości wątroby. Miedź leczy stany infekcyjne pochodzące od gronkowca złocistego. jabłko. Przeciętna dieta dostarcza dziennie 2. ostre stany gorączkowania. wątroba wołowa. wiśnia. w której dochodzi do zwyrodnienia jąder soczewkowych w mózgu. zaburzeń układu oddechowego oraz zaburzeń funkcjonowania wątroby. Nadmiar Cu jest szkodliwy i wywołuje groźne następstwa. do leczenia zakażenia gronkowcami chorób skórnych (liszajec). grzyby. niedokrwistość. drgawki epileptyczne. Nadmiar manganu powoduje wytrącenie magnezu w surowicy krwi i może doprowadzić do następujących chorób: krzywica. uczestniczy w procesie wytwarzania krwi.Mangan jest konieczny do prawidłowego rozwoju komórek. Zewnętrznie. cebula. Organizm człowieka dorosłego zawiera 100-150 mg miedzi (0.waha się w granicach 3-10 mg i w zasadzie jest pokrywane przez normalną dietę. hamuje zbytnią koagulację krwi. Przede wszystkim pierwiastek ten sprzyja wchłanianiu żelaza z przewodu pokarmowego i ułatwia jego przyswajanie. Najwięcej miedzi zawierają orzechy.5-5 mg Cu. ostrygi. MIEDŹ (Cu) Miedź jest zaliczana do grupy pierwiastków niezbędnych dla organizmu człowieka ze względu na funkcje. Obfitym źródłem manganu jest herbata oraz żurawina. Rzadko mamy do czynienia z niedoborem Cu. Sole manganu stosowane są w leczeniu anemii. marskość wątroby. zapalenie wielostawowe. ośrodkowego układu nerwowego. stosuje się siarczan miedzi i cynku w postaci roztworu. burak. choroby pochodzenia wirusowego (np. Znanym antyseptykiem jest nadmanganian potasu. szpinak. także pieprz oraz kakao. oddychania. grypa). Miedź wchodzi w skład enzymów i pobudza ich aktywność. Nadmiar miedzi może być źródłem anemii.

biegunkę. nadmanganian potasu (działa antyseptycznie. paraliż jelit. nadto pobudza perystaltykę jelit. Wzrost poziomu potasu w surowicy krwi może być toksyczny. W lecznictwie częściej niż sam potas stosuje się jego związki. obniżenie ciśnienia krwi. co występuje najczęściej u chorych z niewydolnością nerek. jak i niedobór tego pierwiastka są szkodliwe dla zdrowia. odtruwa nadmiar fosforu i morfinę. ataki gorączki oraz zatrucia (dawka śmiertelna wynosi 10 g). bierze udział w regulacji nadnerczy oraz odgrywa bardzo ważną rolę w utrzymaniu równowagi wodnej tkanek. Nadmiar potasu w surowicy krwi objawia się zmianami w funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego. jest składnikiem płynu Lugola). które są bogatszym źródłem potasu. Częsty kontakt z miedzią może wywołać choroby skórne. któremu towarzyszy wysoki poziom potasu wewnątrzkomórkowego. szkodzi nerkom i wątrobie.do zatrzymania akcji serca. czyli rzadkoskurcz będący zwolnieniem akcji serca poniżej 60 uderzeń na minutę. Potas . aktywuje w organizmie ponad 40 reakcji enzymatycznych. przy dużym odwodnieniu. 321 .pierwiastek o właściwościach zasadowych. Siarczan miedzi wywołuje zielone wymioty. Nadto stwierdza się zmiany psychiczne. stosowany na ukąszenia żmij). Dzienne zapotrzebowanie organizmu na ten pierwiastek wynosi 1-3 g i mogą je zaspokoić takie artykuły spożywcze. chlorek potasu (jest składnikiem roztworu fizjologicznego).Miedź może wywołać nudności. Osłabienie tonów serca prowadzi do zapaści naczyń obwodowych. skąpomocz. zwyrodnienie stawów w okresie przekwitania. który może wystąpić np. dolegliwości płucne. Wskazania lecznicze do stosowania potasu: zmęczenie mięśni. wodorotlenek potasu (środek ułatwiający trawienie). służy do płukania żołądka i pochwy. wywołuje uszkodzenie i osłabienie mięśnia sercowego oraz zaburzenia rytmu serca.bardziej niż sód . zwłaszcza mięśnia sercowego.wraz z sodem odgrywa decydującą rolę w przewodnictwie nerwowym. Oto niektóre z nich: octan potasu (działa moczopędnie. reumatyzm chroniczny. osłabieniem akcji serca (bradykardia. przeciwdziała nadkwaśności treści żołądkowej. jodek potasu (rozpuszczalny w wodzie: działa wykrztuśnie. drętwienie i mrowienie kończyn. po zażywaniu środków moczopędnych. co u sportowców może być zjawiskiem fizjologicznym). gościec stawowy chroniczny. POTAS (K) Ten niezwykle aktywny . potas należy podawać przy leczeniu Digoxiną lub Lantosidem C starczego zapalenia mięśnia sercowego. Zarówno nadmiar. Niedobór potasu. rozpulchnia substancje białkowe). Zdenerwowanie powoduje wzrost zapotrzebowania na potas na poziomie górnej granicy dawki dziennej. a także przy stosowaniu środków moczopędnych. Uczestniczy w procesach regulacji równowagi kwasowozasadowej oraz ciśnienia osmotycznego. a jego kation jest bardzo ważnym składnikiem płynów wewnątrz i pozakomórkowych. jarzyny i ziemniaki. azotan potasu (stosowany przy dolegliwościach oskrzelowych). wpływa na aktywność mięśni. jak ziarna zbóż. bolesne skurcze mięśni oraz osłabienie ich siły. niż wszystkie pozostałe grupy pokarmów. jest stosowany przy zatruciach pokarmowych). otyłość z powodu zatrzymania wody w organizmie. bóle brzucha. a w końcu . osłabienie mięśni oddechowych oraz wiotkie porażenie kończyn. bromek potasu (działa antyseptycznie i uspokajająco). chlorek potasu (lekki środek dezynfekujący i utleniający. co ma miejsce przy niewydolności nadnerczy w chorobie Addisona. ogólne osłabienie. odkaża cuchnące rany.

że rozwój chorób na tle krążeniowym występuje wśród mieszkańców regionów o glebie ubogiej w selen. Aminokwasy egzogenne działają wedle reguły stałych proporcji. które określane są jako egzogenne i muszą być dostarczane organizmowi w produktach spożywczych. łakoci. Nadto pierwiastek ten bardzo źle czuje się w towarzystwie węglowodanów. oczyszczanie i konserwowanie.SELEN (Se) Współpraca chemii i biologii odkryła wiele ważnych leków. W ogóle należy zwrócić uwagę.in. Brak choćby jednego z tych ośmiu aminokwasów egzogennych prowadzi do śmierci. Pierwiastek ten. będącego skutkiem obfitości tego pierwiastka w glebie. co przy innych okazjach: mniej cukru. zatem sprzyja prawidłowemu rozwojowi tkanek. jak i nadmiar selenu. W literaturze fachowej spotykam oświadczenia przedstawicieli medycyny. Nadmiar biopierwiastków powoduje stan zatrucia. ubytku masy. by został przywrócony stan równowagi i organizm zawierał je na poziomie optymalnych wartości wagowych. Niedobór aminokwasów prowadzi do zakłóceń w przemianie materii. uchodzi dzisiaj za wyjątkowo dobroczynny. co może być przyczyną śmierci chorego. częściej . Szkodliwy jest zarówno niedobór. organizm ludzki nie jest w stanie biosyntetyzować ośmiu (w tym m. które są budulcem białka. Jest mikroelementem wpływającym na przedłużenie młodości. metioniny). a także przemysłowa obróbka żywności . selen jako antyoksydant (przeciwutleniacz) ogranicza szkodliwe utlenianie się komórek. Powtarzam więc to samo. toksyczną i wysoce zakaźną mutację. które usuwają selen. słodzonych wypieków. prawidłowym odżywieniem). którego rolę i funkcję w organizmie poznano stosunkowo niedawno. że selen i witamina E są zbawcze dla serca (stwierdzono ich działanie synergiczne). neutralizuje działanie mykotoksyny dzięki czemu zmniejsza zagrożenie ustroju. a więc chroni je przed deformacją i uszkodzeniami genetycznymi DNA. że powoduje on w jelitach przemianę wirusa łagodnego i uśpionego w zjadliwą. Rzadziej mamy do czynienia z przypadkami nadmiaru selenu. natomiast niedobory są przyczyną licznych chorób.z niedostateczną jego ilością. że selen jest wypłukiwany z gleby i spływa do rzek. zahamowań wzrostu u dzieci. że staje się nieprzyswajalny. Doskonałą ilustracją tego może być wykrycie biochemicznych właściwości selenu. Winowajcami są nowoczesne metody uprawy ziemi powodujące. które miały istotny wpływ na rozwój medycyny. miażdżycy oraz złego krążenia. 322 . Spośród ponad dwudziestu powszechnie występujących aminokwasów. Według mojego przekonania. że w leczeniu biopierwiastkami obowiązuje zasada podawania ich pacjentom w takich ilościach. wywołującą martwicę wątroby i upośledzenie w biosyntezie białka. ciast. natomiast jego nadmiarowi towarzyszy zwiększona częstotliwość przypadków choroby nadciśnieniowej. W zasadzie każdy składnik pokarmowy zawiera selen. działalność selenu zmusza organizm do wytwarzania ciał odpornościowych w przypadku zagrożenia infekcją (odporność na zakażenia. nadmiar Se podawany w lekach niszczy aminokwas egzogenny metioninę. Moje rozważania naukowe na temat chorobowych następstw nadmiaru selenu doprowadziły mnie do wniosku. w tym infekcje wywołane rakotwórczym wirusem. choć nie wszystkie artykuły spożywcze potrafią zaspokoić zapotrzebowanie organizmu.jej rafinowanie. nadto jest grzybobójczy. ale zarazem bardzo niebezpieczny. jest uwarunkowana odpowiednim.co jest zjawiskiem pogłębiającym się . magnez i selen działają profilaktycznie i chronią przed zawałami oraz chorobami nowotworowymi. Medycyna potwierdziła. których obecność sprawia.

Bardzo poważne konsekwencje wiążą się z przedawkowaniem selenu. homary.wzmaga ogólną odporność organizmu. Otóż w okolicach zamieszkiwanych przez ludność otrzymującą selen poniżej optimum. a także sól morska oraz kopalna (ale nie warzona). Zatruciom selenem zapobiegają siarka i magnez. grzyby.ryby. Tak wiec w profilaktyce przeciwnowotworowej selen odgrywa nader ważną rolę. do których zaliczamy infekcje organizmu drobnoustrojami choro323 . Optymalny i najbardziej korzystny dla organizmu poziom selenu wyznacza ilość 0. biegunki. krewetki. ale bez cukru). wszelkie „owoce” morza . aby zapewnić organizmowi pożądaną ilość tego zbawiennego pierwiastka? Otóż bardzo bogatym źródłem selenu są drożdże i czosnek.selenu. wątroba.Selen jest pierwiastkiem śladowym. unikajmy przeto białej soli. Przy leczeniu chorób będących następstwem niedoboru selenu należy odrzucić papierosy i alkohol. złe krążenie krwi. pomidory.1 mcg. nadciśnienie tętnicze. o czym już wspomniałam. działa korzystnie na mięsień sercowy i naczynia krwionośne. Zauważono na przykład pewną prawidłowość. ale czystym powietrzu. arteriosklerozę. dbać o linię (nie tyć). pamiętajmy o razowym pieczywie. a więc znajduje się on także w occie jabłkowym. Selenian sodu w diecie chroni przed małymi dawkami aflatoksyny i innych mykotoksyn żywych komórek i organizmów. Zalecenia lecznicze.z nadmiarem. Jabłko zawiera selen . jajka. co notuje się na przykład w okolicach Zakopanego. langusty. poniżej tej wielkości mamy do czynienia z niedoborem. Jaką stosować dietę. Zaobserwowano. że niski poziom Se występuje u chorych na raka. cielęce).nie tylko zresztą . spożywajmy ograniczone ilości białego cukru. ziarna kukurydzy (dla profilaktyki selenowej wystarczy regularnie jadać płatki kukurydziane z mlekiem. obniża odporność komórek. Selen w dawce optymalnej zapobiega utlenianiu hemoglobiny i sprzyja leczeniu białaczek. powietrze zanieczyszczone nadmiernie utlenia komórki i niszczy zdolności immunologiczne organizmu. W nowoczesnej medycynie ludowej odróżnia się dziesięć typów chorób zakaźnych. W organizmie człowieka nadmiar selenu wywołuje objawy zatrucia. Pszenica wyrosła na glebie bogatej w Se staje się toksyczna dla bydła. dużo Se zawierają nerki (wieprzowe. I jeszcze raz przypomnę: produkty oczyszczone i rafinowane tracą bardzo wiele . choroby wątroby. Mieszkańcy okolic bardzo bogatych w ten pierwiastek nie powinni hodować bydła. nie zapominajmy. zaczyna ono bowiem chorować na kopyta. Bardzo dobrym źródłem Se są otręby pszenne. pomaga w dusznicy bolesnej. Mając właściwości ochraniania kwasów nukleinowych przed uszkodzeniami . W celu ochrony biopierwiastków niezbędnych dla utrzymania zdrowia oraz witamin należy dużo przebywać na świeżym. choroba białych mięśni. co może się wiązać z niedostatkiem Se w glebie. wodzie i pokarmach występuje dystrofia mięśni. dzięki czemu tworzy puklerz zabezpieczający ustrój przed licznymi chorobami. kraby. Nadmiar Se wywołuje ślepotę u koni i powoduje złe zalęganie się jaj. niepłodność. kiełki pszenicy. a generalnie notuje się wyższą śmiertelność. unikać pokarmów kancerogennych. powyżej . otwiera więc możliwości zapobiegania chorobom wywoływanym przez grzybki. a więc czyni je podatnymi na zmiany nowotworowe. spożywać surówki z jarzyn. niźli w rejonach odznaczających się dostatkiem Se. wołowe. wszelkie artykuły spożywcze z mąki z pełnego przemiału (w pieczywie razowym jest trzy razy więcej Se niż w białym). ograniczać rafinową sól. Niedostatek tego pierwiastka. serce. warzyw i owoców oraz ich świeże soki. iż w konserwach i koncentratach dochodzi do utraty połowy zawartości selenu. cukier i białą mąkę.

uszu i gardła. 10.. Valnet zaleca stosowanie ziół. w metioninie. a po jednej ampułce przez następnych 15 dni. Do leczenia półpaśca i opryszczek zaleca po dwie ampułki dwa razy dziennie przez 15 dni. W przeszłości dość długo siarkę ignorowano. Po zabiegu należy ciało opłukać dokładnie z pozostałości siarczku selenu. 3. olejków eterycznych i między innymi selenu w postaci płynnej w szklanych ampułkach. które muszą być pobierane z pożywienia. 7. Związki zawierające siarkę mają znaczenie w mechanizmach detoksykacji. które łatwo przechodzą w bolesne owrzodzenia. w kwasie glutaminowym niezbędnym dla układu nerwowego. Część siarczanów wchodzi w połączenie ze związkami organicznymi i w ten sposób przyczynia się do detoksykacji ze związków obcych. gdy stwierdzono. Stosuje się dwa razy w tygodniu przez dwa tygodnie po 15 min. stany gorączki wysypkowej. który pośredniczy w aktywnych czynnościach mięśni. tj. W metabolizmie ważną rolę odgrywa bogate w energię wiązanie siarkowe.Dużo aminokwasów siarkowych zawiera keratyna . Do leczenia tych chorób dr J. 2. a więc jest potrzebny do leczenia chorych na SM. choroby wirusowe typu grypy. przede wszystkim w białkach komórkowych jako bardzo ważny składnik struktury białkowej. ważnych funkcji w ustroju ludzkim. siarczanu nikotyny. stąd większe zapotrzebowanie na siarkę ludzi obficie owłosionych. choroby nosa. 4. siarka jest niezbędna w tworzeniu połączeń organicznych. smarując ciało po uprzednim obmyciu skóry. . substancji obniżającej ciśnienie krwi i występującej we wszystkich tkankach.botwórczymi z przenoszeniem zarazków z jednego organizmu na inny. przede wszystkim z moczem. Niewielkie ilości nieorganicznych siarczanów wraz z sodem i potasem występują we krwi i innych tkankach. Jej rolę w organizmie zaczęto doceniać. W przyrodzie występuje w dużej ilości. 8. tj. infekcje skórne. gdyż działa podobnie jak filtr oczyszczający organizm z toksyn. Prawie 75 proc. Z punktu widzenia zdrowia ludzkiego. tj. a grupa SH w oddychaniu tkankowym. opryszczek z zapaleniem jamy ustnej z rozsianymi pęcherzykami na śluzówce ust. dróg moczowych. potem przeszła w zapomnienie i nie była uznawana. przewodu pokarmowego. podobne do wiązania fosforanowego.białko włosów. Siarczek selenu w postaci zawiesiny jest stosowany we Francji do leczenia chorób skórnych ze strupami na skórze owłosionej i łupieżu pstrego. ginekologiczne. Siarkę znajdujemy m. 9. mózgu. do tworzenia glikokolu. że wchodzi w skład bardzo licznych związków organicznych utrzymujących wiele różnych. SIARKA (S) Siarka jest pierwiastkiem chemicznym znanym od najdawniejszych czasów. choroby bronchopłucne. prostego aminokwasu alifatycznego. w heparytynie. stany gorączkowania. Valnet stosuje taki podział chorób infekcyjnych: 1. Jest obecna we wszystkich komórkach organizmu ludzkiego. Głównym źródłem siarki w organizmie są dwa aminokwasy: metionina i cysteina. w witaminie B l. siarki zatrzymanej w organizmie jest utleniane do siarczanów i wydalane. 5. 6. np. Siarka zajmuje piąte miejsce w hierarchii makroskładników mineralnych niezbędnych dla organizmu ludzkiego. Doświadczalnie stwier324 .in. We Francji dr J. kopyt itp. narządów płciowych u mężczyzn. w aminokwasie występującym w wątrobie i potrzebnym chorym zakażonym złośliwym wirusem HIV Siarka umożliwia wątrobie wykonywanie czynności odtruwania.

jak magnez. zaburzenia równowagi. rzodkiew. rzeżucha. reumatyzm. Chronicznymi objawami zatrucia są zaburzenia wzroku. Organizm czerpie siarkę mineralną z wielu pokarmów roślinnych. np. do smarowania pospolitego grzybka skóry (łupieżu pstrego) występującego często na skórze pleców i klatki piersiowej oraz na ramionach. Leczenie polega na odpoczynku i dotlenianiu się. dna. środki nasercowe i antybiotyki. cukrzyca. przy pasożytniczych schorzeniach skórnych ropnych skóry. zawierających ciepłe związki siarki z wapniem i sodem oprócz wielu innych cennych mikroelementów. seler. myta siarka. Przy leczeniu wyżej podanych chorób zalecam korzystanie z właściwości uzdrawiających wód mineralnych. zapalenie zatok przynosowych. błona śluzowa jajowodu. jod. fasola. chlor. na zniekształcenie tkanek chrzestnych i ścięgnistych. żelazo. np. zapalenia macicy. gorczyca. krzem.) służy do użytku zewnętrznego. migdały. Bardziej szkodliwe niż siarka czysta są jej pochodne . kwas siarkowy. zapalenie pochwy. Siarkę zawiera czosnek. Po kilku lub 325 . Siarka w takiej postaci jest nietoksyczna. potas. śpiączka. Leki apteczne zawierają zazwyczaj siarkę w postaci żółtego proszku. groch. np. miażdżyca naczyń. aż do zapaści. soczewica. że siarka korzystnie oddziałuje na stawy. niekiedy bardzo ciężkie zaburzenia. schorzenia skórne. Chorym na SM zaleca się leki homeopatyczne z siarki D 10 do 15. przy reumatyzmie. ich nieżyt i ostre schorzenie płuc.w postaci kąpieli. chorobie zwyrodnieniowej. Te ostatnie mogą wystąpić podczas mgły zawierającej kwas siarkowy.dzono. Wdychanie tlenków siarki wywołuje duszności. wstępnie uwolnionej z kwasowości w wyniku mycia. zaburzenia wątrobowo-żółciowe. różne infekcje jelitowe. trudności w oddychaniu. lit. Można podawać tlen. rzepa. trąd. arsen. otrzymywana z siarki kwiatowej. Smarować watką raz dziennie. Organizm zdrowy odrzuca nadmiar biopierwiastków. niekiedy bezmocz. jak również w postaci kremu czy płynu w dermatologii do przemywania owłosienia skóry głowy. a przy reumatyzmie stawowym . Niedobór siarki wywołuje różnorodne. pietruszka. Siarka jest doskonałym środkiem przeciw starzeniu w miarę jak następuje zmiękczenie tkanek. łuszczyca. siarczek węgla i siarkowodór. Choremu należy zapewnić ścisły odpoczynek przez kilka godzin. jest to tzw. mięso. automatycznie bowiem realizuje harmonię i równowagę w ich przyswajaniu. łojotok zwykły. aby nie powiększać jego zapotrzebowania na tlen. trójtlenek. W ten sposób może być leczony trądzik. Taką siarkę zaleca lekarz na użytek wewnętrzny na rozwolnienie i jako jelitowy środek antyseptyczny. nadmierne łzawienie. z Buska. W przypadku średniego stężenia występuje duszność. Małe ilości siarki działają rozwalniająco. orzeszki laskowe. nadciśnienie. Jego wdychanie może wywołać niemal natychmiastową śmierć. obrzęk płuc. Rozdrobniona przyłożona do skóry siarka ulega chemicznej zmianie.dwutlenek. Siarka stosowana jest zewnętrznie w postaci maści na łupież i świerzb. mangan. Tiosiarczan sodowy (15-20 proc. Nadzwyczaj toksyczny jest siarkowodór. brom. kapusta. skórę i stan jej owłosienia. dolegliwości płucne. Zatrucie przez dawki mniejsze powoduje obrzęk płuc lub zapalenie oskrzeli. zapalenie tętnic. cebula. a także na miażdżycę czyli stwardnienie tętnic. Siarka jest stosowana do leczenia wielu chorób: artretyzm. kalafior. trudności w oddychaniu.

potas sprzyja wydalaniu wody). Sód i jego związki (np. dochodzi do zachwiania ich równowagi biologicznej w ustroju. nie jest wskazana dla chorych na serce oraz osób otyłych. której dzienne spożycie przez dorosłych nie powinno przekraczać 5 g. hypotermię. To najlepsza droga. Organizm człowieka zawiera ok. W ogóle nie zachęcam do używania białej soli rafinowanej. siarczan sodowy. która służy do sporządzania leczniczego napoju. natrafiamy na zjawisko współzależnego. 100 g sodu w formie zjonizowanej. Dawkowanie powinien ustalić lekarz. skąpomocz. jest wespół z potasem niezbędny dla normalnego funkcjonowania i utrzymania sprawności nerwów oraz mięśni. w niewydolności kory nadnerczy (choroba Addisona). mdłościami i biegunką. stosowany przy leczeniu epilepsji i nadwrażliwości nerwowej.choroby. by zapewnić organizmowi niezbędne i w odpowiedniej ilości składniki mineralne. rolą biopierwiastków w organizmie. jest współodpowiedzialny za utrzymanie właściwego ciśnienia osmotycznego w płynach ustrojowych.kilkunastu dniach skóra wraca do zdrowia. przy skłonnościach do nadmiernego pocenia się -objawi się skurczami mięśniowymi kończyn i brzucha. wysychanie błon śluzowych. dublety (pary) bądź triplety (grupy trzech pierwiastków). chorzy cierpiący na nie powinni ograniczyć spożycie soli do l g dziennie. Ponieważ sód sprzyja zwiększeniu nadciśnienia tętniczego. tachykardię. Ten sam lek. Powszechnie znana jest tzw. która zajmuje się m. którego większość znajduje się w płynach pozakomórkowych ustroju. leczy zatrucia pokarmowe przy pokrzywce pokarmowej nawet bardzo uporczywej i długotrwałej. w stanach obrzękowych (marskość wątroby. nawet lekko jodowana. 20 proc. Stąd także znaczenie prawidłowego zestawu produktów spożywczych. Uspokajająco działa bromek sodu. soda) mają szerokie zastosowanie w lecznictwie. w przeciwnym przypadku. podczas gdy np. Przykładem dubletu jest sód i potas. synergicznego współdziałania poszczególnych pierwiastków. używany w ilości l łyżka na pół szklanki gorącej wody na czczo lub trzy razy dziennie przed jedzeniem. sól gorzka. Podstawowym źródłem zaopatrzenia organizmu w sód jest sól. która nie wywołuje otyłości i może być spożywana przez chorych na serce. które dla prawidłowego wykonywania swoich funkcji muszą występować we właściwej proporcji. wpływa na zachowanie przez nie normalnej pobudliwości. które tworzą tzw. chroni organizm przed nadmierną utratą płynów (kation Na+ wiąże wodę w tkankach działając pęczniejące.in. bólami głowy. niewydolność krążenia). w schorzeniach nerek. Dawka dla dzieci musi być mniejsza niż u dorosłych. a w konsekwencji tego . wraz z chlorem i potasem odgrywa decydującą rolę w regulacji równowagi kwasowo-zasadowej. także sól Seignetta. który może wystąpić np. W fizjologii chemicznej. skłonności do wymiotów. W organizmie ludzkim. Roztwór wodny kwaśnego węglanu sodu jest środkiem na nadkwasotę. Niedobór sodu w organizmie. SÓD (Na) Sód jest metalem o właściwościach zasadowych i należy do pierwiastków bardzo aktywnych chemicznie. Niedostatek sodu wywołuje ogólną słabość. Sól taka. sól karlsbadzka. Korzystna natomiast jest sól morska. 326 . kwas solny.

Organizm ludzki zawiera 1. zapaleniach węzłów chłonnych. np.7 0. marmur. dolegliwościach płucnych (przy gruźlicy). przeciwdziała powstawaniu stanów nowotworowych. odgrywa istotna rolę w przepuszczalności błon jądra komórkowego. stanach zmęczenia. Bardzo rozpowszechnione w przyrodzie (3.1 0. Działa przeciwzwyrodnieniowo.1 2 0. dla utrzymania normalnej akcji serca oraz funkcjonowania mięśni i nerwów. wapień.5 proc. Wapń zjonizowany ma duże znaczenie w krzepnięciu krwi. Niemal wszystek wapń znajduje się w kościach i zębach. gips.8 0.A oto zestawienie ilustrujące występowanie sodu (Na) i potasu (K) w niektórych artykułach spożywczych (w mg/100 g): morele wiśnie truskawki śliwki jabłka pszenica ryż fasola sucha szpinak brokuły kalafior seler kapusta sałata marchew ziemniaki buraki jaja kurze mleko krowie masło nie solone ser biały ser „Cheddar” wołowina wieprzowina kurczę Na 0.) są sole wapnia. dość miękkiego metalu. że występuje on w ilościach większych aniżeli jakikolwiek inny kation. który w stanie czystym ma postać srebrzystobiałego.5 1 0. tylko niewielka ilość Ca nie wchodzi w strukturę kostna i występuje w płynach ustrojowych będąc częściowo zjonizowana. 327 .9 190 16 24 110 5 12 31 0. Ca. to znaczy.6 110 140 51 5 320 540 53 58 110 K 440 400 180 140 68 450 100 1300 790 400 400 300 230 140 410 410 350 130 140 4 80 130 380 260 250 WAPŃ (Ca) Wapń jest pierwiastkiem.39 proc.

Najbogatszym źródłem łatwo przyswajalnego wapnia jest mleko. D.in. Dorosły człowiek potrzebuje dziennie około 10 mg Ca na kilogram masy ciała.5 g dziennie. należy na każdą jego część dostarczać organizmowi odpowiednią ilość Mg. sery. ale również lecytynę chroniącą przed sklerozą. gdy pobieramy dolomit (chronimy jelita przed cementowaniem). Trudno rozpuszczalna sól wapniowo-magnezowa kwasu fitynowego znajduje się w skórkach owoców i warstwie aleuronowej zbóż. Nie wolno stosować jednocześnie glukonatu wapnia i digitaliny. W mleku krowim stosunek magnezu do manganu wynosi 6500 (a w kozim . do 19 lat 500-600 mg. W przypadku niedoboru Ca zalecam jadać sproszkowane skorupki jaj (1/2 łyżeczki dziennie). toteż zarówno mleko. więc konieczne jest picie surowych soków jarzynowych i jadanie surowych warzyw. toteż podaż Ca należy zwiększyć do 800 mg dziennie. Cu. Ca i Cu. sprzyja rozszczepianiu w jelitach soli kwasu fitynowego i uwalnia Mg. miedź i żelazo tworząc nierozpuszczalne związki wydalane z moczem i kałem co jest niekorzystne zwłaszcza dla chorych na stwardnienie rozsiane. gdyż może to wywołać zgon pacjenta. nadmiernego uwapnienia. trapistów. a później. każdy bowiem ubytek magnezu opóźnia proces leczenia. Wysokie spożycie wapnia oraz wit. kwasem solnym. dostarczając łatwo przyswajalnego. podpuszczkowy. sprawnej pracy przytarczyczek. Uwaga. organicznego wapnia. Dzieci do 12 miesięcy potrzebują 500-600 mg dziennie. Ca. które zawierają enzym fitazę. Fityniany. a w wieku 10-15 lat już więcej: 600-700 mg dziennie. Zn. żelazem. ementaler. m. W celu zaopatrzenia w dodatkowe ilości Ca podaje się mleczan.Przyswajanie wapnia przez organizm zależy od wielu czynników.1640). Zn. Szczygła) pozwala zorientować się w zawartości Ca w niektórych produktach spożywczych (w mg/100 g produktu): mleko w proszku odtłuszczone 1277 szproty 1003 sery żółte (w kolejności od najwyższej zawartości Ca) . fluoru i miedzi. zawierające cholesterol. tylżycki. myśliwski tłusty 795-899 328 . cynk. które stają się przyswajalne. płuc i mózgu. Kwas fitynowy. C. Wyjąwszy przypadki ostrej tężyczki żołądkowo-jelitowej. W organizmie ludzkim jest normalnym składnikiem mięśni. pełnotłusty. żółtka. W okresie starości kości ulegają odwapnieniu. Aby zapewnić lepsze przyswajanie wapnia. Kobieta w ostatnich miesiącach ciąży potrzebuje do 1. zwłaszcza po złamaniu kości to wtedy nie wolno stosować Lanatosidu C i digoksiny. węglan lub glukonian wapnia oraz fosforany dwuwapniowe z wit. co ma zwłaszcza znaczenie. który zawiera węglan magnezu i węglan wapnia. gdyż tylko one zawierają enzym fitazę i gwarantują przyswajanie z jelit Mg. witamin D2. magnez. magnezu. A i F. salami. edamski. Pokarmy zbożowe mają działanie odwapniające z powodu zawartości kwasu fitynowego. lepiej dostarczać organizmowi Ca z produktami spożywczymi. wiąże w jelitach wapń. przez dzieci. Enzymu fitazy nie zawierają produkty gotowane. Jednoczesne spożywanie surówek. Wapń działa skuteczniej z witaminami D3. średniotłusty. który z produktami spożywczymi dostaje się do organizmu. np. jak i jego przetwory zalecam chorym na stwardnienie rozsiane.tłuste: edamski. tj. od obecności fosforu. stanowi potencjalne źródło hiperkalcemii. Poniższa tabela (wg A. D2. wątroby. Za normalną uważa się dzienną podaż 400-500 mg Ca.

u mężczyzn ten szczyt przypada na okres 10 lat później). magnez. 5. stresów. itp. Kości i zęby pozostaną zdrowe Ustali się prawidłowy rytm serca Obniży się poziom cholesterolu Znikną skurcze mięśni Ustąpi zwapnienie tętniczych naczyń krwionośnych Wzrost dzieci będzie przebiegał prawidłowo Zostanie wzmożona krzepliwość krwi 329 . uczucia ciągłego zmęczenia. kefir. (Najwyższa gęstość kości występuje u kobiet w wieku 35-45 lat. Należy dostarczyć organizmowi uzupełniającą dawkę wapnia. chudy. zawierająca wapń. 6. będąca następstwem złego przyswajania Ca przez organizm w przypadku zaburzeń pracy gruczołów wydzielania wewnętrznego (np. 7. 2. Przestrzegając zaleceń osiągniemy. Wapń z magnezem w określonej. że: 1. Wiadomo. pierwiastkiem. 4. przytarczyczek. zaraz za magnezem. maślanka śmietanka ser twarogowy (tłusty. paraliż. także długotrwała nadczynność tarczycy może do tego prowadzić). 3. bezsenności.) żółtka (6 szt. lęków oraz dolegliwości żołądkowych. homogenizowany) jaja świeże całe (2 szt. ustalonej przez lekarza proporcji pomaga usuwać z organizmu ołów. znużenia. lit wskazana na serce. dla którego Ca jest drugim dobroczynnym. a także długotrwałe leżenie. jak układać swoją dietę.gouda cheddar bryndza rokpol topiony tłusty edamski mleko zagęszczone słodzone mleko zagęszczone niesłodzone mleko krowie (też kwaśne). Twarda woda. co pozwala wyzbyć się chronicznych bólów głowy.) białka śledź sardynka bez oleju chleb graham chleb pszenno-razowy chleb żytni seler natka pietruszki marchew groszek zielony czosnek chrzan jarmuż 759 703 532 530 499 293 240 118 91-98 48 147 6 17 437 26 27 66 60 193 45 54 85 86 155 Częstą chorobą kości w wieku podeszłym jest rzeszotowienie (osteoporosis) oraz łamliwość. aby dostarczać organizmowi konieczną ilość wapnia.

Przy niedoborze potasu. młodzież 12-18 lat .18 mg. migdały.5 g dziennie. natka. Dzienne zapotrzebowanie na żelazo wynosi: niemowlęta 6-15 mg.. a w produktach zwierzęcych w połączeniu ze specyficznymi substancjami kompleksotwórczymi jak apotransferryna. czyli zwyrodnienie kości zwane zrzeszotowaniem. Dzieci z niedoborem żelaza uczą się źle. w mioglobinie 8-10 proc. narzekają na bóle głowy. z tego przyswaja się mniej niż 10 proc. owoce strączkowe. Dla lepszego przyswajania Fe można ssać witaminę C w ilości 0. jednak faktyczne zapotrzebowanie organizmu wynosi najwyżej l mg. wapnia występującego w organizmie ludzkim to budulec kości i zębów. nerki). mają oddech krótki i szybki. ale pod warunkiem. podroby (wątroba. są stale zmęczone. produkty zbożowe z żyta i owsa.2 g żelaza. z której uwolnione żelazo przechodzi do krwi. Niedobór żelaza (syderopenia). Zapotrzebowanie na żelazo zmienia się u ludzi w zależności od wieku i np. orzechy. tiole. mają niezdrową cerę. cierpią 330 . dziecko do lat 12 -10 mg. ŻELAZO (Fe) Żelazo jest najpospolitszym metalem ciężkim. kwasy żółciowe. a z nich najważniejsze są hemoglobina i mioglobina. Do prawidłowego przyswajania Fe potrzebne są ślady miedzi. a najbogatszymi w ten pierwiastek są: pokrzywa. węzłach chłonnych i gruczołach chłonnych. ozór. Od tej dolegliwości można uwolnić się popijając ocet jabłkowy według moich przepisów. Żelazo służy do syntezy hemu. Dzienny pobór Fe winien wynosić 10-15 mg. nukleoproteiny.wówczas będzie on pobierany z kośćca i zacznie się odwapnienie. Ca krąży we krwi i innych płynach ustrojowych i jest wielkością stałą. żelazo ma niekorzystny wpływ na krążenie chłonki w naczyniach. żółtko. Niemowlęta i dzieci przyswajają z pożywieniem więcej procent żelaza niż dorośli.99 proc. wielocukry. ale obecność ołowiu w organizmie wywołuje zaburzenia w tej syntezie. niektórych chorób (zespół złego wchłaniania w jelitach). pietruszka. W zwykłej diecie codziennej spożywamy 10-20 mg Fe. Kobiety chorują częściej na niedobór żelaza niż mężczyźni. Jeżeli zatem w codziennym pożywieniu nie dostarczymy organizmowi dostatecznej ilości wapnia zwłaszcza w ciąży . Szczególne znaczenie mają proteiny hemowe. Żelazo kumulujące się w tkankach staje się toksyczne (powyżej 100 mg). poniżej zaś l mg powoduje choroby zwane anemiami. W ustroju człowieka o wadze 70 kg występuje 4. kobiety podczas ciąży i laktacji 18 mg. jeśli pacjent nie choruje na nadkwasotę. która łączy się z żelazem i przechodzi w ferrytynę. bardzo dobrym źródłem Fe są tzw. W błonie śluzowej jelita znajduje się białko apoferrytyna. aminokwasy). łatwo popadają w gniew. Pozostały l proc. Na ok. Żelazo jest biopierwiastkiem niezbędnym dla wszystkich organizmów zwierzęcych. rodzynki.10 mg. Żelazo występuje w produktach roślinnych najczęściej w formie kompleksowej z alifatycznymi hydrokwasami (fenole. polinukleotydy. Żelazo zawarte w enzymach bierze udział w przemianach tkankowych (procesy biochemiczne z udziałem tlenu pochodzącego z atmosfery). drożdże. które wówczas nabrzmiewają. Żelazo występuje w wielu produktach roślinnych i zwierzęcych. z czego tylko ułamek miligrama jest wchłaniany i przyswajany przez organizm. śliwki suszone. kakao. po 18 roku życia . 5 g Fe w organizmie ludzkim w hemoglobinie znajduje się 65-70 proc. W hemoglobinie i mioglobinie jest podstawowym pierwiastkiem służącym do transportu i do kumulowania molekularnego tlenu. peptydy.

zajady w kącikach ust. rano zagotować i popijać 2 razy dziennie po pół szklanki po jedzeniu. Latem stosować pokrzywę zmieloną z dodatkiem cukru lub sok z pokrzywy z miodem. Jedną łyżeczkę mieszanki: liść czarnej porzeczki . pokrzywy. Pić raz dziennie. przebywanie z dala od naturalnego światła i świeżego powietrza. 5. Sproszkować nasienie kozieradki. którzy nie tolerują lub nie wchłaniają Fe podawanego doustnie. 331 . Gdy przyswajanie jest normalne i gdy stosuje się prawidłowe zestawy produktów spożywczych. kwiatu głogu . zalać szklanką zimnej wody na noc. np. sałatek 1 zup. np. owoc dzikiej róży . C. nudności. Niedobór Fe sprzyja rozwojowi nowotworów. Codziennie jeść po jednym pęczku natkę pietruszki i koperku do kanapek. wystąpienie niedoboru Fe u dorosłych jest mało prawdopodobne.na zaparcia. w rękach. dieta uboga w mięso. nadmierne stosowanie diety mlecznej zawierającej mało Fe. niezdrowy połysk oczu i skóry. Zakłócenia we wchłanianiu żelaza mogą być dziedziczne. także z powodu niedokwasoty w żołądku. 70 ml. 4. siemię lniane i liść pokrzywy. łyżeczkę miodu. Stwierdza się wtedy drętwienie.20 g. jedną łyżeczkę proszku wymieszać z dwiema łyżkami miodu i brać dwa razy dziennie po jednej łyżce. Mogą być również skutkiem chirurgicznego usunięcia żołądka lub rozległej resekcji jelit. niemowlętom l łyżeczkę. dorosłym jedną łyżkę dwa razy dziennie. nieumiejętne odchudzanie się. dwie łyżeczki octu jabłkowego. mniszka pospolitego. U chorych. Jako przeciwwskazanie należy wymienić choroby żołądka i dwunastnicy oraz pobieranie tetracykliny. łamliwość paznokci. 3. nagłe bicie serca. co daje stratę Fe do 28 mg. białego pieczywa. gotować 20 min. gdy do ustroju wprowadza się nadmiar wapnia i cukru.60 g. 7. co powoduje brak kwasu solnego. popijanie gorących płynów o temperaturze powyżej 45 st. Przeciętna utrata krwi u kobiet w czasie miesiączki wynosi ok. Dzieciom 2 łyżeczki. Pić po pół szklanki dziennie przygotowanych w mikserze soków ze szpinaku. stosuje się preparaty z żelaza dożylnie lub domięśniowo. a bogata w produkty mączne. niedojadanie. Przyczyną niedoboru Fe może być także zbyt silny rozkład krwinek czerwonych przez toksyny. Pół szklanki przegotowanej ciepłej wody. Niedobór Fe działa hamująco na powstawanie przeciwciał. mdłości. 2. wzdęcia. niedostateczne wchłanianie Fe z powodu ciągłej biegunki lub dużych strat krwi. Przyczyny niedoboru żelaza: mała aktywność fizyczna.20 g. 6. soli. mrowienie. gdyż żelazo jest centralnym jonem niektórych koenzymów będących częścią składową biotyków kompleksowych. Na uzupełnienie niedoborów żelaza proponuje następujące leki naturalne: 1. Z leków aptecznych stosuje się doustnie ascofer i hemofer. które pobudzają układ krwiotwórczy : uzupełniają niedobory żelaza. marchwi.). co ulega pogorszeniu. nerek. Niedobór Fe powoduje anemię z powodu krwawienia wewnętrznego. nadmierne spożywane białego rafinowanego cukru. wypadanie włosów. przebywanie w szkodliwych warunkach. Taka ilość Fe może być uzupełniona z normalnym pożywieniem. Przy częstej utracie krwi popijać wywar ze skrzypu (dziennie 2 łyżki ziela na dwie szklanki wody.

Powstaje ona. 20 proc. dzięki czemu ich współdziałanie jest skuteczniejsze aniżeli suma działań każdego z nich osobno. jest również szkodliwy dla organizmu. które ulega przesączaniu w kłębkach nerkowych.. W nerczycy może dochodzić do wydalania z moczem do 1.leczyć ziołami niedomogę wątroby przez dwa miesiące. propolisu na wodzie. gdy wydalanie Fe z organizmu napotyka przeszkody. Obecność witaminy C przyspiesza przyswajanie Fe. Nadmiar żelaza. Może to być związane z hemochromatozą. u ok. Oto te zestawienia. iż ten czy ów pierwiastek z jednym „nie lubi się”.5 mg Fe z białkiem. czyli pary szczególnie wydajnie ze sobą współpracujących pierwiastków oraz triplety -zestawy trzech pierwiastków. gdzie gotuje się potrawy w żelaznych garnkach. 332 . ziele piołunu. Przy białkomoczu mogą występować straty Fe z moczem. będącej czerwonym barwnikiem mięśni. Ziele tysiącznika. zwłóknienie trzustki. Polska norma podaje. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia. Brak wydalania Fe przez nerki wiąże się z obecnością w osoczu żelaza w połączeniu z białkiem. ale z innym bardzo chętnie współpracuje. Po latach może nagromadzić się w tkankach do 40 g Fe. W mioglobinie nośnik białkowy wiąże jedną cząsteczkę hemu.łyżeczkę ziół zalać 2 szklankami zimnej wody na noc. tj. cukrzycę. Toksyczne działanie Fe nie związanego w tkankach może spowodować uszkodzenie wątroby z objawami marskości. W synergizmie biopierwiastków spotykamy dublety. ludzi występuje niedokrwistość z powodu niedoboru Fe. to u chorych na hemochromotozę jest nasycone w 90 proc. przecedzić i popijać na czczo oraz przed spaniem. Jeśli w surowicy osób zdrowych białko wiążące Fe jest tylko w 30 proc.8. 9. że w litrze wody wodociągowej może być do 0.5 mg Fe.centralny jon hemoglobiny. która jest czerwonym barwnikiem krwinek i mioglobiny. W razie uczulenia na propolis . Nadmiar Fe występuje tam. gdyż wchłanianie Fe z jelita jest wzmożone. W przypadku nadmiaru Fe apoferrytyna nie przyjmuje żelaza w błonie śluzowej jelit. W terapiach naturalnych żelazo zajmuje pierwsze miejsce jako środek antyanemiczny . co ma miejsce u chorych na anemię aplastyczną lub hemolityczną. To zjawisko potęgującego się współdziałania albo wzajemnego wspomagania nosi nazwę synergizmu. rano zagotować. nasycone. brązową pigmentacją skóry. podobnie jak niedobór. które leczy się sokami z surowych warzyw i owoców. Nadmiar soli żelaza powoduje zatrucia. WSPÓŁDZIAŁANIE BIOPIERWIASTKÓW Uważny czytelnik mógł zwrócić uwagę na pojawiające się od czasu do czasu opinie. liść bobrka trójlistnego . Przesycenie tkanek żelazem nazywa się hemosyderozą. w hemoglobinie zaś cztery hemy. 1-2 razy dziennie brać 15-20 kropli 10 proc.

kobalt.kobalt. Magnez . w pewnych rodzajach astmy. TRIPLETY Miedź . objawy otyłości pochodzącej z niedomogi działania przysadki. jelitowych. Zastosowanie lecznicze: zakłócenia krążenia krwi w kończynach dolnych. wrzody gastryczne. opóźniony rozwój. a o ich zastosowaniu i wielkości dawek powinien decydować lekarz. gruźlica. niedobór krwinek białych. Zalecenia lecznicze: stany ostrych infekcji. chronicznych stanach zmęczenia. uczucie strachu. kokluszu. bolesne miesiączkowanie. brak równowagi wydzielania gruczołów wydzielania wewnętrznego (dokrewnych). Wskazane w przypadku zakłóceń osi przysadkowotrzustkowej. Zalecenia lecznicze: w przypadku anemii i astenii. obrzęki.nikiel . śladowych (zresztą noszą w medycynie nazwę śladowych). mangan leczy zapalenie stawów. zaniki pamięci. Mangan . Triplet ten pod wieloma względami zachowuje się jak antybiotyk. jajników. Zalecenia lecznicze: zakłócenia pracy trzustki. Zalecenia lecznicze: choroby przysadki. przewlekły gościec postępujący.złoto .srebro. Miedź . grypa.miedź. dolegliwości pochodzące z degeneracji i braku organicznej odporności. dolegliwości z powodu stafylokoków. . zakłócenia miesiączkowania u dziewcząt i w okresie pokwitania. zwłaszcza dla cukrzyków. klimakterium. drgawki.miedź. zapalenie żył. zapalenie jąder. drgawko twórcze zapalenie jelita.nikiel . Leczenie synergiczne tymi metalami jest wskazane w stanach zapalnych płuc. angina. zapalenie stawów. czyraczyca. Cynk . Cynk . kurcze.miedź . Miedź działa antyinfekcyjnie i przeciwzapalnie.kobalt. melancholia. przewodów moczowych. depresja fizyczna i psychiczna (starzenie się. zapalenie tętnic wieńcowych. zastoje. zapaleniach jamy nosowo-gardłowej. w płucnych chorobach infekcyjnych.kobalt. niechęć do życia).DUBLETY Mangan . ból wieńcowy. Pierwiastki te podawane są w ilościach nieskończenie małych. żylaki.

ARGILLOTERAPIA .

Podczas pierwszej wojny światowej żołnierze w armiach rosyjskiej i austriackiej otrzymywali musztardę z domieszką niewielkiej ilości glinki. Przed użyciem glinkę należy poddać sterylizacji. Po osuszeniu glinkę należy przesiać przez sito o drobnych oczkach. która zazwyczaj nie zawiera zarodków bakteryjnych. Przed użyciem roztwór wymieszać. wysoką skuteczność oraz prostotę stosowania. Oto pijący wraz z wodą czerpie cząsteczki glinki z jej licznymi i bardzo cennymi dla organizmu składnikami mineralnymi. o czym wzmianki znajdujemy w Biblii. O leczniczych właściwościach glinki wiedzieli już starożytni. a fizjolodzy w Niemczech i Szwajcarii używają jej w leczeniu gruźlicy. W Indiach panuje mające starą tradycję przekonanie o jej zbawiennym wpływie w leczeniu wielu chorób. zasługuje na szersze upowszechnienie ze względu na uniwersalne działanie. wolna jest od takich zarodków. fajansowe lub drewniane. porcelanowe. którą należy 337 . Roztwór koloidalny. we Francji i Bułgarii. Pasta. utrzymuje się zwyczaj spożywania glinki.in. że dobrze jest sprawdzić drogą analizy chemicznej. W niektórych rejonach świata. Do celów leczniczych nadaje się tylko glinka pochodząca z głębokich pokładów. rzeki czy jakiegoś zbiornika . którą stosować do okładów. krajach Wschodu.2 l przegotowanej wody. Afryce. tak przygotowaną glinkę możemy przystąpić do sporządzenia pasty i roztworu koloidalnego mających zastosowanie do leczenia zewnętrznego w formie okładów i kataplazmów. pośród których znajduje się wiele pierwiastków śladowych. Dzisiaj glinka jest powszechnie stosowana m. Mając. a także do użytku wewnętrznego (popijanie rano i wieczorem do 2 łyżek).Ta prawie u nas nieznana metoda.mąci ją ręką zanim się napije. nie używać metalowego ani z tworzyw sztucznych) o pojemności 0. Przybywającego do Wietnamu może zdziwić widok mieszkańca tego kraju. Zwracam uwagę. w zależności od miejsca występowania może mieć różny skład i w związku z tym zróżnicowane właściwości lecznicze. który pragnąc zaczerpnąć wody ze źródła. Z tych powodów argilloterapia zajmuje eksponowaną pozycję w medycynie naturalnej. W tym z pozoru niezrozumiałym geście kryje się wielka mądrość. z której chcemy wziąć glinkę. W tym celu małe grudki glinki należy ułożyć na patelni i ogrzewać na gazie bądź kuchni przez pół godziny w temperaturze powyżej 100 stopni. Do pasty dodać 0. w Ameryce Południowej. czerwona i żółta). m. Do naczynia (może być szklane. która do celów leczniczych wykorzystuje glinkę. Kataplazmy powinny mieć grubość 0.in. czy kopalnia. Najlepsza jest glinka zielona (następnie biała.252 cm i przykrywać powierzchnię nieco większą niż ta.251 wsypać 1-2 łyżeczki wyparzonej glinki. dzięki czemu nie zapadali na dyzenterię. co może służyć do sporządzenia kataplazmów. Dodać trochę wody i mieszać do otrzymania konsystencji pasty.

Kompresy z glinki stosuje się także przy oparzeniach. Ropnie. U kobiet w czasie menstruacji nie należy stosować zabiegu z glinki. których należy przestrzegać. Okłady zimne stosuje się na skórę w stanie zapalnym lub na podbrzusze. wrzodów. ból) należy okład zdjąć i ponownie nałożyć po upływie 12-24 godzin. Po usunięciu okładu lub kompresu należy zmyć skórę chłodną lub ciepłą wodą. Kataplazm przykłada się bezpośrednio na skórę lub gazę. Kompresy i okłady należy przytrzymywać pasem elastycznym. Chroni to przed wznowieniem zatrucia. przykładanych na 1-2 godzin. Otrzymaną pastę rozmazać cienką 338 . kontuzje. zapaleniach naczyń limfatycznych (potocznie uważanych za zatrucia krwi). należy zrobić czterogodzinną przerwę między zabiegami. a następnie co półtorej godziny w dzień i w nocy. podobnie jak talk. Okład na karku należy przytrzymywać bandażem doprowadzonym do czoła. jeżeli to konieczne. zakopać w ziemi). Leczenie należy zawsze zaczynać od kataplazmów cienkich (do 0. Jeżeli kataplazm wyschnie dość szybko. pęcherz moczowy. Z tego powodu stosuje się jeden kataplazm dziennie przez 2 do 4 godzin. Na noc można okład zastąpić kompresem z wody glinkowej ponawianym dwukrotnie. prawidłowych zestawów produktów spożywczych. należy zastąpić go nowym. o powierzchni większej i pozostających na dłużej. Okolice lędźwiowe. a nie wokół szyi. Po jednorazowym wykorzystaniu glinki należy ją wyrzucić (np. przy akupunkturze lub innych terapiach aktywnych) pozorne pogorszenie się dolegliwości pacjenta (np. egzem. Glinkoterapię można stosować zawsze. ran. kości. Rytm przykładania glinki zależy od dolegliwości i reakcji chorego. olejków eterycznych. Każdą kurację z zewnętrznym stosowaniem glinki należy poprzedzić (lub stosować jednocześnie) terapią detoksykacji wewnętrznej. co trwa na ogół 15-30 min. Wznawiać okłady co pół godziny lub co godzinę. np. w której moczy się kawałek płótna i wyciska nadmiar płynu. sercowe. złamaniach kości. Kurację glinką należy stosować aż do otrzymania pożądanego wyniku i nie należy jej przerywać. gdy uruchamiane są kolejne procesy. Oprócz okładów i kompresów można stosować sproszkowaną glinkę. Pudrowanie otartej skóry. czyrakach.5 cm) o małej powierzchni. trzeba je zmienić. jak drenowanie i rewitalizacja. brzuch. Do kompresów używa się rzadkiej papki. flanelowym lub miękkim bandażem w kształcie litery T. letnie lub bardzo ciepłe. koszulkę zmoczoną w bardzo rozrzedzonej papce z glinki i przyłożoną do leczonego miejsca. Gdy tylko ogrzeją się. Stosowanie glinki może wywołać reakcje mniej lub bardziej ostre. gdy pacjent dobrze znosi takie leczenie. dla krocza. soku cytrynowego. działa antyseptycznie i gojąco. nerki. Stopniowo można przejść do okładów o grubości 1-2 cm. Zalecenia. podbrzusze i strefa wątroby. Glinkę sproszkowaną z dodatkiem wody pół na pół z sokiem ogórkowym lub z pomidorów względnie winogron można stosować jako maseczki piękności. żylaki) należy leczyć najpierw kompresami. płótno i bandaże należy wyprać. powiększenie rany atonicznej wrzodu lub obostrzenie czasowe bólów reumatycznych). a dopiero później przez okłady. Czas okładu 1-3 godzin.w zależności od zaleceń lekarza zimne. Można również stosować. podbrzusze i płuca). W przypadku uczucia chłodu okład zastąpić lekko ciepłym.okrywać pastą. Niektóre dolegliwości (np. W przypadku nieprzyjemnego odczucia (chłód. Niekiedy można zostawić okład przez całą noc.. Gazę. Kataplazmy lub okłady mogą być . gdyż zawiera toksyny. W przypadku gdy wskazane są okłady w kilku miejscach (np. bólach stawów. Przy ukąszeniach owadów stosuje się okłady z glinki pokropione octem. Nie stosuje się kilku zabiegów jednocześnie. która polega na stosowaniu ziół. Na początku stosowania argilloterapii można zaobserwować (jak np. Okłady ciepłe stosuje się na wątrobę. a niekiedy przez całą noc. środków lekko przeczyszczających. na unikaniu nadfermentacji. różne ropienia.

Roztwór 3-4 łyżki glinki na litr ciepłej wody może być stosowany do wstrzyknięć do pochwy przy białych upławach. w szczególności cierpiącym na choroby zakaźne. Bóle gastryczne (patrz wrzód żołądka). 3. 2. Kataplazm z glinki na gardło 3-4 razy dziennie po 2 godziny. nowotworami. Taką maskę można sobie robić raz w tygodniu. Ciepły kataplazm z glinki na piersi i na plecy na 2-4 godzin dziennie. Brodawczak. zapaleniem okrężnicy. Podaje się ją. Glinka absorbuje w jelitach gazy i szkodliwe toksyny. Kataplazmy z ciepłej lub zimnej glinki w przypadku ostrych kryzysów. Wystarczy l g glinki na l litr wody. Stosować również gargaryzm z wodą soloną. Kuracja powinna trwać 10-20 dni. słabość ogólna. Stosować również inhalacje z naturalnych olejków eterycznych. 339 . wodą z cytryną. Małą ilość glinki przykładać na 1-2 godziny kilka razy dziennie przez kilka tygodni. 6. wykwity na twarzy. nieżytem jelit. Astma oskrzelowa. Popijać przez 10-20 dni wodę glinkową (l mała łyżeczka glinki na pół szklanki wody). 5. by leczyć trądzik różnego typu. Można to stosować podczas epidemii grypy. dyzenterią. znamię. zapalenie okrężnicy. Kataplazmy z zimnej glinki na brzuch 2 razy dziennie na 2-3 godziny. po czym zmyć twarz ledwie ciepłą wodą. wykorzystywane wielokrotnie. Brodawki. Chorzy. (patrz brodawki). zapalenie jelit. Można również zażywać wodę morską i stosować na 2-3 godziny kataplazmy z ciepłej glinki na kark i podbrzusze. a jako lewatywa przy zapaleniu okrężnicy i odbytnicy oraz pasożytach jelit. później 15-20 minut i należy je stosować dwa razy w tygodniu przez miesiąc. 9. dyzenteria. Jedna łyżeczka glinki na 1/2 szklanki wody codziennie. Biegunka. zmarszczki. Bóle reumatyczne. Glinka działa na pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego pobudzająco. Angina. Jest potężnym środkiem przeciwpasożytniczym. Kąpiele takie powinny trwać początkowo 5-15 minut. Nałożenie opatrunku glinkowego w chorobach przewodu pokarmowego jest korzystniejsze od innych terapii dzięki zdolności usuwania i wydzielania przez glinkę toksyn. cieplejsze w przypadku chronicznych. Są one wskazane dla pacjentów chorych na reumatyzm różnego typu. 8. co wzmaga aktywność leczniczą kąpieli. zapalenie krtani. regulujące i jako moderator (zwalniająco). WSKAZANIA LECZNICZE I SPOSOBY STOSOWANIA GLINKI 1. Po przerwie trwającej 3-5 tygodni kąpiele można powtórzyć.przez całą noc. Astenia. nerwobóle. W tych wszystkich przypadkach można również stosować sproszkowaną glinkę wymieszaną z olejem z oliwek. l łyżeczkę glinki na 1/2 szklanki wody codziennie przez 10-20 dni. 7. Do glinki można dodać wody morskiej. a jeżeli zachodzi potrzeba . Przy leczeniu podtrzymującym stosować kataplazm raz dziennie. 4. zmęczenie. wodą glinkową lub z wywarem z liści jeżyny pachnącej z dodatkiem naturalnych olejków aromatycznych w dużej ilości wody ciepłej. co tworzy krem działający łagodnie i korzystnie. Białkomocz. Zabieg praktykować 2-3 razy dziennie przez 2-4 godziny lub całą noc. którym zalecono kąpiele borowinowe. zapaleniu macicy. Glinka sterylizuje wodę pitną. w ogóle chorób zakaźnych.warstwą na całej twarzy i utrzymać dopóki nie wyschnie. Stosować kataplazmy z zimnej glinki na przemian z przykładaniem na okolicę nerek i spojenia łonowego liści z kapusty 1-2 razy dziennie. w szczególności rąk i nóg oraz dla anemicznych. gojenia i odbudowy (regeneracji) tkanek dotkniętych wrzodami. anginy. mogą brać również kąpiele glinkowe. co trwa 15-30 minut.

Trzymać w nosie gałeczkę glinki przez l godzinę. kurcze mimiczne. Katar (patrz astma). Zmyć 20 minut później. Nerki (zapalenia). Kaszel (patrz astma). Doustnie l łyżeczka glinki do 1/2 szklanki wody przez 10-20 dni. siniak. kurcz nawykowy. Gangrena (patrz rany). Na noc kompres z wody glinkowej. Neurastenia (patrz zmęczenie ogólne). 12. padaczka. Czyrak i pęcherzyki w nosie. Nekroza. 29. Egzema (patrz dermatoza). 30. Codziennie rano brać glinkę doustnie. Nerwice. spazmy. Glinka doustnie: l łyżeczka do 1/2 szklanki wody przez 10-20 dni. Kolka wątrobowa. 33. 14. Cukrzyca (Doustnie jak w pkt. 15. Kataplazmy chłodne z glinki przez 2 godziny. 32. Hemoroidy Małe kataplazmy z chłodnej glinki przez 1-2 godziny i na przemian liście z kapusty. Kataplazmy na kark na 1-2 godzin. Kamica nerkowa (patrz nerki). Stosować zioła i propolis. paraliż. Dna (patrz bóle reumatyczne). Kataplazmy z chłodnej glinki na przemian z liśćmi kapusty 1-2 razy dziennie przez 2-3 godziny. stłuczenie. najpierw przez 1/2 godziny. Nerwy (dolegliwości) (patrz choroby nerwowe). drgawki. na podbrzusze. Kolka nerkowa (patrz nerki). Migreny. Kataplazmy z glinki na czoło (zimne) i na kark (ciepłe) przez l godzinę. podbrzusze i kręgosłup. martwica (patrz rany). 11). a po kilku dniach przez 2 godziny.10. Kołatanie serca (patrz pkt. 3-4 razy dziennie oraz na czoło. 24. 23. Nieżyt żołądka (patrz wrzód żołądka). 28. 27. 19. 13. to po 8-10 dniach zastąpić je przez cienkie (do 1/2 cm) lekko ciepłe kataplazmy przykładane na 1-2 godzin. Konsultować się z lekarzem. Maska piękności (patrz trądzik). Kilka razy dziennie. Kontuzja. Dermatoza (choroba skórna). Doustnie: l łyżeczka glinki przez 10-20 dni. zioła. 11. Gruźlica (patrz zapalenie opłucnej). 31. na kręgosłup. 39. kolka żółciowa (patrz nerki i wątroba). 41. Marskość wątroby (patrz wątroba). 17. 25. 18. 35. 36. zostawiać aż wyschnie. Konsultować się z lekarzem. 26. nacieranie kończyn i kręgosłupa. Choroby nerwowe. 21. Choroba serca. 37. Konwulsje (patrz pkt. 11). 340 .. Liszajec (patrz dermatoza). Stosować ciepłą kąpiel nóg. Jelita chore (patrz zaparcia). Nerwobóle (patrz pkt. 38. Kataplazmy z glinki na kark. Przykładać papkę z glinki 2 razy dziennie. Rozpocząć od kompresów z wodą glinkową 18-20 proc. Czyrak gromadny (patrz ropień). 34. Jeżeli pacjent dobrze znosi kompresy. 40. 16. Gruźlica kości (patrz zapalenie opłucnej). 22. 20. Stosować również liście kapusty. 7). 10).

3-4 godziny po posiłku. 43. aż do wyleczenia. Prostata. zapalenie spojówek. epilepsja (patrz choroby nerwowe). Kataplazmy z glinki chłodnej na przemian z liśćmi kapusty. Rana wygoi się prawie zawsze bez pozostawienia blizny. zaczynając od cienkich do 1/2 cm. 1-2 razy dziennie na 2-3 godziny. świetlik lekarski (napar przez kilka minut na ogniu i przecedzić przez czystą gazę). 49. Zatkanie dróg łzowych. Nogi chore (żylaki). aż do ukształtowania się nowej tkanki. Oparzenia. Nowotwory. 46. Między każdym kataplazmem miejsce oparzone owijać tłustą tkaniną. katar (patrz zapalenie zatok przynosowych). 50. 52. Odrętwienie. więc pomagają w leczeniu nowotworów. 57. 44. Kataplazm z glinki na oczy i wzdłuż skrzydeł nosa. Pląsawica zwykła (patrz choroby nerwowe). Cytryna: l kropla do każdego oka 2-3 razy tygodniowo. Oczy łzawiące. Pęcherzyk żółciowy (zapalenie) (patrz wątroba). Wysmarować chorą nogę warstwą glinki płynnej. 58. powtarzać kilkakrotnie w ciągu dnia. Zioła. Stosować prawidłowe zestawy produktów spożywczych. 53. Stosować 1-2 razy dziennie. gdyż glinka usuwa infekcję i zmartwiałe komórki. Woda glinkowa 2 razy dziennie przez 3 tygodnie. Połykanie powietrza (patrz wrzód żołądka). Udar słoneczny. Konsultować się z lekarzem. np. powiek). 45. Są to choroby natury ogólnej. raz dziennie przez 1-2 godzin. 47. Tydzień później stosować 2 kataplazmy dziennie na nowotwór na 2-3 godziny na podbrzusze. Nie stosować podczas menstruacji i gdy wywołuje nieprzyjemne uczucie. zmyć. 55. Porażenie. stosować zioła. Nowotwór łagodny. Stosować doustnie olejki eteryczne według przepisu lekarza oraz leczenie kapustą. guz: stosować 1-2 kataplazmy dziennie przez 2-3 godziny i również inne terapie z medycyny ludowej. nawet w nocy. Zostawić na l godzinę. Na kark kłaść kataplazm zimny z glinki na godzinę. które działają korzystnie na cały organizm. 48. Padaczka. chłodu. Utrata soli mineralnych (patrz zmęczenie ogólne). Konsultować się z lekarzem. np. Kłaść na przemian liście kapusty. Przerost układu limfatycznego (chłonnego) (Patrz zmęczenie). Czas trwania tych kataplazmów ustala lekarz. 56. Przy oparzeniu rąk lub nóg należy trzymać je w błotku glinowym chociaż przez godzinę 2 razy na dzień. Jednocześnie stosować inne terapie z medycyn ludowych. Ponadto obmywać oczy naparem z rumianku. paraliż (patrz choroby nerwowe). Jednocześnie przykładać do pod341 . Kataplazmy grube do 2 cm owinięte czystą gazą. Miejscowo stosować kataplazmy z glinki. ułatwiając gojenie.42. Przekrwienie mózgu. a guzy są objawem miejscowym . Jeżeli gaza przylega do tkanki nie zdejmować jej. Znowu dwa tygodnie później dwa grube do 2 cm kataplazmy dziennie na nowotwór i kontynuować kataplazmy na podbrzusze. Pęcherz moczowy (zapalenie). Miejscowo: kataplazm z glinki owiniętej gazą na powiekę (oko zamknięte) 1-2 razy dziennie. Konsultować się z lekarzem. 51. Stosować okłady całą noc na oczy. Puchlina wodna. 2 kataplazmy na podbrzusze dziennie na 2-4 godziny. 54. Oczy (różne podrażnienia. Wznawiać kataplazm co 2 godziny. Nieżyt nosa. Jednocześnie przykładać kataplazm na podpępkową część brzucha na 2 godziny. wodą soloną. Kropla cytryny na oko.

brzusza kataplazm dwa razy dziennie po 2 godziny. Skurcze (patrz dolegliwości nerwowe). 78. 68. Później to ustępuje i rana dobrze się goi. Stosować przez kilka dni na przemian z przykładaniem kapusty. W przeciwnym przypadku stosować kataplazm ciepławy lub ciepły. 61). Ropotok (patrz zapalenie zębów). na 1/2 godziny przed posiłkiem. czyrak gromadny. Ukąszenia (patrz rany). Na okolice wątroby chłodny. że obce ciało opuszczało ranę w wyniku działania glinki. gdy zmartwiałe części tkanki są eliminowane. Zmywać wodą soloną i przyłożyć kompres z wody glinkowej. Codziennie między posiłkami kataplazm z glinki na dołek nadbrzuszny. 2) Kataplazm z kapusty. Rana. 71). W przypadku bólu lub uczucia gorąca przerwać wcześniej i ponownie nałożyć kataplazm. Kontynuować leczenie jeszcze przez kilka dni po ustąpieniu stanu ropnego. powtarzać 2-3 razy dziennie. 66. Kataplazm na przednią stronę szyi przez całą noc. Rany atoniczne (patrz pkt. Szkorbut (patrz zmęczenie ogólne). chłodu). można stosować kilka dni później kataplazmy o grubości do 2 cm. 76. 61. węglik. Doustnie 1/2 łyżeczki glinki na 1/2 szklankę wody. Robaki (patrz zaparcia). Stosować kataplazmy grube do 2 cm przez l godzinę. Stosować 6-8 razy dziennie. Wrzód żołądka. 73. 71. co może być uznane za objaw pogorszenia. zgangrenowane. Stosować kataplazm gruby przez godzinę. Upławy białe (patrz zapalenia macicy). Codziennie rano popijać wodę glinkową. Stosować kataplazm chłodny z glinki przez jedną lub dwie godziny. zapalenie miąższu wątroby. zastrzał. Przerwać. jeżeli nie powoduje zakłóceń. Popijać wodę glinkową przez 2-3 tygodnie. 79. Wole. Trądzik pospolity. którą trzymać aż do wyschnięcia. 69. jeśli wystąpi uczucie intensywnego gorąca i wznowić nieco później świeżym kataplazmem. W nocy przyłożyć mokry bandaż z wody glinkowej i olejków eterycznych. Ropień zębowy. Po 20 minutach zmyć czystą wodą i posmarować twarz białą skórką cytrynową. Starość (patrz zmęczenie ogólne). cienki kataplazm na 2 godziny (jeżeli nie występuje uczucie bólu. czyrak. 64. 2-3 razy tygodniowo okład z wody( glinkowej na twarz lub z papki glinkowej. pęcherzyk żółciowy zatkany. Rana postrzałowa lub z uderzenia. rana wydaje się rozszerzać. 62. Wrzody (Patrz rany zakażone). 342 . 67. Rany infekcyjne. Stosować okłady z kapusty. 3) Kompres z naturalnych olejków eterycznych. Stwierdzono wielokrotnie. 70. Ropień. Wątroba chora. 63. Przykładać 4-6 kataplazmów dziennie lub na przemian 2-3 razy dziennie: 1) Gorący kataplazm z cebuli gotowanej w krótkiej wodzie przez 15 minut: zostawić na godzinę. 59). 75. (patrz pkt. Konsultować się ze stomatologiem. Kataplazm nocny można utrzymywać do rana. Jeżeli pacjent dobrze znosi kataplazmy. 7). kolka wątrobowa. 60. 77. Przyłożyć 2 godziny po posiłku i zdjąć na godzinę przed posiłkiem następnym. 74. nowotwór. 65. Trądzik różowaty (patrz pkt. Reumatyzm (patrz pkt. marska. Zapalenie jajowodu (patrz zapalenie macicy). Kłaść na policzek kataplazm z glinki i wznawiać co 2 godziny.59. 72. Na początku leczenia. żółtaczka.

Zapalenie jelit (patrz zaparcia). Zapalenie opłucnej. Konsultować się z lekarzem. krzywica). 94. 85. ropotok zębowy. Doustnie brać olejki eteryczne. Zapalenie macicy. 83. Zapalenie ucha. Po tygodniowej przerwie terapię kontynuować łącznie z innymi terapiami medycyny ludowej. gdy nie ma zakłóceń. 86. rozpuścić poprzedniego dnia). Stwardnienie rozsiane. tymianek. na przemian na piersi ł plecy ciepły kataplazm na 2-3 godziny. Zapalenie pęcherza moczowego (patrz pęcherz moczowy). Zaparcie. Zapalenie zatok przynosowych. Znamię (patrz brodawki). 97. 82. Trzy razy w tygodniu wkraplać do ucha kilka kropli cytryny. Na kark i podbrzusze ciepły kataplazm na 2-3 godziny. przerost układu chłonnego. Zapalenie spojówek (patrz oczy). Wdychać wodę glinkową 2-3 razy dziennie (łyżeczka glinki na szklankę wody. W przeddzień można wprowadzić do ucha kilka kropel oleju z oliwek. 98. Jeżeli zaparcie nie ustąpi. Codziennie.80. 100. brać zioła. Zapalenie nerek (patrz nerki). 99. Stosować kataplazm (jeżeli jest to potrzebne) z glinki wzdłuż skrzydeł nosa i na czoło. 81. Zażywać wodę morską. Kataplazm na ucho obejmujący większą powierzchnię. Konsultować się z lekarzem. Zapalenie oskrzeli (patrz astma). postrzał. Popijać wodę glinkową przez miesiąc. Kataplazm z chłodnej glinki na brzuch codziennie 2 razy przez 3 godziny i całą noc. lawenda. Stosować doustnie łyżeczkę glinki na 1/2 szklanki wody przez 10-20 dni. Jednocześnie kataplazm chłodny na podbrzusze co drugi dzień. 92. 96. neurastenia. Żołądek (patrz wrzód żołądka). Zapalenie okrężnicy (patrz zaparcie). Żylaki (patrz pkt. Iniekcja do pochwy codziennie z wody glinkowej z 2 łyżeczek na 1/2 litra wody. 90. (Nie wkraplać. 87. Wznawiać co godzinę. 84. Zapalenie wyrostka robaczkowego. Ssać kawałek glinki w ciągu dnia i przed snem. 343 . Zwyrodnienie kręgów lędźwiowych. szczególnie ku tyłowi ucha. 43). 101. jeżeli błona bębenkowa jest przebita). 91. Chłodny kataplazm na podbrzusze. Żółtaczka (patrz wątroba). Stosować glinkę i mocno soloną wodę (łyżeczka soli morskiej na szklankę wody). Płukać tym usta codziennie przez 2-3 minuty. Konsultować się z lekarzem. jeżeli to jest potrzebne. Przy dolegliwościach lżejszych lub chronicznych codziennie 1-2 kataplazmy na 2 godziny. 89. Zmęczenie ogólne (również anemia. Zapalenie krtani (patrz angina). Zastrzał (patrz ropień). 93. 102. Zapalenie powiek (patrz oczy). Letni lub ciepły kataplazm 1-2 razy dziennie na 2-4 godziny lub przez całą noc. Stosować inhalacje z olejków eterycznych (eukaliptus. Konsultować się z lekarzem. Brać przez 10-20 dni glinkę doustnie (łyżeczka na 1/2 szklanki wody). bóle. igliwie sosny). 95. Stosować inne terapie z medycyn ludowych. 88. a w tym czasie kataplazm ciepły na wątrobę na 2-4 godziny. Zapalenie zębowe.

LISTY .

tłuszczami nasyconymi. Aby reakcje biochemiczne. Do tej pory. także do redakcji. niezbędne jest dostarczenie wszystkich składników pokarmowych. a nadmiar cholesterolu i niedopałków przemiany materii odkłada się w postaci kamieni żółciowych. kiedy orga347 . których tysiące zachodzi w każdej minucie życia. fizyczne. Sądzę. systemem układów biochemicznych wzajemnie ze sobą sprzężonych i współdziałających. To są tylko przykłady. warzyw i owoców. nie zaś skutki i objawy. ale i fizycznych. „T1M . Ponadto współczesna medycyna. stanowiące grzech powszechny naszego społeczeństwa. Nigdy bowiem nie choruje jeden organ. czyli własne siły obronne. ale można podać ich wiele. które nam dała Matka-Natura. Brak witaminy E rodzi schorzenia skóry. Przy ciągłym przeciążeniu przewodu pokarmowego.Część ta jest odpowiedzią na liczne listy. Na te. a także sposoby ich rozwiązywania. Nawrót do medycyny naturalnej wynika z coraz powszechniejszej świadomości. Mówi się o tym coraz częściej. nie umiemy odkryć wszystkich tajemnic ludzkiego organizmu. podzielona na bardzo wąskie specjalności. przychodzące do Radia i Telewizji. Człowiek jest najdoskonalszą istotą żywą. Medycyna naturalna oczyszcza organizm z toksyn. że wysoko specjalistyczne podejście do leczenia jest błędne. śluzówki i narządów rodnych. Oddziałuje całościowo. A tymczasem niemal w zasięgu ręki mamy te cudowne leki. zapomniała. a także ze społecznego przekonania. że w listach tych i odpowiedziach znajdziecie Państwo odbicie swoich problemów. Dlatego moje rady oparte na medycynie naturalnej każdy może potraktować jako zasady profilaktyki zdrowotnej. że człowiek stanowi integralną całość i takie powinno być podejście do leczenia. słodyczami.Twój Ilustrowany Magazyn” oraz na mój prywatny adres. lecząc przyczyny chorób i niedomagań. co wynika z faktu dziedziczenia cech nie tylko psychicznych. ale zmiany następują zbyt powoli. jakie otrzymywałam. że leki chemiczne lecząc jeden chory organ niszczą inne. złogów w nerkach i stawach. uzupełnia niedobory enzymów i mikroelementów usprawnia więc i wzmacnia układ immunologiczny. Prawidłowe odżywianie jest jednym z warunków zachowania dobrego zdrowia. zwłaszcza wędlinami. Na to zjawisko nakłada się inne: nieprawidłowe odżywianie. mimo że nauka poczyniła olśniewające postępy. Brak świeżych enzymów i witaminy A powoduje osłabienie wzroku i choroby oczu. Nie wszystkie organy ludzkie są najwyższej jakości. usprawnia pracę wątroby. system trawienny pracuje coraz gorzej. kawą. limfy i płynów międzykomórkowych. mogły przebiegać prawidłowo. krążenia obwodowego krwi. do redakcji tygodników i miesięczników w których pisuję swoje porady. wieprzowiną. przy jednoczesnym niedoborze świeżych jarzyn. Po czterdziestce. ale zawsze cały organizm. nerek.

Zioła. że schorzenia zatok bocznych nosowych są najczęstszą dolegliwością powodując łańcuszek następnych. a starość nie była smutna. schorzenia wzroku i nerek. aby życie było zdrowe i radosne. pełna chorób. bez ruchu przepony. jak: bóle głowy. Niezbędny jest także umiar w jedzeniu. jelit. zdrowego powietrza i zdrowej żywności. w tym także sokoterapii. W walce o zdrowie człowieka. Dlatego gorąco zachęcam do kompleksowego stosowania naturalistycznych metod leczenia. po to. stany zapalne migdałków.nizm jest mniej sprawny. Człowiek potrzebuje zdrowej wody. źle. ale jednoczesne zastosowanie akupresury dwukrotnie zwiększa ich efektywność i znacznie skraca czas kuracji. Chciałam też przeprosić wszystkich nadawców listów za brak odpowiedzi z mojej strony. choć bardzo skuteczne w leczeniu. O stan zdrowia należy się troszczyć właściwie od wieku płodowego. Ta część książki zawiera szereg rad praktycznych dla każdego. reguluje procesy metaboliczne i wzmacnia system immunologiczny. powinno się mniej dogadzać jeżykowi i podniebieniu. Równolegle konieczna jest zmiana świadomości społecznej i przełamywanie złych nawyków i przyzwyczajeń. Niezbędne jest zaprzestanie palenia tytoniu. ale także ekolodzy. Przepraszam . aby zachować prawidłowe trawienie żołądka. A na to mnie po prostu nie stać. astma oskrzelowa. jego sprawność i dłuższe życie oraz złagodzenie problemów zdrowotnych starości potrzebny jest nie tylko lekarz medycyny naturalnej. Chcąc odpisywać na każdy list indywidualnie. Ta ostatnia. oddycha płytko. jadać tak. dietetyk. musiałabym prywatnie zatrudnić sekretarkę. Z mojej praktyki lekarskiej wynika. Współczesny człowiek żyje w zatrutym środowisku naturalnym. do tego skażonym powietrzem. Rodzi to określone skutki. dostarczająca świeżych enzymów. samotna. mają jednak powolne działanie. sprawność wątroby oraz mieć codzienne stolce.

to właśnie wówczas te młode jakby nie zróżnicowane komórki są naświetlane i niszczone. Proszę panią o pomoc. Radzę codziennie pić 2 razy po łyżeczce od herbaty wyciąg z nagietka. Nie wiem. mięśniową. lepiej krążąc po organizmie. że krew i limfa robią się jakby bardziej płynne. Jeżeli pije się naftę. „ascofer” hemoglobina się podniosła. Niszczy się wówczas warstwę skórną. Choroba sprawia. Mój mąż ma 53 lata. Dlatego bardzo skuteczna jest po kuracjach chemicznych. 349 . Przez 2 miesiące radzę jeść codziennie pęczek natki pietruszki i koperku. co rodzi przerzuty. nie pali papierosów. nie zróżnicowane jeszcze komórki. bez ceratki). co robić. jak odżywiać męża. i wypija się w ciągu dnia. czyli chore. Dotychczasowe leczenie nic nie pomogło. lekarz ginekolog nic na to nie poradził. rakowate. limfy wskazane jest używanie nafty. że powodem choroby są obfite miesiączki. co w konsekwencji oznacza. od dłuższego czasu cierpi na przewlekłą białaczkę szpikową.CHOROBY KRWI ANEMIA Barbara. kostną. BIAŁACZKA SZPIKOWA Anna. ale i zdrowe tkanki i komórki. Natomiast nafta niszczy selektywnie. chodzę jak bym była. skuteczniej oczyszczają organizm z toksyn. Na wszystkie choroby krwi. Dobry jest również sok z pokrzywy zmieszany z miodem. Trochę inaczej wygląda sprawa w trakcie naświetlania kobaltem. Leczę się. zieleninę można dodatkowo wzbogacić świeżą lub suszoną pokrzywą. że miesiączki trwają 7-8 dni i są bardzo obfite. po wzięciu tabletki „ascoferu” podnosi się i ponownie spada. jeszcze przed zróżnicowaniem. mroczki przed oczami. pijana. rzadsze. Dostawałam. a o pracy fizycznej nie ma mowy. że niszczy się zdrowe i chore narządy. czuję się bardzo źle. gdyż wierzę gorąco w działanie medycyny naturalnej. Sądzę. Podczas każdej miesiączki pić wywar ze skrzypu: 2 łyżki ziela gotuje się w 2 szklankach wody przez 20 min. nie pije. co stosować. ale hemoglobina ciągle spada. pokazują mi się. Płyny te. czyli wyłącznie tylko młode. komórki rozmnażają się szybciej i potem wędrują po organizmie. że młode. lat 50. lat 29. Pomocne byłyby także na noc okłady z rozgniecionych liści kapusty na podbrzusze (otulić ciepłą flanelką. Cierpię na anemię od wielu lat. naświetlaniach czy operacjach chirurgicznych. Chciałabym zaznaczyć. Sprawia ona.

zapobiega bowiem przerzutom. dwie tabletki Asparginu lub Asmagu. 350 . potem 14 dni przerwy. pić chude mleko. Innym preparatem wzmacniającym system immunologiczny jest Mumijo. Po dwóch. CZERWIENICA Władysław. że nowotwór został skutecznie zniszczony. Proporcje są następujące: 50 g pokrzywy. że jest to czerwienica. Ponadto radzę pić razem zmieszane: wyciąg z kasztanowca oraz jemioły 2 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. Mam ataki duszności. Dawniej niezwykle skutecznie leczono tę chorobę przystawianiem pijawek oraz małymi upustami krwi. Ważnym preparatem wzmacniającym jest pyłek kwiatowy zmieszany z miodem propolisowym. Leczą mnie. że jeżeli przez 5 lat nie ma żadnych problemów. 250 g siemienia z dodatkiem cukru (4 łyżki siemienia na l łyżkę cukru). mleku lub cukrze zażywa się na pół godziny przed jedzeniem dwa razy dziennie przez 14 dni. ale czuję się coraz gorzej. że nie jest to prawda. lat 58. Miód przygotowuje się mieszając 100 g pyłku ze szklanką miodu i ssie się 5-6 razy dziennie płaską łyżeczkę od herbaty. potem 14 dni przerwy i powrót do zażywania nafty. a także smarowanie nim pod nosem. nim lekarze ustalili. ale należy je pić dopiero po pewnym czasie kuracji siemieniem i początkowo rozcieńczone w wodzie. siemię lniane zmielone wraz z pokrzywą. Pokrzywa ma własności wzmacniające. Mięso zdecydowanie ograniczyć do l posiłku w tygodniu. Proponuję zażywać naftę 2 razy dziennie po 60 kropli na wodę. Laktomagu czy Slowmagu. grube kasze. Należy zażywać też 2 razy dziennie po trzy tabletki Lewitanu. Racje żywnościowe powinny być raczej skąpe. Pomocne są również inhalacje z olejku sosnowego. Żadne leki już nie pomagają. ponieważ chory zażywa bardzo silne leki chemiczne. dyni. pietruszki. choć jest to lek drogi. także Boragoglandyna 100. np. Organizm wzmacniają również soki z surowej kapusty. l łyżeczkę od herbaty miesza się z pół szklanki wody lub innego napoju i popija rano i wieczorem. marchwi. Dwie 5-gramowe paczki tego leku rozpuszcza się w l szklance wysokocukrowego soku owocowego. cynamonu. ciepłe opakowanie bez ceratki. podroby. Z mojej praktyki wynika. Traktuję ten lek jako leczenie profilaktyczne: 60 kropli nafty na wodzie. Kuracja powinna trwać 4 miesiące. Na noc pić ciepłe mleko z odrobiną imbiru. W miarę upływu czasu przerwy mogą być coraz dłuższe. Popularnie mówi się. Po tym okresie zwalnia się tempo zażywania. z przewagą jarzyn. Czas kuracji wynosi 6-8 miesięcy. miodu oraz 2 kroplami olejku sosnowego. to znaczy. trzech latach zażywa się naftę przez 10 dni w miesiącu. krwiotwórcze i uzupełnia braki żelaza. Korzystne jest przebywanie na świeżym powietrzu. Zabrania się jeść: wieprzowinę. np. dodatkowo radzę zażywać zioła. które zastosowane w porę powinny spowodować cofanie się choroby. W tym przypadku. jeżeli pozostawia się chorego bez osłony nafty. wędliny. Potem następuje 5-7 dni przerwy i ponownie zażywa się naftę przez 14 dni. 14 dni pije się naftę. selera. od czasu do czasu pluję krwią. Leczenie wspomagają okłady na noc ze świeżej kapusty na okolice wątroby i śledziony + suche. Należy jeść chudy biały ser. Mieszankę złożyć do słoika i 2 razy dziennie zjadać l łyżkę stołową. 30 min przed jedzeniem przez 14 dni w miesiącu. Długo trwało.

Córka i ja mamy tzw. Po badaniach krwi i moczu orzekł. skazę etapową. 2 razy dziennie ssać olej słonecznikowy: 3/4 łyżki przez 20 minut. lat 28. W trakcie mycia masować szczoteczką przez 10 minut dziąsła i zęby. Dorosła osoba powinna pić na czczo l łyżkę 20 proc. Dla poprawienia trawienia należy 2 łyżki otrąb pszennych wsypać do zupy czy sałatki. co wyleczy węzły i migdałki. WĘZŁY CHŁONNE Kaśka. Można też płukać gardło l szklanką wody z dodatkiem l łyżeczki soli bocheńskiej i 10 kropel Azukalenu. lat 15. ponieważ nie wiem. Jest to bardzo trudne do wyleczenia. Można dodać również zmielone siemię lniane. ile lat ma dziecko. Nadal jednak nie przeszło L Węzły już od dłuższego czasu pobolewają. 3 razy dziennie po l tabletce witaminy A + DS. wody i tę porcję dziecko powinno wypić w ciągu dnia. a tym bardziej dziecku. Jeżeli dziecko ma powyżej 10 lat. tiosiarczanu sodu (w aptekach) zmieszanego z pół szklanki gorącej wody. Na krwawiące dziąsła radzę ssać kilka razy dziennie witaminę C i płukać usta wodą z kilkoma kroplami Dentoseptu. Pracę wątroby poprawiają okłady z rozmaglowanych liści świeżej kapusty na noc na okolice wątroby (owinąć flanelką. do naparu ziół można dodawać l łyżeczkę Betasolu. l łyżkę tej mieszanki zaparzyć w 1. Bardzo szybko stan dziąseł się poprawi. po tym zawartość wypluć. zmieszać po 50 g każdego z ziół. SKAZA BIAŁKOWA Anna. Dla wzmocnienia organizmu byłoby celowe zażywanie kilka 351 . Jedynym lekarstwem jest przestrzeganie ścisłej diety. lat 16. tak jak się płucze zęby. jakich używać past do zębów. ale trudno mi ją stosować. a może jest inny sposób? Proszę o pomoc. Dwa razy dziennie radzę zażywać po l łyżeczce wapna. mniszek. że zdarza się to często i powinno przejść. 30 min. Dziecko powinno pić następujące zioła: dziurawiec. Radzę stosować na noc na szyję okłady z rozgniecionych liści kapusty + suche ciepłe opakowanie przez 2 miesiące codziennie.Po unormowaniu stolca. Wskazane jest również ssanie 2-3 razy dziennie po l tabletce Propolisu. Przy każdym myciu zębów bolą mnie dziąsła i krwawią. kocanka. zaparzając 2 łyżki na 2 szklanki. a ściślej nietolerancję pokarmową białka krowiego (skazę białkową). Podaję dawkę małą. Wszelkie środki farmakologiczne zawodzą. przed jedzeniem.5 szkl. bez ceratki). należy pić te same zioła co córka. co będzie świadczyć o oczyszczeniu wątroby z toksyn. Myć zęby pastą z fluorem i 2 kroplami Reumosolu na szczoteczkę. Zwróciłam się do lekarza. melisa. Ponad rok temu zauważyłam powiększenie moich węzłów chłonnych na szyi. Doradźcie. Tę porcję należy wypić w ciągu dnia.KRWAWIĄCE DZIĄSŁA Anna.

Cala rodzina dotknięta wrzodami powinna pić gotowane drożdże. Przebyłem w tym czasie 2 zawały płuc i zakrzepy kończyn dolnych. tiosiarczanu sodu rozpuścić w pół szklanki gorącej wody. Od pewnego czasu ja. naturalnie strzykawki muszą być jednorazowe. Opisane objawy świadczą o przewlekłym stanie zapalnym we krwi. Mieszkam na wsi. Ponadto radzę zażywać 2 razy dziennie po 2 tabletki Rutinoscorbinu oraz 2 razy dziennie po 3 tabletki Venescinu. zapalenie wsierdzia. wypić pół godziny przed śniadaniem raz dziennie (przez okres l miesiąca). lat 73. Wiele lat temu zachorowałem poważnie na posocznicę. Zioła wymieszać. wskazane jest stosowanie następującej kuracji (każdy lek jest na jeden tydzień): w pierwszym tygodniu trzeba zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Uroseptu. kwiatu kocanki oraz nagietka. Jeżeli badania wykażą utrzymujące się nadal 352 . Jadać pieczywo razowe czerstwe oraz codziennie surówkę z jarzyn. Pomocne byłoby także oczyszczenie wątroby: l łyżkę 20 proc. Są to objawy świadczące o zwiększonej ilości płytek krwi i włóknika. Latem wstydziłam się włożyć strój kąpielowy. lat 20. kiszona kapusta + utarta marchew + seler + pietruszka + cebula surowa lub ugotowana + zmielony kminek z majerankiem + 10 ziaren jałowca do smaku (razem zmielone jako przyprawa. Urosanu. wzbogacić ją 50 g kory wierzby. Raz dziennie każda z osób powinna brać zastrzyki z Biostyminy. używać odrobinę na końcu noża lub łyżeczkę od kawy). Sprawa zakrzepów i krzepliwości krwi jest dla mnie największym obecnie problemem. l łyżkę drożdży zagotować w pół szklanki wody. czyli sprawą podstawową jest rozrzedzenie krwi. Miałem kilka zakrzepów naczyń obwodowych. np. pić zimne przed snem codziennie przez 2 miesiące. WRZODY Agnieszka. a w następstwie tego na zakrzepicę. Ataki kamicy ustąpiły. Na to schorzenie pomaga picie 3 razy dziennie po 30 kropli wyciągu z jemioły i kasztanowca. w następnym 3 razy dziennie po l tabletce Nevigramonu i w ostatnim tygodniu na noc po l tabletce Furaginy. zrezygnować z Uroseptu i zażywać 3 razy dziennie po l tabletce Amidoksalu. brat i tata mamy wrzody. To porcja dla l osoby. a ostatnio cierpię na kamicę nerkową i zakażenie dróg moczowych. Ponadto wszyscy powinni zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Lewitanu. Circulosanu. bo mam na nogach nieładne ślady. lecz obecnie nawiedził mnie znowu zakrzep w dolnej części powłoki brzusznej. ZAKRZEPICA Józef. Sklerosanu. Przygotować należy mieszankę po l opakowaniu z ziół: Cardiosanu.razy dziennie po l łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem (100 g pyłku rozmieszać z l szklanką miodu). zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki i tę porcję wypijać codziennie. Aby poprawić stan nerek. w następnym.

zmiany w moczu. Codzienne śniadanie powinno się składać z: 4 łyżek otrąb. krople nasercowe. przez 14 dni. Niezbędne jest zażywanie nafty destylowanej: 2 razy dziennie po 60 kropli. 2 łyżeczek zmielonych nasion wiesiołka + 3 łyżek płatków kukurydzianych. Można także zażywać Debelizynę 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. 30 min. Wszystko razem zmieszać. ZIARNICA Stanisław. Jest Pani dla mnie ostatnią deską ratunku. przed jedzeniem. Leczono mnie wszystkimi środkami łącznie ze sterydami. Konieczne jest wyleczenie zatok bocznych nosa. lat 43. dziennie. sok z podbiału. Kuracja powinna trwać 4 miesiące. . dyni i buraka. sok z łopianu. łyżeczką miodu oraz 2 ząbkami czosnku. Nerwosol po l flakonie. Ponadto radzę zażywać 2 razy dziennie Asmag po 2 tabletki oraz 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu. żołądek. rozpoczynając od małej ilości 1 dochodząc do 2 szkl. po ostudzeniu dodać dużo natki pietruszki lub koperku. W szpitalach spędziłem ponad 2 lata. białego sera popijanego herbatką z aronii. łyżeczkę kminku z majerankiem. Ponadto należy pić: Pectosol. Potem 7 dni przerwy i ponownie zażywać naftę 14 dni. Na noc proponuję pić ciepłe mleko z dodatkiem szczypty tymianku. Konieczne są też soki z surowych warzyw: marchwi. cynamonu. sok z mniszka. Zalać mieszankę gorącym mlekiem. należy powtórzyć to samo leczenie nerek z 10-dniowymi przerwami przy przyjmowaniu każdego z leków. Choroba pozostała. Solaren. sok z brzozy. nerki. Na początku można je rozcieńczać wodą. Sądzę. popijając ziołami. nie mówiąc o nerwach. Jestem chory na ziarnicę. wyciąg z głogu. selera. W codziennym odżywianiu powinno być dużo jogurtu. a przy okazji zniszczono mi wątrobę. jeżeli są przewlekle chore. kapusty. że kurację należy zacząć od wzmocnienia organizmu. Proponuję zmieszać 100 g pyłku kwiatowego ze szklanką miodu propolisowego i tę mieszankę zażywać 7-8 razy dziennie po łyżeczce od kawy. imbiru. pietruszki. pić 2 razy dziennie po łyżeczce od herbaty. l łyżki zmielonego siemienia lnianego.

3 razy dziennie należy pić po łyżeczce zmieszanych wyciągów z kasztanowca. który mnie badał. Cierpię na żylaki odbytu. wypijać w ciągu dnia. Przy dłuższej. Lekarz. która reguluje stolec. Cholagoga Nr 3. bo to sprawia mi ból. lat 57. zagotować. Urosan. Prostasan. pić zimne na noc) oraz Aspargin 2 razy po 2 tabletki lub Asmag 3 razy po 2 tabletki. parzyć 3 łyżki mieszanki na 3 szklanki wrzątku do termosu. aby zatrzymać jak najdłużej tę masę w odbytnicy (najlepiej całą noc). Ważne jest ułożenie ciała. pietruszka oraz kapusta. której czub smaruje się oliwą lub parafiną i wprowadza do kiszki stolcowej. Nabiera się tę masę do gumowej gruszki. przyprawionej zgodnie z własnym smakiem. nie mogę chodzić. wypijane do 2 szklanek dziennie. Jednorazowa porcja wynosi od 1/4 do 1/3 szklanki. W tej sytuacji radzę stosować przez 5-6 dni codziennie minilewatywę z rozgotowanych na gęstą papkę 4-5 cebul przetartych przez sito i wystudzonych. Kurację wspomaga picie ziół przeciwmiażdżycowych: Cardiosan. Po pewnym czasie żylaki zostaną wyleczone. HEMOROIDY Janina. stwierdził. jeszcze lepiej Boldaloinę. Sklerosan. Najbardziej wskazana jest dynia. Wewnętrznie należy zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Raphacholinu. Ja po prostu postanowiłam zwrócić się do Pani z gorącą prośbą o pomoc. przed lewatywą z cebuli dobrze jest zrobić wlewkę z mocnego rumianku. 355 . jemioły i ruty oraz zażywać Agapurin 2 razy po l tabletce. że na głębokości 10 cm kiszki stolcowej jest mały polip i lekkie owrzodzenie i skierował mnie na operację do szpitala. co oczyści kiszkę stolcową i dopiero potem zastosować jako leczenie lewatywkę z cebuli. Gdyby się utrzymywały kłopoty ze stolcem. potem na brzuch i następnie na prawy bok. Najlepiej na lewym boku. Czyli najpierw lewatywa oczyszczająca. Codziennie przez 2 miesiące należy zjadać 1/2 kg gotowanej cebuli. Reumosan. Podobne działanie ma również czosnek i chrzan. Nerwosanu. seler. lat 60. Zmieszać wszystkie zioła. Należy też zażywać 3 razy po 3 tabletki Lewitanu lub pić zagotowane drożdże (l łyżka na pół szklanki wody. stałej obecności żylaków wewnętrznych oraz w ich stanach zapalnych tworzą się polipy.CHOROBY SERCA l UKŁADU KRĄŻENIA CHOROBA BÜURGERA Danuta. Cebula ma bowiem właściwość rozpuszczania złogów w tętnicach. Wskazany jest masaż stóp 30 min. 2 opak. udo boli. potem lecząca. U męża (lat 62) lekarz stwierdził chorobę Bürgera: lewy palec nogi siny. W jedzeniu uwzględnić dużo surówek. Jeszcze skuteczniej działają soki z tych warzyw.

kłącze pięciornika . kozieradka . lat 45.150 g. Wskazane jest również zażywanie wyciągu z kasztanowca: 3 razy dziennie po 30 kropli oraz 2 razy dziennie po 30 kropli Rutisolu lub 2 razy po 3 tabletki Venescinu. zarówno w tabletkach jak i w kroplach. Można dodatkowo popijać mieszankę ziół: Sklerosan 2 opak. Cholagoga Nr 2 l opak.100 g.100 g. Dokucza mi wiele chorób. Dostałam zioła. Od czasu do czasu odczuwam silne kołatanie. Do mięsa można używać marmolady usmażonej np. Dawkowanie trzy razy dziennie po jednej szklance ziół. tymianek rzymski . ze śliwek z dodatkiem owocu jarzębiny. ziele hyzopu . Zmieszać razem w misce. KOŁATANIE SERCA Anna. Nie jest to może duży ból. Zielarz stwierdził również. Przy kołataniu serca pomaga noszenie w lewej części stanika medalika z miedzi o średnicy 6 cm lub małej poduszki gorczycowej. bo będą kłopoty z krążeniem (już teraz cierpną mi dłonie). Na jedną szklankę wody jedna łyżka ziół.Wskazane jest. że rozwija się choroba nadciśnieniowa. Proszę mnie poinformować.70 g. aby na pierwsze śniadanie jeść mieszankę: 4 łyżki otrąb pszennych. Jeżeli chory cierpi na rozedmę płuc. Cirulosan l opak. czy te zioła mogą mieć wpływ na podniesienie ciśnienia. która leczy odbytnicę..70 g. mleko lub cukier pół godziny przed jedzeniem przez 14 dni. KŁOPOTY Z KRĄŻENIEM Barbara. dziurawiec . skrzyp polny . koper . 2 łyżeczki zmielonego siemienia lnianego. strączki fasoli . Lekarz twierdzi. lat 68. Krople zażywa się 3 razy dziennie po 30 kropli oraz Venescin 2 razy dziennie po 3 tabletki. Całość zalewa się gorącym mlekiem i zjada po wystygnięciu.. Otręby mają działanie lecznicze i leczą odbytnicę. W zasięgu ręki powinna Pani mieć Propranolol 0. jarzębina . Ale mnie trzustka często boli. 356 . potem 7 dni przerwy. Podaję spis ziół: brusznica .100 g. tak jakby mi serce chciało wyskoczyć. po których według zapewnień zielarza miałam czuć się źle przez 14 dni. USG wykazało. rutwica lekarska -100 g. Najbardziej niepokoi mnie stan mojego serca. nerki. kwiat kocanki . doprawione kminkiem lub majerankiem. Pomagam sobie ziołami jak mogę. bo i żołądek. Lekarz stwierdził że grozi mi cukrzyca i że moje dolegliwości pochodzą od trzustki. Takie schorzenia leczę za pomocą kasztanowca. Ponadto należy zażywać mieszankę: wyciąg z głogu + Kelli cardina + Nerwosol + Solaren + sok z mniszka + krople nasercowe po jednym flakonie.100 g. Starą metodą leczenia było przystawianie pijawek. że trzustka jest bez zmian. Na rozrzedzenie krwi dodatnio wpływa nafta: 2 razy dziennie 60 kropli na wodę.100 g. woreczek żółciowy.200 g. to wówczas organizm wytwarza więcej czerwonych ciałek krwi. ale raczej uczucie wzdęcia. Wszystkie płyny zmieszać i zażywać na wodzie 2 razy dziennie po l łyżeczce na wodzie. Nerwosan 2 opak.01. że mam gęstą krew i należy ją rozrzedzić. 2 łyżki płatków kukurydzianych lub owsianych.100 g.50 g. zaparzać 2 łyżki mieszanki ziół na 2 szklanki wrzątku do termosu i popijać porcjami po jedzeniu.

Po ostygnięciu dodać dużo natki pietruszki. a nawet przez pewien czas całkowicie wyeliminować. ziele bratka. abym się mniej denerwował. Mięso chude. Nerwica świadczy o braku witamin z grupy B. ziela skrzypu. z masłem lub serem topionym oraz 2 ząbki czosnku.5 litra płynu dziennie. radzę zażywać po jedzeniu 2 razy dziennie po 2 tabletki Bioldaloiny lub Raphacholinu. kazał mi zażywać Validol. NERWICA SERCA Janusz. który często mnie boli. W wyżywieniu zdecydowanie ograniczyć mięso. pić tylko wodę. z 2 łyżkami oleju. Codzienne pożywienie powinno być bez: cukru. gotowane i pieczone. choć wydaje mi się że jem mniej niż inni. białego pieczywa. tłuszczów zwierzęcych. krople nasercowe. strąków fasoli. ziela krwawnika. Codziennie w ciągu dnia pić szklankę wody z octem jabłkowym lub cytryną i łyżeczką miodu. Należy dbać o codzienne wypróżnienie. W codziennym menu powinno być dużo surówek jarzynowych. trochę czerstwego. ziela lubczyku. z wyjątkiem wieprzowiny.Po miesiącu. 2 łyżki tej mieszanki ziołowej zaparzyć w 2 szklankach wody. Jeden dzień w tygodniu jeść warzywa i owoce. ciast. dwóch powinna być wyraźna poprawa. kłącza perzu. Lekarz stwierdził. lat 34 Jestem okropnie gruba. Wskazane są zioła wzmacniające pracę serca i poprawiające przemianę materii. że przez pewien okres występują jeszcze wzdęcia. 2 łyżki płatków owsianych. Radził leż. Pić po jedzeniu 2 razy dziennie po łyżeczce od kawy na wodzie. korzenia mniszka. Gdyby okazało się. pić w 3 porcjach przed jedzeniem. popić kefirem oraz ziołami. Są to silne kłucia połączone z drętwieniem lewej ręki. a także serce. Lekarz po EKG stwierdził „to tylko nerwica”. kminek i majeranek zmielone razem. lat 43. może być również kapusta kiszona. ograniczona ilość soli. liścia szałwi. 2 łyżki płatków kukurydzianych zalać gorącym mlekiem. Wieczorem: kromka razowego chleba. Oprócz Validolu radzę pić na noc gotowane drożdże: l łyżkę stołową zagotować w 1/2 szklance wody. 357 . Ograniczyć również cukier. KŁOPOTY Z SERCEM l NADWAGĄ Maryla. Rozumiem. Mam kłopoty z kręgosłupem. korzenia wilżyny. Łącznie z ziołami powinno być 1. że lekarz wykluczył zakłócenia w pracy tarczycy. kasz i ryżu. że jest to związane z moją nadwagą. Na śniadanie: 4 łyżki otrąb pszennych. wyciąg z głogu oraz mniszka. znamion kukurydzy. Codziennie pić zioła: 100 g morszczynu oraz po 50 g: kory kruszyny. Pić zimne na noc. Konieczne jest schudnięcie i jednocześnie wzmocnienie organizmu. Od kilu miesięcy odczuwam bóle w okolicy serca. Ponadto radzę przygotować mieszankę: nerwosol.

Ponadto radzę zażywać w razie potrzeby 2 tabletki Convafort Forte wyciąg z konwalii. Dieta jak przy schorzeniach miażdżycowych (wykluczona wieprzowina. który podnosi ciśnienie i dodaje energii. Także 2 razy po l łyżeczce Prostapolu. pić następującą mieszankę ziołową: 100 g ziela jemioły oraz po 50 g: serdecznika. ziele bratka. stanowi to porcję dzienną. Najlepiej robić to pół godziny przed jedzeniem. aby utrzymać wagę. Wieczorem łyżeczka miodu na pół szklanki wody. Ratuję się kawami. W aptekach homeopatycznych są do kupienia tzw. Ponadto należy pić krople: l buteleczkę wyciągu z jemioły. Przy wszystkich spadkach ciśnienia atmosferycznego chodzę jak śpiąca królewna. Zawsze miałam niskie ciśnienie. lat 48. jemiołę. rumianku. Radzę dzień zacząć od szczotkowania całego ciała (od obwodu do serca). Rano pić 3 łyżeczki octu jabłkowego zmieszanego z pół szklanki wody + 2 łyżeczki miodu. l buteleczkę wyciągu 20 z głogu oraz l flakon kropli nasercowych. Jestem gruba i mam wysokie ciśnienie. pić 2 razy dziennie po l łyżeczce na wodzie wyciąg z jemioły oraz wyciąg z kasztanowca razem zmieszane. Piję jednak coraz więcej. ziela skrzypu. Jak się żywić. Wskazane są spacery. złote krople i przy uczuciu osłabienia radzę zażywać 25 kropli. Jeżeli ciśnienie jest normalne. bo inaczej nie mogę pracować. WYSOKIE CIŚNIENIE Ewa. l opakowanie Sklerosanu wymieszać. kory kasztanowca. owocu kminku. lat 45. kłącza perzu. aby wzmocnić organizm. Gdyby ta mieszanka ziołowa nie dawała pożądanych rezul358 . wyciągu z kasztanowca. Radzę więc pić zioła: morszczyn. jaki tryb życia prowadzić. liścia poziomki.NISKIE CIŚNIENIE Sabina. melisy. wypijać tę porcję w ciągu dnia. 2 opakowania Degrosanu. Jak można je trochę obniżyć? Rozumiem. PO ZAWALE Włodzimierz. wody. Bogu dziękuję. Wszystkie te płyny razem zmieszać i używać 2-3 razy dziennie po 50 kropli. A jednak stale towarzyszy mi strach przed następnym. Podobnie działa niemiecki preparat . Przeżyłem zawał serca. wędliny i tłuszcze zwierzęce). Konieczne są codzienne stolce. ziela krwawnika. Masaż Shiatsu poprawi samopoczucie i niskie ciśnienie. Zioła zmieszać. ale ile kaw dziennie zniosą moje nerki i wątroba. zwłaszcza jeśli masaż jest poprzedzony polaniem ciała zimną wodą. ruty. lat 41. że jeszcze żyję. zaparzyć 3 łyżki tej mieszanki na 3 szkl. jak mogę. kwiatu głogu. zaparzyć 2 łyżki tej mieszanki w 2 szklankach wrzącej wody i wypijać. Należy wykluczyć palenie. Jeżeli występuje nadciśnienie. że chce Pani również trochę schudnąć. a zwłaszcza serce. Nie unikać umiarkowanego wysiłku. aby zapobiec chorobie prostaty. dodając po 50 g wymienionych ziół. Jeść skromnie. Rutisolu. Przy Pani kłopotach bardzo ważny jest codzienny stolec.Diacord.

Najlepsze są te zewnętrzne liście. tj. Przy ostrych stanach zapalnych należy najpierw robić przez kilka dni okłady z rozgotowanej cebuli i dopiero potem przejść na okłady z kapusty. Obecnie są już bardzo mocno zarysowane i bolesne. Ten ostatni preparat radzę pić aż do zaniku miesiączki. Jeśli maść Arcalen nie przynosi poprawy. które wyrzuca się przed gotowaniem. Stan zapalny łagodzą okłady z rozmaglowanych liści świeżej kapusty kładzione na noc na nogi. dodając do wypijanych ziół. Występują one na udzie i łydce prawej nogi. iż mogą się pojawić zaburzenia hormonalne. Należałoby jednak zacząć leczenie od prawidłowego wypróżniania. Dodatkowo należy zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Venescinu oraz 2 razy dziennie po 2 tabletki Rutinoscorbinu. Radzę więc zażywać na noc l łyżeczkę Cholegranu. radzę brać dodatkowo na noc l łyżeczkę Cholegranu zgodnie z recepturą na opakowaniu. Wagę skutecznie się traci wprowadzając raz w tygodniu dietę wyłącznie owocową i jako jedyny płyn . które należy lekko owinąć flanelką. Gdyby tak było. lat 30. . który dodatnio wpływa również na wątrobę. proponuję stosować Aeskulin (maść z kasztanowca). Lekarz zapisał mi Arcalen.wodę mineralną. radzę pić dwa razy dziennie po 50 kropli wyciągu z nagietka (Tinctura Calendulae). Żylaki pojawiły się jako drobne podskórne żyłki 7 lat temu.tatów. Wiek wskazuje. ŻYLAKI NA NOGACH Janina. Proszę o podanie mi skutecznej metody leczenia żylaków kończyn dolnych. Zimą dobrze jest nosić 2-3 pary cienkich rajstop. łyżeczkę od herbaty. Pomocne jest również zażywanie 2 razy dziennie po pół łyżeczki pasty Fitoven.

Jeżeli są zaparcia. Szczotkowanie pomaga również na bóle stawów biodrowych. co stanowi porcję dzienną. które przyspieszyłyby leczenie? Jestem emerytką i muszę sobie dorabiać jako krawcowa. Korzystne jest również zażywanie raz dziennie dwóch łyżeczek Calcium Gluconicum oraz raz dziennie po trzy kapsułki witaminy A+D3. l Urosanu. dwa razy dziennie po pół łyżeczki Fitolizyny. oba preparaty należy popijać ciepłym płynem.SCHORZENIA GOŚĆCOWO-KOŚĆCOWO-REUMATYCZNE BOLĄ MNIE STAWY Irena. że jestem najlepszą pogodynką. Chcę tu dodać. Smaruję maściami rozgrzewającymi i owijam bandażem. zachowując kierunek od dołu do góry. Wszystkie te zabiegi z całą 361 . Kontynuować smarowanie maściami rozgrzewającymi. lat 52. W domu śmieją się ze mnie. stawów biodrowych. że popijanie soku z surowej kapusty leczy zwyrodnienia stawów. po których boli mnie wątroba. Od trzech miesięcy cierpię na silne bóle kręgosłupa. BÓLE KRĘGOSŁUPA Stanisława. po czym owinąć flanelką dla zachowania ciepła. zesztywnienie kolan i palców u nóg. liścia brzozy. pietruszki. Mieszankę zaparzać: 3 łyżki na 3 szklanki wody. Radzę stosować na bolące stawy na noc okłady z rozgniecionych liści świeżej kapusty. Zażywać Cale granulati 2 łyżki raz dziennie oraz witaminę A + D3. lat 65. Sąsiadka natomiast namówiła mnie na masaże i trochę zaczynam chodzić. Cholagogi Nr 2 oraz po 50 g kory wierzby. Na bolące kolana należy robić na noc okłady z rozmaglowanych liści kapusty. a następnie smarowanie maścią żywokostową. Nie mogę pracować. Coraz częściej na zmianę pogody bolą mnie stawy rąk i nóg. Bóle kręgosłupa zmniejsza szczotkowanie ruchem kulistym (10 razy). nie mogę też chodzić. 2 razy dziennie zażywać po 1/2 łyżeczki Fitolizyny. należy na noc brać jedną łyżeczkę od kawy Cholegranu. Czy istnieją jakieś inne sposoby. ale pomaga to na krótko. 4 kapsułki raz dziennie przez rok. Przy takich schorzeniach zalecam zażywanie dwa razy dziennie jednej łyżeczki Reumogranu. Zioła i okłady stosować cierpliwie przez 6-8 miesięcy. popijając następującymi ziołami: 2 opakowania Reumosanu. kapusty. Lekarze stwierdzili zmiany w części lędźwiowej kręgosłupa i zalecili mi środki. Do odżywiania wprowadzić surówki z selera. owinąć ciepłą flanelką.

Dodatkowo. Jeżeli syn pozostaje w domu. selera do 2 szklanek dziennie. a także zrobić badanie moczu. GOŚCIEC POSTĘPUJĄCY Andrzej. może trochę gimnastyki. 362 . wrzątku. Zioła zmieszać. powinien je nosić przez całą dobę. proponuję masować obie stopy i kręgosłup tak. jak jest to pokazane w następnej części książki. źle się czuje. Cholagogi Nr 2. bo około 2 lat. że można wyleczyć się cebulą. wywar wlać do wanny oraz dodać 1/2 kg drożdży. Pomocne na stawy są okłady z rozgniecionych liści kapusty (owinąć flanelką). Ból stawów zmniejszą okłady na noc z rozmaglowanych liści kapusty. W miarę poprawy stanu wskazane są spacery. sprawdzić sprawność nerek. Asparginę 2 razy po 2 tabletki. Polowe życia choruję na gościec postępujący.pewnością pomogą na zwyrodnienia kostne. DZIECIĘCE BÓLE STAWÓW Danuta. Kurację wspomaga jedzenie 3-4 gotowanych cebul dziennie oraz picie soków z marchwi. Radzę pić zioła: 2 opak. Czas trwania kąpieli 20 minut. Mięśnie wzmacniają kąpiele w kwiecie siana oraz drożdżach. jestem pod stałą opieką poradni reumatologicznej i wszystko to na nic się nie zdaje. Taki zastrzyk robi się kilka razy co 4-6 tygodni. kapusty. 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki Fitolizyny. miodu). Lewitan 2 razy po 3 tabletki. Nerwosanu. Półkąpiel robić l raz w tygodniu. Ponadto zażywać wapno (Calcium Gluconicum) lub l łyżeczkę wapna ze zmielonych skorupek wiejskich jaj. l tabletkę dziennie Falvitu. poziom mocznika i kreatyniny. Przy podwyższonym poziomie ASO można podawać co 4-6 tygodni l raz domięśniowo 2400000 Debeciliny po uprzednio wykonanej próbie uczuleniowej. Są one opuchnięte. W takich przypadkach radzę zażywać 2 razy dziennie po l łyżeczce Reumogranu. aż podwyższony OB i poziom ASO wrócą do normy i stawy przestaną boleć. Kłopoty kuracji będą wynagrodzone powrotem do zdrowia. że czas leczenia będzie długi. Sprawdzić badaniem krwi OB i odczyn ASO. wypić w ciągu dnia. ale muszę uprzedzić. Poszatkowaną główkę kapusty gotować w kilku litrach wody 5-10 minut. 3 kapsułki witaminy A+D3. aby leczenie było bardziej efektywne. Czytałem. Mój 10-letni syn cierpi na bóle stawów. lat 24. do tego dodać 50 g kory wierzby. polewać całe ciało i do łóżka. W takich okresach występuje u niego temperatura. Wskazane byłoby ssanie 3-4 razy dziennie po łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku na l szkl. Reumosanu. lat 30. trudno mu chodzić. a także Gastrogran 2 razy dziennie po l łyżeczce. nim ustąpią wszystkie bóle. Z roku na rok jest coraz gorzej. kilka razy byłem w sanatorium. Dwa razy leżałem w szpitalu. zaparzać 3 łyżki na 3 szkl. tyleż samo liści brzozy.

tyleż samo kwiatu kocanki oraz ziela jaskółczego i liści brzozy. Ważne jest również znaczne ograniczenie spożycia mięsa (np. a także szczotkowaniu powinien poprawić się sen. To bardzo trudna i złożona dolegliwość. Pod krótszą nogę podbić w bucie dodatkowe obcasy. Wszystkie te dolegliwości w okresie klimakterium są zaostrzone. Na stany depresyjne trzeba brać na noc po l łyżeczce Nervogranu. kwiatu kocanki. Ponadto radzę szczotkowanie stawów biodrowych i również smarowanie maścią żywokostową. dwa. pietruszki. Odkąd sięgam pamięcią. Reumosanu. liścia melisy. że kuracja będzie długotrwała. Chorą nogę okładać liśćmi rozmaglowanej kapusty. Pomocne jest wapno. Choruję od 13 roku życia na przewlekle zapalenie kości z czynną okresowo przetoką ropną. po czym smarowanie maścią żywokostową. także kąpiel w drożdżach oraz zmiksowanych rozgotowanych liściach kapusty. Zioła zmieszać. bolą biodra. 2 opak. Chodzi do różnych lekarzy. l łyżeczkę takiego wapna należy zażywać raz dziennie. Bardzo często leżę obłożnie chora. bo przy tym „objawiają się” węzły chłonne i występuje wysoka temperatura. mama choruje na gościec. Również raz dziennie 3 tabletki witaminy A+D3. Pozostałość wypluć. Leczenie dobrze byłoby zacząć od oczyszczenia przewodu pokarmowego. 2 opak. Na wszystkie chore stawy radzę robić na noc okłady z rozgniecionych liści kapusty. 3 kapsułki witaminy A+D3. selera. szyszek chmielu.MAMA CHORUJE NA GOŚCIEC Dorota. Urosanu z dodatkiem 50 g kory wierzby. Leczenie będzie trwało długo. noga krótsza o 6 cm. dla wygody w termosie. Należy zażywać przez cały czas zioła: Nerwosan. sera. Kuracja olejem powinna trwać 16 miesięcy. Od leków mam chory żołądek i trzustkę. lat 19. ale najlepsze byłyby tu zmielone skorupki wiejskich jaj z cukrem. a nawet trzy lata. Pomocne jest picie zagotowanych drożdży. Uprzedzam. jaskółczego ziela. Do tych ziół dodać po 50 g liścia brzozy. 1opak. stosować dietę ryżową przez tydzień. a zwłaszcza wieprzowiny. usta wypłukać. Cardiosan. tiosiarczanu sodu rozpuszczonego w pół szkl. stale łykając antybiotyki. dodając l kroplę Dentoseptu 2 razy dziennie po 20 min. Radzę też ssać 1/2 łyżki oleju słonecznikowego. Po tych preparatach ziołowych. Cholagoga Nr 3. ani badania nie mogą jej pomóc. Czuję się. Zmieszać je razem i zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki wody. kory wierzby. zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki wrzącej wody i tę porcję wypijać w ciągu dnia. Zalecam szczotkowanie ciała 2 razy dziennie. Proponowałabym uwzględnić w jadłospisie dużo zsiadłego mleka. Dopiero po tym oczyszczeniu zacząć brać zioła. Druga noga zwyrodnienie stawu kolanowego. Nerwosanu. lat 50. Kolano operacyjnie usztywnione. Ponadto zalecam: 3 łyżeczki Calcium Granulatum i Klimaktogran 3 razy dziennie po l łyżeczce. aby była to porcja na cały dzień. poddaje się wielu badaniom. Jest to jedna z odmian chorób reumatycznych. 363 . lecz ani lekarze. kręgosłup. gorącej wody. Degrosan. Choroba nasila się częściej. dobrze jest również smarować bolące miejsca maścią z jadem pszczół (Apizartron). do 3 posiłków w tygodniu). zwłaszcza partii kręgosłupa od dołu do góry. a także soków ze świeżej kapusty. Do tego silna nerwica depresyjno-lękowa z bezsennością. jakbym miała wrzody. PRZEWLEKŁE ZAPALENIE KOŚCI Stanisława. wypijać na czczo l łyżkę 20-proc. Należy brać 2 razy dziennie po pół łyżeczki Fitovenu i popijać następującymi ziołami: l opak. Reumosanu.

gdyby Państwo obydwoje w momencie poczęcia byli w dobrym stanie fizycznym i psychicznym. czyli Tinctura Calendulae. Robić codziennie przez dwa miesiące na noc okłady na podbrzusze ze świeżej. CHCĘ URODZIĆ ZDROWE DZIECKO Iwona. który żył tylko 12 dni. Nadmieniam. Dobrze działają okłady z kapusty na dół brzucha oraz wątrobę. Diagnoza lekarska brzmiała „rybia łuska”. dbać o codzienny stolec. przeżywam koszmar. Rozmawiałam z wieloma lekarzami. już bez witamin. Ponadto w trakcie okresów pić skrzyp przygotowany następująco: 2 łyżki ziela zalać 2 szkl. że to przejdzie po urodzeniu dziecka. Byłoby dobrze. W czasie okresu dosłownie gryzę palce z bólu.2 łyżeczki. co wzmocni organizm płodu i matki i zapobiegnie chorobom. siedzieć nad parą 20 minut. że pierwszy mój syn urodził się i jest dzięki Bogu zdrowy.SCHORZENIA KOBIECE BOLESNE MIESIĄCZKI Jolka. Dopełnić do 2 szkl. którzy stwierdzili że nic nie mogą mi w tej kwestii poradzić. Nie mam siły dłużej cierpieć. Garść słomy owsianej lub skrzypu gotować 20 minut. lat 19. również 2 razy dziennie zażywać po 3 kapsułki witaminy A+E. Po parówce okład ze świeżej kapusty na podbrzusze + suche opakowanie i do łóżka. jeść dużo owoców i jarzyn. Nasiadówki przed spaniem nad wywarem ze słomy owsianej lub skrzypu. W mojej rodzinie ani też w rodzinie mojego męża nie wystąpił wcześniej przypadek takiej choroby. 365 .geny. Od 5 lat. Przez cały okres ciąży należy brać wapno Calcium Gluconicum . Radzę zażywać wyciąg z nagietka (Tinctura Calendulae) 2 razy dziennie po łyżeczce od herbaty przez kilka miesięcy. Nasiadówki powtarzać przez 7-8 dni codziennie. Pół roku temu urodziłam drugiego syna. okryć się prześcieradłem i kocem. odpoczywać. Lekarz pociesza mnie. W tym okresie należy spać w miarę potrzeby. bez ceratki. Dostarcza on wielu enzymów i witamin. i wypić tę porcję w ciągu dnia. rozmaglowanej kapusty. Wskazane jest zażywanie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym przez całą ciążę. to jest od pierwszej miesiączki. Przez pół roku radzę popijać dwa razy dziennie po łyżeczce od herbaty wyciąg z nagietka. ciepło owinąć. Przyczyna . wstawić w garnku dopasowanym do miski sedesu. wody i gotować przez 20 minut. lat 25. I jeszcze jedno: moje okresy są bardzo nieregularne.

24. rozgotować cebulę do miękkości. lat 47. Reumosan. Po miesiącu zabiegów ponownie zrobić mammografię. 15. Przy mastopatii mogę zaproponować kurację. Jestem przerażona. Cebula musi być świeżo gotowana każdego dnia. GRZYBICA POCHWY Hanka. ale ciągle skuteczny. 43. 22. Zaczęłam moczyć dolną partię dala w rumianku co odrobinę łagodzi bóle. na jego czubek dać odrobinę maści propolisowej. mam grzybicę pochwy. która nie wymaga interwencji chirurgicznej. 17. Proponuję kupić gotowe tampony OB.starać się nie denerwować. która ma działanie przeczyszczające i jeden dzień pozostawać bez jedzenia. jeżeli nie używa Pani spiralki. Bardzo pomocny jest codzienny masaż stref refleksyjnych na stopach: 21. wody. Nerwosan. lat 25. po czym dla ciepła owinąć flanelką (bez folii). Miód przygotowuje się łącząc 100 g pyłku kwiatowego ze szklanką miodu propolisowego. zmieniam bieliznę osobistą i wstyd mi się przyznać. ale w piersiach mam ciągle resztki mleka. 366 . 49.16. myję się codziennie. gdy dziecko miało 6 miesięcy. To stary sposób. Tamponów można używać wówczas. Co robić? Mam dwoje dzieci. 2.5 roku temu urodziłam dziecko. Są to dosłownie kropelki. Pić następujące zioła: Urosan. Wypić w ciągu dnia. W ostudzonej mazi cebulowej moczyć tampon. Na wieczór zażywać l łyżkę gorzkiej soli (w aptekach). Mammografia wykazała guzy na lewej piersi. ale nie chcą zniknąć. Radzę przebadać się u onkologa. Prowadzę czysto dom. GUZY NA PIERSI Irena. 40. Zmieszać wszystkie razem i zaparzać 3 łyżki mieszanki na 3 szkl. Fitolizynę 3 razy dziennie po pół łyżeczki.19. Jednocześnie zażywać wyciąg z nagietka 2 razy dziennie po łyżeczce. 18. JAK STRACIĆ MLEKO? Anna. Po kilku dniach powinna Pani pozbyć się upartego grzyba. Proponuję robić na noc na piersi okłady z rozgniecionych liści świeżej kapusty. Przestałam karmić. Na utratę mleka stosuje się następujący sposób: podwiązuje się wysoko piersi dwiema ściereczkami lnianymi lub dwiema pieluszkami ułożonymi na krzyż. 39 (który opisuję w następnej części książki). Zażywa się 3-4 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. Czy jest sposób bardziej skuteczny? Wstydzę się iść do lekarza. zakładać tampon dopochwowo na noc. że to jest rak i wytną mi pierś. lat 26. 23. Cholagoga Nr 2.

Radzę pić skrzyp: 2 łyżki na 2 szklanki wody. 50. Radzę także zażywać Sylimarol 2 razy po jednej tabletce oraz Hemofer 2 razy po dwie tabletki. środek ten kupuje się bez recepty w aptekach homeopatycznych. aby temu zapobiec. że między jednym a drugim okresem wszystkie dolegliwości ustąpią. gotować przez 20 minut. roku życia cierpi na krwotoczne miesiączki. 19. Leczenie okazało się mało skuteczne. 22. to przedłużyć kurację o następny miesiąc. Co drugi dzień należy dopochwowo na noc zakładać tampon zmoczony w rozgotowanej na gęsto cebuli. Proszę mi poradzić co robić. Popija się 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. choroba postępuje dalej. 367 . Od pierwszej miesiączki córka była leczona. na sam czubek nałożyć odrobinę maści propolisowej. 38. a nawet poniżej. KRWOTOCZNE MIESIĄCZKI Stanisława. 40. 18. Co lekarze na to? Otóż początkowo twierdzili. bez ceratki. dopełnić gotowaną wodą do dwóch szklanek i pić codziennie w trakcie trwania miesiączki.40. Jeśli nie. Natychmiast po otrzymaniu tego wyniku córka poszła do lekarza. że bez leków krwawię bez przerwy. że to zmiany hormonalne. Od 10 lat cierpię na choroby kobiece. 49. który stwierdził. Nie należy masować stóp w czasie krwawienia z dróg rodnych (opis masażu w następnej części). 24. W dolegliwościach tych pomagają również okłady z rozgniecionych liści kapusty. Skuteczny jest również masaż stref refleksyjnych na obu stopach: 36. która na każdy dzień musi być świeżo gotowana. Radziłabym też robić na noc okłady na krocze i podbrzusze z rozgniecionych liści świeżej kapusty. nr receptorów: 21. Trzy razy miała krwotok. 2 łyżki tych ziół zalewa się 2 szklankami wody i gotuje przez 20 minut. obecnie USG wykazuje powiększenie macicy o charakterze mięśniakowatym. Okresy te stały się dla mnie i dla niej koszmarem. które kładzie się bez ceratki na podbrzusze na noc i dla utrzymania ciepłoty okrywa flanelką. Lekarze stwierdzili zaburzenia hormonalne. Kuracja ta powinna zahamować krwawienie. tj. lat 37. 15.41. a ja już boję się. Najlepiej kupić gotowy w aptece i zamoczyć w cebuli. w związku z tym przyjmowała różne leki hormonalne. Tampon lekko odcisnąć.KRWAWIĘ BEZ PRZERWY Danuta. 38. Codziennie masować 30 minut obie stopy (opis masażu w następnej części). W trakcie miesiączki i przy każdym krwawieniu zalecam popijanie wywaru ze skrzypu. Sądzę. że ten stan nie ma wpływu na tak obfite krwawienie. żeby nie skończyło się to czymś gorszym. lat 38. Czyli wszystko wskazuje na to.39. Radzę zażywać 2 razy dziennie po 50 kropli Calenduli D2. po l łyżeczce od herbaty. W wyniku badania ultrasonograficznego stwierdzono w lewym jajniku torbiel o średnicy 28 mm.50. 39. 23. Dwa razy dziennie zażywać po 50 kropli wyciągu z nagietka (Tinctura Calendulae). po czym owinąć ciepło. problem mój polega na tym. Można go również przygotować samemu: kwiaty nagietka lekarskiego zalewa się spirytusem na 2-3 palce powyżej warstwy kwiatów i trzyma w ciemnym miejscu przez 2 tygodnie. Moja córka od 13. że chociaż od 10 lat jestem pod stałą kontrolą lekarską. Po okresie spada jej hemoglobina do 60 procent. Stosować akupresurę stóp.

naturalnie nie masuje się ich w czasie miesiączki. Mam regularne miesiączki. które działają krwiotwórczo i uzupełniają ubytek krwi. Sądzę. po jedzeniu 3 razy dziennie. Na dół brzucha radzę na noc kłaść okłady z rozgniecionych liści kapusty. i wypija w ciągu dnia. po łyżce każdego z tych ziół. lat 32. Dla wzmocnienia działania można na tym wywarze zaparzać rdest ostrogorzki i krwawnik. Obecnie nie krwawię. zażywać również 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu. Według informacji lekarza na macicy mam guz wielkości śliwki. że w obrębie narządów rodnych są jakieś stany zapalne. że guz. Dotychczas nie byłam poddana leczeniu ani zabiegowi. Mam wielkie trudności z donoszeniem ciąży. zażywać dodatkowo Stilbestrol lub Dienoestradiol po l mg w środy i soboty po l tabl. iż odkleiło mi się łożysko. o czwartej rano silny „atak ciepła” wyrywa mnie całkowicie ze snu. PRZEKWITANIE Alina. ale bardzo obfite od najmłodszych lat do tej pory. Uważam za niezbędne również picie soku z pokrzywy. W nocy budzą mnie dolegliwości. Co godzinę pojawia się męczący „wybuch”. STRACIŁAM DZIECKO Aniela. a także jedzenie dużych ilości natki pietruszki i koperku. aby pić skrzyp w czasie miesiączki: 2 łyżki ziela gotuje się w 2 szklankach wody przez 20 min. o którym Pani pisze. Mieszanka ta ma właściwości przeciwkrwotoczne. Straciłam moje dziecko w 26 tygodniu ciąży choć byłam od 6 tygodnia pod opieką lekarza. lat 53. Jeśli dolegliwości nie miną w ciągu 2-3 miesięcy. jasnotę i nagietek. Powinni Państwo oboje być w dobrej formie w momencie poczęcia. powodujący obfite miesiączki. W okresie przekwitania zaczęłam cierpieć na częste ataki duszności. Ponadto należy dbać o właściwe wypróżnianie i prawidłowe oddawanie moczu. Dziecko żyło 3 godziny. Po zajściu w ciążę radzę brać wapno i pyłek kwiatowy z miodem propolisowym 368 . gdyż możliwe. Proponuję. W szpitalu dostałam silnego krwotoku i po operacji cięcia cesarskiego wynikło.MIĘŚNIAK NA MACICY Helena. Chciałabym przy następnej ciąży dopomóc sobie. lat 47. robię się czerwona i jest mi okropnie gorąco. krwawnik. Ostatnio stosowałam: skrzyp. to mięśniak. Niezbędna jest akupresura stóp: punkty macicy i jajników znajdują się po obu stronach pięt. Już obecnie powinna Pani brać 2 razy dziennie po l łyżeczce wyciągu z nagietka. Na te dolegliwości pomocne jest zażywanie 2 razy dziennie po l łyżeczce Klimatogranu i Nerwogranu. Mam zioła rdestu ostrogorzkiego. np. Do odżywiania powinno się wprowadzić dużo surówek.

że zatkany nos wynika z chorych zatok. aby popijać również dwa razy dziennie naftę. Cardiosanu. 22. cukier lub. lat 46. Reumogran i Nerwogran. Cholagogi Nr 2. Pomocne byłoby popijanie soków warzywnych oraz masaże ciała. Wtedy to pojawiło się nadciśnienie tętnicze (180-220 mmHg) i przy tym silne bóle głowy. Boli ją głowa w czole i ciągle ma zatkany nos. Ważne jest również poprawienie trawienia i przemiany materii. radzę popijać mieszanką ziołową: 2 opak. Kuracja olejem powinna trwać 16 miesięcy. pozostałość wypluć. jakby to był chroniczny katar. Masować 30 minut dziennie punkty na stopach 21. Wierzę mocno. 24. lat 26. pojawiało się wysokie ciśnienie. Byłabym za tym.5-6 razy dziennie po łyżeczce od kawy (100 g pyłku na l szkl.! opak. Mieszanki przygotowanej w równych proporcjach bierze się tyle. potem przerwa aż do następnego miesiąca. To schorzenie trapi mnie już 21 lat. 3 łyżki tej mieszanki zaparzyć w 3 szklankach wrzątku i popijać przez cały dzień. Mam stale powtarzające się cysty .torbiele na piersiach. ze względu na brak szczegółowych danych. duszności i częste ataki dreszczy przechodzących w drgawki. Przed miesiączką zażywać 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki Fitolizyny. Takie przykre objawy związane są z przekwitaniem. Degrosanu z dodatkiem 50 g morszczynu i 50 g bratka. usta wypłukać. która poprawi pracę węzłów limfatycznych i gruczołów: 60 kropli na mleko. Należy stosować na noc okłady z rozgniecionych liści kapusty na piersi i dół brzucha. TRUDNY OKRES PRZEKWITANIA Ilona. w czasie którego wszystkie słabsze organy 369 . kiedy weszła w okres przekwitania. po czym owijać flanelką. że Pani doktor może mi pomóc. Radzę pić zioła: Klimaktogran. 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu oraz Aspargin 2 razy dziennie po 2 tabletki. dlatego też radziłabym ssać 2 razy dziennie olej słonecznikowy: 1/2 łyżki przez 20 min. l opak. gdyby pyłek kwiatowy z miodem mogli Państwo brać obydwoje przez miesiąc przed planowanym poczęciem. Nic więcej nie mogę polecić. Sądzę. co na końcu noża i popija ciepłym płynem. Byłoby jeszcze lepiej. Łyżeczkę każdego z tych ziół należy brać 2 razy dziennie po jedzeniu. Bez kropli do nosa nie może oddychać. Mam za sobą 4 operacje i na tym nie koniec. Wnętrze nosa można smarować maścią propolisową i zakrapiać 3 krople witaminy E. 19. Kiedy to następowało. 18. Jeżeli Pani jest tęga. TORBIELE NA PIERSIACH Grażyna.. 43 i węzły limfatyczne na obu stopach (opis w następnej części). miodu). Omdlenia. Mama zaczęła chorować od czasu. wodę pół godziny przed jedzeniem przez 10 dni w miesiącu. Pracę jajników poprawia popijanie po l łyżeczce od herbaty 2 razy dziennie Tinctury Calendulae (wyciąg z nagietka) oraz zmielonego kwiatu jasnoty białej i koniczyny białej.

a także zażywać 2 razy dziennie po łyżeczce od herbaty wyciągu z nagietka (Tinctura Calendulae).. Funkcjonowanie jajników poprawia zażywanie mieszanki ziół: 50 g jasnoty białej. lat 31..zaczynają szwankować. 100 g nagietka. gotować 10 min. WŁOSKI NA RĘKACH. Można również stosować na podbrzusze okłady z kapusty. Później się z tego wychodzi i kobieta jest często sprawniejsza niż była. Krople zmieszać do l butelki i używać 3 razy po 50 kropli na wodzie. ZAPALENIE JAJNIKÓW Elżbieta. Moja mama ma 41 lat.. Zna370 . Doraźnie może pomóc woskowanie. Proszę.plecach. czy to jest cysta czy mięśniak (nawet po badaniach USG). które wykonuje się w gabinecie kosmetycznym. ZIOŁA NA MIĘŚNIAKI Ewa. Zioła zemleć z cukrem. TWARZY Aśka. Ubieram się ciepło. Na twarzy . Garnek wstawić do sedesu i siedzieć nad nim 20 minut. Od czasu do czasu bolą mnie jajniki. więc nie wiem dlaczego. przygotowane następująco: kilka łyżek skrzypu lub słomy owsianej lub siana z dodatkiem Septosanu oraz mięty zalać 3 litrami wrzątku. Wstydzę się chodzić z odkrytymi nogami rękami. Nerwosol 2 fl. Może pomogłyby zioła. lat 17.co sugerują lekarze. Włoski są objawem zmian hormonalnych. a na rękach i nogach są znacznie większe. zażywać 2 razy dziennie po l łyżeczce. Rutisol 2 fl. popić ciepłą wodą. wyciąg z kory kasztanowca 2 fl. o którym napiszę. jest dość pilny. Także pomocna tu będzie akupresura stóp (opis w następnej części). brzuchu. NOGACH. Obecnie jest jak pomarańcza. Problem. 50 g koniczyny białej. Ponadto proponuję kłaść na noc na podbrzusze okłady ze świeżej kapusty. napiszcie. czy konieczna jest operacja . że pomocne byłoby popijanie Calenduli D2 lub dużo tańszej Tinctury Calendulae (wyciąg z nagietka) produkowanej przez Herbapol. nawet piersiach mam dużo małych włosków. Dawkowanie jest następujące: dwa razy dziennie po 50 kropli. Sądzę. ale lekarze nie są pewni. Stwierdzono u niej 3 lata temu na macicy cystę wielkości cytryny. Wyciąg z jemioły 2 fl. Proponuję stosować nasiadówki nad parą. Przy zaparciach stolca zażywać na noc l łyżeczkę Cholegranu oraz rano lub na noc 4 łyżki otrąb do zupy lub z gorącym mlekiem. jak się ich pozbyć. Chciałabym zapytać.

40. 49. Przy tym schorzeniu stosuję dla swoich pacjentów wymieniony zestaw ziół. 15. 18. 39 (opis w następnej części).lazłam receptury ziołowe o. 16. . Skuteczność kuracji zwiększają 15-20-minutowe nasiadówki. do których napar przygotowuje się z Septosanu i mięty. ziele tasznika. liść borówki czernicy. 23. Na mięśniaki: kłącze pięciornika. ziele skrzypu polnego. najlepiej na całą noc. Powinnam chyba dodać. 19. ziele jemioły. 50. I tak radzę kłaść na dół brzucha okłady z rozgniecionych liści ze świeżej kapusty. że moja mama jest bardzo delikatna i źle zniosłaby pobyt w szpitalu. ale dodatkowo wzbogacam go innymi zabiegami. liść brzozy. korę kaliny koralowej. 38. 24. ziele rdestu ostrogorzkiego. 17. Klimuszki. Kurację przyspiesza masaż stref refleksyjnych na stopach: 22. Cz. kwiat kasztanowca.

Rozumiem. W leczeniu pomocne jest zażywanie 3 łyżeczek dziennie zmielonych nasion wiesiołka. co prowadzi do zaburzeń ruchowych. raptem chwieje się i przewraca. że dziecko pozostaje pod opieką pediatry. natomiast gdy się przewróci. lat 53. Jesteśmy z żoną młodym małżeństwem. co się mówi. dostawałam środki przeciwbólowe i na tym się kuracja kończyła. Moja 2-lelnia córka nie może sama chodzić. które nie mają ubocznych. Bardzo mnie to męczy. CHCĘ POMÓC DZIECKU Stanisław. moczopędnych i żółciopędnych (gotowe mieszanki w aptekach). Cavintonu oraz picie 2 razy dziennie po l łyżeczce Boragoglandyny. Pomocne jest również picie kleiku z siemienia lnianego. ale rozwój umysłowy ma opóźniony. Byłam 3 razy w szpitalu.SCHORZENIA NEUROLOGICZNE CIĄGLE Ml SIĘ RUSZA GŁOWA Zofia. Rozumie wszystko. brałam leki. że lepiej jest zapobiegać miażdżycy niż leczyć skutki. 2 razy po 2 tabl. mimowolnych. chorobie. lat 58. Ta choroba świadczy. negatywnych skutków i mogą być stosowane z innymi lekami. ale sytuacja wcale się nie poprawia. lat 30. Stan ten zależny jest od zmian miażdżycowych w tętnicach mózgowych. Citrus limon Burm. 373 . co zmniejsza drgania powodujące zmęczenie mięśni. chcielibyśmy naszemu dziecku udzielić najdalej idącej pomocy w jej. u mnie zaś szukają Państwo naturalistycznych metod leczenia. a gdy postępuje i trzyma się czegoś. nie mogę nic robić. Sądzę. Od 6 lat odczuwam częste i dotkliwe bóle głowy oraz oczu. ale słów nie wymawia. Badania lekarskie stwierdzają. Kuracje wspomaga picie ziół przeciwmiażdżycowych. Dodatkowo dobrze jest zażywać l tabletkę dziennie Nacomu lub Parcopanu oraz Aspargin 2 razy po 2 tabl. Choruję na kręcz karku i ruchy mimowolne. że córka będzie normalnie chodzić. DOTKLIWE BÓLE GŁOWY Alina. że byłoby najlepiej rozpocząć kurację od wzmocnienia dziecka przez zażywanie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku na l szklankę miodu propolisowego) 3-4 razy dziennie po łyżeczce od kawy. Choroba nasila się. płacz ma doniosły. bo mi się ciągle rusza głowa..

na noc. Krzyś jest dzieckiem bardzo ruchliwym. co stanowi porcję dzienną. choć czuję się coraz gorzej. Trwało to kilkanaście sekund. pozostałość wypluć. Leków żadnych nie otrzymałam. Pozostały napar wypić. Synek około 5. który przygotowuje się zaparzając przez 5 minut pół łyżeczki ziela w 1/3 szklanki wrzącej wody. Zamoczyć gazę. ciągle się tam uderzał. gdyż lewe oko mam już trochę skośne. Jestem osobą nerwową i wrażliwą. Przez pewien okres chodził z guzem na czole. lat 28. ale po pewnym czasie znów powraca. rano w czasie oglądania. Od dłuższego czasu drga mi powieka lewego oka. lat 24. Reumosanu oraz po 50 g jemioły. Leczenie w tym przypadku musi mieć charakter kompleksowy. zimne wypić na noc. Cardiosanu. cielęciny i wołowiny. Do odcedzonego i chłodnego naparu dodać miód w ilości ziarnka grochu. Na początku września. codziennie przez 2 miesiące. Synek był przytomny. z której zrobić kompres na oczy i trzymać go przez całą noc mocując opaską na oczach. KRZYŻ PO URAZIE Anna. wszędobylskim. że choroba dziecka może mieć związek z doznanymi uderzeniami i krwiak. DRGANIE POWIEKI Dorota. Wskazane byłyby okłady z rozgniecionych liści kapusty na głowę. co poprawi regularność stolca. W kuracji ważną funkcję pełni picie ziół. zwłaszcza na miejsce. co spowodowane jest drganiami. Wszystkie składniki wymieszać i parzyć 3 łyżki na 3 szklanki wrzątku. Sądzę. gdyby mogła Pani przez 2-3 miesiące całkowicie zrezygnować z mięsa i wywarów mięsnych. Dla poprawienia wzroku należy przykładać napar ze świetlika. Kuracja olejem powinna trwać ponad rok. kory kasztanowca i ziela ruty. rezygnując przy tym z wieprzowiny na rzecz kurczaków.a badanie komputerowe mózgu wykazało zanik kory w obrębie płatów czołowych oraz nieznaczne poszerzenie komór bocznych. roku doznał wielu urazów w czoło po stronie lewej. co pozwoli oczyścić głowę ze stanów zapalnych. Codzienny posiłek powinien zawierać dużo jarzyn gotowanych i surowych oraz owoców. Przygotować należy następującą mieszankę: po jednym opakowaniu Sklerosanu. Wskazane byłoby ssanie oleju słonecznikowego: pół łyżki 3 razy dziennie ssać przez 15 minut. Circulosanu. Radzę więc ograniczyć spożywanie mięsa do dwóch posiłków w tygodniu. które było potłuczone. wypłukać usta po zabiegu. wszystko pamiętał. Cholagogi Nr 3. Należy zażywać Aspargin 3 razy dziennie po 2 tabletki oraz pić gotowane drożdże: l łyżkę zagotować w pół szklanki wody. „Domowego przedszkola” nagle mojemu synkowi wykrzywiły się usta w lewą stronę i zaczął dzwonić ząbkami. czyli kuracji musi towarzyszyć właściwa dieta obniżająca poziom cholesterolu. Byłoby najlepiej. Drganie powieki ma charakter nerwicowy i świadczy też o braku magnezu. który się jeszcze nie wessał. 374 . Nerwosanu. powoduje takie objawy. Jest to przejściowe. Martwi mnie to.

co ułatwi wessanie krwiaka. Dla uśmierzenia bólów w piętach można je kąpać w „wodzie życia” (mocz) 20 minut codziennie przez 7 dni. lat 67. Także płukanie pęcherzyka żółciowego z błota żółciowego może poprawiając trawienie wyleczyć z ataków migreny. Na te ostatnie kłopoty najbardziej pomocny jest masaż.głowę owinąć ciepłą chustką. Migreny mogą mieć różne przyczyny. Wskazane jest smarowanie spirytusem bursztynowym skroni. ostrogami? Kurcze w łydkach związane są raczej z brakiem magnezu i potasu. Myślę. Na kurcze w łydkach pomagają także okłady na noc przez 10-14 dni z rozmaglowanych liści świeżej kapusty + suche opakowanie bez ceratki. Cierpię od kilku lat na bolesne kurcze w łydkach. Należy dość mocno uciskać głowę chustką zawijaną poprzez czoło do tyłu głowy. kiedy zaczynam czuć ucisk na skroniach. że cierpię na arystokratyczne choroby ale ja cierpnę ze strachu. Przyczyną mogą być też zmiany w odcinku szyjnym kręgosłupa. Leczenie ostróg jest takie samo. Pomocny jest również masaż Shiatsu lub akupresura stóp. Początkowo zaczęło się od zmęczenia nóg i opadania lewej stopy. KURCZE W ŁYDKACH Anna. Pomocny byłby wyciąg z kasztanowca: 2 razy dziennie po 10 kropli na wodę. Kuracja ta powinna pomóc. a później trudności w chodzeniu.trzeba będzie zastosować zioła jak przy padaczce. jeśli zaś nie . NIEDOWŁAD NÓG Jerzy. Śmieją się ze mnie. Powinno się brać Aspargin 2 razy po 3 tabletki przez 2-3tygodnie. lat 30. Pomocne jest obłożenie głowy rozgniecionymi liśćmi świeżej kapusty i owinięcie ciepłą flanelką. że dziecko powinno zażywać 2 kapsułki dziennie witaminy A+D3 oraz 2 łyżeczki Calcium Gluconicum. MIGRENA Sława. lat 47. Migreny są często połączone z torsjami. płatków usznych i podstawy czaszki. Muszę się położyć do łóżka z kompresem na głowie i leżeć przez cały dzień. Korzystne byłoby również popijanie herbatki z dziurawca z melisą. Nie pomagają mi wówczas żadne środki przeciwbólowe. jak przy zmianach zwyrodnieniowych kręgosłupa. lak że nie mogę chodzić. Mogą wynikać z nie wyleczonych zatok lub kłopotów z trawieniem. Po pięciu latach poruszam się z trudnością z powodu niedowładu kończyn 375 . Pić 3 razy w tygodniu rano na czczo sok z 1/2-1 cytryny + 2 łyżki oliwy z oliwek + 2 łyżeczki Cholesolu + 30 kropli Solarenu + 1/4 szklanki gorącej wody. Czy te dolegliwości związane są z tzw. Od kilku lat cierpię na migrenę.

zaraz się denerwuję. dynia. Dla wzmocnienia organizmu proponuję Falvit 2 razy l tabl. czyli z melisą: 2 razy po 4 tabletki po jedzeniu. Dla poprawienia pracy wątroby wskazany jest Sylimarol 2 razy l tabl. 20 minut siedzieć i polewać całe ciało. bo mają więcej cennych wartości. W diecie należy wykluczyć wieprzowinę. Gdy cos jest nie po mojej myśli. Wskazane są masaże albo Shiatsu (przedstawione w mojej książce „Zdrowie przez dotyk”). Najważniejsze w tej kuracji jest picie dużych ilości soków jarzynowych. należy na śniadanie jeść kiełki i otręby pszenne (po 4 łyżki) zmieszane ze zmielonymi nasionami wiesiołka i zalane mlekiem. Czasem przestawienie łóżka w inne miejsce powoduje dużą poprawę zdrowia. Jeżeli mimo wszystko będą kłopoty. i na ten stan nałożyła się infekcja. ani ich zginać. Jestem bardzo nerwowa. lat 29. Od pewnego czasu boli mnie serce. Należy zrobić badania. czas trwania 1-2 miesiące. co jest ważne. jakieś kłucia. jarzyn gotowanych i surowych. Przy wzroście 165 cm ważę 52 kg. które spowodowało braki w organizmie.dolnych. Ostatnio zauważyłem drżenie mięśni na całym ciele. ciemnego chleba. ograniczyć mięso. Nerwy mnie wykończą. Kąpiel w drożdżach dodaje energii i witalności. pobolewa mnie lewa łopatka. NISZCZĄ MNIE NERWY Krystyna. marchewka. czy chory nie śpi na żyle wodnej. 376 . len sposób żywienia powinien sprawić. powłóczę nogami. Na noc radzę pić zimne zagotowane drożdże: l łyżkę zagotować w 1/2 szklance wody. Sądzę bowiem. aby wykluczyć nadczynność tarczycy. Razem z Lewitanem należy brać Asmag albo Aspargin 3 razy po 2 tabl. takich jak kapusta. Lewitan 2 razy 4 tabl. Pić codziennie na noc przez 2 miesiące l łyżkę drożdży zagotowanych w pół szklanki wody. pietruszka.. ponadto l łyżeczkę Cholegranu na noc. można też łączyć. Sokoterapię należy rozpoczynać od pół szklanki dziennie. Dodatkowo zażywać Lewitan Mel. coś mnie ściska za gardło. seler. po jedzeniu. nogi w tych miejscach są już dużo szczuplejsze. Radzę zażywać dwa razy dziennie po jedzeniu po łyżeczce Nerwogranu i Gastrogranu. albo klasyczny bardzo lekki masaż. Pomocne byłyby kąpiele z dodatkiem rozgotowanej kapusty oraz okruszków siana z łąki bez nawozów sztucznych -t. Można je przyrządzać oddzielnie. a dodatkowo brać 5-6 razy dziennie l łyżeczkę od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu propolisowego). które idą od żołądka. że stolec będzie prawidłowy. aby dojść do 2 litrów. Korzystne działanie ma masaż szczotką w trakcie kąpieli od obwodu do serca. marzną mi one szybciej. radzę jednak szukać polskich preparatów. Sprawdzić.1/2 kg drożdży. Nie mogę stać na piętach ani na palcach. Można je jeszcze wzbogacić dodając 50 dag drożdży. po jedzeniu. po jedzeniu oraz Asmag 2 razy 2 tabl. Wiesiołek można zażywać w kapsułkach. miewam jakieś nieuzasadnione lęki.. aby uregulować wypróżnienie. Zanikają mięśnie łydek i ud na skutek niedomagań nerwów strzałkowych. że u podstaw schorzenia leży nieprawidłowe żywienie. wprowadzić natomiast dużo twarogów. nie mogę jeść. Od urodzenia córki mam problem ze zdrowiem.

korzeń kozłka lekarskiego. 2 razy dziennie po 4 tabletki. Można ją umocować agrafką do ramiączek stanika. która 5 lat temu przeszła operację mózgu (usuwano jej krwiak). Ma 32 lata i skończyło się dla niej życie. liść pokrzywy. choć długo trwało. lat 24. Dzieciom daje się 1. W chwili obecnej po 5 latach leczenia farmakologicznego i rehabilitacji pozostał jej niedowład prawej ręki częściowo prawej stopy oraz niekiedy zachwianie równowagi. Po 50 g wszystkich ziół zmieszać i 3 łyżki tej mieszanki zaparzać na 3 szklanki wrzącej wody w termosie. W miarę poprawy stanu zdrowia zmniejszać dawki leków zaleconych przez neurologa. mówi szeptem. nie zawsze można ją zrozumieć. Moja bratowa ma 33 lata i od 4 lat choruje na stwardnienie rozsiane. korzeń łopianu. W celu przywrócenia organizmowi potrzebnej ilości magnezu zalecam stosowanie produktów 377 . Ponadto radzę pić 2 razy dziennie po 30 kropli wyciągu z kasztanowca oraz stosować masaże. Ona straciła już wiarę. ziele dziurawca. kwiat kocanki. ziele kurzego śladu. nim lekarze ustalili diagnozę. który uległ wyparciu przez mangan z osłonek kamielinowych włókien nerwowych. Od półtora roku już nie chodzi. Straciła nawet głos. szyszki chmielu. Mam serdeczną przyjaciółkę. Lecznicze działanie ma stałe noszenie poduszki gorczycowej na prawym ramieniu.5 szklanki. Po operacji wystąpił paraliż prawej strony ciała. Po porodzie dwa lata temu zachorowałam na padaczkę.5 łyżki na 1. pić zimne na noc) lub też Lewitan Mel. potem 7 dni przerwy w kuracji naftą i powrót do zażywania nafty przez 14 dni. Lekarze stwierdzili. liść melisy. Cztery albo pięć razy przebywała w szpitalu. STWARDNIENIE ROZSIANE Maria. aby okrywała odcinek szyjny kręgosłupa i całe prawe ramię. Bardzo chciałabym jej pomóc. że wróci do zdrowia i do normalnego życia.preparat Oelparol 2 razy l lub Boragoglandynę 2 razy l kapsułka przez l miesiąc. zagotować. ziele ruty. wody. Popijać przez cały dzień. Ponadto po jedzeniu zażywać wiesiołek polski . kwiat lawendy. leży. Radzę pić zioła: kora wierzby. liść orzecha włoskiego. ułożonej tak.NIEDOWŁAD RĘKI Krystyna. Radziłabym zażywać 60 kropli nafty 2 razy dziennie pół godziny przed jedzeniem przez okres 14 dni. PADACZKA POPORODOWA Agnieszka. W moim przekonaniu jedną z przyczyn tej choroby jest niedobór magnezu. Dodatkowo przez cały czas kuracji zażywać gotowane drożdże (l łyżka drożdży na 1/2 szkl. że jest to padaczka poporodowa.

Wprawdzie enzym fitaza mógłby rozpuścić fityniany.spożywczych o współczynniku G większym niż 100. który można kupić w aptekach. Aby nie zatkać otworu odpływowego. A oto zalecana norma dzienna produktów spożywczych: do 125 g chleba z pełnego przemiału. selera. Calcium Gluconicum (wapno) 2 łyżeczki l raz dziennie. kapusty. 1-2 łyżeczki Cholegranu raz dziennie. kończąc na 2 litrach dziennie. co likwiduje tę przyczynę. wpływa korzystnie na nerwy obwodowe 1 odżywczo działa na skórę. 10 g Mumijo rozpuszcza się w szklance pełnocukrowego soku i rano oraz w południe l łyżeczkę od herbaty dodaje się do zimnej herbaty lub wody. z marchwi. Na noc należy pić zagotowane. zaczynając od 50 g. W tym celu można zużyć zewnętrzne liście. Cierpię od dawna na zapalenie korzonków nerwowych. l jajko. Podobne działanie ma preparat Mumijo. miód propolisowy. które wyrzuca się przed spożyciem. po czym smarować maścią żywokostową. co i powoduje niedobór tych pierwiastków w ustroju. ale z powodu spożywania pokarmów jedynie gotowanych ulega denaturacji. Ponadto należy zażywać: Aspargin 2 tabletki 3 razy dziennie. cynk. Kąpiel taka wzmacnia mięśnie. Jest to stosunek magnezu do manganu według tablic FAO (na następnej stronie). Mieszankę zalewa się gorącym mlekiem i po wystygnięciu dodaje zielony koper lub natkę pietruszki. pietruszki. ZAPALENIE KORZONKÓW Stanisław. do 50 g masła. są korzystne dla chorych na SM. soki i surówki. ale wystudzone drożdże (l łyżka na pół szklanki wrzątku). Pomaga również spanie na twardym. niezbędne jest ssanie 7-8 razy dziennie l łyżeczki od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym. l łyżeczkę Reumogranu 2 razy dziennie. Do powstania SM przyczynia się sytuacja. np. że z bólu nie mogę się poruszać. że kręg nachodzi na miejsce i nie uciska boleśnie korzonka nerwu. Czasami zwisy na drążku powodują. Co mam robić? To wynik zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa. wapń. Przez cały okres występowania tej bolesności wskazane jest noszenie poduszki gorczycowej 378 . Przede wszystkim należy wzbogacić dietę dużą ilością surówek albo jeszcze lepiej soków. l litr mleka dziennie. 2 łyżki płatków kukurydzianych lub owsianych. Są okresy. 500-700 g nasion słonecznika i orzechów. także dla poprawienia przyswajania witamin i biopierwiastków zawartych w pożywieniu. wlewa się ugotowaną kapustę do woreczka i całość wkłada do wanny. Śniadanie chorego powinno zawierać 4 łyżki otrąb pszennych lub zarodków pszenicy. Dla wzmocnienia organizmu. których współczynnik G jest wyższy niż 100. Produkty. Do kąpieli powinno się również dodawać drożdże (25 dag na pół wanny) oraz ugotowaną i zmiksowaną kapustę. Stąd w mojej kuracji ważne miejsce zajmują surowe soki i surówki ze świeżych jarzyn i owoców. żelazo i miedź. Przygotowuje się go łącząc 100 g pyłku z jedną szklanką miodu. Powinno się ją brać 2 razy w tygodniu. Te ostatnie spożywane przez dłuższy czas rozpuszczają występujące w mózgu i rdzeniu kręgowym złogi z krzemianu manganu. 2 łyżeczki wiesiołka zmielonego plus 2 łyżki zmielonego siemienia lnianego. Należy więc dwa razy dziennie masować szczotką kręgosłup od dołu do góry 10 razy. lat 50. gdy wraz z pożywieniem przedostają się do jelit nierozpuszczalne fityny wiążące i wydalające magnez. l raz dziennie 3 kapsułki witaminy A+D3.

Po upływie. Oczywiście pić l łyżkę drożdży zagotowanych w pół szklanki wody codziennie przez 2 miesiące. a potem zastosowano 5 blokad ze spirytusu l proc. Często bardzo pomocne są okłady ze świeżej kapusty na noc na kręgosłup + suche. Od 3 lat choruję na zapalenie nerwu trójdzielnego twarzy. Zmniejsza to bóle i chory porusza się normalnie. ZAPALENIE NERWU TRÓJDZIELNEGO TWARZY Elżbieta. i 2 alkoholizacje nerwu. kapusta biała kalarepa dynia czosnek kukurydza botwina papryka rzodkiewka pomidory rabarbar burak czerwony rzepa seler liście seler bulwa szparagi szpinak RYBY węgorz węgorz wędzony flądra karp śledź dorsz makrela MIĘSO kurczak wątróbka z drobiu żołądki z drobiu cielęcina udo 160 180 230 435 300 257 252 217 93 300 60 93 175 175 166 75 106 76 G 600 1660 1550 1500 1300 2800 1650 G 1850 73 120 500 cielęcina kotlet cielęcina wątróbka jagnię wątróbka jagnię nerki wieprzowina kotlet wieprzowina szynka wieprzowina wątroba wieprzowina nerki ZBOŻA I MĄKI jęczmień płatki owsiane ryż nie łuskany ryż łuskany mąka żytnia bułeczka chleb żytni chleb biały ORZECHY orzechy ziemne orzechy włoskie orzechy laskowe migdały SŁODYCZE I NAPOJE miód kakao herbata wino MLEKO mleko krowie mleko kozie 530 430 61 144 316 300 60 160 G 22 30 70 26 43 20 34 90 G 120 70 36 133 G 100 120 15-19 23-53 G 6500 1640 przez całą dobę. Leczenie rozpoczęto od usunięcia zębów leczonych kiedyś kanałowa. lat 33. Nie dało to specjalnie efektów. pewnego czasu dolegliwości spowodowane tą chorobą powróciły.OWOCE I ICH SOKI G jabłko gruszka morela suszona daktyle truskawki figi suszone grejpfruty czereśnie mandarynki melony oliwki pomarańcze brzoskwinie śliwki śliwki suszone pigwa rodzynki agrest GRZYBY pieczarki drożdże TŁUSZCZE masło jaja kurze surowe żółtko kurze białko kurze WARZYWA Fasola biała groch marchew 71 150 230 650 200 235 1000 480 275 425 440 400 91 130 180 150 131 225 G 164 427 G 25 260 260 255 G 66 73 do 350 ziemniaki kapusta czerw. Wiosną tego roku zastosowano więc 379 . ciepłe opakowanie bez ceratki. W celu zwiększenia efektywności kuracji radziłabym także zażywać 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu oraz 2 razy dziennie po 2 tabletki Asparginu. co z kolei sprawia że kręg powraca na swoje miejsce.

Ponadto trzeba też zażywać Lewitan Mel. . które kładzie się na całą głowę. usta wypłukać (2 razy dziennie przez 6 miesięcy). uszy. Po 10 dniach takich zabiegów powinna być widoczna poprawa. pozostałość wypluć. zamieszać. Wnętrze ucha należy smarować olejkiem kamforowym lub sosnowym. wkładać też do uszu zmięty listek geranium lub watkę zmoczoną w olejku sosnowym lub czosnkowym. Powinno się pić gotowane drożdże: l łyżkę drożdży zagotować w pół szklanki wody. Choroba ta świadczy o dużym braku witamin z grupy B. wypić zimne przed1 snem. Toksyny z głowy usuwa ssanie oleju słonecznikowego: l łyżkę oleju + kropla Dentoseptu należy ssać przez 20 minut tak jak się płucze zęby. Kurację tę należy prowadzić codziennie przez kilka tygodni. Biorę ponadto Amizepin (w chwilach bólu) i piję zioła .jeszcze 10 zabiegów akupunktury i 4 naświetlania laserem.owoc bzu czarnego i korę wierzby. Pomocne są okłady na noc z rozmaglowanych liści świeżej kapusty. po czym otulić głowę ciepłą czapką lub chustką. 3 razy dziennie po 3 tabletki.

Zioła razem zmieszać. W razie ataków boki rozpiłować 2 ampułki Papaveryny po 0. Pomocny jest Asmag zażywany 3 razy dziennie po 2 tabl Na nerkach nosić poduszkę gorczycową. że mam nerki. że samo przejdzie.SCHORZENIA NEREK l PĘCHERZA MOCZOWEGO CYSTA NA NERKACH Alina. Tym wywarem zaparzać zioła. Stawy radzę smarować maścią z dodatkiem jadu pszczelego (Apizartron). Byłoby bardzo korzystne popijanie tych ziół wywarem ze słomy owsianej lub popijanie Urosanu i Reumosanu zaparzanego na wywarze ze słomy owsianej. l garść słomy -4 l litr wody gotować 30 minut. l opak. lat 38. Sklerosanu. Radzę pić następujący zestaw ziół: l opak. Na okolicę nerek radzę robić okłady z rozparzonego skrzypu i dla ciepłoty owinąć dodatkowo szalem. najbardziej na przedwiośniu i jesieni. Radzę po jedzeniu zażywać Debelizynę 3 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. Nie przeszło. Cardiosanu. Diabetosanu. Lekarz stwierdził również cysty na obu nerkach. parzone na wywarze ze słomy owsianej. Cholagogi Nr 2. aż miną dolegliwości. zaparzać 3 łyżki ziół w 3 szkl. że do łazienki szłam trzymając się ściany. l opak. Od pewnego czasu czułam. Urosanu oraz po 50 g rdestu ptasiego i nawłoci. najlepiej do termosu i pić w ciągu dnia. l opak. wypić w ciągu dnia. Wskazane jest też zażywanie Urogranu 2 razy dziennie po l łyżeczce.041. Boli mnie ponadto staw barkowy prawej ręki. Nie bolało mnie mocno. Równie skuteczna i tania jest polska maść Capsiderm. Od kilku lat dokuczają mi bóle stawów w palcach. potem popić herbatkami ziołowymi: borówki i rdestu ptasiego. jeśli są z. rozcieńczyć wodą i wypić. KAMICA NERKOWA Teresa. Można również oba te preparaty (Urosan i Reumosan) zaparzać na wywarze z obierek ziemniaczanych. mając nadzieję. zaczęło mnie tak potwornie boleć. 3 opak. stopy mam też mniej sprawne. lat 57. Raz w tygodniu przed spaniem robić nasiadówki nad wywarem ze słomy owsianej lub wywarem ze skrzypu. l opak. którą najtaniej można kupić u Rosjan. Wywar ze słomy gotuje się 30 minut: l garść na litr wody 381 . Reumosanu. Skuteczność działania ziół zwiększa się. Prześwietlenie wykazało kamicę nerek. więc nie poszłam do lekarza. wrzątku.

Proszę poradzić. 100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu propolisowego i dawać małej 34 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. borówka. szyszki chmielu. wody. że dziecko z tego wyrośnie. 24. jest bardzo pomocny. Pomocne są także okłady ze sparzonych i rozmaglowanych liści świeżej kapusty. lat 16. nie wiem. Lekarz powiedział. Kurację przyspiesza masaż stóp (punkty nerek i pęcherza. 40. 2 łyżki tej mieszanki zaparzać w 2 szkl. 19. bardzo często muszę zmieniać bieliznę. Pomocne są również ćwiczenia: siedząc na krześle napinać mięśnie pośladków. Sklerosan. gdyż w ten sposób wzmacnia się mięśnie krocza. Także masaż Shiat-sou rozluźniający napięcie mięśni przykręgosłupowych kręgosłupa w odcinkach lędźwiowym. Dla wzmocnienia organizmu dziecka radzę podawać pyłek kwiatowy z miodem propolisowym.. czy mam słaby pęcherz. Gotuje się przez 20 minut garść słomy owsianej lub skrzypu na 2. 23. bo dla mnie jest to męczące. wstawia garnek do sedesu i siedzi nad nim 20 minut i natychmiast idzie się do łóżka. Często broniłam mamę. Cholagoga Nr 2. co mi utrudnia pracę i w ogóle jest mi przykro i ciężko żyć. jak podałam w następnej części. Jeszcze dwa lata temu mieszkałam z rodzicami. co robić. 3 razy dziennie należy zażywać po 2 tabletki ziołowego preparatu Urosept.MOCZENIE NOCNE Anna. węzłów limfatycznych: 22. Moja 12-letnia córka ciągle się w nocy moczy. Kurację przyspiesza picie ziół: Urosan. Mocz jest przykrej woni. Cardiosan. Byłam bardzo nerwowa. Zmieszać razem po l opakowaniu ziół. SŁABY PĘCHERZ Karolina. zaraz miałam boleści brzucha. rdest ptasi. Gdy widziałam tatę. ŚMIEJĄC SIĘ „POPUSZCZAM” Agnieszka. masuje się tuż przed spaniem. które kładzie się na podbrzusze i krocze. przeżywając koszmar ze zdenerwowania potrafiłam 382 . wątroby. Skuteczne są także nasiadówki nad parą: kilka łyżek skrzypu lub słomy owsianej z dodatkiem Septosanu i mięty zaparzyć w 3 litrach wody. Wzmacniające działanie ma także podawanie raz dziennie l łyżeczki wapna ze zmielonych skorupek wiejskich jaj i 3 kapsułek witaminy A+D3.5 litra wody. lat 58. Garnek wstawić do muszli klozetowej i siedzieć na nim przez 20 min. Ojciec był alkoholikiem. że to może być na tle nerwowym i stwierdził. 49). 18. co dezynfekuje mocz. 39. po 50 g każdego z nich: dziurawiec. krzyżowym i punktu ponad spojeniem łonowym. więc może pęcherz jest uszkodzony. Bardzo często moczę się. wypijać porcjami w ciągu dnia. Można także robić na noc okłady ze świeżej kapusty na podbrzusze i krocze. wypić tę porcję w ciągu dnia. zaparzać 3 łyżki na 3 szkl. owija ciepłą flanelką i trzyma okład przez całą noc. dla córki takie krępujące. Wskazane są nasiadówki nad parą. Radzę pić dziennie mieszankę następujących ziół. liść melisy. lat 34. aby ojciec jej nie uderzył i wtedy to. Byłam ginekologicznie operowana.

ciepłe opakowanie. że dolegliwość w lecie zwiększa się. mięty. najlepiej herbatką z dziurawca i melisy. teraz mieszkamy w innym mieście. 23. Nie otrzymałem żadnego leczenia. 24. i stąd to pocenie. nie zaś przez nerki. Używać też Urogranu. Zioła gotować przez 5 minut. PROSTATA Józef. Chodzi mi o żonę. PO PRZEKWITANIU Wacław. Na noc robić okłady na podbrzusze i krocze ze świeżej kapusty + suche.się posiusiać. Obecnie żona ma lat 66. SYNEK SIĘ POCI Beata. Cardiogran oraz Klimatogran. 2 razy dziennie po l łyżeczce każdego. Robiłam mu różne badania. Cierpię na obrzęk gruczołu krokowego (prostatę). . Sądzę. Problem w tym. śmiejąc się „popuszczam”. lat 65. Pić na noc l łyżkę drożdży zagotowanych w 1/2 szklanki wrzącej wody. Mój pobyt w szpitalu zakończył się stwierdzeniem: „To prostata. że będąc w towarzystwie kolegów i koleżanek. Ponadto należy zażywać 2 razy dziennie po 2 tabletki Uroseptu. zmieszać po l opakowaniu i zażywać po jedzeniu po l łyżeczce. Nervogranu. Pocenie się zmniejszają masaże strefy nerek i pęcherza moczowego na stopach: 22. Aby je zahartować należy na noc nacierać dziecko szorstką mokrą rękawicą zmoczoną w zimnej wodzie z kilkoma kroplami octu jabłkowego. bez ceratki. Po miesiącu powinnaś się już śmiać bez obaw. które przygotowuje się zaparzając 2 łyżki Septosanu lub Vagosanu plus dwie łyżki mięty na 2 litry wody. a także pić zioła: Urogran. Do picia można podawać herbatkę z szałwii. Mama odeszła od taty. a także rdestu ptasiego. Żaden z pytanych lekarzy nie potrafił mi tego precyzyjnie wytłumaczyć. 100 g pyłku kwiatowego miesza się ze szklanką miodu propolisowego i podaje 3 razy dziennie po pół łyżeczki od kawy. Dobrze jest również przed nasiadówką wypić napar z selera. Stan ten trwa od 10 lat. Czekać i przychodzić na kontrole”. która po okresie przekwitania ma trudności z utrzymaniem moczu. Nie należy dziecka przegrzewać. lecz tak naprawdę do tej pory nie wiem. Dziecko od maleńkiego silnie się poci bez względu na porę roku. co jest tego przyczyną. Dla poprawy stanu zdrowia radzę robić nasiadówki przygotowane z zaparzonego Vagosanu z dodatkiem mięty. z garnkiem wstawić do sedesu i siedzieć przez 20 minut. Mam trzyletniego synka. Radzę robić nasiadówki. popijając ciepłym płynem. że należy wzmocnić organizm dziecka dając mu pyłek kwiatowy z propolisem. lat 24. wzięła rozwód. cierpi na nadciśnienie i migotanie komory serca. lat 66. Wydzielanie wody przez organizm idzie przez skórę. choć przyznaję.

383 .

Tym zresztą sposobem ułatwia się wydalanie przez mężczyzn także kamieni z pęcherza moczowego. l opak. Powiększony gruczoł krokowy utrudnia wydalanie moczu. Stosuje się wyciąg z afrykańskich śliwek Tadenan albo polski Poldanen 3 razy dziennie po l tabletce. Przy leczeniu prostaty pomaga głodówka (dieta tybetańska). Zmniejszenie dolegliwości przyniosą okłady na całą noc na krocze oraz dół brzucha z liści świeżej kapusty. 23. W czasie podróży bardzo mocno przemarzłam. 19. ziela wrzosu i skrzypu. Kurację przyspiesza masaż stóp (nerki). aż do zużycia opakowania. ale i tak muszą one być wydalone poza pęcherz. . Ponadto należy zażywać: Urosept 3 razy dziennie po 2 tabletki po jedzeniu.To dosyć często spotykana dolegliwość u mężczyzn w dojrzałym wieku. Urosanu.Furagina. wieczorem zażywać Furaginę po l tabl. albo siana z dodatkiem Septosanu oraz mięty. Następnie wskazane jest zażywanie 3 razy dziennie po l tabletce Amidoxalu. także po jedzeniu przez następne 7 dni. Współczesna technologia rozbija kamienie laserem. Konieczne jest kontrolne badanie moczu. l opak. Po powrocie do domu złapały mnie silne bóle nerek. Pić zioła: Cholagoga Nr 2. aby do tej mieszanki dolewać po l łyżeczce Prostapolu i zażywać 2-3 razy dziennie. 24. podbrzusza i krocza. 40 (opis w następnej części). lat 28.. co będzie informacją. Reumosanu. a także okłady z kapusty na okolice nerek. 3 łyżki tej mieszanki zaparzyć w 3 szklankach wody. 39. Zioła parzy się w płaskim garnku i stawia do sedesu. Proponuję zażywać Fitolizynę 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki z wodą. Lekarz z pogotowia dal mi zastrzyk i bóle ustąpiły. Leki wymienione zażywa się kolejno: po ukończeniu Uroseptu . Jeżeli chory zażywa zioła na inne dolegliwości. wskazane jest. Nerwosanu oraz po 50 g liścia borówki. rdestu ptasiego. że mam zapalenie nerek. Dodatkowo można stosować nasiadówki nad parą ze skrzypu lub słomy owsianej. których ludowa nazwa brzmi „bięłuchy”. W Polsce odpowiednikiem afrykańskich śliwek są śliwki. ZAPALENIE NEREK Magda. wypić w ciągu dnia. 2 opak. Badania wykazały. Czas nasiadówki wynosi 20 minut. Masuje się punkty: 22. 18. po u-kończeniu Furaginy Amidoksal. czy leczenie przerwać czy powtórzyć. Śliwki te można również zjadać.

Słyszałem. ziele przywrotnika pospolitego. ale wystudzonych liści kapusty. Mama coraz gorzej widzi i tempo ślepoty jest bardzo szybkie.SCHORZENIA OCZU JESTEM KRÓTKOWIDZEM Stanisław. które kładzie się na całą głowę. tak jak się płucze zęby. Wskazane jest także popijanie soku z marchwi. dyni. Bardzo chciałabym pomóc mojej mamie. że jednocześnie należałoby zastosować ssanie oleju słonecznikowego dla wyleczenia zatok. miodu) oraz następujące zioła (łączy się po 50 g każdego): rzepik pospolity. lat 45. Aby poprawić przyswajanie przez organizm witaminy A. Kurację należy stosować nawet do 10 miesięcy. Pozostałość wypluć i wypłukać usta. kapusty. Dla oczyszczenia stanów zapalnych w obrębie głowy należy ssać 2 razy dziennie przez 20 min. Bardzo pomocne są okłady ze świetlika lekarskiego na oczy na noc. marchwi. 385 . l szklankę codziennie przez l miesiąc. Wzmacniające działanie ma ssanie 5-6 razy dziennie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku na l szkl. że ma zaćmę na oczach i czeka ją ciężka operacja. Konieczne są okłady ze sparzonych. Zioła wymieszać i 3 łyżki tej mieszanki zaparzyć na 3 szklanki wrzącej wody. liście orzecha włoskiego. po 1/2 łyżki oleju słonecznikowego. owija flanelką dla utrzymania ciepłoty. dwa razy dziennie. ziele bukwicy. ale także z liści kapusty na zatoki. Pół łyżki oleju ssać przez 20 min. kwiat nagietka lekarskiego. selera. uszy. ziele ślazu. co stanowi porcję dzienną. W tej chwili oczy. lat 17. Można również dodatkowo zażywać 3 kapsułki dziennie witaminy A+E. ale w jej wyniku poprawi się stan wzroku i wzmocni cały organizm. pączki sosny. tzn. Jest to w mojej rodzinie cecha dziedziczna. Jeżeli występują zaparcia. że świetlik dobrze działa na oczy. ziele rdestu ptasiego. Wiem. Od bardzo dawna jestem krótkowidzem. należy do zaparzonej porcji dziennej ziół dodać l łyżeczkę kory kruszyny. liście białej morwy. Myślę. MAMA CIERPI NA ZAĆMĘ Dorota. kapusty. Kuracja jest dosyć złożona. Zażywać także 2 razy po l kapsułce Oelparolu (polski preparat wiesiołka). pozostałość wypluć i wypłukać usta.5 szklanki dziennie soku z dyni. należy przez l miesiąc pić 1. choroba oczu jest na etapie dojrzewania. kwiat bzu czarnego. mech islandzki. głowę. Na oczy stosować okłady ze świetlika lekarskiego codziennie przez 6 miesięcy. skropionych octem jabłkowym.

Circulosan. Czas trwania okładów . Ulgę i poprawę widzenia. że rozpraszają się stany zapalne w obrębie głowy. Zioła wymieszać. Należałoby zacząć od wyleczenia zatok (patrz hasło zatoki). Po kilku dniach ssania ta emulsja nabierze nieprzyjemnego zapachu. jest też po operacji siatkówki (pourazowa). Należy dostarczyć organizmowi witaminy PP. Cardiosan. Pozostałość wypluć.6 miesięcy. które można osiągnąć przez zażywanie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym. wymieszane z 50 g jemioły. 46. 23. ZAPALENIE NERWU WZROKOWEGO Albina. zatok. wrzącej wody. Niestety. cierpliwie przez 6-8 miesięcy. Z opisu wynika. nerek: 22. Reumosan. przynosi mi polewanie powiek wodą. Powinna córka biegać pięć minut dziennie po rosie i potem dla rozgrzania założyć skarpety z owczej wełny. Obecnie zapalenie to się powtórzyło. że źle przyswaja Pani witaminę K. które zapobiega nowym infekcjom. 47. Jestem bardzo żywotna. Radzę dodatkowo ssać olej słonecznikowy: 2 razy dziennie po 1/2 łyżki przez 20 min. ale na krótko. pić zagotowane drożdże lub pastylki Lewitanu lub Lewipollenu. Przygotowuje się je następująco: 1/2 łyżeczki ziela zaparza się przez 5 minut w 1/3 szklanki wrzącej wody. którego działanie jest także wzmacniające. ziela ruty + ziele krwawnika + ziele tasznika. 29. zaparzane przez 5 minut z dodatkiem miodu w ilości ziarnka grochu). Radzę robić na noc okłady ze świetlika. zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki wrzątku i pić codziennie przez 3-4 miesiące.„SUCHE OKO” Helena. Chciałbym jej pomóc. ponieważ córka bardzo się przeziębiła. 48. odcedza się. Wskazane jest również wzmocnienie organizmu. która jest w białej skórce cytrusów. lat 70. lat 44. wzroku. Cholagoga Nr 3. lat 46. Można dodatkowo zażywać tę witaminę w tabletkach 2 razy 2 tabl. tyleż samo kory kasztanowca. 41 (opis w następnej części). WYLEW W OKU Czesław. 8. Właśnie jej brak oraz rutyny dają dolegliwości tego rodzaju. Mimo leczenia odczuwam suchość oczu najbardziej w nocy i widzę często jak „przez mgłę”. Lecznicze działanie mają okłady ze świetlika (pół łyżeczki na 1/3 szkl. 100 g pyłku miesza się ze szklanką miodu i ssie 4-5 razy dziennie po łyżeczce od kawy. już trzy lata leczę oczy w związku z zespołem „suchego oka”. Funkcjonowanie organizmu poprawia picie soków warzywnych oraz hartowanie. Kurację wspomaga zażywanie 2 tabletek Rutinoscorbinu 3 razy dziennie oraz 7-8 razy dziennie ssanie witaminy C. Moja 18-letnia córka zachorowała jesienią ubiegłego roku na zapalenie nerwu wzrokowego. czyli ssania oleju słonecznikowego oraz stosowania na noc na oczy okładów ze świetlika lekarskiego. z dodatkiem 3 kropli Septosanu lub Dentoseptu. co znaczy. 45. dodaje miód w ilości l ziarnka grochu i okład kładzie się na noc na oczy + sucha opaska. Pomocna jest akupresura stóp strefa głowy. Można również zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Lewitanu. Byłoby również wskazane picie ziół: Sklerosan. Żona cierpi na wylewy w oku. . usta wypłukać.

386 .

Powinna Pani pozostawać pod opieką poradni endokrynologicznej. Stosuje się w takich przypadkach Metisol. Jestem nerwowa. Myślę. a teraz myślę. ponieważ pełna kuracja wymaga badania co 10 dni i sprawdzania ilości płytek krwi i leukocytozy. lat 15. Stwierdzenie. ponieważ na podstawie opisu nic nie mogę powiedzieć. Ale należałoby przede wszystkim iść do lekarza i zrobić badania tarczycowe. coraz bardziej chudnę. 387 . boli mnie dziąsło i rusza się ząb trzonowy. dodać l łyżeczkę Azukalenu oraz 3 krople Propolisu 10 proc. że mogę się udusić.SCHORZENIA PRZEMIANY MATERII BADANIE TARCZYCOWE Kamila. że coś mnie dusi w środku gardła. NADCZYNNOŚĆ TARCZYCY Alicja. Najpierw były tylko chrząknięcia. Mimo że jem jak wszyscy. Tylko na jakiś czas odnosi to skutek. Leczenie tarczycy zawsze odbywa się pod kontrolą lekarza. Mama mówi. że mam tarczycę wewnętrzną. łapią mnie często skurcze serca i bóle żołądka. Mam zdrowe zęby. a mimo to cierpię na paradentozę. W moim przekonaniu są to typowe objawy przy nadczynności tarczycy. lat 40. Ilość Metisolu podawać zgodnie ze wskazaniami lekarza poradni endokrynologicznej. Niezależnie od potrzeby badań radzę płukać gardło następującą mieszanką: pół łyżeczki soli bocheńskiej rozpuścić w szklance wody. ale trudno mi określić dawkę. PARADENTOZA Teresa. Od dłuższego czasu czuję. jakby coś mi w gardle stanęło. że po wypadnięciu wszystkich zębów moje dolegliwości miną jest przerażające. że konieczne jest przeprowadzenie badań tarczycowych. Pani stomatolog przepisała mi żel Sachol z zaleceniem (w razie bólu) smarowania dziąseł i po 10 minutach płukania Dentoseptem. który zaleca leki i kontroluje ich wpływ na zdrowie pacjenta. lat 37.

Reumosanu i l opak. WOLE GUZOWATE Ireneusz. surowej lub gotowanej cebuli. Cała kuracja powinna trwać przez 4-5 miesięcy. lat 38. wypijać w ciągu dnia. 3 łyżki mieszanki zaparzać w 3 szkl. Proponuję też pić: 2 opak. Neurosanu. wrzącej wody. Kuracja powinna potrwać kilka miesięcy. l opak. Cholagogi Nr 2. l opak. Radziłabym też ssać kilka razy w ciągu dnia pastylki Propolisu.Na tę chorobę pomocne jest ssanie 2 razy dziennie po 3/4 łyżki oleju słonecznikowego z 3 kroplami Dentoseptu. . zwłaszcza gdy się zdenerwuję. Na noc używać l lub 2 łyżeczki Nerwogranu i pyłku kwiatowego zmieszanego z miodem propolisowym. a na noc okłady z soku łopianu + suche opakowanie. Mam trudności w jedzeniu. Zmieszać razem. Stwierdzono u mnie wole guzowate. usta wypłukać. W codziennym odżywianiu byłoby wskazane jedzenie czosnku. Leczenie wspomagają zioła uspokajające i regulujące zaparcia. dużej ilości surowych jarzyn i owoców. Czy muszę się poddać operacji? Proponuję smarowanie tarczycy maścią bursztynową i propolisową na zmianę. Urosanu. Po 20 minutach pozostałość wypluć.

tyleż samo w ciągu dnia zażywać pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku połączyć z l szkl. Dla poprawy pracy jajników pić wyciąg z nagietka. miodu. Co mam robić. Na rozwolnienie radzę stosować syrop z zielonych łupin orzecha włoskiego. Wskazane jest zażywanie 7-8 razy dziennie po łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku rozmieszane w szklance miodu propolisowego). Już na następny dzień powstaje syrop. potem 7 dni przerwy. Pomocne w leczeniu są zagotowane drożdże (l łyżkę drożdży zagotowuje się w pół szklanki wody i wypija zimne przed snem codziennie przez 2 miesiące). Organizm wzmacnia popijanie soku 389 .SCHORZENIA PRZEWODU POKARMOWEGO BOJĘ SIĘ PRZERZUTÓW Barbara. żeby nie było przerzutów? Zalecałabym kilkakrotne w ciągu dnia głębokie płukanie naparem z przytuli i ślazu. pół godziny przed jedzeniem. Moja 17-letnia córka choruje od dłuższego czasu. Po konsultacji w Instytucie Onkologii lekarze powiedzieli. czyli Tinctura Calendulae: 2 razy dziennie po jednej łyżeczce od herbaty. odczuwa bóle żołądka. niestety okazało się. Ale. 14 dni i 7 dni przerwy.. tylko regularnie przychodzić na kontrolę. Taki rytm utrzymywać przez 2-3 miesiące. potem 7 dni przerwy. wszystkie badania dobre. łącznie przez 3 miesiące. W szpitalu robiono jej badania gastrologiczne. lecz OB raz rośnie. że na razie nie muszę brać naświetlań. Następnie radziłabym kontrolną wizytę u lekarza. co wzmocni organizm. ginekologiczne. który należy pić w zależności od potrzeb 3 razy dziennie po łyżce stołowej aż do momentu unormowania stolca. zażywać po l łyżeczce od kawy). raz maleje. lat 48. Kuracja naftą powinna trwać przez 14 dni. ponownie nafta. że to ślinianka. że jest to guz pochodzenia nowotworowego. Należy też 5-6 razy dziennie ssać tabletki Propolisu. dwa razy dziennie pół godziny przed jedzeniem. Lekarze stwierdzili. drobno pokrojonych i zasypanych dużą ilością cukru. Po unormowaniu stolca należy zacząć zażywać naftę: 50 kropli na łyżce cukru lub mleka. laryngologiczne itp. Ma kłopoty z miesiączką i wysokie OB. Wskazane jest też picie nafty: 2 razy dziennie po 60 kropli. BÓLE ŻOŁĄDKA Barbara. Dwa miesiące temu miałam operowany guz na podniebieniu. częste chodzenie ze stolcem miękkim. przy czym naparu powinno być 4 szkl. Należy zażywać ją przez 14 dni.

tyle. W miarę dorastania i poprawy ogólnego stanu zdrowia potrawy zawierające gluten sprawiają coraz mniej kłopotów.celiakii. rozpoczynając od małych porcji i dochodząc do 2 szklanek dziennie. dziurawca. zasypuje się cukrem i pije sok 2-3 razy dziennie łyżeczkę od herbaty przez cały czas choroby. Po 3 miesiącach leczenia powtórzyć badania. jeśli występują zaparcia. jem do ostatniego okrucha. że nie rośnie. Bulimia to rodzaj nerwicy przewodu pokarmowego objawiający się m. miał duży brzuch. Nie umiem zjeść trochę czy nie dojadać. córka zauważyła. po ugotowaniu dopełnić ubytek wody do 2 szklanek. Schorzenie to często obserwuje się u wcześniaków. Syrop dobrze jest pić przez dłuższy czas (np. Każda młoda matka powinna wiedzieć. że przy zmianie mleka powinno się stosować osłonę z kleiku z siemienia lnianego. Kleik daje się do picia z dodatkiem witamin B1 i C. bo co to za życie jeść i wymiotować. Jestem chora na bulimię — są to ataki objadania się i w konsekwencji wymioty. że likwiduje się zespół złego wchłaniania. Opisane objawy świadczą o zespole złego wchłaniania . 21 lat. CELIAKIA Karolina. l raz dziennie l łyżeczkę). starannie żując pokarm. drobno zmielone. Właśnie kleik leczy jelita. który obecnie ma sześć lat. Biegunki leczy również syrop z orzecha włoskiego. Karmienie takich dzieci jest bardzo trudne. Dobrze też działają okłady na brzuch z rozgniecionych liści świeżej kapusty i owinięte flanelką. że śluzówka jelit ma zmiany chorobowe utrudniające wchłanianie produktów zawierających gluten. wymiotami po przeżyciach nerwowych. co poprawi przydatki i jelita.in. Gdy miał roczek. i tak w kółko. Mam wnuczka. Już dłużej nie wytrzymam i chyba się otruję. ponieważ zawiera on taninę. aby jeść bardzo powoli.ze świeżej kapusty zmieszanego z sokiem z marchwi. Ważne jest. że zwracał kaszkę manną na mleku. co powoduje biegunki lub rzadziej zaparcia. która razem z kleikiem z siemienia 390 . zaparza się na kleiku herbatkę z dziurawca. Kurację można rozpocząć od popijania przed jedzeniem szałwii (l łyżeczka ziół na 1/2 szklanki wody) ze szczyptą. stolce duże i tłuste. Oznacza to. Niepokoiło ją to. wręcz przeciwnie. bez pośpiechu. aż miną dolegliwości. co oznacza. BULIMIA Elżbieta. Kurację należy stosować dotąd. Ponadto radzę brać po jedzeniu 2 razy dziennie Gastrogran i Nerwogran po łyżeczce każdego z ziół. ale nic z tego. Gotuje się 2 łyżeczki siemienia w 2 szklankach wody przez godzinę. Za każdym razem czułam jak ssie mnie w żołądku. Zielone łupiny orzecha. Próbowałam głodzić się lub nie dojadać. Przy biegunkach zaparza się na kleiku korzeń kobylaka. ile na końcu noża.

Później stwierdzono. nikt jednak nie może mi pomóc. lecz leki. Poddaliśmy się leczeniu. pić 2 razy dziennie po 2 łyżki. Pić ponadto glinkę: l łyżeczkę glinki zmieszać w l szkl. którzy stosując tę kuracje. Stosowałam diety. Również nasze dzieci nauczone są myć ręce przed każdym posiłkiem. Bardzo to mi przeszkadza. Przed użyciem zamieszać. CHORE ŚLINIANKI Monika. uczucie gniecenia. Ponadto jestem osłabiona. Objawy wskazują. rozpuszczone w 1/4 szklanki wody. radziłam się lekarza. Proszę. co sprawia. lat 18. że my również cierpimy na glistnicę. to jest w dalszym ciągu. że dzieci rozwijają się prawidłowo. pozostałość wypluć. np. zażywaliśmy wiele zaleconych leków. lat 30. Co dalej robić? 391 . Potem stopniowo rozszerza się dietę. Jesteśmy rodziną dbającą o porządek i czystość. Oddaję ciemne stolce o bardzo przykrej woni oraz nękają mnie częste wiatry. Miałam wielu takich małych pacjentów. Lekarstwa należy zażywać po jedzeniu. gorącej wody.wpływa korzystnie na jelita. popijać herbatą z dziurawca lub z melisy. co oznacza w konsekwencji dobre wchłanianie. CHORE JELITA Elżbieta. mam wzdęcia i bardzo silne bóle brzucha. które mi przepisał wcale nie pomagają. ale nadal mam wiatry. ale kuracja nie dała rezultatu. nawet głodówki 1-2dniowe. Płukałam usta szałwią. o chleb Grahama i inne produkty. lat 32. wskażcie mi taki lek. Byłam u lekarza. zostali wyleczeni. aby wiatry ustały. który od długiego już czasu jest dla mnie utrapieniem. nawet do 2 łyżeczek od herbaty. bo dłużej nie wytrzymam. ponieważ glisty nie zostały wydalone. że chore są ślinianki. W ciągu dnia używać kminku z majerankiem. usta wypłukać. Toteż ogromnie się zdziwiłam. Radzę pić dwa razy dziennie po jednej łyżeczce Cholesolu plus 30 kropli Solarenu. Od dwóch lat choruję na niestrawność jelitowo-gnilną. gdy profilaktyczne badania dzieci wykazały. JAK WALCZYĆ Z GLISTAMI? Bożena. że są one zakażone glistami. Mimo że ją połykam. Bardzo proszę. Błagam o wyjaśnienie problemu. Radzę przez pół roku ssać olej słonecznikowy i to 2 razy dziennie: l łyżkę oleju z 3 kroplami Dentoseptu ssać przez 20 min. Od pewnego czasu w ustach wydziela mi się więcej śliny.

Uprzejmie proszę o podanie przepisu na leczenie olejem słonecznikowym kamicy żółciowej. Wypić w ciągu pierwszych godzin rannych.2 duże garście sieczki owsianej zalać l litrem wody.5 litra i pić powoli przez cały dzień. Bardzo mi na tym zależy. Jeżeli zaś stolce są 392 . Pomóżcie mi proszę c Proponuję pić przez kilka miesięcy następujący zestaw ziół: kwiat jarzębiny. I tak zamiast kolacji należy jeść codziennie przez dwa-trzy tygodnie dwa ząbki czosnku z chlebem i masłem oraz 15 dag pestek z dyni. Czy jest ona konieczna? Czy powinnam pić zioła (mój lekarz nie wierzy w kurację ziołową). liść bobrka. Dojrzałe glisty pasożytują w przewodzie pokarmowym. Skoro dotychczasowa kuracja nie przyniosła rezultatu. dopełnić po ugotowaniu do l litra. Może warto również przebadać zwierzęta i ptactwo domowe? Pomocny jest również Piperasol. kalecząc jego ściany. Zaparzyć 3 łyżki mieszanki na 3 szklanki wody. Popijać gorącą wodą. wodę można pić w dowolnych ilościach. lat 45. Byłam u swojego lekarza (specjalność chirurg). Co mam robić? Lekarz nie potrafi mi odpowiedzieć na moje pytania i wątpliwości. wydzielają też substancje toksyczne. dziurawiec. III dzień . Pić zgodnie z zaleceniem na opakowaniu. czasem powodując jego niedrożność.Glistnica jest dosyć pospolitą chorobą pasożytniczą ludzi i zwierząt.2 duże garście obierek z dobrze wyszorowanych ziemniaków zalać l litrem wody i gotować przez 30 minut. wywołaną przez rozmaite gatunki glist. Mieszankę przygotowuje się łącząc po 50 g ziół. KAMICA WĄTROBOWA Zofia. owoc kolendry. Do każdej dodać sok z l dużej lub 2 małych cytryn oraz 2 łyżeczki Cholesolu i 30 kropli Solarenu. kwiat kocanki. poza wymienionymi płynami. mycie rąk przed jedzeniem itp. które mogą u człowieka wywoływać alergie. wówczas najbardziej wskazana jest Cholagoga Nr 3 wzbogacona kwiatem kocanki. proponuję leczenie naturalistyczne. Zakażenie się nią może nastąpić przez połknięcie jaj glist wraz z wodą lub pokarmem. proponuję zastosować 3-dniową kurację . KAMICA ŻÓŁCIOWA Maria z Krakowa. Po ugotowaniu dopełnić do 1.3/4 szklanki oliwy podzielić na 3 części. II dzień . że nie ma już kamieni. gotować przez 30 minut. jarzębiny i melisy. Kiedy USG wykaże. Mam kamienie w woreczku żółciowym. ziele pięciornika. I dzień . a jedynie błoto. a także leczenia jest przestrzeganie bezwzględnej czystości przygotowywania posiłków. ziele glistnika.rodzaj głodówki. w trakcie której nie spożywa się żadnych pokarmów. Pić przez cały dzień. Jeżeli przy kamieniach występują zaparcia. który przepisał mi Nospę i Cholestil mówi o operacji. wypić tę porcję w ciągu dnia. mięta. ponieważ moja córka od lat cierpi na tę dolegliwość i grozi jej operacja. Jednym z warunków zapobiegania chorobie.

Leczy on nie tylko biegunki. Dla dorosłego 3 razy dziennie po 30 kropli 10 proc. zagotować. 19 (opis w następnej części). Można dodać l łyżkę rodzynek. kminek z majerankiem zalane gorącym mlekiem. Bierze się w zależności od potrzeb: l łyżkę dziennie. D. Oprócz ziół szwedzkich radzę jeść na śniadanie: 1 łyżkę zmielonego siemienia lnianego. że nie będzie on przyswajał tych witamin. Należy masować na stopach punkty: 21. Zamiast tego można zrobić syrop orzechowy: zielone orzechy drobno pokroić i zasypać dużą ilością cukru. 2 łyżki płatków kukurydzianych. 17. Przygotowuje się ją w proporcjach następujących: 3 łyżki mieszanki na 3 szklanki gorącej wody. Wszystkie składniki rozmieszać w 1/4 szklanki gorącej wody. Jeżeli operacyjnie usunie się pęcherzyk. a przy schylaniu się promieniuje do boku i tyłu. Syrop działa ściągające na błonę śluzową jelita. KŁOPOTY Z JELITEM GRUBYM Anna. Dokucza mi ból w okolicy lewej kości biodrowej (okrężnica). Przy tej dolegliwości pomocne jest picie drożdży: l łyżka na pół szklanki wody. E. 18. Przy wszystkich sprawach infekcyjnych dodaję Propolis. 4 łyżki otrąb lub zarodków pszennych. Sama sobie zaaplikowałam „zioła szwedzkie” + nalewkę nagietkową. układając chorego na lewym boku. oraz wapna. 22. Każde badanie rektoskopowe wykazuje przekrwienie błony śluzowej jelita. Kamica nie leczona doprowadza do stanów zapalnych pęcherzyka żółciowego. co z kolei rodzi nowe kłopoty. Wlewkę należy utrzymać przez całą noc. Najwygodniej zaparzyć w termosie. które są rozpuszczalne w tłuszczach. Mieszanka ta poprawia pracę i stan jelita.5 roku na przewlekłe zapalenie błony śluzowej jelita grubego. organizm do końca życia będzie miał za mało żółci.prawidłowe. Konsekwencją tego jest fakt. Nie mam też apetytu. Propolis może być w pastylkach i wówczas ssie się go po l tabletce 3 razy dziennie. Wszystkie zioła należy zmieszać i pić te herbatę. K. A. do popijania przez cały dzień. Nawet zatrucie jadem kiełbasianym można wyleczyć Propolisem. Zapisywane przez lekarza specyfiki nie dają pożądanych przeze mnie rezultatów. jaskółczego ziela oraz Nerwosanu. 23. pomocny jest dla dzieci i starszych. ale i nieżyty jelit i żołądka. pół godziny przed śniadaniem. Ta ostatnia receptura usuwa błoto żółciowe. korzenia mniszka. sok z połowy lub całej cytryny (w zależności od wagi ciała) wymieszany z 2 łyżkami oleju słonecznikowego lub oliwy z oliwek plus 2 łyżeczki Cholesolu plus 30 kropli Solarenu. 393 . Przy skłonności do biegunek można zażywać 3 razy po 2 tabletki Tanalbiny. roztworu. Skuteczność leczenia ogromnie zwiększa zastosowanie refleksoterapii. 16. lat 37. natkę pietruszki. Leczę się w poradni proktologicznej. bo ma działanie dezynfekujące i przeciwdziała wszelkim zatruciom. 40. odbijanie się itp. Lewatywę w ilości 1/3 szklanki robi się gruszką do dziecięcej lewatywy. przy biegunkach l łyżkę 3 razy dziennie. który ciągnie się do górnej lewej strony brzucha. ale ból nie mija. Przy stanie zapalnym odbytnicy i hemoroidach wewnętrznych bardzo skuteczne jest stosowanie codziennie na noc przez 4-5 kolejnych dni lewatyw z rozgotowanej na gęstą papkę cebuli i przetartej przez sito. które powoduje przykre dolegliwości. 15. Dwa razy w tygodniu pije się na czczo. np. jak bóle. Przechowywać w lodówce w zamkniętym słoiku. wówczas najwłaściwsza jest Cholagoga Nr 2 z dodatkiem kwiatu jarzębiny. pić zimne na noc. Cierpię już 2.

Ponadto trzeba zażywać magnez. np. Przy luźnych stolcach pić napar z korzenia kobylaka + l łyżeczka szałwii na 1/2 szklanki wrzącej wody. w skład której wchodzą: 4 łyżki otrąb pszennych. bez towarzyszących bólów. raz gorzej.dolegliwości się nasiliły. Na śniadanie proponuję jadać mieszankę. Jelita będą wówczas łagodnie. Tę porcję wypija się w ciągu dnia. 2 łyżeczki siemienia lnianego doprawione kminkiem zmielonym oraz majerankiem. W pierwszym okresie kuracji można stosować zastępczo tabletki rzewienia. Dietę tę najlepiej zacząć stosować wiosną przez lato do jesieni. Aspargin 2 razy dziennie po 2 tabletki po jedzeniu. Cholegran 2 razy dziennie po l łyżeczce. Śniadanie już omówiłam. to warto zdecydować się na płukanie jelit wodą zdrojową połączoną z l litrem silnego roztworu zaparzonego rumianku. 2 łyżki płatków kukurydzianych. gdyż dostarczają błonnika. lat 40. Gdyby się zdarzyło. Jednak podstawową sprawą jest właściwe odżywianie. zimne wypić na noc. Od wielu lat choruję na obstrukcję i żadne środki mi nie pomagają poza ziołami Ramend . Moje dolegliwości nie mijają. zjada po wystygnięciu. po czym po ostygnięciu dodać dużo natki pietruszki lub koperku oraz majeranku i zmielonego kminku. 2 łyżki płatków owsianych. pić 2 razy dziennie po 2 łyżki stołowe zmąconego płynu. zioła po kolacji należy popijać herbatą z dziurawca (ekspresową). Innym sposobem oczyszczenia organizmu jest całkowite wyeliminowanie mięsa na okres np. l łyżka zmielonego siemienia lnianego oraz łyżeczka zmielonych nasion wiesiołka. Do pozostałych posiłków należałoby wprowadzić utarte jarzyny. Ponadto należy pić codziennie przez 2 miesiące gotowane drożdże: l łyżkę drożdży zagotować w pół szklanki wody. Po posiłku należy zażywać Gastrogran.ZABURZENIA CZYNNOŚCIOWE JELITA Bogusława. Cztery lata temu zaczekam mieć zaburzenia w jelicie grubym. Procesy gnilne w obrębie jelit likwiduje popijanie glinki: l łyżeczkę glinki rozmieszać w l szklance wrzącej wody. 394 . Jeszcze innym starym sposobem jest picie rano na czczo 1/2 szklanki zimnej wody z 2 tabletkami Boldaloiny. lat 42. 2 łyżki płatków kukurydzianych. Dieta wegetariańska szybko poprawia pracę wątroby. Teraz jestem u kresu wytrzymałości psychicznej . Wskazana jest Cholagoga Nr 2 lub Cholagoga Nr 3 zaparzone w proporcji 2 łyżki na 2 szklanki wody. wypłukane. Kurację wspierają zioła. należy do tych ziół dodać łyżeczkę strączków Senesu.ostatnio w ogóle nie do zdobycia. Gdyby jednak zaparcia nie ustępowały. miesiąca. Gdyby występowały zaparcia. Zalać wszystko mlekiem gorącym. trzustki i reguluje funkcjonowanie wielu innych organów wewnętrznych. Cierpię na zaburzenia czynnościowe jelita. Zrobiłam badania. że będzie Pani w uzdrowisku. raz czuję się lepiej. Radziłabym jeść codziennie następujący zestaw śniadaniowy: 4 łyżki otrąb pszennych. KŁOPOTY Z TRAWIENIEM Aldona. Zalewa się to gorącym mlekiem. 2 łyżki owsianych. Nerwogran.

że po operacjach w jamie brzusznej następuje spowolnienie pracy jelit. Ponadto należy pić zioła: Gastrosan. Pomocne jest także picie gorącego mleka z ząbkiem czosnku. wypić tę porcje w ciągu dnia. bez folii czy ceratki. przy normalnej pracy . pić zimne na noc. Wskazane jest 395 . Należy przede wszystkim poprawić trawienie. Zalać gorącym mlekiem. Temu służy następujące śniadanie: 4 łyżki otrąb pszennych. Trwa to do dziś. otulić flanelką i pozostawić na całą noc. Do mieszanki tej dodać Urosan. po wystygnięciu dodać dużo natki lub koperku. jak myślałem. Ku mojemu zaskoczeniu okazało się. Dziecko powinno zażywać Chlorchinaldin 0. lat 26. czasem zaparcia. Leczę dziewczynkę od 4 lat. Czytałam. LECZĘ SIĘ NA NIESTRAWNOŚĆ Ewa.LAMBLIAZA Teresa. l łyżkę drożdży zagotować w 1/2 szkl. miodu) i tę mieszankę zażywać 3-4 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. bez trwałego skutku. odbijania. Reumosan. MARSKOŚĆ WĄTROBY Tadeusz. obecnie na niestrawność.06 . skutecznie. że mam marskość wątroby. Wszystkie zioła razem zmieszać. zaparzyć 3 łyżki na 3 szklanki. połączone z lambliazą. l łyżeczka zmielonego kminku i majeranku. Bakteriobójcze działanie ma picie glinki: l łyżeczkę wymieszać w l szklance wody. chore na przewlekłe zapalenie dróg żółciowych. miodem propolisowym (100 g pyłku na l szkl. Dla wzmocnienia dziecka radzę podawać mu pyłek kwiatowy 7. odchodzenie gazów. wody. Septosanu oraz po 50 g mniszka i jaskółczego ziela. Kuracja musi trwać 7 miesięcy. 2 łyżki płatków owsianych. Kurację należy rozpocząć od okładów na noc na górną partię brzucha z rozgniecionych liści kapusty. Zamiennie zażywać Lewitan: 3 razy dziennie po 3 tabletki. Nerwosanu oraz 20 g szałwii lub 1/4 opak. Tymczasem po powrocie do kraju czułem się źle i zrobiłem badania.Cholagoga Nr 2. Dla ocieplenia owinąć flanelką. Cholagoga Nr 2. 2 opak. Należy też stale pić herbatkę z dziurawca z melisą. Taki rytm związany jest w czasem życia i wylęgania lamblii. lat 47. Przed 5 laty usunięto mi w czasie porodu macicę. Przebywałem kilka lat na kontrakcie w Afryce i tam chorowałem na malarię. 2 łyżki płatków kukurydzianych. Po tej operacji zaczęły się wzdęcia. lat 28. Wcześniej leczona byłam na nadkwasotę i kamicę jelita grubego. Wskazane jest picie gotowanych drożdży.3 razy dziennie po l tabletce przez 7 kolejnych dni w miesiącu 3 tygodnie przerwy. Radzę robić przez 2 miesiące codziennie na noc okłady z rozgniecionych liści świeżej kapusty na okolice wątroby. pić 2 razy dziennie po 2 łyżki stołowe. Mam 6-letnie dziecko. Leczono mnie wówczas. Przy zaparciach wskazana jest Cholagoga Nr 3.

Te porcję wypijać w ciągu dnia.nerki. Przy każdym przeziębieniu przed zażywaniem leków należy brać najpierw łyżeczkę siemienia. co stanowi porcję dzienną. 100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu. Pić dużą ilość soków z surowych warzyw. ponieważ ma on silne właściwości rozgrzewające. wrzącej wody. dziurawiec. NADKWASOTA Janina. ale żadne leki mi nie pomagają. Lewitanu. rdest ptasi. ziele wrzosu. Radzę pić herbatę z szałwii z minimalną ilością piołunu kilka razy w ciągu dnia. Jeść częściej. zażywać 4 razy dziennie po łyżeczce od kawy. 23. potem mięso. mniszek lekarski. mięta. Pomocne byłoby zażywanie 2 razy dziennie po 3 tabl. 2 razy dziennie zalecam zażywanie 2 łyżek zmielonego siemienia lnianego zmieszanego z 1/2 łyżeczki kozieradki i zaparzonego mlekiem lub wodą. lat 45.popijanie mieszanki ziołowej: kwiat kocanki. Bardzo poprawia stan wątroby picie glinki. dobrze rozdrobnione. Siemię z kozieradką należy pić rano i na noc. lat 40. Gastrosan zmieszany z 50 g kwiatu akacji białej. NADŻERKI W ŻOŁĄDKU Helena. jak podałam powyżej. Nerwosan. 39. węzły limfatyczne: 22. korzeniem lukrecji i liściem babki (po 50 g tych pojedynczych ziół). Te zioła pić przez 5-7 dni. Cholagoga Nr 2 zmieszane z szałwią. Pomiędzy posiłkami trzeba pić Nerwosan. surowych soków warzywnych. Niezbędna jest akupresura stóp . 50. owoc kolendry. 396 . Każdego składnika powinno być po 50 g. Jeść powoli. potem ziemniaki czy kasze). warstwowo (najpierw jarzyny. Dla wzmocnienia należy 4 razy w ciągu dnia zażywać pyłek kwiatowy z miodem propolisowym. piorun. Gastrosan. spożywać warzywa raczej gotowane. Asmagu. Zmieszać razem i parzyć 3 łyżki na 3 szkl. co powinno uśmierzyć nocne bóle. 2 razy po l tabl. wrzątku. Piołunu musi być szczypta. ziele glistnika. 2 razy dziennie po 3 tabl. 3 razy dziennie po l tabl. Moja 52-letnia siostra cierpi . Na początku leczenia lepiej zrezygnować z surówek. wprowadzać powoli soki ze świeżych warzyw oraz owoców i surówki. potem. Na to schorzenie pomaga picie (30 minut przed jedzeniem) soku ze świeżo utartego ziemniaka lub też 1/2 szklanki soku ze świeżej kapusty wypijanego także przed jedzeniem. Wszystkie składniki razem zmieszać i zaparzać 3 łyżki na 3 szkl. wątroba. Sylimarolu po jedzeniu. aby osłonić żołądek. ziele pięciornika. Dodatkowo należy pić zioła: Digestosan. Uldenolu. kruszyna. w miarę poprawy stanu. Leczę się od wielu lat na nadkwasotę. 2 łyżki mieszanki zaparzyć w 2 szklankach wrzącej wody i wypijać w ciągu dnia. Każdego dnia wypić 1-2 łyżeczki oleju i l szkl. Falvitu i 2 razy dziennie po l tabl.co wynika z prześwietlenia żołądka oraz gastroskopii -na liczne nadżerki na żołądku. ale małymi porcjami. 49. liść bobrka.

potem ziemniaki czy ryż lub kluski. Ogólnie jedzenie powinno zawierać dużo warzyw. pocą mi się ręce i wyskakują mi wypieki na twarzy piersiach i szyi. Do wystudzonego już dania dodać kminek. majeranek i dużo pokrojonej natki pietruszki. a gdy ma tendencję do tycia . NIEŻYT ŻOŁĄDKA Magdalena. lat 79. Chodzi o kolejność zjadania posiłków. wątroby reguluje popijanie zagotowanych drożdży. które powodują. czy nie ma nadczynności tarczycy. potem mięso. Zaparza się 3 łyżki tej mieszanki na 3 szklanki wrzącej wody do termosu. Ponieważ mogą wystąpić trudności z jedzeniem surówek. dyni. moja waga nie równa się poprzedniej. Radzę brać 3 razy dziennie po jedzeniu po l łyżeczce Nerwogranu i Gastrogranu. pozostałość wypluć i wypłukać usta po zabiegu. Pracę żołądka.l łyżkę stołową. pietruszki. do dwóch szklanek dziennie. ponieważ nie mogę spać. dostarczających żelaza oraz ułatwiających trawienie. Ograniczyć spożywanie mięsa do 3 posiłków w tygodniu. jelit. Przy tej dolegliwości ważny jest sposób jedzenia. moje piersi zrobiły się małe i wiotkie. Również. Posiłki należy jeść warstwowo. Na śniadanie radzę jeść siemię lniane zmielone z cukrem w proporcji: 4 łyżki siemienia i pół łyżki cukru. Oprócz działania oczyszczającego kuracja ta powoduje lepsze przyswajanie 397 . zagotować. lat 22. Przy wyjątkowo złym samopoczuciu radziłabym zażywać na noc 2 łyżeczki Brocalcinu. Zioła pić ciepłe przed jedzeniem. że wydziela się więcej żółci i soków trawiennych. gdzie jest to możliwe. Dodatkowo zalecam ssanie 1-2 razy dziennie pół łyżki oleju słonecznikowego przez 20 min. Należy się także przebadać. co stanowi porcję dzienną. selera. Praktycznie nie ma w Polsce leku. być bardzo starannie żute. Mama moja od dwóch lat cierpi na chorobę przedwrzodową układu pokarmowego. Pomocne przy leczeniu byłoby popijanie soku z surowej kapusty.NERWICA ŻOŁĄDKA Kamila. Od kilku miesięcy cierpię na nerwicę żołądka. które mają charakter rozkurczowy: l łyżka stołowa na pół szklanki wody. I tak należy najpierw zjeść surówkę. Dodatkowo dwa razy dziennie po l tabletce Uldenolu. 2 łyżki płatków owsianych lub kukurydzianych i całość zalać gorącym mlekiem. po nagłym zdenerwowaniu cała drżę. który mógłby jej pomóc. trzustki. że pokarm jest lepiej przyswajany i trawiony. Zrobić testy badań tarczycowych. Oprócz siemienia dodać 3-4 łyżki zarodków lub otrąb pszennych. Osoby w starszym wieku mogą dodawać 2 łyżeczki zmielonych nasion wiesiołka. To śn