Jadwiga Górnicka

APTEKA NATURY
Poradnik zdrowia

PRZEDMOWA

Książka obejmuje wiadomości i sposoby na utrzymanie zdrowia do pierwszych 100 lat życia, na odzyskanie zdrowia, które już trochę nie dopisuje, oraz na wyjście z wielu przewlekłych dolegliwości i schorzeń. Wiadomości te zawarte były w poprzednich wydaniach Apteki natury oraz w mojej książce Zdrowie przez dotyk. W tej ostatniej pozycji były podane sposoby wykonywania akupresury stóp, masażu Shiat-Sou, masaży specjalnych oraz szybkie skuteczne porady w nagłych przypadkach chorobowych, jak omdlenie, zwichnięcie stawu, stłuczenia mięśni, wiązadeł, ścięgien. Ogólnie książka ta jest wartościowym poradnikiem dla osób trochę starszych, które nie chcą chorować i niedomagać, dla osób młodych, które chcą zachować zdrowie i energię tak potrzebną przy obecnym szybkim tempie życia i dla wszystkich, którzy mają już jakieś przewlekłe niedomagania i chcą się od nich jak najszybciej uwolnić, aby nie zachorować i nie utracić zdolności do pracy oraz zachować radość życia. Są tu też podane metody terapii zupełnie zapomniane w epoce leczenia chemią, np.: argilloterapia - leczenie pospolitą glinką, leczenie poprzez uzupełnienie brakujących mikroelementów i odtrucia w sytuacji postępującego zanieczyszczenia środowiska oraz rozwoju chorób cywilizacyjnych: jak nadmiar cholesterolu, wczesna miażdżyca naczyń tętniczych mózgu, serca i tętnic kończyn dolnych, niedoceniane leczenie preparatami pszczelimi, tak skutecznie przyspieszającymi powrót do zdrowia i do pełnej sprawności. Uważny Czytelnik znajdzie tu skuteczne recepty na choroby krwi, węzłów chłonnych, ziarnicę złośliwą, zakrzepicę, choroby serca i układu krążenia, schorzenia gośćcowe i reumatyczne, schorzenia kobiece, schorzenia pęcherza moczowego, prostaty, kamicę nerkową, schorzenia przemiany materii, schorzenia układu pokarmowego, schorzenia skóry, schorzenia układu oddechowego, jak się hartować, aby nie łapać łatwo infekcji i jak łatwo wyleczyć przeziębienie, jak oczyścić woreczek żółciowy i drogi żółciowe w wątrobie, jak rozpuścić i urodzić kamienie nerkowe, co stosować, aby się nie tworzyły nowe, jak oddychać, aby łatwiej wydalać toksyny. Oczywiście zawsze dobrze jest być w kontakcie z lekarzem naturalistą i stosować jednocześnie leczenie wspomagające, np.: odpowiednie żywienie, dobrane dla siebie zioła, kąpiele, pić świeże soki z jarzyn, które ułatwiają i przyspieszają powrót do zdrowia, oraz masaże stóp i całego ciała. Wdzięczna będę za wszelkie uwagi Czytelników - tak pozytywne, jak i krytyczne. Jadwiga Górnicka

Projekt okładki Jerzy Mostowski Opracowanie ilustracji Xaweny Piwocki Opracowanie redakcyjne Elżbieta Stefańska Elżbieta Zawadzka Opracowanie techniczne Elżbieta Gołębiewska

ŻYWIENIE TO ZDROWIE LUB CHOROBA

ŻYWIENIE O znaczeniu prawidłowych zestawów produktów spożywczych w leczeniu chorób metodami naturalnymi
Medycyna ostatnich lat poczyniła ogromne postępy w rozpoznaniu zależności pomiędzy stanem zdrowia człowieka a sposobem jego odżywiania. Szczególnie wiele nauka dowiedziała się o takich dziedzinach, jak biologiczna wartość pokarmów, procesy trawienne i przemiany materii, wpływ na zdrowie i znaczenie pokarmowe białka, aminokwasów egzogennych, węglowodanów, tłuszczów, witamin, biopierwiastków i wody. Rozważania na temat związków między odżywianiem a stanem zdrowia należy poprzedzić ogólną uwagą, że zapotrzebowanie na produkty spożywcze jest zindywidualizowane, a nadto zróżnicowane u ludzi zdrowych i chorych. Każdy powinien poznać swoje indywidualne potrzeby, gdyż nawet uniwersalne zalecenia, że należy jadać czosnek ze względu na selen, jabłka, ponieważ zawierają pektyny, natkę pietruszki, jako bogate źródło witaminy C, a czereśnie ze względu na wiele witamin B5, oraz pić mleko, gdyż znajduje się w nim komplet aminokwasów egzogennych, a nadto wapń - nie mogą być uogólniane. Białko. Oprócz węglowodanów i tłuszczów należy do podstawowych składników pokarmowych. Jest zasadniczym tworzywem cytoplazmy - substancji budulcowej komórek, budulcem enzymów, hormonów i hemoglobiny. Wszystkie białka proste składają się z aminokwasów, które są związkami organicznymi. Na kilogram wagi ciała człowiek potrzebuje przeciętnie 0,5 g białka, choć bywają nieznaczne odchylenia indywidualne. Zapotrzebowanie organizmu na białko wzrasta w stresach, chorobach zakaźnych, przy braku snu, wykonywaniu ciężkiej pracy fizycznej, w warunkach wysokiej temperatury, w stanach bólu, obawy i lęków. Normy dziennego spożycia białka wynoszą 30-55 g. Powinno to być białko pełnowartościowe, a więc takie, które zawiera wszystkie aminokwasy egzogenne. Spożywanie białka w ilościach przekraczających wymienioną tu normę może spowodować przeciążenie wątroby i nerek zmuszając je do usuwania zbędnego balastu, co doprowadza te narządy do patologicznego przerostu. Piątą część wagi ciała stanowi białko. Bierze ono udział w utrzymaniu równowagi wodnej w organizmie. Syntetyzowanie białek jest potrzebne do tworzenia antyciał niezbędnych do zwalczania infekcji bakteryjnych. W skład mięśni, kości, krwi, enzymów, nerwów, błon itp. wchodzą odmienne białka. Wszystkie białka roślinne składają się z identycznych aminokwasów. Do syntezy własnego białka organizm ludzki potrzebuje 22 aminokwasy, z których osiem musi otrzymywać z zewnątrz (stąd ich nazwa: egzogenne) z pokarmem. Aminokwasy są niezbędne jako materiał do syntezy 9

białek krwi i tkanek. Liczne z nich biorą udział w specjalnych reakcjach chemicznych, służą do tworzenia polipeptydów, hormonów białkowych i enzymów. Ważne będzie i pożyteczne dla naszych rozważań zapoznanie się z aminokwasami egzogennymi oraz ich podstawowymi funkcjami. Prezentując je - w nawiasach - podaję w gramach wysokość dziennego zapotrzebowania przez organizm. 1. Fenyloalanina (1,1) bierze udział w procesach transaminazy, wpływa na tworzenie adrenaliny i noradrenaliny; 2. Izoleucyna (0,7) jest glukogenna i ketogenna, intensyfikuje przemianę materii; 3. Leucyna (1,1) jest ketogenna; 4. Lizyna (0,8) działa na wzrost, gromadzi się w surowicy krwi, gdzie stanowi swoiste przeciwciała rozpuszczające obce komórki bakteryjne; 5. Metionina (1,1) stanowi główne źródło organicznych związków siarki dla przemian ustrojowych, chroni wątrobę przed zmianami, może być użyta w procesach detoksykacji organizmu, jako naturalny lek przeciwdziała chorobom wątroby i miażdżycy; 6. Treonina (0,5) wpływa na zużytkowanie tłuszczów w wątrobie, występuje w mięśniach, hemoglobinie i proteinach fosforowych, niszczy ją hydroliza kwaśna; 7. Tryptofan (0,25) wpływa na działanie wit. B6, przekształca się w wit. B3 = PP, niedobory tryptofanu wywołują pelagrę; 8. Walina (6,8) jest glukogenna, jej brak wywołuje nadwrażliwość, ataksję (bezwład ruchowy), zakłócenia w koordynacji mięśniowej, przewodzi prąd elektryczny i ma ogromne znaczenie w procesach widzenia, gdyż występuje między czopkami i pręcikami siatkówki a nerwem wzrokowym odprowadzającym impulsy elektryczne powstałe w percepcji wrażeń świetlnych do kory mózgowej, gdzie następuje rozpoznanie światła. Istnieją nadto aminokwasy częściowo egzogenne, do których zaliczamy tyrozynę, która współdziała w tworzeniu hormonów wydzielanych przez organy wewnętrzne, histydynę, argininę i cysteinę, która przyspiesza gojenie ran. Prawie wszystkie rośliny są zasobne w lizynę i tryptofan, toteż pełne pokrycie potrzeb białkowych organizm może uzyskać tylko w wyniku odżywiania, na które składa się rozmaitość pokarmów. Zalecam więc spożywanie kasz, pieczywa, mąki z dodatkiem mleka bądź roślin strączkowych, np. fasoli, grochu, soczewicy, soi. Brak lub niedobór metioniny w roślinach strączkowych może być uzupełniony metioniną zawartą w ziarnach zbóż, a brak lizyny w zbożu - lizyną roślin strączkowych. Struktura aminokwasów jest stała i nie może być naruszona, gdyż nawet nieznaczne zmiany w jej składzie mogą wywołać poważne następstwa fizjologiczne. Zastąpienie jednego aminokwasu innym w sekwencji na przykład stu lub więcej aminokwasów w łańcuchu polipeptydowym może znacznie obniżyć bądź całkowicie znieść aktywność biologiczną i wywołać na przykład anemię. Promienie rentgena i nadfioletowe powodują denaturację białka, to znaczy zmiany jego fizycznych i fizjologicznych właściwości. Następuje utrata aktywności enzymatycznej. Pewne pokrycie potrzeb białkowych, jak już wspomniałam, uzyskuje się dzięki urozmaiconym pokarmom. Układ trawienny człowieka rozkłada białka na pojedyncze aminokwasy, które przenikają przez półprzepuszczalne błony komórkowe, aby ulec swoistej przebudowie w związki właściwe dla danego organizmu. 10

Białko o wysokiej przyswajalności mają jajka, mleko, ser, ryż, a następnie mięso, które jest uważane za źródło pełnowartościowego dającego zdrowie i siły białka, ale ma niewiele tryptofanu, metioniny i waliny. Białko jarzyn jest w pełni przyswajalne. Najkorzystniejsze proporcje aminokwasów występują w jajkach i mleku. Dobrym sposobem podniesienia wartości białkowej pokarmu jest łączenie produktów roślinnych zawierających uzupełniające się aminokwasy egzogenne. I tak na przykład dzięki spożywaniu ryżu z mlekiem aż 30 proc. więcej otrzymujemy białka aniżeli w przypadku oddzielnego spożycia tych artykułów. Połączenie fasoli z ryżem przysparza jeszcze więcej, bowiem 43 proc. białka w stosunku do sumy białka zawartego w każdym z tych produktów spożywanych oddzielnie. A oto inne przykłady korzystnych połączeń, najbardziej odpowiednie proporcje oraz procentowy wzrost białka: fasola lub groch i mąka pszenna - 0,5 : 3 g, wzrost o 33 proc; fasola lub groch i kukurydza - 1,2 : 2, wzrost o 50 proc.; ryż lub mąka z mlekiem w proszku - 3 : 1/3, wzrost o 13 proc., 3 duże ziemniaki i dwie łyżki mleka w proszku - wzrost o 7 proc. Mleko jest doskonałym uzupełnieniem wszystkich produktów mających niedobór lub brak lizyny oraz izoleucyny, szczególnie zalecane jest jako dodatek do produktów zbożowych, jak kasze, mąki, makaron. Dwie łyżki mleka w proszku dodane do jednej szklanki mąki podnoszą jej wartość białkową o 45 proc. Do bardzo dobrych połączeń należą chleb z serem, kasza z mlekiem. Rośliny strączkowe bogate w izoleucynę i lizynę uzupełniają wartość białkową kasz, ryżu, makaronu, mąki, kukurydzy, płatków owsianych i innych zbożowych, a także nasion słonecznikowych, sezamowych, dyni i orzechów. Produkty zbożowe uzupełniają się korzystnie z fasolą, grochem, serem, mlekiem, jajkami. W świeżych warzywach występują małe ilości metioniny (wyjątek stanowi tu kukurydza, szpinak i grzyby), dobrym więc ich uzupełnieniem są ziarna sezamowe, orzechy, kasza jaglana, ryż i kukurydza. Ryż i kukurydza tworzą szczególnie cenne połączenia z fasolką szparagową, groszkiem zielonym, brukselką, podobnie jak grzyby, które mogą być dodawane do rozmaitych jarzyn. Dobrym uzupełnieniem każdej potrawy, zarówno zbożowej, jak i jarzynowej, są jajka, a dodatek mleka, twarogu, żółtego sera podnosi wartość każdej potrawy jarskiej, mleko bowiem, podobnie jak jajka, zawiera wszystkie niezbędne aminokwasy, a zwłaszcza jest zasobne w lizynę. Soja, która ma więcej tryptofanu niż mleko, stanowi pozytywny wyjątek wśród roślin strączkowych. Gotowane białko wywołuje w przewodzie pokarmowym procesy gnilne, podczas których wytwarzają się produkty toksyczne. Część z nich zostaje wydalona z kałem, ale część jest wchłaniana przez tkanki ciała, by tworzyć źródła ognisk zapalnych i złogi. Głównym miejscem ich odkładania jest tkanka tłuszczowa. Zatrucia białkowe powodują otępienie uczuciowe, osłabienie aktywności, zamknięcie się w sobie, zaburzenia procesów myślenia. Jedną z metod leczenia tych zatruć jest głodówka, która również pomaga w przypadkach zaburzeń przemiany materii, co dotyczy także egzemy, astmy oskrzelowej, nadciśnienia, kamicy żółciowej, stwardnienia żył. Spożywanie nadmiaru produktów mącznych, cukru, białka powoduje ogólne zatrucie organizmu, stany zapalne oczu, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zapalenie rogówki. Wady wzroku, mające przyczynę w zatruciu pokarmowym, można wyleczyć stosując głodówkę. Wówczas następuje wydalenie produktów spalania blokujących mięśnie i naczynia krwionośne otaczające oczy, co doprowadza do odprężenia i rozluźnienia mięśni i poprawy wzroku. 11

Nie należy się przejadać. Powoduje to otyłość, a jedzenie przekraczające możliwości wydzielania potrzebnych enzymów trawiennych wywołuje nadfermentację. Wówczas część pokarmu staje się nieprzydatna i zalega w żołądku i jelitach. Krew, komórki, tkanki stają się wtedy zagłodzone. U młodych ludzi powstaje sytuacja sprzyjająca powstawaniu stwardnienia rozsianego (SM). Zaburzenia metabolizmu u dzieci powodują powstanie poważnych wad umysłowych. Wymagania nowoczesnej dietetyki spełniają: mąka i kasze, warzywa liściaste i zielone: szczypiorek, sałata, szpinak, szczaw, kapusta, rzeżucha, pietruszka, jarmuż, warzywa korzeniowe: ziemniaki, buraki, rzepa, marchew, pietruszka, seler, brukiew, chrzan, oraz inne warzywa: dynia, kabaczek, salsefia, kalafior, pomidory, rzodkiewka, cebula, ogórek, groszek zielony, cykoria, cukinia, kalarepa, por, czosnek, papryka, kapusta, fasolka zielona, szparagi, owoce świeże i suszone, orzechy, grzyby, miód, migdały, razowy chleb, mleko, jajka, twaróg, ser żółty. Gotowanie niszczy witaminy i enzymy. Spożywanie gorących potraw niszczy śluzówkę i enzymy trawienne w ludzkim organizmie. Regenerację błony śluzowej przewodu pokarmowego ułatwia spożywanie bogatych w enzymy surowych warzyw i owoców. Słowo o błonniku (celulozie ). Należy do węglowodanów, jest zbudowany z cukru prostego, jakim jest glukoza. Nie nadaje się jako produkt spożywczy (pokarmowy), ale jest pożądany, wręcz nieodzowny. Organizm ludzki od tysiącleci przywykł do błonnika, a jego brak wywołuje liczne choroby. Obecność błonnika w jelitach ułatwia ich ruchy perystaltyczne (robaczkowe), co sprzyja wypróżnianiu i eliminuje zaparcia. Błonnik występuje w chlebie razowym, otrębach, warzywach, świeżych owocach, grubych kaszach. Jest najbardziej rozpowszechnionym produktem w świecie. Działanie podobne do błonnika mają pektyny - wielocząstkowe cukry występujące w roślinach. Pektyny redukują ilość cholesterolu spożywanego z tłustymi pokarmami. Zapobiegają miażdżycy i zawałowi serca. Wystarczy każdego dnia zjeść dwa jabłka, aby nie dopuścić do nadmiaru cholesterolu. Pektyna dobroczynnie działa przy biegunkach, przeciwdziała rozwojowi bakterii fermentacyjnych i usuwa je z kałem, zapobiega zatruciom ołowiem i strontem 90, niszczy stafylokoki i streptokoki. Wodny roztwór pektyny ułatwia gojenie ran dochodzących aż do kości i przyspiesza powstawanie zdrowej tkanki. Pektyny leczą również rany wewnętrzne: wrzody i krwawienia w całym przewodzie pokarmowym. W cytrusach najbogatsza w pektyny jest biała błonka znajdująca się pod aromatyczną skórką. Bogata w pektyny jest skórka jabłka, a więc należy je spożywać nie obrane. Dobrym źródłem pektyn są czereśnie, winogrona, porzeczki, agrest, maliny, pomidory, morele, rodzynki, banany. Błonnik i pektyny, wit. C, wapń, magnez chronią przed zatruciami wywołanymi przez skażone środowisko. Podstawowe zasady łączenia pokarmów Jednoczesne spożywanie niewłaściwie dobranych pokarmów wywołuje ostre choroby, a nawet może spowodować zejście śmiertelne. W dietetyce ma duże znaczenie, co się je i z czym. W zależności od indywidualnej tolerancji organizmu - poszczególne połączenia są przyjmowane gorzej lub lepiej. Zaznaczałem, że1 człowiek ma precyzyjne i niezawodne mechanizmy trawienia i przyswajania, przez które spożywanie - jednoczesne spożywanie - rozmaitych produktów, białka, skrobię, cukier i tłuszcz, nie jest dobrze tolerowane. Enzymy, których jest blisko 1800, działają w określonych granicach temperatury i każdy z nich katalizuje tylko jedną, ściśle określoną reakcję. 12

Łączenie w jednej potrawie lub w jednym posiłku artykułów spożywczych wymagających różnych soków trawiennych stawia cały układ trawienia wobec bardzo trudnych wymagań. Wszystkie substancje pokarmowe, które w takich warunkach stają się nie do strawienia, ulegają procesom, gnilnym i wywołują nadfermentację. Trzeba bowiem wiedzieć, że trawienie prawie każdej substancji pokarmowej odbywa się stopniowo, a każdy z etapów wymaga innego enzymu. Każdy wchodzący do akcji enzym może skutecznie wypełnić swoje zadanie, jeśli jego poprzednik także zrobił, co do niego należy, np. jeśli białko nie zostało rozłożone przez pektyny, to enzym, który je rozkłada na aminokwasy nie będzie mógł wykonać swoich powinności. Pepsyna działa w środowisku kwaśnym, a odczyn alkaliczny obecny w żołądku uniemożliwia jej rozkładanie białka. Ptialina, enzym zawarty w ślinie, już w ustach rozpoczyna proces rozkładu skrobi na glikozę, ale może działać tylko w środowisku łagodnie alkalicznym. Niszczy ją zarówno kwas jak i silna reakcja zasadowa. Jeśli więc pokarm skrobiowy został zmieszany z kwasem, to blokuje on działanie ptialiny i cała skrobia przechodzi do żołądka w stanie nie strawionym. Tam po pewnym czasie wywołuje nadfermentację. Trawienie białka rozpoczyna się w żołądku pod wpływem pepsyny i przebiega prawidłowo w obecności kwasu solnego. Jednak nadmiar kwasu hamuje jej aktywność. Jeżeli więc spożywa się kwas razem z białkami, to uniemożliwia się ich trawienie. Błędem jest więc popijanie dań białkowych i skrobiowych sokami z kwaśnych owoców (np. pomarańcze, grejpfruty), a także kompotem czy wodą z cytryną. Nie należy też spożywać ich razem z sałatkami przyprawianymi sokiem cytrynowym czy octem. Trawienie tłuszczów zaczyna się dopiero w dwunastnicy pod wpływem soku trzustkowego, ale zanim tam się znajdzie - hamuje w żołądku wydzielanie pepsyny i innych soków żołądkowych, co o dwie godziny opóźnia trawienie innych, znajdujących się tam pokarmów - białka, mięsa. Im więcej pokarmów z różnych grup wprowadza się jednocześnie, tym więcej wytwarza się bakterii gnilnych i fermentacyjnych. Enzymy stają się wówczas obezwładnione. W każdej fazie trawienia mięsa, jajek, mleka inna jest siła działających na nie enzymów. Na mleko najsilniej działa sok żołądkowy dopiero w ostatniej godzinie trawienia, a na mięso w pierwszej. Nie należy więc jadać ich razem, gdyż to dezorganizuje procesy trawienia wszystkich trzech substancji białkowych. Pomiędzy posiłkami należy robić odpowiednio długą przerwę, dlatego też nie należy jadać drugich śniadań i podwieczorków, gdyż pokarmy na pół przetrawione mieszają się ze świeżymi i wytwarza się szkodliwa dla zdrowia sytuacja. Owoce należy spożywać w charakterze osobnego posiłku, ich składniki bowiem - skrobia, cukier, białko - nie harmonizują z żadnym innym pokarmem i jadając je z innymi artykułami spożywczymi, utrudnia się trawienie jednych i drugich. Owoce, do których spożycia zachęca łatwość trawienia, nie ulegają rozkładowi w ustach ani żołądku, szybko przechodzą do jelita i tam zostają łatwo i szybko strawione przy wykorzystaniu całej ich masy, która zostaje przyswojona przez krew i tkanki. Zmieszane z innymi pokarmami tracą część swych bardzo cennych wartości. Jaki wniosek z tych rozważań? Otóż nie ulega kwestii, że cała dotychczasowa sztuka kulinarna musi być poddana rewizji, albowiem jest odpowiedzialna za przykre następstwa zalegania pokarmu w żołądku. Nowoczesna wiedza o łączeniu pokarmów kwestionuje większość potraw i posiłków mających trwałe miejsce na naszych stołach. Do szczególnie ciężkich należą zestawy skrobi z białkiem, tłuszczami i owocami. Niewskazane są połączenia z białkiem i warzywami, zwłaszcza zielonymi, liściastymi. 13

Dobre połączenie to warzywa z białkiem lub ze skrobią, a także z tłuszczem - olejami. Dobrym zestawem są różne warzywa w jednej potrawie czy posiłku, ale nie należy mieszać więcej niż czterech składników nawet spośród dopuszczalnych. Przy każdym posiłku jadać tylko jeden rodzaj białka lub jeden rodzaj skrobi. Tłuszcz opóźnia trawienie białka i skrobi, ułatwia natomiast trawienie i przyswajanie warzyw. Cukier dezorganizuje proces trawienia innego pokarmu, owoców, warzyw, białka i skrobi, a alkohol strąca pepsynę i uniemożliwia strawienie każdego białka. Mleko należy pić samo, gdyż tylko wtedy na pewno nie zaszkodzi. Podobnie owoce. Wtedy są najzdrowsze, gdy są spożywane oddzielnie bądź z innymi owocami tego samego stopnia kwaśności. Dieta optymalna zakłada więc spożywanie przy każdym posiłku jednego tylko pokarmu, podczas gdy nasze obyczaje kulinarne pozostają w rażącej sprzeczności z możliwościami trawiennymi przewodu pokarmowego. Produkty spożywcze wskazane Należą do nich: kasza gryczana, która zawiera rutynę ułatwiająca przyswajanie wit. C i więcej lizyny niż inne zboża; jest ona mniej kaloryczna niż inne kasze. Kasza kukurydziana, kasza jaglana, są silnie zasadotwórcze i lekko strawne. Ryż jest lekko strawny i obniża poziom cholesterolu we krwi. Komponuje się dobrze z jarzynami, grzybami, zielonym groszkiem lub brukselką. Zielona fasolka szparagowa jest zasadotwórcza; konserwowana nie ma kwasów organicznych, miedzi, siarki, chloru, manganu i innych biopierwiastków. Dobrym uzupełnieniem fasoli białej są kasze, ryż, pieczywo, sery, jajka, kukurydza, orzechy i grzyby. Dużo lizyny i siarki ma groch zielony, który jest zasadotwórczy, podobnie jak soja. Kwasotwórczy jest orzech włoski. Słonecznik obniża poziom cholesterolu i miażdżyca kwiaty leczą malarię i śledzionę. Surowe jajka kurze zawierają awidyny blokujące przyswajanie przez organizm biotyny B8=H koniecznej do prawidłowej pracy skóry, porostu włosów, prawidłowej przemiany materii i utrzymania odporności na niektóre choroby. Chorym na wątrobę lub żołądek podaje się żółtka, a nie białka, żółtko ma więcej białka aniżeli białko jaja, białko żółtka jest też lżej strawne. Jajka i omlety można smażyć na maśle, gdyż białko ścina się już w temperaturze 60 st., zanim zacznie się palić masło. Nie należy smażyć na maśle innych produktów, spalone bowiem wytworzą toksyczną akroleinę. Zawałowcom i miażdżycowcom radzę nie jadać żółtek, a jedynie smażone lub gotowane białka, które nie zawierają cholesterolu. Przejście do prawidłowego odżywiania należy zacząć od stopniowego ograniczania spożycia cukru, pasteryzowanego mleka, produktów mlecznych, białego chleba, ciastek, napojów z kwasem węglowym, tatara, parówek, alkoholu, papierosów, zakąsek mięsnych, konserw, prefabrykowanych produktów spożywczych, soli, nadmiaru przypraw, octu winnego, kawy z mlekiem, lodów, słodyczy, czekolady, dużych ryb, np. tuńczyka. Można jeść wiele surowych i gotowanych jarzyn, trochę gotowanego mięsa (kura, kurczak). Lepiej zrezygnować z nadmiaru mięsa i ryb, a zastąpić je jogurtem. Jeść chleb ciemny, razowy, czerstwy, gdyż świeży powoduje szkodliwe śluzy. Jadać kiełki zbożowe. Napoje należy pić 20 min przed posiłkiem, a nie podczas jedzenia. Nie spożywać słodyczy (skrobia) z produktami białkowymi. Jeść więcej pożywienia surowego niż gotowanego. 14

W przypadku złego trawienia stosować trzydniową dietę złożoną z soków owocowych lub przejść na czysto wegetariańskie pożywienie (owoce, jarzyny), aby układ trawienny mógł odpocząć. Gdy zachodzi potrzeba - brać enzymy trawienne. Między posiłkami popijać napary z ziół. Co najmniej dwa razy w tygodniu jeść surowe lub gotowane jarzyny. A oto tabela informująca o jakości poszczególnych zestawień artykułów spożywczych:

Owoce kwaśne: grejpfruty, cytryny, pomarańcze, ananasy, porzeczki, truskawki, czarne jagody, granaty. Owoce półkwaśne: jabłka, gruszki, morele, brzoskwinie, mandarynki, wiśnie kwaśne, mango. Owoce słodkie: banany, daktyle, figi, winogrona, śliwki, owoce suszone.

Pragnącym odżywiać się racjonalnie proponuję zapoznać się (i stosować) z następującymi regułami:
1.

2. 3.

Najlepiej - ze względu na dobre trawienie - spożywać posiłek składający się z jednego produktu spożywczego. Jeśli nie chcemy przestrzegać reguły 1. układamy posiłki wg zasad prawidłowych zestawów. Łączyć nie więcej niż cztery produkty z jednej grupy.
15

4.

5. 6. 7. 8. 9. 10. 11.
12. 13.

14.

15. 16. 17.
18. 19.

20.

Posiłek nie powinien zawierać więcej niż jeden produkt białkowy. Tłuszcze (oleje) spowalniają trawienie. Najlepiej są one przyswajane z jarzynami i owocami, natomiast źle ze skrobią i białkami. Pomidory powinny być spożywane na surowo. Świeży ogórek nie powinien być łączony z pomidorem. Melony każdego gatunku należy spożywać bez żadnych dodatków. Mleko krowie i jego produkty powinny być spożywane osobno. Mleko krowie zawiera dużo kazeiny. Lepsze jest mleko kozie. Jogurt można spożywać z dojrzałymi półkwaśnymi owocami, warzywami liściastymi i kiełkującymi nasionami, ziarnami. Jeśli spożywa się owoce osobno, co jest wskazane, zaleca się ich dobór według rodzaju pestek (brzoskwinie, mirabelki, oliwki, czereśnie, wiśnie); owoce cytrusowe; owoce mające blaszki gniazd pestkowych (jabłka, gruszki); melony; owoce suszone. Jarzyny i warzywa są zasadotwórcze, zawierają bowiem duże ilości pierwiastków alkalicznych. Zasadotwórcze są także: kawa, piwo, cola, wino, mleko, soki owocowe. Mięso, wędliny, jaja, ryby, masło, drożdże, orzechy, skrobia, czekolada, kakao, tłuszcze, oleje, majonez, sery, produkty mleczne - są kwasotwórcze. Banany można jadać z owocami półkwaśnymi. Nie jadać zbyt wiele orzechów arachidowych: są trudno strawne. Do wszystkich produktów trudno strawnych można dodawać zmielony kminek z majerankiem, co ułatwia proces trawienia. Stosować, ale z umiarem przyprawy trawienne: pieprz naturalny i ziołowy, mielony kminek z majerankiem, cynamon, imbir (mało), por, czosnek, cebula, natka pietruszki, kolendra, cząber, i in. Nie pić gorących płynów, nie spożywać gorących potraw. Mające temperaturę powyżej 45 st. mogą spowodować anemię, bóle kręgosłupa, stawów, miednicy, mięśni nóg.

I jeszcze radzę stosować się do poniższych zaleceń: •
• •

• • • •

do posiłku należy wybierać takie produkty spożywcze, które smakują najbardziej; waga posiłku nie powinna przekraczać 600 g; nie objadać się, zwłaszcza przed rozpoczęciem cięższej pracy; główny posiłek powinien być spożywany w południe, gdy promienie słoneczne działają najsilniej; promieniowanie słoneczne ma wpływ na trawienie, dlatego też do ostatniego posiłku należy siadać przed zachodem słońca; pojadanie między posiłkami jest szkodliwe; nie należy jeść, gdy odczuwa się ból, w zdenerwowaniu, po wyczerpującej pracy, w zmęczeniu; dobrze jest po posiłku odpocząć pół godziny, a w każdym razie odprężyć się; przy trudnościach trawiennych dobrze jest przed posiłkiem dziesięć minut odpocząć; nie popijać w czasie jedzenia, pragnienie można zaspokoić pół godziny przed posiłkiem lub po jedzeniu;

16

ostatni posiłek zjadać w zasadzie trzy godziny przed snem. pomidorowym. do potraw gotowanych dodawać olej już po wyłączeniu ognia lub nawet na talerzu.miażdżycy. w mięsie i żółtkach jaj (szczególnie bogate źródło). a część pozostała pochodzi z żywności. Jaką więc stosować dietę. Odkładając się w organizmie w postaci złogów tłuszczowych w naczyniach krwionośnych . makaron jadać z dodatkiem jaj. co można ugotować. często kończących się zgonem chorego. Gdy spożywamy nadmierne ilości tłuszczów zwierzęcych nasyconych.280 mg/100 ml. słodkimi owocami świeżymi i suszonymi. fasola rozwija się niedobrze w sąsiedztwie cebuli. biały ser najlepiej jeść sam bez chleba. dęby zabezpieczają przed ślimakami. by mogły się dobrze rozwijać i wzajemnie wspomagać. co prowadzi do bardzo poważnych chorób krążenia. Za optymalną wartość uważa się 150 . by mogły wymieszać się ze śliną. ryż. jakie niesie ze sobą nadmiar cholesterolu? 17 . fasolę. twarożku. co da się zjeść na surowo.fasoli. cebuli dodawać olej słonecznikowy. co powoduje niewydolność pracy serca (zawał). roślin strączkowych . Należy wiedzieć. Cholesterol jest stałym składnikiem i produktem metabolizmu organizmów zwierzęcych i człowieka. do chleba przyrządzać świeże pasty serowo-jarzynowe. mleka. nie gotować tego.• • • • • • • • do sałatek. zawierających cholesterol . surówek.zostaje zahamowana aktywność białkowych receptorów wątroby. nie zapominać. która traci swoje zdolności odbierania nadmiaru cholesterolu. zwłaszcza naczyń wieńcowych serca. zupy gotować z wywarem z jarzyn z dodatkiem grzybów lub ziół przyprawowych. leszczyna odstrasza muchy. gdy czujemy głód. uwaga dla osób mających ogródki warzywne: należy zwracać uwagę na odpowiednie rozmieszczenie roślin.prowadzi do zwężenia ich światła. fasoli lub z sosem grzybowym. że żołądek śpi razem z człowiekiem. picie wody rano i wieczorem służy przepłukaniu przewodu pokarmowego. tymianek i mięta chronią kapustę. zaburzenia krążenia. zmiany miażdżycowe i procesy przedwczesnego starzenia się organizmu. Jeżeli poziom cholesterolu w osoczu krwi przekracza dopuszczalne normy. sera. marchew. krwi. soki owocowe należy trzymać chwilę w ustach. Zagrożenia spowodowane nadmiarem cholesterolu można oddalić stosując racjonalne odżywianie. mózgu. kasze i ryż gotowany na sypko jeść z dodatkiem jajka. umiarkowanie używać cukru i słodyczy.nawet jednej . raz dziennie zjadać posiłek z samych jarzyn . CHOLESTEROL NASZ WRÓG Cholesterol. koperkowym. spożywać pokarmy w stanie naturalnym.jego nadmiar (utrzymany w normie jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu) jest przyczyną wielu groźnych chorób współczesnej cywilizacji. a mówiąc precyzyjnie . stopniowo zastępując je miodem. grochu. Medycyna mówi że prawidłowe stężenie cholesterolu we krwi nie powinno przekraczać 250 mg/100 ml. kasze. aby ustrzec się przed niebezpieczeństwami i zagrożeniami. Pietruszka chroni pomidora. sojowy lub oliwkowy. że 2/3 potrzebnego ustrojowi cholesterolu wytwarza sam organizm.gotowanych z dodatkiem ziemniaków. Występuje w wątrobie. nie smażyć tego. tkance tłuszczowej i nerwowej. wówczas zaczyna rozwijać się proces.

koperku. zawierających białko. estragon. Na wydzielanie cholesterolu do układu krążenia stymulujący wpływ mają stresy. Doskonałe są również jabłka. które nie tylko zawierają sporo wit. Natomiast w razie pogorszenia się trawienia. można pić herbatkę z mięty. Sposób przyrządzania: odrzucamy zielone. A przede wszystkim trzeba starać się nie dopuszczać do nadwagi. berberysu. U nas podstawę pożywienia stanowią tłuste potrawy. chodzić na długie spacery. zupy doprawiane śmietaną. C. mięso duszone w sosach. przy czym w 2/3 powinny stanowić tłuszcze pochodzenia roślinnego. 12 łyżek wody i dusimy pod przykryciem przez 20 min. Chińczycy jedzą dużo jarzyn i nierafinowanego ryżu. zastępując go miodem. brzydkie liście. kminek. Dla profilaktyki przeciw-cholesterolowej ważne jest spożywanie owoców. jaja smażone na smalcu. Polecam również picie herbatki ziołowej Sklerosan bądź soku z łopianu. maliny. jeżyny. wreszcie ograniczyć dodawanie soli do potraw. że Chińczycy mają znacznie niższe ciśnienie niż obywatele Niemiec. razowego pieczywa. zwłaszcza jagodowych niskocukrowych. poziomki.). takimi jak np. agrest. ale w ograniczonej ilości. Do takich owoców należą porzeczki. Należy jeść ciemne pieczywo z dodatkiem otrąb. cebuli. co w starszym wieku często się zdarza. co wpływa również korzystnie na proces trawienia. potrzebne organizmowi białko czerpią ze źródeł roślinnych. zastępując ją częściowo przyprawami. a także spożywanie obfitych posiłków w dużych odstępach czasu. brzozy czy mniszka lekarskiego. Witamina C normalizuje metabolizm cholesterolu i wymywa nadmiar cholesterolu z tętnic. czarne jagody.Przede wszystkim należy spożywać jak najwięcej (bardzo starannie umytych!) warzyw ze szczególnym uwzględnieniem natki pietruszki. ale również błonnik i pektyny. mikroelementy i błonnik. Obniża go. olej słonecznikowy. Przy podwyższonym poziomie cholesterolu pomaga również duszona cebula (kroimy drobno 3 duże cebule. boczku i kiełbasie. zapotrzebowania energetycznego pochodziło z tłuszczów. tłuszcze spożywają wyłącznie w stanie surowym. dodajemy łyżkę oleju. gdy jest za niski. Uprawiać sporty. bazylia. Radzę wyeliminować spożycie białego cukru. produktów nierafinowanych. Zdaniem naukowców te pozytywne zjawiska występujące u Chińczyków mają związek z ich zupełnie innym jadłospisem. Znacznie rzadziej przy tym mają nadwagę. sojowy bądź kukurydziany. reszta zwierzęcego. czosnku. majeranek. Należy też przestrzegać wskazania. Dobrze jest również pić dwa razy dziennie po 2 łyżeczki octu jabłkowego z przegotowaną wodą słodzoną l łyżeczką miodu. ewentualnie wieczorem napar z mieszanki Cholagoga 2. Nie stronimy od cukru. jarzębiny. np. dyni i kapusty. Sok pijemy świeżo przygotowany. truskawki. resztę w kawałkach wkładamy do sokowirówki. aby nie więcej niż 30 proc. Z punktu widzenia profilaktyki choroby wieńcowej zaleca się tłuszcze nienasycone w stanie surowym. 18 . gdy jest za wysoki i podnosi. używając bardzo dużo przypraw roślinnych. rzadko zapadają na cukrzycę i choroby gośćcowe. ciast i słodyczy pod wszelkimi postaciami. Zbyt mało natomiast zjadamy surowych warzyw i owoców. zredukować do minimum wszelkie słodycze. a przede wszystkim nie stwierdzono u nich w ogóle podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi. nikotyna i kawa. Doskonałe rezultaty daje także miesięczna kuracja sokiem ze świeżej kapusty. Badania przeprowadzone niedawno przez chińskich i zachodnich lekarzy (Francja i Niemcy) wykazały. które obniżają poziom cholesterolu.

W lodówce należy trzymać je na najniższej półce. 5. siemię lniane. 11. Stosować m. serów. 9. 13. witaminy i błonnik. lub z niewielkim dodatkiem oleju. która bywa rakotwórcza. Jadać mniej tłuszczów nasyconych. pieczywo razowe. 10.13 RAD ANTYCHOLESTEROLOWYCH 1. Są kaloryczne. 8. Skrobię i białko jadać osobno.140 mg) na 100 ml krwi. światła i mrozu.i mikroelementy. Unikać tłustych mięs. Aby zapobiec nadmiarowi cholesterolu . Stosować mleko. jabłka. chociaż 2 szklanki dziennie. byle bez tłuszczów. czosnek. Mleko ma wszystko. lecytynę. (każdy spalony tłuszcz ją wytwarza). należy jadać siemię lniane zawierające najwięcej lecytyny rozpuszczającej cholesterol. słonina. 12. Przypalony olej zawiera trującą akroleinę. bez nich nie będą przyswajane. które są źródłem karotenów. a witamina A rozkłada się. Są one dobrym źródłem wapnia. . Jadać jedną jarzynę ugotowaną a inne na surowo. Trzeba uważać. 3. Szczególnie oleje powinny być świeże. błonnik. śmietaną. np. jest już zagrożeniem. Do pieczywa stosować tylko 3-4 dag masła dziennie. Nadmiar cholesterolu. szczególnie do tych warzyw. ale obniżają poziom cholesterolu we krwi. sojowy. a powyżej 250 mg oznacza już poważne zagrożenie. 7. najlepiej słonecznikowy. tym lepiej. Ludzkość zna czosnek od ponad 5000 lat. inne tłuszcze zwierzęce. sosów. Wiadomo.in. 4. a więc witaminy A lub kiełków zasobnych w witaminę E. prócz żelaza i witaminy C. aby w trakcie podgrzewania nie uległy spaleniu. W przeciwnym wypadku pokarm zalega zbyt długo w żołądku i nie jest strawiony. co jest przyczyną wylewu krwi do mózgu. Jadać oleje roślinne. które zawiera 4 razy więcej witaminy E niż pieczywo białe. Zjadać warzywa i nasiona do l kg dziennie. gdyż te jako rozpuszczalne w tłuszczach. a ponadto ma żelazo i wszelkie makro. Na świetle jełczeją. obniża poziom cholesterolu. ciasta. który powoduje zaczopowanie naczyń krwionośnych mózgu. 6. kefir. pszenne i żytnie. takich jak: masło. 2. że odkaża on i dezynfekuje organizm. powyżej 200 mg (norma . Jadać wszystko świeże lub z zamrażarki. Im większe ich urozmaicenie. jogurt. Nie lubią one słońca. zup zaprawianych tłuszczem.

DLA KAŻDEGO INNA DIETA .

Powodują one często nieodwracalne zmiany w organizmie. rozwijającego się organizmu jest niebezpieczne. przed bezmyślnym stosowaniem różnych cudownych diet odchudzających. mający kłopoty z trawieniem. chorobami. u których proces spalania jest szybki. jeśli jednak chcemy zachować zdrowie. aby organizm mógł w pełni wykorzystać ich wartość. Jeśli wiec jemy mięso. Warzywa należą do pokarmów lekko strawnych. w niektórych przypadkach nawet białaczki. to z porcją surówki z warzyw. zwłaszcza młode dziewczyny. aby wybierać te. tłuszczami. Jeśli już koniecznie chcą się odchudzić. Różna jest też u poszczególnych osób intensywność przyswajania i spalania składników pokarmowych. Są osoby. sygnalizując to rozmaitymi dolegliwościami. organizm buntuje się. Prawidłowo zestawiony posiłek powinien składać się z jednego produktu białkowego lub węglowodanowego z warzywami. Osoby o dłuższym jelicie cienkim są zwykle skondensowane. a uważam. Bardzo często zapychamy żołądek czym się da. przez nikogo nie namawiane. musimy nauczyć się go słuchać. co dla młodego. a więc białek z węglowodanami. Taką kolejność często stosują dzieci. powinni jadać tylko potrawy lekko strawne. że przeładowany przewód pokarmowy z trudem przyswaja nowe treści. co jest dla nas właściwe. Jeśli proces ten trwa dłużej. np. Moglibyśmy ich uniknąć. które świetnie się czują po lekkich posiłkach. mogą sobie pozwolić na bardziej obfite jedzenie. Chciałabym przestrzec. Ma to związek z budową przewodu pokarmowego. a na koniec ziemniaki lub chleb. tak jak Francuzi. a co może zaszkodzić. Robią to instynktownie. ale są i takie. składających się z warzyw. w przeciwieństwie do mięsa i ziemniaków wymagających w dodatku innych warunków do trawienia. że każdy powinien sobie taki wypracować. które naprawdę nam służą. a więc najpierw surówkę. Ludzie szczupli. natomiast skłonni do otyłości. Chodzi o takie zestawianie produktów w posiłkach. powinny to robić wyłącznie pod kontrolą lekarza. W efekcie w żołądku zalega część nie strawionych resztek pokarmu. Jeśli już koniecznie musimy zjeść swoją porcję mięsa z ziemniakami i surówką. które podpowiedzą. to jedzmy je warstwowo. mięsne. Wprawdzie z danego nam przez naturę instynktu nie bardzo potrafimy korzystać. to też z sałatką warzywną. przysparzają sił i energii. później samo mięso. które czują się po nich głodne i słabe. służy dobremu samopoczuciu. Tak więc w doborze sposobu żywienia najlepiej kierować się zdrowym rozsądkiem i instynktem. nie zdając sobie sprawy z tego. które ulegają gniciu. jeśli ryż lub ziemniaki. gdybyśmy nie łączyli tego. czego się nie powinno łączyć. można oczywiście kierować się różnymi zaleceniami zawartymi w książkach i publikacjach.CO NAM SŁUŻY? Przy ustalaniu indywidualnego sposobu żywienia. 23 .

Produkty umieszczone w centrum i najbliższym kole .). Braki lub nadmiar któregoś z wymienionych składników budulcowych prowadzą do dolegliwości albo do poważnych chorób. Stosowanie się do informacji zawartych w kole pozwala na utrzymywanie składników pokarmowych. 24 .). Produktów znajdujących się poza kołem najlepiej byłoby w ogóle unikać. wody (55 proc.). w stanie optymalnym . aby utrzymać proporcje określone przez naturę. W centrum są produkty szczególnie cenne dla zdrowia. Trzeba więc się tak odżywiać. witamin (ułamek proc. co jest w trzecim od środka kole jadać tylko od czasu do czasu.KOŁO ŻYWNOŚCI Organizm ludzki składa się z węglowodanów (2 proc. tłuszczów (15 proc.zgodnie z zapotrzebowaniem ustroju. Produkty żywnościowe dostarczają energii.to podstawa zdrowego odżywiania.) i substancji mineralnych (5 proc. koło żywności. aby to. a tego co jest w czwartym kole jadać jak najmniej i rzadko.). Najlepiej pokazuje to tzw.). białka (20 proc. budulca i regulatorów procesów biogennych. występujących w organizmie ludzkim. Trzeba się starać.

CEGIEŁKI ŻYCIA Są one niezbędne do prawidłowego przebiegu procesów życiowych. Przeciwkrzywiczna. światło. WITAMINA D. Jej niedobór może spowodować tzw. do utrzymania zdrowej. Regulują przemianę materii. uwalniają energię zawartą w tłuszczach. Regulują przemianę materii. reguluje ilość wapnia w organizmie. WITAMINA C. 25 . jajach. błony śluzowej w układzie trawiennym i przewodzie oddechowym. a więc gruboziarniste. Warto też wiedzieć. Są niezbędne dla prawidłowego i lepszego przyswajania wielu produktów. przyzębica). gdyż w tej właśnie postaci występuje w produktach pochodzenia roślinnego. warzywa i owoce. Reguluje wzrost. WITAMINY GRUPY B. najlepiej spożywać zaraz po przyrządzeniu. pogorszenie samopoczucia. jest niezbędna dla naszych zębów i kości. Powinny one przebywać dużo na powietrzu i pić jak najwięcej mleka. 75 do 100 miligramów. ciemne pieczywo. temperaturę.WITAMINY . Radzę również polubić cebulę i czosnek. maśle. Witaminę tę nazywa się często witaminą wzroku. Zimą i na przedwiośniu trzeba również pamiętać o wzbogaceniu posiłków. Jest ona również niezbędna w przebiegu wielu procesów przemiany materii. a dla palaczy do 130. w pracy serca oraz w krążeniu i gospodarce wodnej organizmu. kawy. nawet choroby. A oto krótka charakterystyka poszczególnych witamin: WITAMINA A. nerkach i wątrobie. że grozi nam awitaminoza. Nasz organizm przyswaja witaminę A jedynie w obecności tłuszczów. białku i węglowodanach. Niedobory bowiem mogą spowodować różne niedomagania. kurzą ślepotę. powietrze i dlatego wszystkie produkty. natkę pietruszki. mięśnie. Dlatego też tak wielką wagę przywiązują pediatrzy do tego. O kwasie askorbinowym wszyscy na ogół sporo wiedzą. Jeśli jednak odżywiamy się prawidłowo. Można ją również znaleźć w mleku. by mali pacjenci nie odczuwali jej niedoboru w pierwszych trzech latach swego życia. Niedobory tej witaminy mogą występować również w późniejszym wieku i objawiać się odwapnieniem kości. ułatwiają przetwarzanie żywności w energię. dodając do nich rzeżuchę uprawianą na oknie. koperek. które palą papierosy i piją zbyt wiele. skórę. nabiał. dostarczającego wapnia i witaminy D. Niedobory powodują zmęczenie. że zapotrzebowanie na tę witaminę jest większe u osób. układ sercowo-naczyniowy. Ponieważ nasz organizm nie potrafi sam wytwarzać witamin. Chronią i wzmacniają nerwy.. podając je w pokarmach. trzeba mu w tym pomóc. rozwijającym się organizmom. które ją zawierają. Niedobór tej witaminy może spowodować zaburzenia w czynnościach ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. spożywamy stale wszystkie grupy produktów. płatki owsiane. co jest ważne dla ochrony przed infekcjami. podatność na infekcje. kłopoty z dziąsłami (tzw.. ładnej skóry. nie musimy obawiać się. czyli prowitaminę. Tworzy się ona pod wpływem promieni słonecznych. Dzienne zapotrzebowanie na witaminę C wynosi ok. dlatego jest szczególnie potrzebna młodym. Najczęściej przyjmujemy ją jako karoten. Dotyczy to zwłaszcza osób źle trawiących tłuszcze. Witamina ta jest bardzo wrażliwa na wszelkie czynniki zewnętrzne.

są więc wskazane dla nastolatków cierpiących na trądzik młodzieńczy i dla starszych. niezbędnych dla prawidłowego przebiegu podstawowych procesów zachodzących w organizmie. przede wszystkim z grupy B. Brak witaminy M w organizmie może być przyczyną poronień. Witaminy te łyka się zwykle wtedy. Jej niedobory powodują pelagrę (czyli rumień lombardzki . Z kolei witamina PP pobudza produkcję energii w komórkach organizmu. dorosłym 3 razy dziennie po 2-4 tabletki. których nęka nieusprawiedliwione żadną chorobą osłabienie. Szklanka napoju z drożdży. Można je także podawać dzieciom 3 razy dziennie po 1-2 tabletki. Jeśli chodzi o zioła. Co prawda dopiero 130 środków zielarskich zostało zbadanych pod tym kątem. KURACJA DROŻDŻOWA Drożdże zawierają wiele witamin. K. znużenie. utrzymania zdrowych mięśni i tkanek. pomaga w tworzeniu się czerwonych krwinek. C.WITAMINA E. Wiadomo jednak. F. Można je zażywać jedynie za zgodą prowadzącego lekarza.schorzenie wywołane niedoborem witaminy PP i zespołu witamin B). Istnieją poglądy o ochronnej roli tej witaminy w procesach degeneracyjnych. mających brzydką cerę i dokuczliwe zajady w kącikach ust. ze względu na ich wartość witaminową. zalewamy wrzącą wodą. ZIOŁA l WITAMINY W bardzo wielu chorobach zaleca się jedzenie surówek. a także zmniejszenie ogólnej odporności organizmu na wszelkie infekcje. Witamina K w tworzeniu się substancji odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi i utrzymywanie prawidłowej przemiany materii w kościach. PP pozostają nadal w znacznym stopniu tajemnicą. Znakomicie poprawiają przemianę materii. Zapotrzebowanie na nią pokrywa racjonalne odżywianie. W sklepach można kupić tabletki z drożdży piwowarskich. wypita 2-3 razy w tygodniu. zagotować i po przestudzeniu wolno pijemy. że witamina H pomaga przy procesach przemiany materii. Występuje w świeżych liściach warzyw. gdy zachodzi konieczność wsparcia osłabionego organizmu. A poza tym zalecane są wszystkim. Zwana popularnie witaminą młodości. M. Kobiety zażywające środki antykoncepcyjne potrzebują jej znacznie więcej. Są również przyczyną nadmiernej pobudliwości nerwowej. Takie witaminy. Na szklankę napoju bierzemy 2-3 dag rozkruszonych drożdży. zapobiega miażdżycy. Wymienione witaminy są wchłaniane przez skórę. Odradzam nieprzemyślane łykanie witamin w tabletkach. Chroni także witaminę A przed utlenieniem. jak: H. Jak się okazało. znakomicie poprawi nasze samopoczucie. K. ale mamy prawo domyślać się działania witamin A. 26 . Hamuje ona starzenie się. to i one bogate są w te związki. PP również w okładach zielarskich. co drugi mniej więcej surowiec zielarski zawiera w sobie witaminy.

czyli kataraktę. Czasami takie osłodzenie może popsuć smak odwaru.awitaminozę D. Do najczęstszych należą proszki i produkowane na ich bazie granulaty. że cukier nie odgrywa żadnej roli w leczeniu ziołami. Reumogran z Reumosanu. ale ważna uwaga. Urogran z Urosanu i Betagran. odkrył witaminy i postawił pierwsze hipotezy o ich roli w organizmie ludzkim . włosów. W tym celu wystarczy po zmieleniu jednego pachnącego ziela przemleć dwie-trzy łyżki cukru i cukier ten dosypać do sproszkowanego ziela. Liczyć się trzeba tylko z tym. UWAGA NA SZKORBUT! Zanim nasz znakomity rodak. takich jak siemię lniane i konopne. Dawki te. żeby sproszkowane środki ziołowe popijać zimnym a nie gorącym płynem. co najczęściej powoduje długotrwały i męczący kaszel. nawet wówczas.in. Oczywiście nasuwa się tu jeszcze porada natury praktycznej.nie została nigdzie uznana za chorobę społeczną. skazę krwotoczną. a już szkorbut (czyli gnilec) występuje jeszcze bardzo często i nie jest do zwalczenia na drodze ustawowej. z drugiej jednak strony młynek trzeba czyścić. a jej zwalczanie pozostawiono samym pacjentom. choć nie do każdego zioła i nie w każdym przypadku dadzą się stosować. środków gorzkich. przy zażywaniu proszków. której końcowym stadium jest szkorbut i która charakteryzuje się wypadaniem zębów. ale nigdy nie zmniejszy i nie zmieni siły jego działania. Niemniej jednak.nie każdy proszek da się wymieszać z miodem i nie każde dziecko zechce taki miód jeść. każdy napar czy odwar można więc osłodzić. Chodzi o to. Trudno bowiem podawać dzieciom lub niemowlętom ziele w postaci proszku . Oprócz szkorbutu należy tu jeszcze wymienić zaćmę soczewkową. Cholegran. I ostatnia wreszcie. Awitaminoza C. a więc wątrobowych i trawiennych. nasienie kozieradki czy liść pokrzywy. a mianowicie ich porowatość i łamliwość.ziół sproszkowanych jako silniej działających od naparu czy odwaru nie wolno przedawkowywać. gdy należy ono do tzw. Nervogran z Nervosanu. kiedy pijemy coś gorącego robimy często mimowolny wdech dla ostudzenia płynu i z tym wdechem możemy wciągnąć proszek do tchawicy. Można więc sproszkować tylko te zioła. Kazimierz Funk. aby jedno ziele nie pachniało drugim. których dawkowanie daje się łatwo oznaczyć. są bardzo małe. wybroczynami krwawymi po całym ciele . Wtedy.Wróćmy do postaci ziół. plamicę krwotoczną. nawet uznanie krzywicy za chorobę społeczną i zwalczanie jej we wszystkich państwach cywilizowanych bezpłatnie. Gastrogran ze sproszkowanego Digestosanu. czyli sproszkowaną Cholagogę. Stąd druga wskazówka ogólna . Przy okazji warto zaznaczyć. a wreszcie alergię. nie usunęło całkowicie groźby tej choroby. „Herbapol” produkuje m. Granulaty uważane są za najbardziej wskazane i najbardziej wygodne formy zażywania ziół. kruchość naczyń krwionośnych. czyli krzywicę. 27 . zwaną wówczas „angielską chorobą” przełamaliśmy za pomocą tranu. że rozrzedzenie cukrem osłabi nieco działanie preparatu. dla zrównania należy więc dawkę nieznacznie zwiększyć. z wyjątkiem środków odżywczych. który od razu został opracowany w formie granulatu. zmiany w kościach. Czy warto mieć młynek elektryczny do mielenia ziół? Jest to duże ułatwienie. Podobnie rzecz się ma z innymi awitaminozami.

mikroelementy.w stanie surowym. nerwy na witaminach B. naturalnym stanie. kabaczki. cytryna. a co za tym idzie wzmóc przyswajanie witaminy. cynk i molibden w ilościach około l mg na 100 g ciała ludzkiego. pomidory. Jedno jest niewątpliwie pewne: jak oczy „pracują na witaminie A”. bór. seler. Poza tym . jak właśnie przeciw cebuli. gdyż awitaminoza nie zawsze przychodzi w wyniku jadania zbyt małej ilości artykułów zawierających daną witaminę. maślanka. Codzienna porcja witaminy C ma też znaczenie dlatego. Witaminy tej dostarczą nam: bób. wreszcie zanieczyszczanie atmosfery pyłami przemysłowymi. papryka. ziołowy i papryka przy produktach mięsnych i roślinnych najzupełniej wystarczą. Są to: żelazo. wiśnie . chrzan surowy. jarzębina. niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. kapuście. lit. pozbawia żywność wielu cennych pierwiastków. Niekiedy przyczyną awitaminozy może być również złe trawienie. owoc dzikiej róży. siarka i chlor w granicach od 10 do 100 g. szczypior. szczaw. Organizm ludzki potrzebuje następujących 7 podstawowych biopierwiastków mineralnych: wapń magnez. kalarepa. Białe pieczywo. szpinak. wszystkie kapusty. ZDROWE BIOPIERWIASTKI Przetwórstwo spożywcze. jakie posiadają te produkty w swym pierwotnym. szparagi. cebula.nerki wołowe. trzy razy dziennie (łyżka na szklankę wrzątku) aż się nam trawienie poprawi. selen. fosfor. że nasza żywność jest uboga w wiele cennych makro. poziomki. stosowanymi w polskiej kuchni w sposób tradycyjny. morele. aby dobrze strawić. winogrona. głóg. sód. Trawienie jest dla organizmu zubożonego w witaminy sprawą podstawową. wątroba cielęca. czosnek. porzeczki białe. Są to makroelementy. Wszystko to sprawia. marchew surowa. spalinami samochodowymi itp. gruszki. jeżyny. Sześć innych pierwiastków występuje w tkankach. co jest przyczyną. oczyszczona sól. kobalt. używane do konserwowania żywności. którą możemy pijać dwa. brusznice. Siedem innych bioelementów jest dla ustroju pożądanych. 28 . czerwone i czarne.Na szczęście witamina C „w towarzystwie” innych występuje w bardzo wielu produktach spożywczych. że witamina ta jest gromadzona w organizmie w ilości nie większej niż wynosi dwudniowe zapotrzebowanie. rafinowany cukier. zaburzenia w drogach moczowych. pieprz prawdziwy. maliny. cykoria. rzodkiewka. choć często zaspokaja potrzeby naszego podniebienia. potas. jod. a niedobór witaminy pogłębiają papierosy. złe przyswajanie. ale ich funkcje nie są jeszcze dokładnie określone. grochom itp. czarne jagody. a co za tym idzie. agrest. Są to tzw. wieprzowa i wołowa. Trawienie możemy poprawić przyprawami trawiennymi. miedź. jabłka. wreszcie niedomoga wątroby. ale nie mają już tych właściwości. tak bez należytej dostawy witaminy C wątroba rozpoczyna niedomagać i w końcowym efekcie będzie się buntować przeciw niektórym artykułom zawierającym witaminę C. a poza tym istnieje gotowa mieszanka ziołowa Digestan. majeranek. kozie i krowie mleko oraz miód. groch.i mikroelementów. kadm i chrom potrzebne w ilościach do 10 mikrogramów. Natomiast wanad. W razie trudności trawiennych kminek. a co skutkiem. alkohol. koper. pieprz prawdziwy. sałata. Do tego dochodzą środki chemiczne. chociaż w tym ostatnim wypadku można by spekulować. a z drugiej pozbawiające ją cennych biopierwiastków. łuskany ryż są smaczne. nawozy sztuczne użyźniające z jednej strony glebę. Są to: glin. mangan.

jeśli spożywa się je razem z witaminą C. Może to być również chroniczny katar. śledziach i makreli. Radzę zatem zaopatrywać się w sól nieoczyszczoną. litu. Jod występuje głównie w rybach. B1. nasionach roślin oleistych i strączkowych. gojenie ran. kwasy organiczne. czynnik podobny w działaniu do insuliny. Najmniej go na Podkarpaciu. zawroty głowy. jest niekorzystne. kasze. 29 . kakao. Kobalt przyczynia się do ogólnej regeneracji ustroju. orzechach. W rezultacie może to prowadzić do różnych schorzeń. drożdże. ryby. Odgrywają przy tym korzystną rolę w przewodzie pokarmowym. uczulenia. na przykład suchy groch i fasola. jak ważną funkcję w organizmie spełnia wapń. bogata w gruboziarniste pieczywo. nabiał. Niedobory żelaza objawiają się anemią i przemęczeniem. płatkach owsianych. nie w pastylkach. najwięcej nad morzem. oczywiście naturalną. Dlatego musimy stale dbać. chlebie razowym. poza tym płatki owsiane Nie trzeba nikogo przekonywać. I one są nam również potrzebne. toksycznych pierwiastków.i mikroelementów. Urozmaicona dieta. np. ołowiu czy rtęci. mące razowej i sojowej. która od czasu do czasu bywa w sklepach. Nasz organizm nie potrzebuje dużo jodu. podroby. nasionach dyni i słonecznika. jednak jego niedobór powoduje choroby tarczycy. trądzik. podobnie jak pojawianie się w organizmie obcych. Fluor chroni zęby przed próchnicą. Niestety. Poza tym białko. w niektórych studniach głębinowych. jest gwarancją zdrowia i dobrego samopoczucia. Żelazo jest łatwiej przyswajane przez organizm. a zarazem alarmującym sygnałem o niedoborze magnezu jest zmęczenie fizyczne i psychiczne. buraki. warzywa. np. Posiada ona związki grzybobójcze. Pewnych ilości fluoru dostarcza nam herbata. cukry. botwinie i szpinaku. olejki eteryczne. german. enzymy oraz witaminy C. Pierwszym. a także pietruszce. jak i nadmiar.antymon. Z kolei cynk (opryszczka. Wiele z nich wpływa też dodatnio na różne przypadłości. poprawiając pracę jelit. czosnku. aby te pierwiastki były zawsze obecne w naszym pożywieniu. TRZEBA JEŚĆ WARZYWA! Surowe warzywa zawierają łatwo przyswajalne witaminy. oprócz magnezu. Osobom chorym na tarczycę radzę zatem spędzać urlop nad morzem i jak najwięcej przebywać na powietrzu. Niedobór selenu (ryby morskie. wrzodów żołądka) znajduje się w otrębach i kiełkach pszenicy. fitynę. szczególnie śledzie. warzywa i owoce. B2. karoten. bierze udział w wytwarzaniu witaminy B12 oraz kwasu foliowego. Powinien znajdować się również w soli. ren i rad należą do elementów śladowych i występują w ilościach do l pikograma. oczyszczona sól nie zawiera tych pierwiastków.i mikroelementów w postaci preparatów farmaceutycznych. saponiny. Odradzam jednak łykanie bez konsultacji z lekarzem wszelkich marko. Jod znajduje się również w wodzie. Pod dostatkiem jest go w mleku i jego przetworach. zarówno ich niedobór. A więc jedzmy je na zdrowie. selenu i cynku. cukry. szczaw i szpinak. Zakłócenie równowagi miedzy poszczególnymi pierwiastkami. gorzkiej czekoladzie. sole mineralne oraz wiele makro. Magnez znajduje się między innymi w chlebie razowym. stanowiąc tym samym czynnik zapobiegający anemii. alergie i wiele innych schorzeń. czosnek) przyczynia się do powstawania chorób sercowonaczyniowych. Hodowano ją już w starożytnym Egipcie i Babilonii. bakteriobójcze i właściwości antybiotyczne. Sporo żelaza zawiera wątroba i inne podroby. grzybach. O właściwościach cebuli nie trzeba nikogo przekonywać.

wchodzącą w skład różnych wyciągów. B2. choroby jelit. Papryka jest warzywem odżywczym i dietetycznym. cukry. Zarówno lecznicze. pobudzająco na wydzielanie żółci. Olej otrzymywany z ziarna obniża zawartość cholesterolu we krwi i zmniejsza kruchość naczyń włosowatych. Właściwości lecznicze ma pietruszka dzięki zwartym w niej składnikom: w korzeniu . PP i K oraz sole mineralne .potas. Znamiona kukurydzy.selen. saponiny. B1. wapń. Zalecana jest przy niedoborze witamin i soli mineralnych. siarka. D. E. Korzenie są środkiem moczopędnym i rozkurczowym. m. Cennym lekiem jest kapusta. C. wrzody i stany zapalne skóry. PP i K zawiera wiele składników mineralnych. C. fosfor. Czosnek również odznacza się wybitnymi właściwościami leczniczymi. fosfor. Miąższ zawiera cukier.in. B1.in. Nasiona papryki mają znaczny procent tłuszczów oraz specjalną substancję bakteriobójczą.witaminy A. w natce . moczopędnie. oparzeniach i wrzodach. Cebula posiada działanie moczopędne.olejki eteryczne. egzemach. obniża ciśnienie. Jest bogata w sole mineralne . służą do wyrobu leków działających m. popularnie zwane „wąsami”. fitosterole. a gotowana przeciwdziała twardnieniu tętnic. Wpływa również dodatnio na pracę serca i mózgu.in. miedź i nikiel oraz cenne i rzadko spotykane mikroelementy . wreszcie prowitaminę A oraz witaminy: B1. Dzięki wszystkim tym składnikom jadanie cebuli przyczynia się do spadku cukru we krwi. kwasy organiczne oraz cały zestaw witamin: C. m. Fitolizyny. potas.wreszcie sole mineralne. żelazo. B2. np. fosfor. B i PP. białko. C. magnez. Świeże nasiona skutecznie niszczą robaki pasożytnicze w przewodzie pokarmowym człowieka.wapń.in. pobudzają apetyt. E i K. W nasionach znajduje się ok. kobalt. potas. Kapustę stosuje się również zewnętrznie. B12. C. B2. kumaryny i śluzy. kwasy organiczne oraz związki zwane kukuribitacynami. Nasiona wchodzą w skład niektórych leków. pektyny. Zawiera ona mnóstwo ważnych i niezbędnych dla naszego zdrowia składników. potas. przypadłości żołądkowo-jelitowe oraz procesy ropne. I dzisiaj również zaleca się spożywanie 2-3 ząbków czosnku dziennie osobom cierpiącym na nadciśnienie i miażdżycę tętnic. Trzeba częściej sięgać po dynię. potas. Kukurydza ma wszechstronne właściwości użytkowe i dietetyczne oraz lecznicze. glin. lecznicze sole mineralne. B. poza tym sole mineralne.in. żelazo. Warto jeść pietruszkę. sód. zwłaszcza wrzody żołądka i dwunastnicy. Sok wyciśnięty ze świeżej kapusty leczy schorzenia przewodu pokarmowego. flawonoidy. stany wyczerpania organizmu. zwaną kapsycydyną. jak i smaczne są nie tylko natka i korzeń. maści i plastrów. jak angina. choć od spożywania go jako leku często odstrasza zbyt ostry zapach. a także sole mineralne. jod i bór. Czosnkiem leczono kaszel. ale i nasiona. przy stanach zapalnych skóry. PP i K oraz prowitaminę A. Świeża dynia jest środkiem na zaparcia. przeciwzapalnie. katar. magnez i żelazo oraz witaminy A. leczy wreszcie szkorbut. poza tym węglowodany i celulozę. grypa. potas. żelazo. a także pomaga przy takich schorzeniach. Podaje się ją 30 . a wyciśniętym sokiem smarowano źle gojące się rany. Poza witaminami: A. olejki eteryczne. choroby wątroby i śledziony. siarkę. PP. np. Są to m. Można ją spożywać w postaci gotowanych kolb i płatków śniadaniowych. zmniejszają napięcia mięśni gładkich dróg moczowych i jelit. tłuszczu. ponieważ rozszerza on naczynia krwionośne. leczy zaziębienia i zapobiega arteriosklerozie. siarkę. barwniki. fosfor. takich jak: wapń. B2. Niezależnie od wartości smakowych jest ona cenną rośliną leczniczą. Papryka zyskała sobie u nas popularność stosunkowo niedawno. Kukurydza zawiera dużą ilość białka i lekko strawnych tłuszczów. magnez. fosfor. m. mangan. wapń. 50 proc.

przy zaburzeniach przemiany materii i schorzeniach krążeniowych. Jak wiadomo. większość z nas woli pieczywo białe od czarnego.. dodawać do zup. fasoli. a także podnoszący smak i wartość zdrowotną potraw. I te chrupki warto jadać jak najczęściej. żurku czy jarzynowej. a także naturalne zespoły mikroelementów. w których ocet zastąpiono kwaskiem cytrynowym. groszku. cynk. W sprzedaży spotyka się również chrupki z otrąb. a także przetwory. Dietetycy nie bez racji twierdzą na przykład. Zawierają one liczne biopierwiastki. otręby. One właśnie z powodzeniem mogą pomóc w przypadłościach przewodu pokarmowego. Jedna z firm wzbogaca je nawet ziołami i sprzedaje jako tzw. Polecam syropy owocowe bez środków konserwujących. wzbogacone solą i mikroelementami. posiadającą naturalne składniki mineralne -żelazo. Zawierają one białko potrzebne do budowy tkanek i komórek. tłuszczów roślinnych itp. Niestety. wątroby. Błonnik zawierają otręby.pomidorów. selerów. spożywanie wszystkich tych produktów to tylko jeden z elementów właściwego odżywiania. Tropik i Martynki. warzyw i owoców. Bardzo zdrowe są również chrupki kukurydziane. a jednocześnie uodpornić organizm przeciwko różnym chorobom. marchewki. żelazo i magnez oraz błonnik. kukurydza posiada dużą ilość białka. zastępujący tartą bułkę. Coraz popularniejsze stają się również herbatniki Biovit. Najlepsza sól pochodzi z Kłodawy lub z kopalni „Julian” w Bochni. Można je zatem jadać z jogurtem lub kefirem. pozbawionej wszelkich wartości. wapń. np. a także zapobiegającym wielu schorzeniom. zioła. witaminy z grupy B oraz E i PP.przy dolegliwościach nerek. m. Zarodki uzyskuje się podczas technologicznej obróbki ziarna pszenicy przy produkcji mąki. W jedzeniu nie można pomijać innych warzyw . ZARODKI. kiełki pszenne. 31 . Są produktem o nikłym zapachu i prawie bez smaku. że jedną z przyczyn chorób przewodu pokarmowego jest brak błonnika w pożywieniu. które jest pozbawione tego właśnie składnika.in. Warto mieć również taką sól we własnej solniczce i używać jej zamiast soli oczyszczonej. lekko strawne tłuszcze. Dowiedziono. sole mineralne.in. Innym zdrowym produktem są zarodki pszenne. toteż zaleca się je np. Rzecz jasna. kwaśnym mlekiem i płatkami owsianymi. panier. węglowodany i celulozę. Odpowiednio spreparowane produkty spożywcze. zawierające bogaty zestaw pierwiastków mineralnych. przyprawę z suszonych warzyw i nierafinowaną sól. wreszcie mikroelementy. pęcherza moczowego. zdrowa żywność. jest doskonałym środkiem terapeutycznym. jest wskazane w każdym wieku. jod i lit. selen. OTRĘBY l SÓL „JULIAN” Biopierwiastków należy szukać oczywiście w żywności. że uodparniają one organizm i podnoszą jego sprawność fizyczną. m. Spożywanie posiłków składających się z nabiału. zarodkami pszennymi oraz ziołami i warzywami suszonymi. magnez. sałaty. mogą dostarczyć brakujących składników. porów i ogórków. alpinistom i sportowcom. a zamiast bułki do mielonych kotletów. Ta specjalna.

zanieczyszczenie powietrza. Jak udowodniono. Staropolanka. wieku. których przyczyny tkwią w niewłaściwym odżywianiu się. wapń. którą wydobywa się z głębi ziemi. ani też składników wpływających ujemnie na jej smak. Ilość ta ulega pewnym wahaniom w zależności od wielu czynników. stront i lit. Popijanie wód mineralnych o charakterze leczniczym nie jest wskazane. wszelkie zakłócenia między przyjmowaniem a wydalaniem wody z organizmu powodują zaburzenia. NOTUJ CO JESZ! Chociaż na żywność patrzymy zwykle z punktu widzenia jej smaku. czyli w uzdrowisku. takich jak: Mazowszanka. kobalt. Ważne jest również.5 litra na dobę. czyraczyca.DOBRA WODA ZDROWIA DODA! Do życia. czyli szkorbut. oprócz związków wodoru i tlenu. Wiele osób. Krakowianka. Są to m. Woda nie może zawierać substancji chemicznych. co jemy. Może ona np. mangan. Wodę leczniczą pije się wyłącznie na wyraźne zalecenie lekarza.posiada składniki mineralne. gnilec. chrom. zbytnio obciążyć nerki. Powinna ona posiadać. Resztę wody otrzymujemy w połączeniu z produktami spożywczymi. również wiele składników mineralnych i mikroelementów. białaczki. poza tym miedź. Tymczasem narastające skażenie środowiska. Najlepszą wodą do picia jest mineralna woda stołowa. zapach lub barwę. bar. zapobiegających różnym schorzeniom i niedomaganiom. cynk. Taka domowa kuracja. potas. jak się żywimy. do normalnego funkcjonowania całego organizmu jest nam potrzebna woda. Trzeba jednak pamiętać. że spełniają one dodatkową funkcję tylko wtedy. Spośród kilkuset rodzajów wód mineralnych występujących w Polsce zaledwie niewielki ich procent wykorzystuje się do wyrobu wód stołowych. choroba Basedowa. im więcej posiada tych składników oraz makro. glin. chcąc poprawić właściwości płynącej z kranów wody. Perła Bałtyku. nie należy zapominać. cyna. gdy są często czyszczone (przynajmniej raz w tygodniu) wymieniane oraz regenerowane za pomocą specjalnych aseptyków. Należą do nich m. cukrzyca. najlepiej bezpośrednio u źródła. krzem. nikiel. powodujących prawidłową przemianę materii. niezbędne dla naszego organizmu. W 1970 r. Każda z nich zawiera id kilku do kilkunastu rodzajów źródła.in. chlor. temperatury otoczenia itp. a nawet sprzyjać tworzeniu kamicy. może być wręcz szkodliwa dla zdrowia. z którego pochodzi. wreszcie takie biopierwiastki. Jest zaś tym cenniejsza. wanad. jaką wodę pijemy. Również pod względem bakteriologicznym musi odpowiadać określonym wymaganiom. stosowana bez kontroli i zaleceń lekarza. Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała listę chorób. Jest ona wolna od zanieczyszczeń. krzywica. niezbędnych dla ludzkiego organizmu. selen. sód i magnez. czerwienica. anemia. np.in. że to. siarka. ma niebagatelny wpływ na nasze zdrowie. rzek i jezior.i mikroelementów. Minimalne zapotrzebowanie na wodę wynosi 1-1. szkodliwych dla zdrowia ludzkiego lub wskazujących na jej zanieczyszczenie. gleby. 32 . a co najważniejsze . zmusza nas na co dzień do korzystania z nie najlepszej wody pozbawionej do tego jej naturalnych składników. itp. fluor. na które są narażone zbiorniki powierzchniowe. A zatem bez określonych potrzeb leczniczych bezpieczniej będzie ograniczyć się do picia wody stołowej. korzysta ze specjalnych filtrów. jak: molibden. wysiłku fizycznego.

łuszczyca. Nie dojadać resztek. ropowica. Ograniczyć ilość mięsa. wrzód żołądka i dwunastnicy. Dla uniknięcia wszelkich nieporozumień ustalamy. a więc do 18 roku życia. Jeść wtedy. Stosować przyprawy trawienne: pieprz naturalny i ziołowy. 4. kiedy odczuwa się głód. Nie przejadać się. Z rejestru podałam. 14. który się rozwija i składników rozwojowych potrzebuje bardzo dużo 33 . kiedy organizm nie otrzymuje tych wszystkich składników. 2. niedokrwistość. najpierw surówkę. nieżyt spojówek. pęcherzyca. Dla dobrego trawienia zjadać jeden produkt. np. nadkwasota. niebezpieczne choroby. 14 ZASAD PRAWIDŁOWEGO ODŻYWIANIA 1. miażdżyca. Nie wszystkie drogie produkty spożywcze są lepsze od tańszych. 7. niestrawność. którym dokucza niedomoga wątroby. Organizm. nadciśnienie tętnicze. Nie objadać się przed snem. nawet najbardziej błaha choroba może mieć ciężki przebieg. rzecz jasna. nawet najciekawszych programów. które są mu potrzebne i których brak może wywołać wyliczone wyżej. „Recepta” na właściwe żywienie jest niesłychanie prosta: przez miesiąc notujemy poszczególne artykuły żywnościowe surowe i gotowane. 13. przy czym więcej niż połowa surowych. dawać komplikacje. tylko te choroby i objawy chorobowe. Jadać to.trawienie. które zjawiają się na naszym stole. 8. lecz również na ich monotonii. że brak apetytu niesłychanie rzadko jest istotnym objawem choroby. nadkwasota i nerwica żołądka. apetyt jest zjawiskiem normalnym. w połowie na surowo. majeranek. że przy niewłaściwym żywieniu. 9. Co to znaczy niewłaściwe żywienie? Nie polega ono tylko na nieregularnym przyjmowaniu posiłków. potem mięso i kartofle. nieżyt żołądka. Ograniczyć tłuszcze zwierzęce na korzyść tłuszczów roślinnych. W młodym wieku. którym nie apetyt jest potrzebny. które nie zawierają cholesterolu. Nie jeść w trakcie oglądania telewizji. lepiej wyrzucić. co smakuje i odpowiada wzrokowo. więc niekoniecznie regularnie. 6. CZY BRAK APETYTU TO CHOROBA? Skargi na brak apetytu słyszy się najczęściej od ludzi. Jest również ogólnie wiadomo. 3. zaparcie. 5. 10. a zwiększyć ilość jarzyn. 11. Powinno ich być nie mniej niż 60. Jarzyny powinny być spożywane w połowie gotowane. czosnek itp. Nie przejadać się słodyczami i ograniczać cukier. świąd skóry. ale nie chorobowy. Lepiej osłodzić herbatę miodem. a brak apetytu należy uważać za objaw niepożądany. Nie należy pić zbyt gorących płynów ani spożywać gorących pokarmów. cząber. kminek. ale . jednym słowem od tych. 12. które w Polsce zdarzają się dość często. a prawie nigdy nie jest jedynym objawem chorobowym. otyłość.

anżeliki. 3 godziny przed snem. Niestety. młodzieży wystarczy podawać dziurawiec zamiast herbaty. ale raczej nie jest to regułą. czyli smażone w cukrze zielone pochewki arcydzięgla. a cała sprawa wyjaśni się bardzo prędko. dodawanych tradycyjnie do pewnych potraw. W tym długim spisie. liście bobkowe. środki gorzkie.. (nasienie i nać). anyż. Tymczasem żołądka odczuwać nie powinniśmy. . zaparcia i innych form złej przemiany materii. Stąd wielka wartość tych przypraw w każdym domu. . czego w całej Polsce używa się jako przypraw smakowych. Należy pamiętać o następujących zasadach podstawowych: .i oczywiście. koperek. kolendra. a kiedy jeść skończymy . w małych porcjach. jaki z tego wszystkiego wynika. a poza tym to. cynamon. pieprz ziołowy. jak mówimy.nie odczuwamy w żołądku ciężaru. lecz smakowe. poprawiające trawienie. Po dwudziestym roku życia natomiast. ale nie podawały wieprzowiny bez kminku.posiłki podawać regularnie . w każdej kuchni: w wypadku niepokojących objawów. a niekiedy nawet bardzo pożądanym. że wszystkie te środki mają jedną wspólną cechę: zwiększają wydzielanie soków trawiennych w żołądku i już w czasie jedzenia dana potrawa podlega procesowi trawienia. nadkwasoty. jak wieprzowina. szczególnie przy siedzącym trybie życia. spowodowanego zawsze potrawami nie przyprawionymi. które bez tego dodatku byłyby. Co gorsza . bobrek trójlistny. czarnuszka. że sól i ocet to nie są przyprawy trawienne. boleści. a ocet w pewnych wypadkach należy również do przypraw niepożądanych. niesmaczne. A te niekiedy „zalegają kamieniem”. należy je więc stosować bardzo oględnie.ostatni na ok. gałka muszkatołowa. burczenia w żołądku itp. majeranek. jak widzimy.zjadamy więcej. DIETA DLA CHORYCH W chorobach (przede wszystkim krążenia) odżywienie dietetyczne ma znaczenie nie mniejsze niż leczenie farmakologiczne. I ostatni wreszcie wniosek. że jest smaczne . piołun. a wreszcie dziurawiec. co jest przyprawione w odpowiedni sposób mówimy.nadmierny apetyt zaczyna w tym wieku być objawem niepokojącym i wiedzie do otyłości. 34 . -wystarczy łyżeczka majeranku lub kminku (nie ma obawy przedawkowania . używane do dekoracji tortów i mazurków. goździki. imbir. figuruje raptem pięć ziół nie używanych w kuchni. ani pieprzem).tuczyć. żołądek uspokoi się i przestanie nam dokuczać. spadek apetytu jest objawem zupełnie normalnym. bo sól zawsze trochę szkodzi. przywrotnik i wszystkie tzw. O tym.dla odciążenia przewodu pokarmowego i wątroby oraz dla usprawnienia przemiany materii podawać posiłki 4-6 razy dziennie.nikt się jeszcze nie otruł ani cynamonem. które poprawiają apetyt. Do środków ziołowych. a jednocześnie trawienia. ani przekarmiać.chorego nie należy ani głodzić. prawdziwy i turecki. kapusta czy groch -bez należytego ich przyprawienia według tradycyjnych metod polskiej kuchni: nasze babcie i prababcie nie sypały przecież anyżu lub fasoli czy kopru do tortów. mdłości. należą wszystkie zioła. Jednakże dla poprawienia apetytu.powinien zgłaszać swoje potrzeby. angielskie ziele. że nie należy jadać potraw uznawanych za ciężko strawne. a mianowicie: kminek. grochówki bez majeranku itp.i w dużym asortymencie . a tym bardziej po czterdziestym. A skoro mowa o przyprawach to warto jeszcze dorzucić. ziół na zredukowanie nadmiernego apetytu nie ma i tylko silna wola pacjenta oraz właściwy dobór pokarmów mają pomóc w jego zwalczaniu. to ten. a w żadnym przypadku . Dlaczego? Dlatego.

miażdżycy. karp. ale nie mniej niż l litr (picie mniej niż l litra płynów może spowodować upośledzenie pracy nerek. szczupak. żółtka jaj. więcej niż wydatkowano energii. jak: zielony koper. Bywa. ryby w oleju. anyżek. chude gatunki mięs i ryb (cielęcina. sandacz). która normalizuje podwyższone stężenie cholesterolu i innych lipidów we krwi. ocet. ciasto tłuste.słodkiego i zsiadłego. pieczywo przygotowane z dodatkiem proszków do pieczenia. upoważnia lekarza do włączenia terapii farmakologicznej. miód. Brak efektów leczenia dietetycznego otyłości. margaryna. Oto skromny wykaz produktów dozwolonych i niedozwolonych. królik.5 g dziennie. kasz i makaronów. twaróg. pietruszka. przetwory owocowe. ZABRONIONE - UWAGA-NADWAGA! Dostarczanie organizmowi nadmiernej ilości kalorii w pożywieniu. tłuste gatunki mięs i ryb (wieprzowina. karmazyn. Przy powstawaniu obrzęków ograniczamy sól. smalec. gołąb. rafinowane oleje roślinne. kminek. gęś. cukier. sztuka mięsa.4 g dziennie. czekolada. prowadzi do otyłości. mięso peklowane i wędliny). wszelkie sery fermentowane (twarde i topione). przyprawy takie. boczek. soja. kura. Najbardziej są wskazane potrawy z mięsa gotowanego w wywarach jarzynowych (pulpety. skórka: cytrynowa i pomarańczowa. masło solone. pieczywo słone. śledź. zastępując je w pozostałe dni jajami lub serem. dorsz. potrawka. Mleka . osłabienie). DOZWOLONE - - pieczywo (wszelkie) bez dodatku soli lub z małą ilością mąki. a czasem nawet do 0. wszelkie warzywa i owoce. szczypiorek. masło i śmietanka w ilości dozwolonej przez lekarza. Tłuszczów mało -jedynie oleje (słonecznikowy. owoce niedojrzałe. ryby gotowane). torty. konina. sojowy i z oliwek) oraz świeże masło (mało!). zmian zwyrodnieniowych układu kostno-stawowego. łosoś. w zależności od wskazań lekarskich do 2. majeranek. Nic smażonego. W profilaktyce miażdżycy istotne jest utrzymywanie należnej wagi ciała. konserwy mięsne i rybne. groch. ciastka z kremem. . pragnienie. mleko. Nie więcej niż 5-6 szklanek płynu dziennie. obniża podwyższone wartości ciśnienia tętniczego oraz poziomu cukru we krwi. jak i gotowane.Mięso lub ryby jemy nie częściej niż 3-4 razy w tygodniu. baranina. listki bobkowe. pieprz. zarówno surowe. płotka. słonina. musztarda. ser twarogowy. dojrzałe. białka jaj (jajka w całości jedynie po otrzymaniu zezwolenia lekarza). fasola. cukrzycy. Każdorazowa porcja mięsa czy ryby nie powinna przekraczać 100 g. wołowina. niewydolności oddechowej. hipercholesterolemii. że trzeba ją wykluczyć zupełnie. kaczka. zaparcie. mięso w sosie jarzynowym. węgorz. gorczyca. ze zwiększoną możliwością wystąpienia: nadciśnienia tętniczego. serwatki i maślanki -jak najwięcej. papryka w proszku. leszcz.

35 .

W wypadku zaparć można stosować też zioła Normogran lub Normosan. biorąc l łyżeczkę na szklankę wrzątku. Dobre rezultaty w kuracji odchudzającej można osiągnąć. warzywa i owoce. łącznie z jego przetworami o małej zawartości tłuszczu. mało tłuszczów nasyconych (pochodzenia zwierzęcego). po szklance. napojów alkoholowych. trzeba koniecznie je uregulować. Przyspieszają one przemianę materii i usuwają z organizmu szkodliwe produkty. Jeśli nadwaga jest spowodowana kłopotami z trawieniem.Do określenia prawidłowego ciężaru ciała najwłaściwszy jest wzór. majeranek. np. Jeszcze inna mieszanka stosowana przy otyłości i zaparciach składa się ze 100 g rumianku oraz w równych częściach po 50 g ziela dziurawca. Powinno się spożywać znaczne ilości: węglowodanów. dżemów pełnosłodkich. całych jaj. mleka. wysokokalorycznych wypieków. WHO zaleca zmniejszenie spożycia: tłuszczów zwierzęcych. Zioła najlepiej parzyć w termosie. Przy otyłości zioła warto też dodawać do różnych potraw. 20 g kory berberysu. 36 . Zioła te pije się 3 razy dziennie. Do takich ziół należy kminek. W skład innej mieszanki zalecanej przez Jana Biegańskiego wchodzi: 60 g kory kruszyny. bratka. dodając do naparu 40 kropli soku brzozowego. bogatego we wszelkie mikroelementy. według którego waga w kilogramach powinna równać się wzrostowi w centymetrach minus 100. takie jak np. przetwory zbożowe. bądź Degrosan. Producent przypomina jednak. wysokokaloryczne. Najczęściej otyłość wywołuje nieprawidłowe odżywianie. zbyt obfite i tłuste. miesza się je razem i zaparza. liści mięty. Po zmieszaniu parzy się l łyżkę ziół w 3/4 szklanki wrzątku i pije na noc. przy ograniczonej aktywności fizycznej. że gwarancją skutecznej kuracji są nie tylko zioła. śmietany. majonezów. niskokaloryczna dieta. mięsa o wysokiej zawartości tłuszczu. Dla kobiet tak uzyskaną wartość należy obniżyć o 7-10 procent. korzenia prawoślazu. ziela krwawnika i owocu anyżku. kory kruszyny i mięty (wszystkiego po 10 g). kolendra. naturalnych olejów roślinnych do przygotowywania posiłków. drobiu. Po zmieszaniu l łyżeczkę ziół zalewa się szklanką wrzątku i parzy pod przykryciem pół godziny. ruta. ryb. Światowa Organizacja Zdrowia taką zaleca dietę: odpowiednio urozmaicone pożywienie pochodzenia roślinnego. składającą się z następujących ziół: ziela krwawnika. stosując specjalny zestaw ziół produkowany przez zakłady Farmed. po 25 g ziela marzanki wonnej i korzenia lukrecji oraz 10 g siemienia lnianego. ogórecznik. a także seler. złożonych składników mineralnych oraz błonnika. cukru. składającą się: z 60 g kory kruszyny. Samodzielnie można też przygotować sobie mieszankę. ale także odpowiednia. Pije się rano i wieczorem. chudego mięsa w małych porcjach. kwiatu rumianku.Jan Biegański poleca mieszankę ziołową. granulat Neonormacol. Pije się rano i wieczorem. soli kuchennej i cukru. 20 g korzenia lukrecji oraz po 10 g korzenia mniszka lekarskiego i owocu anyżku. W wypadkach otyłości i przewlekłych zaparć nestor ziołolecznictwa mgr . Przemianę materii poprawią gotowe mieszanki ziołowe.

1200 ml gazu składającego się z azotu. Kto zbyt szybko je połyka nadmiar powietrza. Może ono również występować u ludzi zdrowych po wypiciu większej ilości napojów gazowanych na skutek wydostawania się .wraz z powietrzem . która jest najdłuższym odcinkiem jelita grubego. wzdęcie żołądka powstaje w razie aerofagii (nadmierne zasysanie powietrza w przełyku) lub wskutek fermentacji treści pokarmowej. u których wzdęcia brzucha spowodowane są raczej utrudnionym oddawaniem gazów. bakteriobójczo oraz pobudzają wydzielanie soku żołądkowego. które spełniają tam pożyteczne funkcje. pieprz itd. a nawet wzdęcia w nadbrzuszu. W okrężnicy powstają również gazy z fermentacji bakteryjnej. 37 . świeżych i suszonych. znajduje się w górnej jego części. co jest związane ze znacznym zwężeniem odźwiernika (blizny po wrzodach. Objaw ten zdarza się u każdego zdrowego człowieka. Każdy człowiek jednak wraz z pokarmem i śliną połyka niewielką ilość powietrza. cebula. reszta przez przewód pokarmowy przedostaje się głównie do okrężnicy. biorą udział w produkcji niektórych witamin (kwas foliowy. Powietrze znajdujące się w żołądku może wydostać się na zewnątrz przez przełyk i jamę ustną.ZIOŁA NA „PEŁNY BRZUCH” Wzdęcie brzucha. Aby skutecznie zapobiegać wzdęciom. używać dostępnych przypraw ziołowych. Należy pamiętać. W zwalczaniu wzdęć zioła są często pomocne. dwutlenku węgla. ponieważ działają rozkurczowo na mięśnie gładkie jelit. np. że dno żołądka. W ciągu doby człowiek wydziela do ok. czyli na granicy oddzielającej przełyk od żołądka. Bańka powietrza spełnia zadanie dodatkowego uszczelniania wpustu. tuż poniżej wpustu. Podobne działanie mają liczne przyprawy ziołowe: kminek. Objawy te występują w wielu zaburzeniach czynnościowych oraz w schorzeniach organicznych. stanowiącego niejako wentyl zapobiegający cofaniu się treści żołądkowej do przełyku. Gazy gromadzące się w nadmiarze w okrężnicy wywołują wzdęcie jelit. niż zwiększonym jego wytwarzaniem się. gorczyca. Niewielka ilość powietrza zostaje wchłonięta przez błonę śluzową żołądka. witamina K. gdy po spożyciu obfitego posiłku wzrasta ciśnienie śródżołądkowe. Nazywa się to odbijaniem. jest objawem występującym w różnych zespołach chorobowych oraz przyczyną wielu dolegliwości. wzdęcie jelit występuje odruchowo po operacjach brzucha (trwa 2-3 doby). lecz stały. otwierające na chwilę wpust. Poza tym często po zażywaniu leków przeciwgruźlicznych w postaci drażetek czy tabletek występuje silna fermentacja w przewodzie pokarmowym oraz wzdęcie na skutek nagromadzonych w jelitach gazów. zwane także bębnicą. wbrew przyjętemu potocznie pojęciu. przy zachowaniu pozycji stojącej. rak). 612). Wzdęcie jest spowodowane nadmierną ilością gazów w przewodzie pokarmowym. Zwykle oddawanie gazów odbywa się jednocześnie z oddawaniem stolca i moczu. a otwiera go fala perystaltyczna biegnąca w momencie połykania od gardła wzdłuż ścian przełyku. należy w sposób umiarkowany. Chorzy odczuwają pełność w jamie brzusznej oraz bóle o zmiennej lokalizacji i nasileniu. podobnie jak stolca. dzięki mechanicznemu uciskowi na okolicę podwpustową. wodoru i metanu. Po przedostaniu się do żołądka wytwarza ono bańkę gazu umiejscowioną zgodnie z prawami fizyki w dnie żołądka.dwutlenku węgla. co powoduje odbijanie po jedzeniu. przede wszystkim „wytwarzane” przez bakterie saprofityczne. Wpust w warunkach fizjologicznych jest cały czas zamknięty. Skarżą się na nie często osoby z przewlekłym zaparciem. bazylia. seler.

Można także wypić szklankę zimnej. unikając jednoczesnego prowadzenia rozmowy. Jeść należy pokarmy powoli. 38 . Nie mogą być lekceważone również czynniki emocjonalne . GDY DOKUCZA ZAPARCIE. rozdrobnione korzenie arcydzięgla. A. Przy tych dolegliwościach wskazane jest zażywanie węgla leczniczego po ł-2 tabletki 2-3 razy dziennie. jak np. przestrzega zdrowej diety z uwzględnieniem chleba razowego z pełnego przemiału. Doc. liść prawoślazu. gdyż skrzyżowanie drogi pokarmowej z oddechową w gardle sprzyja połykaniu powietrza. owoc kopru włoskiego 20. lęk. Wyróżniamy cztery rodzaje zaparć: przypadkowe.2 tabletki lub Solarenu . trzy lub więcej rodzajów tych ziół mieszamy razem. Dwa. należy je zażywać w postaci proszku „na końcu noża”. Należy też unikać picia napojów gazowanych. liście melisy. owoc kminku 20. żylaki odbytu. występują te dolegliwości. a przede wszystkim brak błonnika w codziennej diecie. jada stale świeże owoce. mimo prawidłowego odżywiania i ruchliwego trybu życia. i przecedzić. Boldaloiny . napęczniałe w ciepłej wodzie. Dobrze z zasady działa olej lniany lub rozdrobnione w młynku nasiona lnu (1-2 łyżeczki dziennie. Niekiedy przyczyną może być niedostateczna ilość wydzielanej żółci. odpowiednie spożywanie posiłków. Kto odżywia się racjonalnie. Owoce przed użyciem należy rozgnieść w moździerzu albo zemleć w młynku elektrycznym i zaparzać łyżeczkę na szklankę wrzątku pod przykryciem. Do najczęstszych przyczyn tych dolegliwości zaliczamy nieprawidłowy zestaw produktów spożywczych. anyż. zażywać także po jedzeniu. Ożarowski zaleca zioła przeciw wzdęciom w równych ilościach o składzie: potłuczone owoce kopru włoskiego. kwiat lawendy. Wskazane jest pieczywo niezbyt świeże. należy wówczas unikać pokarmów wzdymających. Neonormakol. nieregularne odżywianie się. przewlekłe. Zażywa się 1-2 łyżeczki na noc. warzywa i surówki. groch. plus 2 łyżki otrąb pszennych). Jeżeli owoce zostały drobno sproszkowane (w młynku). że korzystnie wpływa uregulowany tryb życia. Muszyński zaleca mieszankę o składzie (ilości podane w g): owoc kolendry 30. Zaparcie jest dość często występującą dokuczliwą dolegliwością. Poza tym należy pamiętać. korzeń arcydzięgla. zdenerwowanie. przed posiłkiem. siedzący tryb życia. aby się nie zachłysnąć. co nasila wzdęcia brzucha. kłącze rzewienia. przegotowanej wody. Ma to istotne znaczenie. korzeń omanu.. przyzwyczajenie się do stosowania środków przeczyszczających. Zalać jedną łyżeczkę ziół l szklanką wody wrzącej i gotować 2-3 min. jeśli są to korzenie. Normogran. poprzedniego dnia wieczorem namoczonych w wodzie. Cholegran.Prof. parzymy w szklance wody lub robimy odwar. to należy codziennie rano. liść mięty. kłącze tataraku. J. Jeśli jednak. powodujących zwiększenie objętości gazu w żołądku. fasola. mało urozmaicony skład posiłków. wreszcie zaparcie wieku podeszłego. wywołane przez zmiany organiczne w jelitach. korzeń lukrecji. nawykowe..niepokój. korzenie goryczki. Napar pić po jedzeniu. Odstawić na J O min.30 kropli dziennie. które zawierają korę kruszyny. np. niedostateczną ilość ruchu. dokładnie przeżuwać. Zaparcia zwalczamy również środkami. pod przykryciem. kapusta. Pić po 1/3 szklanki 3 razy dziennie na 30 min. na czczo zjadać kilka lub kilkanaście suszonych śliwek. korzeń biedrzeńca. Rhelax. ten raczej nie cierpi na zaparcia. popijać niewielką ilością zimnego płynu. Z innych ziół dobre jest ziele dziurawca.

W tym celu podajemy zawartość błonnika w produktach spożywczych.1 2.6 4.5 7.. składające się na tzw.9 16.1 1. gdzie nie zawsze wywołują jakieś wyraźne sensacje. dobre krążenie krwi może wyjść z takiego zatrucia obronną ręką.przebieg zatrucia może być nawet groźny dla życia.1 6. natomiast w jelitach ulegają wessaniu do krwi.3 Produkt groszek konserwowy maliny chleb ciemny jeżyny agrest kapusta biała chleb biały ziemniaki marchew jabłka ze skórką ryż śliwki świeże szpinak cebula sałata pomidory czereśnie porzeczki czerwone chleb sitkowy Błonnik (g/ 100 g) 6.7 7.1 4.4 2. a środki na usunięcie skutków zatrucia może zaordynować tylko lekarz. Szybki ratunek ma tu duże znaczenie. Produkt otręby pszenne pietruszka liście fasola biała suszona morele suszone marchew suszona groch całe ziarno figi suszone cebula suszona śliwki suszone brzoskwinie suszone jabłka bez skórki suszone jabłka ze skórką suszone groch łuskany soczewica płatki kukurydziane chrzan chleb razowy porzeczki czarne chleb graham fasola konserwowa Błonnik (g/ 100 g) 44.2 11. dobre wydzielanie żółci .3 6. W leczeniu i zapobieganiu zaparciem szczególną rolę odgrywa odpowiednia ilość błonnika w pożywieniu.9 11. Od maleńkiego nieraz kawałka kiełbasy czy niewielkiej porcji lodów może nastąpić katastrofa.3 PO ZATRUCIU.4 1. za dzienną normę uważa się ok. Moczymy lnianą ściereczkę w roztworze złożonym z 1/2 szklanki zimnej wody i 1/2 łyżki octu.7 8.0 39. której przebieg jest niemal zawsze jednakowy: rozłożone.1 2. złe wydzielanie żółci (zaparcia!).2 2.8 11.5 3.7 6.9 14.2 17. suchym ręcznikiem oraz wełnianym kocem.0 16.2 7. a wreszcie złe krążenie krwi (niskie ciśnienie plus osłabiony mięsień sercowy) .4 3.W przypadku szczególnie uporczywego zaparcia można stosować zimne okłady na brzuch. W żadnym przypadku nie należy rozpoznanego już zatrucia nieświeżym mięsem czy kiełbasą leczyć samemu.1 12.3 12. Jeżeli pacjent ma niedomogę wątroby. jad kiełbasiany.2 2. nieczynne już drobnoustroje.4 2.8 3. Przy zaparciach chronicznych można tę normę podwyższyć do 50-70 g dziennie.5 25. 39 .5 25. Owijamy się ciepłym.5 7. 35 g. nadkwasotę. Jeżeli pacjent ma wątrobę zdrową.3 22. dostają się do żołądka..0 9.6 12.4 7.

Należy również bardzo dokładnie myć owoce. czyli za siebie i za mające się narodzić dziecko. W przypadku zatrucia. ważny budulec rozwijającego się organizmu. że kobieta w ciąży powinna jeść za dwoje. że ten właśnie a nie inny organ został najbardziej zaatakowany zatruciem. Najczęstszą przyczyną zatrucia jest kiełbasa lub inne gatunki mięsa. że nieprawidłowe żywienie w tym okresie może prowadzić do wielu zaburzeń.gdyby nawet miało najłagodniejszy przebieg -musiało we krwi ślady zostawić. tłuszczów. Uważam za bardzo cenne pożywienie mielony pszczeli pyłek kwiatowy zmieszany z miodem (10 dag pyłku mieszamy w szklance miodu i zażywamy 3-4 łyżeczki po jedzeniu).liść brzozy. czyli tak. ale zamrożone niczym pozornie się nie różni od dobrego. dwa. by dostarczać organizmowi wszystkich niezbędnych składników. Pijemy jedną. cielęcina i wieprzowina.dziurawiec. jałowiec lub jagody bzu czarnego. po zakończeniu kuracji przepisanej przez lekarza można sobie przez tydzień. Podobnie zresztą jak inny. ziemniaków. a nie jego ilość. dla poprawienia pracy nerek .tymianek lub macierzanka. mdłości. brak tchu. Jest to oczywiście z gruntu fałszywy pogląd. jakie są potrzebne jej i dziecku. ODŻYWIANIE W CZASIE CIĄŻY Kiedyś uważano. dwie lub trzy szklanki dziennie. zawroty głowy. a wreszcie dla poprawienia działania płuc . najlepiej sojowego lub słonecznikowego. twaróg oraz wszelkie przetwory mleczne. tłuszcz w postaci oleju. a już szczególnie ostrożnym trzeba być w stosunku do mrożonek mięsnych . takich jak kluski 40 . A więc mięso. Czasami nie pijemy mieszanki a tylko to ziele. Oprócz tego masło. włącznie z przedwczesnym porodem i zwiększoną śmiertelnością noworodków. przynajmniej raz w tygodniu wątróbka. potraw mącznych. Po jednym zielu z tych trzech grup możemy zmieszać razem i zaparzać w proporcji łyżka drobno pociętego ziela na szklankę wrzątku. które wydaje nam się najbardziej potrzebne ze względu na to. a poza tym mleko. Należy do nich przede wszystkim białko.nigdy nie należy poprzestać. Wszelkie bóle.Trzeba zatem bezwzględnie pamiętać. gdyż trucizna przenika do krwi i te obce składniku trzeba z niej usunąć. niemniej jednak najdalej posunięta ostrożność jest nieodzowna. zwłaszcza chuda wołowina. owoce i warzywa. które .gdyż mięso nieświeże. Dobrze działa zażywane 3 razy dziennie po 25 kropli 25 procentowego propolisu. jaja. Liczne badania wykazały bowiem. Ważna jest jakość pożywienia. źle przechowywane. Zaleca się natomiast ograniczenie słodyczy. O te trzy punkty organizmu należy więc szczególnie zadbać w przypadku zatrucia. Kobieta w okresie ciąży powinna przede wszystkim odżywiać się racjonalnie. że należy ograniczyć kaloryczne oraz białkowe racje żywieniowe kobiet w ciąży. wątrobie i w pewnym stopniu w płucach. aby było bezpieczne do spożycia. a nawet i trzy przeprowadzić następującą kurację ziołową: dla poprawienia działania wątroby . liść borówki lub ziele nawłoci. że na usunięciu doraźnym niebezpieczeństwa za pomocą środków przeczyszczających . a nawet częste omdlenia po zatruciu mają swoje źródło w zanieczyszczeniu krwi. a także kasze. krwawnik. Proces oczyszczania odbywa się w nerkach. Najczęściej zresztą mięso tylko po wierzchu jest zakażone bakteriami gnilnymi i wystarczy je umyć w naparze rumianku lub dziurawca.

aby tego zwiększonego zapotrzebowania na dodatkowe kalorie nie pokrywać tłuszczami. pokarm matki bywa nazywany białą 41 . nadciśnienie tętnicze. Ćwiczenia oddechowe poprawiają natomiast przyswajanie tlenu. otręby. Ponieważ u większości ciężarnych procesy przemiany materii toczą się dużo wolniej niż w pozostałych okresach ich życia. W tym okresie trzeba unikać wszelkich środków przeczyszczających. chleb razowy. Od 30 do 36 tygodnia o 2. Ważyć się trzeba co miesiąc. podlegają tym samym zasadom. przy prawidłowym przebiegu ciąży. Ważne jest również. Wyjątek od tej reguły stanowią leki przepisane przez lekarza położnika. a także z uszkodzoną wątrobą i trzustką. nie ulegając absolutnie wilczemu apetytowi. Karmienie piersią jest zatem naturalnym przedłużeniem i dopełnieniem okresu ciąży. Powiedzmy nie trzy. A jeśli się je przyjmuje. Najlepszym lekarstwem jest odpowiednia dieta zawierająca soki owocowe. owoce. Samowolne przyjmowanie leków przez przyszłą matkę może doprowadzić do uszkodzenia płodu i urodzenia ułomnego dziecka. są podatne na napady drgawek i omdlenia oraz posiadają mniejszą odporność na zakażenia. jak to nieraz bywa. Niezbędne jest również uprawianie gimnastyki przez cały okres ciąży. nawet zatrucia ciążowe. słodyczami. Trzeba również systematycznie sprawdzać wagę ciała. co prowadzi nieraz do ciężkich i niestety. powinna jeść z umiarem. ale za to częściej. właśnie ze względu na swe szczególne właściwości. W sumie zdrowa kobieta. matka z dzieckiem tworzą jedność. Organizm matki chroni i żywi dziecko. Również leki ziołowe przeczyszczające uważane za bezpieczne. aby w porę uchwycić ewentualną niewydolność nerek. Przychodzą na świat z niższą wagą urodzeniową. Daje to dziennie 2600 kalorii. wapno typu Calcium Granulatum i Falvit i przyjmowane ściśle według jego wskazówek. Poza tym dzieci matek palących są zwykle niedotlenione i gorzej odżywione w łonie matki. Jest to zdrowie wyssane z mlekiem matki. co dwa tygodnie. Na działanie dymu tytoniowego narażony jest szczególnie układ nerwowy płodu. ale pięć niezbyt obfitych posiłków w ciągu dnia. czyli niewiele więcej niż wynosi normalna ilość.i pieczywo oraz soli. Dlatego też. a jeśli występuje tendencja do tycia. Dzieci matek pijących alkohol w ciąży mogą urodzić się z wadami ośrodkowego układu nerwowego. czyli 300 kalorii dziennie. nieodwracalnych skutków. że w czasie 9 miesięcy kobieta powinna spożyć dodatkowo 80 000 kalorii. co ma dodatni wpływ na przebieg porodu. Warto też wiedzieć. Od 14 do 20 tygodnia może podnieść się o 2. np. Od 20 do 30 tygodnia o dalsze 5 kg. ale raczej warzywami i owocami. W okresie ciąży należy unikać przyjmowania jakichkolwiek silnych leków.5 kg. ODŻYWIANIE MATKI KARMIĄCEJ Od chwili poczęcia. warzywa. że przez 14 pierwszych tygodni ciąży wskazówka wagi powinna stać w miejscu. Obliczono. to tylko za zgodą lekarza. warto zwrócić uwagę na produkty sprzyjające prawidłowemu trawieniu. przez całą ciążę. Przyszłą matkę obowiązują również okresowe badania moczu. co korzystnie wpływa na stan zdrowia i przyczynia się do urodzenia zdrowego dziecka.5 kg i wreszcie do 40 tygodnia mogą występować pewne niewielkie wahania.

Sposób odżywiania karmiącej matki ma istotny wpływ zarówno na jej zdrowie. sery. jak również na zdrowie dziecka. Dziecko odżywia się wtedy pokarmem matki.krwią. wreszcie ciała odpornościowe. 42 . bób. Tych cech nie posiada żadne. Jest to opinia błędna. A już w żadnym wypadku nie wolno palić papierosów. np. który zawiera trujące substancje oraz wdycha dym. Pokarm matki całkowicie zaspokaja pragnienie i głód. wbrew niektórym twierdzeniom. W tym okresie jej zapotrzebowanie energetyczne zwiększa się o około 500 . budulcowe. tłusta gotowana kapusta. nie wytworzy się przerwa nocna. Dzieci matek palących są przy tym mniejsze i mniej odporne na wszelkie infekcje. mikroelementy. Karmimy tak często. że trzeba się przejadać. Przesądem jest również twierdzenie. że picie piwa wzmaga laktację. Jej dieta powinna być lekka. Pediatrzy wycofali się z tego twierdzenia. Można pić lekką herbatę. Potrzeby te zaspokaja właściwie jeden dodatkowy posiłek. Nie znaczy to oczywiście. wszystkie te warzywa można i trzeba zastąpić innymi o podobnych właściwościach odżywczych. Istnieje przesąd. Mleko kobiece jest zatem najbardziej wartościowym pokarmem. W drugim tygodniu sytuacja zazwyczaj na jakiś czas stabilizuje się i potrzeby noworodka ograniczają się do 6-8 karmień na dobę. który nadaje pokarmowi niemiły zapach. takie jak groch. Od ilości płynów. zwykle jest to pierwszy tydzień. fasola. gdyż zarówno kwaszona kapusta. Dostarcza on niemowlęciu w wystarczających ilościach wszystkie niezbędne składniki odżywcze. czyli na żądanie. Można również jadać niewielkie ilości chrzanu z cytryną. oraz wykluczyć warzywa mające właściwości wzdymające. Zdarza się. najlepsze nawet mleko krowie czy w proszku. Pierwszy okres od urodzenia. okazało się mylne. Trzeba wówczas wykazać cierpliwość i nie zrażać się początkowymi trudnościami. wymaga kilkunastu karmień na dobę. trzeba zatem przystawiać je do piersi aż do skutku. owoce i warzywa oraz przynajmniej litr mleka dziennie. kwaśne owoce i surówki nie mają szkodliwych właściwości. w przyszłości także intelektualnym. urozmaicona. Oczywiście. energetyczne. wtedy pokarm nie powoduje wzdęć i kolki u niemowlęcia. To przecież również alkohol. chroniące dziecko przed chorobami.800 kalorii na dobę. najlepiej mało słodzone. że w okresie karmienia nie jada się potraw kwaśnych. uwzględniająca w codziennych posiłkach mięso. jaja. a także witaminy. a tego kobieta karmiąca musi się absolutnie wystrzegać. Odbija się to niekorzystnie na jego układzie nerwowym i ogólnym rozwoju. po kilku dniach. Ważne jest przestrzeganie przez kobietę karmiącą zasad racjonalnego żywienia. Kobieta karmiąca powinna używać kminku z majerankiem jako przyprawy. czyli staje się niejako biernym palaczem. w tym także w nocy. póki samoistnie. tłuszcze. a w niektórych wypadkach nawet świeży gruboziarnisty chleb razowy. Sprawę picia powinno zatem regulować pragnienie. drugie śniadanie. że w pierwszych dniach po porodzie dziecko niechętnie ssie pierś matki. Popularne nie tak dawno przekonanie o konieczności sztywnego ustalania godzin karmienia i przestrzegania przerwy nocnej. częściej więc chorują. nie zależy bynajmniej ilość pokarmu. by nie powodować kolki u niemowlęcia. Ssanie zwiększa laktację. jak też sok z kwaszonych buraków. Unikać natomiast należy czosnku. wodę z sokiem. Nie trzeba zatem podawać dziecku żadnych innych napojów. kompoty. jak tego domaga się dziecko. ryby.

dostosowane do wieku dziecka. jakiej mu on dostarcza. który ustali najodpowiedniejszy sposób żywienia. że idealna czystość wszystkiego. czyli przeciwkrzywiczną. Ile kropelek tej witaminy potrzebuje dziecko. mającą niezwykle ważny udział w metabolizmie szybko rozwijającego się organizmu. Najlepsze jest mięso cielęce. decyduje zawsze lekarz pediatra. W siódmym i ósmym miesiącu do jadłospisu można wprowadzać nowe warzywa. Z sokami z cytrusów i truskawek radzę jednak uważać. na cały dzień. W trzecim miesiącu podajemy dziecku tarte jabłko. Zdarza się jednak. np. Podajemy początkowo dziecku tylko kilka łyżeczek zupki. można od razu przyrządzić większą ilość. Niemowlęciu można również podawać kleik ryżowy. kapustę włoską. Na J00 ml wody daje się pół łyżeczki masła. Po dwóch tygodniach do zupki dodajemy pół żółtka. 43 . seler. Na rynku jest specjalnie spreparowane mleko w proszku oraz różne mieszanki. z czym styka się niemowlę. kurczak czy młoda wołowina. Dowodem tego jest odpowiedni przyrost wagi. Jeśli jednak dziecko jest głodne i płacze. jeżeli naturalnie pora roku na to pozwala. by przywykło ono do nowego smaku i konsystencji pokarmu. Od piątego miesiąca przechodzi się zwykle na 5 karmień. W jej skład powinny wejść marchewka. a mianowicie wit. ale w pewnym stopniu również od pory roku. a także soczki z owoców jagodowych. a po kilkunastu dniach również ziemniak i burak. Należy zachować idealną czystość wszystkich naczyń i przyborów kuchennych oraz samych produktów. Warzywa gotujemy do miękkości i przecieramy. trzeba je nakarmić wcześniej. dlatego też bardzo ważną sprawą jest sposób ich przygotowania. najlepiej poradzić się lekarza. W drugim miesiącu życia dietę niemowlęcia karmionego piersią wzbogaca się soczkami z jarzyn i owoców. na dnie. By uniknąć nieustannego przygotowywania mieszanek. jest bowiem pozbawione bariery ochronnej. przykryć czystym gazikiem i pasteryzować przez 10 minut pod przykryciem.CZYM KARMIĆ MALUCHY? W pierwszych tygodniach życia potrzeby żywieniowe niemowlęcia są zwykle zaspokojone przez pokarm matki. ponieważ zależy to nie tylko od indywidualnych potrzeb niemowlęcia. W piątym miesiącu wprowadzamy do jadłospisu zupkę jarzynową. lepiej go nie budzić. karmiąc dziecko piersią. który wcześniej trzeba gotować i przetrzeć. a następnie 6 razy. D. Ale w wypadku sztucznego karmienia jest to szczególny obowiązek. Noworodek karmiony piersią wymaga uzupełnienia diety w jedną tylko witaminę. Niemowlę nie otrzymujące naturalnego pokarmu. czyli jest bardziej podatne na wszelkie infekcje i zarazki. Jeśli trzeba z nich korzystać. gdyż bywają dzieci skłonne do uczuleń na te owoce. Skład warzyw można nieco zmienić bądź też zmniejszyć udział jednych na rzecz drugich. Z czasem do zupki dodajemy trochę drobniutko pokrajanego mięsa. trochę pietruszki. jest podstawowym obowiązkiem matki. Po wystudzeniu buteleczki przechowuje się w lodówce. rozlać do buteleczek. Ale gdy śpi. Wiadomo. Początkowo karmi się dziecko 7 razy dziennie. Wskazane jest podawać przy każdym nowym posiłku kleik z siemienia lnianego oraz herbatkę z dziurawca. że matka z różnych względów nie jest w stanie karmić dziecka piersią i od początku musi karmić je sztucznie. cebulę itp. początkowo z marchewki i jabłka. Posiłek ten trzeba jednak uzupełnić. Ilość soczków zwiększa się stopniowo od l do 4-6 łyżeczek dziennie. pół łyżeczki cukru plus łyżeczkę kleiku ryżowego w proszku bądź też ryż. Soki te podaje się w stanie surowym. Pół godziny różnicy nie jest problemem. kalafior.

ale mniej obfitych. w odpowiednim czasie również podaje się soczki. często nawet wcześniej. Białko. znajduje się w produktach pochodzenia zwierzęcego (mleku. szpinaku. ale również od właściwego odżywiania. Wapń. masło. Jest to absolutnie niedopuszczalne. bo poprzedniego dnia zbyt długo oglądało telewizję i w ostatniej chwili. Żywienie dziecka we wczesnym dzieciństwie. rozwoju kośćca i zębów. jest już inne niż w wieku niemowlęcym. nie będzie ono w stanie skupić się na lekcjach. mięso. co wszyscy domownicy. głodne. Tyle że potrawy przyprawia się zwykle nieco inaczej. jajach. rabarbarze. są mniej uważne. Po powrocie ze szkoły również należy uzupełnić niedobory pożywienia. w przypadku tzw. Wystarczają mu zwykle cztery posiłki.Dzieciom karmionym sztucznie. Samopoczucie ucznia w szkole. Czasem błędem jest niedocenianie przez rodziców tego pierwszego posiłku. która zresztą wcale nie jest najzdrowsza. Dziecko musi kłaść się spać o właściwej porze i wstawać dostatecznie wcześnie. Te wszystkie składniki trzeba koniecznie zapewnić dziecku.w owocach i warzywach. przeciery. Dziecko w tym wieku powinno wypijać przynajmniej pół litra mleka dziennie. niejadków można wprowadzić 5 posiłków. a często także witaminy. regulują procesy życiowe organizmu.12 miesiąca życia można podawać dziecku posiekaną drobniutko polędwicę. mięsie. Jednocześnie wzrost zwiększa się zwykle o 25 cm. kisiele. Żelazo jest w mięsie. nie karmić go na siłę! JAK ŻYWIĆ UCZNIA? Obserwacje zebrane przez lekarzy i nauczycieli wykazują. oczywiście tylko te. stają się ospałe. zaczynają ziewać. Potrzebną dziecku energię dostarczają węglowodany i tłuszcze. i kolacja również około 20-25 proc. obiad około 50 proc. a jednocześnie rośnie około 9 cm. Każda z nich spełnia odmienną rolę i dlatego każda jest ważna i potrzebna. Od 10 . W związku z tym jego zapotrzebowanie na kalorie jest niższe niż zapotrzebowanie niemowlęcia. zupki jarzynowe. np. Jego waga ulega potrojeniu. Składniki mineralne . Jego podstawą powinno być mleko w różnych 44 . jajach. szczególnie z najmłodszych klas. w postaci pulpetów. że po trzech godzinach. Nie zastąpi tego obfita obiado-kolacja. dzieci. tych składników. Bywa. herbatniki itp. W zasadzie dziecko jada to. a także zapewnienia właściwej krzepliwości krwi znajduje się przede wszystkim w mleku i jego przetworach. szprotach i sardynkach. nie potrafią skoncentrować uwagi. a także natce pietruszki. Witaminy. by mogło spokojnie zjeść śniadanie. Natomiast malec w okresie wczesnego dzieciństwa przybywa zwykle 2 kg rocznie na wadze. jeść ser. I tak pierwsze śniadanie powinno zawierać około 20-25 proc. jarmużu. chude ryby. zdolności i predyspozycji. które zaleci lekarz. Nie wolno zmuszać dziecka do jedzenia. który trzeba uzupełnić solidnym posiłkiem. wyniki w nauce zależą nie tylko od jego indywidualnych cech. W tym czasie dziecko jada również kompoty. serach) oraz pochodzenia roślinnego (warzywach strączkowych. I jeszcze jedno. Jeśli nie zapewni się dziecku odpowiedniego porannego posiłku. ziemniakach). że u tych dzieci nastąpił ubytek energii. wątrobie. rybach. niezbędny do normalnego wzrostu. parówki oraz gotowane mięso. podobnie jak składniki mineralne. czyli w 2 i 3 roku życia. pędzi do szkoły. niezbędne do budowy nowych i odbudowy starych tkanek oraz innych czynności fizjologicznych. Jest to dowód. racjonalnie je dzieląc między poszczególne posiłki. a także warzywa i owoce. że dziecko późno wstaje.

I jeszcze jedno. przełożone listkiem sałaty. Jeśli jada obiady w szkole. Trzeba ograniczyć słodycze. chociażby obraną marchewkę. gdy za zjedzoną zupkę obiecują dziecku ulubione słodycze. Wszyscy są zdenerwowani. jajkiem. uzupełnione warzywami sezonowymi. trzeba od wczesnego dzieciństwa przestrzegać regularności karmienia i przerwy nocnej. którą poprzednio chętnie jadła. Okazuje się wtedy. pieczywo ciemne i jasne. szczególnie z tłuszczem. a Krzysio nie znosi mleka. a gdy ma pragnienie lekko osłodzony kompot. ustalający niejako samoistne przerwy. plus kubek jogurtu lub kefiru. czyli wszystko to. Między pierwszym śniadaniem a obiadem dziecko koniecznie powinno zjeść drugie śniadanie. a zwłaszcza słodyczy. sokiem owocowym i warzywami. jaja. podają mu potem coś do jedzenia i w ten sposób regularność 45 . z masłem. do jego jakieś warzywo czy owoc. Malec dokarmiany między posiłkami często nie chce jeść właściwego pożywienia albo je bardzo mało. a dziecko wyczuwa to doskonale. Rodzice znajdują się na straconych pozycjach także wówczas. do tego jakieś warzywo i owoce. jeść wędlinę.moim zdaniem . również drugie śniadanie powinno być solidne. Jeśli jednak dziecko je obiady dopiero w domu. do tego jakiś owoc i warzywo. wędliną czy mięsem. może być ono mniej obfite. babcia opowiada bajeczkę. W żadnym jednak wypadku pierwsze śniadanie nie może ograniczyć się wyłącznie do zupy mlecznej. Są one konieczne po to. mięso. tata go zabawia. to już w następnych uruchamia się normalny zegar biologiczny. owoce. Dzieci jedzą za dużo słodyczy. zastępując je owocami. powodujących nie tylko przedwczesną próchnicę zębów. Lepiej jednak nieco wcześniej podać obiad czy kolację. CO ROBIĆ Z „NIEJADKIEM”? Niemowlęta jedzą na ogół chętnie i dużo. co powoduje zdenerwowanie troskliwej mamy. np. W drugim roku życia natomiast dziecko zachłannie poznaje świat i jedzenie schodzi na dalszy plan. zupkę i twarożek . Bardzo wskazany jest również dodatek miodu i dżemu. Dwie kanapki z wędliną. Jeśli dziecko gwałtownie domaga się jedzenia. co jest mu potrzebne do normalnego rozwoju. W czasie przerwy nie wolno dziecku podawać nic do jedzenia. Jeżeli bowiem w pierwszych tygodniach karmimy noworodka „na życzenie”. Mama wtyka mu do buzi łyżkę z zupą. że dziecko zjadło mało. herbatniki i sok owocowy albo kawałek drożdżowego ciasta z lekką herbatą. Oczywiście również między obiadem i kolacją można podać dziecku coś do zjedzenia: budyń czy kisiel. pić mleko. ryby. Zaczyna się rodzinne karmienie malucha. Na obiad dziecko powinno zjeść zupę na wywarze z warzyw i mięsa oraz drugie danie. Rodzice widząc. serem. Aby maluch jadł z apetytem i dobrze trawił. by organizm miał dostatecznie dużo czasu na strawienie pokarmu i by zjawić się mogło naturalne uczucie głodu. ale również spadek łaknienia. z czymś nieprzyjemnym. barszczyk i surówki. marchewką z jabłkiem. Tymczasem rodzice wiedzą. Na kolację oprócz kanapek . np. warzywa. wyczyniając różne dziwne rzeczy. wędliną.postaciach. Wystarczy kanapka z wędliną czy serem i listkiem sałaty. można podać mu co najwyżej jakiś owoc czy warzywo. smaczną pastą. że dziecko musi jeść. które powodują spadek łaknienia i przyhamowania procesu wydzielania soków trawiennych. kwaszoną kapustą z tartym jabłkiem i marchewką itp. że Kasia nie ma ochoty na zupkę jarzynową. serem. a także chleba.dobrze jest podać coś ciepłego. Odtąd posiłek będzie mu się kojarzyć z przymusem.

CENNE HERBATY ZIOŁOWE Są zioła leczące tylko jedno schorzenie. a niekiedy również przeciwalergicznie. do drugiej te. Niejadków można podzielić na dwie grupy. W drastycznych przypadkach. a przez to także przeciwbólowo. w którego skład wchodzi azulen. Herbatkę z rumianku powinny pić osoby starsze.in. Nie chce jeść twarożku. Wskazany jest on także przy niedomaganiach wątroby i w niektórych chorobach kobiecych. wymówkami. że podobnie jak dorośli. Ważną sprawą jest stworzenie odpowiedniej atmosfery w czasie posiłków dziecka. można spróbować przyrządzić z niego jakiś deser bądź dodać nieco czosnku. co prowadzi nieraz do trwałej niechęci dziecka do jedzenia. Nie wolno zapominać. iż ładnie i kolorowo podana potrawa pobudza apetyt.i moczopędnie. gdy dziecko stanowczo nie chce pić mleka i jeść jego przetworów. Absolutnie nie wolno zakłócać mu spokoju innymi zabiegami. Trzeba więc pozwolić mu jeść to. nie powodując ubocznych skutków. który ewentualnie przepisze wapno w tabletkach.. Do takich należy wciąż niedoceniany rumianek. Jest przydatny w różnych okolicznościach. jednocześnie działa wiatro. karotenoidy i sole mineralne.m. np. Do jednej z nich należą zwykle jedynacy i dzieci dokarmiane między posiłkami. zachęcające do jedzenia. przeciwbakteryjnie. Poprawia trawienie i ułatwia wydzielanie gazów. Widuje się przecież dzieci liżące ścianę. Instynktownie wyczuwa. Niezbędny jest zwłaszcza przy pielęgnacji niemowląt. glikozy. Jeżeli dziecko nie chce pić mleka czy jeść zupy mlecznej. jeśli jednego dnia zje mało lub nawet całkiem się przegłodzi. że jego organizmowi brakuje pewnych zawartych w tych potrawach składników. jeśli są w nich dzieci lub osoby starsze. ma ono również swoje ulubione potrawy i takie. jeżeli naturalnie jest zdrowe. które działają wszechstronnie. Dziecko powinno mieć swoje własne nakrycia. wesołe i kolorowe. kwasy organiczne. W żadnym razie nie wolno wymuszać na dziecku jedzenia. naganą. a same potrawy powinny być podane z zielonym liściem sałaty czy czerwonym plastrem pomidora. W innych przypadkach . które nie lubią pewnych określonych potraw. witaminy . budyń z owocami. ile chce. w przedszkolu. dyplomacja. Natomiast w stosunku do nie lubiących tej czy innej potrawy potrzebna jest. Nic się nie stanie.posiłków zostaje całkowicie zakłócona i zachwiana.zaprzestanie dokarmiania między posiłkami. ale są i takie. co świadczy o niedoborze wapnia w organizmie. szczególnie. Chęć jedzenia takich. jak też wystudzonych. kefir czy jogurt na słodko lub na ostro. należy podsunąć mu kakao. Działa rozkurczowo. Napar przyrządza 46 . C. a nie innych potraw może też oznaczać. czyli unikać potraw zbyt gorących. pietruszki czy ziół. Trzeba pamiętać. choć właściwie nie powinno brakować go w naszych domach. Zwrócić uwagę również należy na odpowiednią temperaturę pożywienia. Dobrym sposobem na grymaszących jedynaków jest towarzystwo innych dzieci. za którymi nie przepada. warto poradzić się lekarza. Zawiera on olejek eteryczny. co chce i tyle. co mu jest potrzebne. A przede wszystkim pozostali domownicy nie powinni wyrażać głośno przy dzieciach swojej opinii na temat tej czy innej potrawy. mierzeniem temperatury. Pobudza trawienie. gojąco i regenerujące. często również nie jadanych przez innych domowników.. np.

Przyrządza się ją z l łyżki ziela zalanego l szklanką wody. sole mineralne (potas. jest napar z mięty pieprzowej. sole mineralne. żółciopędnie i żółciotwórczo. polecam herbatkę z fiołka trójbarwnego. witaminę C i prowitaminę A. z której wyciska się sok bądź świeże liście dodaje do sałatek. w tym mentol. nie pomagają z reguły żadne środki kosmetyczne. Bratek polny i dziurawiec można często kupić w wygodnych torebeczkach jednorazowego użytku. a jednocześnie leczniczą. Młodzieży. flawonoidy. Pokrzywę poleca się też często przy niedokrwistości i anemii. flawonoidy. anginach. terpeny. Pobudza czynności żołądka. bezsenności na tym samym tle. gotując na małym ogniu przez kilka minut. Przestrzegam również przed popijaniem gotowego soku z dziurawca tuż przed pójściem na plażę. Korzystny wpływ mają właśnie zioła. 47 . Pijąc ziółka. Napar sporządza się w podobny sposób: l łyżkę kwiatu lipy zalewa się l szklanką wrzątku. Ceni się ją także szczególnie za właściwości moczopędne (ułatwia wydalenie zbędnego mocznika i chloru). gorycze. mangan. cukry i sole mineralne. Stosowane jest także przy nieżytach górnych dróg oddechowych i suchym kaszlu. Ziele to działa również napotnie i moczopędnie. oraz olejki eteryczne. stosuje się go w przeziębieniach. trzeba jednak poradzić się lekarza. rozkurczowo. żelazo). a także kwasy organiczne. Ususzone ziele pije się natomiast w postaci herbatki po pół szklanki 3 razy dziennie. wapń. Przebywając na słońcu można bowiem nabawić się porażenia słonecznego.się w następujący sposób: l łyżkę kwiatu rumianku zaparza się i szklanką wrzątku i trzyma pod przykryciem przez 15 minut. Kwiat lipy posiada właściwości napotne i przeciwgorączkowe. pojawia się bowiem zwykle w okresie dojrzewania. Wiele osób ceni napar z melisy lekarskiej. Smaczny i ceniony jest napar z lipy. Ponieważ trądzik ma najczęściej przyczyny wewnętrzne. duże ilości chlorofilu.in. garbniki. Melisa jest środkiem rozkurczowym i uspokajającym: stosuje się ją przy nerwicy. stosowane zewnętrznie. zwiększa apetyt. witaminy C i A. wreszcie dezynfekujące. co bardzo ułatwia kurację. Stosuje się ją najczęściej w formie naparu: l łyżkę ziela zalewa się l szklanką wrzątku i po naciągnięciu pije się pół szklanki trzy razy dziennie. Napar przyrządza się zalewając l łyżkę ziela l szklanką wrzątku. które regulują i poprawiają przemianę materii. Ziele to cechuje przyjemny cytrynowy zapach. tłuszcze. Prawdziwą kopalnią zdrowia jest pokrzywa zwyczajna. zawierająca cenne karotenoidy. Po naciągnięciu pije się herbatkę 3 razy dziennie po pół szklanki. miodowym zapachem. terpeny. a w nich cytrol. gorycze i flawonoidy. czyli popularnych bratków polnych. pęcherza i nerwicach. neurastenii. cukry i niektóre witaminy. m. geranol. Działa ona rozgrzewające. Doskonale działa również przy zaburzeniach żołądkowych na podłożu nerwowym. a szczególnie gotowe mieszanki. Pije się 3 razy dziennie po ćwierć szklanki. krwiotwórcze pobudzające przemianę materii i zmniejszające nadmierne poty. garbniki. pektyny. węglowodany i białka. a także w chorobach nerek. Doskonałą herbatką orzeźwiającą. Zawierają garbniki. Oczywiście najcenniejsza jest pokrzywa świeża. kwasy organiczne. której dokucza trądzik młodzieńczy. śluzy. Jej kwiaty odznaczają się silnym. garbniki. Zawiera ono olejki eteryczne. podnieceniu nerwowym. Mięta zawiera olejki eteryczne.

LEPIEJ ZAPOBIEGAĆ NIŻ LECZYĆ .

ale pomoże również odnowić błonę śluzową przewodu pokarmowego. Niezbędne jest uzupełnienie brakującego uzębienia oraz przestrzeganie regularnego trybu życia. Dodanie do potraw trzy razy dziennie po l łyżeczce zmielonego w młynku siemienia lnianego oraz raz dziennie między posiłkami po pół łyżeczki sproszkowanego nasienia kozieradki i zmielonego siemienia lnianego nie tylko uzupełni niedobór witamin. koper włoski. trzeba wzbogacić codzienne żywienie chrzanem. Potrawy przyprawiać ziołami. Należy jeść wszystko. kalafior . a gdy miną bóle i lekarz wyrazi zgodę. Równie ważne jest zaprzestanie palenia tytoniu. a także w witaminy i sole mineralne. sprzyjającej powstawaniu choroby wrzodowej. stosowania nieprawidłowych zestawów produktów żywnościowych. pieczywem pszennym. częściej u mężczyzn niż u kobiet. W tym celu umyte liście białej kapusty i marchew kroi się na kawałki i wkłada do miksera lub sokowirówki. Choroba ta pojawia się zazwyczaj między 30 a 40 rokiem życia. 51 . Takie postępowanie jest błędne. uczucie pełności i brak apetytu.JAK POSTĘPOWAĆ W CHOROBIE WRZODOWEJ? Wiosną (również jesienią) u wielu osób nasilają się dolegliwości związane z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy. natka pietruszki. por. co może prowadzić do nadkwasoty. Niezmiernie ważne jest unikanie alkoholu. Ustalenie diagnozy wymaga przeprowadzenia odpowiednich badań wskazanych przez lekarza. co może powodować zubożenie organizmu w jakiś rodzaj białka zwierzęcego czy roślinnego. seler. Nikotyna bowiem drażni błonę śluzową żołądka i dwunastnicy. Przy chorobie wrzodowej konieczne jest stosowanie się do zaleceń lekarza. by w pełni wykorzystać jego lecznicze właściwości. pojawiające się w krótkim czasie po spożyciu posiłku. cząber. lubczyk. Otrzymany sok trzeba natychmiast wypić (nie przechowywać). na czczo oraz pojawiające się około dwóch godzin po jedzeniu. razowym czerstwym. życia w ciągłym pośpiechu i stresów. Natomiast chorobę wrzodową dwunastnicy charakteryzują bóle głodowe w nocy. Dla choroby wrzodowej żołądka charakterystyczne są bóle w nadbrzuszu. tyle że starannie przyprawione. który powoduje nadprodukcję kwasów żołądkowych. czarną rzepą. przeszkadzając w wyleczeniu. Jeść powoli i dokładnie wszystko żuć. Jest ona z reguły efektem nieregularnego odżywiania. pietruszkę. kapustą surową i kiszoną.najlepiej jako surówkę (zetrzeć na tarce do jarzyn) z dodatkiem przypraw trawiennych. takimi jak kminek z majerankiem (najlepiej mielone). Przy skłonności do wrzodów często unikamy ciężko strawnych pokarmów. Wrzodowcom polecam też picie soku ze świeżej kapusty i marchwi co najmniej przez miesiąc po 1-2 szklanki dziennie. Ponadto trzeba jeść marchew.

leków wrzodotwórczych należy unikać. Po 14 dniach przecedzamy zawartość butelki przez lejek z watą.przeciwdziała gromadzeniu się tłuszczów w wątrobie. popijać ciepłą herbatką dziurawcową Hyper fix). poprawia pracę trzustki. Korzeń mniszka lekarskiego . a poza tym ma duże znaczenie w leczeniu stanów skurczowych przewodu pokarmowego i może stanowić środek pomocniczy w leczeniu owrzodzenia żołądka i dwunastnicy. popularna Polopiryna i jej pochodne. w odróżnieniu od żołądka człowieka zdrowego. przeciwskurczowym. Liść mięty pieprzowej . wydziela kwas solny i pepsynę nie tylko w czasie posiłków. np. które zwiększają skłonność do powstania owrzodzeń trawiennych. Kit możemy rozetrzeć lub rozdrobnić i włożyć do butelki ze spirytusem. hamujące produkcję śluzu ochronnego. Do ziół stosowanych przy niedomodze wątroby należą: Kwiat kocanki piaskowej (zwany też nieśmiertelnikiem). wzmaga wydzielanie soku żołądkowego.jest środkiem żółciotwórczym. Działa ono poza tym korzystnie na krążenie. zwłaszcza przebiegającego z nadmierną kwasowością soku żołądkowego. wpływa na zwiększenie apetytu. także Multiwitamina 3 razy dziennie l tabletka. który pobudza komórki wątroby do wytwarzania i wydzielania żółci. posiada przeciwskurczowe działanie na naczynia krwionośne. ale także poza nimi. Ziele krwawnika jest środkiem wielokrotnie zbadanym przez szereg instytutów naukowych pod względem wybitnego działania przeciwkrwotocznego. Tak otrzymany propolis jest gotowy do spożycia. a często i przetłuszczeniu wątroby. rozgrzewającym. aby kit szybciej się rozpuścił. Żołądek wrzodowca.l łyżeczka na noc lub po obiedzie przy wzdęciach. Propolis przygotowujemy w następujący sposób: 100 g 95 proc. że cierpi się na chorobę wrzodową. JAK POMÓC WĄTROBIE? Ogromna większość niedomagań wątrobowych polega najczęściej na niewydolności wątroby. a przechowywać go możemy nawet 12 lat Przy chorobie wrzodowej zaleca się też używanie ziół w granulatach.Możemy sobie także zaaplikować 10 proc. Trawiący sok żołądkowy. wydzielanie soków żołądkowych i żółci. spirytusu i 10 g kitu pszczelego łączymy razem. Przy współistniejącej niedomodze wątroby lub bólach pomaga zażywanie 30 kropli Solarenu + łyżeczka Herbagastrinu w 1/4 szklance wody. spływając po pustym żołądku i dwunastnicy. Dlatego zalecenie częstych choć mało obfitych posiłków jest dla wrzodowców szczególnie ważne. propolis. tabletki od bólu głowy. złym wydzielaniu żółci. W chorobie wrzodowej trzeba unikać zażywania leków. Jeśli nie ma wyraźnego zalecenia lekarza. wreszcie oddziałuje korzystnie przy zaburzeniach trawiennych. Mieszankę macerujemy przez 14 dni. a wybitnie dodatnio wpływa na układ nerwowy wątroby i woreczka żółciowego. szczególnie w nieżytach o podłożu nerwowym. Gastrogranu i Nervogranu (2 razy dziennie po łyżeczce. może być także Ekologran . Raz dziennie potrząsamy butelką. np. Przykładem są leki przeciwzapalne. Butapirazol oraz leki przeciwbólowe. któremu należy powiedzieć. który zażywa się dwa razy dziennie po 25 kropelek rozcieńczonych w wodzie z dodatkiem łyżeczki miodu. trzymając propolis z dala od dziennego światła. 52 . a wreszcie uszczelnia naczynia krwionośne. może u osoby predysponowanej doprowadzić do powstania nadżerki lub owrzodzenia. np.

najpierw czujemy typową zgagę. Wszystkie bowiem organy związane z procesem trawienia mają tę wspólną cechę. piorunu. przewlekłych schorzeniach przewodu . jak i niedomoga innych organów trawiennych. Pieprz w jamie ustnej pali.stosuje się przy braku apetytu. że niedomoga wątroby. dezynfekuje przewód pokarmowy. A i wtedy jeszcze jesteśmy przekonani. stanach zapalnych woreczka i dróg żółciowych. O tym. które . Sok świeżego dziurawca stosowany przy schorzeniach miąższu wątroby.granulki.jak to powszechnie wiadomo . niż np. Sok łopianu . przy kamicy żółciowej lub przy wzdęciach i zaparciach. Sok mniszka . ziele dziurawca oraz znane przyprawy trawienne: kminek. nadmiernej fermentacji w przewodzie trawiennym. Jeżeli jednak ten żołądek czy wątrobę zaczynamy odczuwać . warto zaliczyć jeszcze liść bobrka. Drożdże lekarskie .sygnały natury żołądkowej są na ogół dość zawodne. stosowane przy kamicy żółciowej. oddech zaczyna 53 . dowiadujemy się niestety dopiero wówczas. które stosuje się raczej pojedynczo.tabletki stosowane przy przewlekłych zaparciach. Ze względu na to. bo zawsze nieco spóźnione. zaburzeniach przemiany materii. schorzeniach jelit powodujących zaparcia. majeranek. że ich normalnej pracy nie odczuwa się. a na wiele rzeczy reagują inaczej. wadliwej przemianie materii. powiązanych z wątrobą są w Polsce dolegliwościami najczęściej spotykanymi. jama ustna. a w żołądku grzeje. że „zaszkodziła” nam ta czy inna potrawa.nie zawsze mogą. że to żołądek.pokarmowego. upośledzonej przemianie materii. zatruciach pokarmowych i niestrawności. a w żołądku go nie czujemy.drażetki rozwalniające o tym samym zastosowaniu. stosowane przy zaparciach nawykowych. zapaleniu pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. Altra . braku apetytu. Cholegran . Rhizoma Rhei . osłabieniu żółciotwórczej wydolności wątroby. Co gorsze . anyż i czarnuszkę. koperek do zup i ziemniaków. Wszystkie wyżej wyliczone zioła zostały zgromadzone we właściwych proporcjach w mieszance ziołowej „Cholagoga II”. nieżytach żołądka i jelit. których lista zwiększa się co roku. działa żółciopędnie. Wymienię tu niektóre środki dla wiadomości tych przysięgłych zwolenników ziół. zaburzeniach układu wątrobowo-żółciowego i chronicznych zaparciach. wszelkich stanach uszkodzenia miąższu wątroby. stosowane przy zaburzeniach trawiennych. że zaczyna się niedomaganie. takich jak czyraczność.drażetki stosowane przy stanach zapalnych pęcherzyka i dróg żółciowych. nieżytom przewodu pokarmowego i schorzeniom układu wątroby i woreczka żółciowego. przemysł zielarski dawno już opracował i produkuje szereg środków ziołowych. ale nigdy nie zaszkodzą. którzy nie wiedząc o ziołowym ich pochodzeniu traktowaliby je jako nienawistne sobie „chemikalia”. zatruciach pokarmowych i niestrawności.tabletki stosowane przy stanach niedoboru witaminy B. czego nasza wątroba nie lubi. łuszczyca i trądzik.drażetki rozwalniające.to znaczy.Kora kruszyny pobudza ruch robaczkowy jelita grubego. podczas gdy są to wypróbowane środki ziołowe. Do łagodniejszych środków wątrobowych. chorobach skóry. Raphacholin . Przy nadkwasocie np. która nam się lokuje w gardle lub tuż poniżej. anyż do pieczywa słodkiego. gdy zaczyna nam ona dokuczać. wzdęciach i niestrawności. W zakresie niedomogi wątroby bada to więc: Alax . Calmagina drażetki gorzkie. Kminek i majeranek stosujemy do grochu i kapusty. niedowładzie jelita grubego. alkohol w ustach pali.stosowany przeciw zaburzeniom przemiany materii.

kto ciężko pracuje fizycznie . które nam zaszkodziły. przy której można by powiedzieć. powoduje przemęczenie wątroby. choć w mniejszych ilościach i nie tak często. Muszę jeszcze wspomnieć o witaminach. Nerwicą żołądka nazwano też tę formę niestrawności. pogodę ducha i fatalnie mąci nieraz spojrzenie na świat. którego kaloryczność jest nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do ilości wykonywanej pracy fizycznej. Ustalmy wiec stanowczo. Ona tej witaminy potrzebuje najbardziej. bo je należycie trawi. Ponadto człowiek ma wówczas lepszy humor. Poza rym krew przynosi szereg innych zanieczyszczeń. a więc złe trawienie niemal od samego początku fatalnie odbija się na usposobieniu pacjenta. z których w wątrobie powstaje żółć. bodaj w niewielkich ilościach. aż wreszcie przechodzi to w stan przewlekły i zaczyna rzutować na charakter. z jakimi normalnie trzeba walczyć. sporcie. Racjonalna produkcja żółci w wątrobie opiera się na pracy fizycznej. skąd w miarę potrzeby wydalana jest do dwunastnicy. tylko. Żółć zbiega do woreczka żółciowego.ma żółci pod dostatkiem i ma prawo do solidniejszego wyżywienia. a więc cała rodzina witamin B.prowadzony niekiedy przez długie lata.dostał rozwolnienia... względnie „żołądek mam zdrowy. Inaczej mówiąc . a więc mięsa. Złe wydzielanie żółci. 54 . sportu. tym dłużej zachowuje swoją sprawność. w domu i dość często lekarz potwierdza je jako przyczynę nerwicy. która się wyraża reakcją na podniety zewnętrzne: pacjent pokłócił się z kimś. słowem na wszystkim. powstający w naszych mięśniach na skutek zmęczenia pracą fizyczną lub sportem. do trudności. jak ściśle te organy są ze sobą powiązane. albo zląkł się poważnie i . że nie orientuje się. Jeżeli więc ktoś mówi: „ja mam wątrobę zdrową. wątroba nie daje mi spokoju” -to znaczy. gimnastyce. Otóż w tej dziedzinie istnieją dwie prawdy: pierwsza to ta..cuchnąć. choć nie najwięcej: im częściej ją otrzymuje. sprawność fizyczną i sen. ale.a nie potrawy . w woreczku żółciowym mam kamień”. apetyt. ale są również potrzebne do racjonalnej pracy wątroby. a przede wszystkim o witaminie C. że ma fatalne stosunki w miejscu pracy. która sygnalizuje o wielu chorobach. gdzie współdziała w rozkładzie chemicznym ciężkich białek zwierzęcych. pojawia się później zaparcie. że nawet zdrowej wątrobie szkodzi przede wszystkim życie w bezruchu i takie wyżywienie. tłuszczów itp. że tu już skończył się człowiek zdrowy. Taki tryb życia . bo to bezpośrednie następstwo objawów jest istotne: złe trawienie odbiera humor. To nie jest przecież podwyższona temperatura ciała. Po wielu takich wypadkach idzie wreszcie do lekarza i skarży się. że wypróżnienie nie nastręcza trudności. że w prawdziwych chorobach nerwowych nie ma takiej granicy. a nie tylko na usposobienie. której gospodarzem w organizmie ludzkim jest wątroba. poza tym K i P. że wszelkie zahamowania w wydzielaniu żółci przypisujemy również nerwom. Dostatek żółci z kolei sprawia. Drugą wielką prawdą jest to. uwalnianie organizmu z różnych zanieczyszczeń również dzięki temu przebiega prawidłowo. a pacjent przypisuje to wszystko potrawom. Inne witaminy. na jego codziennym stosunku do ludzi. której podstawowym zadaniem jest wytwarzanie żółci. Krew dochodząc do wątroby przynosi kwas mlekowy. a zaczyna się chory. co odczuwamy w mięśniach jako zmęczenie. ruchu itp.

Opróżnianie pęcherzyka żółciowego jest unormowane hormonem cholecystokininą. Krew przepływająca przez cały organizm zbierze z naszych mięśni kwas mlekowy. gromadzące się w zdrowej wątrobie. chlorki. że im dłużej ją gotujemy. a zarazem wydalina wątroby. Dopiero ataki bólu promieniujące do prawej łopatki lub kręgosłupa. Powstaje zastój żółci. Ta ostatnia działa wprawdzie najmocniej. że kamień się już uformował. to . ziele krwawnika. ale również niezawodne zioła. których organizm nasz potrzebuje tym więcej. pamiętając o tym. fosforany i inne sole. świadczące o podrażnieniu woreczka żółciowego. 100 ml żółci. liść bobrka i korę kruszyny. trzy razy dziennie raczej przed jedzeniem. Zawiera związki potrzebne dla organizmu. ale powstaje w ciągu kilku nieraz lat. Zioła te parzymy w proporcji: łyżka drobno pociętego ziela na szklankę wrzątku i pijemy dwa. Barwniki żółci . zaniesie je do wątroby. aby tam rozłożyć ciężko strawne białka zwierzęce. Ruch wzmaga wydzielanie żółci z wątroby i z pęcherzyka żółciowego znowu do jelit. owoc czarnego bzu. Z pęcherzyka żółć przejdzie do dwunastnicy. barwniki i kwasy żółciowe. ślad mocznika i kwasu moczowego. siarczany. i wiele innych produktów przemiany materii. który jest najczęstszą (choć nie wyłączną) przyczyną tworzenia się kamieni żółciowych. Na dobę człowiek wydziela ok.bilirubina i biliwerdyna są związkami pochodnymi barwników krwi. ciała białkowe i związki. Przekształcenie hemoglobiny z rozpadu krwinek czerwonych na barwniki żółci zachodzi w wątrobie i w śledzionie. im więcej człowiek ma pracy fizycznej i wysiłku. kwasy tłuszczowe. tym wywar jest mocniejszy. ziele połonicznika. gdzie powstaną znowu glikogen. Tą drogą więc zapobiegamy powstawaniu kamicy żółciowej. Dalej w skład żółci wchodzą cholesterol. Korę kruszyny gotujemy w tym samym stosunku. mogą świadczyć o tym. Ponieważ nasz pęcherzyk żółciowy w czasie snu nie pracuje. warto zapoznać się ze sposobami zapobiegania tej chorobie. ziele rdestu ptasiego. glukuroniany. po czym stosować te słabsze. Kwasy żółciowe biorą udział w trawieniu tłuszczów oraz we wchłanianiu wit. zwłaszcza przy dłuższym ich zażywaniu. Do ziołowych środków żółciopędnych zaliczamy: kwiat kocanki. ziele dziurawca. Najlepszym przepisem na dobra pracę wątroby jest różnorodne żywienie oraz praca fizyczna i sport. Żółć z pęcherzyka żółciowego ma odczyn alkaliczny i zawiera kwasy i barwniki żółciowe. otyłości i miażdżycy.KAMICA ŻÓŁCIOWA Żółć jest wydzieliny. ale przy długotrwałym stosowaniu daje niekiedy coraz słabszy rezultat i lepiej używać jej jako środka doraźnego. służącego jedynie do przełamania obstrukcji. Kamienie żółciowe tworzą się bardzo wolno. Pierwszym sygnałem są bóle ściskające dokoła pasa. kwiat jarzębiny. że nie przychodzi ona z dnia na dzień. liść czarnego bzu.zwłaszcza przy ciężko strawnych i obfitych kolacjach i przy braku ruchu i wysiłku fizycznego niedostateczna ilość żółci wydziela się do jelit. tym bardziej. 55 . Zanim więc dopuścimy do tak ciężkiego stanu. zapobiegając wytrącaniu się ciał stałych. K. Istnieją poza tym gotowe mieszanki ziołowe: Cholagoga nr l zalecana przy stolcu miękkim i Cholagoga m 2 zalecana przy stolcu normalnym. Zapobiega to zastojowi żółci w drogach żółciowych i w pęcherzyku. fosfolipidy. jak produkty przemiany materii oraz związki fizjologicznie obce. Prześwietlenie może jeszcze nie ujawnić obecności kamieni. które działają jak alkaloidy. o jego złej pracy.

którego przyczyn w pełni jeszcze nie znamy. wciąż mamy złe nawyki żywieniowe. B6. ponieważ przedostający się do organizmu tlenek węgla uszkadza tętnice. Dolegliwość ta zaliczana jest nawet do chorób cywilizacyjnych. że w Polsce cierpi na nią ok. Pozostałe 90 proc. często po wielu latach. Przyczyniają się bowiem do zwiększenia ciśnienia krwi. w pewnym stopniu również predyspozycje genetyczne. wśród których istotną rolę odgrywa odżywianie. w tym serca. związki jodu. Statystyki mówią. niewłaściwy sposób odżywiania. powodując zakłócenie syntezy związków białkowo-tłuszczowych. wszystkich niemal narządów organizmu. choliną. Niskokaloryczna. ale tylko z polecenia lekarza. Miażdżyca jest chorobą tym groźniejszą.to czynniki. Zdaniem naukowców także stres. wit. Jest to choroba ogólnoustrojowa. dna. W konsekwencji prowadzi to do niedotlenienia. zwalczanie zaparć.WRÓG UKRYTY Miażdżyca jest przewlekłą chorobą. w wyniku czego zachodzą procesy.MIAŻDŻYCA . napięcia psychiczne. czyli objawowe oraz pierwotne. Stąd konieczność profilaktyki. powodującą upośledzenie czynności tętnic oraz zwężenie. By zapobiec miażdżycy stosuje się preparaty zwiększające przemianę materii. selera. 56 . napięcia emocjonalne. gdy jest ono następstwem określonych zmian i chorób. surowej kapusty. mniszka. a daje o sobie znać dopiero w stadium zaawansowanym. które z pewnością mogą pomóc. mózgu. cukrzyca. np. unikanie stresów i napięć psychicznych oraz nałogów . inozytolem. stanowi nadciśnienie pierwotne. a nawet zamknięcie światła naczyń. nie zbadanych jeszcze do końca. hormony tarczycy. Aby obniżyć poziom cholesterolu trzeba uzupełnić dietę magnezem. Na występowanie powikłań miażdżycowych ma również wpływ otyłość. Niestety. O nadciśnieniu wtórnym mówimy wtedy. Stanowi coraz większy problem społeczny i medyczny. Nadciśnienie można podzielić na dwie grupy: wtórne. nerek i stóp. pozostawiają po sobie trwałe. w mniejszym lub większym stopniu. ruch. pietruszki. Na rozwój zmian miażdżycowych wpływa wiele czynników. Powstawaniu zmian miażdżycowych sprzyja palenie papierosów. 4-5 min ludzi. Niemniej wiadomo. ZIOŁA W NADCIŚNIENIU Nadciśnienie tętnicze należy do najbardziej rozpowszechnionych chorób układu krążenia. że poza obciążeniami genetycznymi powodują je takie czynniki jak: otyłość. palenie papierosów. czyli samoistne. Lubimy jeść tłusto i słodko. popijać twardą wodę. aktywność fizyczna. zwłaszcza utrzymujący się przez dłuższy czas. powodujące zatrzymanie kompleksów białkowo-tłuszczowych w błonach naczyń tętniczych. A zatem radzę odzwyczaić się od tego nałogu. ale urozmaicona dieta. co w konsekwencji prowadzi do wzrostu poziomu cholesterolu we krwi. gdy pije się soki z marchwi. niekorzystne ślady. że czasem rozpoczyna się już w okresie wczesnej młodości. Ścianki naczyń włosowatych stają się również bardziej elastyczne. Również brak aktywności fizycznej przyspiesza gromadzenie się tłuszczu w tkance podskórnej i łącznej.

Wystarczy przez 4 dni zjadać po 25 dag owoców. ale mogą także szkodzić. liścia poziomki i kłącza perzu. Jej owoce są prawdziwym magazynem witamin (C. Wchodzi ona zresztą w skład mieszanek ziołowych Sklerosan i Cardiosan. 30 g owocu głogu. mangan i inne. by już zaobserwować dodatnie skutki kuracji. Pije się 2 razy dziennie rano i wieczorem. miedź. wylewy krwi oraz wiele innych groźnych dla życia schorzeń. wreszcie zerwanie z nałogiem palenia papierosów. traktując je jako środek pomocniczy. Po przecedzeniu pije się ciepłe 3 razy dziennie po jedzeniu.. dzięki zawartości wit. 40 g ziela skrzypu. Oprócz leczenia farmakologicznego zalecają często leki roślinne. poza tym zawierają składniki mineralne wapń. unikanie nadmiernego napięcia emocjonalnego. Zioła leczą. czyli olejem słonecznikowym lub sojowym. molibden. kwiatu rumianku. Przy nadciśnieniu tętniczym lekarze zalecają również spokojny i uregulowany tryb życia. a wyciąg z jemioły w skład kropli Neocardina oraz Intractum Visci stosowanych przy nadciśnieniu. o działaniu rozkurczowym na ścianki naczyń krwionośnych.Choroba ta jest szczególnie groźna ze względu na następstwa: przede wszystkim szybszy rozwój miażdżycy i związaną z tym niedokrwienną chorobę serca. mocnej herbaty. 40 g owocu róży. liścia ruty. z grupy B oraz E). Na l szklankę wrzątku bierze się l łyżkę mieszanki i parzy pod przykryciem przez 20-30 minut. Można pić jeszcze inną mieszankę ziołową: 30 g ziela jemioły. po 50 g ziela barwinka mniejszego. alkoholu. W zapobieganiu i leczeniu nadciśnienia podstawową rolę odgrywa odpowiedni tryb życia. głównie zioła. 57 . wpływa ona na wzmocnienie naczyń krwionośnych i obniża ciśnienie krwi. Wyciągi z aronii zyskały sławę dzięki kosmonautom. kwiatu głogu. Pije się 3 razy dziennie. od kilkunastu lat coraz częściej uprawiana na działkach. które zawierają cenne dla zdrowia nienasycone kwasy organiczne. 30 g owocu głogu. że jemioła bardzo skutecznie obniża ciśnienie krwi. ograniczenie tłuszczów zwierzęcych i zastąpienie ich tłuszczem pochodzenia roślinnego. PP. Po zmieszaniu. Zioła te miesza się razem i parzy. 25 g korzeni kozłka. Ojciec Grzegorz Franciszek Sroka w swym „Poradniku ziołowym” zaleca przy nadciśnieniu tętniczym następującą mieszankę ziołową: 100 g ziela jemioły. ziela serdecznika. 30 g ziela jemioły. Wczesne wykrycie nadciśnienia i odpowiednie leczenie dają zwykle pomyślne rezultaty. 30 g czarnego bzu oraz 25 g ziela ruty. Wskazane jest stosowanie diety bezsolnej. l łyżkę ziela zalewa się szklanką wrzątku i zostawia do naciągnięcia. PP. A oto inna mieszanka ziołowa stosowana przy nadciśnieniu: 20 g morszczynu. unikanie kawy. zmniejszenie nadwagi ciała i oczywiście ruch oraz aktywność fizyczną. Rewelacyjnym środkiem skutecznie obniżającym ciśnienie jest także aronia. to prawda. Jak twierdzi Irena Gumowska. zawały. Stwierdzono np. Wszelkie kuracje ziołowe trzeba bezwzględnie konsultować z lekarzem. Zwłaszcza stosowane w zbyt dużych dawkach lub przez zbyt długi czas. 30 g ziela skrzypu i 5 g jaskółczego ziela miesza się razem i parzy l łyżkę na szklankę wrzątku. którzy stosowali je w leczeniu choroby popromiennej. która w owocach aronii występuje w nie spotykanych gdzie indziej ilościach.

umiarkowany wysiłek fizyczny. W planie dnia powinno się uwzględniać czas dla najważniejszego czynnika zapobiegawczego i leczniczego . Są to złożone węglowodany. Słabo działa mięsień przepony. Zwolniony przepływ strumienia krwi daje większą możliwość osadzenia się jej zlepionych składników na ściankach naczyń i zatykania ich światła. Chociaż serce jest tym podstawowym mięśniem decydującym o krążeniu krwi. krótkim marszem czy kilkoma przysiadami z głębokimi oddechami. który neutralizuje działanie stresu emocjonalnego i przemęczenie umysłowe. przesuwa słup krwi przeciw prawu ciążenia w dolnej części ciała do serca. odmów sobie. Trzecim istotnym czynnikiem zapobiegania jest ruch. należą potrawy mączne. co w następstwie obciąża pracę serca.potraw. Ogłaszane są coraz liczniejsze przypadki zawału u młodych kobiet. potas przechodzi do wody. Natomiast ziemniaki gotowane w łupinach zatrzymują swoje bogactwo. D. Dlatego ludzie prowadzący siedzący tryb życia mają narastające dolegliwości ze strony serca. Następstwem ich przewlekłego pobierania jest znaczne podniesienie się cholesterolu we krwi. Dlatego ziemniaki obrane po ugotowaniu plus twarożek i mleko to najzdrowsza dieta wieczorna.alkoholu i papierosów. wentylacja płuc się obniża. Pozostaje jeszcze pytanie. pełne białka. ziemniaki .40-letni człowiek może jeść wszystko.JAK ZAPOBIEGAĆ CHOROBIE WIEŃCOWEJ? Jednym z istotnych czynników zapobiegania jest odpowiednia dieta. Dlatego spacer szybki czy umiarkowany zalecany jest przed snem. Np. Alkohol pity nałogowo i codziennie jest również szkodliwy. a szczególnie mięśni ud.nadmiernego wypełniania żołądka.są one bardzo bogate w sole potasu. Siedzący tryb życia z unieruchomieniem kończyn dolnych ułatwia występowanie i postępy choroby wieńcowej. natomiast można pozwolić sobie i na jeden kieliszek koniaku. 58 . Lecz nie wolno być grubym! Zagadnienie polega również na objętości pożywienia . Dlatego należy się ich wystrzegać na korzyść innych metod zapobiegania ciąży. przeciwdziała bezsenności nieraz skuteczniej niż powszechnie używane środki. ale gdy gotuje się je obrane. Gdy jesteś już około 50-tki.spaceru. Trzeba raczej spożywać więcej jarzyn. używek . a ubogie w tłuszcze. którą wylewamy cło zlewu. które zawierają moczopędny potas uwalniający organizm od nadmiaru wody. gdzie jedyną przyczyną były hormonalne środki antykoncepcyjne. czy należy unikać tzw. Po wielogodzinnej pracy w biurze pożądany jest marsz do domu i rzadsze korzystanie ze środków lokomocji. to jednak kurczenie się mięśni kończyn dolnych. i w czasie gościnnej uczty chcesz być zdrowym poczęstuj sąsiada. Należy przeplatać godziny biernego siedzenia chociaż 5-minutowym ruchem. Z tym również łączy się sposób przyrządzenia potraw. które podnoszą poziom cholesterolu we krwi. Równie ważne jest mięso wołowe bogate w żelazo. kluski. których przyswojenie przez organizm wymaga dużej objętości wody. W ciągu ostatnich lat narasta problem ujemnego wpływu na naczynia tętnicze stosowania hormonalnych środków antykoncepcyjnych. bez skórki. które rzadko powinny gościć na naszym stole. Papierosy uznane są za najważniejszy dodatkowy czynnik ujemny wpływający na pogłębianie się zmian w naczyniach wieńcowych. Odciąża to mechaniczną pracę serca o jedną trzecią. pieczywo. Od najmłodszych lat należy unikać wszystkich składników w pożywieniu. Ruch jest ponadto najlepszym środkiem uspokajającym. W zasadzie 30 .

Jest na to wiele różnych sposobów. rwa kulszowa (ischias). nadużywanie soli kuchennej. a także picie ziół.może powodować go stan zapalny nerek. artretyzm. najczęściej wapnia. Opisaną kurację. urologiem lub internistą. nasienie i nać pietruszki. Są też gotowe mieszanki ziołowe i preparaty przygotowane przez „Herbapol”. którą należy stosować 2-3 razy dziennie po łyżeczce na pół szklanki wody. osadzają się w postaci mniejszych lub większych kamyków w różnych odcinkach układu moczowego. Należy więc zapobiegać ich tworzeniu się. gdy odczuwamy ostry ból. sok z łopianu. Wtedy pije się kilka razy dziennie tylko same wywary. kora wierzby. należy konsultować z lekarzem. Przed głodówką należy zrobić lewatywę z ciepłego i słabego naparu rumianku. twarogiem. Owe „obce ciała” zakłócają prawidłowe funkcjonowanie nie tylko nerek. Kamienie nerkowe moczanowe i szczawianowe narastają wolniej. gdyż niektóre z podanych ziół lub głodówka mogą się okazać niewskazane ze względu na występowanie innych chorób. kwiat nawłoci. sok z brzozy. a wśród nich: twarda woda. Przyczyny bólu mogą być różne . na talerzu. lecz już po ugotowaniu. Objawem niewydolności nerek mogą być również bóle reumatyczne. lecz odżywiać się chudym mlekiem. Potem stosować dietę jarską lub półjarską. nie dopuszczać do bólu nerek. Przyczyn powstawania kamicy jest wiele. borówki-brusznicy. Po dniach głodówki nie należy wracać od razu do normalnego jedzenia.in. Warte polecenia są również Urogan. Ograniczyć też trzeba solenie potraw. szwankuje też układ krwionośny. środki chemiczne w żywności. popijać napary z rdestu ptasiego i liści brzozy oraz owoców dzikiej róży. Zapobiegawczo i leczniczo działa np. korzeń i nać selera. należą do nich: liście brzozy. Po pierwszym zagotowaniu i ostygnięciu wodę zlewamy i ponownie gotujemy następnego dnia. korzenie. kleikiem ryżowym. Najpoważniejszym schorzeniem nerek jest kamica. W zwalczaniu kamicy skuteczne są wywary z obierek ziemniaczanych lub słomy owsianej (dla osób z nadwagą). Pić dwa razy dziennie. kamica nerek lub dróg moczowych. Tworzące się w moczu osady różnych soli. tuż przed użyciem. Wszystkie są jednakowo dokuczliwe i w takim samym stopniu zagrażają życiu.GDY CHORUJĄ NERKI O złym funkcjonowaniu naszych nerek dowiadujemy się najczęściej dopiero wtedy. Wówczas stopniowo zmniejszamy ilość soli. pokrzywy.szybciej. kłącze perzu. melisy. Z twardą wodą można sobie poradzić dwa razy gotując. Jeszcze skuteczniejsze są 5-7 dniowe głodówki. zapalenie zatok. które oczyszczają organizm ze szkodliwych produktów przemiany materii oraz odciążają układ moczowy. Ziół oczyszczających nerki i drogi moczowe jest bardzo wiele. fosforanowe i węglanowe . Fitolizyna. Dwie garście słomy lub dokładnie umytych obierzyn ugotować i na takim wywarze zaparzyć rdest ptasi lub ziele wrzosu. czarnej porzeczki. Najlepiej nie solić ich w czasie gotowania. głównie z powodu nadciśnienia (nerki pełnią m. 59 . gdyż nikotyna jest największym wrogiem nerek. proszków od bólu głowy i środków sulfamidowych oraz palenie papierosów. jagody jałowca. funkcję regulatora ciśnienia tętniczego krwi). Zapobiegawczo i leczniczo stosujemy zioła i diety (jarską lub z niewielką ilością białka zwierzęcego). nasienie kozieradki i czarnuszki. Przede wszystkim należy rzucić palenie papierosów. ziele skrzypu i wrzosu. rdestu ptasiego.

Ujawnia się przeważnie po 40 roku życia. a w konsekwencji do inwalidztwa. Istnieje bowiem wiele różnych chorób reumatycznych. płaskostopie. Przyczyny tych chorób dotąd są nieznane. a w szczególności stawów. jak i innych stawach nie doprowadza do usztywnienia ani do tak dużych zniekształceń. po przebytym urazie. atakująca przecież dzieci i młodzież. to jednak dokuczliwe bóle mogą być przyczyną niezdolności do pracy.REUMATYZM NIEJEDNO MA IMIĘ Łamanie w kościach. Do najcięższych chorób reumatycznych zalicza się reumatoidalne zapalenie stawów (dawniej zwane gośćcem przewlekłym postępującym) i zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. nie bez racji. czynniki emocjonalne. należy w miarę możliwości unikać wszelkich urazów i już od wczesnej młodości dbać o zachowanie prawidłowej postawy.. stóp. ale zarówno w tych. wskutek odkładania się złogów kwasu moczowego w chrząstce stawowej. dźwiganie nadmiernych ciężarów itp. Bardzo ważną rolę. Z chorób reumatycznych najbardziej rozpowszechniona jest choroba zwyrodnieniowa stawów i kręgosłupa. jak i leczeniu gośćca zwyrodniającego. nazywana inaczej gośćcem zwyrodniającym. W każdym razie wymagają wcześnie podjętego. a kąsa serce”. Jest ona w dużej mierze wynikiem starzenia się całego organizmu. jak to ma miejsce w reumatoidalnym zapaleniu stawów. Konsekwencje typu reumatycznego dają też niektóre choroby przemiany materii. Ta postać reumatyzmu występuje bardzo często. co może być skłonnością wrodzoną albo też wynikiem nieprawidłowego odżywiania. zarówno w zapobieganiu. odgrywa systematyczna gimnastyka oraz zabiegi fizykoterapeutyczne. płaskostopie). Nie leczone obie mogą doprowadzić do trwałych zniekształceń. Aby nie dopuścić do rozwoju tego schorzenia. okołostawowych. którego charakterystyczną cechą jest dokuczliwy ból. bolące stawy i mięśnie to dolegliwości przypisywane reumatyzmowi. Sprzyjają temu schorzeniu wady postawy (np. wady postawy. choć nie ma on tak ciężkiego przebiegu. Niekiedy zwyrodnieniu stawów towarzyszy reumatyzm tkanek miękkich. 60 . skrzywienie kręgosłupa. które są najbardziej obciążone. Chorobie tej sprzyja otyłość. a występuje przeważnie u ludzi. nadwaga i inne. tzn. wilgoć. odmienne są przyczyny ich powstawania i niejednakowy ich przebieg. Niezwykle zdradliwa jest też gorączka reumatyczna. Gościec zwyrodniający umiejscawia się też często w stawach palców rąk (powstają wtedy blisko paznokci twarde guzki). najczęściej jednak umiejscawia się w tych. Choroba ta jest wynikiem zużycia się tkanki chrzestnej wskutek zachodzących w organizmie procesów starzenia. w stawach kolanowych i biodrowych oraz w stawach kręgosłupa. że „liże stawy. Choć choroba zwyrodnieniowa stawów i kręgosłupa na ogół nie jest ciężkim schorzeniem i nie powoduje kalectwa. których poszczególne stawy są nadmiernie obciążone . nagłe zmiany temperatury. np. systematycznego leczenia oraz ścisłego przestrzegania zaleceń lekarza. choć może wystąpić i u ludzi młodych. Może zaatakować wszystkie stawy. powodująca zmiany zwyrodnieniowe (artretyzm). Jest to oczywiście duże uproszczenie. ani nie daje tak poważnych następstw jak inne choroby reumatyczne. powodujące nadmierne obciążenie pewnych grup mięśniowych. Do rozwoju tej choroby przyczynia się zbyt duże tworzenie się kwasu moczowego w ustroju człowieka i zbyt małe wydalenie poprzez nerki. lumbago). głównie mięśni i przyczepów ścięgien (zespół bolesnego barku. dna.lub długo pozostają w przymusowej pozycji. a także zimno. np. Mówi się o niej.

KURACJA PRZECIWREUMATYCZNA Kurację należy zacząć przede wszystkim od poprawy pracy nerek. Zalecam też popijanie wywaru z obierzyn ziemniaczanych z dodatkiem ptasiego rdestu. korzystanie z ruchu. miętę. Wskazane jest zapobieganie otyłości. przy zaparciach również ziela kruszyny. ponieważ ogromną większość złogów reumatycznych tylko tą drogą można z organizmu usunąć. pęcherzyku żółciowym powinny taką kurację stosować całe życie. rumianek i korę wierzbową. spożywanie otrąb. złogi. lokują się w zastawkach żylnych w pobliżu nerwów. odstawić do naciągnięcia i odcedzić do wanny z wodą. Kąpiele powinno powtarzać się trzy razy w tygodniu przez dwa miesiące. który pobudza organizm do sprawniejszego funkcjonowania. Radził też stosować zioła rozgrzewające. woda powinna być gorąca. picie odpowiedniej ilości płynów. zrobić z nich napar (łyżkę mieszanki zalać szklanką wrzątku) i pić 2-3 razy dziennie. Do każdej kąpieli dodać trochę naparu z mięty oraz 1/4 kg drożdży. miętę. a więc kwiat czarnego bzu. Jeżeli bowiem krew nie jest należycie oczyszczona przez te dwa organy. liście borówki. Pyrosan. ziele nostrzyku. przynajmniej kilka kolejnych dni (i powtarzać kurację co miesiąc). Reumogran. poprawiające krążenie krwi. świerku. 61 . babki lancetowatej. po czym wlewamy do wanny i uzupełniamy wodą. jodły. korzeń żywokostu . Proponuję ponadto spożywanie octu jabłkowego. który doskonale czyści nerki i stawy ze wszelkich złogów i nie dopuszcza do ich powstawania. W kuracji przeciwreumatycznej godne polecenia są również gotowe mieszanki ziołowe: Reumosan. Do jednej kąpieli bierze się połowę tej porcji. powodujące rozluźnienie mięśni i ustępowanie dolegliwości gośćcowych. Pić go należy dwa razy dziennie: 2 łyżeczki octu.po 100 gramów. co powoduje ucisk. a więc jedzenie świeżych produktów z uwzględnieniem sporej ilości warzyw i owoców. Przy skłonnościach do tworzenia się złogów w nerkach i stawach ważne jest właściwe odżywianie. 2 łyżeczki miodu na pół szklanki przegotowanej wody. Kąpiel powinna trwać około pół godziny. Zimą stosować poduszki gorczycowe lub kilkuminutowe okłady z utartego chrzanu. Odwar z ziół rozcieńczony w 6 litrach wody. lipy. Wskazane są także kąpiele ziołowe. kwiat wężówki. przynajmniej kilka dni w miesiącu. które się w niej tworzą. a w celu poprawienia pracy nerek: kwiat bzu czarnego. Należy zagotować pół kilograma igliwia w kilku litrach wody. a krew do szybszego krążenia. Popijać płyn parę razy w ciągu dnia. Ulgę przy bólach reumatycznych przynoszą też kąpiele z dodatkiem zmiksowanej kapusty (2 główki na wannę wody) lub igliwie sosny. Po każdej kąpieli natychmiast położyć się do łóżka. ziele macierzanki wonnej. Można je zmieszać. Osoby szczególnie podatne na tworzenie się złogów w nerkach. owoc jałowca. Zamiast obierzyn ziemniaczanych osoby z nadwagą mogą stosować słomę owsianą (garść słomy zalać l litrem wody i gotować przez pół godziny). nieoczyszczonej soli (w niewielkiej ilości). Witold Poprzęcki. stawach. Znakomity zielarz. a w rezultacie bóle. W ich skład wchodzą: rumianek. dla wspomożenia pracy wątroby zalecał stosowanie dziurawca. słabo osłodzony. krwawnika. Usprawnić należy wątrobę.

dopiero jak nagrzeje się od ciała. wywołując stany zapalne. A i D. zaczyna się jej dobroczynne działanie . w stawach natomiast stwardniałe substancje. wreszcie jadanie pokarmów obfitujących w substancje tworzące złogi w drogach moczowych (np. JAK USUNĄĆ ZBĘDNE ZŁOGI? Złogi tworzą się z niestrawionych resztek pokarmowych. niedobór wit. który doskonale czyści nerki i stawy ze wszelkich złogów. który powoduje sprawniejsze funkcjonowanie całego organizmu i sprawniejsze krążenie krwi.in. nadmiar cukru i białej soli. wydzielających się w moczu i krwi w postaci ciała stałego. osłodzoną wodą (3 łyżki cukru na l szklankę wody). zapobieganie otyłości. zalewamy przegotowaną. polegające m. Sucha gorczyca nie nagrzewa od razu. czyli substancji nierozpuszczalnych. Obierzyny z jabłek wrzucamy do słoja. po przecedzeniu i przelaniu do butelek. nie-oczyszczonej soli (w ograniczonej ilości).). następnie obwiązujemy słój czystą płócienną serwetką i po trzech tygodniach. jak np. zastój moczu. które normalnie znajdują się w moczu w stanie rozpuszczonym. więc i kuracja jest podobna. twardej wody. • Osobom o skłonnościach do tworzenia się złogów polecam ocet jabłkowy.promieniowanie. Kamica nerkowa powstaje w wyniku zaburzeń przemiany materii. mamy już świetny. spożywanie otrąb. W co drugą kieszonkę nasypuje się przez lejek biła gorczycę. którą przykładamy na noc na gołe ciało w miejscu. siedzący tryb życia. Wtedy zaszywa się ostatni brzeg i otrzymuje poduszkę gorczycową. powodujący powolniejsze ogólne krążenie krwi. zszywa dwa brzegi. Podobne przyczyny powodują powstawanie złogów w stawach. zapalenie dróg moczowych. jego nadmierne zagęszczenie spowodowane piciem zbyt małych ilości płynów. odpowiednia ilość płynów. przedawkowanie leków itp. Zasadniczą zatem sprawą przy skłonnościach do tworzenia się złogów w nerkach i stawach jest przede wszystkim zapobieganie. 62 . Złogi w nerkach i stawach są często przyczyną chorób przewlekłych.PODUSZKA GORCZYCOWA Kawałek płótna lub zwartej bawełnianej tkaniny o wymiarach 40 na 80 cm składa się na pół. szczególnie w lecie i podczas pracy w gorących pomieszczeniach. na odpowiednim odżywianiu. częste spożywanie konserw i nieświeżych koncentratów. Pijemy go dwa razy dziennie: 2 łyżeczki z 2 łyżeczkami miodu na pół szklanki przegotowanej wody. Wskazany jest także ruch. z uwzględnieniem sporej ilości warzyw i owoców. Całość stebnuje się co 2 cm. nie dopuszcza do ich powstawania. Przyrządzamy go w następujący sposób. odwraca na drugą stronę „kieszonkę”. Powstawaniu złogów tych soli sprzyjają takie czynniki. A więc jadanie świeżych produktów. trwających wiele lat. Pewną rolę odgrywa tu również noszenie zbyt ciasnego obuwia. które atakują błonę maziową i ścięgna. powodujących wytrącenie się z moczu kryształków różnych soli. gdzie najbardziej dokucza nam reumatyzm lub artretyzm. W nerkach. zdrowy ocet. pęcherzyku żółciowym tworzy się nierozpuszczalny piasek oraz kamienie.

Na czym ona polega? Otóż pacjent przed planowaną „pokutą” zażywa wieczorem jakiś środek przeczyszczający (np. 63 . w którym mogłyby się ulokować. ale także powoduje utratę 3 kg wagi. które przyczyniają się do lepszego ukrwienia stóp. Po naciągnięciu popijamy kilkakrotnie w ciągu dnia przynajmniej przez kilka kolejnych dni. Komory oboczne nosa padają wówczas ofiarą. pokuta. sprawia. Niekiedy ropa przedostaje się do nosa i można ją częściowo wydmuchać. Zapalenie komór można leczyć zewnętrznie i wewnętrznie. że zapaleniu komór obocznych nosa winne są m. póki ciepły. we Francji. ziemniaków. jak się to mówi . Taki „zatokowy katar” to stosunkowo łagodna forma zapalenia komór Highmore'a. Obieramy l kilogram doskonale wyszorowanych.. gorzką sól. Można taką kurację powtarzać co 2 miesiące z bardzo dobrym efektem dla zdrowia i urody. Osoby szczególnie skłonne do „łapania” złogów powinny taką kuracje prowadzić przez całe życie. zalewamy obierzyny l litrem wody i gotujemy pół godziny pod przykryciem.. 2 marchewki. zaparzamy polewając wrzątkiem i odsączamy okład. Doskonale działają także nasiadówki ze skrzypu. 3 pietruszki. wiosną także „wyoczkowanych”. Odcedzamy i łączymy z wywarem z obierzyn. Od zewnątrz więc stosujemy okłady. nie mające ujścia z moczem na zewnątrz. fakirek. Nie solimy. kładziemy na twarz tak. a tym samym powodują sprawniejsza pracę nerek. Polecam również noszenie w domu specjalnych kapci. A więc jest to jednocześnie doskonały sposób na pozbycie się zbędnych kilogramów. 2 pory (mogą być z nacią) oraz l seler. tzw. polegająca na odtruciu całego organizmu. ale najczęściej przewlekła. czyli przebijania ściany jednej. nikotyną itp. frontalny ból głowy. Dziś wiemy. rycynę lub pigułkę ziołową). Warzywa zalewamy 2 1/2 litrami wody i gotujemy pod przykryciem przez godzinę. nerki. która je rozsadzała powodując uparty. obciążona jeszcze nadmiarem soli w pożywieniu. ZAPALENIE ZATOK Jeszcze nie tak dawno zapalenie zatok obocznych nosa uważano za chorobę nieznanego pochodzenia i leczono drogą tzw. Taki „post” nie tylko doskonale oczyszcza cały organizm z wszelkiego niepotrzebnego balastu. a na tym swoistym śmietniku mnożą się drobnoustroje i oto .in. W wywarze zaparzamy 2-3 łyżki rdestu ptasiego. Poza nim nie jemy nic przez 5 dni.stan zapalny. stosowana chętnie np. Jest to tzw. potem drugiej komory i ściągania stamtąd zielonej. To ich zła praca.• • • Doskonałe rezultaty daje także popijanie wywaru z ziemniaczanych obierzyn. z dodatkiem rdestu ptasiego. wlewamy do wiadra i siadamy nad parą na 20 minut. że różne zanieczyszczenia krwi. gęstej ropy. Oczywiście każdego dnia przygotowujemy nową porcję bulionu. Garść kwiatu rumianku i ziela nostrzyka kładziemy na płótnie. przynajmniej przez kilka dni w miesiącu. Skutecznym środkiem jest tzw. Popijamy kilka razy dziennie. W jednym garnku gotuje się wywar z obierzyn ziemniaczanych według podanego już przepisu. kuracja tybetańska. krążą po całym organizmie szukając miejsca. a następnie przez pięć kolejnych dni ogranicza się jedynie do popijania bulionu. Opakowanie skrzypu gotujemy przez pół godziny.chroniczna. punkcji. w drugim garnku natomiast gotuje się 3 cebule.

aby zapachem tych ziół można było głęboko oddychać. nać i nasienie pietruszki. brak kwasów żołądkowych. a gotujemy je 5-10 min. kwiaty. jak przy wszystkich niedomogach nerkowych. należy pamiętać.łyżka stołowa na szklankę wrzątku. Urogan. żółtko jaja.pijemy napary ziół pomagające oczyścić krew przez nerki. ACH. liść mącznicy. ziele rdestu ptasiego. że wszystkie nerwobóle są do siebie podobne w odczuciach. żeby zapalenie wielonerwowe przyszło jako sprawa samoistna. pieczarki. czas dostateczny. jak np. korzeń wilżyny. zmielonego siemienia lnianego lub z gotowanej cebuli. Natomiast ziele skrzypu przyrządza się osobno. zwyrodnienie nerwów obwodowych (różnego rodzaju paraliże). nasiona i jagody parzymy zwyczajnie . 64 . kłącze perzu. Okład trzymamy najmniej pół godziny. wątroba. Dlatego od nich trzeba zacząć przyrządzanie napoju. kora i kłącza. mleko sproszkowane. aby nie tylko pozbyć się bólów głowy. odcedzić. Najczęściej pacjent ma już na swoim koncie jakieś nerwice. jednostronny paraliż nerwu twarzowego. Z gotowych środków ziołowych korzystnych przy tym schorzeniu należy wymienić: Fitolizynę. Dolegliwości tej mogą towarzyszyć objawy chorobowe nie mniej dokuczliwe i groźne.. czy to od zwykłego uderzenia. to ataku bólu. Podobny kłopot sprawiają nam wszystkie korzenie. a szczególnie niedoboru witaminy B1 w naszym pożywieniu. ciepłe okłady z namoczonego. w proporcji łyżka na szklankę wody. które nie dokuczały mu wyraźnymi bólami i dlatego nie zwracał na nie uwagi. Trzeba przy tym wyjaśnić. 3 serie po 10 iniekcji). a każdy ból. Takie zioła to pączki i liść brzozy. potrzymać pod przykryciem 10-15 min. W jadłospisie. spowodowanego zapaleniem wielonerwowym. jakieś sensacje trawienne. Aby przyrządzić leczniczy napój. Ale jeżeli w wypadku ischiasu już nagrzewanie poduszką elektryczną przyniesie ulgę (podobnie jak ból zęba nieco zelżeje przy popłukaniu rumiankiem lub szałwią). sok łopianu i sok brzozy. W codziennym jadłospisie musi się znaleźć: mleko pełne. gdyż należy gotować je pod przykryciem nie krócej niż 1/2 godziny (garść na litr wody). przewód moczowy. Poza tym rzadko się zdarza. pomidory. chory taki odczuwa stokroć mocniej niż człowiek zdrowy. zwane popularnie zapaleniem „korzonków” (choć miejsca bolące to nie są „korzonki” tylko zakończenia nerwów). by nigdy nie wróciły. ischias. I po tym głównie poznaje się tę chorobę. TE „KORZONKI”! Zapalenie wielonerwowe. powinny znaleźć się: seler. kalafior. że zioła. liść maliny. ale i spowodować. czy spowodowany poważniejszą przyczyną. szpinak i codzienne surówki z tych lub innych warzyw i owoców. Jednak racjonalny „dowóz” witaminy B1 musi polegać przede wszystkim na właściwym odżywianiu. pietruszka. czyraczyca. jest objawem zagłodzenia witaminowego. liść czarnej porzeczki. Ze środków doraźnych o dość szybkim działaniu można stosować zastrzyki biostyminy (co drugi dzień zastrzyk. Po ugotowaniu do garnka ze skrzypem wsypujemy pozostałe składniki naparu. jagody jałowca. aż doszło do zapalenia wielonerwowego. Sposób zażywania podano na opakowaniu. nasienie czarnuszki i nasienie kozieradki. żadnym nagrzewaniem nie da się rozpędzić. Wewnętrznie . Dwa lub trzy z wymienionych środków ziołowych wystarczą. aby rozgrzać i „uruchomić” pewną część ropy zajmującej komory.

kozieradkę (do serów). zawierających w swym świetle koloid. a wreszcie niezawodne w większości chorób pochodzących z braku witamin . zwany tyroksyną. Hormon ten jest magazynowany w postaci tyreoglobuliny. chrzan. Wszystkie wielowitaminowe artykuły żywnościowe. kolendra. zwany tyreoglobuliną. papryka nie tylko uczynią pokarmy strawniejszymi. Zaburzenia w pracy tarczycy polegają albo na nadmiernym 65 . chromanie przestankowe. 3-5 dag dziennie zagotowane w szklance wrzącej wody. Wydziela hormon. Takie witaminowe zagłodzenie powoduje ogromną ilość chorób: zapalenie wielonerwowe. tyle. świeże ryby morskie. jak zapalenie wielonerwowe leczyć się nie da. paprykę. Zawczasu więc do pożywienia należy wprowadzić groch. Witaminami syntetycznymi i wyodrębnionymi awitaminozy tak zaawansowanej. Przyprawy trawienne. surówki. żółtko jaj.. kapusta. o budowie pęcherzykowatej.wyniszczenie ustroju. takie jak: kminek. GDY DOKUCZA TARCZYCA Tarczyca składa się z dwu połączonych ze sobą płatów.Diegestosan (szklankę naparu dwa razy dziennie). ryb i drobiu). ale warto wiedzieć. wątrobę. że nerwica jest tylko jedna. o których była mowa. owoce i miód. majeranek. Poza tym przy awitaminozie B1 i B2 może wystąpić zahamowanie przemiany materii.wieprzowina. że atakuje różne organy wewnętrzne. ale również zapewnią lepsze przyswajanie witamin. świeże ryby rzeczne. Leży po obydwu stronach chrząstki tarczowatej i górnej części tchawicy. których jak najwięcej należy jadać na surowo. składający się w 50 proc. Bóle towarzyszące innym chorobom odczuwamy w tym stanie o wiele silniej. takie jak: kminek. majeranek. atonia żołądka i wreszcie . cebulę i czosnek (do mięs. jak najczęściej świeże ryby morskie. pieprz prawdziwy i ziołowy. a tam gdzie dopiero zaczynają się kłopoty trawienne . zboże z pełnego przemiału. Z ziół w stanach nerwicowych stosujemy gotową mieszankę Nervosan. że tylko ta droga wiedzie do wyleczenia. orzechy. Tylko właściwe odżywianie jest rzeczywistą terapią chroniącą przed nawrotem. a więc złe przyswajanie. warzywa. chrzan.drożdże. Składa się z dużej ilości „zrazików”.brak witamin B1 i B2 w pożywieniu albo też złe trawienie pokarmów zawierających te witaminy. pieczywo razowe. podroby mają opinię ciężko strawnych. MOJE SPOJRZENIE NA NERWICE Należy wiedzieć. Prawidłowo pracująca tarczyca wymaga „dowozu” 2 mg jodu na dobę. Ilość wydalanej tyroksyny regulowana jest przez przysadkę. w ciągu godziny przepływa przez nią około 5 litrów krwi. Jednak zawsze jej podstawowa przyczyna jest taka sama .. kapustę. przykurcz mięśni. nerki. Nie tylko bowiem brak artykułów bogatych w witaminy. orzechy. jak groch. pieprz. może spowodować awitaminozę. drożdże. Trzeba sobie wtedy przypomnieć przyprawy trawienne. Tarczyca jest bardzo unaczyniona.. z jodu. ale i złe ich trawienie. owoce.

Ale z podanych wyżej informacji zainteresowani Czytelnicy będą mogli w przybliżeniu określić rodzaj swojego stanu chorobowego i udać się do właściwego specjalisty. Niedoczynność tarczycy. Tętno . To bardzo ważne. Widoczny jest wytrzeszcz gałek ocznych. jak większość tzw. a serce ma powiększone wymiary wskutek odkładania się w nim substancji śluzowatych. Podwyższony jest procent cholesterolu we krwi (ponad 200 mg). W miarę ustępowania schorzenia dawkę się zmniejsza. wilgotna i ciepła. chudnięcie.wydzielaniu tyroksyny (nadczynność tarczycy). że najważniejsze jest przestrzeganie właściwej diety w codziennym jadłospisie. podawaniem metylotiouracylu w zbyt dużych dawkach. RADY DLA DIABETYKÓW Wykaz ustalony przez Światową Organizację Zdrowia lokuje cukrzycę. prowadzone przez lekarza. może być spowodowana zanikiem tarczycy po przebyciu zapalenia gruczołu tarczycowego. Oczy mają bardzo silny połysk. biegunki. Występuje ono znacznie częściej u kobiet niż u mężczyzn. na liście schorzeń spowodowanych przez braki odpowiednich składników w pożywieniu.2 mg. a zapobiegawczo dodawać należy do spożywanej soli 10 mg jodku potasowego na l kg soli. podobnie jak ciśnienie tętnicze krwi. 66 . Powiększony język ma odciski zębów na brzegach. Ciśnienie tętnicze krwi jest podwyższone. Podstawowa przemiana materii jest również znacznie podwyższona. Kobiety nie miesiączkują. urazy psychiczne. Mówią i poruszają się wolno. dojrzewania i ciąży. obniżone. Nadczynność tarczycy jest chorobą uleczalną. Tętno jest zwolnione. w ciągu pół roku i dlatego wydaje się. Choroba jest uleczalna. objaw rzadkiego mrugania. Niedobór tyroksyny prowadzi do odkładania się w tkance podskórnej substancji śluzowanej i powoduje obniżenie się podstawowej przemiany materii i czynności wszystkich narządów ustroju. Zdarza się. Niedoczynność tarczycy występuje także częściej u kobiet niż u mężczyzn. zabiegiem operacyjnym i zaburzeniami wydzielania wewnętrznego. Skóra jest sucha. tzw. Stosuje się leki uspokajające. istnieje jeszcze schorzenie zwane wolem nagminnym. chorób cywilizacyjnych. że cukrzyca przychodzi w tempie dość szybkim. pozbawiony wyrazu. zaburzenia wielogruczołowe w okresie przekwitania. Dieta powinna być wysokokaloryczna z dodatkiem witamin A. mają uczucie zimna. albo na zbyt małym wydzielaniu (niedoczynność tarczycy).100 na minutę.. Przyczyną jego jest brak jodu w wodzie i w pokarmach. apatyczni. np. kołatanie serca. Serce jest powiększone. obrzęk śluzowaty. C i B-complex. jego akcja przyspieszona. Tarczyca może powiększyć się w kierunki przestrzeni pozamostkowej. Można wówczas podawać 5-procentowy roztwór Lugola. Skóra jest różowa. Objawy: pobudliwość nerwowa. pocenie się. podaje się jod w celu zahamowania wydzielania tyroksyny oraz Metisol pod kontrolą lekarz. Nadczynność tarczycy stwierdza się przez powiększenie gruczołu (wole). Leczy się ją podając 3 razy dziennie thyroideum w drażetkach po 0. Włosy szczególnie brwi. Chorzy są senni. Obrzękła twarz jest okrągła i ma wygląd księżycowaty. Mięsień serca ulega uszkodzeniu przez tyroksynę i może powstać niewydolność krążenia. zimna i obrzękła. a przyczyną jego są zakażenia. Występuje drżenie wysuniętych rąk i stany podgorączkowe. wypadają. bezsenność. Leczenie wszystkich schorzeń tarczycy musi być oczywiście indywidualne.

ziele szałwi. drożdżach i miodzie. Nie bójmy się w podobnym wypadku jadać surowych jarzyn. truskawkach. Wszystko to sprawiło. Istnieje również gotowa mieszanka ziołowa . czyli artykułami mięsnymi. do nabycia w aptekach i w sklepach zielarskich. winogronach białych. jeżynach. „Test” na takie żywienie jest bardzo prosty: z ołówkiem w ręku zapisujemy każdy artykuł spożywczy. Tymczasem podstawowy. oczywiście. seler. mielone nasienie kozieradki (znakomicie smakuje z białym sercem). śliwkach. jabłkach. świeżych ogórkach. który w ciągu miesiąca znalazł się na naszym stole. W naszym pożywieniu jarzyny. podzieliwszy na 4 dawki w ciągu dnia. czarnych jagodach.Stan podcukrzycowy i późniejsze przecukrzenie krwi są prawie zawsze następstwem złej przemiany materii. strączyny fasoli. co surowe. świeżych rybach morskich. że cukrzyca zjawiła się niepostrzeżenie. pieprzu lub papryki. Oczywiście. owoc czarnej jagody. grochach. Dodając do nich chrzanu. pacjent mógł jej nie zauważyć i dopiero stwierdzenie cukru w moczu było pierwszym sygnałem alarmowym. ostrożnie. w tranie. u podstaw której dość długo leżało wadliwe trawienie oraz monotonne pożywienie. miodu lub śmietany możemy je w ilościach niewielkich stale dołączać do naszego codziennego wyżywienia. którą znajdujemy w brukwi. smażone. Tego się nigdy nie jada. w pieczywie pszennym. Strączyny fasoli i kłącza perzu gotujemy w proporcji 100 g na 6 szklanek wody. bo mu one szkodzą. Najpotrzebniejsza w leczeniu łuszczycy jest witamina B6. nabiałem itp. poziomkach. Oprócz cebuli poziom cukru we krwi obniżają: perz. jajku surowym. które nie wiadomo dlaczego jada się zawsze gotowane: burak czerwony. ziele pokrzywy. cytrynie ze skórką. bo leczyć trzeba przede wszystkim -właściwym żywieniem. powinny również figurować w naszym pożywieniu. pory i czosnek.Diabetosan. owoce. z rosołu wyrzuca się razem z kośćmi i innymi odpadkami. Te ostatnie powinny być zawsze dobrze przyprawione środkami trawiennymi. a tym. ŁUSZCZYCA l DIETA Leczenie łuszczycy trwa zawsze dość długo. Dwa trzy razy dziennie należy płaską łyżeczkę takiego proszku zażyć i popić zimną wodą. zaparzamy po dwa. pieczone. razowym. Cebulę jada się u nas dość rzadko surową. jak się będzie zmieniało zaopatrzenie rynku. bierzemy łyżkę takiej mieszanki i pijemy dwa. owoc borówki-brusznicy. Zioła. np. kapustach. korzeń mniszka i kłącze koziołka. owies lub płatki owsiane. że pacjent nie może jeść wielu z wyżej wymienionych artykułów. w którym nie było należytej równowagi między tym. liście czarnego bzu. nieco częściej smażoną. Powinno ich być najmniej 60. a to jest właśnie najlepszy środek . cielęcinie. pomarańczach.. seler. a nawet boleści. Dość często okazuje się. w baraninie. 67 . szpinak. ziele dziurawca. trzy w mieszance. szczególnie surowe. cebuli surowej. to najczęściej dlatego. przy czym więcej niż połowa surowych.i zapobiegawczy. wiśniach. powinny dominować nad węglowodanami i białkami. i leczący. a więc „rozsadzają”. znakomity środek przeciwcukrzycowy mamy zawsze pod ręką i jeżeli cukrzyca może nam zagrozić. inne artykuły z tej rodziny botanicznej. co gotowane. morelach suszonych. ale gotowaną. trzy razy dziennie. Wodę tę należy wygotować do połowy i wypić. biała kapusta. zmieniając pozycje z tej listy w miarę tego. o których wcześniej była mowa. powodują wzdęcia. że nie doceniamy cebuli. a więc szczypiorek. żeby się nie zachłysnąć. marchwi surowej.

To wszystko pomaga na łuszczyce. Pierwszą z nich jest niedobór magnezu. POMOC W STWARDNIENIU ROZSIANYM Najważniejszy problem w leczeniu stwardnienia rozsianego to usunięcie trzech przyczyn wywołujących tę chorobę. Ponadto konieczne jest doprowadzenie do codziennego wypróżnienia. pieprz lub jeszcze inne przyprawy trawienne. ale i o przyswojenie witaminy 62. co likwiduje tę przyczynę. majeranek. uzupełniając brak witamin w organizmie. który uległ wyparciu przez mangan z osłonek mielinowych włókien nerwowych. o współczynniku G (od nazwiska Górnickich) większym od 100. Owoce i ich soki G botwina papryka rzodkiewka pomidory rabarbar burak czerwony rzepa seler liście seler bulwa szparagi szpinak Grzyby pieczarki drożdże Tłuszcze masło jajka surowe Ryby węgorz węgorz wędzony G flądra 66 karp 73 śledź do 350 dorsz 160 makrela 180 230 435 300 254 252 Mięso 217 93 300 60 93 175 175 168 75 106 76 G 164 427 G 25 260 G 600 1660 1550 1500 1300 2800 1650 wieprzowina kotlet wieprzowina szynka wieprzowina wątroba wieprzowina nerki Zboża i maki 316 300 60 160 G Orzechy orzechy ziemne orzechy włoskie orzechy laskowe migdały Słodycze i napoje miód kakao herbata wino Mleko G 120 70 36 133 G 100 120 do 19 do 53 G Warzywa fasola biała groch marchew ziemniaki kapusta czerwona kapusta biała kalarepa dynia czosnek kukurydza G . gdyż chodzi tu nie tylko o trawienie.Trzeba wtedy sypać do tych potraw kminek. stosując Cholegran lub Normogran 2 razy dziennie łyżeczkę przed jedzeniem. co spowodowało zahamowanie przewodnictwa elektrycznego z mózgu do przyczepów mięśni. W celu przywrócenia organizmowi potrzebnej ilości magnezu zalecam stosowanie produktów spożywczych.

kurczak wątroba z drobiu żołądki z drobiu cielęcina kotlet 1850 73 120 530 68 .

Dla osoby chorej na SM bardzo ważne jest prowadzenie odpowiedniego trybu życia i diety. ulega on denaturacji. którą uraża nawet jedwabna bielizna. ale z powodu spożywania pokarmów gotowanych. Na krótko przed posiłkiem dobrze jest spożywać stare korzenie marchwi. Produkty. rabarbaru. Nie zalecam natomiast spożywania warzyw łodygowych. chleba z pełnego przemiału. Złogi te mogą ulec rozpuszczeniu w wyniku długotrwałego popijania określonych soków ze świeżych warzyw i owoców. dużych ilości ziemniaków. I wreszcie. do 3 łyżeczek miodu. miodu kwiatowego. kapusty. w skład której wchodzi 10 g Azulanu. których współczynnik G jest wyższy niż 100 są wskazane dla chorych na SM. jeden litr mleka.Gdy do jelit wraz z pożywieniem przedostają się nierozpuszczalne fityny wiążące i wydalające magnez. cynk. Stosować małe ilości cukru. surowe jajka. Racjonalne .to po prostu awitaminoza. Aby pokarm nie zalegał w żołądku. soli rafinowanej i herbaty. Jeśli ktoś będzie stosował produkty ze współczynnikiem mniejszym niż 100 G. Po przebudzeniu się należy nacierać ciało szorstką rękawicą zmoczoną w zimnej wodzie z solą (łyżka szarej soli kuchennej na szklankę zimnej wody). gdyż półpasiec . wysypka ta rozszerza się nieraz w ciągu kilku godzin. Można zjeść trochę śmietany. Wykaz produktów spożywczych pod względem przydatności dla chorych na SM. W zależności od apetytu proponuję następującą normę dzienną produktów spożywczych: chleb z pełnego przemiału do 125 g. BOLESNY PÓŁPASIEC Półpasiec. powodują niedobór tych pierwiastków w ustroju . należy zbilansować je produktami o współczynniku większym niż 100 G. nasion słonecznika i orzechów 500-700 g dziennie. To wszystko należy wymieszać z trzykrotnie większą ilością smalcu i smarować krosty cienko na noc. kalarepy. jedno jajko. a rano zmywać odwarem ze skrzypu (garść skrzypu na l litr wody. liściastych. kiełki zbóż. żelazo i miedź. Wprawdzie enzym fitaza mógłby rozpuścić fityniany. Na okłady miejsc zaatakowanych półpaścem stosujemy: 1) maść witaminową. przyczyna trzecia to bardzo twarde. Ogromne nieraz obszary ciała pokrywa bardzo bolesna wysypka. Dlatego też zalecam picie surowych soków oraz spożywanie jak największej ilości surówek.moim zdaniem . 5 g nalewki kupalnikowej (Tinctura Arnicae) i 5 g nalewki glistnikowej (Tinctura Cholidonii). surowe mleko. Chorzy na SM powinni stosować w swojej diecie produkty o najwyższym współczynniku G. Z kolei dla polepszenia równowagi neromięśniowej zalecane są tabletki francuskie „Magnesium Glicocole” oraz MgCl (chlorek magnezu) do nabycia w aptekach homeopatycznych.to druga przyczyna powstawania SM.leczenie półpaśca polega na dostarczeniu organizmowi witamin naturalnych i to wszelkimi drogami. do 50 g masła. a przyspieszy to ich powrót do zdrowia. gotować pod przykryciem 1/2 godziny i odcedzić). 69 . zalecam zjadanie tylko trzech posiłków dziennie i dbanie o wypróżnienie. surowe owoce.i względnie szybkie . tłustych ziaren słonecznika. występujące (rozsiane) w mózgu i rdzeniu kręgowym złogi z krzemianu manganu. wapń. kompotu. orzechów włoskich lub laskowych. szparagów.

A więc jadać dużo warzyw i zieleniny. buraki. czarnej rzepy. Surówki takie robimy w dowolnym rzecz jasna. drożdże. cierpią zarówno dzieci. same nie wiedząc o tym. A więc. rzadziej kwasu foliowego. w wyniku niedokwasoty żołądka. czyli natkę pietruszki. Na anemię. cykorii. koperek. selery.olejem lnianym. koperek. Zastrzyki z biostyminy (co drugi dzień zastrzyk) mogą przyśpieszyć leczenie. przeciętnie ok. zwłaszcza zielone. np. na noc. ubogie w warzywa.co najważniejsze . kukurydzę. Do niedokrwistości przyczyniają się też krwawiące hemoroidy. świeżą kapustę. Często zakażenia. Najlepszym i najskuteczniejszym lekarstwem jest odpowiednie odżywianie. a także Falvit. białej rzepy. mało urozmaicone. Warzywa. zestawie. Przy braku wszystkich wyliczonych środków dużą ulgę mogą przynieść również okłady z gotowanej cebuli. ogórków świeżych. Doskonały jest 70 . zwłaszcza w warunkach zbyt obfitych i przedłużających się menstruacji. jabłek i innych owoców. sałatę. pomidorów. polanego ciepłą wodą. sałatę. częste katary i nieżyty nosa. trzeciego migdałka utrudniającego oddychanie. poprawią samopoczucie. czasem bezsennością. lekarstwa te nie są dostatecznie skuteczne. potrzebują go jednak więcej niż ludzie pracujący umysłowo. a jedynie około 10 proc. Niestety. ale dla zabezpieczenia się przed nawrotami należy przede wszystkim zreformować żywienie. Dzieje się tak m.Ascofer czy Hemofer. Zestawy należy zmieniać i . czyli niedokrwistość. Oprócz tego niektóre osoby. a jeszcze lepiej . groch. rzodkiewki. Anemię wywołuje także niewłaściwe odżywianie. Osoby wykonujące ciężką pracę fizyczną. marchwi. 10-20 mg dziennie. Człowiek funkcjonuje jakby na zwolnionych obrotach. długotrwałym zmęczeniem. chrzan.nawet 20-30 mg na dobę. W zasadzie nasz organizm potrzebuje niewiele żelaza. bólem głowy. fasolę i soczewicę. ponieważ organizm nie jest w stanie wchłonąć ich w całości. selery. paprykę. marchew. Najczęstszą przyczyną jest niedobór żelaza. Osobom cierpiącym na anemię przepisuje się najczęściej preparaty żelaza . tran. stany zapalne i gorączka. U kobiet przyczyną anemii mogą być okresowe utraty krwi.2) okłady z papki zrobionej ze zmielonego nasienia kozieradki. rzeżuchę. paprykę. jaja. bądź witamin z grupy B. bladością. cierpią na zaburzenia wchłaniania żelaza. nie ze wszystkiego naraz. wreszcie razowy chleb. powodują zwiększenie zapotrzebowania na ten minerał. zwłaszcza zielone. paprykę. marchew. uprawiające intensywny trening sportowy. rzeżuchę. a także kwas foliowy. wzbogacają krew w hemoglobinę. U dzieci przyczyną może być obecność w tzw. szczypior i cebulę. miedź i witaminy. codziennie: surówka z kapusty. Osoby cierpiące na anemię powinny zatem jadać jak najwięcej produktów. chronią nas nie tylko przed anemią. ale również przed przeziębieniami. szpinaku. świeżą kapustę. biały ser. jak i dorośli. a także morele.in. Okład taki zakładamy również na kilka godzin. pieprz prawdziwy lub ziołowy. Kobiety menstruujące . miedzi. ANEMII MOŻNA ZAPOBIEC Objawia się ona ogólnym złym samopoczuciem. nasiona dyni i słonecznika.stosować do nich kminek. Wszystko to jest oczywiście leczeniem doraźnym. zawierających żelazo.

Czasami przez całą jesień i zimę nie potrafimy uwolnić się od chrypki. jeść biały ser. Przed przeziębieniem chroni nas także odpowiednie hartowanie organizmu. udając się do pracy czy wracając do domu. a także 1-2 łyżeczkami zmielonej pokrzywy (także suchej). Do szklanki zimnej wody wsypujemy łyżkę soli i nacieramy całe ciało szorstką rękawicą. Poza tym należy pić mleko. już bez wycierania. Od nas samych. każdego dnia. choć to one właśnie wpływają w ogromnym stopniu na odporność naszego organizmu. Pozytywne działanie ma również ocet jabłkowy. Oto kilka przykładów. kminek. kataru. nawet w czasie słoty. ale również usprawniają trawienie i przemianę materii. nakładamy ciepły szlafrok i gimnastykujemy się 5 minut. Po każdym z tych zabiegów czujemy się tak. dynię (usprawniające m. ułatwiające przedostawanie się tlenu do organizmu. usprawniają i pobudzają zachodzące w nim procesy. choć wszyscy dookoła kichają i chorują na grypę. Ale są i tacy. sałatę. Następnie wkładamy ciepły szlafrok i gimnastykujemy się przez 5 minut. gorczyca (pół łyżeczki gorczycy popitej wodą poprawia trawienie. wirusy. że żelazo w połączeniu z witaminą C jest łatwiej przyswajalne. A oprócz tego konieczny jest ruch i świeże powietrze. rozmaryn. Pijemy dwa razy dziennie. najlepiej z wodą i miodem. bakterie. przejść pieszo jeden czy dwa przystanki. Niestety. w dużym stopniu. podnoszą nie tylko smak wszelkich potraw. marchew (która poprawia także wzrok). Radzę również.również sok z pokrzywy bądź zmielone suszone ziele dodawane do potraw. sprawiające. Przyprawy ziołowe -bazylia. którzy mają trudności z obudzeniem się rano. zmian temperatury. uprawiający różne sporty. majeranek. W leczeniu anemii doskonale działa miód i pyłek kwiatowy. Pierwsza sprawa to odżywianie. a także czosnek i cebulę. jeśli to tylko możliwe. pieprz ziołowy. Można też suchą szczotką masować całe ciało (także kark i uszy) zawsze w kierunku serca. pity regularnie. pluchy. Ma to bowiem ogromny wpływ na wszystkie procesy. 71 . Tym. słodyczy. Warto wiedzieć. jak najmniej używajmy soli. Można np. Unikajmy białego pieczywa. jak najdłużej przebywać na świeżym powietrzu (aby się dotlenić i zahartować). że żelazo zawarte w pożywieniu staje się bardziej przyswajalne. ciągle jemy za mało warzyw. cukru. rzeżuchą. którzy okres ten przeżywają w doskonałym zdrowiu. estragon. Sałatę warto przyrządzić z natką pietruszki. odżywiający się właściwie. przede wszystkim w postaci surówek: kapustę kwaszoną. Wchodzimy do wanny i przez pół minuty polewamy zimną wodą krzyż i całe nogi. Można pić codziennie sok z marchwi i świeżej kapusty bądź zjadać solidną porcję kwaśnej kapusty z drobno posiekaną cebulą i marchewką. kaszlu. Zachęcam więc gorąco do spożywania jak największej ilości warzyw. nabawić bólu gardła czy złapać grypę. cykorię. Są to zwykle ludzie przebywający dużo na świeżym powietrzu. działa żółciopędnie). NIE DAJMY SIĘ PRZEZIĘBIENIU W czasie jesiennych chłodów.in. a później pogimnastykować się 5 minut w ciepłym szlafroku. natkę pietruszki. Na pół szklanki wody bierzemy l łyżkę octu i 2 łyżeczki miodu. zawsze w kierunku serca. zależy zatem czy nasz organizm zahartuje się i uodporni na wahania temperatury. ciast. bardzo łatwo przeziębić się. polecam inny sposób. po czym. selery. jak byśmy wypili najmocniejszą kawę. pracę nerek). mięso natomiast w niewielkich ilościach.

Do pierwszych specjaliści zaliczają suszone maliny. propolisem. pozostawić na 15 minut. plus pół tabletki Polopiryny S i wchodzimy do łóżka. Pić po 1/2 szklanki co 2 godziny. Zioła wykrztuśne to: suszone liście podbiału. Pić co 2 godziny po pół szklanki. ZIOŁA NA PRZEZIĘBIENIE Najpopularniejsze zioła przy przeziębieniu można podzielić na dwie podstawowe grupy: zioła przeciwgorączkowe i napotne. moczymy w tym roztworze dużą ściereczkę i otulamy szyję łącznie z dekoltem i łopatkami. by się dobrze wypocić. I tak 20 razy. z suszonych malin. że przedstawione powyżej zioła mają zastosowanie nie tylko przy przeziębieniach. Odmierzoną ilość ziół zalać wrzącą wodą. natychmiast po przyjściu do domu przygotowujemy sobie dużą miednicę z gorącą wodą z dodatkiem szlamu leczniczego. 2 szklanki wody.Gdy jednak nie uda nam się uniknąć przemarznięcia. Pijemy także ciepłą herbatę z malinami. sok z malin lub porzeczek. Zanurzamy na chwilę nogi w gorącej wodzie. 72 . 2. kwiat lipy. Jednak stosowanie ich w sposób niżej opisany nie powoduje szkodliwych skutków. Napój z bratków (mieszanka) l łyżka ziela bratków. Kiedy po przemarznięciu zaczyna boleć nas gardło. natomiast z bratków przyrządza się napary i odwary. Na ten kompres zawijamy jeszcze ręcznik kąpielowy lub ciepły wełniany szal i wchodźmy do łóżka. Jana Muszyńskiego. Następnie przygotowujemy kompres na gardło. przykryć. 2 szklanki wody. przykrywając się bardzo ciepło. Po dwóch godzinach ból gardła minie. zalać dwiema szklankami wrzącej wody. Odgrywają także pewną rolę w leczeniu innych dolegliwości. l łyżka suszonych malin. Zwolennicy ziół orientują się. Przepisy przyrządzania napojów ziołowych stosowanych przy przeziębieniach podajemy według proporcji zaczerpniętych z prac prof. przyprawić dodatkiem soku malinowego lub porzeczkowego. zioła działające wykrztuśnie. dr. anyż biedrzeniec. a następnie w zimnej. I tak np. przecedzić. l łyżka kwiatu rumianku. płuczemy je wodą z solą. gotować 10 minut. Do pół szklanki zimnej wody wlewamy 2 łyżki octu spirytusowego. Zioła wymieszać. bratki i kwiat czarnego bzu. i jeśli mamy. l łyżka kwiatu lipowego. propolisu. kopru włoskiego czy lipy przygotowuje się napary. koper włoski oraz cebula. soli ciechocińskiej czy nawet zwykłej kuchennej oraz drugą miednicę bądź wiadro z bardzo zimną wodą. Przecedzić. l łyżka bratków. Na l szklankę wody wsypujemy l łyżkę soli plus 2 kropelki 10-proc. 1. Sposób przygotowywania napojów z omawianych ziół jest zróżnicowany. Herbatka z kwiatów czarnego bzu (mieszanka) l łyżka kwiatu czarnego bzu.

Ziele bratków zalać wrzącą wodą. wywoływaną przez wirusy. Po okresie wylęgania wirusa. bóle przy oddawaniu moczu. l szklanka wody. leki przeciwkaszlowe i wykrztuśne. 5. czasem także katar. Odcedzić. 4. Odcedzić. Chorym podaje się zwykle aspirynę lub Polopirynę plus Calcium (Polfa) rozpuszczone w pół szklanki wrzącej wody z malinami i duże dawki witaminy C. UWAGA-GRYPA! Jest ona chorobą zakaźną. 4 szklanki wody. szczególnie dla dzieci. Podawać co 3 godziny po łyżce stołowej. propolisem. nasilenie kaszlu. Antybiotyki w tym wypadku są absolutnie zbyteczne. Na szczęście zdarzają się one rzadko i dotyczą zwykle dzieci i ludzi w zaawansowanym wieku. W leczeniu niepowikłanej grypy ważne jest położenie się do łóżka i pozostanie w nim dostatecznie długo. Stosuje się jako środek wykrztuśny. Młodsze dzieci reagują dodatkowo bólami brzucha lub wymiotami. przepisze antybiotyki. o ile nie wystąpią jakieś powikłania. trzeba koniecznie zwrócić się do lekarza. Koniecznie wówczas należy zgłosić się do lekarza. że powikłania pogrypowe występują znacznie częściej. Katar natomiast łagodzi sok z cebuli i czosnku. a czasem dopiero po kilku dniach. Napój z suszonych malin 40-60 g suszonych malin. pleców i drapanie w gardle. starsze natomiast narzekają na bóle kończyn. i jeśli mamy. również leki działające łagodząco na drogi oddechowe. Pić w dowolnych ilościach w stanach gorączkowych. połączona z bólem głowy. W takich wypadkach również pacjent leczy się antybiotykami. Jeśli jednak nastąpi ponowny wzrost temperatury (zwłaszcza u dzieci). Suszone maliny zalać wrzącą wodą. Thiocodinę. bólami mięśni i stawów i ogólnym złym samopoczuciem. przyprawić do smaku miodem lub cukrem. aż do momentu ustąpienia gorączki. niezbyt głęboko. przykryć. Składniki wymieszać. propolisu.3. np. Zaczyna się niewinnie. oczywiście wyłącznie z polecenia lekarza. Przy bólach gardła płuczemy je wodą z solą. Obserwacje wykazują bowiem. „Miodek cebulowy” (stosowany przy kaszlu) 10 dag utartej cebuli. przykryć. który. które pojawia się nieraz w drugim lub trzecim dniu choroby. często suchy kaszel. Od czasu do czasu 73 . jeśli trzeba. Występuje w postaci mniejszych lub większych epidemii i nie należy mylić jej z podobnie przebiegającym przeziębieniem. Zwykle jest to choroba niezbyt ciężka. co trwa 1-2 dni. Potem pojawiają się chrypka. Napar z bratków 5-70 g ziela bratków. Jeżeli dołączy katar. ponieważ wirusy grypy nie są na nie wrażliwe. pozostawić na 10-15 minut. 10 dag miodu. pozostawić na 10-20 minut. ból ucha. podgrzać do zawrzenia. by można je było łatwo usunąć. trwająca kilka dni. Po wyciśnięciu nasączamy nim tamponiki z waty i wkładamy do nosa. Na l szklankę wody wsypujemy l łyżkę soli plus 2 kropelki 10 proc. zaczyna się nagle gorączka. gdy w pierwszych dniach chory nie położył się do łóżka. Innym powikłaniem pogrypowym może być zapalenie płuc. Występuje podrażnienie błony śluzowej gardła i krtani.

mięty. mleko. majeranek. dyni. Ostatnio coraz częściej jednak słyszy się głosy o pewnych skutkach ubocznych. W czasie grypy pacjent powinien dużo pić. Osoby gorączkujące powinny wystrzegać się potraw tłustych i ciężko strawnych. Dobrze jest także smarować plecy. piersi i stopy spirytusem Apiscum Bryoniae. przewidziany jako następny do lotu na Księżyc. porów. Dotrze jest stosować leki homeopatyczne: Apis Cpl. Prawdę mówiąc.ocenia jeden z internistów o światowej sławie. że jego organizm nie tolerował aspiryny. selerów. Eucaliptus Cpl 3 razy po 25 kropli na wodzie. kaszlu Cetraria Islandica Cpl 3 razy dziennie po 25 kropli. Polecane są natomiast gotowane mięsa i drób. marchwi. Co pięćsetna osoba łykająca aspirynę cierpi na krwotoki z żołądka oraz na objawy uczuleniowe . Aspiryna pogłębia niekorzystne zmiany w obrazie krwi u osób ze złą krzepliwością . pieprz ziołowy. Trzeba koniecznie jeść więcej warzyw. A poza tym unikać alkoholu i wystrzegać się palenia papierosów. Jeden z amerykańskich kandydatów. Richards po przebadaniu 833 niemowląt doniósł o pewnych kłopotach z noworodkami. Nie bójmy się przypraw. gorczyca nie tylko podnoszą smak wielu potraw. kisiele. jaja w szklance czy na miękko. Przynosiły one ukojenie 74 . powątpiewania o absolutnej nieszkodliwości aspiryny nie są zupełnie nowe. głogu i rumianku bądź z Pyrosanu z malinowym sokiem. Bazylia. Z biegiem lat odkryto dalsze związki chemiczne. esiragon. które podrażniają drogi oddechowe i osłabiają ogólną kondycję organizmu. Mają one bowiem ogromny wpływ na nasze zdrowie. by uzupełnić utratę wody w organizmie spowodowaną poceniem się.twierdzi znany hematolog. twarożek z różnymi dodatkami. musiał zrezygnować z podróży jedynie dlatego. natki pietruszki. A do nich należy przecież aspiryna. geranium. kminek. 3 razy dziennie po 25 kropli. nie przegrzewać się. uodporniają nasz organizm i pobudzają zachodzące w nim procesy. a także czosnku i cebuli. Dziś jest jednym z najpopularniejszych leków. wietrzyć często mieszkanie. PRAWDA O ASPIRYNIE Odkryto ją przed 75 laty. Wchodzi w skład apteczki. W okresie epidemii grypy trzeba koniecznie unikać liczniejszych zgromadzeń. których matki w pierwszym kwartale ciąży pobierały preparaty salicylowe. przebywać jak najwięcej na świeżym powietrzu. Już w 1969 roku angielski lekarz. sałaty. nie tylko zresztą w tym okresie. Ale dopiero w 1828 roku łagodząca ból substancja została w formie krystalicznego proszku wyizolowana z kory wierzbowej i przez Anglika Wilkinsona nazwana salizin. lipy. zabieranej przez kosmonautów w przestworza. prof. ale poprawiają przemianę materii i proces trawienia. Doskonałe są herbatki z czarnego bzu. wywoływanych przez nadużycie tego niewinnego środka.tamponiki zmieniamy. Również w czasie grypy starajmy się spożywać więcej ciemnego pieczywa. Można śmiało powiedzieć. że praojcem tego środka był Hipokrates. oczywiście w niewielkich ilościach. Mogą to być domowe lemoniady z cytryny z dodatkiem miodu albo soki owocowe lub warzywne. Piętnaście lat później Włoch Spira uzyskał z tego proszku kwas salicylowy. W wypadku kataru smarować nos Eucaliptusem. Już na 440 lat przed naszą erą genialny grecki lekarz znał kojące ból i obniżające gorączkę działanie kory wierzbowej. rozmaryn. mniej ciast i słodyczy. Zachęcam do spożywania surówek z kapusty kwaszonej. jogurt i kefir. budynie. Można też wkładać (do nosa także) z liści mięty. galaretki owocowe.

Niemniej jednak. były jednak niesmaczne i drażniły błonę śluzową żołądka. nie odczuwając chłodu i nie przeziębiając się. także leczył swój reumatyzm tymi preparatami. Odkrył go w 1897 roku. biodra. Powinno to trwać krótko.w cierpieniu przede wszystkim reumatykom. krystaliczny proszek . czy zimniejszy podmuch wiatru. po jej zażyciu ludzie natychmiast kąpią się w przeręblu albo biegają po śniegu przy siarczystym mrozie. Osoby skłonne do krwotoków z żołądka nie powinny przyjmować aspiryny w ogóle. Kobiety w ciąży. Muszą więc i aspirynę obciążać pewne „grzechy”. brzuch. przed użyciem należy ją dokładnie rozdrobnić i obficie popić. a farmaceuta z koncernu Bayera. Po kilku dniach zaczynamy polewanie pleców i kręgosłupa. stosując nacieranie całego ciała zimną wodą z dodatkiem soli (l łyżka soli na szklankę wody) lub octu. niemniej są skrupulatnie brane przez naukowców pod uwagę. Ojciec Feliksa Hoffmana. Robimy to za pomocą prysznicu. by zahartować i uodpornić organizm na tyle. zawsze zgodnie z ruchem wskazówek zegara. powinny uzgodnić z lekarzem.został przemianowany na aspirynę. Do tego samego zresztą mają skłonności dorośli. Dodatkowo radzę polewać się zimną wodą. poprzez kolana. Może powodować uczulenia u osób nie tolerujących salicylanów. odporne na wszelkie choroby. nie powodowały choroby? U naszych wschodnich sąsiadów popularna jest „bania”. następnie piersi. łapią wszelkie infekcje. Można także postępować inaczej: do wanny nalać zimnej wody do wysokości 10 cm i dreptać w niej 2-4 minuty. by przemoczone buty. że organizm można zahartować. a tym samym uodpornić na choroby. najlepszym tego przykładem są ludzie. Skargi na bóle żołądkowe skłoniły syna do poszukiwań lepiej tolerowanego środka. wreszcie krzyż i łopatki. chemika. na podstawie moich długoletnich doświadczeń mogę stwierdzić. czym ewentualnie zastąpić ten lek. Zawsze przed użyciem leku z aspiryną zażyć łyżeczkę zmielonego siemienia. Polewanie rąk zaczynamy od palców. następnie opłukujemy nogi i wkładamy ciepłe skarpety z wełny owczej. wydają się wyjątkiem. u Finów „sauna”. Zasadniczą sprawą jest uodpornienie nóg na zimno i przemoczenie. nie powinna być przyjmowana ani w zbyt dużych dawkach. Co zatem robić. Nacieramy energicznie ciało szorstką rękawicą. są zdrowe. sprawne fizycznie i umysłowo. mają chrypkę. zawsze od dołu w kierunku serca. pośladki. Obecnie jest ona rzeczywiście. Latem możemy biegać codziennie przez kilkanaście minut po trawie pokrytej jeszcze rosą. które tak robią. Nie ma na świecie leku o doskonałym i bezbłędnym działaniu. Kwas acetylosalicylowy . nie polecam aż tak skrajnych metod. kichają.biały. które mówią o skutkach ubocznych. Osoby. Można to osiągnąć. Po zabiegu nie wycieramy się. że przy byle okazji dzieci kaszlą. Oczywiście. potem polewamy ramiona. z fabryki Byera. HARTOWAĆ CZY CHOROWAĆ? Wiele matek skarży się. najwyżej 1-2 minuty. Spośród wielu tysięcy publikacji na temat jej dobroczynnego działania. Dreser. ani przez zbyt długi okres. które dotychczas przyjmowały aspirynę. te kilka. którzy przez całe życie pracują na powietrzu. najpopularniejszym lekiem na świecie. po czym kładziemy się do ciepłego łóżka. wkładamy ciepły szlafrok i gimnastykujemy 75 . zaczynając od nóg do góry. przebadał jego terapeutyczne działanie i w dwa lata później zgłosił lek do opatentowania.

W bardzo wysokiej gorączce. aż do pachwiny. owoce maliny. w półpaścu. bezpośrednio po wstaniu z łóżka. Potem rozszerzyć powierzchnię masowania na całe ciało. Można także jedynie po natarciu nóg zimną wodą z octem lub solą. wchodzimy na pół minuty do wanny z zimną wodą. niekiedy ratują zdrowie choremu.organizm zaczyna czerpać energię z zapasów energetycznych ustroju. Powstałe w ten sposób ciepło rozgrzewa ciało. pączki topoli. a także poprawia pracę serca. przy czym ważne jest. Zabieg ten systematycznie powtarzamy. założyć skarpety i wejść do łóżka. po czym nie wycierając się nakładamy ciepły szlafrok i wracamy pod kołdrę. wreszcie kapusta kwaszona z dodatkiem natki pietruszki. zimą możemy biegać boso przez 1-2 minuty po świeżym. aż do momentu zupełnego oswojenia się z zimną wodą. wzrasta przemiana materii. Nadmierne ubytki wody należy uzupełniać podawaniem 76 . stojąc w wannie. dopiero co spadłym śniegu. aby zachować kierunek do serca. Jeśli zapotrzebowanie nie zostanie pokryte przez pożywienie . kurczaka. Zapobiegawczo możemy także zażywać propolis: dorośli 25 kropelek dziennie. twaróg. suszonej pokrzywy. Gdy utrzymuje się gorączka. Można też początkowo. ziele fiołka trójbarwnego. obmywać się zimną wodą z octem lub solą. Zasadą kuracji hartującej jest rozpoczęcie jej późną wiosną czy latem i konsekwentne kontynuowanie przez wszystkie pory roku. grożącej porażeniem ośrodków mózgowych i porażeniem mięśnia sercowego. W przewlekłych stanach gorączkowych zioła te wpływają na poprawę samopoczucia chorego. cebulki i zmielonej. nadto witaminy w większych ilościach. Witaminy takie występują w sokach ze świeżych warzyw i owoców. Jeśli ktoś bardzo źle znosi zimną wodę. Następnie ciało spłukać błyskawicznie zimną wodą. Zalecam stosowanie diety lekko strawnej. wszystkie zabiegi powinien dawkować ostrożnie. wirusowych. Stan taki nie może trwać długo. z tkanki tłuszczowej. obniża gorączkę i hamuje rozwój choroby. wydalanie wody i elektrolitów. Doskonale też uodparnia i hartuje organizm czosnek i cebula. rozpoczynając zabieg od stóp. W celu uzupełnienia niedoborów białka należy choremu podawać mleko. powiedzmy od pół minuty. po czym również należy wejść pod kołdrę. chudą rybę. np. Stosowanie tych ziół wywołuje poty. dzieci dwa razy dziennie po tyle kropelek.się przynajmniej przez 5 minut. gotowaną cielęcinę. ile mają lat. wysypek skórnych. a w ślad za tym wzrasta zapotrzebowanie organizmu na energię. kora wierzby. Środki przeciwgorączkowe należy stosować w przypadkach zakażeń bakteryjnych. tawuły. A gdy organizm oswoi się z zimnem. białek mięśni i z narządów. I ostatnia ważna sprawa: dobrze byłoby rano lub wieczorem szorować nogi wilgotną szczotką. berberysu. do czego przyczynia się zwiększony rozkład białek ustrojowych. pobudza krążenie krwi. Wytrzeć się porządnie ostrym ręcznikiem. jaja na miękko. Zalecam również spacery po świeżym powietrzu i wycieczki rowerowe. ZIOŁA PRZECIWGORĄCZKOWE Do ziół przeciwgorączkowych należą: kwiat bzu czarnego. słonecznika. bowiem następuje wyczerpanie organizmu i osłabienie. Doskonałe rezultaty osiąga się także w inny sposób: co trzeci dzień. kwiatostan lipy.

a przy wstawaniu rano bóle z tyłu głowy. ryb. tysiącznika. pietruszki. Toteż przez długi czas przypisywano przyczyny bólów głowy skurczom naczyń mózgowych. Ponieważ jednak stosowane stale środki lecznicze nie usuwały dolegliwości. iż chore są zęby. Ziemniaki spożywane same. prawie zawsze występujących jednocześnie u palaczy. w żadnym wypadku nie powinny 77 . goryczki. Sam mózg jest w pełni nieczuły na bóle.aloes lub Normosan. do których należą: korzeń arcydzięgla. ziele majeranku. wywołujące nieraz wymioty i zakłócenia w widzeniu. W zaparciach podawać ziołowe środki pobudzające perystaltykę jelit . PORADY W BÓLACH GŁOWY Wszystkie przyczyny bólów głowy nie są. Należy dbać o regularne wypróżnianie. babki lancetowatej. które trwają dłużej niż trzy dni lub powtarzają się często. Zalecam soki z marchwi. silne jednostronne bóle głowy są często sygnałami ostrzegawczymi ostrych ataków jaskry. owoc anyżu. guzików mózgowych lub podrażnienia mózgu przez stan gorączkowy. Również bóle głowy. są częstym następstwem nadciśnienia krwi. irytacja itp. Należy unikać zdenerwowania i stresów. nadużywaniu alkoholu i nadmiernemu paleniu papierosów. Bóle czoła. grypy lub innych chorób infekcyjnych. W bezsenności i stanach podniecenia nerwowego podawać mieszankę ziołową uspokajającą Nervosan. niestrawności.płynów w ilościach co najmniej 2. Jeśli pacjent ma uczucie. które je wywołują. Ponadto napary z ziół wzmacniających apetyt. szpinaku. udar słoneczny lub rozpoczynające się zapalenie opon mózgowych. mniszka. zapalenia mózgu. bylicy bożego drzewka. kwiat krwawnika. Ogólne „brzęczenie” w czaszce jest zazwyczaj następstwem przeziębienia. cykorii. a w szczególności dwóch ostatnich. wit. co obniża gorączkę. kolendry. takich jak gniew. zaparciom. kopru ogrodowego.5 litra dziennie. jeszcze dotychczas znane. W wielu z wymienionych przypadków bólów głowy. Po ustąpieniu gorączki wskazane jest podawanie choremu przez kilka dni potraw jarskich z cebulą i czosnkiem. bez mięsa. skuteczniejsze terapie. selera. sałaty i rzodkiewki. Występujące nagle męczące bóle skroniowe są spowodowane przez stany zapalne obrzękłych arterii skroniowych. miażdżycy. Z powodu zdenerwowania i działania czynników psychicznych. zaczęto opracowywać inne. niestety. to przyczynami mogą być choroby infekcyjne. dolegliwości nerek. powstają krótkotrwałe napady bólowe. co ułatwia trawienie. Bóle głowy towarzyszą niedrożności nosa. buraka czerwonego. konieczna jest natychmiastowa interwencja lekarza. Pożywienie powinno być podawane w małych ilościach co trzy godziny. mijające zwykle po jednej lub dwóch godzinach mogą oznaczać. Promieniowanie bólu z oczu. B1 i B2 po 3 mg dwa razy dziennie. Bóle z tyłu i z przodu czaszki. W przeciwnym wypadku dochodzi do zalegania pokarmu w żołądku i jego psuciu się. że jego czaszka jest wypełniona płynem. karku. liść mięty. drapacza lekarskiego. W zależności od umiejscowienia i czasu trwania bólów głowy można określić różne przyczyny. natomiast opony i naczynia mózgowe mogą być bolesne. Zalecam stosować Pyrosan. jajek. że istnieje zapalenie zatok bocznych nosa lub procesy zwyrodnieniowe w kręgach szyjnych.

Bursztyn można również rozpuścić w spirytusie. Bursztyn rozpuszcza się powoli i długo. 1. a nawet ustępują bóle głowy i zmęczenie. a następnie zalewamy spirytusem w porcji 1:1. Wystarczy kawałkiem bursztynu potrzeć kark.jedna szklanka dobrego wina lub piwa. Cierpiącym na bóle głowy pomaga nieraz jedna filiżanka kawy. POMOC W MIGRENIE Na migrenę cierpi wiele kobiet. doraźna. A przede wszystkim bezwzględnie rzucić palenie papierosów. a przy występowaniu tych dolegliwości wieczorem . które aktywizują procesy życiowe. przecedzą się i lekko podgrzewa. Jestem zwolenniczką terapii naturalnych. a także unikać stresów. Osobom. stosując według starej metody dr. jednak nie za długo. ziela jemioły i ziela nostrzyku. Samoleczenie jest dozwolone jedynie w lekkich przypadkach lub jako pomoc natychmiastowa. Płuczemy go w ciepłej wodzie w szklanym lub fajansowym naczyniu. lawendy. Bóle łagodzi przyłożenie do czoła chusteczki. masaż dużego palca od strony podeszwy oraz 78 . gdy naciągnie. Doradzam również zastosowanie bursztynu: przez pocieranie ciała bursztynem przenikają do organizmu elektrony. zmartwień i przemęczenia. rumianku. Grzegorz Franciszek Sroka w swym „Poradniku zielarskim” poleca następującą mieszankę ziołową. Jednorazowo bierze się l lub 2 łyżeczki ziół na l szklankę wrzątku. Pije się je rano i wieczorem.być lekceważone i wymagają porady lekarza. półkąpiele. Kneipa kąpiele nóg. by poczuć ulgę. które ratują się jak mogą. rozmarynu. nasiadówki w wannie. np. Terapia sokowa Popijanie soków z dyni. ziele dziurawca. Osobom cierpiącym na bóle głowy o. oczywiście bez cukru. aż powstanie płyn o zapachu żywicy. szałwi lekarskiej. polewanie zimną wodą kolan i bioder (ale nie zaraz po posiłku). tymianku. Zażywane bowiem przez dłuższy czas niszczą wątrobę i. wzmacnia się organizm. Miesza się razem po 100 g kwiatu rumianku i kwiatu lipy oraz po 50 g liścia melisy. Od bólów głowy można często uwolnić się. sosny. marchwi i selera bądź marchwi ze szpinakiem. Po 20 minutach. 2. Terapia akupresurowa Nacisk palcem na zewnętrzną stronę dużego palca u nogi. żurawin. ograniczając się do potraw lekko strawnych. wreszcie chodzenie boso po rosie. szpinaku lub mieszanego z marchwi. zimny kompres na czoło i kark. Ja jednak nie zalecam stosowania środków przeciwbólowych. burakami. Można także pić napary z ziół. ich działanie jest ograniczone. buraka i ogórka. którym można nacierać bolące miejsca. nie mówiąc o alkoholu. Zaleca się również stosowanie naparów z dziurawca. w miejscu gdzie kończy się palec i powstaje małe wgłębienie. co tu dużo mówić. melisy. nad brzegiem rzeki czy morza. których zastosowanie nie powoduje skutków ubocznych. skronie i nasady dłoni w miejscu wyczuwalności pulsu. marchwi łączonej ze szpinakiem. które często trapi ból głowy czy migrena. mięty pieprzowej. które w wielu wypadkach mają korzystne działanie w zwykłych bólach głowy. liścia mięty pieprzowej. kozika lekarskiego. nie jadać solidnych kolacji. radzę wysypiać się. Zaleca się też picie soków ze świeżych warzyw. spożywanie cebuli i czosnku. ogórkami czy sałatą. natomiast w migrenie wspomagają leczenie środkami farmakologicznymi. zjeść przed snem łyżeczkę miodu lub 1-2 jabłka. zawierającej liście brzozy.

4. Jeśli ktoś woli. zupełnie rozbudzić. filiżanką gorącej wody i odstawiamy na osiem minut do naciągnięcia. tyle że trzeba regularnie używać budzika. Są na to rady i to dość proste. Mimo wieloletniej praktyki często uczę się od swoich pacjentów. Znam też osobę. Przypominam przepis na ocet jabłkowy: obierki z jabłek wrzucamy do dużego słoja i zalewamy osłodzoną wodą (na szklankę wody trzy 1/2 łyżki cukru). Terapia ciepłem Przyłożyć do bolących skroni butelkę z ciepłą wodę lub puścić na bolące miejsca strumień powietrza z suszarki. Ponieważ w aptekach ziołowych są do kupienia olejki z tych ziół. wielu osobom na bóle migrenowe pomaga filiżanka gorzkiej kawy z dodatkiem 2 dużych łyżek soku cytrynowego. często brak zadowolenia i satysfakcji z pracy. herbatę z melisy. najlepiej dwa razy dziennie. to samo dotyczy również niektórych mężczyzn. rowerek. plus jedna łyżka zarodków 79 . Szklanka zimnej wody lub wody mineralnej bez gazu. 5 kropli olejku lawendowego dać na kostkę cukru i wolno ssać. przykrywamy gazą. Terapia wodna Wziąć gorący prysznic. Po przebudzeniu warto trochę poprze-ciągać się w łóżku.3. lawendy lub napar z majeranku. jak i psychicznie. Terapia magnezowa Zażyć rozpuszczone w wodzie 5 mg magnezu (tabletka lub granulat). Po wstaniu pobudzająco działa króciutki. Po trzech tygodniach ocet przecedzamy przez lejek z kawałkiem waty i możemy go już używać. a w szczególności na partie wokół kręgosłupa. Śniadanie powinno być posilne. Może składać się ono z płatków owsianych. kilka solidnych głębokich wdechów i wydechów. 1-2 min. że już po urlopie wstajemy rano z uczuciem ogromnego znużenia. może założyć ciepłą czapkę. pośpiech. zimny prysznic i 5 minut gimnastyki. małymi łykami. Bardzo ważne jest przeciwdziałanie zmęczeniu. którzy drogą samodzielnych poszukiwań znaleźli najskuteczniejsze dla siebie metody leczenia. Napar przygotowujemy zalewając łyżkę stołową ziół. Lepiej nastawić go na nieco wcześniejszą godzinę. Ciepło powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych. JAK PRZECIWDZIAŁAĆ ZMĘCZENIU? Współczesna kobieta narzeka na stałe zmęczenie. uzupełnione zieleniną. myśl o najmniejszym wysiłku wprowadza nas w popłoch. apatyczne. 5. Zdarza się nawet. zalanych poprzedniego dnia mlekiem. której pomaga tzw. trudności i kłopoty domowe są gorsze w skutkach aniżeli najintensywniejszy wysiłek fizyczny. Zmęczona jest zarówno fizycznie. 6. od strony wewnętrznej. I tak np. wypita na czczo z łyżką miodu i 34 łyżeczkami octu jabłkowego. bazylii. Terapia ziołowa Popijamy wolno. Inni stosują masaż brzucha. Jesteśmy senne. tuż przy palcu następnym: masaż skroni z jednoczesnym użyciem spirytusu bursztynowego. potem gorąca kąpiel i zjedzenie dwóch jabłek. można np. Oczywiście. kierując strumień wody na głowę i plecy. kładą na skronie plasterki surowych kartofli i moczą nogi w gorącej wodzie z dodatkiem gorczycy. Stałe napięcie. postawi nas na nogi.

Również młodzież na śniadanie powinna zjeść talerz mlecznej zupy z otrębami. Do tego pomidor. bolące stawy. Berberys. Zamiast kawy . nie przenośmy swych frustracji na teren domu i odwrotnie. Żylaki mogą być zamknięte i otwarte. Możemy z niego robić galaretki. jajko lub plasterek wędliny. marchewka. przecedzić. Na naszych stołach w okresie zimy powinna częściej gościć kapusta kwaszona. zwany cytryną Północy. w chorobach płuc i wątroby. Można stosować również odwar: kora kasztanowca. obfite i. stałego przemęczenia kończyny i w następstwie tego zwapnienie i rozszerzenia żylnych naczyń krwionośnych. utartą marchew lub seler. Lepiej wypić szklankę melisy czy napar z szyszki chmielu bądź łyknąć pół łyżeczki Nerwogranu i popić go wodą. Napar do picia przygotowuje się biorąc kwiat kupalnika (arniki). Odrzucamy zielone liście. C. Pomocne mogą się okazać zioła jako napar do picia i okładów. a nawet chorobę wrzodową dwunastnicy. kwiat nagietka. Zaleca się noszenie elastycznych pończoch. Można ją też zjadać na surowo. koperek. psującym trawienie i nasze samopoczucie. Do pracy. Pić 2-3 razy dziennie po jedzeniu. resztę przepuszczamy przez sokowirówkę. Doskonała jest również jarzębina przesmażona z cukrem. tu będzie mowa o żylakach. niestety. PORADY NA UMĘCZONE NOGI Tak. którą można dodawać do dżemów (leczy naczynia krwionośne) lub zaparzyć razem z różą czy dziurawcem.. nieżyty żołądka i jelit. Sok ten ma wspaniałe właściwości wzmacniające. powidełka. ziele szanty i jemioły. Również lubczyk i arcydzięgiel oraz kwiat dzikiego bzu mają właściwości wzmacniające i lecznicze. którą można ususzyć wiosną (lub kupić w aptece) i przez cały rok pokruszoną dodawać do potraw. Poza tym radzę jak najwięcej przebywać na świeżym powietrzu. Najlepiej z razowego chleba posmarowanego masłem i posypanego kminkiem. popijać dwa 80 . odcedzić.. kora wierzby.pszennych i 2-3 łyżki otrąb. kłącze perzu. gruszka czy śliwki. jest niezmiernie bogaty w wit. Kawałek sera. Nie słodzić. A jeśli w zabieganym życiu nie możemy wygospodarować sobie kilku minut. często występuje to przy niewydolności serca i złym krążeniu. naciągać 20 min. stajemy na chwilę w otwartym oknie lub na balkonie i głęboko wdychamy powietrze. ziele ruty. I jeszcze jedno: jeśli w pracy spotka nas jakaś przykrość. kwiat i korę kasztanowca. C. tak ważną dla zdrowia i samopoczucia. następnie obydwoma rękami ściskamy dolną część żeber oraz górą brzucha czyli przeponę i robimy wydech.zachowawcze. majerankiem. cebulę drobno pokrojoną. niedoceniane źródło wit.napar z mięty i dziurawca lub melisy. ziele krwawnika. Leczenie . zabieramy solidne „zielone” kanapki. szczypiorkiem czy pietruszką z listkiem sałaty lub cykorii. jabłko. Na zmęczony organizm doskonale działa pokrzywa. ziele krwawnika. Do tego zielona pietruszka. kwiat jarzębiny. Łyżeczkę wymieszanych ziół wsypać do szklanki wrzątku. kwiat rumianku. zamiast słodkich bułek. Żylaki mogą być również skutkiem wrodzonego upośledzenia ściany i zastawek żył lub pozakrzepowej niedrożności żył głębokich. który wtedy nie stanie się problemem.. Codziennie przez miesiąc radzę również pić szklankę soku z surowej kapusty. Gotować 15-20 min. wreszcie garstka płatków kukurydzianych. Ćwiczenie powtarzamy pięć razy. Powstają one w wyniku zaniku zastawek żylnych. ziele rdestu ptasiego. A przede wszystkim zapomnieć o kłopocie. Leczniczo działa także na nerki. dżemy. gotować 2-3 min. Można do niej dodać suszony koperek.

kwiat nagietka. okalającym bloki. kryje się cały arsenał środków wzmacniających.. trzy łyżki gotować w czterech litrach wody i w takim odwarze moczyć codziennie nogi. posypując nimi posmarowany masłem razowy chleb.notabene jest jego bliską krewną. że w wielu przypadkach rosną one tuż pod okiem. gromadząc zapas na najbliższe dwa.razy dziennie 1/3 szklanki po jedzeniu. Okłady: kwiat kasztanowca. Odwar do moczenia nóg. Kto nie ma czasu na przyrządzanie sałatki. do posiłków wprowadzić surówki z chrzanem lub cebulą. Trzeba tylko wiedzieć. Afryce Północnej. Z tych względów właśnie mniszek jest uważany (szczególnie we Francji) za niezwykle cenną roślinę dietetyczną. dbać o codzienne wypróżnienia. zielonych.czy to z przepracowania. do naciągnięcia. a obecnie rośnie wszędzie -w Europie. zwaną mniszkiem. Brać Digestosan lub Gastrogran. substancje krwiotwórcze. którzy uskarżają się na osłabienie . może po prostu usiekać parę opłukanych i osuszonych listków. liść babki lancetowatej. kora dębowa w równych ilościach. kłącze tataraku. I dla nich właśnie przeznaczone są poniższe uwagi. gotować 5 min. Była ona znana już w czasach starożytnych. czy po chorobie. Zalecenia: poprawić trawienie i stosować prawidłowe zestawy produktów spożywczych. Kora wierzbowa. która . w Ameryce. ZIOŁOWE ŚRODKI NA WZMOCNIENIE Bardzo nieliczni wśród nas cieszą się siłą i zdrowiem. soli i pieprzu. może przeprowadzić wiosenną kurację z użyciem soku. wsypać 5 łyżeczek do pół litra wody. odstawić na 20 min. Z weekendowej wyprawy można ich przywieźć cały bukiet. których zioła są w stanie nam dostarczyć. Namoczyć kompres i przykładać do rany żylakowej dwa razy w ciągu dnia i na noc. Kto nie lubi surówki z mniszka. w ziołach bowiem i w witaminach. starannie wypłukanych listków mniszka (jest trochę gorzkawa. znacznie więcej jest takich. wyciśniętego z 1/4 kg listków. Tego samego odwaru można użyć 2-3 razy. na przykład na trawniku. trzy dni. czy -wreszcie wskutek trudnych warunków życia i pracy. ziele drapacza lekarskiego. Sałatka ze świeżych. 81 . usiekanych lub przepuszczonych przez maszynkę. SAŁATKA DLA ZMĘCZONYCH Ludzie szukają skutecznych środków przeciwko objawom wiosennego zmęczenia. przewyższającą swymi wartościami sałatę. kwiat arniki. Z tej ilości uzyska się 1/2 szklanki witaminowego. ani na wyciskanie soku. młodych. uczucie zmęczenia oraz poprawiającego wygląd cery naturalnego leku. mleczem lub w ludowej gwarze . co i kiedy stosować. miesza z olejem i odrobiną soku z cytryny) zawiera witaminy. w Azji. Odpoczywać w ciągu dnia trzymając nogi wyżej. Zmieszać. przy otwartych żylakach nie nosić pończoch elastycznych. przyprawia się ją odrobiną czosnku. nie stać długo na nogach. Chodzi o roślinę. „oczyszczające” nerki i krew.niewieścią stałością. nie zdając sobie sprawy. likwidującego brak apetytu. poprawiające przemianę materii. składniki leczące dolegliwości wątroby. na łące przy ogródkach działkowych lub w najbliższym parku. chodzić na krótkie spacery z laską.

Zacznijmy od pacjentów najmłodszych.. zwiększa . Poprawia ono apetyt. działających j odżywczo i wzmacniających należy nasienie kozieradki. a najczęściej przy zaburzeniach przemiany materii zdarza się.jest wszystkich 54.każde z nich można zażywać sproszkowane. dwa razy dziennie łyżeczkę.ilość krwinek czerwonych. owoc dzikiej róży. że żadne ujemne skutki uboczne nie wchodzą w rachubę. a więc skutkuje przy takich objawach. że młodą pokrzywę dobrze jest dawać całemu inwentarzowi żywemu w okresie rozwojowym: kurczętom. mielone z cukrem w proporcji 3 łyżki siemienia + l łyżka cukru. gdyż wbrew ogólnemu mniemaniu nie są . szczególnie w rekonwalescencji. Dalej postawić należy inne „zioła do jedzenia”. krwawnika. jak pękanie warg. maliny. pieprz prawdziwy i ziołowy. Doświadczone gospodynie wiejskie wiedzą. poprawia j działanie soków trawiennych i jest dobrym dostawcą wielu witamin. ani nie gotujemy. przetacznika. liść czarnej porzeczki. trzustki. istnieją jeszcze środki ziołowe bezpośrednio i wzmacniające. pęcherzyca czy krwawnice. Co jest w takiej ziołowej kuracji wzmacniającej najważniejsze? To.oczywiście sproszkowana. których osłabieniu ongiś przeciwdziałał tran (dziś z powodu wzrastającego zatrucia mórz o tran jest coraz trudniej) dajemy siemię lniane. wystarczy raz na dzień mniej niż pół łyżeczki. że pokrzywa jest doskonałym środkiem odżywczym również dla ludzi. kuklika. inaczej występujących u kobiet. a wzmacniające działanie siemienia jest tylko nieznacznie słabsze. gorczyca estragon . anyż. które bez tych przypraw przechodzą przez nasz przewód pokarmowy nie strawione. a ponadto likwiduje taki stan zagłodzenia witaminowego. Oczywiście . tzn. prosiętom itp. Pobudza ona pracę wątroby. ułatwiają więc organizmowi ludzkiemu przyswajanie wielu składników pokarmowych. Ich działanie dla organizmu ludzkiego jest ogromnie ważne. ale jadamy w niewielkich ilościach. macierzanki. bukowicy. których nie parzymy. że miesiączkowanie 82 . żołądka.mielone. należy przypomnieć. Jadać dwa razy dziennie łyżeczkę. takie jak: kminek. czarnuszka. szyszki chmielu . ziołowe środki wzmacniające można zażywać przez długie lata. tymianku. bratka polnego. co oczywiście każde dziecko będzie wolało od tranu. ale objawami schorzeń ogólnych. majeranek. korzeń podróżnika. homoroidy. nieraz utajonych. nazwijmy je. Oprócz tych. a wtedy wystarczy dawkę dzienną zmniejszyć.podobnie jak kozieradka . przedawkowanie jednej tylko kozieradki może się objawić „kozim” zapachem potu. W miarę jak dziecko staje się młodzieńcem. ale mało kto wie. pośrednich. że pośrednie działanie wzmacniające mają wszystkie przyprawy trawienne. pleśniawki. bylicy pospolitej. choroby kobiece nie są przeważnie chorobami. Do wzmacniających zaliczamy ponadto: ziele rzepiku. Pokrzywa . werbeny. wrzodzianki. a zatem ze znacznie mniejszym pożytkiem dla organizmu. to przyprawy tylko smakowe. Dzieciom. świetlika. łuszczyca. po niektórych antybiotykach. inaczej u mężczyzn. „KOBIECE” ZIOŁA Tzw. bluszczyka. kolendra. zwiększa ilość krwinek czerwonych (ważne przy anemii!). w osłabieniu pochorobowym. kwiat stokrotki. papryka. Przy pewnych stanach osłabienia pochorobowego. który objawia się cuchnącym potem. Do czołowych środków regulujących przemianę materii. ale trawienne.

skrzyp. Jeżeli upławom towarzyszy zwiększone parcie na mocz. bzu czarnego. liść borówki-brusznicy. odcedzić i pić 3 razy dziennie po jedzeniu. chininy itp. kłącze perzu. Należy ich szukać w sklepach zielarskich i zaparzać według przepisów na torebkach.trwa tydzień lub dłużej.l ilość. Zaparzamy go w proporcji l łyżka na szklankę wrzątku i pijemy 3 razy dziennie. połonicznik. wiosennej. Przy miesiączkowaniu skąpym i bolesnym stosujemy nagietek (suszone kwiaty pomarańczowej odmiany tego kwiatu .2 ilości. 83 .u chłopców w okresie mutacji. że najczęściej występuje u młodzieży w wieku przejściowym. Białe upławy mogą być objawem blednicy już mocno zaawansowanej. Najlepszym środkiem przeciwkrwotocznym jest ziele tasznika. należy zalać szklanką wrzątku. lukrecji. pączki brzozy. Przy łagodniejszych bólach stosujemy kwiat lipy. częste lub zgoła piekące oddawanie moczu. Bywa też pochodną nadmiernej ilości kwasów w moczu.pita 3 razy dziennie po łyżeczce. RADY NA UPŁAWY Jest to dość częsta dolegliwość kobieca spowodowana zakłóceniami w przemianie materii. zmieszanego w równych ilościach. jak: mieszanka Urosan. TRĄDZIK MŁODZIEŃCZY Trądzik pospolity (Acno vulgaris) zwany jest młodzieńczym dlatego. liść mącznicy. niekiedy jest tak obfite. braku wapna w organizmie. Przepis na odwar z wymienionych ziół jest jeden: łyżkę rozdrobnionego ziela należy zalać szklanką wrzątku. Dobry również jest kwiat białej konieczny. poczynając od młodej. blednicy itp. Dobrze działają gotowe preparaty.chemicznych środków rozgrzewających (polopiryny. jeżeli zachodzi podejrzenie ciąży. to znaczy . granulat Urogranu. że ma charakter prawie krwotoku. krótko zagotować i pić 3 razy dziennie po jedzeniu. Tym naparem można też dokonywać irygacji. ziele nawłoci. samo lub razem z rdestem ostrogorzkim. Silniejsze działanie lecznicze osiągamy stosując mieszankę z ziela krwawnika. pasta Fitolizyna.odmiana kanarkowo-żółta nie ma wartości leczniczej). liść poziomki. którą można używać 2 razy dziennie po 50 kropli. mięty. Dobrze działa nalewka spirytusowa ze świeżych liści .pita 3 razy dziennie po szklance (zaparzona z 2 torebek). Z ziół stosujemy wówczas pokrzywę we wszystkich możliwych formach. rdest ptasi. powtarza się częściej niż co cztery tygodnie. miodzie lub mleku 2 razy dziennie. jadane w postaci surówki. u dziewcząt w okresie pokwitania. mamy sygnał. Obecnie jest w aptekach Tinctura Calendulae. reguluje ona radykalnie pracę jajników. kwiatu jasnoty i kłącza pięciornika. przyrządzonej na szpinak. a bardzo często jest ogromnie bolesne. krótko zagotować. W naszym pożywieniu powinny się znaleźć seler. Oczywiście . majeranku. korzeń wilżyny. Można stosować mieszankę: sproszkowany suchy liść pokrzywy . liści rozmarynu. Wówczas pijemy zioła moczopędne: liść brzozy.) również wówczas stosować nie wolno. po 2 łyżki takiego proszku w syropie. Łyżkę drobno pociętego ziela. że ich przyczyną jest niedostateczna praca nerek. sproszkowany korzeń kobylaku . sok brzozy. pietruszka i kalafior. a także herbatka ekspresowa Urtica fix . Wszystkich tych środków nie stosujemy w żadnym wypadku.

Ropny stan trądzika wytwarza się wokół tzw. zostawiają po sobie ślady w postaci mniejszych i większych dziur w skórze. że nie da nam dobrych wyników stosowanie wyłącznie zabiegów zewnętrznych. którą przykładamy do twarzy na 1 godzinę i na dłużej. korzeń mniszka. ziela dziurawca. Najważniejsze będą jednak zioła do użytku wewnętrznego. korzenia łopianu. Bo jednak ślady pozostają na długie lata. słaba praca trzustki. zaburzenia w wydzielaniu gruczołów dokrewnych (np. Codziennie pić przez 2 miesiące łyżkę drożdży zagotowanych w 1/2 szklanki wrzącej wody.jak opiewa napis na niej: „Dla cery tłustej z trądzikiem” (przepis użycia załączony do opakowania) oraz gotowa maseczka ziołowa Degrosan. Jak poprzednio należy pić 2-3 szklanki tego odwaru dziennie. którą najlepiej zemleć i zażywać mniej niż pół łyżeczki takiego proszku. kwiatu nagietka i kory wierzbowej zmieszanych w równych ilościach gotować tę mieszankę krótko. czyli czopu łojowego w podskórnych przewodach łojowych. Korzeń łopianu. ziela piołunu.3 litrach wody przez 15 minut. a nie tłumaczyć sprawy naiwnie: „to jest ostra krew”. W lżejszych formach trądzik uzewnętrznia się zwykłymi krostami. zmieszanych w równych ilościach. zaburzenia w czynnościach przewodu pokarmowego czy wreszcie jednostronne odżywianie . ziela szałwii. nawet po starannym wyleczeniu. brak słońca i powietrza. złe trawienie i zła przemiana materii. w dalszym jednak rozwoju. a więc skłonność do cukrzycy lub stan podcukrzycowy. bez należycie urozmaiconego pożywienia (dużo owoców i warzyw). ziele bratka. zaskórnika. ni słodzić. PIELĘGNACJA WŁOSÓW Wypadanie włosów może mieć różne podłoże. dobrze jest zastosować oba jednocześnie. które mieszamy w równych częściach i w łącznej ilości nie więcej niż 20 dag gotujemy w 2 .picie odwarów ziołowych.to maseczka ziołowa nr 6 . Dlatego też już z pojawieniem się pierwszych. złe wydzielanie żółci. gotowanych krótko w proporcji łyżka mieszanki na szklankę wody. albo: „to przejdzie z wiekiem”. kąpiele słoneczne i wodne. Uzyskany odwar wlewamy do wody kąpielowej. obficie popijając wodą. tarczycy). zaparcia. skrzypem. kory dębowej. odmierzyć l łyżkę stołową mieszanki na szklankę wody i gotować krótko.krosty poczynają się zmieniać w coraz większe ropne wrzodziki. a następnie małą łyżeczkę odwaru rozcieńczyć 1/4 szklanką wody i w tym płynie maczać gazę. które. Osobom skłonnym do rozwolnień zaleca się drugi zestaw ziół. Pierwszy . Odwar przyrządzamy z korzenia dzięgla. W celu szybkiego usunięcia trądziku można również robić kompresy z odwar . Takich szklanek należy w ciągu dnia wypić 2 do 3 przed jedzeniem. którą może być: niedomoga wątroby. zła przemiana materii. któremu sprzyjają: łojotok. igliwiem sosny lub świerku. podejrzanych krostek należy się zainteresować przyczynami wewnętrznymi. miętą. korzeniem tataraku. ziele macierzanki należy zmieszać w równych ilościach. zła praca nerek. zatrucia 84 . Następnie bardzo ważne jest świeże powietrze. Jeśli to możliwe (wanna) to te wodne należy wzbogacić ziołami: tymiankiem. Istnieją dwa gotowe środki ziołowe do zwalczania trądzika. Masowe wypadanie włosów (za dopuszczalne uważamy 50 włosów dziennie) jest objawem chorobliwym i na pewno ma swoją poważną przyczynę wewnętrzną. rumiankiem. korzeń mydlnicy. liścia poziomki. przed posiłkami. jak również . bez ziół „do wewnątrz”. kwiatu rumianku. Podkreślić trzeba.

nawet nie zagrożonych masowym wypadaniem. korzeń łopianu. mamy wówczas wskazówkę. W celu radykalnego zatrzymania wypadania włosów możemy również zrobić przed umyciem głowy kilkuminutowy okład ze świeżo utartego chrzanu. Zioła parzymy w proporcji dwie łyżki na szklankę wrzątku. wrzosu. tyfus). Do płukania włosów można również stosować mieszankę ziołową Kapilosan do włosów ciemnych. rozczesując włosy rano . bodaj w małych ilościach. ziele nasturcji ogrodowej. Nalewką taką smarujemy tylko skórę głowy. więc gdy powodem wypadania jest awitaminoza . wkładamy czepek kąpielowy. kłącze tataraku. brak witamin w wyżywieniu. Pokrzywa osusza skórę głowy. nieco częściej jadać. przyciemnienie itp. 85 . ziele skrzypu. a sok uzyskany w ten sposób zalać spirytusem w tej samej ilości. W przypadku łupieżu. jak i inne tłuszcze roślinne powinniśmy. zaburzenia czynności wydzielniczych skóry głowy. kora dębowa i inne. nostrzyka. korzenie i korę gotujemy krótko. zależnie od tego. które internista może i powinien ustalić. Mocniejsze działanie ściągające uzyskujemy za pomocą odwaru z kory dębowej. którym płucze się włosy po każdym myciu. która zawiera: korzeń mydlnicy. ziele skrzypu. a rano zmywamy włosy najpierw mydłem. kłącze tataraku. Niemniej jednak jednocześnie i niezależnie od troski o sprawy wewnętrzne możemy zastosować ziołowe środki zewnętrzne do ratowania i do zwykłej pielęgnacji włosów. Do flakonu Seborenu i Seboradinu należy dodać po pięć ampułek wit. korę wierzby i kwiat rumianku. łojotoku i wypadania włosów stosuje się odwar z korzenia łopianu i kłącza tataraku. przebyte choroby (grypa. a po dwóch tygodniach otrzymujemy doskonały środek do pielęgnacji włosów. kwiat rumianku. korę wierzby.skutek może być nadspodziewanie dodatni. lub wieczorem. PP i B6 oraz 10 ampułek Biostyminy. lub soku czarnej rzodkwi. chrzan. Ziele skrzypu osusza skórę głowy. a więc powstrzymuje wypadanie. które działają nieco rozjaśniające i liść orzecha. Olej lniany (nierafinowany jest lepszy) zawiera witaminy A. a później tym czy innym naparem ziołowym. ziele skrzypu dłużej niż pół godziny pod przykryciem w tej samej proporcji. Następnie jeszcze raz spłukujemy naparem lub odwarem jednego z wymienionych ziół. które ulegają wessaniu przez skórę. szyszki chmielu. co chcemy osiągnąć: odtłuszczenie. rozjaśnienie. gruczołów płciowych. Całość odstawić w ciemne miejsce. Będą to: liść lub całe ziele pokrzywy.jeśli mamy zamiar myć głowę wieczorem.i stany pozatruciowe. wrzosu. ziele skrzypu. Do włosów jasnych stosuje się: korzeń mydlnicy. który przyciemnia włosy. naświetlanie promieniami rentgena oraz wiele innych mniej uchwytnych przyczyn. Zapewnia to włosom połysk. Bardzo kłopotliwym. kłącze tataraku i korzeń łopianu. jedwabistość i miękkość. ale niekiedy ogromnie skutecznym środkiem kosmetycznym jest olej lniany. Doskonale działa nacieranie głowy codziennie na noc watką zamoczoną w preparacie Seboren lub Seboradin. zaburzenia pracy tarczycy. korzeń tataraku. którym smarujemy na noc skórę głowy. że taki właśnie olej. nostrzyka. Poza tym dobrze robi zabieg następujący: świeże ziele nasturcji ogrodowej pół na pół ze świeżą również pokrzywą przekręcić przez sokowirówkę. odtłuszcza i nadaje włosom śliską jedwabistą puszystość. liść pokrzywy i szyszki chmielu. Co więcej. Powstrzymują również wypadanie włosów: kwiat rumianku. leczenie lekami cytostatycznymi. liść orzecha włoskiego. nieco ściągające i odżywczo na skórę. jeśli zamierzamy myć głowę rano. E i F. po czym włosy spłukujemy aż do zniknięcia ich chrzanowego zapachu. działa przy tym dezynfekujące.

aplikując jako czopek do odbytnicy na noc. 86 . Leczenie zachowawcze polega również na stosowaniu nasiadówek w zimnej wodzie lub ciepłych kompresów z rozgotowanej na miazgę cebuli. Dobrze działa także gotowa mieszanka ziołowa Rektosan. Możemy zażywać również propolis dwa razy dziennie po 15 kropli. stosować właściwe zestawy produktów spożywczych z przewagą surówek jarzynowych. szpinaku (170 g). Analizy . Na użytek wewnętrzny zaleca się popijanie naparów: parzymy korzeń arcydzięgla plus piołun. cyprys. mniszek lekarski. by nie przysychał. W ciężkich przypadkach hemoroidów należy stosować codziennie przez 14 dni przez 6-12 s nasiadówki z zimnej wody oraz na przemian polewanie nią ud i kolan. również z ugotowanej cebuli (można go przytrzymać opaską higieniczną). czy siemię lniane zmielone z cukrem (l łyżka cukru plus 3 łyżki siemienia) zażywane 2-3 razy dziennie po jednej łyżeczce. że przyczyną hemoroidów są długotrwałe zaparcia. które łatwo krwawią . W przypadku ostrego nasilenia zapalenia żylaków używa się zewnętrznie ziół do nasiadówek i kompresów lub wewnętrznie w postaci wyciągów kasztanowca. jak i zewnątrz odbytnicy.in. cebula. mniej niż pół łyżeczki. pokrzywę i podbiał. Doraźnie można stosować sok wyciśnięty z gotowanej cebuli z dodatkiem 2 kropli oleju. Przy pojawieniu się takich objawów należy niezwłocznie zasięgnąć porady lekarza. musimy przede wszystkim wyleczyć tę przypadłość. Do tego można dodać sok z czosnku. I dlatego. Popijać kompot z suszonych śliwek i czarnych porzeczek. borówka czarna. zmieniając co kilka godzin. kora dębu. jeżeli krwawnice są położone wewnątrz.Należy jednak przede wszystkim pamiętać o jednoczesnym działaniu na przyczyny wypadania czy przetłuszczania się włosów itp. którą mielimy na proszek i przyjmujemy dwa razy dziennie. W wyniku rozszerzenia żył splotu odbytniczego tworzą się w nim niebieskawe guzy. odpowiednich czopków. aby się ich pozbyć. wreszcie zażywaniu leków przeciw zaparciom. ludzie młodzi i starzy.zarówno wewnątrz. Na hemoroidy krwawnicze do nasiadówek można stosować wywar z kory dębowej (100 g na l litr wody) gotowany 15 minut. popijając zimnym płynem. Do nasiadówek z zimnej wody można dodać otręby oraz drożdże. rzeżuchy i rzepy (55 g). okład robimy od zewnątrz. . We Francji do leczenia hemoroidów stosuje się takie zioła. Cierpią na nią kobiety i mężczyźni. winorośl. Zaleca się unikanie alkoholu. dziewanna drobnokwiatowa. nadmiaru kawy i ostrych przypraw trawiennych. natomiast rano obmywanie górnej części ciała. czosnek. W tym celu należy m.wskazują. JAK ZWALCZAĆ HEMOROIDY? Jest to choroba spotykana obecnie bardzo często. co działa uspokajająco. skrzyp polny lub bez czarny razem z jagodami jałowca (przy zdrowych nerkach) plus babka lancetowata wąskolistna. Gdy natomiast umiejscowione są na zewnątrz. nasączamy nim tampon waty. a wymienione tu objawy chorobowe będą nawracać. skrzyp polny. zawierających dużo błonnika. kruszyna pospolita. jak np. Ponadto warto stosować świeże soki z marchwi (280 g) i szpinaku (170 g) oraz marchwi (225 g).gdyż inaczej wszystkie zabiegi będą skutkować tylko doraźnie. Przez następne 14 dni można stosować obmywanie ud i półkąpiele. Warto jednak wiedzieć coś więcej o tej dolegliwości.fizjologiczna i metaboliczna .

ALKOHOLU l ŚNIE Nie można powiedzieć jednoznacznie. rejestrując na przykład ruchy gałek ocznych. 8-godzinna jazda rowerem pod lekki wiatr. że osoby o niskim ciśnieniu. że po wypiciu kawy intensywnej śnimy . 87 . Serce zmuszone jest do wzmożonej aktywności. napięcie mięśni. gdy organizm znajduje się już w stadium wyczerpania i wymaga snu czy odpoczynku. Wypita w tym stadium kawa tylko na krótko poprawia sprawność myślenia i mięśni. i kofeina mają wpływ na te same ośrodki mózgowe. że kawa neutralizuje jego działanie. fazy lekkiego snu oraz czuwania . Wprawdzie i alkohol.czas. Można to stwierdzić. Sprawność umysłu maleje. której zawartość w zależności od gatunku waha się od 0.5% do 8%. Wypalanie 20 papierosów dziennie obciąża serce tak. Dopiero dodanie do kawy cukru i śmietanki zwalnia proces przechodzenia kofeiny do krwiobiegu. Czy to jest celowe i słuszne? Kawa wypita dla otrzeźwienia działa przejściowo i krótko.którym lekarz nie zakazał stosowania tej używki. które odczuwają wyraźne zakłócenia snu. na które działa ona korzystnie. ruchy stają się niezręczne. benzopiren wpędza palacza w niebezpieczny. albo czujemy się „nieswojo”. Jeśli w dodatku zdarzy się. że przy przeciąganiu się „alkoholowego wieczoru” narasta uczucie zmęczenia. powolniejsze. dopiero po wypiciu małej kawy. Następnego dnia albo budzimy się z ogromnym trudem. na pewno jednak zakłóca w poważnym stopniu prawidłowy sen. Tak więc kawa może być naszą towarzyszką przy pracy . głęboki sen znacznie się ogranicza. jeśli oceniają ją jako wyczerpującą pod względem fizycznym i psychicznym. Obydwie używki najpierw pobudzają mózg. w większych zaś porażający. Potem nieuchronnie przychodzi faza osłabienia. Szybkość jednak. Zmiany zachodzące pod jej wpływem dają się obserwować w pierwszych trzech godzinach. powinny pić kawę przed podejmowaniem pracy.co jest najistotniejsze . Czy mocna herbata działa w podobny sposób? W istocie -tak.nie powinna natomiast być napojem pitym wówczas. z jaką żołądek i przewód pokarmowy wchłaniają kofeinę jest w przypadku tych dwóch używek różna. Filiżanka aromatycznego napoju odsuwa wówczas moment zmęczenia. puls. Faza głębokiego snu jest krótsza. Gdy drażniąca substancja dymu dostanie się wraz z oddechem do delikatnie rozgałęzionych dróg oddechowych. Wiele osób pije kawę. niż przy śnie prawidłowym. wyrównującej ciśnienie do normalnego poziomu. który pozostaje na prawdziwy. które pobudza i ożywia i . który w małych dawkach jest pobudzający. która na godzinę przed położeniem się wypiła dużą filiżankę kawy. oddech oraz ruchy ciała osobie śpiącej. potem osłabiają jego sprawność.O KAWIE. że kawa powoduje bezsenność. przy herbacie wolniejsza. lecz także drobne końcowe. Wiemy przecież. W przypadku alkoholu ta pobudzająca faza jest bardzo krótka. PRZECZYTAJ ZANIM ZAPALISZ W liściach i korzeniach tytoniu występuje nikotyna. utajony stres. Nikotyna rujnuje nie tylko bardzo ważne dla życia naczynia wieńcowe. aby zlikwidować lub przynajmniej osłabić skutki działania alkoholu. Podczas ogrzewania przy paleniu papierosów znaczna jej część uchodzi z dymem w postaci benzopirenu. Interesujące jest przy tym. jak np.dłuższe. nie znaczy to jednak. Kiedy więc najlepiej jest pić kawę? Osoby. zasypiają bez trudności.

które zaznaczone są na rysunkach. Wcześniej występują też u palaczy zaburzenia krążenia. Jeśli jednak istnieje wewnętrzne pragnienie zerwania z tym nałogiem. jak trudne jest zerwanie z nałogiem palenia. Punkt drugi znajduje się na szerokość palca za płatkiem ucha. Przeciwwskazaniem do stosowania „Tabexu” jest miażdżyca tętnic i podwyższone ciśnienie tętnicze krwi. który wypalał dziennie 20 papierosów. Często już po kilku dniach czy tygodniach rezygnuje z tej walki. przełyku. Wysokie opodatkowanie wytwórców i konsumentów papierosów okazało się jako wyjście z tej sytuacji tylko ślepą uliczką. hipnoza Złotokap zwyczajny Cytisus labumum zawiera alkaloid zwany cytyzyną. są stwardniałe i kruche jak naczynia krwionośne niepalącego starszego od niego o 15 lat. Bardziej lub mniej ostre zarządzenie dotyczące papierosów łagodzi nieco zagadnienie. Zniszczenie ścianek pęcherzyków płucnych prowadzi w efekcie do upośledzenia funkcji płuc. Lek w postaci tabletki zawierającej cytyzynę nazywa się „Tabex” (produkcji bułgarskiej).Badania wykazały. rozedmy płuc i zwiększonej podatności na zakażenia infekcyjne. Pojawia się chromanie przestankowe i palacz kuleje. Poraża węzły układu współczulnego i wykazuje działanie wymiotne. Każdy palacz. od rozmiarów i czasu trwania nałogu dochodzi po latach do złośliwych zmian w komórkach różnych narządów organizmu. Statystyka wykazuje. lecz go nie rozwiązuje. Pacjent stosując leczenie według wskazań lekarza powinien porzucić palenie najpóźniej piątego dnia. doskonale orientuje się. zawały i inne przykre skutki niedostatecznego ukrwienia. kładąc dłoń z lekko rozstawionymi palcami na kolano. Podanie tabletek zmniejsza głód nikotynowy i ułatwia odzwyczajenie się od palenia tytoniu. w kończynach nóg i rąk. Ujawnia się nowotwór trudny do wyleczenia. Refleksoterapia polega na stosowaniu mikromasażu w określonych miejscach na ciele. że tętnice człowieka 35-letniego. przez 2-3 minuty. Pojawia się anemia i bóle głowy. który jest środkiem odwykowym dla palaczy papierosów. Męczący kaszel palacza w rannych godzinach jest najczęściej początkową fazą późniejszego bronchitu. krótkiego oddechu. Punkt pierwszy znajduje się na początku mostka. 88 . krtani i wątroby. Można także. co poprawia również trawienie. a nawet może być konieczność amputacji nogi. refleksoterapia. w małym zagłębieniu kostnym. Ten ważny punkt uspokojenia uciska się obustronnie kilka razy dziennie ruchem okrężnym w lewo. Działa podobnie jak nikotyna. to może w tym pomóc: Fitoterapia. W zależności od kondycji palącego. uszkadza drobne naczynia tętnicze w nerkach (zatykając je). Z powodu uszkodzenia wątroby pojawiają się uczulenia. Uciska się go palcem środkowym kilka razy dziennie przez 2-3 minuty w kierunku krtani. Można go odnaleźć w wyraźnym w tym miejscu zagłębieniu. Może także dla ułatwienia kuracji odwykowej żuć powoli i łykać po 6 owoców jałowca dziennie lub żuć i łykać suszone kłącze tataraku. że palenie papierosów niezaprzeczalnie może wywołać raka płuc. Punkt trzeci leży nieopodal stawu kolanowego. Gorzej odnawia się krew w szpiku kostnym. jamy ustnej. Benzopiren. który przynajmniej jeden raz próbował odzwyczaić się od palenia papierosów. ataki serca. składnik dymu papierosowego. w celu uspokojenia zażywać Nervosan 3 razy dziennie po l łyżeczce po jedzeniu. Niebezpieczeństwo nowotworu płuc jest u palacza 15-krotnie większe niż u niepalącego.

którzy mają zdrowy przewód pokarmowy. którzy mają czasem wiele dolegliwości? Swoje uwagi. Wspomniane już prawidłowe oddychanie powiększa pojemność oddechową płuc. którzy systematycznie uprawiali sporty i mieli mniej trosk w życiu. a nawet może leczyć paradentozę. 89 . BĄDŹ ZDRÓW DO PÓŹNEJ STAROŚCI! Zdrowie łatwiej osiągnąć tym ludziom. trąbek słuchowych. Poza głębokimi oddechami wraz z ruchem przepony. 3. co umożliwi korzystanie z pokarmów surowych aż do późnego wieku. Dobra jest gimnastyka wibracyjna. poprawi błonę śluzową dziąseł. którzy są z natury genetycznie mocni. Oddychanie wraz z ruchem przepony powiększa w klatce piersiowej miejsce dla serca. znacznie poprawi naszą sprawność np. aż do definitywnego zaniku chęci palenia. w kierunku pięty przez 2-3 minuty. spokojnie bez pośpiechu za pomocą palca środkowego. Czasem trzeba dodatkowo pić rano. Ale jak mają uzyskać zdrowie ci genetycznie słabsi. która jest przesyłana przez pośrednictwo wątroby z przewodu pokarmowego wraz z przyswojonym już pokarmem.Uciska się go obustronnie. po przebudzeniu szklankę zimnej wody z miodem i octem jabłkowym + 2 tabletki „Boldoloiny” lub 30 kropli „Solarenu”. Na przykład ssanie oleju słonecznikowego . Bardzo ważne jest uporządkowanie uzębienia i dbanie o usprawnienie żucia.tego poprzez ruch przepony. Jako lekarz z wieloletnią praktyką dużą uwagę każę przywiązywać do regularnego codziennego wypróżniania. Punkt czwarty znajduje się na dwie szerokości palca przed stawem dłoni. Trzeba uczyć się prawidłowego oddychania . 2. do tyłu i na boki (jeśli mamy sprawne kolana i kręgosłup). Można też pomasować brzuch według wskazań masażu Shiatsu.ułatwi wyleczenie nosogardzieli. Ćwiczenie to wykonywane 2 razy dziennie pomaga zachować sprawny umysł. Jako pierwsze uciska prawe przedramię. potem lewe. 1. W celu całkowitego odzwyczajenia się od nałogu palenia papierosów. 4. ujmę w punktach. kilka przysiadów i skłonów do przodu. np. Zawsze zaczynamy jednak od usprawnienia drożności nosa i wyleczenia przewlekłych stanów zapalnych zatok bocznych nosa. bezsenność. około 50-krot-ne unoszenie się na palcach i bezwładne opuszczanie na pięty przy wyprostowanym kręgosłupie. krtani.l łyżka 2 razy dziennie po 20 minut . a więc utlenianie w płucach krwi. a więc zmniejsza dolegliwości wieńcowe. kręgosłup i nogi bez żylaków. należy zalecane zabiegi stosować przez dłuższy czas przy jednoczesnym radykalnym przerwaniu palenia papierosów. W przypadku kłopotów mogą nam pomóc 4 łyżki otrąb pszennych + 2 łyżeczki siemienia lnianego + 2 łyżki płatków owsianych lub kukurydzianych zalanych wrzącym mlekiem lub wodą + natka pietruszki + odrobina mielonego kminku z majerankiem. dla jasności obrazu. Ataki kaszlu. uczucie niepokoju miną dzięki delikatnemu wibrowaniu tego wrażliwego na uciski punktu w kierunku palców kilka razy dziennie przez 2-3 minuty.

wątroby. ułatwia także szybsze odtrucie i wydalenie toksyn poprzez nerki. co poprawia zarówno umysł. jak dana osoba ma sobie uzupełnić niedobory mikroelementów: np. Wieczorem nieocenione korzyści zdrowotne daje stosowanie akupresury stóp: najpierw na wałku drewnianym masujemy strefy refleksyjne. wydolności przewodu pokarmowego. Masowanie stóp powoduje przekrwienie i lepsze utlenianie krwi we wszystkich narządach wewnętrznych. w różny sposób powinniśmy doradzać. według znanego powiedzenia: „nieszczęścia przychodzą parami. płuca i skórę. jak ogólną sprawność fizyczną. przeciwdziała zakażeniom wirusowym. 7.5 minuty. ale odchodzą na szczęście trójkami”. Ważne jest pozytywne myślenie. trybu życia i zajęć. Słowem . Taki masaż zapobiega też skłonnościom do infekcji.5. do jego wydolności krążenia. a później szczotkowanie całego ciała od obwodu do serca (co pobudza krążenie obwodowe. 8. nerek. Należy używać powszechnie występujących przypraw. Oczywiście. Zalecam codzienne polewanie zimną wodą całych nóg lub całego ciała (po „zaprzyjaźnieniu” się z zimną wodą) l do 1. Podobnie działa zjedzenie na noc 2-3 ząbków czosnku. 9. siarki i witamin . przebywanie i praca na działce. Przeciwdziała też obrzękom i zastojom płynów w tkankach.kilka łyżeczek w szklance przegotowanej wody z dodatkiem miodu. na które nie mamy wpływu.wypoczynek na łonie przyrody.najlepiej w sposób naturalny. Bardzo korzystne jest popijanie 2 razy dziennie octu jabłkowego . wieku.natomiast palce. Bardzo korzystne dla zdrowia są wszelkie wycieczki piesze. znajdujące się na podeszwach stóp . źle przyswajającym produkty spożywcze. Ludziom osłabionym. propolisu. magnezu. zwłaszcza w kończynach dolnych. grzbiety oraz boki stóp masujemy ręcznie. Żywienie powinno być dopasowane do każdego człowieka. Zresztą. podobnie działa mleczko pszczele. Stosowanie produktów pszczelich. 6. niezamartwianie się na zapas sprawami. np. (Można wtedy poprosić o pomoc drugą osobę). jazda rowerem. cynku. Mieszamy 10 dag pyłku ze szklanką miodu i ssiemy 3-4 łyżeczki. Szczególnie w starszym wieku korzystne jest obcowanie z dziećmi lub osobami pogodnego usposobienia. podwyższa ciśnienie i powoduje napływ energii). . krzemu. zalecam używanie zmielonego pszczelego pyłku kwiatowego.

PRZYPRAWIAĆ CZY NIE PRZYPRAWIAĆ .

Turcy wymieraliby na jakąś narodową „chorobę pieprzową”. Przy tej okazji warto odnieść się do poglądu o rzekomej szkodliwości „ostrych przypraw”. 93 . a przyprawy to ułatwiają. Gdyby np. Gdyby pieprz był choćby w najmniejszym stopniu szkodliwy. nie tylko błędny. W naszym klimacie stosuje się ponad 50 przypraw. również właściwości trawienno-lecznicze. by ułatwić ich trawienie. mikroelementy i substancje o właściwościach pobudzających ośrodkowy układ nerwowy. pieprz. a zarazem odtruwają organizm. do tworzenia krwi czy będących źródłem ciepła. Przyprawy (korzenie. co się absolutnie nie pokrywa z rzeczywistością. Nie zawierają one składników odżywczych bądź ich ilość jest tak znikoma. Ale należy je stosować z umiarem. Ułatwiają trawienie. Ślina nie trawi tłuszczów. że staje się nieistotna.PRZYPRAWY Przyprawami nazywamy potocznie dodatki aromatyczne polepszające smak i zapach produktów spożywczych. Nie dostarczają też ustrojowi substancji budulcowych np. gdyż przedawkowane mogą drażnić nerki. W przyprawach występują głównie olejki eteryczne. wówczas w którymś państwie zostałyby wprowadzone ograniczenia w sprzedaży tej „trucizny”. Wymieniam je niżej w porządku alfabetycznym z podaniem właściwości leczniczych. które sprawiają. że pokarm staje się smaczny oraz witaminy. wątrobę i błonę śluzową przewodu pokarmowego. ale dla żołądka ludzkiego wprost zabójczy. kora. Nauka o środkach spożywczych zalicza je do używek. Arabowie stosują przyprawy chroniące przed pragnieniem na gorącej pustyni. nasiona lub inne części roślin) mają oprócz smakowych. był szkodliwy. a zarazem pobudzane są funkcje trawienne przewodu pokarmowego. Dzięki przyprawom jedzenie staje się mniej monotonne. Węgrzy i Bułgarzy byliby nękani przez jakąś „chorobę paprykową” a tylko Anglicy ze swoją mdłą i naprawdę niesmaczną kuchnią byliby wolni od takiej choroby i gastrycznie zdrowi. gdyby nie był przyprawą zdrową . Wzmaga się wydzielanie soków trawiennych. Czosnek miał strzec budowniczych piramid przed chorobami. lecząc go. W Egipcie wyryto takie zalecenia już około 4500 lat przed naszą erą na piramidzie w Gizie. Przyprawy zawierają ponadto węglowodory pachnące związane z substancjami organicznymi zawierającymi siarkę i potas promieniujące. Hebrajczycy sypali pieprz naturalny na fasolę i groszek. W historii bardzo starej cywilizacji spotykamy zalecenia dotyczące stosowania przypraw trawienno-leczniczych. ich kuchnia bowiem jest wybitnie pieprzna. Pogląd ten jest bowiem nie tylko przestarzały. a przecież od wieków na całym świecie pieprz jest dostępny bez recept nawet dla dzieci. przyprawa naprawdę ostra. co niekiedy wywołuje sam zapach i widok przypraw. pobudzając wydzielanie żółci z wątroby.

Działa przeciwskurczowo. który jest stosowany w lecznictwie. że przyprawy są dla naszego układu trawiennego nie tylko korzystne. rozwolnienia czy zaparcia. mlekopędnie i trawiennie. pobudza serce i nerwy. Wystarczy zjeść porcję kapusty bez przyprawy i porcję z kminkiem. mazurków. Musimy sobie uświadomić. Podobnie z grochem czy grochówką. lecz zielone pochewki liściowe. z surówkami i wieloma innymi potrawami. przede wszystkim witaminy C. pieprzu prawdziwego. zdrowym czy chorym żołądku. Smażone w cukrze na suchą konfiturę jako tzw. szałwii. czy wskutek stałego nadużywania tej przyprawy. choć oprócz trawiennego ma jeszcze działanie żółciopędne i jest dobrym dostawcą witamin. likierów „na apetyt” oraz do cukierków. Są to ciała chemiczne o charakterze katalizatorów. że zjemy coś. że tę „ostrość” pieprzu (i papryki również) odczuwamy tylko w ustach (po przełyk).0. ale wskazane jest.4 g. a potraw doprawionych pieprzem nawet pochłonie on więcej i strawi je łatwiej. 94 . Wystarczy wówczas „zażyć” pół łyżeczki jednej z następujących przypraw: kminku.w żadnej z klinik badawczych nie zanotowano przypadku zatrucia pieprzem. To całkowicie zaniechana przyprawa trawienna. Stosuje się do zup rybnych. Jest poza tym dobrym środkiem odżywczym. B7 .1170 mg oraz antocyjany. moczopędnie. pieprzem. kolendry. które spełniają jakieś wyraźne funkcje trawienne przy wielu ciężej strawnych artykułach spożywczych.22 mg. które należą do ciężko strawnych. Berberys. co nam później „rozsadzi”. Wzmacnia i pobudza czynności żołądka. dalej natomiast przewód trawienny uzbrojony w inny układ nerwowy. rosołków. gorczycy białej. bulionów. Zachowanie się potraw dobrze przyprawionych w naszym żołądku najlepiej zaświadczy. majeranku. aby te sensacje ustąpiły. Może nam się zdarzyć. kopru. wykrztuśnie.13 mg. mlekopędnie. Ale nie korzeń. majerankiem.23 mg. a mianowicie wegetatywny. witaminy B1 . burakach ćwikłowych i niebieskiej kapuście. Bazylia. wykrztuśne i wzmacniające. a w dalszej drodze potrawa nie będzie przyczyną wzdęć.0. Na co dzień wystarczy dodawać kilka ziaren do mleka i zup mlecznych. rozmarynu. B2 0. odbiera wszystko inaczej i np. mają wybitne działanie trawienne. Anyż. które dzieciom nie odbierają ochoty do jedzenia. To znakomity dodatek do ciast.24. spotykane również w czarnych jagodach. C . tymianku. ale wprost nieodzowne. aby nie popsuć smaku. Konfitury z berberysu miały we wszystkich starych książkach kucharskich bardzo poczesne miejsce. Ściśle: owoc berberysu. pieprzu ziołowego. Wszystkie przyprawy trawienne są przyjmowane przez żołądek bez sensacji. wiatrów. znosi nadmierną fermentację i wzdęcia. B6 . cząbru.0. „anżeliki” używane do dekoracji tortów. czy to jednorazowego. jałowcem czy kolendra.Co więcej . Zawiera: prowitaminy A . estragonu. Arcydzięgiel. Nie należy przedawkować. działa rozkurczowo. boleści. Borówka brusznica. by nie dodawać wówczas innych przypraw. pieprzu wcale nie odczuwa. rzadziej ciast czy keksów.11 mg. To wszystko bardzo łatwo sprawdzić na własnym. Sos Cumberland do drobiu pieczonego lub duszonego robi się w sposób następujący: zwykłą zasmażkę białą rozprowadza się sokiem z borówek przetartych surowych lub smażonych. ciastek.

wit.0.0.0. A . B7 .55 mg.4 mg.10 mg.84 mg i C .1 mg.0 mg. pieprz prawdziwy lub ziołowy i raczej leczyć żołądek i wątrobę niż odstawiać cebulę. PP .58 mg. również koniecznym dodatkiem do surówek. żadnych ubocznych skutków ujemnych obawiać się nie trzeba. działa wykrztuśnie. Pobudza czynności żołądka i działa przeciwbólowo. B2 .0. Czarne jagody. do ryb i innych zimnych przystawek. Czarnuszka. a z ziół leczniczych liść barwnika i ziele jemioły.1 mg i C . Do tej grupy należą jedynie: czosnek.55 mg. Działa trawiennie. Stosujemy ziele sproszkowane do serów topionych i wędzonych oraz do 95 . cebula. jest nieodzownym środkiem trawiennym przy wszystkich ciężej strawnych rodzajach mięs (zawsze z pieprzem!).38 mg. B1 .12. H . pobudza czynności żołądka. Zawiera: prowitaminy A . B1 .3 mg i C . Owoc czarnego bzu zawiera: wit. a nie wyłącznie objawowy.41 mg.1. PP .26 mg. rokitnik. pobudza czynności żołądka.12 mg i C . w okładach drażni skórę aż do bąbli. B6 . choć są środkiem leczniczym o bardzo poważnym działaniu przeciwbiegunkowym i przeciwrobaczym.0. Owoc bzu działa napotnie. Skórkę cytrynową można polecić nawet organizmom zniszczonym. B7 . PP . Komu trawienie cebuli nastręcza trudności.0. A .0 mg.odpowiednio dokwaszając cytryną lub dosładzając cukrem . ale podawać na surowo do mięs i wędlin na zimno. a stosunkowo najrzadziej stosuje jako przyprawę. oczy łzawią) i stosuje się ją w okładach . Skórka cytrynowa (żółta i biała „podszewka”) należy do nielicznej grupy środków obniżających ciśnienie krwi w sposób leczniczy. B1 . działa mlekopędnie.74 mg.73 mg.60 mg.0. jest przyprawą trawienną wybitnie niedocenianą. Działa trawiennie. B2 0.10.126. nieco rozwalniająco. Czarny bez.0. Ugotowana traci swoje działanie drażniące (od którego np. nieco słabiej działają jako środek bakteriobójczy i przeciwgorączkowy. nadzienia do pierożków. hemoroidy itp. Surowy sok nastawiany. kminku i anyżu stanowi najlepszy środek przy wszystkich kłopotach laktacyjnych u matek karmiących. majeranek.50 mg. Surowa jest znakomitym środkiem dezynfekcyjnym wewnętrznym. B7 . sprawy ropne lub zapalne. B5 .1. Obniża ciśnienie krwi.30 mg. Cytryna.23 mg.1. moczopędnie i przeciwskurczowo. a poza tym nigdzie w Polsce. Dodać odrobinę soli. że jagody można bez obawy podawać w chorobie nawet dzieciom. B6 0. Wraz z nasieniem kopru.0.0. B2 . ale wszystkie te cechy są tak łagodne. Cebula. ale w kilkuminutowych okładach jest najlepszym zabiegiem przeciwreumatycznym.64.6 mg. można zawsze dolać do każdego sosu mięsnego. Cząber.0. B2 .2 mg.1. B6 . czyraki. oczywiście tuż przed podaniem na stół.4 g.28 mg. działa ściągające i moczopędnie.20 mg. a nie wysmażany. żurawiny. Stosowany gdzieniegdzie w dawnym zaborze pruskim. powinien do niej dodawać kminek. B1 .powinien być wyraźnie słodki.0.340. Jada się je w formie deseru. Zawiera prowit. moczopędnie i przeciwreumatycznie. Jest dostawcą następujących witamin: prowit. na wrzody.0.78.3.33 mg. Chrzan. PP . odżywczo i rozpędza złogi reumatyczne. Chrzanu nigdy nie należy gotować.

Działa poza tym moczopędnie. Bardzo rzadko w naszej kuchni spotykana (chyba w formie konserwy zimowej) ma działanie lekko rozwalniające. Gorczyca biała. że ktoś przebierze miarę). 5 szklanek wody gotować 20 minut. stosuje się ją do śledzi marynowanych w occie. Owoc dzikiej róży dostarczy nam witamin B1. PP . Miała niegdyś powodzenie tylko u zawołanych gospodyń.13 grama w kilogramie owocu. jak i gotowana. ale jest znacznie mocniejsza. Ziele ogromnie w naszej kuchni niedoceniane. że wykryto w niej działanie promieniujące. zawiera prowit.0. należy je uznać za jedyny napój alkoholowy absolutnie nieszkodliwy (chyba.80 mg.46 mg.28 mg i C 123.190. B2 .0. Bułgarska czubryca ma takie samo działanie. K i PP. wydłubać oczka. pietruszka.7 mg. poprzeszywane wzdłuż.0. a z pestek wypalały kawę domową. korniszonów i ogórków. B1 . wapnia itp.na surowo. Czosnek.63 mg.0 mg. przy jednoczesnym zastosowaniu Reumogranu i środków naturalnych moczopędnych. a ze względu na smak można je stosować tam. jest jednym z najsilniejszych środków bakteriobójczych (prawie zawsze wystarcza sam zapach) i w tym charakterze zażywany doustnie spisuje się jak najlepszy antybiotyk. E. Wymagałaby osobnego omówienia ze względu na to.2. dodać dwie łyżki siemienia lnianego.1.3. a w szczególności dużo C. a tak bezpieczne w stosowaniu. żółciopędnie i kojąco. podobne do kasztana.5. Estragon.76 mg. ponadto działa wykrztuśnie i przeciwrobaczo. Dynia zawiera. B7 . Sproszkowane suche ziele jest dobrą przyprawą trawienną do zup i sosów. Jest ono ponadto doskonałym środkiem odżywczym. W płótno. Dynia.13.54 mg. Miąższ dyni starty na surowo z jabłkiem i przyprawiony octem jabłkowym oraz miodem leczy białkomocz i obrzęki nerczycowe u dzieci. Uzyskanym wywarem robiono choremu lewatywę. a nie straciło wartości odżywczych. jedną zgniecioną główkę czosnku. stosuje się je w naparach przy nerwicy żołądka i stanach nieżytowych dróg trawiennych.33 mg. przy reumatyzmie oraz działa bakteriobójczo. jak seler.63 mg. Wino z dzikiej róży (na gorąco) jest najlepszym napojem rozgrzewającym przy najsilniejszych przeziębieniach. Najmocniejsze bóle ustępują w ciągu dwóch miesięcy. gdzie zdrowie pacjenta wymaga diety bezsolnej. Dzika róża. potrzebne np. A oto stara recepta na zapalenie płuc: cztery średnie ziemniaki. z drelowanego owocu robiły konfitury. Podobno jedna wystarczała. nasypuje się gorczycy i taki okład (suchy) nosi się stale na miejscu zaatakowanym reumatyzmem lub artretyzmem. B6 . zarówno świeża. Jest środkiem wzmacniającym żołądek.0 mg. które nastawiały na owocu wino. a w formie 96 . A -15. Gorczyca działa trawiennie. B1 . Ziarno natomiast jest najlepszym środkiem przeciwrobaczym w naszym klimacie przeciw soliterowi.5 mg i C . Mięso baranie naszpikowane czosnkiem dusi się z dodaniem liści bobkowych i jałowca.0 mg. K . PP . kalafior .0. o dużej zawartości fosforu. że można je podawać nawet dzieciom. wit. C .0. bo aż 8. do ogórków kwaszonych. Zawiera wit. B2. Obniża ciśnienie krwi.70 mg.77 mg B5 . B2 . żeby straciło przykry odór baraniny.sosów mięsnych. A . skrajać bez obierania. prowit. W zastosowaniu zewnętrznym wywołuje przekrwienie lokalne.

A 97 . w wędlinach itp. wit. Zarówno nasienie. C . Nasienie działa trawiennie.do sosu trochę jagód dorzucić należy. zanim doda się kminek lub majeranek. odstawia się w ciemne miejsce na dwa tygodnie. do mięsa. Likwiduje wzdęcia. zlewa i ponownie zalewa zwykłą wódką 40 proc. kilo cukru i 6 litrów wody przegotowanej zimnej) działa moczopędnie i łagodnie rozwalnia. a przede wszystkim dodajemy do razowego chleba. wit. jest środkiem wiatrochłonnym. Ptactwo karmione jałowcem na miesiąc przed zabiciem daje lepsze mięso. W prostym użytku kuchennym wystarczy zemleć l łyżeczkę na osobę i dosypać do sosu mięsnego.3 mg. na następne dwa tygodnie. aby daną potrawę zmienić na smaczną i lekko strawną.można go powtórzyć dowolną ilość razy. Z musztardy. ciężko strawnych artykułach. Jarzębiak domowy nastawia się na owocu dobrze przemarzniętym (można to zrobić w zamrażalniku lodówki. jakimś słodkim gatunkiem jabłek. Łyżeczka nasion po tłustym obiedzie zapobiega niestrawności dzięki ich silnemu działaniu żółciopędnemu Jarzębina. z lekka moczopędnie. Nać koperku zawiera: prowit. Znakomity dodatek do kapusty dla osób. sosów mięsnych. gdzie również spełnia funkcję trawienną. pobudza czynności żołądka.490. a jeśli taki zabieg okaże się za mało skuteczny . koncentratu pomidorowego i oliwy (lub oleju) robimy znakomity sos do śledzi lub mięs na zimno.12. Zresztą w jakiejkolwiek formie drób się podaje . Bierze się wówczas pół łyżeczki takiego proszku i popija zimną wodą. np. artretyzmie. To dobry środek trawienny. Jałowiec. rybach. W umiarkowanych dawkach. którym trudno ją trawić: dodaje się łyżeczkę na osobę na 10 minut przed końcem gotowania. działa leczniczo. zalewając owoce spirytusem na dwa trzy palce wyżej. czarnuszce i kminku. śledzi w occie. które po jedzeniu też się mogą pojawić. do bigosu i innych potraw z kapusty. Kolendra. przeciwskurczowy.40 g. czarnuszka i koper działa mlekopędnie. jest więc ponadto wskazany dla karmiących matek. jak i nać są niezbędnymi dodatkami do ogórków świeżych i kwaszonych. sensacjom. wiatrochłonne i moczopędne. zgadze. Wino z owocu jarzębiny (owoc pół na pół z.musztardy spotykamy ją przy wszystkich wędlinach. a podobnie jak anyż. odżywczy i konserwujący np. po czym obie nalewki zlewa się razem. smakiem zbliżone do dziczyzny. słodzi łyżką cukru na litr wódki i dobiera się wodą do uzyskania mocy 40-45 proc. Bez obawy przedawkowania jadamy ten owoc przy hemoroidach i innych stanach zapalnych na trasie przewodu pokarmowego. Działa moczopędnie i ściągające. Koper. Owoc jarzębiny zawiera: soli mineralnych 3. zgadze itp. Sypiemy go więc odważnie do serów. kilo obydwu owoców. A . pół kieliszka dziennie. Żucie pojedynczych jagód (przedawkowania można się nie obawiać) kilka sztuk kilka razy dziennie jest skuteczne przy cuchnącym oddechu. ma działanie wykrztuśne. Kminek. Podobnie jak przy anyżu. reumatyzmie i nieżytach dróg moczowych. szczególnie konserwowanych itp. ale ze względu na zawartość witamin jest również bardzo cennym artykułem spożywczym. działa pobudzająco na serce i nerwy. olejek koperkowy z mlekiem matki przechodzi do żołądka niemowlęcia. Zmielony z majerankiem w równych ilościach daje znakomity środek doraźny przeciw wzdęciom.0 mg.

37. A . Działa trawiennie.55.0 mg.0. H . wręcz przeciwnie. „ostra”).27.0.21. K. E .0 mg.8 mg! K . jak z borówek robi się sos Cumberland. który nie ma żadnego uzasadnienia.2 mg. działa z lekka moczopędnie i jest doskonałym dostawcą witaminy A. B. Marchew.0 mg.18 mg. przeciwskurczowo. jest doskonałym „smarowidłem” pieczywa. Nasturcja ogrodowa. A .2.02 mg.w mniejszych ilościach E.8. PP . PP . B2 . czyści krew i poprawia jej skład np. i PP. B1 .0 mg i C . duszonych itp. PP . które łatwo im ulegają.0. Świeży.2 mg.250. Ułatwia trawienie. Papryka (oczywiście ta w proszku. przeciwrobaczo i dostarcza witamin: prowit.42.254. gdyż gotowanie marchwi to jakiś duży nonsens. a z drobno skrojonego liścia w lecie można sporządzać znakomity sos do mięsa w ten sam sposób. Zawiera prowit.14 mg.0. należy go koniecznie dodawać do surówek przy chorobach przewodu moczowego.2 mg i C .0. dodając go zawsze pod koniec gotowania. Maść majerankowa sprzedawana w aptekach jest bardzo dobrym środkiem na katar.84 mg. B5 2. PP .86 mg i C .0 mg. B1 .1. Korzeń ma działanie moczopędne.047 μg. B2 .43. B6 .0 mg.54. działa przeciwskurczowo. W soku marchwi ilości witamin kształtują się inaczej: prowit.24 mg. Malina. D .67. wzmacnia. PP .3. i C .26. Napar z łyżki tego ziela na szklankę wrzątku możemy wypić przy pierwszych objawach przeziębienia.23 mg. tzn. B1 . C . a dostarcza witamin: A .. przeciwzapalnie.40 mg.66 mg. PP . przy białaczkach.8 mg.0. Jest znana od wieków jako środek rozgrzewający.0. B6 . A . napotne i trawienne.0. pełnotłusty ser z białą papryką.0 mg.0.1.67. B1 . które zagotowane w lekkim. B2 . tzw.29. niewielkim dodatkiem mielonej kozieradki.44. grochówek. warto jednak wiedzieć.0 mg! Z surowego drobno utartego korzenia w zimie.0.8 mg. K .2 mg i C .0. Daje zielone nasiona. likwiduje wzdęcia. Oczywiście surowa i drobno utarta.3 mg.08 mg. ale za to jest bogatszy w witaminy: prowit.7 mg. utartą. Majeranek.0.55 mg. A . B? .6 mg.46 mg.0 mg.56 mg.0. z masłem lub margaryną przemieszany. Z tego wynika jasno. B6 . Liść ma działanie moczopędne i trawienne tylko. pobudza żołądek do wydzielania soków trawiennych. Marchew działa moczopędnie.1. wykrztuśnie. neutralizującym jego zapach. nigdzie dziś nie spotykane „koreczki w oliwie”). że marchew należy jeść w całości.1. powoduje duże straty w ilości witamin w marchwi zawartych. co jest szczególnie ważne dla osób.9. osłodzonym occie (podobnie jak się robi dynię czy gruszki na zimę) jako kaparki były stosowane od niepamiętnych czasów w formie dodatku do ciężko strawnych mięs i ryb (np. Drobno krojony liść jest również dobrym dodatkiem do kanapek z czosnkiem. 98 .61 mg.93 mg.12. H 23.8 mg..8 mg. W kuchni stosujemy majeranek do sosów. że przy częstym stosowaniu czyni organizm ludzki odporniejszym na przeziębienia. Pietruszka. B2 . a nie z sokowirówki. działa lekko rozgrzewające. B1 .54 mg. E .44 mg.5 mg. B2 .183. mięs pieczonych. wit.10 mg i C aż 996. B? . grochów.aż 865.

jak i nać lepiej jadać na surowo. moczopędnie. Działa moczopędnie.0. konfitury itp. 65 .1.51 mg. zwłaszcza w wieku podeszłym. przeciwzapalne i ściągające.6 mg i C . A .46 mg. B7 . a nie ususzona.0. bardzo cenne w chorobach artretycznych i reumatycznych.6.0. z witamin zawiera prowit.42 mg. B1 . B7 . B2 . 99 .27 mg.60.0 mg. i C aż 2.57 mg i C .4 mg.0. ale ogólna dewitaminizacja organizmu i tę należy usunąć. Tarnina. Ma działanie przeciwcukrzycowe.7 mg.43 mg. B2-0.4 mg. z czego prosty wniosek. póki młoda i świeża. szpinaku i szczawiu.9 mg. ryb.6 mg. Rozmaryn.95 mg. Bywa przyczyną uczulenia. a nie wygotowywać w rosole.7 grama w kilogramie owoców.1.0.36 mg. B3 .1. a w lecie łyżka świeżego soku zlikwiduje w krótkim czasie przykry odór potu z pod pach.. bakteriobójcze.562. jako dodatek do win. B5 . Ongiś wyrabiano z niego soki.22 mg.0.3.61 mg. Jako przyprawa trawienna u nas zupełnie nie stosowany. Szałwia. Dziś już chyba nigdzie nie używana. Łyżka utartej na proszek pokrzywy w zimie. że zarówno korzeń. z nóg itp. szczególnie gdy są ususzone. Pokrzywa.0 μg.4 mg.0. Korzeń selera dostarcza nam: prowit.0 mg. Dobrze myć gorącą wodą przed zdjęciem skórki do celów konsumpcyjnych. B6 . A . Śliwki „węgierki”.11 mg.20 mg.66 mg.0. B5 .55. dezynfekcyjnie i przeciwbiegunkowe. Nać selera ma równie bogaty wachlarz witamin. jako przyprawa dobra do tłustych ryb i takich mięs. pomidorowych. Olej z rokitnika leczy choroby skórne. K .2 mg. nadzienia.26 mg. Działa chłodzące. Świeże dostarczają witamin: A .3 mg. drobiu. rozwalniające. Mają znakomite działanie trawienne. Skórka ma działanie trawienne. Liść ma działanie trawienne. ale należy pamiętać. napotnie i trawiennie. B2 . zjedzonej bez takiego dodatku. poprawia przemianę materii. Pomarańcza. Uwolnione z pestek rozmoczone śliwki dodajemy do fasoli pod koniec gotowania. B6-0.90. PP . że w takich wypadkach nie poziomka winna. Suchy liść sproszkowany dodajemy do dziczyzny. Rokitnik.0. dobry również przy obniżonej szczelności naczyń krwionośnych (drobne wybroczyny podskórne) dość częste. Użyty wewnętrznie działa podobnie jak pietruszka. Obniża ciśnienie krwi.20.1.57 mg i C . B1 . B2 0.0 mg. B5 . Owoc rokitnika dostarczy nam witamin: prowit.1. co nas zabezpieczy przed wzdymającym niekiedy działaniu fasoli.70 mg. PP . Poza tym suszone śliwki można dodawać do każdego sosu mięsnego i bigosu pod koniec gotowania. B1 . Może być znakomitym dodatkiem do sałatek. pobudza działalność serca i nerwów. przeciwcukrzycowe. H .53 mg. zup fasolowych.0. żółciopędnie i trawiennie. Seler.4. ale użyty zewnętrznie w okładach i kąpielach ma działanie rozgrzewające. wzmacniające. B6. wódek i likierów działa przeciwzapalnie. PP . jarzynowych itp. dziś prawie wcale nie spotykany w polskiej kuchni. oparzenia i rany. dostarcza witamin B i C.56. A-0.Poziomka. B1 .4. czyści krew i prawdopodobnie jest artykułem wysokowitaminowym.

Kurkuma i inne. bo mamy pod dostatkiem własnych. Ale możemy bez żalu odstąpić od omawiania ich zalet. Szafran. Gałka muszkatołowa. działa wykrztuśnie. Ziele można dodawać wszędzie. serca i nerek. Ziele angielskie. Imbir. wzmacnia żołądek. Wanilia. choć należą do tradycji polskiej kuchni. przeciwskurczowo i ściągające. Antyseptyczny. którym potrafią zaradzić antybiotyki czy chemiczne środki „szybkiego działania”. których leczenie jest znacznie bardziej trudne. Trzeba dawkować. . Czubryca. Dzisiaj mniej stosowane. Pieprz. antyseptycznie. wzmacnia apetyt. jakie ogromne znaczenie mają dla naszego zdrowia oraz pamiętać. Pobudza apetyt. wystarczy tylko je znać i wiedzieć. że zostały pominięte: Goździki. Ułatwia trawienie tłuszczów. Pobudza trawienie. Moczopędny. sosów mięsnych itp. a więc do rosołu. iż monotonne wyżywienie na równi ze złym trawieniem prowadzą do bardzo wielu chorób. Działają: odmładzające. wzmacnia żołądek. Cynamon. Pobudza działanie gruczołów wydzielania wewnętrznego. odmładza. gdzie stosuje się inne dodatki zielone. uspokajająco i rozgrzewające. Wzmacnia żołądek. Czytając powyższe nietrudno zauważyć. bulionu. Biedrzeniec. wiatropędny. Były sławne i drogie (import). Ma właściwości silnie smakowe. aniżeli na przykład zwykłych spraw zakaźnych.Tymianek. Liść bobkowy. krajowych przypraw. Odmładza. Ułatwia trawienie białek. Pobudza działanie żołądka.

WARZYWA MOGĄ LECZYĆ .

np. utarte i jako dodatek do surówek. Działanie odkwaszające buraka na organizm jest niezależne od tego. poprawia pracę wątroby. cukrowy. W krajach śródziemnomorskich zaczęto spożywać korzenie buraka dzikiego już 800 lat p. Nawet na słodko zachowuje te właściwości. SPOSÓB UŻYCIA Buraki spożywa się gotowane. z jabłkami. grypę. czyli ćwikła. 103 . Sok. odkwasza.e. ale najlepiej jeść je na surowo. nerwicę. W Babilonii stosowano liście buraków jako ziele lecznicze. ułatwia trawienie różnych mięs. nowotwory. W leczeniu naturalistycznym jest stosowany na anemię. demineralizację organizmu. WŁAŚCIWOŚCI i WSKAZANIA LECZNICZE Burak pobudza apetyt. Ma dużą wartość biologiczną ze względu na zawartość biopierwiastków promieniotwórczych (rubid i cynk). Popijać dziennie jedną szklankę z utartego buraka lub sok z ćwikły. Z czasem wyhodowano pod-gatunki: burak korzeniowy i burak liściowy. Utarty burak gotowany z utartym chrzanem z dodatkiem kminku. w jakiej spożywamy go formie. Burak zawiera środki hormonalne i stymulatory biogenne podobne do estrogenów. gruźlicę. czyli boćwina. Oprócz kapusty i marchwi jest najczęściej stosowany w kuchni.n. jest odświeżający i łatwostrawny. przeciw zapaleniu nerwów i wątroby.BURAK CZERWONY Beta vulgaris L. który zaczął rywalizować z trzciną cukrową oraz pastewny i ćwikłowy czerwony. Jest zasadotwórczy. Znany w Polsce od wieków. Z korzeniowego powstały trzy najważniejsze odmiany: sławny od czasów Napoleona.

kamica żółciowa. jest środkiem moczopędnym. biegunka.Kawa higieniczna z buraków. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Cebula stosowana wewnętrznie jest środkiem antyinfekcyjnym. Przemysł farmaceutyczny wielu krajów stosuje cebulę do produkcji preparatów bakteriobójczych i przeciwszkorbutowych. osłabia napięcie jelit. gdzie jada się dużo cebuli. grypa. Przepisy sporządzania boćwiny znajdziemy w książkach kucharskich. krzywica. niedomogi prostaty. infekcje moczopłciowe. Tam. Boćwina. CEBULA Allium cepa L. leczy skórę i jej owłosienie. Rozdrobnione buraki suszy się i przypala w piecu. aby pozbyć się kwasu szczawiowego. ułatwia trawienie produktów mącznych. wątroby. wzmaga czynności nerek. nadmiar chlorków we krwi. wykrztuśnie i wydzielniczo. w Gruzji i Bułgarii . którą odlewamy. W dawnej Polsce była bardzo ceniona. 104 . puchlina brzuszna i wodna. jelit. jest środkiem lekko nasennym. skąpomocz. utrzymuje w równowadze pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego. Boćwinę gotujemy w dużej ilości wody. działa przeciwczerwiowo. przeciwreumatycznym. rozpuszcza i eliminuje mocznik i chlorki. przeciwszkorbutowym i przeciwzakrzepowym. Otrzymany produkt miele się w młynku elektrycznym. obniża poziom cukru we krwi. leczy gruźlicę węzłów chłonnych. Znane są jej zalety wzmacniające i dezynfekujące. Cebula ze względu na właściwości lecznicze jest ceniona od czasów starożytnych. katar.ludzie słyną z długowieczności. Leczniczo działa barszcz kiszony z dodatkiem soku cytrynowego. dolegliwości w oddychaniu. astma. pobudza popęd płciowy. przeciwsklerotycznym. czyli burak liściowy nie tworzy korzenia spichrzowego. przeziębienie. obecność mocznika ogólne osłabienie fizyczne i umysłowe. wzmacnia i upiększa paznokcie. awitaminoza. np. Daje dobre skutki w leczeniu następujących chorób i dolegliwości: angina. układu nerwowego. przerost układu chłonnego (stan limfatyczny). obrzęki. antyseptycznym. cukrzyca. nieżyt nosa i pogrypowy. nadfermentacja jelitowa. niemoc płciowa. pasożyty jelitowe. W celu uzupełnienia ubytku wapnia zaleca się dodać kawałek sera lub szklankę mleka. Tak otrzymany proszek jest lepszy w miarę odpowiedniego przechowywania. otyłość. a także geriatryczne.

ropień. zapalenia opon mózgowych. odstrasza komary. Popijać 3-5 łyżeczek dziennie (l łyżeczka zawiera 5 g cebuli) na zaparcia i kamicę moczową. Po gotowaniu zostawić na 4 godziny do naciągnięcia. Nalewka. Używać 2-4 łyżeczki dziennie przy awitaminozie. Działa to bakteriobójczo i pobudzająco na czynność wydzielniczą jelit. Valneta). Wino z cebuli. Powtórzyć po 2-3 miesiącach. Dodać 150 g wody i 40 g słoniny nie solonej. wadliwa przemiana materii. Przefiltrować. Można również stosować cebulę macerowaną w oliwie z oliwek przez kilka godzin. nerwoból zębowy. zakąsek i zup. ale pokrojone w plastry cebule gotować . migrenę. Cebula siekana. nierozpuszczalne białko będące podstawą skrzepów). Macerować przez 10 dni świeże cebule w alkoholu 90 proc. Dodawać do sałatek.stwardnienie tętnic. Świeży sok. Macerować przez kilka godzin w ciepłej wodzie. Fitoncydy świeżego soku wdycha się w celu leczenia anginy. Na biegunkę u niemowlęcia: naciągać trzy pocięte cebule w litrze gotującej się wody przez 2 godziny. czyli fibrynę. brzęczenie w uszach. głuchotę. wzmacnia porost włosów. w stosunku 1:1. Popijać ciepłe raz za razem i kilkakrotnie. zakłócenia wzrostu włosów. Macerować cebulę jak wyżej w alkoholu 20 proc. Na kamicę żółciową: dusić dużą cebulę cienko pokrojoną w 4 łyżkach oliwy z oliwek. hamuje krzepnięcie krwi rozpuszczając włóknik. Popijać codziennie przez dwa tygodnie po jednej szklance przed snem. Pacjent chory od 18 lat na gościec stawowy wyleczył się w ten sposób. ropni płuc. nieżytów grypowych i nieżytu nosa. tj. skrzepy (leczy zwężenia naczyń krwionośnych. Stosuje się na żylaki odbytu i nieżyt jelit. Popijać pół litra dziennie. Popijać po jednej szklance rano na czczo i wieczorem. Popijać rano na czczo z dodatkiem kilku kropel cytryny. Popijać codziennie rano przez l tydzień (w okresie ostatniej kwadry księżyca. oskrzeli i węzłów chłonnych. Stosowana zewnętrznie leczy brodawki. smarować kanapki z masłem lub olejem. wrzody. Macerować przez 48 godzin. opłucnej. Gotować 10 minut. uśmierza ból. zapalenie krtani. Nalewka słabsza. Przecedzić. 100 g jasnego płynnego miodu. Stosować 5-10 g dwa razy dziennie z dodatkiem wody osłodzonej przy posiłkach. Przed ułożeniem się do snu wypić filiżankę wywaru z kruszyny pospolitej (2-5 g wysuszonej kory na l filiżankę wody). zastrzał. 200 g cienko pokrojonej cebuli. leczy rany. Na pasożyty jelitowe: macerować przez 6 dni w litrze wina białego dużą cebulę pokrojoną w plasterki. Ostudzić i podawać dziecku. Cebula gotowana jest łatwo strawna. Jeść i pościć następny dzień po nadmiernych piciach alkoholu. osierdzia. Na reumatyzm: trzy nie obrane. Dodawać do mleka lub do rosołu. Stosować ten zabieg raz w roku. Na biegunkę: garść skórek gotować przez 10 minut w litrze wody. 105 . odmroziny. oparzenia. Cebula cienko siekana. wg. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Cebula surowa. Na żołądek: gotowana cebula usuwa skutki picia alkoholu. 600 g wina białego.w wodzie przez 15 minut. czyraki. ukąszenia osy. Na grypę: Macerować w pół litra wody dwie cebule pokrojone w plasterki. zupa francuska.

przyspiesza dojrzewanie ropnia. Owinąć nogi na 8-10 godzin w 1-2 kg posiekanej cebuli. smarować głowę. Sok z miodem . ropowicy.położona w pobliżu łóżka odstrasza komary. Watkę nasiąkniętą sokiem z cebuli umieścić w uchu na szumy. wzdęcia. Przyłożyć cebulę do czoła. dymkę na surowo lub w zupie. oparzenia. hemoroidy.pocierać cebulą skronie. Inny sposób: do wydrążonej cebuli włożyć grubą sól. Zupy mleczne z posiekaną cebulą zjadać dwa razy dziennie na puchlinę wodną. Jako leczenie uzupełniające .na ropień. Zupa cebulowa . Pociąć cebulę w plasterki. Tamponik z watki z sokiem. przy zapaleniu opon mózgowych. brodawki. czyraka. Poprawa występuje po tygodniu. Upieczoną w piecyku cebulę umieścić na noc na podeszwach stóp przy dolegliwościach astmatycznych i sercowych. Nałożyć na uszkodzoną skórę. odciski. że nadmierne jej używanie może okazać się szkodliwe w przypadkach ciężkich chorób nerek. a po dłuższym 106 . żołądka i serca. sól morska i glinka w równych częściach . Miazga ze świeżej cebuli i sok leczą rany.na brodawki. zacięcia. Miejsca ukąszenia przez osy i komary pocierać przez 1-2 minuty kawałkiem cebuli. ułożyć na talerzu. Stosować do 5 łyżek dziennie. wiatry. Cienka błonka między warstwami cebuli stanowi okład aseptyczny (jałowy). wrzody. gościec. leczyć odmrożenia.pić przy kaszlu. Arabowie dodają jeszcze sól i pieprz. czyrak. ciepła. wągry. Okład na migrenę. Chociaż cebula odznacza się doskonałymi właściwościami leczniczymi. wrzody. to należy pamiętać. Otrzymanym płynem pocierać brodawkę rano i wieczorem. zadrapania lub pęknięcia skóry. Sok z cebuli wzmaga porost włosów. Macerować przez 24 godziny. Przekrojona cebula nie powinna być przechowywana. łatwo bowiem utlenia się i może stać się szkodliwa. oparzenia. odmrożenia.30 g soku z cebuli i 30 g wódki. Macerat . na wiosnę zaleca się szczypiorek.działa dobrze na niestrawność. Jedna cebula upieczona w piecyku. zapaleniu oskrzeli i kokluszu. wątroby. Nie zapomnieć wyciągnąć żądła. Cebula. wysypki. Okład z surowej cebuli na dolną część brzucha na bezmocz lub wstrzymanie moczu.Na użytek zewnętrzny Surowa cebula z plastrem gorczycznym na reumatyzm. urazy. na kaca. Kompres z soku cebuli . jabłka i miodu. piegi. Uwaga. przykryć gazą i dokończyć opatrunek. To samo zaleca się przy stwardnieniu tętnic mózgu. Mieszanina wyciągu z cebuli z gliceryną jest stosowana do leczenia pochwy u kobiet przy zapaleniu wywołanym przez rzęsistka.na rany. Cebula rozcięta . umieszczony w wydrążeniu zęba. Kataplazmy z cebuli gotowanej . lekko ocieplony 3-4 krople trzy razy dziennie do ucha na głuchotę. usuwa jego ból. Skórką cebuli można owinąć zastrzał. Zmiażdżoną cebulą albo sokiem z dodatkiem octu pocierać piegi. Tampony startej cebuli w wacie lub gazie przy grypie wkłada się trzy razy dziennie na 15 minut w nozdrza. Syrop. Można również stosować miazgę z tartej cebuli. Wydzielające się fitoncydy leczą również katar i łagodzą stany zdenerwowania. posypać cukrem.

Ma właściwości roślin promieniujących. jabłko. W zastosowaniach kuchennych lepszy jest chrzan z upraw ogrodowych. Stosowanie chrzanu jest wskazane przy astmie. skrzyp. ale nie bąble. Chrzan zawiera 4-5 razy więcej witaminy C niż cytryny i pomarańcze. Chrzan dziki jest za ostry w smaku. Aby usunąć zapach cebuli z rąk. Olejki eteryczne zawarte w chrzanie działają jak antybiotyk. Fitolizynę. W Polsce występuje w stanie dzikim i jako roślina ogrodowa. suszone i konserwowane. natomiast w lecznictwie ze stanu naturalnego. seler. Można też dodać łyżkę dżemu ze śliwek. a trawiennej i leczniczej prawie żadnej. WSKAZANIA I WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia.toksyczna. We Francji miesza się tarty chrzan ze słodką śmietaną z dodatkiem łyżki cukru. w Egipcie. Wypłukać usta miętowym alkoholem. Reumosan. Często przyprawia się gotowane pokrojone w plasterki czerwone buraki z chrzanem z dodatkiem octu jabłkowego i łyżki cukru (ćwikła). Okład trzymać aż pojawi się silne zaczerwienienie. a liści używa się jako przypraw do solonych i konserwowanych warzyw.czasie . Jada się głównie korzenie: surowe. atonii w trawieniu (nieżyty z niedoborem kwasu 107 . CHRZAN Armoracia lapathifolia (Gilib) Stosowany już w starożytności np. Cebula obierana pod bieżącą wodą lub nad gorącą płytką kuchenną nie wywołuje łzawienia. Otrzymamy przyprawę do mięsa o bardzo dobrym działaniu trawiennym i odkwaszającym.). Chrzan gotowany ma niewielką wartość odżywczą. Okład powtórzyć gdy zniknie zaczerwienienie. czarnuszkę. pietruszkę itp. utarte. Reumogran. kalafior. Jednocześnie poprawić pracę nerek stosując Urogran. przyłożyć ceratkę. należy natrzeć dłonie wodą soloną lub wodą z amoniakiem (2 łyżki na litr wody). Zapach cebuli z oddechu usuwamy gryząc 2-3 ziarenka kawy. natkę pietruszki. artretyzm (miejsce zaatakowane artretyzmem okładać na kilka minut do pół godziny warstwą świeżo utartego chrzanu. Najsmaczniejszy jest chrzan jednoroczny. biały w przekroju. Urosan.

bólach reumatycznych. Na użytek zewnętrzny Miąższ w postaci kataplazmu (okładu) stosować na gościec. Aby zapobiec psuciu się produktów spożywczych. reumatyzm.w piwnicy. piegi. Należy też pamiętać o niezgodności chrzanu z węglanami pierwiastków alkalicznych. zapalenie korzonków nerwowych. Najlepiej więc ucierać chrzan przy otwartym oknie lub przekręcić przez maszynkę do mięsa. która rozkłada olejek eteryczny synigrynę. powodującego łzawienie. Syrop. powodując wydzielanie piekącego w smaku olejku gorczycznego. niedobory witaminy C i alkaliów. paraliż. wówczas z uszkodzonych komórek wyzwala się mirozynaza. schorzenia wątrobowe. a jeszcze lepiej w lodówce. W przypadku sensacji sercowych. Popijać dwie filiżanki dziennie między posiłkami przy artretyzmie. Jako środek żółciopędny popijać 1-2 łyżeczki dziennie. 15-30 g chrzanu na l litr wody. stan limfatyczny. Lotne olejki eteryczne chrzanu są pomocne przy napadach kaszlu. silnych i uporczywych bólach głowy. gruźlica. zawierający drobno ostrugany i ususzony chrzan lub małą poduszeczkę z nasionami białej gorczycy albo krążek średnicy 6 cm z blachy miedzianej. Dla reumatyków chrzan powinien stanowić stałą przyprawę do wszelkich mięs.solnego). skrofuloza. Garść świeżo utartego chrzanu zalać pół litra białego wina gronowego. co chroni masło przed jełczeniem. wątroby i nerek. Macerować 12 godzin. podrażnieniach oczu i bolesnym osłabieniu nóg. kamica nerkowa. Dobrze zakorkować i postawić w miejscu chłodnym . ułożyć na talerzu. niedomogów mięśnia sercowego. Żuć korzeń chrzanu na wzmocnienie zębów i dziąseł przy paradentozie. nerwicy żołądka i nieżytach przewodu trawiennego zażywać 2-3 razy dziennie l łyżkę przed jedzeniem. przy obrzęku stawu 30 minut. rany ropiejące. z chlorkiem rtęci. Po kilku dniach można zażywać. Przy niestrawności. 108 . wskazaniem jest bronchit chroniczny (zapalenie oskrzeli). wrzody. Korzeń chrzanu pokroić w talarki. dolegliwościach płucnych. Na wylot maszynki można założyć woreczek z folii. puchlina wodna. stany zapalne korzonków nerwowych. Na użytek zewnętrzny Bóle mięśniowe w plecach i w pasie. Wino. przeziębienia. przerost układu chłonnego. przysypuje się je rozdrobnionymi korzonkami chrzanu lub okłada liśćmi. Stosowanie chrzanu powinno być ostrożnie dawkowane przy zapaleniach przewodu pokarmowego. posypać cukrem. niedomykalności zastawek serca i kołataniach serca można nosić na szyi w okolicy serca niewielki woreczek. stany zapalne nerek. braku apetytu. Po czosnku i cebuli chrzan ma najwięcej fitoncydów. z naparem z kory chinowej. upławy białe. Gdy zaczyna się trzeć korzeń chrzanu. ryb itp. niedomodze wątroby. Jako środek przeciwszkorbutowy pić 30-40 g dziennie. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Macerat. gościec. zapalenie uszu.

kamienie nerkowe. odbijanie. reumatyzm. Spożywano go już w Babilonii 4500 lat przed naszą erą. nadciśnienie tętnicze krwi.CZOSNEK Allium sativum L. żylaki. trawienie utrudnione. W oparach czosnku i cebuli rany goiły się szybko. wiatry. zakłócenie czynności ukrwienia naczyń mózgowych. ropień płuc. ogólne osłabienie. ropień płuc. Występująca w czosnku allistatyna niszczy gronkowce. W czasie II wojny światowej w przyfrontowych szpitalach radzieckich pod rany zakładano płaskie pudełeczka. atonia układu trawiennego. Czosnek zawiera związki hormonalne i antybiotyczne. nadmierne ukrwienie naczyń krwionośnych. jabłko. W b. stwardnienie naczyń tętniczych. oskrzeli. zakażenia gardła i krtani. zgorzel. wzdęcia. zmęczenie serca. astma. biegunka. zakaźne pochodzenie nieżytów żołądka i jelit. W swoim działaniu zbliżony jest do preparatów z kitu pszczelego. obrzęk nóg. wymiarem większe od rany. zapalenie płuc. zakłócenia krążenia krwi z powodu nadmiernej krzepliwości. brak apetytu. zakażenia dróg oddechowych. u których dotychczas wszystko goiło się źle. Nieprzyjemny zapach czosnku usuwa zielona natka pietruszki. bębnica. nawet u takich chorych. zapobieganie nowotworom przez działanie przeciwgnilne w jelitach. puchlina wodna. rzeżączka. niedostateczne wydzielanie soków trawiennych. astenia. dyzenteria (czerwonka). pasożyty jelitowe. bób surowy. bóle brzucha. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Artretyzm. koklusz. piasek moczowy. w Egipcie zaś strzegł budowniczych piramid przed chorobami. Czosnek pospolity zajmuje czołowe miejsce wśród jarzyn i warzyw mogących się przyczynić do utrzymania dobrego zdrowia. gościec stawowy. profilaktyka chorób zakaźnych. napełnione utartym czosnkiem i cebulą pół na pół. hemoroidy. ziarna palonej kawy. odtruwanie wątroby. 109 . rozedma. Miałam okazję stwierdzić to pracując w szpitalu przyfrontowym w okolicach Mińska Mazowieckiego. zaburzenia równowagi w pracy gruczołów wydzielania wewnętrznego. Masa ta nie dotykała ran. ZSRR ekstrakty z czosnku są stosowane jako antybiotyki. skąpomocz. krztusiec. miażdżyca. skurcze jelitowe. kurcze naczyniowe. niektóre częstoskurcze serca. Po destylacji rozdrobnionego czosnku z parą wodną otrzymuje się lotne olejki eteryczne. zaburzenia pracy płuc. zakłócenie czynności żółciotwórczych.

na świerzb. Na astmę pokropić kostkę cukru pięcioma kroplami nalewki i ssać w chwili ataku. torbiele. Stosować jako antyseptyk. Nalewka czosnkowa: 50 g pokrojonego czosnku i 250 g wódki 40 proc. Wywar. Zetrzeć ząbki jednej główki czosnku i gotować 20 minut w mleku. Jeden do trzech ząbków czosnku stosować codziennie rano na gościec i na uzdrowienie ogólne. Czosnek tarty: 3-4 ząbki dodać do filiżanki gorącej wody lub mleka. Dwa ząbki czosnku posiekać z natką pietruszki. Przez 3-4 dni popijać 2 razy dziennie przy ostatniej kwadrze księżyca (wg.25 l wody lub mleka. Brać dwa razy dziennie do 30 kropli przez kilka dni. modzele. soku z czosnku z dodatkiem l do 2 proc. przetoki. okres karmienia osesków. Przeciwwskazania: ostry nieżyt żołądka i jelit. 500 g czosnku na 1 l wrzącej wody. Syrop przeciwczerwiowy. ropień skórny. 25 g czosnku gotować 20 minut w 0. Francja) na pasożyty jelitowe. nadciśnienie. grzybica woszczynowa. 20 g czosnku na 200 g mleka ciepłego. ropień zimny (na tle gruźlicy stawowej lub kości). ukąszenia owadów. gdyż jest ciężko strawny i drażni błony śluzowe przewodu pokarmowego. rozedmę płuc. Kompres z 30 g czosnku startego i macerowanego przez 10 dni w 0. Wznowić po miesiącu. Często wstrząsać. Macerować 10 dni. alkoholu służy do odkażenia ran i wrzodów. Zużyć nazajutrz rano do kanapek. Stosować przez trzy tygodnie na pasożyty jelitowe. Na użytek zewnętrzny Maść z drobno zmiażdżonego czosnku z dodatkiem tłuszczu i oleju rozpuszcza ropień zimny. na obniżenie ciśnienia krwi tętniczej. niedociśnienie tętnicze. cysty. Na l g czosnku . SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Czosnek surowy. Przefiltrować. na bóle reumatyczne. świerzb.Na użytek zewnętrzny Ból ucha.proc. guzy nowotworowe. Macerować przez noc. Inny przepis. W tym czasie nie jadać do południa. 110 . Dodać kilka kropli oliwy z oliwek. brodawki. Odfiltrować. rany źle gojące się. do rozszerzania naczyń krwionośnych. Stosować do sałaty i różnych produktów spożywczych. Popijać na czczo codziennie rano aż do wypędzenia tasiemca. Valneta. Roztwór 10 . Sok z czosnku. Naciągać l godzinę. na chroniczny nieżyt oskrzeli. Wyciąg spirytusowy.5 l octu. rany zakażone. głuchota.50 g wódki. twardziny. wrzody. Nalewka czosnkowa o działaniu przeciwmiażdżycowym i obniżającym ciśnienie krwi. Można również przemywać wywarem z czosnku (6 ząbków na 1 l wody). Nie jest wskazany dla nerkowców. Wypijać 2 do 3 łyżeczek na czczo. odciski. J. Popijać na czczo na robaki. Nie trzeba jadać za dużo czosnku. Czosnek z olejem kamforowym w stosunku 1:2 na wcieranie na strupień woszczynowy. reumatyczne bóle. 20-30 kropli 2 razy dziennie. Wypić nazajutrz na czczo. Słabo posłodzić.

15 proc. cysty.5 proc. a właściwości lecznicze kapusty przyjąć za 100 proc. Na lewatywę przeciw owsikom uciera się 2-3 ząbki czosnku i dodaje się 1/2 litra ciepłej wody.29 proc. zawierający starty ząbek czosnku. Przyłożyć pod koniec leczenia plasterki z glinki. w przypadku gorączki towarzyszącej zapaleniu płuc. Stosować to rano i wieczorem. bez skutków ubocznych. Kapuście zatem. przepływ krwi i lepsze doprowadzenie tlenu. borówka . Pocierać kawałkiem czosnku kilka razy dziennie.. modzele. której zalety dawno odkryła medycyna ludowa. cebula -23. nerki i gruczoły mleczne.Czosnek z olejem kamforowym w stosunku 1:2 wcierać w miejsca reumatyczne i wzdłuż kręgosłupa na osłabienie ogólne. włoska i czerwona ma zastosowanie na użytek zewnętrzny i wewnętrzny. a noszone w okolicy pępka mają chronić przed chorobami zakaźnymi. twardziny. a ta ulega wessaniu do krwi dopiero w odbytnicy. Przyłożyć wieczorem zmiażdżony ząbek czosnku w postaci kataplazmu i ochronić przylepcem przyczepionym do zdrowej skóry. o dużej sile działania. owoców i zbóż.5 proc. duszona i kiszona oraz surówka : i świeży sok. jak: Alliofil. Na głuchotę pochodzenia reumatycznego wprowadzić co wieczór do ucha wacik (tampon) nasiąknięty sokiem z czosnku.. Preparaty z czosnku mają duże znaczenie w geriatrii. Na odciski. Plasterek z ząbka czosnku przyłożyć na pewien czas. Korale z ząbków czosnku mają zapobiegać żółtaczce (wg literatury ludowej).. Alliostabil nie pozostawiają przykrego zapachu. że owsików nie ma. vel capitata alba. vel capitata rubata. winogrona . a czołowe miejsce na tej liście . płuca. należy się bez wątpienia kapuście.21. Kapusta biała. Wyciągnąć żądło i pocierać kawałkiem czosnku. Czosnek nie jest wskazany przy kaszlu zabarwionym krwią. Ukąszenie owadów. Ponieważ owsiki żywią się głównie witaminą C. dlatego można czosnek uznać za naturalny antybiotyk. poświęcimy więcej miejsca i uwagi w naszej „Aptece natury”. Stosować 3 razy dziennie. Zabieg taki powtarza się co 2 dni (taki jest okres rozwojowy owsika) dopóki. Przetwory z czosnku. kurzajki. Na ból ucha wprowadzić do ucha długi kawałek gazy (żeby można z powrotem go wyciągnąć). czosnek . Osobny rozdział w fitoterapii zajmuje leczenie za pomocą warzyw. Jeśli wziąć z listy 10 najbardziej skutecznych roślin.. i pietruszka . to pozostałe 9 będzie mieć następującą wartość: zboże -30 proc.. Na wynik pozytywny czeka się do 2 tygodni. 111 . aby ustrzec się przed szkorbutem.. Na torbiele.. gdyż mają korzystny wpływ na stan naczyń mózgowych. cytryna . marchew .26 proc. Olejek czosnkowy wydala się z ustroju ludzkiego przez skórę.20 proc. trzeba pacjentowi dawać więcej witaminy C..obejmującej ponad sto pozycji. nie stwierdzi się. Można również przyłożyć gorący ząbek czosnku upieczony w piecu. KAPUSTA Brassika oleracea. a lecznicze właściwości mają świeże liście.25 proc.. a także kapusta gotowana. ziemniak . vel sabauda.18 proc.

pęknięcia i odmroziny z pęcherzami. W takim przypadku należy stosować leki przez jedną do dwu godzin z przerwami 6-12 godzin. wykwity skórne w kile. Stosowane zewnętrznie leczą opłucną-płucną (katar. Przy owrzodzeniach żylakowych goleni. oparzenia. rwa kulszowa). liście kapusty wywołują niekiedy zaostrzenie się ropienia lub ponownie bardziej lub mniej ostrych bólów. stłuczenia. ropień zimny. bóle pochodzenia 112 . co powiększa ich antytoksyczność i czyni je bardziej gojącymi. Do leczenia można również używać mięsistych liści kapusty czerwonej lub włoskiej. Jeden lub warstwę z dwu. wysuszyć. Na postrzał. z migdałów lub ze słonecznika. astma. zapalenie oskrzeli). Gdy ustąpi zapalenie. Na ranę zakażoną lub wrzód. można przystąpić do sporządzania okładu. Rozgnieść liście wałkiem do ciasta lub butelką na czystej stolnicy. W przypadku stwierdzenia nietolerancji (swędząca wysypka skórna) należy przerwać przykładanie liści i zastąpić je okładem z czystej oliwy z oliwek. guzy i liście. zdarza się bowiem bardzo rzadko (a najczęściej z powodu stosowania chemicznych środków owadobójczych). przerost węzłów chłonnych. dolegliwości naczyniowe. nerwobóle reumatyczne (nerwoból lędźwiowy. czas trwania okładu. Im świeższa. przyłożyć i owinąć bandażem. twardych i popękanych macerować liście przez pół godziny w oleju słonecznikowym. łupież. trądzik. a w przypadku przykładania na wrzód lub czułą ranę także resztę unerwienia. Gdy ukaże się sok na powierzchni. hemoroidy. różne infekcje (ropienie. gruźlicę stawową i kostną. Podobne zjawisko występuje przy stosowaniu naparu z rumianku: u jednej osoby na tysiąc wywołuje bezsenność. Zjawiska te potwierdzają proces odtruwania i regenerację leczonych tkanek. jeżeli zachodzi potrzeba. ukąszenia. a przed nałożeniem na wrzód o brzegach obrzękniętych. W przypadku bardzo czułej rany moczyć liście we wrzątku przez dwie sekundy. Sok wówczas sączy się znacznie łatwiej i spływa na ranę. zapalenia opłucnej. dnawy. włośniczek. wykroić środkową żyłę główną. półpasiec i gorączki napadowe. trzech liści. pęcherzowe. chorobowy obrzęk migdałków podniebiennych. co je zmiękcza. zapalenie naczyń chłonnych. zastrzał). Przed użyciem należy je umyć. egzemach. żylaki. egzemę sączącą można przykładać pasemka liści zachodzące na siebie brzegami. podczas gdy u innych działa leczniczo. kolkę nerkową. ranach zaniedbanych lub zakażonych. gangreny i martwice. silne bóle głowy. można wznowić przykładanie liści ograniczając. tym skuteczniejsze ich działanie. W przypadku nietolerancji nie stanowią ujmy dla naszej metody. opryszczki. egzemę. ropowica. czyraki. nowotwory. nerwobóle zębowe nerwu twarzowego.Szczególne właściwości mają świeże następujące choroby i dolegliwości: żołądkowo-jelitowe. czyli postrzał. nerwoból lędźwiowy. migreny. siniaki. wątrobowe.

2. Właściwości gojące i zabliźniające soku z kapusty są wykorzystywane przy leczeniu zapalenia wrzodziejącego okrężnicy. Alkoholizm (środki odwykowe). Liście z kapusty jako okład na szyję na noc uśmierzają bóle i pomagają w detoksykacji poprzez wydalanie trucizn z organizmu. Zawiera ona enzymy pomagające w trawieniu tłuszczów i błonnika. 113 . buraka cukrowego. pomidorów. gojące i zabliźniające. Skutek leczniczy zawdzięczamy kleistym śluzom roślinnym. Witamina U. dyni. Spożywanie kapusty zaleca się także cukrzykom. Do surówki z kapusty należy dodawać zmielony kminek z majerankiem. Jedna do dwu szklanek dziennie soku z surowej kapusty. gdyż w przypadku zapalenia wyrostka robaczkowego lub przydatków macicy nie przykłada się gorących opatrunków. Ma to zasadnicze znaczenie. Afonia. Kapusta na użytek wewnętrzny w postaci surówki lub świeżego soku jest zalecana na dolegliwości gastryczne. 4. solom potasowym i witaminie U (chroni śluzówki). Na dolegliwości przewodów moczowych. kapusty włoskiej bądź różowej. co ułatwia trawienie. Płukanie gardła sokiem z kapusty ma działanie czyszczące. układu oddychania. młodej kukurydzy. Angina. Kapusta była i jest najlepszym lekiem na szkorbut. Korzystna dla organizmu jest również kapusta kiszona. Anemia. rozpuszczalna w wodzie. Po wyparowaniu wody umieszcza się wszystko na gazie i ciepłe przykłada do rany. Nie należy przykładać gorących okładów na żołądek. 3. układu oddechowego. toteż należy spożywać kapustę w stanie surowym. ogólne osłabienie. Tak więc kapusta wbrew uprzedzeniom. Sok z kapusty zaleca się alkoholikom i na wrzód trawienny. cebuli. kalafiora. Żelazo. ogórka. Diagnozę dolegliwości powinien postawić lekarz. Nie należy więc ich niszczyć i nie płukać kapusty kiszonej. toteż zaleca się go pić z dodatkiem soku z marchwi. papryki. Spożywać surówkę z kapusty z burakiem czerwonym. Enzymy mlekowe kapusty działają silnie dezynfekujące na przewód pokarmowy. Sok z kapusty z małym dodatkiem miodu do spożywania i do płukania. a w przypadkach różnych typów kamicy nerkowej soku z sałaty głowiastej. który boli. siarce. jelitowe dobrze robi popijanie l szklanki świeżego soku prosto z sokowirówki. Spożywanie kapusty surowej lub duszonej oraz świeżego soku działa odtruwające i odwykowo. gdy organizm kumuluje aminokwas cysteinowy powodujący kamicę cysteinową. jelitowe.reumatycznego i różne dolegliwości pęcherzykowe zalecam kataplazmy przyrządzane z dwóch lub trzech liści gotowanych w małej ilości wody przez 20 minut z dodatkiem 2 cebul i l łyżki otrąb. że jest ciężko strawna. Dodawanie do kapusty nadmiernych ilości wędlin czyni pokarm trudniej strawnym. Na marskość i puchlinę brzuszną można spożywać z korzyścią sok z kapusty (400 g dziennie w porcjach po 200 g) lub kapustę gotowaną bądź surową (surówki). magnez i miedź zawarte w kapuście leczą anemię (nie pić płynów o temperaturze wyższej niż 45°C). i świeże enzymy rozkładają się podczas gotowania. natki pietruszki. w szczególności w postaci świeżego soku. Wskazania lecznicze (na podstawie danych francuskich) 1. okazuje się nadzwyczaj korzystna dla żołądka i jelit. Sok z kapusty nie jest przyjemny w smaku. witaminie K (przeciwkrwotoczna). szparagu.

Przykładanie miejscowe liści zmniejsza przekrwienie i normalizuje krwiobieg. Stosować przez całą dobę okłady z kapusty na brzuch. Gangrena (Patrz rany.). Zjadać rano 2 łyżki kapusty kiszonej. jelitowe. 13. bóle mięśni. Na przewlekły bronchit stosować mieszankę: wywar z 60 g kapusty gotowanej w 0. Egzemy. Popijać świeży sok i jeść kapustę surową lub duszoną. Dennatoza. 9. Na noc przyłożyć 3 liście na kark i niekiedy na nogi. zatrucie polekowe. zapalenie oskrzeli. 11. 6). Postępować jak przy astmie. 23. opryszczki). Zostawić 3 liście na kilka godzin. Jest to leczenie pomocnicze. Bóle żołądkowe. Stosować zioła Rektosan. Ból lędźwiowy (postrzał). Zapalenie opłucnej. Popijać do dwu szklanek soku ze świeżej kapusty dziennie. 21. Spożywać cebulę. Przykładać liście kapusty. sosna). u podstawy płuc lub na łopatki. Wkraplać do uszu mieszankę soków z kapusty (50 proc. nekroza. Kamienie moczowe. Bóle reumatyczne. a następnie całą noc. według lokalizacji bólu. Popijać sok. 3-4 liście kapusty jako okład na pierś i na szyję. Stosować okłady z kapusty przez l miesiąc. Grypa. słabość ogólna. 19. Czyrak. martwica). 114 . Astenia. Jelita (nieżyt lub zapalenie albo infekcja). dna. Przyłożyć liście do strefy wątroby. Popijać do dwóch szklanek soku dziennie. 18. 10. Przykładać surowe liście na 2 do 4 godzin lub na całą noc. Bardzo korzystnie działa syrop z niedojrzałych orzechów włoskich drobno posiekanych i zasypanych cukrem. 24. egzemy. (Patrz bóle reumatyczne). Biegunka. choroba skórna (Patrz liszaje. Gruźlica. 20. wąglik. Stosować reguły prawidłowych zestawów produktów spożywczych. Spożywać kapustę długo gotowaną i popijać wywar. Jeżeli egzema jest sucha.) i z cytryny (50 proc. Przyczyną może być: nieodpowiedni zestaw pokarmów. 14. O wyborze środka ziołowego decyduje lekarz. Popijać 2 szklanki soku dziennie. aż do eliminacji ropienia. Zostawić na 3-4 godziny. Konsultować u lekarza. Popijać do 3 szklanek soku dziennie. 7. 12. 26. Stosować liście pelargonii. 6. Ból głowy (silny i uporczywy). Przyłożyć dwa liście do czoła i 3 liście na kark na 4 godziny lub na całą noc. 8. 8). Wkładać do odbytu liście w formie czopka na noc na 4 godziny. Przyłożyć 3 warstwy z liści na 4 godziny lub na noc. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. Kontynuować aż do uśmierzenia bólu. Zażywać pół łyżeczki co godzinę. Popijać świeży sok. Bezsenność.5. 16. Diabetes mellilus (cukrzyca). Bronchit. 25. zmęczenie. (Jak pkt. (Patrz pkt. Pod koniec gotowania dodać 60 g miodu. Dna-artretyzm.5 l wody przez l godzinę. ropień. Unikać zdenerwowania i niewłaściwej przemiany materii. Choroba serca. Popijać sok. Popijać rozcieńczone olejki eteryczne (lawenda. godzinę dziennie. Hemoroidy. należy uprzednio oliwić każdy liść. Spożywać sok gotowany z borówki czarnej i pyłek kwiatowy. Jeść kapustę surową i duszoną. 15. 17. Delikatne działanie rewulsyjne liścia z kapusty jest bardzo korzystne. Przykłada się 3-4 liście na miejsce dolegliwe na całą noc. Dziennie popijać do 2 szklanek soku. 22. Astma. Głuchota.

Liszajec. ogórek. Liści nie ogrzewać. reumatyczny. Często potrzebna jest konsultacja u lekarza. zapalenie tętnic. 43. Półpasiec w początkowej fazie jest do wyleczenia w ciągu kilku dni. Można również przemywać oczy naparem z rumianku. rwa kulszowa). Nekroza. a w wolne dni na krocze na całą dobę. nieżyt alergiczny sezonowy (Patrz astma). Oczy (podrażnione. twarzowy. W przypadku oparzenia II stopnia i III stopnia powinien zdecydować lekarz. Na oparzenia I stopnia można przyłożyć gotowane obierki z ziemniaka lub tartej marchwi. 39. 33. Stosować l łyżkę syropu 3-4 razy dziennie do naparu przeciwkaszlowego. Przykładanie liści na 4 godziny dziennie lub na noc kończy się przeważnie zgojeniem rany. Obrzęk. Popijać sok. Na pęcherzyki półpaśca pomagają lepiej olejki eteryczne. 45. Przykładać co drugi wieczór liście na dolną część brzucha. Przykładanie kapusty na pół godziny regeneruje i oczyszcza skórę. 37. Katar sienny. (Patrz wątroba). Pęcherz moczowy (zapalenie). 36. Na noc przyłożyć 3 warstwy liści na powierzchnię większą niż objętą dolegliwością. Przykładać liście. 48. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. 5 g szafranu. Przyłożyć na noc 3 liście na górną część brzucha. 115 . Przyłożyć 2-3 warstwy liści na zbolałe miejsce. 47. Lekarz decyduje jak postępować. Uśmierza to bóle i działa gojąco. Krtań (zapalenie) (Patrz afonia i katar). płatków z róży. żylaki. Stosować 3-4 razy dziennie po 4 godziny. Podobnie działa brzoskwinia. Liście uśmierzają bóle. Przykładać liście na noc i zmywać rano sokiem. Martwica. zaczerwienione). Kapusta jest tutaj wyborowym lekiem. Krzywica. Popijać 1-2 szklanki soku dziennie. 41. Migrena. 250 g miodu. 34. Lekko zabandażować. Dotyczy to również ciężkich nóg. Jak najszybciej przyłożyć liście dobrze zmiażdżone. Skład syropu : 500 g soku z kapusty czerwonej. cytryną (l kropla do każdego oka 2-3 razy dziennie). 40. sinicy skóry. Aktywuje to krwiobieg. Przykładanie liści na przebiegu bolesnego nerwu uspakaja stopniowo ból. Trzy warstwy liści przykłada się na 4 godziny pod koniec dnia lub na całą noc. Popijać sok. oczyszcza włośniczki z nieczystych substancji. 42. Zagotować. Popijać 2 szklanki soku dziennie. Jak wyżej oraz na dolną część brzucha i krocze. wody solonej (l łyżeczka soli morskiej na 500 g wody). Okłady z liści zmniejszają przekrwienie. 30. Maseczki kosmetyczne. Katar. łzawiące. bławatka. Odmrożenia z pęcherzykami. 28. Oparzenia. Nerwoból (zębowy. truskawka. Owrzodzenia żylakowe goleni. 46. chabru. Opryszczki skórne. Zarejestrowanych typów owrzodzeń jest co najmniej 34. Przykryć watą. Wprowadzić do oka kilka kropli świeżego soku wieczorem przed snem.27. 32. Prostata. Łojotok. 44. 31. nadto na wątrobę lub na dolną część brzucha w zależności od źródła migreny. 38. poprawia krwiobieg. 29. Przykładać liście. Pęcherzyk żółciowy. Nogi (dolegliwości). ożywia tkanki. w razie potrzeby także w ciągu dnia. Półpasiec. Nerwowość. Przykładanie liści ożywia tkanki i absorbuje nieczystości. absorbuje skupiska tłuszczu z tkanki podskórnej. 35.

66. zatok bocznych nosa). 52. 55. Można również podawać choremu czosnek. dając 20 kropli do czaszy z gorącą wodą. Popijać między posiłkami do 2 szklanek soku ze świeżej kapusty. Zjadać dziennie 2-3 łyżki kapusty kiszonej. 51. Żylaki. Tętnica (zapalenie). Skóra (dolegliwości). Ukąszenie owadów. Robaki jelitowe. (Patrz głuchota). Przykładać liście i popijać sok do 2 szklanek dziennie. Ropień zimny (gruźlica stawowa lub kości). tymianku. dynię zwyczajną. na kark na 2-3 godziny lub na całą noc. lawendy z eukaliptusa. (patrz pkt. 15). czosnek. 67. Tętnicze nadciśnienie krwi. 60. Wrzód żołądka. Obmyć gotowaną wodą (jedną szklankę) z dodatkiem soli morskiej (l łyżeczkę). na pas lędźwiowy. lawendę. Słuch (przytępienie). 72. Popijać sok. 38). 56. Przyłożyć 3-4 liście jako okład na noc. Stosować inhalacje z mieszanki olejków eterycznych z igliwia sosny. katar. Zastrzał. Wtedy należy oczyścić ranę z ropy i sczerniałej krwi. Sinusitis. Przykładać liście. 54. Trądzik. Przykładanie liści uspokaja bóle i pomaga w usunięciu toksyn. udar słoneczny. Przykładać miejscowo liście moczone w oleju słonecznikowym lub oliwkowym. Stosuje się również: por. Utrata soli mineralnych. Bandaż wieczorny pozostaje na całą noc. 50. Zmieniać bandaże aż do kompletnego zagojenia rany. W razie potrzeby uzupełnić okładem z liści dolną część brzucha na noc. Skóra popękana. 62. nie gojące się. Utrudnione trawienie. 58. 71. 69. Przykładać 3-4 liście na głowę i na kark co 4 godziny z przerwą 2-3 godzin. 53. nieżyt nosa. Rany zwykłe. Na początku zmienia się okład z kapusty co 2 godziny. Uśmierza to bóle i poprawia krążenie krwi. 61. odwapnienie. Można również popijać wywar z obierek kartoflanych albo z lukrecji gładkiej. 59. Przykładać liście do łydek. 70. W przeciwnym wypadku zmieniać bandaż częściej i oczyszczać ranę. 65. przykłada się liście i popija świeży sok. zawierające olejki eteryczne. Szkorbut. (patrz nogi pkt. Przekrwienie mózgu. jeżeli przypadek nie jest groźny. (patrz nogi pkt. Popijać dziennie do 2 szklanek soku. Skąpomocz. nasiona kapusty. Stłuczenie. Szybko natrzeć liściem i zrobić bandaż z liści. 38). Popijać do 2 szklanek soku dziennie. Jest to zapalenie zatok przynosowych (jam obocznych nosa.49. 57. cebulę. a później co 4 godziny. Dla dzieci 20-30 g dziennie. 63. kontuzja. Węzły chłonne (zapalenie). 116 . Przyłożyć 3 warstwy liści. Popijać 2 szklanki soku dziennie. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. Żyły. które wyciągając nieczystości inicjują korzystne procesy ropienia. 64. Popijać rano przez 3 kolejne dni szklankę soku. Rano i wieczorem wpuścić pół łyżeczki soku do nozdrzy. szałwię. Skaza moczowa. Jeść surówkę. Przykładać liście i popijać sok. natkę pietruszki i inne. 68. W celu ułatwienia rewitalizacji tkanek i wydalenia części zmartwiałych. Stan depresji.

np. Przyłożyć 2 liście na 4 godziny lub na całą noc. 83. Przyłożyć liście do dolnej części brzucha. 94. Popijać po l szklance soku dziennie Zapalenie powiek. 80). żółciowa kolka. Żołądkowy nieżyt przewlekły. bezbolesnego miesiączkowania przy bólach. 77. Popijać sok. Korzystny jest również sok z borówki. 84. Popijać przez tydzień po pół szklanki dziennie. 90. Zapalenie zatok czołowych. Popijać 2 szklanki soku dziennie. Zapalenie zatoki szczękowej. Zdolność prawidłowego. Zwichnięcia. Zmniejsza przekrwienie. Przykładać rano i wieczorem po 3 liście. ostropest plamisty. 74. (jak pkt. (jak pkt. 78. 80). Wątrobowa marskość. Przykładać warstwę z 3 liści zarówno w dzień co 4 godziny. 75. 18. Popijać glinkę. przykryć watą i zabandażować delikatnie. Przykładać liście do dolnej części brzucha na 2-3 godziny. 87. (patrz oczy). Stosować sok z surowej kapusty z dodatkiem kilku kropel cytryny. jak i na noc. dodać szczyptę przypraw trawiennych i pić raz dziennie. korzeń mniszka. łagodząco i uśmierzająco na bóle wątroby w przypadkach dolegliwości pęcherzyka żółciowego i niewydolności wątroby. Działa to uspokajająco. Do ziół leczących wątrobę zaliczmy: czarną rzodkiew. Stosować liście. 80). zapalenia różnego rodzaju. Sprzyja to odpływowi wysięku z uszkodzonej części kończyny. Rano i wieczorem wprowadzać do nozdrzy 1/2 łyżeczki świeżego soku. Zapalenie włośniczek. Zapalenie naczyń chłonnych. 76. 86. 96. Stosować inhalacje z olejków eterycznych.73. (jak pkt. 81. 93. 92. 82. 117 . 91. Po miesiącu zrobić kilkudniową przerwę. nawłoć pospolitą. Zapalenie okrężnicy Przyłożyć 3-4 liście na noc na brzuch. Konsultować u lekarza. Zły stan układu nerwowego. cytryny. odmładzanie się. Wszystkie inne leki uspokajające są również pochodzenia roślinnego. kolka nerkowa. kamica nerkowa. 88. Zdolność prawidłowej przemiany materii. 89. Żołądek (wrzód). co zmniejsza przekrwienie w pasie miednicowym. Zdolność utrzymania prawidłowej pracy nerek. Zaparcie. 85. Do zbolałego miejsca przykładać liście. Zapalenie zatoki klinowej. Zapalnic macicy. 80. 79. Wątroba (twarda). które mają działanie rewulsyjne i zmniejszą przekrwienie. Popijać 1-3 szklanki soku dziennie między posiłkami. jeść surówkę i kiszoną kapustę. Przyrządzić w mikserze koktajl z soku kapusty. Zaleca się równie/ stosowanie olejków aromatycznych i pyłku kwiatowego. Brać 2 razy w tygodniu kąpiele z dodatkiem roztartej w mikserze główki kapusty i naparu ze 100 g mięty + 1/2 kg drożdży piekarniczych. Popijać sok ze świeżej kapusty. 95. Wątrobowa kolka. (jak pkt. Przykładać liście. 80). Zapalenie zatoki sitowej. korzeń podróżnika (składnik leków Herba-polu: Sylimarol i Fitolizyna). Zapalenie zatok przynosowych w niskim lub wysokim ciśnieniu atmosferycznym. liście karczocha. Popijać 2-3 szklanki soku dziennie. Popijać wodę z gotowanej kapusty 2-4 szklanki dziennie. zatrzymanie moczu. Przykładać liście na 4 godziny i na całą noc na nerki i pęcherz moczowy. natki pietruszki i l jabłka. Zapalenie spojówek. (patrz oczy). Dolegliwości nerek jest 25 rodzajów. Skaza dnawa. Zmęczenie ogólne.

szpinaku). olejku eterycznego. Zamroczenia alkoholowe. tłuszczu. szczególnie u dzieci. reguluje czynności jelit i działa przeciwbiegunkowe. działa uspokajająco. przeczyszczające. 100. jest czynnikiem wzrostu. osłodzony cukrem lub miodem. Wyciąg z nasion działa spazmolitycznie i rozszerza naczynia wieńcowe.Zapalenie stawów. Marchew stosuje się w celach profilaktycznych i leczniczych przy hipowitaminozie.karotenoidy i wit. sok nasiona i liście. Pić sok. do 1. MARCHEW SIEWNA Daucus carota L. Powiększona liczba czerwonych krwinek i hemoglobiny odnawia komórki naskórka. Dolegliwości układu nerwowego. Tako roślina astralna kumuluje energię światła słonecznego i promieni kosmicznych. 99. kaszel. zwłaszcza liściastych (np. przeciwgnilnie. krzemu i innych substancji działają stymulujące. 98. choć możliwości jego wykorzystania przez organizm są mniejsze aniżeli w przypadku innych warzyw. robić na noc okłady z liści świeżej kapusty. której ojczyzną jest rejon śródziemnomorski. pobudza czynności wątroby. B2 (ryboflawina). Pić sok z kapusty z sokiem z selera w proporcji 1:1. W Polsce jest uprawiana w kilku odmianach o różnym kształcie i barwie korzenia. . Należy do jarzyn o najwyższych właściwościach leczniczych. na ośrodkowy układ nerwowy i mają korzystny wpływ na przemianę materii (tworzenie tkanki kostnej. znajduje się na czele roślin baldaszkowych. Jeść kapustę duszoną na oleju słonecznikowym z dodatkiem szczypty kminku. Stosować sok z kapusty z dodatkiem soku z czarnej rzepy i kilku kropel cytryny. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Korzeń: działa wzmacniająco. Pić sok z kiszonej kapusty. kwiaty antycyjany i flawonoidy. pobudzanie wzrostu). 118 . Zachodzące w marchwi procesy przemiany kwantów energii świetlnej. pozwala uzyskać zdrową i ładną skórę. pobudza naturalne siły obronne. Marchew należy do roślin najbogatszych w karoten. Jako surowiec leczniczy stosuje się rdzeń (miękisz) korzenia. ziele . Nasiona marchwi zawierają do 12 proc. Zapalenie oskrzeli. 97. że korzeń odznacza się dużą siłą witalną. ma właściwości remineralizujące. co sprawia. przeciwanemiczne. działa przeciwcukrzycowo.5 proc. Marchew.

buraka czerwonego i rzeżuchy. także miód. Na zaparcia. astma). Marchew jest wskazana dla niemowląt i dzieci chorych na białaczkę. Świeży sok. Po sześciu miesiącach dawać stopniowo sałatkę jarzynową i świeże owoce. trądzik twarzy. białaczka. niedomogi wątrobowo-żółciowe.gojąco na jelita i przewód pokarmowy. krwawienia żołądkowo-jelitowe. cierpiących na choroby alergiczne przewodu pokarmowego. buraków czerwonych. dla dzieci z uczuleniem na białko. cukrzyca. pasożyty jelitowe. sok z winogron. nowotwór piersi (leczenie pomocnicze). dermatozy. Marchew leczy artretyzm. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astenia (osłabienie ogólne). żółtaczka. Profilaktycznie: choroby zakaźne i zwyrodnieniowe. przeciw robakom (dzieciom dodawać wody). biegunka u dzieci. rozpuszcza żółć. nerwicy żołądka. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Nasienie marchwi brane trzy razy dziennie (szczypta na końcu noża) pomaga w niedomodze wątroby. egzemy. oczyszcza krew. m. choroby nerek. blednica. liszajec twarzy.in. goi rany. Biegunka u dzieci. 50 . Podawać zupę marchwiową. w bólach i kurczach żołądka oraz jelit. Spożywać porcjami w ciągu dnia. Natomiast rzadziej stosuje się mięso i produkty zbożowe. łuszczyca. przy niespokojnym śnie. niedobór mleka u karmiących matek. usuwa robaki. oczyszczanie krwi zatrutej toksynami. działa wykrztuśnie. miażdżyca. Przepuścić pręż maszynkę do mięsa. łupież. stwardnienie rozsiane. obniżona ostrość widzenia. Po tym czasie włącza się do diety soki z selera. odmroziny. nowotwór nabłonkowy. artretyzm. moczopędnie. Spożyć w ciągu 24 godzin. stany nerwicowe. pęknięcia skóry. regulacja krwawienia miesięcznego. dolegliwości płucne (gruźlica. oparzenia. bronchit chroniczny. jarzyn i owoców. ropień. czyraki. Kilogram marchwi gotować przez dwie godziny w litrze wody. W tych przypadkach stosuje się kurację w ciągu trzech miesięcy z 1-2 litrów zupy z marchwi dziennie. infekcje jelit. Nasiona: działają rozkurczowo.500 g popijać rano i wieczorem w celach odżywczych. nabłoniak. zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. Popijać dziennie litr soku z marchwi z dodatkiem pół litra soku z selera. wstrzymać się 119 . stany przedrukowe. pęcherzyca. U starszych dzieci po sześciu miesiącach włącza się do diety gotowane jarzyny i sałatę zieloną. a także zmarszczki. wrzód żołądka i dwunastnicy. niedokrwistość. zaburzenia przemiany materii (trawienne). zatrzymaniu moczu. wrzody. hemoroidy. Na użytek zewnętrzny Rany. Przy raku jelita grubego dodawać sok z zielonych liści mniszka lekarskiego. Przepuścić przez wyciskacz do jarzyn. sprzyja wydzielaniu mleka u karmiących matek. nadciśnienie tętnicze. dna. zaparcia. skrofuloza. krzywica. anemia. reumatyzm. uwalnia z głębi skór) zrakowaciałe komórki i tkanki. demineralizacja. pietruszki. Pół kg obranej i pokrojonej na kawałki marchwi gotować do miękkości w litrze wody z dodatkiem pół łyżeczki soli morskiej.

smarowanie skóry świeżym sokiem nada jej ładną. tymianek. przestać z chwilą ustąpienia biegunki. Leczenie takie musi trwać kilka miesięcy (półtora roku). chorobę wieńcową. Sok z marchwi jest doskonałym kosmetykiem do pielęgnacji skóry twarzy i szyi. Wywaru z liści używać do płukania gardła (na afty. pietruszka. aby używana marchew nie zawierała azotanów pochodzących z preparatów chemicznych stosowanych w uprawach. Przetrzeć przez sito i uzupełnić wodą do litra. Sok ze. Organizm uwalnia się wówczas od toksyn powstałych przy złym metabolizmie. jasnobrązową barwę „gubiącą” piegi. l kg marchwi usuwa glisty przewodu pokarmowego w ciągu 24 godzin. Zupa z marchwi musi być skonsumowana w dniu sporządzenia. ujędrnia skórę. a następnie masować ją oliwą. jeśli nie przyjmuje się innego pokarmu. Napar z l łyżki nasion na szklankę wrzątku działa moczopędnie. Marchew i jej liście powinny być dodawane do wszystkich zup jarzynowych. W przypadku suchej skóry można stosować maseczki. rozmaryn. co je chroni przed rozwojem gnilnych drobnoustrojów. marchew utarta. pobudza łaknienie. Podawać do popijania. w których występuje por. łupież. Regularnie. Sok z marchwi działa profilaktycznie na kamicę nerkową i usuwa stany zapalne. niemoc płciową. Popijać co dzień szklankę soku. Zawiera wówczas mniej azotanów. wrzód na nodze. które utrzymują kwaśny odczyn środowiska jelit. daje ładną karnację. Na zmianę diety organizm reaguje wzmożeniem stanu chorobowego. liszajec i inne. Obmywanie daje uczucie świeżości. Popijać sok zaczynając od kilku łyków dziennie. Skórze pozwolić wyschnąć. Zupę z marchwi zaleca się ze względu na jej właściwości remineralizujące i odtruwające oraz zdolność przywracania w organizmie równowagi kwasowo-zasadowej.) oraz obmywań pęknięć skóry. czosnek.od jedzenia mięsa przez rok. by stopniowo dojść do litra dziennie. jest mlekotwórczy. pobudza czynności gruczołów wydzielania wewnętrznego. 120 . utrzymującym w zdrowiu wątrobę i oczy. świeże zmiażdżone liście stosować do okładu lub do przemywania ropnia. nowotworu piersi. Zupa taka wskazana jest dla osób otyłych. stwardnienie tętnic. Przy dawce 1-5 g nasion ma właściwości wiatropędne. odmrożeń. goździki.. poprawia krążenie krwi. Podać mleko. liść laurowy. Uwaga. a dopiero później występuje faza powrotu do zdrowia. świeżej marchwi zawiera związki sprzyjające rozwojowi jelitowych bakterii beztlenowych wytwarzających kwas mlekowy i octowy. wywołuje miesiączkę. czyraki. cebula. Spożywając regularnie po jednej marchewce na czczo i wieczorem. Na biegunkę u dzieci: utrzeć pół kilograma marchwi i gotować w litrze wody przez godzinę. Są to substancje szkodliwe i lokalizują się w zewnętrznej skórce marchwi. Należy dbać. Leczy nadczynność tarczycy. Kuracja marchwiowa leczy białaczkę z niedomogą śledziony i skłonnością do wymiotów. seler. Ma ona właściwości moczopędne. rano i wieczorem. regulujący żołądek. Na użytek zewnętrzny Wywar z korzenia lub świeżych liści. Sok (lub marchew utarta) z miodem zagotowany w mleku stanowi lek na przeziębienia. kalarepa. wzmacniający włosy i paznokcie. ropień ust itp. zaburzenia w trawieniu. niszczy się owsiki. oparzenie. zapobiega zmarszczkom. na świeżą bądź zastarzałą ranę. Geriatrzy zalecają ludziom starszym sok z marchwi jako lek przemywający naczynia krwionośne.

mniszek. toteż należy ten fragment odciąć. bóle głowy. 121 . Należy jednak pamiętać. Należy również pamiętać o konieczności odpowiedniego przechowywania marchwi. by. por. Zatrucia te jedynie przy natychmiastowej pomocy. że nawet marchew rosnąca z dala od największych źródeł zanieczyszczeń tymi toksycznymi związkami nie musi być całkowicie ich pozbawiona. Jest rośliną o ogromnych wartościach leczniczych. marchew. pyły. nie kończą się śmiercią. Ostre zatrucia azotynami charakteryzują się zaczerwienieniem twarzy i powłok skórnych. a w ciężkich przypadkach sinicą spowodowaną porażeniem układu krążenia i obecnością methemoglobiny we krwi. podobnie jak czosnek. Należy zwracać uwagę na pochodzenie marchwi. które z kolei zmieniają hemoglobinę w methemoglobinę. szpinak. Ma 4 razy więcej witaminy C niż pomarańcze i kapusta. Występuje także rozszerzenie obwodowych naczyń tętniczych i spadek ciśnienia tętniczego krwi. gdyż nie tuczy (w 100 g jest 10 kał. w przeciwnym bowiem przypadku dochodzi do powstawania aflatoksyny. podobnie jak niektóre inne warzywa (buraki. Azotany znajdujące się w wodzie pitnej zajmują eksponowane miejsce w zatruciach małych. której wartość biologiczna substancji czynnych przewyższa wiele innych warzyw leczniczych. A (12 mg). Zawiera chlorofil. Jest także zalecana dla otyłych. ale przy jej stosowaniu należy przestrzegać kilku zasad. zatrucia. owoce i nasiona. ścieki. niż potrzeba (3 do 4 mg). liście. Taka marchew czy sok z niej może wywołać groźne. rabarbar.Marchew powinna być stałym składnikiem menu palaczy tytoniu. Natka pietruszki jest bardzo cennym produktem spożywczym i leczniczym. drgawki. szczególnie u małych dzieci. PIETRUSZKA ZWYCZAJNA Petroselinum sativum Hoffm. wobec silnych objawów methemoglobinemii. W części korzenia. Nasiona zawierają znacznie więcej olejku eterycznego i flawonoidów niż korzenie i dlatego działają silniej moczopędnie i przeciwszkorbutowo. Azotany przemieniają się w azotyny. Niemowlętom nie należy podawać szpinaku. wszystkie kapustne).36 proc. czasem wymioty. które lokalizują się w częściach peryferyjnych korzenia i dają się stosunkowo łatwo wyeliminować przez staranne skrobanie. występujących w glebie nadmiernie zasilanej nawozami azotowymi bądź pochodzących z innych źródeł (dymy.). pestycydy). Marchew może także zawierać resztki pestycydów. marchew wytwarza solaninę (widoczną jako zazielenienie). dzieci. kapusta. 20 g natki dostarcza 48 mg witaminy C na dzienne zapotrzebowanie organizmu 75 mg. cebula. marchew. który zawiera 0. a 2 razy więcej niż mniszek. co należy mieć na uwadze starannie przygotowując przed spożyciem. Marchew jest wprawdzie uniwersalnym środkiem leczniczym. profilaktycznym i kosmetycznym. azotanów. sporo olejków eterycznych. gdyż. ma ona właściwości zatrzymywania i gromadzenia szkodliwych azotanów. szczaw. biegunka. Do celów leczniczych wykorzystuje się korzeń. aminokwasy. To konieczny warunek. w pełni z pożytkiem wykazała swoje właściwości. do pół roku życia. który wystaje nad ziemią. która jest toksyczna. Nać daje 4 razy więcej prowit.

4 g dziennie w postaci kapsułek żelatynowych na kilka dni przed menstruacją łagodzi bóle napięcia przedmiesiączkowego. Pić codziennie rano na czczo. rany. niestrawność. zastój mleka w sutku. astenia. l g skórki pomarańczowej i l g skórki grejpfrutowej gotować w l litrze wody.2 litra wody. aż zostanie 0. czyli apiol (do nabycia w aptekach). wzdęcia. Naciągać 15 minut. zranienie i ukąszenie pszczół. w równych ilościach łagodzi nerwobóle. Zażywany w ilościach 0.2 do 0. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. 25 g nasion. Na użytek zewnętrzny Przemywanie 2 razy dziennie sokiem lub naparem na piegi. Mieszankę 25 g korzenia pietruszki. 100 g na l litr wody w postaci irygacji dopochwowych leczy białe upławy. pasożyty jelitowe. piegi. Leczy biegunki. brak łaknienia. wady krwi. zakażenie. kamienie moczowe. Taki okład przyłożony do piersi wysusza mleko karmicielki oraz łagodzi zapalenia sutków przy zastoju pokarmu. dolegliwości wątrobowe. zaburzenia miesiączkowania. miesiączkowanie bolesne. Wywar z nasion. Wywar. upławy. Gotować 3 min. Na reumatyzm. Osłodzić miodem. skąpomocz. korzenia lub natki na pół litra wody. naciągać 15 min. Na użytek zewnętrzny Kontuzje. Sok z korzenia pietruszki ze spirytusem 70 proc. Gotować 3 minuty. atonia pęcherzyka żółciowego. reumatyzm. ukąszenia owadów. zimnicę (malarię). nerwobóle. Jako okład antyseptyczny i gojący na rany. os. Przy nerwobólu zębowym zwilżać palec i pocierać wzdłuż przebiegu nerwu dziąsła i policzki. Flakonik z sokiem trzymać szczelnie zamknięty. gościec. gorączka przerywana.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. zapalenie oka. Na zapalenie oka. Popijać 1/4 szklanki 2-3 razy dziennie przed posiłkami.5 l. stany nowotworowe. łagodzi bóle i eliminuje opuchliznę. skąpomocz. Wyciąg z suchych nasion. Natka zmiażdżona. Na owsiki: szczypta natki pietruszki. kamienie moczowe. korzeń selera i fiołka wonnego. Wypijać rano na czczo. w 0. Wkraplać 1-2 krople świeżego soku z korzenia 2-3 razy dziennie lub stosować jako okład na noc. stany nerwowości. 122 .

dolegliwości dróg moczowych. uszkodzenie błon śluzowych przewodu pokarmowego z powodu apiolu. Zastępuje kurację wodami mineralnymi. jest antyseptyczny. ryżu. Małym dzieciom. moczopędny. Stosować l garść rozdrobnionej pietruszki na 0. otyłość. Zaleca się go jako odtrutkę po zatruciach np. co działa uzdrawiająco. pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego (olejek). WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. gruźlica. niestrawność. Myć twarz rano i wieczorem przez tydzień ciepłym wywarem z korzenia pietruszki. oczyszczający krew. zaparcie. Fitolizynę powinno się dawkować ostrożnie i podawać z przerwami. Natkę pietruszki należy jeść przez cały rok i używać do kanapek. artretyzm.Na rozjaśnienie cery. kasz. ołowiem ze spalin samochodowych lub parą ołowiu w drukarniach. Sok ze świeżych porów jest dobrym środkiem leczącym wszelkie formy kamicy moczowej i nieżyty dróg moczowych.5 litra wody. Można go jeść na surowo. Syrop z porów działa korzystnie na koklusz u dzieci. jaj. kamica moczowa. więc nie tuczy. 100 g porów dostarcza około 30 kalorii. gościec (reumatyzm). Działanie: wzmacnia nerwy. po ugotowaniu i duszeniu. POR Allium porrum Por jest jarzyną towarzysząca człowiekowi od tysięcy lat. budulcowy. łatwo strawny. z właściwości leczniczych i odżywczych. podnosi potencję seksualną mężczyzny i jest zaliczany do afrodyzjaków. surówek. podobnie jak czosnek i cebula. mięs. Gotować 15 min. Znany w Polsce od kilku wieków. nieświeżym pokarmem. grzybami. niewydolność nerek. Pietruszka wchodzi w skład mieszanek moczopędnych Urogran. Olejek silnie drażni nerki i może być przyczyną poronień. Działanie uboczne. arterioskleroza. Por jest zasadotwórczy. Stosowanie przez dłuższy czas dużych dawek wyciągu z nasion pietruszki powoduje kurcze macicy przez mirystycynę. zup. azotemia (zatrucie amoniakiem). sosów. a wyciąg wodno-alkoholowy z nasion jest dodawany do Fitolizyny. 123 . Urosan. Natkę można mieć przez całą zimę sadząc korzenie pietruszki do ziemi w skrzynkach lub w doniczkach. Jest lekko strawny. i kobietom w końcowym okresie ciąży zaleca się ostrożność przy doustnym przyjmowaniu nasion pietruszki.

który zadziała jak bandaż antyseptyczny i gojący. odciski. wrzody. pierzga. otrzymuje się skuteczne leki dla pacjentów niezależnie od płci i wieku. Na zastój moczu i na zapalenie pęcherza moczowego gotować na małym ogniu 6 porów przykrytych olejem. hemoroidy. Zawierają one substancje czynne. ukąszenia owadów. postrzały. Jej właściwości korzystne dla zdrowia znane są od tysięcy lat. a także po ciężkich chorobach lub operacjach. 124 . Po uprzednim wyjęciu kolca. Sok + miękisz chleba daje miąższ przyspieszający dojrzewanie wrzodów. między innymi fosfor działający pobudzająco. RZODKIEWKA OGRODOWA Raphanus sativus L Uprawiana we wszystkich krajach jako roślina spożywcza i przyprawowa. krwawienie z nosa. Używając ich obok świeżych soków z pokrzywy majowej. pielęgnacja twarzy. porów. Na ukąszenie owadów. mleczko pszczele. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Korzonki oczyszczone. kit pszczeli . żądła bolące miejsce nacierać trzonem poru rozciętego na dwie części. imbir. zastój moczu. Na noc przyłożyć na mokre części ciała. Na stan przepicia (alkoholowego). takich jak. Białe liście pora ugniecione w małej ilości osłodzonej wody dają miąższ na kataplazmy na czyraki. Na rany. Nie należy obawiać się przedawkowania. Na azotemię: 30 g korzonków macerowanych przez 10 dni w litrze białego wina. wanilię jako przyprawy. Zjeść nazajutrz bulion z porów. U nas używana do sałatek.propolis. Na użytek zewnętrzny Sok oraz mleko lub serwatka. Grecji. W razie potrzeby zabieg ponowić. Stwardnienie (modzelowatość) obłuska się. czyraka. brodawki. Wypijać codziennie rano duży kieliszek. Zewnętrzne okłady z porów gotowanych w mleku są stosowane do przykładania na ropiejące rany. Obmywać zaczerwienienia i wysypki na twarzy. Macerować liście porów w occie przez 24 godziny. pyłek kwiatowy.Na użytek zewnętrzny Czyraki. Przyłożyć liść pora. Na brodawki i odciski. wrzody. Nazajutrz zdrapać odciski. Działają one wzmacniająco i są korzystne przy osłabieniach. opuchlizny reumatyczne. nagniotki. rany. Ma mnóstwo entuzjastów na całym świecie. Ciepłe pory przyłożyć do podbrzusza jako okład. Egipcie. ropnie. Jako załączniki do afrodyzjaków zalecam: soki z selera i pokrzywy. Duże ilości podobnych związków można znaleźć w preparatach otrzymywanych z produktów pszczelich. rozdrobnione z dodatkiem mleka zalecane są na robaki. Związki zawarte w afrodyzjakach działają wzmacniająco ogólnie. Wiedziano o tym w Chinach. cynamon. selera.

WSKAZANIA LECZNICZE Spożywanie rzodkiewki zaleca się przy anemii. mikro. porost włosów. ukrwienia. żółciotwórczo i żółciopędnie. Nauka dopiero w ostatnich dziesięcioleciach rozpoznała procesy występujące w przemianie materii po zjedzeniu rzodkiewki. działa przeciwbólowe. drenuje nerki i wątrobę. Wykorzystywać liście rzodkiewek. poprawia ukrwienie organizmu. demineralizacji organizmu. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Rzodkiewka ma właściwości antybiotyczne. Zjadać więc rzodkiewki z „serduszkiem”. aktywizacji. wypadaniu włosów.Stwierdzono że poprawia wzrok. Pośród 12 pierwiastków. przeciwkrzywicznie.i śladowych. metabolizmu. przeciwszkorbutowo. dolegliwościach oskrzelowych i wątrobowych. ważny jest zestaw: Fe + Cu + Mn. szkorbucie. Młode listki rzodkiewek dodawać do sałatek i zup. nadfermentacji jelitowej. pobudza łaknienie i trawienie. Stosować przepisy kulinarne podane w książkach kucharskich. zmarszczkach. działa bakteriostatycznie. po spożyciu enzymów. SPOSÓB UŻYCIA Jako produkt spożywczy. uzdrawia cały organizm. pierwiastków makro-. poprawia pamięć. astmie. kamieniach nerkowych i żółciowych. które działają jako afrodyzjaki i odmładzające. wykrztuśnie. który poprawia ukrwienie. jakie zawiera rzodkiewka. a w szczególności zdolność stwarzania w organizmie przewagi jonizacji ujemnej. reumatyzmie. przyczyniającej się do normalnego przebiegu procesów oddychania. braku łaknienia. grzybobójczo. remineralizacji. witamin. usprawnia intelekt. artretyzmie. krzywicy. Wielu specjalistów z dziedziny fitoterapii zaleca chorym na nowotwory spożywanie między innymi rzodkwi na surowo wraz z gotowanymi liśćmi. 125 .

łaknienie i trawienie.). sałata kędzierzawa (var. artretyzm. capitata L. ale o wiele słabszy. wzmacnia czynności oddychania. a w przypadku kamicy żółciowej 100 . Zjadać świeże. Surowiec leczniczy: liście. Gatunek ten liczy ponad 200 odmian botanicznych. pospolicie uprawiana. uspokaja nerwy. Popijać 20 .RZODKIEW CZARNA Raphanus niger Mill. sałata szparagowa (var. co działa wzmacniająco. kamica moczowa i żółciowa. Popijać 4-6 łyżek dziennie. uczulenia. szkorbut. egzema. Krążki rzodkwi posypać cukrem.sok o działaniu podobnym do opium. crispa L. Do najbardziej popularnych należą: sałata głowiasta (var. Zetrzeć rzodkiew na tarce z małymi oczkami. Surowiec zawiera lactucarium .). Po 10 godzinach zebrać sok. Do celów leczniczych stosuje się korzeń bez czarnej skóry. 126 . SAŁATA Lactuca sativa L. WSKAZANIA LECZNICZE Astma. ma silne właściwości przeciwszkorbutowe. augustana). łodyga.50 g dziennie rozcieńczonego soku. niestrawność. SPOSÓB UŻYCIA Surówka. nasiona. także rozcieńczonego i małymi porcjami. niedomoga wydzielnicza wątroby. zapalenie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. krzywica. pobudza czynności wątroby. Zalecany dla dzieci. zalecana przy wypadaniu włosów sprzyja opróżnianiu pęcherzyka żółciowego. sok z cytryny lub łyżeczkę Rosavitu i łyżeczkę śmietany.200 g. Młode liście używane są na sałatę. Jadane są zgrubiałe łodygi. Syrop na kaszel. Sok świeży. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Czarna rzodkiew działa moczopędnie. koklusz. dodać opiekaną cebulę. Liście są jadane na surowo. reumatyzm. dolegliwości płucne. uprawiana w Polsce na małą skalę. Stanowi to przystawkę do zakąski. bronchit chroniczny.

Na użytek zewnętrzny Wywar z liści na trądzik. skurczach trzewnych. Sałaty nie powinno się spożywać przed posiłkiem. Przy cukrzycy brać po 60 kropli przed posiłkami.5 l wody dać 4-5 nasion. co ma działanie uspokajające. zapaleniu wątrobowym. Wywarem z nasion przemywać oczy przy oftalmii (zapalenie oka). Naciągać 5 minut. na zapalenie płuc. l przed snem. Popijać porcjami 2-3 łyżeczki. zapaleniu nerek. 75 g liści sałaty na litr wody. ma właściwości mineralizujące. Prowitamina A i witamina A są rozpuszczalne w tłuszczach. który jest prowitaminą A. kaszlu nerwowym. Okłady z gotowanych liści sałaty z niewielką ilością oleju sojowego. . co ma działanie przeciwskurczowe i nasenne. wrzody i na oparzenia. zaparciach oraz jako środek przeciwszkorbutowy i moczopędny. poprawia wątroby. Popijać 2 łyżki dziennie. się przy nerwicy objawiającej się okresami lęków i natręctw. Wyciąg wodno-alkoholowy. Popijać 2 do 3 szklanek dziennie na astmę. Pokroić 5 lub więcej liści na paseczki. obniża poziom cukru we krwi.wywar. Popijać trzy szklanki dziennie między posiłkami. Lepsze przyswajanie witaminy A ułatwiają witaminy D i E.1 do l g dziennie. We wszystkich częściach świeżych zielonych roślin występuje karoten.05 do 0. Ogrzewać na słabym ogniu do 30 minut. Stosować dawki około 0. co uspokaja miesiączkowanie bolesne. pobudliwości płciowej. działa nasennie. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. Wywar z liści. słonecznikowego lub z oliwek na czyraki. Na 0. dlatego radzimy dodawać do sałaty zielonej trochę oleju. Sałatę podawaną do mięs (ułatwia ich trawienie) dobrze jest polewać śmietaną lub jogurtem. nasieniotoku. bólach żołądka. cukrzycy. przeciwkaszlowo. Zalać 0. bolesnym miesiączkowaniu. Sok zawierający lactucarium. Nasiona .WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Sałata odświeża i oczyszcza organizm. korzystnie wpływa na krążenie Zaleca. pobudza gruczoły aktywniejszego działania.3 g dziennie. 127 trawienne do przeciwbólowe. Stosować 0.251 wrzątku. astmie. w za paleniu oskrzeli. pracę krwi. znieczulające i uspokajające. Napar z 20 g sałaty. bezsenności. żółtaczce. przy kołataniu serca.

żelazo. mannit.SELER Apium graveolens L. C. siarka. magnez. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Seler surowy stosowany wewnętrznie działa wzmacniająco. rozwalniająco. kwas jabłkowy. Uprawia się głównie odmianę. poprawia przemianę materii. Stosowany zewnętrznie działa kojąco na rany i odmrożenia i to bardzo łagodnie. Mikroelementy: sód. wzbogaca organizm w składniki mineralne. 9 ważnych aminokwasów w tym walina. Węglowodany (cukry i skrobia). śluzy flawonowe. wapń. wspomagająca mechanizm widzenia. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Korzeń utarty na tarce jarzynowej z dodatkiem różnych warzyw wymieszany z łyżką śmietany i majonezu oraz przyprawami ziołowymi jest znakomitą surówką. korzenie zaś jako jarzyna. działa odmładzająco. leczy reumatyzm. przy schorzeniach pęcherza moczowego łagodzi wydzielanie moczu. Odmiana liściasta służy również jako jarzyna. na wyspie Uznam nad Zalewem Szczecińskim. nie parząc jak chrzan i papryka. W stanie naturalnym występuje na wilgotnych glebach nadmorskich. z których najbardziej czynny jest psolaren. A. potas. której korzenie i liście używane są jako przyprawa kuchenna. W Polsce seler uprawiany jest jako roślina warzywna. działa przeciwszkorbutowo. wzbogaca pracę nerek. tłuszcze i białka. PP. „drenuje” krew. Liście i korzenie zawierają surowce lecznicze. łagodzi nieprawidłowości miesiączkowania. Woda. wzdęcia. Witaminy: A. otyłość. leczy gościec kamicę moczową. mangan. ogrodowa. cytrynowy. kwas nikotynowy. kolki żołądkowe. łagodzi sklerozę. Zawartość głównych związków w selerze Cholina. glutamina. chlor. B1. jest dobrze tolerowany przez cukrzyków i działa korzystnie na nieżyt oskrzeli. olejki eteryczne i inne związki typu furokumaryn. B2. działa korzystnie na dolegliwości sercowe. fosfor. glikozydy w tym apina (nadająca selerowi eteryczny zapach). B6. wątroby. Skład jej 128 . E. asparagina. prowit. Kilogram selera daje 40 kalorii. leczy zapalenie powiek i miejscowe odbarwienie skóry.

Otrzymany płyn o smaku ananasowym pić po kieliszku dwa razy dziennie przed jedzeniem. Nalewkę należy trzymać w ciemnej butelce. Seler obniża ciśnienie krwi. znów na dwa tygodnie. zup i sosów przed podaniem na stół. Brać jedną do dwóch łyżeczek dziennie po jedzeniu. Napar z liści i nasion używany jest przy wzdęciach.in. prowitaminę A (25-50 g w szpinaku zaspokaja dzienne zapotrzebowanie organizmu na prowitaminę A). powinna być stosowana 2 razy dziennie przez 10 minut. Seler gotowany jest łatwo strawny. tj. w której występuje dolegliwość. reumatyzmie. Na użytek zewnętrzny Sok z selera stosuje się do obmywania ran. SZPINAK Spinacia oleracea L. Na odmrożenia stosujemy wywar z łodyg lub bulwy. po czym obie nalewki połączyć razem i zażywać 2-3 razy dziennie po łyżeczce od herbaty przy astmie. cholinę. szczyptę cynamonu i imbiru. jest najcenniejszym lekiem kuchennym we wszystkich dolegliwościach dróg moczowych. działa silnie krwiotwórcze. Nalewka. Płyn z parzonych obierzyn selera do kąpieli odmrożonych rąk i nóg daje dobry efekt leczniczy. aby uniknąć monotonii i dodawać niekiedy ziemniak. nie rozpuszcza się w tłuszczach). ale zwykłą wódką. Możliwie gorąca kąpiel części ciała. Bierzemy 250 g na l litr wody i gotujemy co najmniej pół godziny. Z utartego selera i cukru w proporcji 5:1 otrzymujemy sok działający korzystnie na samopoczucie ogólne i przy krwiopochodnym zapaleniu nerek. trawienie i są gazopędne. Nasiona selera działają pobudzająco na łaknienie. ischiasie. 129 . należy pokrojone liście lub kawałki korzenia dać na krótko przed ukończeniem gotowania. kolkach jelitowych. Seler do jedzenia nie powinien być zbyt długo gotowany. paprykę i inne jarzyny. która zapobiega i likwiduje otłuszczenie wątroby i reguluje odkładanie się tłuszczu w całym organizmie.można stale zmieniać. Liście młodego szpinaku są wartościową jarzyną wielowitaminową. Zlać i zalać ponownie. karoten. Aby nie utracić jego aromatu w bulionie. bogaty w chlorofil. zawiera spinacynę. Odcedzić. Seler oprócz pietruszki i kalafiora. łodygi i bulwy selera. Liść selera drobno pokrajany dodajemy do surówek. Nasypać do butelki pokrajane liście. witaminę K (przeciwkrwotoczna. bóle głowy. do kąpieli. aby nie utracił pachnących olejków eterycznych oraz wartościowych witamin. jako okłady i kompresy na rany. Szpinak jest zasadotwórczy. Na wzmocnienie: utrzeć 200 g selera i zmacerować w litrze białego wina przez 48 godzin w ciemnym miejscu. Inhalacje z soku selera leczą migrenę. Uprawiany na całym świecie. Lecznicze właściwości mają również suszone liście. Po kąpieli osłonić to miejsce ręcznikiem. zalać spirytusem i odstawić na 2 tygodnie w ciemne miejsce. Zawiera m. jabłko. Na l litr bulionu dać 30 g liści lub 50 g korzenia.

astenia fizyczna i nerwowa. opryszczki. Zaparzać 5 minut. dezynfekujące (fitoncydy).popijać porcjami. dzieci. dolegliwości nerek z powodu nadmiaru szczawianów wapnia i potasu (około 3 g na l kg). gościec. nowotwory. Popijać l szklankę soku ze szpinaku i mniszka codziennie rano przy depresji fizycznej i nerwowej. Wskazane dla rekonwalescentów . krzywica. 5-10 g nasion na szklankę wrzątku. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Działa przeciwanemicznie. odmładzające. rekonwalescencja. Sok. rany. starzenie się. m. Przy każdej chorobie spowodowanej niedoborem witamin i mikroelementów zaleca się go jako warzywo witaminizujące i mineralizujące. Napar z nasion. łuszczyca. szkorbut. niedokrwistości i białaczce. stwardnienie rozsiane. łatwo żelazo. łupież itp. Przeciwwskazania. l szklankę wina czerwonego zmieszać z 1/5 szklanki świeżego soku ze szpinaku. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. przeciwszkorbutowo. nie gojące się rany. prowadzące siedzący tryb życia. wyrzuty skórne. Wino szpinakowe. sojowym lub oliwkowym są dobrymi okładami na oparzenia. wzmacnia prace serca. wątroby. cierpiące na zaparcia. młodzi i osoby starsze. liszaje. Mrożony i w puszkach traci wiele ze właściwości. Jadanie szpinaku jest korzystne dla anemicznych i rachitycznych. łuszczyca. Mogą go jadać zdrowi. aktywuje wydzielanie soku trzustkowego. Dolegliwości przewodu pokarmowego.przyswajalne swych Zawiera liczne biopierwiastki. pęcherzyce. Na użytek zewnętrzny Oparzenia. zapalenia gastryczne i jelitowe. reumatyzm. oczyszcza przewód trawienny. Popijać 3 razy dziennie przy zaparciach Na użytek zewnętrzny Liście szpinaku gotowane w oleju słonecznikowym. krwiotwórcze. pęcherzyca. Można uchylić te przeciw130 .in. Świeży sok surowy jest środkiem przeciw blednicy. SPOSÓB UŻYCIA Na surowo do sałatek. Szpinak jest łatwo przyswajalny. remineralizująco. wyrzuty skórne. artretyzm.

Szpinak + seler + mniszek (1:2:1) 7.kolcowój szkarłatny. bakłażan. Przyswajanie takich soków w jelitach trwa do 20 minut. wydalanie kwasu moczowego z organizmu (mięśni) oraz nadmiaru śluzów i niestrawionej skrobi. pokrzyk wilcza jagoda. Marchew.in. Szpinak + seler + ogórek + pietruszka (1:2. gdy w dniu spożywania szpinaku pije się sok cytrynowy. Zalecamy następujące kombinacje (proporcje w nawiasach): 1. napary z mięty. Sok ze świeżego szpinaku z sokami innych roślin pomaga w leczeniu wielu ciężkich chorób. Psiankowate odznaczają się swoistą aureolą. a z ziół . Szpinak + marchew (1:1. Szpinak + burak + marchew (1. przywracają równowagę kwasowo-zasadową. Szpinak + seler + sałata (1:2:1. do których zaliczamy świeże enzymy.5) 2. psianka słodkogorz trująca. ułatwiając prawidłowe przyswajanie. miechunka rozdęta.5) 4. Marchew i seler zawierają dużo magnezu. a także przez specjalistów fitoterapii w wielu krajach świata. który neutralizuje szkodliwe działania kwasu szczawiowego tworzącego osady szczawianu wapnia i potasu w stawach.wskazania.7) 6. tymianku bądź wodę gotowaną z obierzyn kartoflanych lub 2 szklanki mleka. pomidor. Białko szpinaku zawiera 8 aminokwasów egzogennych niezbędnych do życia oraz ważne dla dzieci aminokwasy częściowo egzogenne. rozmarynu. psianka czarna trująca. Ich świeże enzymy katalizują procesy przemiany materii. Szpinak + mniszek + marchew (1:1:2.5) Recepty te są stosowane w laboratorium chemii produktów spożywczych w Nowym Jorku. a przy ich długotrwałym braku pacjent umiera. Składniki tych soków występują w postaci zjonizowanej. 131 . Ziemniak należy do rodziny psiankowatych (Solanaceae). Przy niedoborze aminokwasów występują zakłócenia przemiany materii. W podanych sokach aminokwasy te sumują się wzmagając właściwości lecznicze. a działając bakteriobójczo normalizują przemianę materii.5:2.2) 3. Szpinak + seler + marchew (1.1. seler i pietruszka zawierają aminokwasy egzogenne w różnych ilościach. Wszystkie reakcje biochemiczne są w organizmie ludzkim sterowane przez biokatalizatory. burak.2. a ich nadmiar nie jest stracony. Szpinak + sałata + marchew (1:1. papryka. mniszek.5. która liczy 90 rodzajów i 2500 gatunków (m. Odżywiane są wtedy komórki. tytoń. bieluń surmikwiat).1. sałata.5:1:0. Jest to ważne dla chorych na SM. chronią organizm przed czynnikami nowotworowymi. Soki te ułatwiają detoksykację organizmu u dzieci. ZIEMNIAK Solanum tuberosum L. co wywołuje białaczkę. Wymienione soki podnoszą wytrzymałość tkanek. krew i nerwy. gdyż służy organizmowi do celów energetycznych. rozkładającego się w organizmie na alkohol i kwas octowy. lulek czarny. także cukru. bieluń kędzierzawa trująca.5) 5.3) 8. ogórek.

Takie ziemniaki muszą być grubiej obrane. na placki. a także stare (nie są sypkie) gotują się długo. pierścień naczyniowy bogaty w witaminę C. W żywieniu odrywają dużą rolę. rozpuszczalna w wodzie. równa.Ziemniak został przywieziony do Europy z Hiszpanów około 1530 r. Do gotowania należy je zalewać wrzątkiem. Pod wpływem światła zielenieje warstwa bezpośrednio pod skórką. Zmniejsza się wartość odżywcza i witaminowa ziemniaka. należy obrywać powyrastane pędy. W ziemniakach przechowywanych w piwnicy lub kopcu zachodzą z czasem zmiany i skrobia przechodzi w cukier. jednobarwna. dzięki czemu nie traci się witamin. a obrane Peru przez 132 . Oczka znajdują się w pobliżu wierzchołka. z których wyrastają pędy nowej rośliny. Ziemniaki należą do najważniejszych roślin uprawnych. gąbczaste i podatne na gnicie. Żywią się one pokarmami nagromadzonymi w bulwie macierzystej. walec osiowy i rdzeń.solanina. Zmniejsza się w nich ilość witamin. tym szybciej ciemnieje na powietrzu. Najbardziej wartościową częścią kartofla jest warstwa grubości 2-3 mm pod skórką. giną także podczas smażenia. Ziemniak w przekroju ma korkowinę. woda ulega wyparowaniu. Witaminy ulegają utlenianiu. Powoli przyjął się we wszystkich krajach Europy. która powinna być gładka. Ziemniaki wczesne zaliczamy do warzyw. Podczas gotowania ziarna skrobi pęcznieją. Wodniste ziemniaki wczesne mają cienką skórkę i nie nadają się do przechowywania. witaminy C. Ilość skrobi zmniejsza się od pierścienia do rdzenia. Powstaje toksyczny glikoalkaloid . Dobra odmiana ziemniaków powinna mieć oczka jak najmniej wgłębione. który nieustannie spala się. korę. dopóki nie pokryją się zielonymi liśćmi i nie zapuszczą w glebie korzeni. a w Polsce pojawił się za Jana Sobieskiego. to jest końca. Wszystkie cenne składniki zachowują ziemniaki gotowane lub pieczone w mundurkach. Surowa skrobia jest źle trawiona przez człowieka. W każdym oczku jest 3 do 5 pączków. Ziemniak jest pokryty brunatną skórką. a rozpowszechnił w czasach saskich. Ziemniaki wyparły u nas wiele warzyw z ogrodu i kuchni. a wywar wylany. Wierzchołek przeciwny jest przyrośnięty do łodygi podziemnej zwanej rozłogiem. np. Wywar z gotowanych ziemniaków jest trochę lepki. Ziemniaki marzną przy minus 1-4°C. Macierzystym związkiem solaniny jest cholesterol. bogatsze w witaminy. którym kartofel rośnie. późne zaś zajmują miejsce na pograniczu warzyw i produktów mącznych. Ziemniaki wczesne i młode. choć są inne warzywa. Wywar z ziemniaków zawiera także wiele wartościowych składników i powinien być użyty do zup i sosów. Ziemniaki gotowane w łupinach tracą tylko 10 proc. rozpływają się. Ziemniak wiele traci podczas ucierania. Powstaje pożywny i łatwo strawny klej skrobiowy. W pierwszych tygodniach przechowywania ziemniaków ilość skrobi nieco wzrasta. Aby zapobiec niszczeniu ziemniaków. niesmaczne. stają się słodkie. Im starszy ziemniak.

38g 44. są niskokaloryczne. Mogą go spożywać diabetycy i otyli. cierpiących na odbijania. C. palenia w gardle. że do wody przenika witamina C i witaminy z grupy B oraz wiele biopierwiastków. Hamuje rozwój grzybów i bakterii dzięki zawartości glikoalkaloidu . Ziemniak gotowany 75g 2. pocenie. Otyłym zaleca się jadać wieczorem kilka pieczonych kartofli i 100-200 g sera białego. Wzmacnia naczynia włosowate. że frytki są ciężko strawne. ale bez solaniny. rozpuszczając kamienie. wymioty. najwyżej 7-8 mg wit. nudności.73g 336 woda białko tłuszcze węglowodany sole mineralne wartość kaloryczna Wynika z tego. Jest przeciwwrzodowy. jeżeli są spożywane bez dodatków tłuszczowych. Wywar z obierzyn kartofli rozpuszcza wszelkie złogi w nerkach. Tę właściwość determinuje duża ilość skrobi oraz wszystkie aminokwasy egzogenne potrzebne i niezbędne człowiekowi do życia. Ziemniaki me tuczą.26g 1. Ziemniak jest jedyną rośliną. co ma znaczenie przy leczeniu alergii. Nawet ślady solaniny szkodzą.58g 0. Trzymanie obranych ziemniaków w wodzie kilka godzin przed gotowaniem powoduje. Kartofle są więc bardzo korzystne dla zdrowia. zawiera dużo witaminy C. Ma właściwości przeciwszkorbutowe. Działa przeciwnowotworowo. w niewielkiej ilości wody. zapalenie nerek. bogate w potas i magnez. Pary ulatniające się podczas gotowania działają korzystnie na drogi oddechowe.tomazyny oraz niszczy je. wywołując bóle artretyczne. pęcherzyka żółciowego.07g 99 Ziemniak smażony (frytki) 43g 3. podrażnienia śluzówki. bardzo lekko strawne i bardzo łatwo przyswajalne. mdłości. na wiosnę. osłabienie serca. zgagi. Ziemniaki po 6 tygodniach przechowywania zawierają już tylko 10 mg. Mają białko w najlepszym gatunku. Tomatyna przeciwdziała rozszerzaniu się naczyń krwionośnych. Gotuje się wiec ziemniaki zaraz po ich obraniu. W zależności od sposobu przygotowania ziemniaka do spożycia ma oj odmienny skład. zwłaszcza pieczony lub gotowany w mundurku. Mączka ziemniaczana jest najczęstszym dodatkiem do różnych pigułek i tabletek. Uspokaja śluzówkę przewodu pokarmowego. Najlepiej gotować ziemniaki na parze. łatwo strawnym. Poprawia stan ogólny chorych. Ziemniak w łupinie upieczony jest najlżej strawny.65g 1. Działa zmiękczająco. Dostarcza dużo energii (100 g skrobi daje 360 kał. Ma właściwości gojące. Sprzyja pracy jelit. Leczy egzemę i inne choroby skórne. Ziemniak gotowany nie powinien być trzymany w lodówce dłużej niż 24 godziny. Działa korzystnie na nerki. Odgrywa rolę przy leczeniu obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego.1g 22. która przez dłuższy czas może stanowić wyłączne pożywienie człowieka. jest powlekający. lęki.). Działa korzystnie na serce ze względu na zawartość rutyny. wymioty. Jest również 133 . WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Ziemniak: jest zdrowym produktem spożywczym. a stare.co najmniej 25 proc.99g 6. Działa przeciwskurczowo i moczopędnie (ze względu na dużą zawartość potasu). aby prawie całkowicie się wygotowała. Ziemniaki prawie nie zawierają tłuszczu.

przy cukrzycy. Świeży sok z surowego ziemniaka leczy przewlekłą nadkwasotę. zapaleniach skórnych i otyłości. zgadze. 2 razy dziennie po 20 kropli na wodzie przed posiłkiem lub po posiłku na dolegliwości żołądkowe. 30 minut przed jedzeniem. Soli nie dodawać. Wywar z ziemniaków jest dobrym środkiem odżywczym w wyczerpaniu pochorobowym. cuchniecie z ust i różne formy niedomogów wątroby. Odwar z ziemniaków może być stosowany do leczniczych lewatyw odżywczych. przy opuchliznach. mielonego siemienia lnianego. dnie. Pić 2 razy dziennie po 2 łyżki stołowe przed jedzeniem przy nadkwasocie. oczyszcza szkło z plam. rozpuszcza kamienie nerkowe. artretyzmie. katarze górnych dróg oddechowych. Tak więc potas i magnez działają przeciwartretycznie. zesztywniającym zapaleniu stawów międzykręgowych. Z trzech ziemniaków wyciąć oczka. np. Na użytek zewnętrzny Kąpiel w krochmalu. zapaleniu opłucnej. 5 szklanek wody i gotować 20 minut. ręcznie zmiażdżonych. jedną główkę czosnku. przy ischiasie. jak również powierzchnię posrebrzanych przedmiotów. nieżycie przewodu pokarmowego. które składają się głównie z szczawianu wapnia nierozpuszczalnego w wodzie. nie obierać. zapaleniu przymacicznym (parametrium). odwodnieniach. lumbago (postrzał). Sałatka z ziemniaków z dodatkiem 50 g oleju słonecznikowego. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Nalewka. zapaleniu pochewki ścięgna. czyrakach. zaparcia.dobrym pudrem na poparzenia słoneczne. osłabieniu gruczołów wydzielenia wewnętrznego. dodać 2 łyżki siemienia lnianego. pokroić w kostkę. tworzą sole rozpuszczalne w wodzie. Z odwaru zrobić pacjentowi lewatywę raz dziennie przez kilka dni. Słynny dr Kneipp zalecał stosowanie papki z ziemniaków ugotowanych w mundurkach. Odkładaniu się w stawach nierozpuszczalnych w wodzie soli szczawianów wapnia przeciwdziałają potas i magnez. Można dodać trochę miodu. Przy łuszczycy zaleca się 134 . pity przez pewien czas. zwichnięciach. które rugując wapń. Na inne schorzenia popijać 1/2 szklanki raz lub 2 razy dziennie. cuchnięciu z ust i schorzeniach wątroby. Sok wyciśnięty ze startego ziemniaka surowego. wysypek suchych i mokrych. skurczów w przewodzie pokarmowym. bez grudek umieszczonych w woreczku z płótna jako okładów do uśmierzania bólów. zapaleniu stawów. zapaleniach. Popijać po 1/2 szklanki 3 razy dziennie. Wiadomo. Recepta na leczenie lewatywą zapalenia płuc. po obniżeniu temperatury. Sok z surowego ziemniaka. Właściwości lecznicze ziemniaka są znane od dawna medycynie ludowej wielu krajów na całym świecie. przez miesiąc przy owrzodzeniu żołądka i dwunastnicy. Zjadać przez 3 kolejne wieczory na pasożyty jelitowe. Wywar z gotowanych obierek kartoflanych. z dodatkiem mleka w proszku. Dodana do kąpieli leczy świąd. Ostudzić do 30°C i poleżeć w takiej kąpieli 30 minut w przypadku świądu. wysypki suche i mokre. soku z marchwi lub z cytryny. zaparciu. Rozprowadzić 1/4 do 1/2 kg mąki ziemniaczanej w zimnej wodzie i dolać do gorącej wody w wannie. że woda z obierzyn kartoflanych rozpuszcza osad wapienny w garnku.

Okłady na liszaje. który reguluje przemianę wapniową. powodując rozkład i nadfermentację. co wywołuje mnóstwo chorób. magnezu. aby wydzielały ptialinę. Przyczynia się do tego duża zawartość potasu. zupa kartoflana. niegojące się rany. Po 5-dniowej diecie kartoflanej (piure. Enzym oksydaza zawarty w ziemniaku ułatwia wiązanie wodoru z tlenem. kluski śląskie) obniżają się wartości mocznika i kreatyniny. Można dodać trochę oleju słonecznikowego. która występuje również w soku surowej kapusty. ale nie należy ich jadać z owocami słodkimi. wielomocz. Kilkudniowa dieta ziemniaczana leczy ciężkie stany u chorych z zapaleniem nerek. . Poprawia się ogólny stan zdrowia. Ziemniaki można jadać z warzywami. Nadmiar związków siarki rozdyma czasem żołądek. gdyż w przeciwnym przypadku mózg nie przesyła rozkazów do ślinianek. kluski kartoflane. ziemniaki pieczone. ale dzieje się tak. Stare ziemniaki surowe są dobrym okładem na oparzenia. Ziemniak posiada aminokwasy egzogenne i częściowo endogenne. Zaleca się kartofle jadać osobno. Chory czuje się lepiej.5 kg ziemniaków przez diabetyka. tłuszczu lub węglowodanów. Środkiem przeciwwrzodowym ziemniaka jest witamina U. gdy w ustach nie ma jednocześnie białka. bukwicy i korzenia łopianu. Przy codziennym spożywaniu 1-1. ustępują objawy chorobowe. Trawienie ziemniaka zaczyna się już w ustach. bogate w siarkę. jak cukromocz. l kg ziemniaków dostarcza organizmowi 5 g potasu. placki kartoflane. gdyż enzym ptialina zawarty w ślinie rozkłada skrobię. które regulują równowagę kwasowo-zasadową krwi. z podwyższoną ilością mocznika i kreatyniny. nadmierne pragnienie. działając przeciwzapalnie. kwasów organicznych (cytrynowego. odmrożenia.dodawać do takiej kąpieli napar z mięty. malinowego). kwiatu czarnego bzu. Świeży sok z surowego ziemniaka może służyć do płukania gardła w przypadku stanu zapalnego. hemoroidy itp. pęknięcia skóry. 100 g mąki ziemniaczanej bez wody lub z dodatkiem l litra wody. toteż dzienne spożycie ziemniaków należy ograniczać do 1/4 kg. Ziemniaki zjadane wbrew tym zaleceniom zalegają długo w żołądku (do kilku dni). na obrzęki powiek. np. zaparcia.

UZDRAWIAJĄCE SOKI .

ale w przypadku stosowania sokoterapii. wprawdzie dawno odkryto. aby odciąć u marchwi mniej więcej 139 . wkrótce też po odkryciu biochemicznych mechanizmów działania soków ich ranga w leczeniu naturalnym wydatnie wzrosła. białka. Pełnowartościowe soki uzyskuje się z warzyw i owoców dokładnie startych. co sprzyja utrzymywaniu równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie. witaminy.łatwo przyswajalne cukry. Zestawienie pierwsze obejmuje soki proste. Ważne jest. aby najważniejsze składniki mogły przedostać się do soku. stanowiąca doskonały środek naturalny oczyszczający organizm z nadmiaru śluzów. że składniki te występują w formie zjonizowanej. a w szczególnych przypadkach nawet do czterech litrów dziennie. Jedynym źródłem wody organicznej jest roślina. który staje się łatwo i szybko przyswajalny (przyswajanie soku trwa 10-15 min.soki złożone. Znajdują się w nich pełnowartościowe składniki . a zatem i soki. Ile soku można wypić w ciągu dnia? W ogóle zalecam codziennie popijanie świeżych soków. drugie .co udowodniono . a zatem chroni organizm przed czynnikami rakotwórczymi. co ukazują na przykład starogreckie malowidła i przekazy o Rzymianach lubujących się w aromatyzowaniu codziennych napojów właśnie sokami. Świeży sok zawiera wodę organiczną wysokiej jakości potrzebną komórkom i tkankom. biopierwiastki. warzyw i owoców zostały opublikowane w drugiej połowie lat trzydziestych w USA.5 litra.) przez organizm.Wprawdzie od najdawniejszych czasów człowiek ze smakiem spożywał soki z owoców i jarzyn. Pierwsze prace na temat leczniczych właściwości soków z jarzyn. ale i zdrowe. podając w gramach proporcje poszczególnych kombinacji. nadto substancje kleikowate.czynnikiem działającym stabilizująco na organizm i zaopatrującym go w brakujące składniki. Pasteryzacja i konserwowanie psują wodę organiczną i odbierają jej przydomek żywej. Przedstawiam niżej rośliny. czyli używania soków do leczenia należy tę ilość zwiększyć do 1-1. hormony. antybiotyki. Pamiętajmy. w tym aminokwasy egzogenne oraz świeże enzymy należące do biokatalizatorów sterujących reakcjami biochemicznymi w organizmie. Jako normę dzienną można przyjąć 600 g. Surowe i świeże (koniecznie należy podkreślić to słowo: świeże) soki są . że najczęstszym składnikiem tych kombinacji jest marchew. tłuszcze. Należy zwrócić uwagę. że są nie tylko smaczne. Znaczenie soków jako leku wiąże się z ich składem. niesfementowanych i nie przetworzonych w sposób szkodliwy dla człowieka. lecz stosunkowo niedawno soki zostały uznane za doskonałe leki. które mogą być wykorzystane do robienia soków. Wszystkie te uwagi dotyczą soków świeżych.

Ogórek. rzepa . mniszek . groszek zielony sałata . mniszek . -285. z którego wyrastają liście. pietruszka . Pietruszka. szpinak . 15. -200. burak . seler . seler . Marchew 22. -200. seler . Marchew 42. -200. Rzepa. seler . -223.225.140. . -250.140. 20. sałata . seler . Marchew 32.110. Marchew 41. -285. 6. Marchew 23.110. sałata 110. Szpinak. groszek zielony - sałata . łodygą i korzeniem.55.110.85.85. -200. 12. mniszek . Seler.140. Marchew 31.centymetr z końca. 16. 1 jabłko burak .140.110. sałata .85. burak . Marchew 25. seler .60. Marchew 36. Marchew 27. iż buraki.85. Szparag zielony. Marchew 38. rzodkiewka . burak .85.85. sałata . pietruszka . . 10. sałata .140. 11. Marchew 29. ogórek . szparagówka zielona . -310. -225. Cykoria.140. 18.250. 3. ogórek . 85. . sałata -110.110. Należy też pamiętać. ogórek .55. Dynia. Brukselka.55.140.85. Marchew 46. szpinak .110.85. Groszek zielony. mniszek.110. -335. sałata . . Kapusta. -200. lucerna .85. brukselka . Marchew 47.85. Marchew 48. sałata .200. Marchew 39. 2.140.140. Jabłko.110.170. Burak. -370. Marchew 50. rzepa . Marchew 44. -250. Marchew 51. Marchew 45. 9.85. -200.55. Marchew 35. Marchew 24.170. Lucerna.170. Marchew. 4. -280. seler . Rzodkiewka. -250.110. Marchew 33.140. -335. Marchew 34.110.55. Chrzan. Marchew 37. Marchew 26. 19. burak .110. 17. seler . Marchew 140 -365. Sałata. 5. -250. -210. rzepa .85. szpinak .85. seler . Mniszek. 14.85.55. 8. Marchew 40. sałata .140. SOKI ZŁOŻONE 21. -250. cykoria .225.z liśćmi. -250.110.110. -225. Marchew 30. cykoria . seler . 7. kapusta . . szpinak . Marchew 49. burak . rzodkiewka i rzepa służą do wykorzystywania na soki w całości .85.85. Marchew 43. -310. -365. -335. 13. burak . cykoria . 85. Rzeżucha.85. kapusta . Marchew 28. SOKI PROSTE 1. kapusta . mniszek .85.

ogórek . rzepa . Marchew 61. 31. jabłko . 310. 53. lucerna . 55. Marchew 60. 310. . 330. Marchew 62. pietruszka. 141 .110. . Marchew 56.200. ziemniaki .55. 34. Bezsenność: 24. trzustce. Marchew 54. 285. . koper . 8. Marchew 57.85. 55. wiązadła. (Przyczyny: wapń.52. konserw). Seler 71. (Nadmiar osadów w gruczołach wydzielania wewnętrznego. . koncentratów. Astenia: 2.110.110.110. 55. Angina: l. 47. 24. nie pić alkoholu.55. szpinak . Alergia pokarmowa: l. 250. Artretyzm: 2. Marchew 75. rzeżucha rzeżucha . Marchew 55.110. szpinak .110. 73. 5. Marchew 59. Seler 70. 24. Marchew - 285. 140.55. rzeżucha. 31. 24. 170. 42.140. (Nadmierne napięcie i niedostateczne wydalanie odpadów z organizmu). sałata .110. 54.110. szpinak . 330. 10.85. udar: 2. rzepa . Nie jeść tłustych mięs.110. 24. . 140. rzeżucha . Marchew 53. rzepa . spożywanie dużych ilości skrobi. 3. seler . 250. .110. zanik głosu: l. 34. groszek zielony groszek zielony groszek zielony szparag . Marchew 58.110. Afonia.55. . 6.200. 225. 25. Marchew 74. przytarczyczkach). 62. 225. 35. rzepa . 56. Marchew 64. Marchew 63.85. 9. 170. pietruszka. 55. 2. Astma: 11. W niektórych przypadkach znalazły się także dodatkowe zalecenia. 1. (Odkładanie się wapna nieorganicznego w wyniku spożywania dużych ilości skrobi. 330.24. Seler 66. 55. Anemia: 2.110. 7. 55. zaleganie odpadów w jelitach i tworzeniu się toksyn). Brukselka 73.55. Seler 65. 55. 4. 330. pasternak. 23. (Przyczyną może być wieloletnie niewłaściwe odżywianie się. (Nadmiar śluzu bronchitowego.110. 285. 15. pietruszka rzepa szpinak pietruszka szpinak szpinak 110. 55. 11.110. 225. odkładanie odpadów). 55. 2.110. 42. 200. . 250. ogórek . wątrobie. które zbierają się na migdałkach).55.85. Brukselka -72. Seler 69. 24. co przeszkadza przy oddychaniu).140. 225. (Dużo odpadów w organizmie. Wymienione soki mogą być stosowane do leczenia poniższych chorób Zostały podane tylko numery soków. Bezpłodność: l. 24.85. Seler 68. 23. pęcherzyku żółciowym. 225.55. 285. 33. 42. mleka pasteryzowanego. 44. które szkodzą na stawy. 200. sałata rzodkiewka rzeżucha . 40.140. Apopleksja. 55. 330. sałata . 34. . 285. cykoria . kości.55. 2. mniszek . Seler 67.11 0. 49.110.170. Astygmatyzm: l.

brak witaminy D3. 24. 41. Głuchota: 11. 53. Jeść cebulę gotowaną w małej ilości wody +miód co l godzinę l łyżkę. Pomaga organiczny jod z wodorostów i trawy morskiej. 34. 55. 27. 33. Biegunka: J. 22. 44. 24. 20. (Nadmiar śluzu w organizmie od krowiego mleka. 24. 2. 34. 26. 24. 16. 24. 55. Kurcze : 24.24. 24. Kamienie nerkowe: 24. 21. 25. (Przyczyną jest wapno nieorganiczne). 34. 56. Zrobić lewatywę i detoksykację organizmu. jadanie konserw). Gardło. 42. napięcie. 31. 8. 55. 38. (Nadmiar wapna). 55. 22. 23. Gruźlica: l. Epilepsja: 2. bóle i choroba Basedowa: 12. 31. 24. 15. 41. 34. 13. 35. 55. 30. nadmiar skrobi. 55. 55. 24. strach). Krzywica: l. 39. (Bakterie chorobotwórcze działające na drogi oddechowe). 14.49. Przyczyną może być: nadmiar skrobi. 34. (Deformacja kości). Hemoroidy: 2. Cukrzyca: 2. 32. 55. złe przyswajanie wapnia. sok z cytryny. gniew.55. Nie palić papierosów. 55. Katar: 11. 17. 35. 15. 35. 53. Grypa: 2. 15. 47. 55. 34. 56. (Może być wywołana przez gotowane produkty. (Nadmiar produktów nieorganicznych w pożywieniu). Pić wywar z czystych obierzyn kartoflanych. 55. Dyfteryt (błonica): 2.11. 49. Dyzenteria (czerwonka): l. sprzyja rozmnażaniu bakterii). sok z cytryny. Czyraczyca: 24. 34. mowy i myślenia). 2. Białkomocz: l. 28. Lewatywa dająca ulgę. 40. 12. 15. skrobi i cukru). Ssać kit pszczeli. (Nadmiar kwasów). (Nadmiar śluzu i odpadów). Usunąć toksyny z organizmu nawet przez głodówkę. 40. 24. (Nagromadzenie się opadów i gazów w organizmie). Białaczka: l. 24. 49. Kaszel: sok z cytryny. 19. 29. 24. 55. musztardy. 36. Guzy mózgu: 24. 15. Guzy. bok: 2. naroślą: 24. 37. 30. (Bakterie działające niekorzystnie na skórę poprzez system limfatyczny). 39. Kolka jelitowa: 24. 18. 2. mózgu. kościach. mięsa i cukru. Jeść surówki skręcone w maszynce do mięsa. 11. nadmiar skrobi). 34. 53. zaburzenia psychiczne. 34. 55. 56. 42. 55. 25. (Nadmierne spożywanie węglowodanów.34. Krosty: l. 55. Kalcemia: 23.49. 15. . Kamienie żółciowe: 24. 53. 55. 55. 55. 34. Dyspepsja: l. Operacja nie usuwa przyczyny wynikającej ze spożycia dużych ilości skrobi. (Rozstrój jelit. 51. (Występują w brzuchu. Gastris=nieżyt żołądka: l. 55. 55. Do kubka z gorącą wodą wcisnąć cytrynę. wątrobie. 24. 55. (Nadmiar odpadów toksycznych w organizmie). 15. szkodliwy jest sód nieorganiczny. 34. 24. 54. 31. nie jeść ostrych produktów (pieprzu. 20. octu). 35. Głowa. 25. 3. brak magnezu i potasu. (Odkładanie osadów na ściankach naczyń krwionośnych mózgu prowadzi do utraty zdolności ruchu. 24.35. 24. Gruźlica węzłów szyjnych chłonnych: 2. Ciąża: l. 34. 142 . 55. 34. Impotencja: l. 55. Unormować skład krwi.12. 13. 15.

55. 55. 68. 34. piasek: 24. Nieżyt jelita grubego: l. 34. (Skutki nagromadzenia w organizmie nierozłożonych produktów. (Nadmiar kwasu moczowego w organizmie). Pomagają lewatywy z czosnku. 55. cukru. zapalenia: l. 55. 52. 24. 55. 31. (Nadmiar odpadów w organizmie faworyzuje rozwój bakterii. 11. Nadciśnienie: 2. pokrzywę przygotowaną jak szpinak. pochodzących z gotowanych pokarmów. 53. Nimfomania: 2. Nerwica: l. Przeprowadzić detoksykację. skrobi). 53. Miażdżyca: 2. 143 . 2. 55. 45. 53. skrobi. 24. 15. oczyścić woreczek żółciowy. Łuszczyca: l. Może być dziedziczne). (Nagromadzenie kwasu moczowego w kłębuszkach nerkowych i miedniczkach wywołuje stan zapalny). Neurastenia: 3. 53. bóle: 24. 7. (Nadmiar odpadów w organizmie. 55. (nadmiar odpadów w organizmie). 61. (Przyczyny mogą być fizyczne i psychiczne). zapalenie: l. 55. 31. sok z cytryny. 35. 24. 35. (Zmniejszenie drożności naczyń krwionośnych na skutek odkładania się złogów i toksyn. 64. Unikać napięć nerwowych. 24. cukrów i smażonych mięs tłustych. Oczy. używać levitan. 2. 23. 51. 24. 23. Nieżyt nosa: 11. 24. białego chleba. 54. 56. 24. 50. Stosować lewatywy. niedobór witamin z grupy B. (W śluzach występują mikroorganizmy. 68. skrobi. 66. Występuje utrata wiary we własne siły. co wywołuje stan toksyczności).42. żuć owoce jałowca. 31. Migdały. Nerwoból: 15. Moczenie nocne: 24. 67. 2. używać kit pszczeli. 31. 2. Malaria: l. Jeść gotowany szpinak. które najczęściej i pochodzą z niedobrych produktów mlecznych). 60. 44. Orchit (zapalenie jąder u mężczyzn z powodu nagromadzenia się substancji patologicznych): 24. 70. 24. Nieżyt krtani (zapalenie): l. 55. Nerw kulszowy. 15. 47. 39. (Bolą źle odżywione nerwy). 24. 63.34. 15. 34. Nowotwory: l. 11. 24. 55. Ścianki naczyń włosowatych tracą elastyczność). Niedociśnienie: l. 57. 34. pić zagotowane drożdże.53. 34. 24. 34. 15. 24. Nieprzyjemna woń z ust: 55. 55.55. 41. 45. 24. 65. 55. 55. 53. Półgodzinny sen popołudniowy pomaga. (Za dużo śluzu w kości sitowej). 34. Ospa wietrzna: l. ciasta. 49. 55. 55. 34. Nerki. tj. 31. 55. Immunitet daje właściwe odżywianie się). mięsa. bolesne kurcze mięśni lędźwiowych: l. 55. 55. Kwasica: 24. 55. 62. Szkodzi niedobór organicznych alkalii. wyleczyć zatoki boczne nosa. Unikać wapna nieorganicznego. (Występuje ból ugniatający połowę głowy). 31. 34. Ospa: l. Nerki. pochodzących z koncentratów. zapalenie (bronchit): l. Nerki. 24. Soki pomnożą ilość czerwonych krwinek.24. 44. 24. 15. konserw. 37. Migrena: 2. 59. Lumbago. 49. 2. 34. 54. bóle: l. 24. 55. Hartować się zimną wodą i szczotkować całe ciało. 58. alkohol i papierosy szkodzą. 46. 47. 69. 54. (Przyczyną może być nadmierne spożywanie konserw. 15. Unikać alkoholu i octu. 24. 2. 15. Oskrzela. usprawnić trawienie i wydalanie stolca. 34. Melancholia: 2. 55. (Niedobór wapna organicznego i nadmiar wapna nieorganicznego. 24. (Produkty toksyczne działają na układ nerwowy. 43. 55. 48. octu. 55. 55. 51. 49. zapalenie: 23.

natomiast zanieczyszcza krew. zawał: 11. cukru i mleka). Urozmaicić jedzenie. Brać witaminę A i B2. 64. (dotyczy kości i szpiku). Serce. 95. 24. (Dużo kwasów w organizmie. 2. 60. 55. Osteomoalacja: 47. 24.55. Serce. 56. Stawy. Paraliż dziecięcy: l. 73. ale nie przyswojone całkowicie przez ustrój. cukru). Ropotok: l. Puchlina: 11.42. 55. 55. gościec: 6. (Przyczyną jest ukazanie się kamieni i piasku). 34. Polepszyć wyżywienie w celu wzmocnienia krwi i organów. 44. 55. Osteomyelitis.(Odkładanie się w chrząstkach nieorganicznego wapna). 41. bóle: 24. Pokrzywka pokarmowa: l. Parliż połowiczy: 2. 24. 98. (Przeprowadzić detoksykację organizmu. (Niewłaściwe odżywianie komórek mózgowych i nerwów).55 . 55. Różyca.71. 72. 24. Reumatyzm: 24. Rzucić papierosy. 15. 34. 34. 55. bóle przy oddychaniu: 24. 26. bóle: l. 24. 56. 55. 24. 91. Przyczyna (Nadmiar skrobi w diecie. 24. 81. Leczy się podobnie jak astmę. 55.55. 55. Spojówki. 101. 2. 55. 2. Napar kwiatu bzu czarnego. 2. 85. Propolis 10% 5 razy dziennie. 34. zapalenie utkania kostnego: l. 54. 45. 11. bóle mięśni i zastawek serca. 24. 24. 35. 90. (Brak surówek w diecie. 6. 55. (Nadmiar skrobi. 53. Ograniczać skrobię. Skrobia nie rozpuszcza się w wodzie. które krystalizują się powodując bóle). 26. 74. Występuje przeważnie u dzieci z powodu braku witaminy B1) Pleurit. ciast). 97. 54. daje ucisk na serce. 55. sok z cytryny. 34.34. 11. 35. 24.33. 55. Otrzewna. Występują bóle wieńcowe. Usprawnić układ nerwowy i odżywianie. 93. choroba wieńcowa: 2. 102. 54. infekcja wirusowa. Serce. 55. poprawić pracę wątroby i nerek. Przeziębienie: 11. 24. (Przyczyną może być nadmierne spożywanie mleka pasteryzowanego. co działa niekorzystnie na skórę). Skóra. 49. 55. 75. bóle: 2. 88. 55. skrobi. masowanie stóp. 33. 34. 24. 49. 79. 77. 34. ćwiczyć oddychanie z ruchem przepony. 100. 55.24. zapalenie: 24. 55. wykwity: l. 55.55. mleka i cukru). 73. 24. (Powodem są rozłożone produkty spożywcze. 76. gromadzenie się odpadów w organizmie. Prostata. 15.26. zapalenie: l. 89. podawać wyciągi kasztanowca. Paraliż: 6. 83. 34. sok z cytryny z gorącą wodą. 94. okłady na noc na oczy z naparu świetlika. 31. Soki te zwiększają wytrzymałość tkanki otaczającej. w razie zmniejszenia się procesów utleniania . 87. 24.31. (Zapalenie opłucnej). masowanie stóp. 78. zapalenie. 24. 15. 92. 28. 40. (Nadmierne spożywanie mleka. Rzeżączka: 15. Przemiana materii. 24. 15. 55. 99. 84. 80. 55. Pęcherz moczowy. 96. zapalenie: 15. 53. 55. Płuca. tworząc osady powodujące bóle). 34. Otyłość: l. 55. 53. zapalenie. 24. Przekwitanie: 2. Pęcherz moczowy. 23. 144 . (Zakwaszony organizm). skrobi. Wzrasta ciśnienie gazów w jelicie grubym. zioła moczopędne + kora wierzby i liści brzozy. 44. Skleroza: 24. zła: 11. 35.37.w przypadku rozpadu tkanki kostnej. Przepuklina: l. 86. 24. Rozedma płuc: 75. (Krew roznosi po organizmie cząsteczki skrobi z chleba i ciast. zioła moczopędne. 55. 55. wywołujących procesy fermentacji i gnicia). Pląsawica: 2. Przetoka: l. (Zakrzepy naczyń wieńcowych). 82.24.24.

(Zaleganie odpadów w jelicie grubym. Popijać do 3 litrów soku dziennie. 55. 108. karoteny i intensywnie masować stopy. Nadmiar skrobi ten stan pogarsza). 104. (Produkty niepełnej przemiany materii działają źle na gruczoły nadnercza). 56. 115. 24. Ślepa kiszka. 34. mleka pasteryzowanego. 20. 2. 113. (Przyczyną może być niewłaściwe odżywianie nerwów. 55. 24. mięśnie ulegają stwardnieniu. Żółtaczka: l. a bogatą w potas. (Procesy fermentacji i gnicia. Wstrzymanie moczu: 24. (nagromadzenie śluzu i odpadów przy nadmiernym spożywaniu mleka krowiego. 111. 127. pić 30 minut przed jedzeniem 3 razy dziennie przez 1 miesiąc. 34. zaparcia stolca. 24. 126. Stwardnienie rozsiane: l. Zaćma: l. 55. propolis i chrzan. Utrata przytomności: 2. Wrzody żołądka i dwunastnicy: l. (Obecność toksyn w jelicie grubym). Ograniczyć tłuszcze. 55. 55. bóle: l. 30. Zapalenie mózgu: 24. 122. Syfilis: 24. Zapalenie ślepej kiszki może nastąpić przy częstym żywieniu konserwami. Stawy. nadmiar kwasów). 55. 120. 55. Ślepa kiszka jest gruczołem ochronnym i jej wydzieliny usuwają produkty gnilne w jelicie grubym. Zaparcie: l. 55. 24. Szkorbut: 2. Przeprowadzić detoksykację. 24. 24. 106. 34. 60. niedokrwienie mózgu). Ziarnica (choroba węzłów chłonnych): l. gotować i dezynfekować pożywienie. (Także okład na noc ze świeżej kapusty na wątrobę codziennie przez l miesiąc). złe odżywianie. 55. nadkwasota: 24. pić sok z marchwi. Pomaga kit pszczeli. 40. Jeść świeże produkty zawierające witaminę A. 74. Zły skład pożywienia. 6. 55. skrobi. skrobi i cukru). 2. 33. Ograniczać spożywanie mięsa. 24. Tyfus: l. 5. 55. 33. 31. 145 . regulować czynności przewodu pokarmowego i wydalania stolca. Żołądek.Światłowstręt: 24. Pieczenie w żołądku) oraz sok świeży z surowego ziemniaka utartego. bóle: 24. stresy). 31. (Nadmierna ilość odpadów i kwasów. 15. 55. 55. 34. co ułatwia rozwój bakterii). 53. 2. 55. 55. zapalenie wyrostka robaczkowego: l. 124. (Spożywanie nadmiaru koncentratów. 123. Woreczek żółciowy. 117. stłuszczenie wątroby. 110. zioła moczopędne. 34. 34. 114. Ograniczyć mięso odstawić szpinak. marskość: l. 55 Zakrzepica: 2. 31. Zakłócenie rozwoju umysłowego: l. (Złagodzenie pracy nerwów i komórek mózgowych. 15. 53. (Niedobór mikroelementów. 55. 53. nadmiar płytek krwi. 34. 112. Zatrucie pokarmowe: 15. 125.103. 119. 68. 116. 55. sok z cytryny. Stosować dietę ubogą w sód. 24. nierozpuszczalne w wodzie). 6. (W nerkach i w pęcherzu moczowym występują kryształy szczawianów wapnia). 60. zapalenia torebek: 24. 34. 62. (Obecność moczu we krwi). Wątroba. podawanie żelatyny. 24. 55. 31. gdyż to sprzyja rozwojowi niekorzystnych drobnoustrojów. (Za mało substancji organicznych w pożywieniu). Szkarlatyna: 24. 44. (Brak mazi w stawach). Wątroba. choroby: 12. Jeść sałatę. 41. 118. 55. 107. 24. skrobi i cukru. (Złe przyswajanie tłuszczu. 105. 55. 34. 40. 24. 24. 109. 121. Wątroba i nadnercze. 34. dodawać do cukru czosnek. złe odżywianie). 55. 15. (Nadmiar skrobi z chleba i ciast. 34. Uremia: 24. zatrzymanie oddawania moczu. 45. zmiana żywienia. 46.

kolejno oczyścić nos. paraliżu. 15. Rano oblewać całe nogi zimną wodą przez l minutę.przy następnym zabiegu należy czas ssania przedłużyć.rano. Objawy te oznaczają. że zaczynają się rozpraszać ogniska chorobowe. Żylaki goleni: l.pięciu dniach. skrobia. Żyły. szczególnie nagłe i ostre. epilepsji. egzemy. 24. Ćwiczyć 2 do 3 razy dziennie po 5 do 6 głębokich oddechów z ruchem przepony. okłady ze świeżej kapusty. zapalenie: 2. Również niedobór witaminy B). Leczenia jednak nie należy przerywać. w barwie przypomina mleko. w innych przypadkach leczenie może trwać do roku i do 2 lat. Niektóre zachorowania. wypluć i wypłukać usta: Stosować 4 do 6 miesięcy. chorób kobiecych. OLEJ SŁONECZNIKOWY JAKO LEK Metodę tę można stosować do leczenia bólów głowy. Olej w ustach staje się gęsty. 55. wciągać nosem. 24. zapalenia mięśnia sercowego. guzów żołądka. 129. ciecz ta bowiem ma właściwości chorobotwórcze. zapalenia korzonków nerwowych. (Nadmiar wapna. także okłady ze świeżej kapusty na noc na golenie + suche opatrunki bez ceratki. oraz oczyszczenie i wybielenie zębów. zapalenia zakrzepowego żył. ale najwyżej do 25 min.128. jelit. 55. Niekiedy może wystąpić podwyższona temperatura. Po zakończeniu ssania pozostałości oleju należy wypluć do muszli i spłukać ją kilkakrotnie dokładnie. tworzą osady na ściankach naczyń). (Nadmiar wapna nieorganicznego i wynikające z tego niedomogi krążenia krwi. cukier. ale w miarę ssania zmienia się jego konsystencja i kolor. 130. 55. nowotworów złośliwych. preparaty kasztanowca. następnie w godzinach późniejszych. (Koncentraty. Należy przyjąć pozycję siedzącą. Zabieg ssania należy powtarzać dwa. Ssać olej słonecznikowy + l kropla denstosept 2 razy codziennie po 3/4 łyżki po 20 minut. serca. 146 . smarować w nosie maścią propolisową. jeśli pacjentowi ta przypadłość dolegała. aby oleju nie połykać. nerek. Staje się rzadki. Jednym z pierwszych zauważalnych skutków tego leczenia jest ustąpienie krwawienia dziąseł. zakroplić witaminę E do nosa. zapalenia mózgu. Czysty olej słonecznikowy ssany przez 15-20 min. skrobi). zapalenia zatok bocznych nosa. jak cukierek stanowi lek obdarzony szerokimi właściwościami. 56. że pozostała ciecz ma barwę żółtą . a po raz ostatni wieczorem. Po 2 tygodniach oblewać całe ciało zimną wodą. Wytrzeć nogi. Chory ma wrażenie. zawałów serca. Należy dobrze wypłukać usta. Podczas stosowania tej metody mogą wystąpić stany krytyczne choroby. szczególnie u ludzi cierpiących na przewlekłe i długo nie leczone dolegliwości. Żyły. Smarować w nosie miodem. rozszerzenie: 2. najwyżej trzy razy w ciągu dnia . Włożyć ciepły szlafrok bez wycierania. po trzech . Stosować 3-minutową gimnastykę. płuc. zapalenia oskrzeli. Jeśli po zakończeniu ssania okaże się. 24. Olej należy ssać w przedniej części jamy ustnej przepuszczając go między zębami dbając. odczekać. przy stosowaniu tej metody mogą ustąpić bardzo szybko. jakby stan jego zdrowia pogarszał się. przy paradentozie i zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa. chronicznych chorób krwi.

OWOCE MOGĄ LECZYĆ .

szczeciniasty. wzmagające ruch robaczkowy jelit. Niedojrzałe lub półdojrzałe owoce mogą być kandyzowane lub przerabiane na kompoty. pobudzające apetyt. demineralizacja. żółciopędne. niedokrwistość. zaparcia. jak również przez podział krzewów. w różnych kolorach i wielkościach. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Moczopędne. reumatyzm. nadmierne ukrwienie. np. odchudzające. zapalenie układu moczowego. zmniejszające przekrwienie wątrobowe. uprawianych w ogrodach. Jest jedną z najmłodszych u nas roślin uprawnych. przewlekłe schorzenia wątrobowe. dżemy. średniowczesny. sadzonek dzielnych i zdrewniałych. soki i dobre wina. które pektyn nie zawierają lub mają ich za mało. gościec. Agrest zwyczajny należy do rodziny skalnicowatych (Saxifragaceae). remineralizujące. brak łaknienia. stany zapalne jamy ustnej i gardła. trawienne. gładki. zamrażane. otyłość. oczyszczające. ale zyskał dużą popularność i występuje w ponad 50 gatunkach. zapalenie przewodu pokarmowego. Rozmnaża się za pomocą odkładów. marmolady i nadzienia do cukierków. przerabiane na powidła. konfitury. średniopóźny i późny. jako agrest wczesny. Dojrzałe spożywane są na surowo. truskawki. choroby skórne. Agrest niedojrzały zawiera sporo pektyn i nadaje się świetnie na galaretki lub jako dodatek galaretujący do owoców. dolegliwości gorączkowe. rozwalniające.AGREST Grossularia reclinata Mill. przeczyszczające. 149 . WSKAZANIA LECZNICZE Artretyzm. przeciwbólowe. dolegliwości płucne.

Sok cytrynowy z tartym chrzanem w stosunku 1:4 rozpuszcza drobne skrzepy krwi występujące w naczyniach wieńcowych. więc owijane są przez producentów w bibułkę nasączoną dwufenylem. najlepiej w miejscu ciemnym. aby nadać owocom kolor złocistożółty. co nie dopuszcza do pleśnienia. Mycie. 150 . decydujące o jej znaczeniu odżywczym i leczniczym. Takie cytryny są podatne na psucie. Dotyczy to w szczególności wapnia (Ca). C. które są spryskiwane różnymi środkami chemicznymi. Wówczas -podobnie jak owoce przejrzałe . Owoc agrestu nastawiony na sok surowy należy trzymać z dala od światła słonecznego. Popijać 100 do 300 g dziennie w 2 lub 3 porcjach z domieszką wody lub bez wody. odmianach różniących się wielkością i Grecji i Rzymie za symbol zdrowia. gazują je etylenem bądź acetylenem. najlepiej ciepłą wodą. CYTRYNA Citrus limon Burm Cytryna występująca w licznych kształtem owocu uchodziła w starożytnej Należy do owoców cytrusowych bogatych w stugramowej cytryny zawiera 70 g wit. Cytryny.podaję w kilku punktach najważniejsze właściwości cytryny. ile wynosi dzienne 1. Sok i miąższ z jednej więc tyle.SPOSÓB UŻYCIA Sok. że owoce cytrusowe zrywane w stanie niedojrzałym już nie dojrzewają. a nawet parzenie wrzątkiem jest konieczne również dlatego. Zanim szerzej i w szczegółach przedstawię jej zalety .powinny być dokładnie myte. 2. Nie jest powszechnie znany fakt. któremu sama witamina C nie jest w stanie zapobiec ani go usunąć. że hurtownicy. a zapotrzebowanie organizmu dorosłego człowieka. a podczas zrywania przechodzą z rąk do rąk . witaminy. a więc jej działanie oddala symptomy szkorbutu. Cytryna słusznie cieszy się opinią owocu bardzo zdrowego. co ma znaczenie profilaktyczne dla ludzi skłonnych do zawałów serca. Po usunięciu bibułki szybko ulatnia się nieprzyjemny zapach dwufenylu. która chroni witaminę C (kwas askorbinowy) przed zbyt szybkim utlenianiem.są kwaśne i rugują z organizmu biopierwiastki alkaliczne o ogromnym znaczeniu dla zdrowia. Cytryna zawiera witaminę P (C2).

odmroziny. Pokroić cytrynę na plasterki i włożyć do wody lub dać sok z cytryny do pół szklanki wody słodzonej. astma. osłabienie (astenia). wykwit. otyłość. Gdy w organizmie występuje niedobór witaminy P. łojotok fizjologiczny twarzy. zaburzenia w okresie wzrostu. grzybica woszczynowa. przekrwienie wątroby. Na użytek zewnętrzny Katar i nieżyt nosa (ostry). krwawienie z nosa. pasożyty wewnętrzne (owsiki). afty. hemofilia (krwawiączka). stany gorączkowe. demineralizacja. brodawki. plamy. brak łaknienia. zapalenie żył. a po pewnym czasie wrzody. krwotok żołądkowy i jelitowy). Rozpocząć kurację od 1/2 cytryny + l łyżka oleju z oliwek przed jedzeniem 3 razy dziennie i powiększać progresywnie aż do 9 cytryn dziennie. Kuracja z soku z cytryny pomagająca rozpuścić kamienie żółciowe (recepta francuska). wodobrzusze. krwiomocz. czyraki. wykwity śluzówki w jamie ustnej. zmarszczki (profilaktycznie). niestrawność (utrudnione trawienie). jelitowe itp. rany zakażone i gnijące. wymiotujących i mających krwotoki. łamliwe paznokcie. dna. Wskazana dla ludzi starszych jako środek uśmierzający bóle. ale również zjadanie białej skórki. wrzód żołądka. krwotok (krwawienie z nosa. piegi. uporczywe bóle głowy. starzenie się. Zalecam stosowanie nie tylko soku (kwas askorbinowy otrzymywany z pulpy cytrynowej). Cytryna. artretyzm. podobnie jak czosnek. angina. nie spełnia swej funkcji i wówczas powstaje nieżyt. Cytryna zawiera bardzo dużo składników biochemicznych z przewagą składników alkalicznych (zasadowych) i może z tego powodu być stosowana pod różnymi postaciami. jamy ustnej i języka. wzdęcie jelitowe. łamliwość włośniczek. wymioty. wysypka. migrena. to witamina C. natomiast w żołądku zasadowa. nadciśnienie. zapalenie oskrzeli. Cytryna jest w ustach kwaśna.. nadmierne wypełnienie naczyń krwią (przekrwienie). kapusta biała. nadmierna lepkość krwi (kuracja cytrynowa zastępuje upust krwi). Stanowi to napój dla gorączkujących. biegunka. grypa. szkorbut. która normalnie jest przyswajana przez człowieka dopiero na końcu jelita grubego. kamica nerkowa i żółciowa. reumatyzm. rumień. 4. rekonwalescencja. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Różne infekcje płucne. żółtaczka. żylaki. puchlina brzuszna. zapalenie zatok przynosowych. pielęgnacja skóry rąk. liszaje. czerwonka (dyzenteria). marchew. wreszcie nowotwór końcowej części jelita grubego (odbytnicy). która znacznie podnosi wytrzymałość naczyń włosowatych (krwionośnych) i przepuszczalność jonów wodorowych. miażdżyca naczyń. Witamina C2 (P) sprzyja działaniu adrenaliny. świerzb. nadkwasota żołądkowa.3. posiada zalety bardzo cenione w medycynie naturalnej. połykanie powietrza. ukąszenia owadów. ucha. a następnie każdego dnia 151 . 100 g soku z cytryny zawiera 6 g kwasu askorbinowego. opryszczka. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Cytronada. anemia. zapalenie powiek. 5. niedomogi wątroby i trzustki. zimnica (malaria).

Na użytek zewnętrzny Katar nosa i zatoki nosowe: Wprowadzić 3 razy dziennie kilka kropli soku do nosa. macerować 2 godziny w wodzie z dodatkiem miodu. Kontynuować tę kurację stosując codziennie 3 razy po 1/2 cytryny mniej jak na początku 3 razy po 1/2 cytryny. Rany zakażone: Przyłożyć czysty lub rozrzedzony sok z cytryny. Afty. Dodać kilka kropel świeżego soku cytrynowego. Kilka kropel soku usuwa specyficzny zapach ryb morskich. Stosować 3 razy dziennie l łyżkę. Lemoniada przeczyszczająca: Stosuje się węglan magnezu 11 g + kwas cytrynowy 18 g + woda 300 g. Przecedzić po wyciśnięciu cytryny. Środek przedwczerwiowy. Wywar z całego owocu wskazany jest przy pasożytach jelitowych. Poruszać beczułką 2 razy dziennie. Wypić nazajutrz rano na czczo. Wieczorem zalać wrzącą wodą 3 rozkrojone cytryny. Przez popijanie soku cytrynowego z wodą neutralizuje się również nadkwasota żołądka. mieszając je łyżką aż ukażą się granulki. dodać miodu i zjadać codziennie rano na czczo. Zmiażdżyć cytrynę. napar z łyżki melisy w l szklance wrzątku + kieliszek alkoholu. gruszki i pieczarki pokropione sokiem cytrynowym nie ciemnieją.zmniejszać dawkę do pół cytryny. Cytryna ma zastosowanie w codziennej sztuce kulinarnej. jabłka. Migrena: Przyłożyć na czoło kompres z soku cytrynowego lub plasterek cytryny do skroni i mocno ścisnąć głowę chustką. W celu spreparowania mleka zsiadłego z sokiem cytrynowym należy wcisnąć kroplami l cytrynę do 1/2 litra mleka. Brodawki: Smarować dwa razy dziennie mocnym octem. Wypić przed snem. Zapalenie ucha: Wprowadzić 2 krople soku cytrynowego do ucha co drugi dzień. dodać l cytrynę pociętą na plasterki łącznie ze skórką. Produkcja lemoniady: Beczułkę pięciolitrową wypełnić wodą. Skórka z cytryny dodana do ciast poprawia ich smak i aromat. w którym macerowano przez tydzień skórki z 2 cytryn. Po tygodniu rozlać do butelek. Można to robić również profilaktycznie. zapalenie jamy ustnej: Płukać przez kilka minut jamę ustną sokiem z cytryny z miodem i wodą i połykać. Suszyć 20 minut. Zapalenie powiek u noworodka: Wprowadzić do oczu 1-2 krople soku cytrynowego. ryb i innych produktów. Napar ze skórek z 2-3 cytryn na l litr wody daje doskonały napój. zakorkować je i ułożyć w pozycji poziomej. Tłusta skóra: Obmywać twarz rano i wieczorem przez tydzień watką przesiąkniętą sokiem cytrynowym. Krwawienie z nosa: Włożyć do nosa wacik nasiąknięty sokiem cytrynowym. Aromatyzować sokiem z cytryny. Napój uzdrawiający: Sok z jednej cytryny. Zmiażdżyć nasiona. Selery. Angina: Płukać gardło sokiem cytrynowym rozpuszczonym w ciepłej wodzie. Kilka kropel soku dodanych do mięsa czyni je lżej strawnym. Przekrwienie wątroby. Owsiki. Sok z 1 cytryny na l litr wody może być stosowany do dezynfekcji wody pitnej. Odmroziny: Wcierać sok cytrynowy. Kuracja trwa 4-5 tygodni. 152 . Łamiące się paznokcie: Przykładać sok z cytryny rano i wieczorem przez tydzień. Cytryna parzona we wrzątku przez 5 minut daje o wiele więcej soku niż zazwyczaj. jak również do mięsa. Posmarować kremem i upudrować. Po miesiącu następuje poprawa słuchu.

in. morela. rzepak pospolity. • Potrawy z cytryny. 100 g czereśni daje tylko 60 kalorii. Wytrzeć lekko naoliwionym płótnem. między innymi florydzynę i sorbit. gruszka. migdał. gdzie jest plama. Rdzy z białej bielizny usuwa się umieszczając plasterek cytryny między dwiema warstwami materiału. gdyż utrudniają jego trawienie. Zmyć gorącą wodą i osuszyć skórką zamszową. charakteryzującej się obecnością garbników działających ściągające i koagulujących białko oraz wielofenolowych prekursorów katechiny. odmładzające tkanki. pięciornik. Przyłożyć do plamy bardzo gorące żelazko i mocno przyciskać. gdyż mogą wywołać rozwolnienie. śliwka. odświeżające. Spleśniała cytryna odstrasza mrówki. Różowate zawierają również glikozydy fenolowe. CZEREŚNIA Cerasus avium L. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Antyinfekcyjne. ponadto trójterpenów i flawonoidów. moczopędne. jabłko. piana z białek. antytoksyczne. l cytrynę i kilka łyżek ugotowanego ryżu. łatwo przyswajalną przez cukrzyków lewulozę. leukoantycjanów. syn. Umywalkę poplamioną pocierać mieszaniną z 1/2 filiżanki soku cytrynowego z garścią soli. Czereśnia należy do rodziny różowatych (Rosaceae). silnie 153 . Cytryna wybiela i wydelikatnia skórę rąk. malina. Biżuterię srebrną czyści się przez pocieranie plasterkiem cytryny. żółtka i sok z 2 cytryn. Kilka plasterków z cytryny nadaje pieczonej lub gotowanej baraninie specyficzny korzystny aromat. Zawierają m. Do gliceryny w płynie dodaje się kilka kropel cytryny i tym można smarować ręce po umyciu. przeczyszczające. powiększające naturalne reakcje obronne organizmu. poziomka. cukier zwykły i waniliowy. jarzębina. Mleczko cytrynowe: Do szklanki mleka wcisnąć sok z pół cytryny. Nie należy jadać czereśni przed posiłkiem mięsnym. róża. Zupa cytrynowa: do przecedzonego rosołu mięsnego dodać pół szklanki śmietany. Powtórzyć w razie potrzeby. odtruwające. W celu oczyszczenia kominka z białego marmuru należy pocierać go połówką cytryny w miejscu.Sok cytrynowy rozpuszczony w wodzie zastępuje ocet jabłkowy i winny. pobudzające wzrost cebulek włosowych. Czereśnie są zasadotwórcze. taki lekko zwarzony serek wypijać na czczo. Krem cytrynowy: żelatyna. Praktyczne zastosowanie cytryny: W celu oczyszczenia sczerniałej miedzi należy ją pocierać połówką cytryny pokrytą grubą solą. Torebka z wysuszonymi skórkami z cytryny w szafie odstrasza mole. Czereśni nie należy popijać wodą. przybrać konfiturą. Do rodziny różowatych należą: brzoskwinie. antyartretyczne. szypułki i guma czereśniowa. antyreumatyczne. truskawka. Surowcem leczniczym są owoce. Prunus avium L.

regulujące rozwalniające. gruczołów wydzielania wewnętrznego. miażdżyca (stwardnienie tętnic). dużego palca u nogi. demineralizacja organizmu. 154 . zniekształcenie cukrzyca. opóźnienie wzrostu. dolegliwości pęcherza moczowego. remineralizujące. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Kuracja świeżym sokiem czereśniowym wymienionych we wskazaniach leczniczych. kolan. gościec. Taki sam plaster położony na szyję wzmacnia i odmładza skórę.pracę wątroby i żołądka. aby produkować tyroksynę. Artretyzm (opuchlizna rąk. Olej z nasion czereśni produkowany we Francji łagodzi bóle reumatyczne i usuwa kurzajki oraz plamy na skórze. Chorzy z niedoczynnością tarczycy powinni jadać czereśnie. niezależnie od wieku pacjenta. Daje to dobre wyniki przy opuchnięciu i zniekształceniu stawów palców rąk. Jeden posiłek zastąpić przez 1/2 kg czereśni. Ustępują obrzęki. Tarczyca wychwytuje jod z krwi. Jedno. kamienie moczowe. Kompot z gotowanych czereśni oraz syrop lub konfitury dobre są na zaburzenia pęcherzowe u dzieci i osób starszych. reumatyzm. Kuracja czereśniowa na artretyzm. Popijanie soku z pomidorów i krótko zagotowanych drożdży wspomaga leczenie. otyłość. upiększające skórę i cerę. bóle ramion. oczyszczające. kamienie żółciowe. które zawierają do 274 mg jodu. nadfermentacja jelitowa. Smarować rano i wieczorem. hormon regulujący przemianę materii i wzrost u dzieci. uspokajające. przewlekłe schorzenia wątroby.herbata z ogonków czereśni służy jako środek odchudzający i moczopędny.lub dwudniowa kuracja wyłącznie czereśniowa doskonale oczyszcza organizm i sprzyja wydalaniu toksyn. usprawniające pracę WSKAZANIA LECZNICZE stawów). stałe uczucie zmęczenia. zaparcia. pomaga przy dolegliwościach Na użytek zewnętrzny Plaster ze zmiażdżonych czereśni przyłożony do czoła łagodzi migrenę. Stosować przez kilka dni w ciągu sezonu letniego. dolegliwości serca. Odwar z kory działa przeciwrobaczycowo. nadmierne wypełnienie naczyń krwią. Napar.

duża część strawionej. głównie C. zasługującym na szersze upowszechnienie. ale nie wessanej masy pokarmowej przechodzi do jelita grubego i jest wydalona bez żadnego pożytku dla organizmu. Jabłko zawdzięcza swoją popularność przede wszystkim walorom spożywczym. kwasy tłuszczowe. 155 . głóg. róża. Nadmiar śluzu blokuje przewód pokarmowy tworząc zatory. truskawki. wydziela się dużo śluzu.fenol. jak: aminokwasy. morele. gdzie zaczyna się trawienie białka. witaminy. gdzie przebiega dalszy proces trawienia białka pod wpływem działania trypsyny. Powszechnie uprawiana w umiarkowanych strefach klimatycznych. maliny. rzepik pospolity itp. śliwki. uprzednio rozłożone przez enzymy. W Polsce występuje w ponad 30 odmianach. pięciornik gęsi. czereśnie. przewód pokarmowy. Podobnie w dwunastnicy. a także na artretyzm. Wskutek niewłaściwego odżywiania się przenikają do krwi produkty fermentacyjne rozpadu cukrów . Ojczyzną dzikich gatunków jabłoni są Chiny. skatol i inne substancje toksyczne. Przewód pokarmowy człowieka przekazuje z produktów spożywczych do krwi takie składniki odżywcze. Ale chociaż jak najsłuszniej uchodzi za owoc bardzo zdrowy. Inny rodzaj śluzu chroni wewnętrzne ścianki przewodu pokarmowego i działa jak smar. utrudniające przedostawanie się strawionego pokarmu do jelita cienkiego pokrytego kosmkami. która liczy 120 rodzajów i 4000 gatunków. drogi oddechowe i gruczoły wydzielania wewnętrznego. kwasy organiczne oraz witaminy. Śluz wydzielany w ustach ułatwia przełykanie pokarmu. wyścielająca wnętrze organizmu. biopierwiastki. Jednocześnie w przewodzie pokarmowym zwiększa się wydzielanie śluzów. JABŁOŃ Malus domestica. przenikają do krwi. Nadmierne wydzielanie śluzu rośnie pod wpływem kwaśnych pokarmów i białka. poziomki. gruszka. które drażnią błonę śluzową jamy ustnej. spośród których zwróćmy uwagę na potas (137 mg) oraz inne biopierwiastki. przez które substancje odżywcze.Żywica spływająca z pnia czereśni z dodatkiem wody zrobiona na pastę może służyć jako lek na liszaje. Pomaga temu popijanie świeżych soków z warzyw i owoców oraz octu jabłkowego. W światowej produkcji owoców jabłko zajmuje drugie miejsce po winogronach. Wówczas należy zastosować kurację oczyszczającą i uwolnić jelita z zalegających pokładów śluzu. Gdy kosmki jelitowe są pokryte bardzo grubą warstwą śluzu. Do tej samej rodziny należą: brzoskwinie. glukoza. syn. W żołądku. pektyny. jego zalety lecznicze nie są dostatecznie znane. silvestris Jabłoń należy do rodziny różowatych (Rosaceac). Śluz to substancja ochronna. A jabłko jest znakomitym środkiem terapeutycznym. towarzysząc przechodzeniu pokarmu przez jelita. Chroni wewnętrzne tkanki ciała przed substancjami drażniącymi i żrącymi. Leczy to wszelkie dolegliwości przewodu pokarmowego oraz nadmierne wydzielanie śluzu w górnych drogach oddechowych i chroniczne schorzenia oskrzeli.alkohol i kwas octowy oraz produkty gnilne rozpadu białka . O jego właściwościach leczniczych decydują składniki.

Zalecane w gerontoterapii. artretyzm. 156 . niestrawność i wrzody gastryczne. nerwowość. otyłość. przemęczenie. rozpuszczają cholesterol. działa moczopędnie. jako przeczyszczające jedno wieczorem. Pektyny jabłkowe regulują florę bakteryjną jelit. odchudza tkanki. reumatyzm. Dodać kilka kawałków korzenia lukrecji na zapaleni. bóle żołądka z obrzękiem błony śluzowej na tle artretycznym. wpływa pobudzająco na pracę wątroby i zmniejsza jej przekrwienie. nadmierne wypełnienie naczyń krwią. miażdżyca. Do gotujących się jabłek dodać sok z 1/2 cytryny. skąpomocz. Jabłko utrzeć. jego SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Jabłko surowe. Gotować 15 minut.? oskrzeli. dziennie jako wyłączne pożywienie w ciągu 2-3 dni. Kompot. na biegunkę w okresie ząbkowania. przeciwkamicowo. wiążą radioaktywny kobalt. Dawać dziecku trzy razy dziennie po 200 g. opryszczka. Popijać w kilku porcjach w ciągu dnia. przeciwreumatyczne. reumatyzm. wpływa oczyszczające na krew. schorzenia przewlekłe wątroby. umyte. niedobór minerałów. zawały. odświeżająco. osłabienie fizyczne i umysłowe. Dicta z surowych jabłek na grypę do 1/2 kg. dolegliwości oskrzeli. pektynom obniża poziom cholesterolu we krwi. dla prowadzących siedzący tryb życia. schorzenia mięśnia sercowego. stany gorączkowe. herbatę lekko posłodzoną. trawiennie. Podawać dziecku jabłko tarte 2 razy dziennie przez dwa dni. Dawać to samo na dyzenterie. neutralizują substancje toksyczne. ciąża. stront i ołów. dolegliwości jelitowe. Wapń i krzem skórki jabłka działają korzystnie na włosy i paznokcie. rozwolnienie. Do popijania po 1/2 godz. Napar z 2-3 pociętych na plasterki. infekcje jelitowe. uporczywy ból głowy. WSKAZANIA LECZNICZE Anemia. Na zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. zaparcia. Jabłko tarte na biegunkę u dzieci. dna. Jako oczyszczające zjadać jedno jabłko rano. ochrania przewód pokarmowy. zjadać ze skórką bogatą w różne substancje lecznicze. rekonwalescencja. pobudzają wydzielanie kwasu moczowego przez nerki. bezsenność. nadciśnienie tętnicze. nie obranych ze skórki jabłek na l litr wody.WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Jabłko dzięki wzmacnia mięśnie i układ nerwowy.

artretyzm. galaretki. daje zdrową krew. pierś. Zmiażdżyć i pocierać tym chore miejsce. odciąża krążenie krwi i przemianę materii. jędrną skórę. Rany zwiotczałe. Sok z jabłka można stosować jako środek kosmetyczny na twarz. układu kostnego. Kwasy organiczne i pektyny niszczą bakterie. a ponadto fosforu. jelit. Jabłko zmiażdżone i ugotowane we własnym sosie przyłożyć do rany. Ujędrnia to tkanki piersi u kobiet. co działa wykrztuśnie. egzemę. układu nerwowego. marmolady. Jabłko zjedzone wieczorem czyści zęby. susz. Kuracja jabłkowo-pomidorowa pomaga w leczeniu cukrzycy u dzieci. Alkaliczny mocz staje się kwaśny. Włożyć do wnętrza trochę zmiażdżonej siarki. Związać połówki jabłka i upięć. Wypijać po 2 łyżeczki przed każdym posiłkiem. wapnia.5 kg jabłek zjadanych dziennie jako jedyne pożywienie pomaga przy biegunce. krzemu i innych pierwiastków śladowych. Krew i płyny komórkowe uzyskują trwałą równowagę ciśnieniową. Jabłecznik ma właściwości przeciwreumatyczne. Herbatka z suszonych skórek renety na bezsenność. obrzęk pochodzenia nerkowego i sercowego. OCET JABŁKOWY Ocet jabłkowy stosowany jest powszechnie w medycynie ludowej ze względu na dużą zawartość potasu. Przyłożyć jabłko upieczone. wybrać blaszki gniazd nasiennych i pestki. ładną cerę. Napar z kwiatów jabłoni w ilościach 30 g na l litr wody na kaszel. Z jabłek można przyrządzić dobre dżemy. Jabłko z dodatkiem ryżu obniża ciśnienie tętnicze. 157 . Stosowanie octu jabłkowego rozpowszechniło się w USA wraz z ukazaniem się prac prof. wzmacniając go. Osłodzić miodem i wypijać l szklankę przed snem. Przyjemna kwasowość jabłek pobudza do wydzielania się śliny w ustach i wszystkich soków trawiennych przewodu pokarmowego. wina. wygładza skórę twarzy. Można również stosować sok z takiego jabłka z dodatkiem oleju w równych częściach.Napar ze zmielonych wysuszonych skórek jabłek. Macerować przez 2 godziny. Stosować l łyżkę na szklankę wrzątku. Można dodać kilka liści czarnej porzeczki. przyspiesza przebieg rekonwalescencji po chorobach zakaźnych. Przetwory są najlepsze z jabłek niezbyt dojrzałych i z niedojrzałych spadów. przeczyszczające i rozwalniająco. musy i bardzo leczniczy ocet (patrz rozdział następny). Popijać 4 szklanki dziennie na skąpomocz. dolegliwości wątroby. pomaga w leczeniu chorób na tle niedokrwistości. !5 g pektyny utrzymuje cholesterol w normie. sodu. żelaza. Świeży sok z jabłek dla ludzi w podeszłym wieku. Wycisnąć sok. chloru. magnezu. Naciągać 15 minut. kompoty. brzuch i egzemę. Jabłko dla palaczy i drukarzy działa odtruwające. fluoru. zaparcia (wypijać na czczo). siarki. Gotować 15 minut. Świerzb. Jarwisa w 1961 roku. grzybica woszczynowa. Zawarte w jabłku sole potasowe są bardzo ważne dla prawidłowych przebiegów procesów życiowych. Dieta jabłkowa: 1-1. szyję. Jabłko z dodatkiem soku cytrynowego ułatwia trawienie węglowodanów. Potas usprawnia pracę mięśnia sercowego. obniża poziom cholesterolu. Wiąże ołów itp. Przepołowić jabłko. Syrop jabłkowy (nektar) z utartych renet. odcedzić. aby nie obciążyć zbytnio żołądka. reumatyzm. Na użytek zewnętrzny Ból ucha.

Zgodnie z zaleceniami prof. Podaję też uproszczony sposób przygotowania octu jabłkowego. bóle gardła. Ze względu na właściwości octu (uodparnia na infekcje. Stosując fermentację tlenową można otrzymać wysokogatunkowy cedrowy ocet spożywczy. Naczynia nie zakrywać i trzymać w pomieszczeniu o temperaturze 20-30°C w miejscu ciemnym. przegotowaną wodą w ilości 0. Napoje powstałe w wyniku fermentacji beztlenowej z soków owocowych oraz z jabłek i pigwy są znane pod ogólną nazwą cydru. otyłość. beczułka) bądź emaliowanej gliny zalać tę surową miazgę ciepłą. przeziębienie. Ocet jabłkowy działa profilaktycznie i leczniczo w przypadku wielu chorób. Z umytych jabłek wyciąć zepsute lub robaczywe części. W celu przeprowadzenia drugiego stadium fermentacji. Zalaną miazgę należy 2-3 razy dziennie mieszać drewnianą łyżką. 158 . nadmiar śluzu w przewodzie pokarmowym. zalewa woskiem lub lakiem i przechowuje w odpowiednim miejscu. choroby skórne. W zależności od jakości soku ocet jabłkowy będzie gotowy do użytku po upływie 40-60 dni. Otrzymany po wyciśnięciu sok przecedzić ponownie do naczynia z szerokim otworem. Dorośli: dwa razy dziennie 2-4 łyżeczki octu z 2 łyżeczkami miodu na pół szklanki wody przegotowanej. Obierzyny ze zdrowych jabłek włożyć do szklanego naczynia. jak np. zaburzenia trawienne. owoce zgnieść lub przetrzeć na tarce. należy nakryć naczynie gazą i trzymać je w ciepłym miejscu. Fermentacja jest zakończona. wyczerpanie ogólne. Jarwisa ocet jabłkowy można stosować jako produkt dietetyczny i jako środek leczniczy.5 litra na 0. Dzieci: l łyżeczka octu z dodatkiem 2 łyżeczek miodu rozpuszczonego w 1/2 szklanki wody przegotowanej. Zalać słodzoną wodą przegotowaną w proporcji 2 łyżki cukru na l szklankę wody.Jego przepisy przeszły do makrobiotyki. Można zużyć również skórki z jabłek oraz resztki pozostałe podczas sporządzania kompotu. po 10 dniach zlać wszystko do woreczka z gazy. Zawiązać naczynie płótnem. jako kwaśny dodatek do spożywanego pokarmu. Na każdy litr soku można dodać 50-100 g miodu lub cukru. dostarcza składników niezbędnych do utrzymania równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie) polecam profilaktyczne jego zażywanie w następującej ilości. bóle i zawroty głowy. zaburzenia związane ze zmianą pogody. Takie wina produkuje się we Francji głównie z jabłek gorszych gatunków. Dobrze wymieszać. Rurką plastikową przelać ocet do butelek filtrując płyn za pomocą lejka wyłożonego gazą. Ocet jabłkowy stosuje się jako przyprawę do sałat i do innych potraw. kiedy płyn uspokoi się i przybierze kolor jasny. Sposób przygotowania octu. promienie ultrafioletowe szkodzą bowiem przebiegowi reakcji fermentacyjnej. W naczyniu ze szkła lub drewna (np. co stwierdziłam w ciągu ostatnich kilkunastu lat praktyki lecząc różnorodne. Na każdy litr wody dodać 100 g miodu lub cukru. według potrzeby organizmu pacjenta. reumatyzm. nieraz ciężkie choroby wedle wskazań wielu terapii z medycyn ludowych. Mieszać do pełnej homogenizacji. Po 3-4 tygodniach otrzymamy ocet gotowy do użytku. a w celu przyspieszenia fermentacji octowej -10 g drożdży piekarniczych i 20 g suchego chleba razowego.4 kg miazgi. Przygotowanie cydru jest podobne do produkcji słabego wina wytrawnego o zawartości alkoholu od 2 do 8 proc. Butelki korkuje się szczelnie.

Zabieg ten powtarzać rano i wieczorem. szalem albo chustą wełnianą. W przypadku silnego kaszlu należy zażywać l łyżkę syropu co 2 godziny w ciągu całego dnia. 3. przegotowanej wody. To leczenie może być stosowane w chwilach kryzysu i na początku ataku duszności. 2.Recepty 1. Po osuszeniu przyłożyć trochę kremu witaminowego. Po 2. Wieczorem przed snem wypić roztwór 2 łyżeczek miodu akacjowego z l łyżeczką octu jabłkowego i odrobiną wody mineralnej. delikatnego gardła. Nacierać klatkę piersiową czystym octem jabłkowym lub jeżeli naskórek jest kruchy. Kawałkiem gazy wklepać w chorą skórę. Przyłożyć na czoło kompres z gazy namoczonej w roztworze wodnym: 1/2 szklanki wody zimnej. zaleca się płukanie jeden raz rano. Profilaktycznie można używać l łyżeczkę miodu rozmarynowego lub tymiankowego przed posiłkami. Dermatozy: (choroby skórne suche ze złuszczaniem lub lekko ociekające). Dzieciom do 5 roku życia zaleca się popijanie l łyżeczki octu jabłkowego z dodatkiem l łyżeczki miodu i 3 łyżeczek ciepławej wody. Stopy i golenie należy owinąć suchym ręcznikiem. Całą kurację można przerwać po 2 tygodniach. Bóle głowy. zmieszanym w równej części z naparem kwiatu lawendy. Miejsca chore myć roztworem złożonym z 1/3 octu jabłkowego. ale w zmniejszonej ilości (1/4 łyżeczki 3 razy co godzinę rano i podobnie po południu). Przyłożyć do miejsc bolesnych zimne kompresy z roztworu wody i octu jabłkowego w równych częściach. Po posiłku rano i wieczorem pić 2 łyżeczki octu jabłkowego z 2 łyżeczkami miodu na 1/2 szklanki wody przegotowanej. Bezsenność. Wypijać kilka łyżeczek tej mieszanki. i tylko po l łyżeczce octu jabłkowego. Płukać gardło bardzo powoli. Kurcze mięśni. 6. Połykanie powinno być bardzo powolne. Angina. Mieszanina taka powinna być zużyta w ciągu 14 godzin. 5. co kilka minut bardzo powoli połykając. Katar sienny (alergiczny). l łyżka miodu akacjowego i l łyżeczka gliceryny. Dzieci powyżej lat 2 mogą zażywać ten syrop co godzinę. Wymieszać do uzyskania syropu. 7. 2 łyżeczki octu jabłkowego i 2 łyżeczki miodu wymieszać w 1/2 szklanki ciepłej. Kontynuować leczenie profilaktyczne. który okaże się bardzo smaczny. u młodzieży do 15 roku życia. np. W przypadku wrażliwego. 2 łyżeczki octu jabłkowego i 2 łyżeczki miodu. gdyż uspokaja ataki kaszlu. Brać co dwie godziny l łyżeczkę syropu o składzie: świeży sok z 1/2 cytryny z taką samą ilością octu jabłkowego. Syrop ten jest bardzo cenny w przypadku zapalenia tchawicy i kokluszu. 159 .5 miesiącach zaleca się popijać codziennie l szklankę wody mineralnej z 2 łyżeczkami miodu i 2 łyżeczkami octu jabłkowego z dodatkiem 5-10 kropli świeżego soku cytrynowego. Nie przemywać mydłem. Powtarzać płukanie 4 razy dziennie. Wodę można zastąpić wywarem z melisy. 1/3 wywaru z korzenia łopianu i 1/3 oleju z migdałów słodkich lub oliwy z oliwek. To wszystko powinno być dobrze zemulgowane. a drugi wieczorem. a w przypadku napadu kaszlu także w nocy. Astma. 4. gdyż w zasadzie groźba kataru siennego została w ten sposób oddalona. Najlepiej do tego celu nadaje się lniana ściereczka. Zmienić okład gdy się nagrzeje. Płynu tego można używać też do okładów na klatkę piersiową i plecy. 8. Kaszel. Taki kompres można również przyłożyć na kark.

Gdy zaczną się nudności. 12. Brać przez 3 tygodnie w ciągu miesiąca od dnia nowiu księżyca. Natrzeć ciało octem jabłkowym i ubrać się. 17. Trawienie niedobre. Polewać powoli ranę aż do usunięcia wszystkich • nieczystości. Rana cięta. Nudności. Ocet ulotni się.9. Po 2-3 dniach liszajec zniknie. Gdy nudności są spowodowane przez ciążę. Przyłożyć kompres z tego roztworu. Zalecana jest również glinka zmieszana z octem jabłkowym. mdłości. Dzieciom podawać połowę tej porcji. l łyżeczki esencji terpentynowej i l żółtka. Liszajec. 11. wyparować wodę) plus 3 łyżki octu. 18. Po kilku dniach takiego hartowania poprawi się krążenie krwi i zniknie wrażliwość na zimno. Do chorego miejsca przyłożyć mieszaninę z równych części gliceryny. Zmyć ranę roztworem z octu jabłkowego i naparu z kwiatów bzu czarnego w równych ilościach. Oparzenia. Należy wiec okład powtórzyć. należy możliwie najszybciej nasycić oparzone miejsce czystym octem jabłkowym. 10. Ostudzić. że światło księżyca w przeciwieństwie do światła słonecznego wywołuje niepokój. octu jabłkowego i wywaru lub soku z korzenia łopianu. Codziennie rano po przebudzeniu zażywać 2 łyżeczki octu jabłkowego z naparem z tarniny lub połową szklanki wody. 160 . Jeżeli nudność występuje po każdym posiłku. 15. Przykryć gazą i zrobić opatrunek. Z chwilą wystąpienia objawów. zaleca się wypić roztwór l łyżeczki octu jabłkowego na 1/2 szklanki wody przegotowanej. Miejsca dotknięte pokrzywką zwilżać roztworem: wywar z pokrzyw świeżych lub suszonych (l litr wody na garść pokrzyw. Wymieszać jak emulsję i masować zbolałe miejsce. Zamiast płatka lilii można przyłożyć warstwę gazy nasiąkniętej octem jabłkowym. Wiadomo. Preparat ten może być stosowany w przypadkach bólów mięśniowych z powodu przeziębienia lub dużego wysiłku. Stosować także przy oparzeniach słonecznych. Pokrzywka. Na niepokój i lęki. Mieszaninę przygotować ponownie po 2 dniach i stosować do zabliźnienia rany. Pęknięcia skóry. Ponadto należy codziennie rano brać prysznic na przemian z wody cieplej i zimnej. Ukąszenie owada. 2 łyżeczek wywaru z tymianku. Aby uniknąć pęcherzy. z wody solonej. na krosty stosować okłady z gazy namoczonej octem jabłkowym. 14. W przypadku niestrawności spowodowanej nieświeżym produktem pić l łyżkę octu w 1/4 szklance wody. 13. Przyłożyć do rany płatek kwiatu lilii białej nasiąkniętej octem jabłkowym. Nie przemywać mydłem. Sporządzić mazidło z 2 łyżeczek octu jabłkowego. wypić rano po przebudzeniu l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/2 szklanki wody mineralnej i zjeść suchy biszkopt (suchar). Wrażliwość na zimno. popijać co godzinę przez 3 godziny l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/4 szklanki wody mineralnej. 20. smarować wielokrotnie. 19. Zaleca się hartowanie organizmu przez branie 2-3 razy w tygodniu kąpieli w ciepłej wodzie z dodatkiem l litra octu jabłkowego i l kg soli morskiej. Oczyścić ranę roztworem złożonym w 75 proc. Przyłożyć okład z octu jabłkowego. Liszajec jest zakaźną chorobą skórną. Rana. należy po jedzeniu wypić l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/2 szklanki naparu z melisy. z octu jabłkowego i w 25 proc. Gdy pokażą się pryszcze. Po spożyciu posiłku o dużej zawartości białka i tłuszczów zaleca się wypić l łyżkę octu jabłkowego z 1/4 szklanki wody musującej (gazowanej). Zwichnięcia. 16.

Drgawki powiek i kącików ust. Nadto niszczy bakterie występujące w komórkach organizmu zabierając im wodę. 1/2 szklanki wody mineralnej.21. . l szklanka wywaru z tymianku. Popijać łyżeczkę na 1/4 szklanki wody przed każdym posiłkiem. Twardnienie skóry na podeszwach. bardzo bolesne kurcze nóg w nocy. l łyżeczka cynamonu. Podatność na przeziębienia i choroby infekcyjne. 125 g miodu tymiankowego lub lawendowego. 8. Występowanie pryszczy na skórze. Człowiek starszy potrzebuje dwukrotnie więcej potasu w postaci miodu. 12. to jest pierwiastków występujących w 100 gramach produktu spożywczego w ilościach większych od l miligrama. Po 10 dniach mieszanka traci właściwości lecznicze. 2. Brak łaknienia. Lekko nacierać ciało po wysiłkach fizycznych. 11. Utrudniony wypoczynek. świeżych i warzyw i owoców. 4. osłabienie pamięci. jabłek lub octu jabłkowego. Recepty dla każdego pacjenta 1. stosując roztwór z wywaru liści winogrona czerwonego (l litr wody. garść liści) i octu jabłkowego w proporcji 1:3. a ponadto dziewięciu innych wymienionych na wstępie mikroelementów. 13. 14. Wieczorem popijać l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/2 szklanki wody przegotowanej. Wrażliwość na zimno. Żylaki. Osłabienie świeżości psychicznej. 15. Stały stan napięcia wewnętrznego. Skłonność do zaparcia. Płyn wzmacniający do przemywania skóry. Rozwija się artretyzm. Częste. w szczególności w czasie upałów i nadmiernego pocenia się. l szklanka wywaru z lawendy i l szklanka wody przegotowanej. nudności z wymiotami. Bóle w stawach.uwalnia organizm od stafylokoków i streptokoków. Rano masować nogi ruchem do góry. 3. Zimne nogi i ręce. Ocet jabłkowy i potas Ocet jabłkowy ma duże znaczenie ze względu na zawartość potasu. 2. 1/2 wody kolońskiej. Częste swędzenie skóry. 50 g octu jabłkowego. Trudności w leczeniu zranień. 10. 3. Dzieciom podawać pół łyżeczki na 1/8 szklanki wody. 9. skłonność do spożywania ciepłych potraw. Działa antyseptycznie . Płyn do przemywania dla sportowców. Niedobór potasu pozwala rozpoznać następujące objawy: 1. l łyżeczka esencji chinowej. Wymieszać. a więc przeciwdziała procesom miażdżycowym. 7. Macerować 14 godzin. 1/2 szklanka octu jabłkowego. Coraz gorszy sen. Wymieszać i obmywać skórę rano. Napój pobudzający łaknienie. 5. trudności w podejmowaniu decyzji. 6. Potas odgrywa ogromnie ważną rolę w organizmie. a mniejszych od l grama. Psucie zębów. Jest niezbędny dzieciom do wzrostu. Podatność nóg na odciski. 1/2 szklanki naparu z melisy. Potas opóźnia stwardnienie naczyń krwionośnych.

161 .

Krowa. warzywa liściaste. dając przy tym 162 . Ocet jabłkowy ma wszelkie właściwości lecznicze jabłka. porzeczki czarne zakwaszają krew i wyrównują jej ciśnienie. biały cukier rafinowany. mięso. Ocet jabłkowy dostarcza organizmowi około 50 biopierwiastków. np. Dozowanie octu zależy od stanu chorobowego. gdyż odczuwa sytość. Przy alkalicznej reakcji moczu występuje migrena. orzechy). Skóra staje się blada. mięso. Dotyczy to również zatok czołowych i zatok nosogardzieli. Ocet jabłkowy neutralizuje szkodliwe działanie spożytego w nadmiarze białka. by unikać potraw dających reakcje alkaliczne (zasadowe). kaszel z powodu nadmiaru śluzu w gardle. fasola. popijając ocet jabłkowy z miodem i wodą przegotowaną. . winogrona. Wilgotność organizmu wraca do normy. Chore migdałki leczy się w ciągu 12 godzin. krowy regulują sobie w ten sposób równowagę kwasowo-zasadową i właściwości katalityczne enzymów złożonych. cytrynowa biała skórka. nadmiar soli białej. ocet jabłkowy. Krowom zaleca się podawać 2 razy dziennie l łyżeczkę octu jabłkowego na każde 50 kg wagi ciała (ludziom podobnie. Skórę umytą mydłem można nacierać octem jabłkowym. Silnie alkaliczną-reakcję wywołuje np. co umożliwia poprawny przebieg w komórkach około 1000 reakcji biochemicznych na sekundę. Normalnie ukrwiona skóra ma wygląd różowy z połyskiem. Ocet jabłkowy jako produkt spożywczy i lek z równą skutecznością. dolegliwości żółciowe. Człowiek. Dobroczynny wpływ octu jabłkowego na organizm wiąże się z jego właściwościami zakwaszającymi. może być podawany zwierzętom gospodarskim. zjada mniej. Swędzenie skóry głowy można usunąć stosując do moczenia grzebienia płyn z l łyżeczki octu jabłkowego na l szklankę wody. czosnek. mydło. płucząc co godzinę gardło roztworem l łyżki octu i łyżki miodu w l szklance przegotowanej wody. Wtedy znika swędzenie. Potas chłonąc wodę likwiduje łzawienie oczu. natomiast dzieciom l łyżeczkę na 1/2 szklanki wody z dodatkiem łyżeczki miodu). Ważne. Picie octu jabłkowego z miodem do każdego posiłku likwiduje migrenę. owoce cytrusowe dają mocz alkaliczny. Pszenica. cebula. szum w uszach i zakłócenia słuchu. Im więcej jada się białka. Takie dawkowanie pozwala uniknąć wielu kłopotów związanych z utrzymaniem organizmu w dobrym zdrowiu oraz ochronić przed przedawkowaniem potasu. Ciśnienie krwi obniża ocet jabłkowy. Gdy zasadowość krwi rośnie. a mniej białka (jajka. miód). nosa. zjada mniej siana i mniej zboża. Łykać trochę tej mieszaniny. Istnieją analogie w odżywianiu i leczeniu organizmu ludzkiego i zwierząt.Dzienne zapotrzebowanie na potas można pokrywać jedząc paprykę. Jabłka. Występują wówczas zawroty głowy. nudności. staje się ona gęsta i łatwiej tworzą się skrzepy. Przy niedoborach węglowodanów białka dostarczają energii mięśniom. Organizm ludzki i np. Zwracam przy okazji uwagę. pszenicy. biała mąka.tym bardziej ciśnienie krwi wzrasta. a więc zdrowotnych. Osoby nie znoszące octu jabłkowego mogą go zastąpić słodkim moszczem z jabłek. a więc dorosłym do 2 łyżeczek. W przypadku moczu alkalicznego należy przez 1-2 miesiące stosować kurację octem jabłkowym. ser. Ustala się prawidłowy procentowy zestaw biopierwiastków w wartościach optymalnych. bardzo korzystnych. popijając soki. kukurydza. który przy posiłku wypije l łyżeczkę octu jabłkowego rozpuszczonego w 1/2 szklanki wody. Leczenie trwa 2-4 tygodnie. aby skóra była lekko kwaśna. która otrzymuje ocet jabłkowy jako dodatek do pokarmu. Dotyczy to ludzi starych. Należy jadać więcej węglowodanów (owoce. winogronowy. z czarnej porzeczki. jabłkowy.

Wtedy ilość otrzymanego mleka może się podwoić. 3. 2. mimo że są podstawowymi składnikami wszystkich organizmów zwierzęcych i roślinnych. ludzie itp. pijące wodę z octem jabłkowym. Przeciwwskazania. w Bułgarii. Indyki. białek powoduje ich zgon. Artretyzm. Poronienie i bezpłodność oraz trudne porody. kwasu octowego. magnezu. U krów mogą wystąpić następujące objawy: 1. chorują nieraz na zawroty głowy pochodzenia usznego. U zwierząt domowych należy obniżyć podawanie białka do 11 proc. Białka są wrażliwe na różne czynniki fizykochemiczne. Ropne zapalenie wymion u krów znika szybko. pod których wpływem ulegają denaturacji. jeżeli podaje się ocet jabłkowy. Kury. bardziej tłuste i zdrowsze. żelaza. Podatność na przeziębienia i częste stany grypowe zimą. co powoduje zakażenie mleka paciorkowcami i innymi bakteriami. To tłumaczy dlaczego nadmierne spożywanie białek działa toksycznie. spowodowana jest zaburzeniami czynnościo163 . np. norki. Ocet jabłkowy jest powszechnie stosowany w wielu krajach. Krowy bronią się przed tym poszukując pożywienia o odczynie kwaśnym. 5. miedzi. Ocet jabłkowy nie jest wskazany dla wrzodowców i przy zakazie • stosowania produktów spożywczych kwaśnych. jodu. potasu. Zapalenie wymion chroniczne i ostre. wychudzenie. Pokarm norek zawierający więcej niż 20 proc. które organizm musi wydalić. rosną szybciej. Białka. Oto kłopoty i troski hodowców krów. Ocet jabłkowy leczniczy powinien zawierać 6 proc. bezwład kończyn po ocieleniu. Niemczech. osłabienie. Niedobory biopierwiastków. co utrudnia kładzenie się i powstawanie. Pisklęta po upływie 3 tygodni są całkowicie upierzone i wypuszczają pióra ogonowe. Katalityczne działanie tych pierwiastków reguluje i przyspiesza przemianę materii. wywołują liczne choroby u zwierząt. W takich przypadkach ewentualne dawkowanie należy do decyzji lekarza. Brak łaknienia. 8. Porażenia. Badania odczynu pokarmu np. Drób staje się bardziej mięsisty i łatwiejszy w gotowaniu. Owce. 7. Austrii. są duże i bardziej odporne na czynniki zewnętrzne. 4. który znika po dodaniu do pokarmu 1/2 łyżeczki octu jabłkowego. Spożywanie nadmiaru białka przez człowieka powoduje również powstawanie kamieni w nerkach i pęcherzu moczowym. Słabe nowo narodzone cielęta. Nadmiar białka w pożywieniu norek powoduje objaw Méniere'a. Krowy uwalniają się od wyżej wymienionych schorzeń. co wskazuje na lepsze tworzenie się krwinek czerwonych. muszą być stosowane z umiarem. które otrzymują ocet jabłkowy z wodą pitną. puchnięcie kolan. i Choroba ta zwana zespołem Méniere'a. mają delikatniejsze mięso i czerwony szpik. 6. boru i in. Szwajcarii. Ich pęcherz moczowy wypełnia się kamieniami moczowymi. Ciągłe zaparcia. jest smaczniejsze. Ich mleko zawiera wtedy znacznie mniej różnych bakterii. Natomiast ich niedobory powodują denaturację enzymów kompleksowych. za pomocą papierka lakmusowego wykazują w takich przypadkach zasadowość pożywienia.odpady azotowe. gdy otrzymują pożywienie z dodatkiem octu jabłkowego.

gościec. to staje się on niezdolny do rozpłodu.5 proc. dolegliwości wątrobowe. W medycynie ludowej uważa się takie zakłócenie równowagi za skutek nadmiaru spożywania białka.wymi wewnątrzbłędnikowymi ucha wewnętrznego. przeciwartretyczne. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Czarna porzeczka działa moczopędnie i napotnie. Jeżeli to zdarza się u samca. szumem w uszach oraz niekiedy oczopląsem. ale surowiec leczniczy uzyskuje się z krzewów uprawnych. Wysoka -1-1. miażdżyca. w upalne lato ilość wit. która liczy 110 gatunków. co zależy od klimatu. łapią koniec ogona. przeciwszkorbutowe. Charakterystyczny zapach jagodom i liściom czarnej porzeczki nadają substancje składowe. zatrzymanie moczu. Porzeczka czarna jest bogatym źródłem witaminy C (w 100 g zawiera jej 50-400 mg. Te funkcje regulujące może spełnić ocet jabłkowy. zmęczenie ogólne. Zwierzęta te kręcą się wokoło siebie. szkorbut. biegunka. K oraz liczne biopierwiastki. przeciwbiegunkowe. wzmacniające żołądek. norki ogryzają coraz bardziej swój ogon. jedząc jagody i liście o odczynie kwaśnym. Czarna porzeczka występuje w stanie dzikim. PORZECZKA CZARNA Ribes nigrum Porzeczka czarna należy do rodziny skalnicowatych (Saxifragaceae). Przyswajanie witaminy C ułatwia występująca w czarnej porzeczce wit. 164 . P . Atak zawrotu głowy z zakłóceniami równowagi powoduje u norek i owiec zataczający bieg w kółko. gdyż nie mając ogona nie może opierać się przy kryciu samiczki. dodawany w niewielkiej ilości (pół łyżeczki) do każdego pokarmu. to jest odczyn kwasowo-zasadowy. artretyzm. Norki żyjące na wolności regulują swoje pH. ma właściwości przeciwgnilne. głównie olejki eteryczne.cytryn. kamica moczowa. zawartości pektyn pozwala zestalać owoce na surowo jako galaretki utrwalane cukrem. Zawiera także wit. Gdy ten stan trwa dłużej. reumatyzm. Są one szeroko uprawiane jako cenne rośliny pokarmowe i lecznicze. do podrodziny porzeczkowatych (Ribesioidae). objawiającymi się napadowymi zawrotami głowy z osłabieniem słuchu. C może dojść do 2000 mg) oraz P i pod względem ich zawartości ustępuje tylko owocom róży i rokitnika. WSKAZANIA LECZNICZE Angina.

korę jesionu pospolitego. nieżyty dróg trawiennych. Przy detoksykacji oraz kuracji wzmacniającej i uspokajającej zaleca się pić: rano -napar z liści czarnej porzeczki. działają słabo ściągające. maliny i jeżyny. przyzębica. W równej ilości liście czarnej porzeczki. na szkorbut. liść mięty pieprzowej. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Angina. z dala od promieni słonecznych. Dzięki inhibitorowi utleniania kwasu askorbinowego wit. Popijać rano i wieczorem po pół szklanki. Liść czarnej porzeczki z dodatkiem liści borówki brusznicy. Popijać dwa razy dziennie po jednej szklance. ziele dziurawca. Środek moczopędny. Stosować l łyżeczkę mieszanki na szklankę wrzątku. C zawarta w czarnej porzeczce rozkłada się bardzo wolno (do 15 proc. wypadanie włosów. Sok na cukrze nastawiony w cieniu. ziele marzanki wonnej. korzeń wilżyny. zaćma soczewkowa. hamują rozwój drobnoustrojów. 4. liść poziomki. Napar sporządza się jak w punkcie 1. 3. ziele hyzopu. skazę krwotoczną. stosuje się 2 razy dziennie po 1/4 szklanki przy niedomodze nerek i wątroby. Napar z l łyżki ziół na 1/4 szklanki wody gotować 3 minuty i popijać 2 razy dziennie między posiłkami. korzeń żywokostu. Garść liści na l szklankę wrzątku. brzozy oraz kwiaty tawuły łąkowej i pączki topoli. pączki sosny. w południe . Jednocześnie spożywać surowe owoce przy zapaleniu płuc. w ciągu roku). powodując stopniowy zanik obrzęków. Napar. wypadanie włosów i zębów. Na zapalenie gruczołu krokowego. liść orzecha włoskiego. 165 . W nieżycie jelit i żołądka. nasienie fasoli. 5. nadmiar kwasu moczowego. 6. skaza krwotoczna. Popijać 3 razy dziennie po l łyżce.migrena. zaćmę soczewkową. 7. Sok ze świeżych jagód czarnej porzeczki stosuje się przy przyzębicach i zapaleniu krtani. ziele nawłoci. złe trawienie. Na rwę kulszową. korzeń pietruszki. 2. ziele drapacza lekarskiego. zła krzepliwość krwi. co działa odtruwające. Do liści czarnej porzeczki dodać ziele rdestu ptasiego. poziomki. przyzębicę. jesion mannowy. kwiat lawendy. wzmacniająco i uspokajająco. Liście czarnej porzeczki 100 g. owoc jałowca. Liść czarnej porzeczki.napar z liści lipy. bólach głowy i zapaleniu gardła. Na reumatyzm.napar z mięty. Do naparu dodać kwiat więzówki. kwiat wrzosu zwyczajnego. liść pokrzywy. żółtaczkę. Liść czarnej porzeczki jest składnikiem wielu mieszanek ziołowych: 1. żółtaczka. zapalenie gruczołu krokowego. W skazie moczanowej (pomocniczo). Napar zwiększa ilość wydalanego kwasu moczowego. a wieczorem . niedokrwistość. Naciągać 15 minut. nerwica żołądka. infekcje bakteryjne. zatrucia. osłabienie ogólne. niedomoga nerek. ziele skrzypu. niedokrwistość. poprawę krążenia krwi i czynności serca. Jadać owoce i płukać gardło wywarem z 60 g liści na litr wrzątku. Garbniki i związki boru wywierają działanie przeciwzapalne na błony śluzowe żołądka i jelit. gruźlicy.

C. czerwonej. porzeczki.Ribesioidae zawiera pektyny. Stosować płukankę w zapaleniu błon śluzowych jamy ustnej. że wina ładnie klarują się i dobrze przechowują. trawienne (spożywać godzinę po posiłku). do płukanek jako środek przeciwbakteryjny i ściągający. wapń. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Moczopędne. utrzymując w całości wit. W takie żelazo obfitują czereśnie. morele. bakteriobójcze. Liście świeże dodaje się jako przyprawę do solonych ogórków. tamujące krwawienia. kwasy organiczne.zapach o ujemnej jonizacji. Podrodzina porzeczkowatych . które mają właściwości lecznicze na użytek zewnętrzny i wewnętrzny. Na ukąszenie owadów. Wchodzi ono w skład hemoglobiny i enzymów oddechowych komórek i jest zalecane przy niedokrwistości. Z biopierwiastków należy zwrócić uwagę na żelazo. Niedobór miedzi wywołuje niedokrwistość u dzieci i kobiet w ciąży. ogórków. przeciwwirusowe. P. Na użytek zewnętrzny Okłady z liści lub z rozgniecionych owoców na krwawiące rany. które mają właściwości antyseptyczne. Świeże i suszone liście porzeczki zawierają ponadto fitoncydy i są przyprawą dodawaną do solonej i kwaśnej kapusty. C i wit. przeczyszczające. pomidory itp. pobudzające łaknienie (stosować na czczo). wit. a więc łatwo przyswajalne. agrest. Występuje u nas w odmianach: czarnej. wina). z czarnej porzeczki robi się galaretki. Ma ona znaczenie w procesach krwiotwórczych. nalewki i wina. Natomiast żelazo trójwartościowe jest toksyczne. Miedź. gardła z dodatkiem liści szałwi. PORZECZKA CZERWONA Ribes rubrum Porzeczka czerwona jest krzewem z rodziny skalnicowatych. które jest dwuwartościowe. różowej i białej. Na te właściwości wpływają wydzielane przez całą roślinę olejki eteryczne . wzmacniające. Wodny roztwór pektyny ułatwia gojenie się ran dochodzących do kości i przyspiesza powstawanie nowej zdrowej tkanki. K i olejki eteryczne. na nie gojące się rany żylakowe. soki. dżemy. agrest.Czarne porzeczki należy jeść dojrzałe. garbniki. maliny. Owoce jadane są na surowo. odświeżające. w przetworach (konfitury. antytoksyczne. wiśnie. magnez chronią człowieka przed zatruciami wywołanymi przez skażone środowisko. pomidorów. Napar z liści stosuje się w okładach do leczenia ran. Zgnieść liście czarnej porzeczki i pocierać miejsce ukąszenia. oczyszczające. Błonnik i pektyny. kwiatu krwawnika. które powodują. liści babki lancetowatej. Porzeczka zawiera m. winogrona. soki. pomidory.in. żurawiny. burak czerwony. Gojące działanie wywiera wit. jabłek w zalewie i konserwowych owoców. dżemy. Do celów leczniczych służą również liście. 166 . Dobrymi źródłami pektyn są czereśnie. silne działanie energetyczne i niezaprzeczalne możliwości gojenia ran.

Kąpiele takie pobudzają czynności kory nadnercza. Odwar z liści i z pączków jest lekiem na gościec. Lepiej jest więc zjadać porzeczki l godzinę po takich posiłkach. Rozgniecione jagody porzeczki mogą służyć do okładów na krwawiące rany. gościec. Wiadomo. zaparcia.5. nie-strawność z powodu niedoboru soków trawiennych. Od-trutką są między innymi magnez oraz witaminy A i C zawarte w porzeczkach. cuchnący oddech. aż do czasu. Porzeczki należą do owoców kwaśnych.WSKAZANIA LECZNICZE Artretyzm. schorzenia skórne. Włożyć do słoika. spalinowe wydzielają do atmosfery ołów. na nie gojące się rany żylakowe. brak łaknienia. Sprzyja to lepszemu trawieniu i zapobiega zbytniemu zaleganiu produktów spożywczych w żołądku oraz unikaniu szkodliwej nadfermentacji. Kąpiele z odwaru z liści porzeczek stosuje się w skazie limfatycznej. niewydolność wątrobowa. skazę limfatyczna. Powoli doprowadzić do zagotowania. Galaretka z porzeczek. zapalenie dróg moczowych. dolegliwości serca. Zgodnie z zaleceniami z makrobiotyki nie powinny być zjadane podczas posiłku składającego się z białka (mięso. przy różnych wysypkach i chorobach skórnych. reumatyzm. migreny. zapalenie wątrobowe. kamienie moczowe. Usunąć piankę po 5 minutach. Do l kg galaretki dodać 100 poziomek. Wycisnąć sok do naczynia. gdy owoce na krzewach są czerwone i dojrzale. Należy przez 2 miesiące codziennie smarować piegi kilku rozgniecionymi jagodami. SPOSÓB UŻYCIA Sok czysty lub z domieszką wody 100 do 500 g dziennie w trzech porcjach. nieżyt pęcherza. 167 . Rozgniecione jagody porzeczki leczą piegi. ryby. przewlekłe schorzenia wątroby. Pija się dwa razy dziennie 1/4 szklanki. dodając cukier w stosunku 1:1. krwotoki i jako środek napotny. dolegliwości gorączkowe. zgagę. zapalenie dróg trawiennych. zaczynając od chwili. co poprawia jakość galaretki. gdy na krzewach pojawiają się zielone porzeczki. Surowy sok jest dobrym środkiem na nad-kwasotę. beryl. Wpływa to na wzrost zanieczyszczenia środowiska metalami ciężkimi. Krzewy porzeczkowe rosną bardzo często blisko szos i autostrad. gdy konsystencja galaretki jest dostateczna. będącej przyczyną wielu chorób przewodu pokarmowego i układu krążenia. puchlinę wodną. miażdżyca naczyń. które stawia się na słabym ogniu. kadm. kolki. jajka. puchlina wodna. warzywa). które w większej dawce są toksyczne dla człowieka działając szkodliwie na ośrodkowy układ nerwowy. że pojazdy mechaniczne.

168 . żelaza. upławy białe.TRUSKAWKA Fragaria ananassa Duch Ta bylina z rodziny różowatych jest bardziej dziełem człowieka niźli przyrody.konfitury. ściągające. Liści truskawek można używać do zup. Truskawki zawierają sporo potasu. 100 mg wit. naciągać 10 min. kamica moczowa. C. Ich kwaśność pochodzi przede wszystkim od kwasu cytrynowego. 30 mg wit B1. zgniecione można stosować do okładów (kataplazmów) na podbrzusze na noc + bez ceratki ciepłe opatrunki. reumatyzm. że truskawki najpierw się myje. 30 g korzenia na litr wody lub garść liści z korzeniami na litr wody. Są zasadotwórcze. Liście świeże. 20 g na litr wody . nie ma bowiem truskawek pochodzących z dzikiego stanu. WSKAZANIA LECZNICZE Dolegliwości dróg moczowych (cysta). astma. W 100 g truskawek znajduje się 60 mg wit. Z truskawek sporządza się smaczne przetwory . zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. kompoty. Należy pamiętać. dolegliwości dróg moczowych i astmę. na upławy białe. dżemy. manganu. żółtaczkę. krwotok maciczny. pobudza łaknienie. przeciwbiegunkowe. a mocz na różowo. które zawierają kwas krzemowy. siarki i innych pierwiastków. kolkę nerwową. hemostatyczne. gotować. Napar z korzeni. SPOSOBY UŻYCIA Odwar z garści młodych liści na pół litra wody stosować na biegunkę. Odwar z liści na anginę (gargaryzm). nadciśnienie. wątroby. wapnia. Zawierają 90 proc. A. nieco miedzi. Surowcem leczniczym są liście i korzenie. B3 i pewne niewielkie ilości wit. moczopędne. Korzenie barwią stolec na czerwono. krwawienia maciczne. magnezu. żółtaczka oraz angina (płukanie naparem z liści). Popijać na artretyzm. Pasteryzowane w słoikach przechowują się dobrze przez 6-8 miesięcy. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Truskawka przejawia działanie wzmacniające. krwawienia jelitowe. B2. wody i niewiele 38 kalorii. kolka nerkowa. Z krwawnika i liści truskawek można przygotować napar do nasiadówek przy dolegliwościach pęcherza i cewki moczowej (przy stanach zapalnych). reguluje pracę wątroby i wydzielanie żółci. dna. przeciwreumatyczne. a później tracą swoją piękną purpurową barwę. miażdżycę.na biegunkę u dzieci. Pospolicie uprawiana w bardzo wielu odmianach i krzyżówkach. wit. a dopiero potem obiera.

KLASYFIKACJA ZIÓŁ WEDŁUG WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZYCH .

Dowodzi to zapotrzebowania na popularne. ziele drapacza. przetacznika. lnicy. borówki. Goją rany i skaleczenia: kwiat nagietka. dziurawca. kwiat rumianku pospolitego. owoce czarnej jagody. liść orzecha włoskiego i pączki topoli. Podział ten ma istotne znaczenie praktyczne. wychodzi niniejsza klasyfikacja wymieniająca w trzydziestu sześciu grupach przede wszystkim ogólnie. bluszczyku. ziele piołunu. jasnoty. mięty. szanty. tymianku. majeranku. Hamują krwawienia zewnętrzne i wewnętrzne: ziele krwawnika. a także niektóre inne. opracowanie grupujące środki zielarskie według ich właściwości leczniczych. mniszka. tasznika. skrzypu. macierzanki. Pozwala bowiem na zastępcze stosowanie ziół (np. maliny. korzeń omanu. poziomki. szałwii. kwiat stokrotki. brzozy. Należy bowiem wiedzieć. rutwicy. kocanki. dostępne w sprzedaży środki ziołowe. podróżnika. Naprzeciw zainteresowaniu. 1. korzeń łopianu. korzeń żywokostu. 4. liść pokrzywy. liść borówki. drapacza. dziurawca.możliwość stosowania mieszanek z ziół o wspólnym kierunku działania. bardzo powszechne i o ustalonej renomie w fitoterapii środki lecznicze. poziomki. Moczopędnie (czyszcząc i lecząc nerki. rumianku pospolitego. rdestu ptasiego. poprawiając ich pracę i znosząc parcie na mocz) działają: ziele połonicznika. podobne zwięzłemu przewodnikowi. barwinka i kłącze pięciornika. liść barwinka. cebula. 3. skrzypu. 5. Bakteriobójczo (dezynfekująco) działają: czosnek. iż przy tej samej dawce naparu z mieszanki osiągniemy znacznie lepszy rezultat niźli z jednego ziela. bez recepty. szałwii. kłącze kosaćca. w przypadku braku w sprzedaży jednych) o tym samym działaniu. drapacza. rzepiku. np. cebula i czosnek. Krew czyszczą ze złogów i pozostałości po zatruciach: ziele bratka polnego. ogórecznika. rdestu ptasiego i ostrogorzkiego. kora kaliny. kora wierzbowa. 171 2. nadto wskazuje na bardzo pożądaną ze względu na skuteczność leczniczą .Bardzo często w mojej praktyce spotykam się z pytaniami o działanie poszczególnych ziół. liść mącznicy. skrzypu. szyszki chmielu i nasienie czarnuszki. które wyrażają te pytania. wrotyczu. .

Działanie osłaniające (przy podrażnieniach układu oddechowego i trawiennego) wykazują: liść ślazu. 172 . lubczyka. kosaćca. ziele rutwicy. Właściwości przeciwartretyczne mają: ziele rzepiku. przywrotnika. korzeń żywokostu. 8. pączki topoli. podróżnika. gąbka słodkowodna. żywokostu. korzeń łopianu. rdestu ptasiego. drapacza. rumianku pospolitego. czarnej jagody. Przeciwkrwawnicowo (do stosowania doustnego przy jednoczesnym zadziałaniu z zewnątrz) działają: ziele krwawnika. szyszki chmielu. 6.piołunu. bobrka i nasienie kozieradki. mydlnicy. goryszu. czosnek. werbeny. babki. nawłoci. omanu. liść pokrzywy. nasienie pietruszki. kora kasztanowca. lukrecji. czarnej jagody. szyszki chmielu. barwinka. liść czarnej porzeczki i nasienie czarnuszki. leczenie cukrzycy i stanów przedcukrzycowych) działają: kłącze perzu. Mlekopędnie (nieodzowne dla karmiących matek we wszystkich kłopotach laktacyjnych) działają: kminek. Czynności żołądka (przy „wątpliwościach” natury trawiennej) pobudzają: ziele krwawnika. omanu. dziurawca. rzewienia. hyzopu. liść brzozy. bazylii. strączyny fasoli. 13. strączyny fasoli. śliwki suszone. mydlnicy. nerwów: ziele dziurawca. goryszu. dzikiej róży. cząbru. korzeń kozłka. bzu czarnego. wrzosu. anyż. kwiat stokrotki. wrzosu. bazylii. 9. lipy. bławatka. drapacza. kłącze perzu. orzecha 7. pietruszki. kwiat głogu. Pobudzają działanie serca. pączki topoli. bylicy pospolitej. hyzopu. nawłoci. cebula surowa. nasienie pietruszki i czarnuszki. znamię kukurydzy. mniszka. Nasennie i uspokajająco wpływają : ziele nostrzyka. ziele przetacznika. koper włoski. kora wierzbowa. bzu czarnego. jałowca. ogórecznika. bazylii. siemię lniane mielone.ziele jemioły i liść barwinka. kozieradki i siemię lniane. korzeń łopianu. bratka polnego. mięty. cząbru. rutwicy. które mogłoby wywołać ujemne skutki uboczne): cebula. 15. kwiat lawendy. nawłoci. nostrzyka. pokrzywy. nasienie gorczycy. kłącze tataraku. liść melisy. kocanki. liść melisy. korzeń lubczyka. przetacznika. pietruszki. Obniżają ciśnienie krwi (bez obawy przedawkowania. płucnika-miodunki. 11. bazylii. Do stosowania zewnętrznego w okładach: kwiat rumianku lub gotowana cebula. dziewanny. liść barwinka i nasienie pietruszki. kwiat lawendy. brzozy. jarzębiny. przetacznika. korzeń ślazu. Przeciwcukrzycowo (profilaktyka. kłącze pięciornika. skórka biała cytrynowa. żurawiny. 12. tataraku. 14. Napotnie (wskazane przy wszystkich rodzajach przeziębień) działają: kwiat lipy. owoc maliny i bzu czarnego. goryszu. a dawkowane pod kontrolą lekarską . liść mącznicy. macierzanki. bratka polnego. liść rozmarynu i korzeń goryszu. kwiat lipy. podbiału. owoc kminku. ziele macierzanki i kurzego śladu. jasnoty. brusznicy. 10. majeranku. szanty.

bazylii. majeranku. dziurawca. rumianku rzymskiego. kora wierzby. rutwicy. czarnuszka i nasienie pietruszki. cebula gotowana i kwiat rumianku pospolitego. świet173 17. wierzbowa. liść babki. macierzanki. 25. gąbka słodowodna. 22. wrotyczu. kwiat tawuły łąkowej. łopianu. kwiat bzu czarnego. kminku. . owoc czarnej jagody. kwiat kocanki. 21. ziele srebrnika i świetlika.włoskiego. ziele bukwicy. Regenerują śluzówkę dróg oddechowych i trawiennych: śliwki suszone. szałwii. srebrnika. glistnika. owoc kolendry. owoc jarzębiny. kasztanowca. lnicy. ziele piołunu. ziele dziurawca i krwawnika. żywokostu. szanty. 26. 19. ziele tysiącznika. Właściwości przeciwszkorbutowe wykazują: ziele bluszczyku. kminek. ziele rzepiku. ziele skrzypu. Ściągająca (przeciwbiegunkowa) działają: kora dębowa. Znoszą gorączkę: liść mięty. 23. rumianku rzymskiego. kłącze pięciornika. połonicznika. anyżu. bobrka. kwiat lawendy. owoc czarnej jagody i borówki brusznicy. Przeciwskurczowo działają: ziele jaskółcze. Przeciwzapalnie (do użytku wewnętrznego) działają: kwiat rumianku pospolitego. owoc bzu czarnego. tymianku. ziele rdestu ptasiego. Przeciwalergiczne właściwości mają: kwiat rumianku. korzeń chrzanu. kwiat rumianku. owoc dzikiej róży. 18. Przeciw stanom zapalnym jelit stosować: korzeń lukrecji. liść orzecha włoskiego. nasienie czarnuszki i gorczycy białej (suche okłady). ziele dziurawca. kora wierzbowa. kwiat lipy. tymianku. Przeciwrobaczo działają: czosnek. 16. liść podbiału i korzeń żywokostu. szałwii. werbeny. siemię lniane. nasiona dyni. kopru włoskiego. kłącze rzewienia. czarnej porzeczki. siemię lniane i strączki sensesu. nagietka. dziewanny. tymianku. Regulują krwawienia okresowe kobiet: kwiat nagietka. przywrotnika. lipy. rzepiku. szałwii. ziele tysiącznika i drapacza. kwiat jasnoty. majeranku. bławatka. szałwii. korzeń kuklika. lnicy. kasztanowca. ziele dziurawca. bzu czarnego. 24. korzeń goryszu. rumianku pospolitego. białej koniczyny. nostrzyka. rumianku pospolitego. korzeń mniszka. Przeczyszczają i rozwalniają: kora kruszyny. 20. Właściwościami przeciwgośćcowymi odznaczają się: liść brzozy. krwawnika. słonecznika (same płatki kwiatowe). korzeń lubczyka. 27. kwiat wrotyczu. Przeciwzapalnie (do użytku zewnętrznego w formie okładów z naparu) działają: ziele hyzopu. macierzanki. korzeń kozłka (można stosować łącznie). cebula surowa i gotowana. kłącze pięciornika. kora wierzbowa i znamię kukurydzy. 28.

krwawnika. krwawnika. owoc dzikiej róży.lika. przetacznika. drapacza. jałowca. wrzosu. 34. tymianku. liść pokrzywy. majeranku. nasienie czarnuszki. lukrecji. dzikiej róży. macierzanki. dziurawca. kminek. bratka polnego. kopru włoskiego. bylicy pospolitej. Wzmacniają: ziele rzepiku. arcydzięgla. mniszka. tysiącznika. przetacznika. czarnej jagody. kminek. liść bobrka. liść czarnej porzeczki. jarzębiny i czarnej jagody. czarnej porzeczki. ziele cząbru i nasienie pietruszki. przetacznika. czosnek. byliny pospolitej. 32. piołunu. ziele bylicy pospolitej i macierzanki. kłącze rzewienia. tymianku. szyszki chmielu i siemię lniane. bylicy-bożodrzewu. tymianku. kolendry. owoc kminku. kosaćca. liść orzecha włoskiego. kwiat rumianku. krwawnika. goryszu. Działają dobroczynnie na wątrobę (na niedomogę itp. kuklika. poziomki. Uśmierzają bóle: owoc kasztanowca. owoc dzikiej róży. kwiat lawendy. bukwicy. szyszki chmielu. maliny. pokrzywy. gorczycy i korzeń chrzanu. Trawiennie działają: ziele bylicy bożodrzewu. mydlnicy. 30. podróżnika. jałowca. kłącze perzu. koper włoski. omanu. Wykrztuśnie i przeciwkaszlowo działają: surowa i gotowana cebula. bzu czarnego. połonicznika.): ziele dziurawca. świetlika. nasienie kozieradki. rozmarynu i znamię kukurydzy. przetacznika. hyzopu. mniszka. dymnicy. 174 . dymnicy. liść barwnika i kwiat rumianku. tysiącznika. anyż. macierzanki. korzeń arcydzięgla. kwiat stokrotki. Wpływają dodatnio na przemianę materii: ziele rzepiku. werbeny. 33. piołunu. glistnika. goryszu. borówki. anyż. barwinka. nawłoci. korzeń podróżnika. kłącze tataraku. lawendy. nawłoci. dziurawca. nostrzyka. koper włoski. 35. nasienie kozieradki i znamię kukurydzy. kłącze tataraku. ziele bluszczyku. 29. macierzanki. Uspokajają układ nerwowy: korzeń kozłka. szałwii. maliny. dziurawca. liść mięty. kwiat rumianku. bluszczyku. lawendy. gąbka słodkowodna. szanty. majeranku. rdestu ptasiego. płucnika-mioduszki. kolendra. macierzanki. liść podbiału i nasienie kozieradki. rumianku pospolitego. srebrnika. ziele mięty. cebula. barwinka. bratka polnego. korzeń arcydzięgla. 36. werbeny. dziurawca. szałwii. maliny. hyzopu. kora kruszyny. ziele nostrzyku. kocanki. cząbru. korzeń podróżnika. pokrzywy. liść orzecha włoskiego. kwiat kasztanowca. lubczyka. 31. owoc dzikiej róży. Znoszą nadmierną fermentację i wzdęcia: korzeń arcydzięgla. płucnikamiodunki.

ICH WŁASNOŚCI I STOSOWANIE .ZIOŁA.

uporczywe bóle głowy. zapalenie zatok bocznych nosa (wkraplanie i przemywanie). WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Niedomogi miesiączkowania. a w zimie co najmniej przez miesiąc. źle gojące się rany oraz oparzenia termiczne i promieniami 177 . pęknięcia skóry. owrzodzenie odbytnicy i okrężnicy. Na użytek zewnętrzny Blizny. zmętnienie rogówki. uszkodzenia naskórka. wyczerpanie nerwowe. oskrzelowa dychawica. wysypki alergiczne i ropne. nerwobóle. zanikowy nieżyt błony śluzowej żołądka. Ten rodzaj obejmuje 180 gatunków występujących na wszystkich kontynentach. stymulatory biogenne.ALOES Aloë arborescens Mill. zanik nerwu wzrokowego. zapalenia kory mózgu. Nie znosi przymrozków. zaparcia (gdy ruchy perystaltyczne okrężnicy zanikają. stany zapalne przewodu pokarmowego. Przed wykorzystaniem aloesu do celów leczniczych należy go nie podlewać w lecie przez dwa tygodnie. owrzodzenie. Surowcem leczniczym jest sok ze świeżych liści. stany zapalne i zwyrodnienia rogówki i siatkówki. nieżyt nosa. W mieszkaniach kwitnie bardzo rzadko. Liście trzyletnie służą do otrzymywania wodnych wyciągów zawierających tzw. odmroźmy. choroba wrzodowa. W Europie znany od 1700 r. Ta wieloletnia roślina mieszkaniowa jest wiecznie zielonym sukulentem z rodziny liliowatych. gdy brak jest parcia na zwieracz odbytu u osób w wieku podeszłym i u otyłych). podostry i przewlekły nieżyt jelita grube go. owrzodzenia podudzia.

paradentoza. zapalenie śluzówki jamy ustnej. ciężka niedomoga serca i naczyń krwionośnych.rentgenowskimi. zapalenie okrężnicy. które zawierają mikroelementy. zwłaszcza te. spowolnienie pulsu. następnie ta sama dawka co drugi dzień. Doustnie po l łyżeczce 2-3 razy dziennie 30 minut przed jedzeniem jako środek żołądkowy i przeciwgorączkowy (antiphlogisticum). Jednorazowo 0. jod. wiek dziecięcy. Poprawia się sprawność biologiczna chorych tkanek i przemiana materii w całym ustroju oraz polepsza się jego równowaga (homeostaza). osobom w podeszłym wieku z ubytkiem sił i przy zwiększonej podatności na choroby infekcyjne oraz przy wyczerpaniu nerwowym. Działania uboczne. Wyciągi lub miazgę ze świeżych liści aloesu stosuje się w stanach zapalnych przewodu pokarmowego. obniżenie temperatury ciała (hipotermia). Wyciąg z aloesu w dawce 1/2-1 łyżeczki na 1/2 szklanki wody wieczorem jako purgans. Krwotok macicy. okres miesiączkowania. zapalenie sromu (okłady) i pochwy (tamponowanie). Preparaty: Alax (Herbapol). W postaci zastrzyków biostyminy podaje się rekonwalescentom po zabiegach chirurgicznych i po długotrwałych chorobach. Większe dawki preparatu aloesu mogą być niebezpieczne dla kobiet ciężarnych (groźba poronienia lub przedwczesnego porodu) oraz w przypadku przekrwienia okrężnicy i narządów miednicy mniejszej. 20-30 mg jednorazowo 2-3 razy dziennie przed posiłkami jako stomachicum (na żołądek) pobudzające łaknienie. W dychawicy oskrzelowej po 1-1. Przy dużych dawkach występuje ogólne osłabienie. niepełny skurcz serca. Niezgodność wywołują garbniki. menstruacja. 178 . Biologiczne stymulatory są szybko wchłaniane i z krwią docierają do różnych narządów. afty. 5-10 kropli na żołądek. a przy 8 g proszku śmierć. ukłucia owadów. Nie są niszczone przez enzymy tkankowe i dlatego wyciągi z liści aloesu można podawać pozajelitowo-doustnie lub zewnętrznie na skórę i błony śluzowe.5 ml dziennie w ciągu 10-15 dni. SPOSÓB UŻYCIA Proszek z suchych liści. biostymina (Herbapol. zaawansowana ciąża (od 7 miesiąca). powiększona prostata. ostre lub podostre zapalenie wyrostka robaczkowego i kłębuszków nerkowych. żylaki odbytu. zwanego aloną są znane od tysiącleci. Lecznicze właściwości wysuszonego soku z aloesu. Ogółem 25-35 wstrzyknięć. w chorobie wrzodowej. w zanikowym nieżycie błony śluzowej żołądka. krwotoki. zapalenie pęcherza moczowego. mentol. dyzenteria. ampułki a 2 ml). Syrop z aloesu z żelazem (Askofer) jest środkiem krwiotwórczym. różne krwotoki. tymol. Nie uaktywniają się w kwaśnym środowisku żołądka. fenol. Sok ze świeżych liści aloesu.1-0. dolegliwości maciczne. Przeciwwskazania. nadciśnienie.2 g w opłatku wieczorem z 1/2 szklanki płynu jako środek przeczyszczający (purgans). przy owrzodzeniu okrężnicy i odbytnicy. zapalenie trzewi. bezpośrednio po operacji przewodu pokarmowego. Antagonistami aloesu są narkotyki i kwasy. Wodne wyciągi lub miazga ze świeżych liści aloesu wykazują właściwości biostymlujące: wzmacniają mechanizmy obronne organizmu i uaktywniają enzymy ustrojowe. toteż nie powinno się tych środków używać jednocześnie z aloesem. żelazo.

Jest zaliczany do najcenniejszych roślin leczniczych. Arcydzięgiel bywa uprawiany dla celów leczniczych. Natomiast wiele o zaletach leczniczych arcydzięgla piszą średniowieczni autorzy z obszarów na północ od Alp. który jest surowcem leczniczym. korzenno-żywiczny zapach. jest świetnie działającym środkiem gorzkim. kojąco. związki kumarynowe i furanokumarynowe. Stosuje się do przemywania przy schorzeniach rogówki oka i ropnych stanach zapalnych spojówki 2-3 takie porcje dzienne należy również wypić. iż będąc rośliną północnoeuropejską nie był znany w basenie Morza Śródziemnego. później palący.Zewnętrznie w postaci przymoczek. Łyżeczka na szklankę wrzątku dziennie jest dobrym środkiem żołądkowym. naczynia krwionośne jest środkiem na uspokojenie serca. Dobry środek gojący przeciw ropniom i ropiejącym ranom. Sproszkowany liść działa podobnie jak piołun. garbniki.in. Niekiedy wystarczy napar na sproszkowanym liściu w formie okładu. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Korzeń działa rozkurczowo. moczopędnie. a jeśli nie wspomina o nim piśmiennictwo starożytne. 179 . flawonoidy i sole mineralne. wreszcie korzenno-gorzki. to dlatego. podobne są w smaku. Napar z suchych liści. wzmacnia ogólnie. nad brzegami potoków. odstawić do naciągnięcia i przecedzić. w wyjątkowych warunkach -czteroletnią. nawet elektrycznego. Liść i kulki kwiatowe roztarte w palcach wydają przyjemny. Korzeń. wykrztuśnie. szczelnych i z dala od światła. Jest najczęściej rośliną dwuletnią. Nalewkę spirytusową na równi z winem z aloesu i sproszkowanym aloesem należy przechowywać w opakowaniach ciemnych. Dorasta wysokości dwu i pół metra. Zawiera liczne związki. kwasy organiczne. w smaku jest początkowo słodka-wy. jako maść w oparzeniach termicznych i promieniami rentgena. olejek eteryczny. Nalewka spirytusowa na świeżym liściu. m. miejscami na niżu. Szczyptę na końcu noża w 100 cm wrzątku zaparzyć. kosmetycznych oraz spożywczych. okładów w różnych dermatozach. wzmacnia nerwy. W Polsce spotyka się arcydzięgiel w Sudetach i Tatrach. ARCYDZIĘGIEL LITWOR Archangelica officinalis Hoffm. wątrobowym i trawiennym. pobudza czynności żołądka. Znany od dawna.

przewodu trzustkowego. nieżyt jelit. Ksantotoksyna. odcedzić. reumatyzmie. i niektóre składniki olejku eterycznego działają rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i dróg żółciowych. gruczołów wydzielniczych. bolesne bądź nieregularne lub zbyt obfite i długotrwałe). bóle w okresie miesiączkowania. jest wiatropędny. Arcydzięgiel jest składnikiem polskiej mieszanki z pięciu krajowych ziół wzmacniających. zawroty głowy i omdlenia. atropinę (i inne alkaloidy). zimowit jesienny i cykutę. blednica. zapalenie skóry. połykanie powietrza. Łyżkę ziela gotować w szklance wrzątku 1-3 min. kaszlu. blednicy. pomaga w zaflegmieniu płuc. ksantotoksol. zimnicy. przeziębienie. szkorbucie. przemianę materii. obrzęknięte stawy. histerii. wzdęcia. 4 łyżki drobno pociętego korzenia gotować w dwu litrach wody pod przykryciem. astma nerwicowa. kolce jelitowej. szkorbut. u nerwicowych spazmatyczne wymioty. SPOSÓB UŻYCIA Odwar. zaparcia stolca. padaczce. co przypomina działanie żeń-szenia. w 1/4 l wody.. obrzęk gruczołów chłonnych. Pić dwa razy dziennie po pół szklanki przy osłabieniu żołądka. pomaga narkomanom w kuracjach odwykowych. dolegliwościach płucnych i zimnicy. przeciwzapalnych. stłuczenia stosuje się olejek arcydzięglowy. Angelicyna. osłabienie (atonia) trawienia u osób słabych. popijać 2 razy dziennie w celu uregulowania miesiączkowania (gdy jest skąpe. Pochodne furanokumaryny. pobudza łaknienie. W wiekach średnich stosowano arcydzięgiel przeciw dżumie. białe upławy. pomaga na bezsenność. niemoc seksualna. angelicyna i inne pochodne furanokumaryny wykazują działanie fotodynamiczne i zwiększają wytwarzanie pigmentu melaniny w skórze po wystawieniu jej na działanie światła słonecznego. gruźlica. miesiączkowanie zaburzone. kurcze żołądka i jelit. działa napotnie. wskazany po zatruciach alkoholem i nikotyną. białych upławach. stanowi odtrutkę na belladonnę. wzdęciach. Dodać do kąpieli dla ozdrowieńców. Łyżeczkę korzenia gotować 15 min. zwłaszcza pierwszego dnia. jelit.reguluje krwawienia miesięczne. nadkwaśność soku żołądkowego. migreny nerwicowe. Odwar. zwalczanie stresów. na dolegliwości jamy ustnej. żołądka. przewlekłych nieżytach przewodu oddechowego. 180 . bronchit chroniczny. pomaga w wydalaniu toksyn z organizmu drogą nerek. leczy śluzówki ust. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. Napar. bóle reumatyczne. zapalenie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. nerwowych bólach głowy. zawarta w przetworach z arcydzięgla. na bardzo wolnym ogniu. przeciwświądowych. Na użytek zewnętrzny Do wcierań przeciwbólowych. grypę. niewydolność i niedomoga wątroby. naciągać 10 min . Pobudza wytwarzanie pepsyny i pentagastryny w żołądku. kurczowych wymiotach. Olejek eteryczny z arcydzięgla wykazuje właściwości bakteriobójcze i grzybobójcze. niedrożności jelit. działa uspokajająco. osłabienie ogólne.

najwyżej dwa listki trzeba dobrze pożuć i popić czymkolwiek. W cukiernictwie wykorzystuje się zielone pochewki liściowe i młode pędy oraz łodygi smażone w cukrze na suchą konfiturę tzw. Jako środek orzeźwiający przy zapaściach. Na korzeniu arcydzięgla (do 10 dag świeżego korzenia i kilku cm łodygi nad korzeniem na litr spirytusu. przeciwzapalny i ogólnie wzmacniający.W kuracjach odwykowych od narkotyków. przeciwskurczowy. ziele krwawnika. Wyciąg płynny z korzenia wchodzi w skład płynu Nervosol („Herbapol”). Korzeń arcydzięgla. liści mięty pieprzowej i liści melisy oraz po 10 g rozdrobnionych korzeni omanu. liść mięty w równych ilościach. ziele glistnika. jeden. Pochodne furanokumarynowe zawarte w surowcu zwiększają wrażliwość skóry na promienie słoneczne i mogą powodować miejscowy obrzęk. Jest to znakomity środek trawienny. mazurków. Półtorej łyżki mieszanki zalać w termosie 2½ szklankami wody wrzącej. ziele dziurawca. Z młodych pędów i ogonków liściowych można przyrządzić surówkę. Wraz z walerianą i arniką popija się napar z arcydzięgla jako środek wzmacniający napięcie naczyń krwionośnych przy niskim ciśnieniu krwi. Zrobić odwar z półtorej łyżki mieszanki na półtorej szklanki wrzątku. pączki topoli i ziele serdecznika w równych ilościach. Pomaga w trawieniu. kłącze turzycy. Recepty na mieszanki z korzenia arcydzięgla 1. Pić po 1/4-1/3 szklanki 2-3 razy dziennie na godzinę przed jedzeniem jako środek pobudzający wydzielanie soków trawiennych albo po posiłkach jako lek wiatropędny i czyszczący krew. po zatruciach alkoholem i nikotyną oraz wyczerpaniu stosuje się popijanie odwaru z 4 łyżek korzenia jak wyżej. 2. korzeń żywokostu. Zmieszać po 20 g rozdrobnionych korzeni arcydzięgla. Przy wrzodach żołądka stosuje się odwar z korzenia w połączeniu z naparem z piołunu i szałwii. Przetwory z arcydzięgla stosowane w zalecanych dawkach nie mają działania szkodliwego na organizm. a okaże się to niesłychanie skuteczne po najcięższym obiedzie. ziela drapacza lekarskiego. Korzeń arcydzięgla. trudności w zasypianiu. liść bobrka. stanach wyczerpania nerwowego na skutek chorób zakaźnych stosuje się odwar lub nalewkę. Pić po 2/3 szklanki 2-3 razy dziennie przed posiłkiem jako środek pobudzający trawienie (wydzielanie enzymów trawiennych). które są używane do dekoracji : tortów. Spirytus arcydzięglowy złożony. anżeliki. można je dodawać do innej surówki. Stosuje się do wcierań łagodzących bóle w zapaleniu i korzonków nerwowych. ziela glistnika i ziela szanty. uczuciu niepokoju. 181 . Z łyżki mieszanki zrobić odwar do stosowania przy hemoglobinurii. Napar z korzenia arcydzięgla. keksów ze względu na piękny kolor zielony. 1/2-1 łyżki rozdrobnionych korzeni zalać 1-1 j/2 szklanki wody wrzącej i naparzać pod przykryciem przez 15 minut. przekrwienie lub powstanie pęcherzy już po krótkim naświetlaniu słońcem. ale wtedy trzeba ją posłodzić. Pić przy zapaleniu żołądka. Odstawić na 10 minut i przecedzić. Zioła żołądkowe. kora wierzbowa. zażywać łyżkę co pół godziny. stosowanego w stanach zwiększonego napięcia nerwowego. nerwobólach i bólach gośćcowych. kłącze pięciornika. 3. Odwar z korzenia gotowanego pół na pół w winie i wodzie działa wiatropędnie i wiatrochłonnie.

zwichnięcia. Olejek arcydzięglowy. Do celów leczniczych wykorzystuje się oprócz kwiatów także liście i korzeń. pobudzą mózg po urazach (skrajne wyczerpanie). rozerwanie mięśni. Łatwiejsza w uprawie jest arnika łąkowa. W krajach anglosaskich i nordyckich korzeń arcydzięgla stosuje się w kompozycji z innymi surowcami ziołowymi do aromatyzowania piwa. ma właściwości wymiotne. kontuzje. występującą na łąkach i obrzeżach lasu na niżu byliną. kosmetycznym i chemii gospodarczej. siniaki. na plantach kwiatostany koszyczki. koklusz. która jednak dla osób o wysokim ciśnieniu krwi jest niewskazana. stłuczenia. oprócz zastosowań medycznych. kurcze tętnicze. ARNIKA GÓRSKA Arnica montana L Jest dość rzadką. niektórej porażenia (paraliż).postawić w ciemnym miejscu na dwa tygodnie. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Stwardnienie tętnic. Wyciągów z owoców i korzeni używa się w połączeniu z innymi surowcami roślinnymi do wyrobu likierów ziołowych lub aromatycznych wódek. Do celów leczniczych zbiera się w dni słoneczne. krwiaki. rozcieńczyć gotowaną wodą do właściwej mocy zwykłej wódki. po obeschnięciu rosy. W początkowym okresie kwitnienia. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Pobudza układ nerwowy (kwiaty). Na użytek zewnętrzny Wybroczyny krwawe. Na użytek zewnętrzny Urazy. można osłodzić) górale podhalańscy robią swoją słynną „dźwigoniówkę”. jest używany w przemyśle mydlarskim. 182 . kontuzje. należy je suszyć w miejscu suchym i przewiewnym. częściej spotykana na Suwalszczyźnie.

sercu starczym o postępującym osłabieniu mięśnia sercowego na tle miażdżycowym. Po wniknięciu do naczyń wyraźnie zwiększają aktywność fibrynolityczną krwi. zwiększają ilość wydzielanego moczu i działają rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i dróg moczowych.. Gotować 15 min. mieszać po 30 g kwiatów arniki j kwiatów rumianku. wzmacniają ściany naczyń włosowatych. Napar arnikowo-rumiankowy. Należy unikać stosowania arniki na otwarte rany. stosować Arnicorin produkowany w Niemczech. a także w stanach zapalnych i zakrzepowych naczyń krwionośnych w kończynach dolnych. po ostudzeniu przecedzić. stanach pozawałowych i leczeniu strofantyną oraz glikozydami naparstnicy. ułatwiają resorpcję płynu wysiękowego oraz zmniejszają obrzęki i bóle przez nie powodowane. Przeciwwskazania. 10-20 g korzeni lub liści na litr wody. podnoszą nieznacznie wydzielanie soku żołądkowego i żółci. Nie można przyjmować arniki doustnie w stanach zapalnych żołądka i jelit. Nalewka arnikowa. Pić małymi porcjami w ciągu dnia w stanach zapalnych i zakrzepowych naczyń krwionośnych w kończynach dolnych. osłabienie pracy serca. Na użytek zewnętrzny Związki czynne kwiatów arniki stosowane zewnętrznie łatwo przenikają przez skórę. działają przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo w obrębie obwodowych naczyń żylnych i naczyń mózgowych. zmniejszają opory w naczyniach obwodowych i poprawiają krążenie w kończynach i mózgu. wymioty. gdyż może to wywołać silne podrażnienie tkanek. zwiększają liczbę skurczów serca i jego objętość wyrzutową. ułatwiają jej przepływ do dwunastnicy. a w przypadku uszkodzeń. zwężenie źrenic. Przetwory z arniki stosuje się doustnie w zaburzeniach wieńcowego i mózgowego krążenia krwi u osób w podeszłym wieku oraz tzw. 5 g liści bądź kwiatów na litr wody. Zbyt duże dawki arniki stosowane doustnie mogą spowodować bóle głowy i brzucha. drgawki nerwowe. Zmieniają również ciśnienie na zewnątrz i wewnątrz drobnych naczyń podskórnych. Napar. oparzenia III stopnia. Łyżkę mieszanki zalać w termosie dwiema szklankami wody wrzącej. Zmieszać po 50 g kwiatów kasztanowca. może bowiem wywołać zawroty głowy. kwiatów jarzębiny i kwiatów głogu oraz 20 g kwiatów arniki. Rannym daje się małe ilości w niewielkiej filiżance aż do wystąpienia normalnych kolorów skóry twarzy. 183 . na skutek kontuzji lub obrzęków. zapobiegają przenikaniu osocza poza łożyska żylne. krwawieniach w przewodzie pokarmowym. Odwar. Zioła z arniką. oddechu. Po godzinie przecedzić. popijać 2 filiżanki dziennie przy kokluszu u dorosłych i w niektórych paraliżach. obniżeniu czynności serca i duszności. Korzystnie jest łączyć z nalewką z głogu. biegunkę. Przetwory z arniki działają korzystnie na układ krążenia.SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Stosować z dużą ostrożnością. W zaburzeniach krążenia wieńcowego i mózgowego krwi. Lepiej jako lek homeopatyczny. rozległe otarcia naskórka i ostre stany zapalne skóry. Stosować po 5 kropli raz dziennie w kieliszku wody po jedzeniu w spadku ciśnienia krwi. np. pobudzają oddech. zalać dwie łyżki mieszanki pół litrem wody wrzącej. postawić pod przykryciem. skłonnościach do żylaków i osłabieniu serca. przeciwdziałają aglutynacji płytek krwi i zapobiegają powstawaniu zakrzepów żylnych.

Babka wąskolistna albo lancetowata (nazwa pochodzi od kształtu liści). ma skłonności przeciwzapalne. gorycze. wzmaga krzepliwość krwi. karoten.Do okładów i kompresów można stosować mieszankę z 20 g nalewki arnikowej z dodatkiem 50 g gliceryny. oczyszcza krew. Babka wąskolistna trzyma się wilgotnych łąk i pastewnych roślin uprawnych. siarkę. glikozydy. sole mineralne. działa ściągające. Kwiaty są zapylane przez wiatr. Starogrecka i rzymska medycyna zalecały nasiona przy czerwonce.) oraz zwyczajna (Plantago major L. BABKA WĄSKOLISTNA Plantago laceolata L. w smaku jest cierpkie.in. posuwa się ku górze. garbniki. gorzkie i słone. 184 . zaczyna kwitnąć od dom i kwitnienie . śluz. podobnie jak babka średnia (Plantago media L. Babka zwyczajna jest starą ludową rośliną leczniczą. skąd roślina ta została zawleczona na wszystkie kontynenty. 60 g wody i pół łyżeczki octu. wit. 2 łyżeczki kwiatów arniki gotować 5 min. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Babka ma właściwości antyoftalmiczne. Odwar. roślina. zmniejsza przekrwienie błon śluzowych i nadmierną przepuszczalność włosowatych naczyń krwionośnych. należy do najpopularniejszych roślin ziemi. flawonoidy. Ziele babki ma słaby zapach. co na polski można przełożyć jako „roślinisko”. Nie występuje tylko na szczerym piasku. Ojczystą krainą wszystkich trzech gatunków babki jest Europa. ma drobniutkie kwiaty osadzone na jednej łodydze. płuca i żołądek. kwasy organiczne. trawników. Babka kwitnie od maja do września.). Jej liście i nasiona zbierano w Chinach już przed trzema tysiącami lat. Jako środek łagodzący bóle stosuje się arnikę w zakrzepowym lub zarostowym zapaleniu żył i w bólach pooperacyjnych. obejść domowych. C. zielsko. a wśród nich krzemionkę i sole cynku. a więc chwast. Stosować jako kompresy ciepłe na kontuzje bez ran. Nazwa „plantago” jest pejoratywem od łacińskiego „planta”. średnia i zwyczajna natomiast przydroży. Wysuszone liście zawierają m.

endogenne toksyny bakteryjne. bezkwaśność żołądka i dwunastnicy. kwiatu rumianku. korzeń goryczki. do naciągnięcia i wypijać małymi ilościami w ciągu dnia. Liść babki wąskolistnej. opóźnienia rozwojowe u dzieci. Chroni organizm przed wirusami i nowotworami wywoływanymi przez wirusy onkogenne przedostające się do komórek. zgadze. kory dębowej. Odstawić na 10 min. zagotować. ukąszenia owadów i żmii. gruźlica. Recepta przy wrzodzie żołądka. wpływa regenerujące na naskórek. stany zapalne i świąd sromu. skórka pomarańczowa w równych ilościach. świerzb. korzeń arcydzięgla w równych ilościach. bakteriobójczy i osłaniający. Stosować na oczy jako środek przeciwzapalny. Liść babki. łyżkę korzenia arcydzięgla zalać czterema szklankami wody. dyzenteria. utrata wagi. Zioła przeciwbiegunkowe. siemię lniane. liść pokrzywy. dermatozy strupiaste. cuchnięciu z ust. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Biegunka. koklusz. Zalać 1/2 łyżki mieszanki 2/3 szklanki wrzącej wody i naparzać 15-20 min. Zioła przeciw hemoroidom. Stosować nasiadówki z częstotliwością w zależności od zaawansowania choroby. krwotok. liść bobrka. stany zapalne nerek. gorączka. chroniczne zapalenie oskrzeli. astma. wrzody na nogach. w temperaturze 37-38 st. zapalenie dziąseł. białe upławy. Na użytek zewnętrzny Uszkodzenia skóry wszelkiego pochodzenia. Osuszyć odbyt i posmarować maścią nagietkową albo Tormentiolem bądź Dermosanem. ogólne osłabienie. Na użytek zewnętrzny Działa gojąco na rany. w tym maciczny. zapalenia gardła i angina. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Recepta do stosowania przy niestrawności. owoców borówki czarnej i ziela rdestu ptasiego oraz po 10 g kłącza pięcior185 . Do dwu litrów ciepłej wody dodać 5-6 łyżek ziół. odbijaniu się. zapalenie spojówek i powiek. zapalenie krtani. odstawić . liszajec. i przecedzić. uszkodzenia śluzówki żołądka. powoli ogrzewać przez 10-15 min. zemleć i zażywać mniej niż pół łyżeczki przed jedzeniem. Zmieszać po 25 g liści babki lancetowatej i liść maliny oraz 100 g mieszanki ziołowej Vagosan. glukany lub aminoglukany o bardzo dużej masie cząsteczkowej.działa rozkurczowo na mięśnie gładkie górnych dróg oddechowych. Zioła do okładów na oczy. zaburzenia trawienne. krwioplucie. a także nieznacznie wykrztuśnie oraz moczopędnie. Zmieszać po 20 g liści babki zwyczajnej lub lancetowatej i kwiatów malwy czarnej oraz po 10 g kwiatów jasnoty białej i kwiatów rumianku. stosuje się na wysypki i wrzody. wsypać łyżeczkę siemienia i łyżkę babki razem z pokrzywą. Zmieszać po 15 g liści babki. nieżyt dróg oddechowych i zaflegmienie gardła. Czynnymi związkami babki są wielocukry roślinne. C.

Świeży sok zawiera witaminy A. 100 g świeżych liści babki pociąć na drobne kawałki. niedomodze wątroby.nika i porostu islandzkiego. Maść do leczenia trądziku. 3 g siarczanu cynku. i przecedzić. Pić dwa razy dziennie po pół szklanki w nieżycie jelit i biegunce. Eliminują kwas moczowy i chlorki. Napar z liści. Odstawić do naciągnięcia na 10 min. W każdym wypadku. l kropla olejku róży. kaszlu. 5 g lanoliny. osłabieniu pęcherza. krwawieniu z płuc. Rozlać do małych butelek i przechowywać w lodówce. dodać 100 rai ostudzonej. 186 . Stosować wodny wyciąg z babki. Na półtorej szklanki ciepłej wody wziąć łyżkę liści. i przecedzić. Stosować po łyżeczce. Naciągać 15 min. osłaniający oraz przeciwbiegunkowy. W ilości 1-2 szklanki dziennie albo 3 razy dziennie łyżkę soku żel świeżej rośliny na wodzie stosować przy nieżytach górnych dróg oddechowych. Pić 2-3 razy dziennie przed jedzeniem jedną szklankę jako środek przeciwzapalny. Na użytek zewnętrzny Świeże liście całe lub roztarte stosuje się na wszelkie zaognienia zewnętrzne skóry okłady przy róży. Świeży sok ma właściwości przeciwgorączkowe. okładów i przemywań. żółtaczce i zgadze. Dwie łyżki odwaru na szklankę wody można stosować do spłukiwania głowy po umyciu włosów. Ten sam odwar można stosować zewnętrznie do płukań. szczególnie. Do oczu rozcieńczyć przegotowaną wodę w proporcji 1:1. Płyn ściągający.. ogrzewać do wrzenia. Syrop wykrztuśny. czyrakach. Korzeń gotowany lubi żuty usuwa ból zęba. 10 g liści babki. do przemywania oczu. Stosuje się odwar z 10 g na litr wody. wysypkach zakaźnych. 10 g białej wazeliny. Zalać łyżkę ziół szklanką wody ciepłej. Płyn do przemywania oczu. stąd szerokie zastosowanie soku. 5 g wody z płatków różanych. co sprzyja usuwaniu łupieżu. J Do celów leczniczych wykorzystuje się także korzeń babki. irygacji dopochwowej przy białych upławach stosuje się napar z liści. nieżycie! szczytów płuc.dla wzmocnienia efektu leczniczego babkę należy mieszać z taką samą ilością płucnika (Herba plumonariae). najwyżej po pół łyżki kilka razy dziennie jako środek wykrztuśny i przeciwkaszlowy dla dzieci i młodzieży. 5 g kwiatków nostrzyka. Ogrzewać do wrzenia i łagodnie gotować pod przykryciem przez 3-5 minut. które ulegają wchłonięciu przez skórę. Do płukania ust przy zapaleniu gardła. Wyciąg wodny z 50 g babki. przesączyć i rozpuścić w nim 10 g cukru. gdy zażywamy babkę w celu wpłynięcia na poprawę działania dróg oddechowych . Odstawić na 10 min. przeciwbólowy. bławatka. wycisnąć sok z miazgi. Przecedzić przez czyste płótno i obmywać spojówki oraz powieki w stanie zapalnym. oparzeniach i wrzodach. Nasiona babki są moczopędne. Napar z korzenia stosuje się przy biegunkach. po czym ogrzewać do wrzenia. Odwar z liści babki. przegotowanej wody i zmiksować albo przekręcić przez maszynkę. 5 g kwiatów chabru. C i K. bólach zębów. 150 g wrzącej wody. Gotować łagodnie pod przykryciem przez 3 min. astmie i kokluszu.

ma właściwości przeciwpadaczkowe. Z owoców przyrządza się soki. biegunka. dolegliwości oczu. padaczka samoistna. katar. Dawki lecznicze stosowane z umiarem nie wywołują niepożądanych skutków ubocznych. Rdzeń białych młodych gałęzi działa moczopędnie. kamica moczowa. przepuszczające. rozpuszcza kamicę nerkową i żółciową. uszczelniają ściany naczyń włosowatych i dzięki rutynie zwiększają ich elastyczność. kwiat kremowy. moczopędnie. potrzebuje trochę próchnicy i nie zacienionego miejsca. niestrawność. nerek. Liście mają właściwości moczopędne i napotne. zapalenie nerek. Z tego krzewu. liście i kuliste owoce. niedomoga wątroby. biały rdzeń. który ma wiele odmian. w zapachu duszący. różyczka. reumatyzm. . żółtaczka. osiągający wysokość 5-10 m można zaliczyć do chwastów dendrologicznych. o krótkich ogonkach i drobno pikowanych brzegach na liście o krótkich ogonkach. natomiast w sierpniu ukazują się w baldaszkach granatowe jagody. zaparcia. usuwają z organizmu toksyny egzogenne i szkodliwe produkty przemiany materii. pięciopłatkowy. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Kwiaty działają napotnie. drobny pikowany.BEZ CZARNY Sambucus nigra L. antyreumatycznie. mają właściwości przeciwreumatyczne i przeciwzapalne. przeczyszczające. dna. działają słabo żółciopędnie i rozwalniająco. zebrany w duże baldachy. moczopędnie. WSKAZANIA LECZNICZE Owoce (jagody): nerwice. gorączka podwyższona z wysypką. zapalenie pęcherza moczowego. gromadzenie się wody w tkankach. pozyskujemy dla celów leczniczych kwiaty. szkarlatyna. artretyzm. zapalenie oskrzeli. puchlina wodna. Młode gałęzie mają gruby. korzeń. gruźlica. nerwobóle. czyraki. kwiaty można zapiekać w cieście lub używać jako namiastkę herbaty. napotnie. choroby skórne. zwiększają odporność na choroby zakaźne. Ten drzewokrzew z rodziny przewiertniowatych. kamica moczowa. stany zapalne żołądka. zapobiega dnie. konfitury. 187 korę. rozkurczowo. Zbiera się także korę z korzeni i całe korzenie. przeciwbólowe). Rdzeń biały: reumatyzm. Owoce działają rozwalniająco. Kwiaty: astma. Kwitnie w maju. Krzew rozsiewają ptaki. Ma niewielkie wymagania glebowe.

Naciągać 48 godzin. Wypić rano na czczo w dwu porcjach w odstępie 15 min. reumatyzmie. Owoce podaje się jako środek odtruwający i ułatwiający usuwanie z organizmu szkodliwych produktów przemiany materii. naciągać 10 min. Należy zachować pewną odległość od wrzątku. ale nie narażać się na wysoką temperaturę. wygotować do połowy. Inhalacje parami z naparu z kwiatów pomagają w przewlekłych nieżytach dróg oddechowych i uporczywym kaszlu. Napar. Stosować 0. pobudza czynność nerek u dorosłych.przy przewlekłych zaparciach. Łyżka soku na szklankę herbaty rano likwiduje moczenie nocne u dzieci. zapalenie jamy ustnej i gardła. Biała kora. jako środek przeciwbólowy w rwie kulszowej. 10 g kwiatów bzu. ale nie traci właściwości. Recepty na mieszanki ziołowe z zastosowaniem kwiatu bzu czarnego 1. Sok nastawiony na cukrze działa korzystnie na drogi moczowe. stosować 100 g dziennie.Liście: zewnętrznie . Popijać kilka szklanek w ciągu doby. zapaleniu nerwu trójdzielnego i bólach neuralgicznych. Odwar z dwu łyżek rozdrobnionej białej kory na litr wody. liść szałwii i korzeń goryczki w równych ilościach sproszkować i zażywać mniej niż pół łyżeczki na pół godziny przed jedzeniem. zwłaszcza w chorobie gośćcowej. zapalenie spojówek (okłady). Napar moczopędny. W ustach zostawia posmak zjełczałego masła. chorobach zakaźnych i niektórych schorzeniach skórnych. Sok może się zwinować. Stosować 50 jagód ze 150 g ciepłej wody. następnie napar wycisnąć i dodać 100 g syropu miętowego. tak aby czuć zapach naparu. 1(5 g białego rdzenia bzu i litr białego wina. Naciągać przez godzinę. Kwiaty. 188 . Kwiat bzu czarnego. Gotować 2 min. Stosować 20-30 g soku rano przy zaparciach i nerwobólach. gośćcu. naciągać 10 min. 600 g wody wrzącej. 10 g kwiatów ogórecznika lekarskiego. Kwiaty bzu czarnego wchodzą w skład mieszanki ziołowej Pyrosan („Herbapol”) stosowanej jako lek napotny i przeciwgorączkowy. gorączce z wysypką. Wyciąg wodny.zwiększona przepuszczalność włosowatych naczyń krwionośnych. gromadzeniu się wody w organizmie. 20 g pomornika. Owoce wchodzą w skład granulatu Betagran („Herbapol”) i płynu Betasol (ten sam producent) oraz mieszanek ziołowych Normosan i Neonormosan używanych w zaparciach. pić w ciągu dnia przy reumatyzmie. Macerować 2 dni. Garść kwiatów na litr wody wrzącej. ziele piołunu. korzeń arcydzięgla. Popijać w dowolnych porcjach przy zapaleniu oskrzeli. Stosować co drugi tydzień przez dwa miesiące przy epilepsji samoistnej. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Jagody. ziele świetlika. 10 g korzenia bzu na 400 g wody. brzuszną i zapalenie nerek.2-1 litra dziennie. kąpiele kosmetyczne. działa regulujące w biegunkach. Wino moczopędne. Odwar moczopędny. Stosować jedną łyżkę co dwie godziny na puchlinę wodną.. Dodać 3 g wyciągu z jałowca. Łyżka powideł z owocu (robi się je przez proste smażenie i odparowanie) pomaga brać na noc . co pobudza wydzielanie soków żołądkowych. Odwar z kory poprawia skład soków trawiennych. Powidła grubo smarowane na bułce jeść na zwalczanie wrzodów żołądka i dwunastnicy. 10 g nagietka lekarskiego.

działa oczyszczające. kora wierzby. 2 łyżki kwiatów bzu na litr wody wrzącej. Obmywać oczy w przypadku dolegliwości. morszczynu. Na użytek zewnętrzny Okład. kwiat krwawnika. przeciwmigrenowe i przeciwczerwiowe. kwiat tawuły łąkowej.należy zbierać w celach leczniczych liście bobrka. liść mięty. zaflegmieniu płuc i katarze i może być podawany niemowlętom. przygotować napar. liść poziomki. stosować przy ischiasie. liść czarnej jagody. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Liść bobrka ma właściwości przeciwszkorbutowe. w wyniku masowo przeprowadzanych melioracji gatunkiem zanikającym. Ta bardzo rozpowszechniona roślina wieloletnia z rodziny goryczkowatych (Centanaceae) lubiąca środowisko wilgotne bagna. kiedy też . Kwiat bzu czarnego. podmokłe łąki. na l krew. Bobrek nie ma charakterystycznego swoistego zapachu. nadbrzeża wód stojących . BOBREK TRÓJLISTNY Menyanthes trifoliata L. pobudza przywspółczulny układ 189 . liść ruty. 3.2. pączki topoli.stała się. Stosować do łagodzącego okładu i ciepłych kąpieli na odmroziny. Z kwiatu bzu w połączeniu z kwiatem rumianku robi się okłady z rozparzonego ziela pod ceratką na godzinę. egzemy powiek. Kwitnie w maju p i czerwcu. mielone nasienie kozieradki. liść czarnej porzeczki w równych ilościach zmieszać. cztery z tych składników sproszkować i zażywać w stwardnieniu rozsianym. które są biurowcem zielarskim. Kwiat bzu czarnego. np. liść brzozy. Napar z kwiatów bzu działa silniej niż napar z kwiatu lipy przy kaszlu.w początkach pojawiania się kwiatów o biało różowym zabarwieniu zebranych w stojący na osobnej łodyżce kwiatostan . liście roztarte mają smak gorzki. naparzać 10 minut. Odwar z kwiatów bzu z dodatkiem połowy łyżeczki Azucalenu można stosować zewnętrznie do okładów i płukania jamy ustnej. ziele bukowicy. ziele rzepiku. dbając o prawidłowe odżywianie. przeziębieniach.

liści mięty pieprzowej. Odwar pobudzający trawienie i wzmacniający. poprawia samopoczucie psychiczne. żółciopędnie. We wszystkich wyżej wymienionych chorobach i dolegliwościach można stosować nalewkę ze świeżych liści (15-30 kropli na cukier lub wodę przed każdym posiłkiem i mniej niż pół łyżeczki proszku).nerwowy. przecedzić do termosu. Zmieszać po 25 g liści bobrka. Pić 1-2 łyżki 3 razy dziennie na godzinę przed posiłkiem. spowalnia współczulny układ nerwowy. liść mięty. 4 części liści piołunu i 2 części kwiatu słonecznika. osłabienie ogólne. ziele piołunu. ogrzać do wrzenia i gotować łagodnie pod przykryciem 3 min. Łyżkę ziół zalać szklanką wrzącej wody i przez 2-3 min. Odstawić na j 10 min. 5 g nalewki z drapacza lekarskiego. 5 g nalewki z bobrka. w nieżycie. 190 . mieszanki Digestosan. przeciwdziała za-parciom. dna. Popijać pół szklanki przed jedzeniem. Zioła żołądkowo-trawienne. Napar przy zimnicy. ziele tysiącznika.5 g. dermatozy. Pić trzy razy dziennie po ćwierć szklanki przed jedzeniem przy bezkwaśności. wzmacnia organizm. Bobrek wchodzi w skład granulatu ziołowego Gastrogran. krwawnik. Naciągać pół godziny. Mieszanka pobudzająca łaknienie. wzdęciach i innych zaburzeniach trawiennych. Napar przy niestrawności połączonej z brakiem kwasów żołądkowych lub ogólną . wzmacnia działanie gruczołów wydzielania wewnętrznego. brak apetytu. korzeni lukrecji. menstruacja nieregularna. i przecedzić. reumatyzm. ma właściwości przeczyszczające. krzywica. kłączy tataraku. działa przeciwzapalnie. Liść bobrka. wymioty i biegunkę. 6 g nalewki chmielowej i 10 g roztworu alkoholowego z wrotycza pospolitego. pobudza wydzielanie soku żołądkowego i kwasu solnego. niestrawność. 3 części liścia bobrka. liście są również jednym ze składników nalewki gorzkiej (Tinctura amara z „Herbapolu”) i kropli żołądkowych. SPOSOBY UŻYCIA Ze względu na zawartość witamin. korzeń omanu w równych ilościach. Stosować 25 kropli na kwadrans przed obiadem i kolacją. Odstawić na 10 min. Stosowanie bobrka w zbyt dużych dawkach może spowodować mdłości. szkorbut. pasożyty jelitowe. W połączeniu z piołunem i tysiącznikiem działa znacznie mocniej i jest stosowany jako lek w zimnicy. migreny po posiłkach. kminek. WSKAZANIA LECZNICZE Anemia. ziela nostrzyka i ziela tymianku. powoli gotować pod przykryciem. nadkwasotą. Popijać 1-2 łyżeczki przed jedzeniem. najlepiej zażywać bobrek sproszkowany stosując 23 razy dziennie lub w opłatku po 0. zapobiega niedomogom wątroby. gorączka naprzemienna. ziela krwawnika. sprzyja menstruacji. Wino 10-procentowe: 10 g świeżych liści bobrka na 100 g gorącego wina czerwonego. Pół łyżeczki liści bobrka zalać szklanką j wrzątku. wzdęciom.

jak betaina. W ich kątach znajdują się kwiaty lub łodyżki kwiatowe. ślady alkaloidów. a zatem i soli mineralnych. niszczy bakterie i ich toksyny. przyspiesza regenerację naskórka. karbowane i bezogonkowe liście. działa przeciwbakteryjnie. na skraju bagien. próchniczej i wilgotnej. a zbiór surowca . niszczy bakterie i wirusy. betonicyna. leczy błonę śluzową żołądka i jelit.). Świeże ziele ma nieprzyjemny zapach.zaczyna się już w kwietniu. stachydryna. związki aminowe. wysuszone traci przykrą woń. C. Bukwica zawiera olejek eteryczny. wstrzymuje utratę wody. ma właściwości wymiotne i przeciwnowotworowe (korzeń). naprzemianległe.liści. odkaża miejscowo i hamuje krwawienie. działa przeciwzapalnie na jelita. ma prostą łodygę wysokości 30-80 cm. sole mineralne. wzmacnia osłabiony układ nerwowy. przeciwartretyczne i przeciwreumatyczne. kwiatów i korzeni . 191 . Ilość kwiatów okółkowych zwiększa się ku górze przechodząc w różową wiechę z odcieniem fioletowym. gorycz. Kwitnie od czerwca do września. działa wykrztuśnie i przeciwgorączkowo. zapobiega małym krwawieniom wewnętrznym z uszkodzonych właśniczek w przewodzie pokarmowym. goi rany. turycyna. na słońcu bowiem płowieje i traci wiele ze swych właściwości leczniczych. Korzenie zbiera się w październiku i listopadzie. dwunastnicę i żołądek. garbniki (do 12 proc. na łąkach i w lasach. leczy schorzenia kobiece. Rośnie przeważnie pojedynczo.BUKWICA Betonica officinalis L Bukowica jest pospolitą rośliną wieloletnią z rodziny wargowatych (Labiatae). w rowach. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Oczyszcza drogi oddechowe. w smaku jest cierpkie i gorzkie. cholinę. kwas kawowy. Występuje na ziemi dobrej. zwiększa krzepliwość krwi. a jeśli gromadnie to w dużym rozproszeniu. gdyż koaguluje krew. Wysuszoną i zmieloną bukwicę należy przechowywać w miejscu ciemnym. zaroślach. Na użytek zewnętrzny Działa przeciwgnilnie. hamuje biegunkę. pobudza apetyt. w tym również wobec szczepów antybiotykoodpornych. wit.

drobno pocięte. Przy zaparciu. zawroty głowy. paraliż połowiczy. Popijać 4 razy dziennie po 1/4 szklanki na kaszel. gościec stawowy przewlekły. Napar. 192 . lekkich zatruciach pokarmowych. Do kataplazmów stosuje się liście świeże. Parzyć 10 min. artretyzm. Proszek z bukwicy. żółtaczce i zaparciu. reumatyzm. biegunka z obecnością krwinek w kale. krwioplucie. Ziele bukwicy. Jako środek przeciwkrwotoczny na użytek zewnętrzny i wewnętrzny stosuje się mieszankę z tysiącznika + fiołek trójbarwny + krwawnik. na czyraki.5 litra wody. Taki proszek należy używać ostrożnie. Na to samo: napar z 15 g liści na 0. liść ruty. bezsenność. Wypijać dziennie l szklankę w trzech porcjach. Odwar z ziela bukwicy podaje się doustnie przy biegunkach o różnym stopniu nasilenia. Na użytek zewnętrzny Gotować 100 g bukwicy w litrze wody i stosować do obmywania zanieczyszczonych ran i na okłady na owrzodzenia nóg. ischias. guzy twarde przechodzące w tkankę nowotworową. padaczka. dwa razy dziennie mniej niż pół łyżeczki przy nieregularnym okresie u kobiet. nadmiar śluzów w przewodzie pokarmowym. w nieżycie żołądka i jelit. zakażenia skóry bakteriami ropotwórczymi. nowotwory i owrzodzenia. ziele rzepiku. liść pokrzywy. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Łyżkę świeżego soku z miodem pić 3 razy dziennie przy puchlinie wodnej. przy bólach brzucha i wzdęciach wywołanych nadfermentacją oraz przy nieznacznych krwawieniach wewnętrznych z małą ilością krwi i śluzu w kale. nasienie kozieradki w równych ilościach sproszkować i zażywać mniej niż pół łyżeczki przy paradentozie. W mieszance przeciwbiegunkowej i przeciwkrwotocznej stosuje się wewnętrznie ziele bukwicy »f liść pokrzywy + ziele tysiącznika + ziele tasznika pospolitego + liść orzecha włoskiego + liść babki lancetowatej + liść maliny. ziele rzepiku.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma. nieżyt żołądka i jelit. l łyżeczkę korzenia w jednej szklance wody. bóle głowy. owrzodzenie skóry nóg. osłabienie nerwowe. dolegliwości płucne. w nadmiernej potliwości stóp (obmywanie). gdyż przedawkowanie powoduje kichanie. Gotować 3 min. puchlinie wodnej i żółtaczce stosować świeży sok z bukwicy z miodem. Na użytek zewnętrzny Rany zakażone bakteriami ropotwórczymi i grzybkami. Nalewka. a nieraz i wymioty. Stosować 1-2 g proszku dziennie na astmę. żółtaczka. zarodnikami grzybów pasożytniczych i drożdżakami. Wywar z korzenia w winie leczy schorzenia kobiece. Ziele bukwicy. skąpe wydzielanie soku żołądkowego. Pić 3 razy dziennie po l łyżce. kłącze tataraku. sproszkowane. migreny. zaflegmienie dróg oddechowych. Stosować 3 razy dziennie po 10 kropli dawkuje lekarz przy powiększonych węzłach chłonnych pachwinowych.

Do celów leczniczych wykorzystuje się liście. olej juchtowy. Rodzina brzozowatych (Bealulaceae) jest dość liczna. często obecna w pobliżu ludzkich siedzib. BRZOZA BRODAWKOWATA Betula verrucosa Ehrh. Na pniu tworzą się naroślą dające drewno o bardzo ładnym rysunku (tzw. Maksymalna ilość bukwicy stosowana do otrzymywania naparu wynosi 3 do 6 g na l do 2 szklanek wrzątku i tej dawki nie należy przekraczać. Drewno brzozy jest bardzo cenne i używane w meblarstwie. pączki. z drewna . Betula alba L.szereg cennych produktów. Kwitnie w kwietniu i maju. Osiąga 20 m wysokości. 193 . korzeni i kory . Kora służy do wyrobu pudełek. korę i sok. olejek brzozowy i in. z którego po sfermentowaniu otrzymuje się napój o pewnej zawartości alkoholu. młode gałązki używane są do wyrobu mioteł i koszyków. a częstym ich składnikiem są glikozydy flawonoidowe. Brzoza brodawkowata jest pospolitym w Polsce drzewem. obejmuje bowiem sześć rodzajów i prawie sto gatunków. jak smoła. Wiosną ze skaleczonych pni wycieka sok. zwisające gałązki są ciemne i nagie. z przeróbki chemicznej (sucha destylacja) drewna. Rośnie w lasach na suchym siedlisku. okrężnie łuszczącą się korę. Z odpadów drzewnych otrzymuje się wysokokaloryczny opał. który należy zebrać w maju i suszyć w miejscach przewiewnych i zacienionych. syn. co ponoć odpowiada tamtejszym palaczom tytoniu. Ma białą.węgiel drzewny. dziegieć. występuje na całym niżu oraz w niższych partiach górskich.W Anglii do liści tytoniu dodawane są liście podbiału i liście bukwicy. BRZOZA OMSZONA Betula pubescens Ehrh. Z gałęzi ścinanych zimą lub bardzo wczesną wiosną zbiera się pączki i korę. czeczotka) używane do ozdobnych wyrobów stolarskich. Największe znaczenie w lecznictwie mają brzoza brodawkowata i brzoza omszona. pokryte kropelkami żywicy w postaci brodawek. Surowcem leczniczym jest liść. Brzoza omszona rośnie w miejscach wilgotnych i podmokłych. powszechna w parkach. Wszystkie zawierają garbniki. Młode.

WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Liście działają moczopędnie eliminując chlorki z moczem, kwas moczowy, ponadto oczyszczające, napotnie; pączki usuwają zastój gruczołów chłonnych; kora oczyszcza (np. krew), ma właściwości trawienne i przeciwgorączkowe; świeży sok działa przeczyszczające, usuwa kamicę moczową. Świeży sok z liści brzozy pobudza przesączanie w kłębkach nerkowych i zwiększa wydalanie szkodliwych produktów przemiany materii oraz potu i żółci. Huba brzozowa, a właściwie czyr brzozowy (czytaj osobny rozdział w tej książce) działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, wzmacniająco, zwiększa odporność organizmu i zwalcza wirusy szkodliwe dla organizmu, ma więc znaczenie przeciwnowotworowe, zmniejsza niebezpieczeństwo przerzutów. Odwary podawane doustnie działają przeciwzapalnie na błony śluzowe przewodu pokarmowego, a w irygacjach - na błony śluzowe narządów rodnych. Przetwory z brzozy muszą być dawkowane przez lekarza. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Obrzęk pochodzenia sercowo-nerkowego, skąpomocz, nadmiar związków azotowych we krwi dający zawroty głowy, bóle głowy, reumatyzm, nadmiar kwasu moczowego we krwi, kamica moczowa, bóle nerkowe, puchlina wodna, otyłość, nadmierne wypełnienie naczyń krwią, artretyzm, białkomocz, nadciśnienie i wywołane przez nie zaburzenia (mózgowe, zawroty głowy, muszki przed oczami), pasożyty jelitowe, miażdżyca (stwardnienie tętnic). Na użytek zewnętrzny Choroby skórne, zapalenie węzłów chłonnych, rany. SPOSOBY UŻYCIA Napar z liści. 40 g liści na litr wody wrzącej, naciągać 10 min. Pić po filiżance między posiłkami jako środek moczopędny, przeciwobrzękowy i przeciwzapalny. Odwar z pączków. 150 g pączków na litr wrzątku. Dodać l g węglanu sodu, aby rozpuścić żywicę. Pić filiżankę przed posiłkiem na gorączkę. Odwar z kory. Stosować łyżeczkę na szklankę wrzątku. Lek na łuszczycę. Sok ze świeżych liści. Pić trzy razy dziennie po 40 kropli w 1/4 szklanki wody jako środek moczopędny i lekko napotny, antyreumatyczny. Sok wyciekający z naciętego pnia. Pić trzy razy dziennie po 1/2 szklanki między posiłkami na kamicę moczową, zapalenie nerek i pęcherza moczowego. Sok przechowywać w lodówce i pić wiosną do 10 litrów na całą kurację. Zioła w skazie moczanowej. 40 g liści brzozy i korzenia wilżyny, 20 g liści porzeczki czarnej i korzenia pokrzywy. Dwie łyżki tej mieszanki na 3 szklanki wody ciepłej, ogrzać do wrzenia. Gotować do 5 min., przecedzić do termosu. Pić 3 razy dziennie między posiłkami. Zioła w zapaleniu pęcherza. Po 30 g liści brzozy i ziela janowca, po 20 g na owocni fasoli, kwiatów rumianku i owoców jałowca, po 40 g owoców dzikiej róży i ziela skrzypu. Dwie łyżki tej mieszanki gotować przez 3 min. w dwu szklankach wody. 194

Przecedzić do termosu, osłodzić miodem. Pić po pół szklanki dziennie między posiłkami w zapaleniu miedniczek nerkowych i pęcherza. Preparaty „Herbapolu” z zawartością składników z brzozy: Reumosan, Betagran, Betasol, Fitolizyna, Reumogran, Urogran. Na użytek zewnętrzny (okłady i obmywania w chorobach skórnych i na rany). Na litr wrzątku dawać dwie łyżki liści i 30 g kory brzozy. Gotować 10 min.

CZYR BRZOZOWY
Innotus obliquus Wzrastające zainteresowanie brzozą, a właściwie trzema jej gatunkami (brodawkowatą, omszoną i białą), wiąże się m.in. z wykryciem szerokich właściwości leczniczych pasożytującego na tym drzewie grzyba, popularnie, ale mylnie zwanego hubą. W nauce nosi on nazwę włóknouszka ukośnego (Innotus obliquus); narośl ta, czyli czyr występuje na różnych gatunkach drzew, m.in. na modrzewiu, lipie, olsze, dębie, klonie. Stwierdzono jednak iż najsilniejsze działanie lecznicze ma czyr brzozowy, szczególnie odchodzący z drzew rosnących na torfowiskach. Brzoza zawiera cenne saponiny (2 proc.), taniny, flawonoglikozydy, w szczególności hiperozydy, myrecytynę, galaktozyd, betulinol, garbniki, olejki lotne, sole mineralne oraz inne substancje jeszcze nie do końca zidentyfikowane -więc te same składniki zawiera także pasożyt żywiący się pokarmem czerpanym z drzewa. Czyr osiąga ciężar 2 kg, w wyjątkowych wypadkach 5 kg. Ma powierzchnię chropowatą, może być różnej barwy - od ciemnej, przez brązową do bardzo jasnej. Bardzo twardy po wysuszeniu. Czyr doprowadza z biegiem czasu do obumierania drzewa, jednak najwyższe właściwości lecznicze zachowuje narośl zebrana z drzew żywych. W medycynie ludowej wyciągi z czyra były stosowane do leczenia chorób żołądka, wątroby, śledziony, nerek, pęcherza moczowego, złośliwych guzów i obrzęków. Do leczenia stosuje się odwary z czyra suszonego na świeżym powietrzu lub przy ciepłym piecu w temperaturze do 60 st. C. Wysuszony surowiec miele się np. w młynku elektrycznym na proszek. Pół łyżki białego i tyle samo czarnego czyra zalewa się 3/4 szklankami przegotowanej wody na noc, rano podgrzewa się do wrzenia i ostudzony macerat łyżkami podaje choremu w ciągu dnia. 195

Lecznicze właściwości czyra były sprawdzane w klinikach wielu krajów, gdzie stosowano ekstrakty do leczenia choroby wrzodowej, nieżytów żołądka oraz nowotworów złośliwych. Uczona z Białoruskiej Akademii Nauk, Nikołajewa, której wyniki badań nad czyrem brzozowym publikowała prasa radziecka w latach sześćdziesiątych, zaleca zemleć 100 g huby na proszek. Dwie łyżeczki tego proszku na pół szklanki cieplej, przegotowanej wody, nastawić na noc do naciągnięcia. Rano zagotować i pić trzy razy dziennie po łyżce. Francuski uczony Kars, nazwał leczniczą substancje czyra betolinus. Zawiera on kwas poliporowy o silnym działaniu przeciwzapalnym i przeciwnowotworowym, nie słabszym niźli kortyzon. Kars leczył czyrem guzy schorzałej błony śluzowej jamy ustnej. Nikołajewa tę substancję leczniczą nazywa funginami. Czyr stosuje się w homeopatii jako lek w postaci nalewki i ekstraktu w chorobie wrzodowej żołądka. W literaturze zielarskiej można spotkać informację, że wyciągi z czyra wzmacniają mechanizmy obronne organizmu osłabionego przez chorobę nowotworową. U chorych z nowotworami, leczonych wyciągami stwierdzono poprawę stanu ogólnego, obrazu morfologicznego krwi, poprawę łaknienia, przybieranie na wadze. Równie korzystne rezultaty osiąga się w leczeniu wyciągami z czyra chorych białaczkowych. Długotrwałe podawanie wyciągu wpływa na przedłużenie życia ludziom z zaawansowaną chorobą nowotworową. Opisano wiele przypadków wyraźnego zahamowania wzrostu tkanki nowotworowej oraz zmniejszenie skłonności do jej przerzutów. Wielu autorów twierdzi, że czyr działa regulujące na procesy metaboliczne ustroju. Zalecają oni przyjmować dwa razy dziennie po odrobinie (na końcu noża) proszku z czyra jako środek w leczeniu raka żołądka i płuc oraz w leczeniu chorób żołądkowojelitowych.

CZĄBER OGRODOWY
Satureja hortensis L. Pochodzi ze wschodniej części basenu Morza Śródziemnego. Należy do rodziny wargowych (Labiatae), która dostarcza wielu ziół leczniczych (tymianek pospolity, macierzanka piaskowa, szanta, szałwia lekarska, mięta, rozmaryn, lawenda, melisa, hyzop, majeranek, bazylia). Temperatura ich suszenia ma duży wpływ na ilość zachowanych substancji czynnych. Podczas suszenia nie należy przekraczać temperatury 35 st. C., co uchroni substancje lotne (olejki eteryczne) zlokalizowane we włoskach gruczołowych. Spośród licznych odmian cząbru najlepszy jest bałkański (bułgarska czubrica), który ma silniejsze działanie niż cząber uprawiany w Polsce. Surowcem leczniczym jest całe ziele cząbru. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Cząber działa moczopędnie, pobudza czynności żołądka, intelektu i pracę kory nadnerczy. Dzięki zawartości karwakrolu ma właściwości przeciwbakteryjne, przeciwgnilne, przeciwrobaczycowe w szczególności u dzieci, przeciwzapalne, regulujące perystaltykę jelit, rozkurczowe - zwalnia napięcie mięśni gładkich, ma działanie trawien196

ne, uspokajające, wiatropędne, wykrztuśne, wzdęcia i nadfermentację, zwalnia napięcie gładkich przewodu pokarmowego. Ziele cząbru ma zapach macierzanki i wchodzi w skład pieprzu ziołowego. Służy jako przyprawa do konserw mięsnych i jarzynowych. Na użytek zewnętrzny Ma właściwości gojące, rozpuszczające, zabliźniające. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astenia intelektualna i seksualna, astma, wywołana zwiększonym napięciem mięśni przewlekłe, blednica, bóle gastryczne, ludzka, kurcze jelitowe, nadfermentacja niedokwaśność soku żołądkowego, nieżyt pokarmowego, nerwice żołądka i ogólne, osłabione przyswajanie składników zapalenie oskrzeli, wzdęcia. Na użytek zewnętrzny

ułatwia przyswajanie pokarmu, znosi mięśni

pokarmowych,

atonia gładkich, biegunki glista jelitowa, przewodu osłabienie ogólne, pasożyty jelitowe,

Czyraki, guzy, osłabienie słuchu, rany, stłuczenia, ukąszenia owadów, wrzody. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. 5 g ziela na szklankę wody wrzącej. Gotować 2-3 minuty, naciągać 10 min. Popijać l szklankę 3 razy dziennie po posiłku przy biegunkach, przewlekłych nieżytach przewodu pokarmowego, nerwicy żołądka, nerwicy ogólnej, wzdęciach, blednicy, ogólnym osłabieniu, pasożytach jelit. Olejek cząbrowy z apteki. Stosować 3-5 kropli z miodem 2-3 razy dziennie pod koniec posiłków przy tych samych dolegliwościach. Cząbru sproszkowanego używa się do sałatek, mięs, twarogów, szczyptę na końcu noża. Na użytek zewnętrzny Napar z całej rośliny. 25-30 g na 1 l wody stosuje się do okładów i jako płyn do przemywania ran. Napar z cząbru na głuchotę. Wprowadzić 3-4 krople do ucha 3 razy dziennie 197

Uwaga. Przy chorobach nerek i wątroby oraz przy dolegliwościach sercowych należy ograniczać dawki cząbru. Ziele cząbru wchodzi w skład mieszanek o działaniu wiatropędnym i regulującym trawienie. Mieszanka taka zawiera kłącze tataraku, liść mięty, koszyczek rumianku, ziele dziurawca, korzeń lukrecji i owoc kopru włoskiego w równych ilościach. Mieszanki przeciwbiegunkowe: kłącze pięciornika, owoc borówki czarnej, ziele rdestu ptasiego, ilość pokrzywy, liść babki lancetowatej, kwiat krwawnika i korzeń lubczyka, korzeń kobylaka w równych ilościach. Takie mieszanki mogą być także używane do kąpieli przy czyraczycy, wrzodach, guzach, stłuczeniach z wybroczynami. W Europie Zachodniej, np. we Francji, wywar z cząbru jest stosowany do płukania ust przy owrzodzeniu dziąseł. Uśmierzano nerwoból zębowy przez nacieranie spróchniałego zęba olejkiem z cząbru, przy czym jedną kroplę olejku wprowadzano do ucha. Olejek cząbrowy działa jak antybiotyk.

CHMIEL ZWYCZAJNY
Humulus lupulus L. Ta pnąca roślina z rodziny konopiowatych (Cannabaceae) dorasta 5 m wysokości, występuje na obszarze całej Polski, powszechna wśród wilgotnych zarośli oraz w lasach olchowych. Surowcem leczniczym są owocostany, zwane szyszkami chmielowymi. Szyszki używane są także do produkcji piwa. Młode pędy chmielu można spożywać jako sałatkę. Z włókien pędów wytwarzane są grube tkaniny. W niektórych regionach kraju rozpowszechnione są plantacje chmielowe. Owocostany chmielu zbiera się w sierpniu, na początku dojrzewania, wówczas, gdy szyszki nabierają zielonożółtego odcienia. Na powierzchni szyszek występują włoski gruczołowe wypełnione żółtą substancją. Podczas suszenia owocostanów włoski te częściowo okruszają się. Tak powstaje surowiec leczniczy mający postać zielonkawo-żółtego, a później pomarańczowego proszku, zwanego lupuliną lub mączką chmielową. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Chmiel działa oczyszczające, moczopędnie, pobudza łaknienie, działa przeciwszkorbutowo. Wpływa regenerująco na krew, uspokaja pociąg płciowy, ma właściwości przeciwskrofuliczne, przeciwgorączkowe, przeciwrobacze, wspomaga porost włosów, 198

działa nasennie, wskazany jest przy niedokwaśności, nadmiernej fermentacji jelitowej, wzdęciach i odbijaniu, koi układ nerwowy, zapobiega zmazom nocnym. Na użytek zewnętrzny Łagodzi bolę. WSKAZANIA LECZNICZE Anemia, blednica, brak łaknienia (zwłaszcza u dzieci), dna, dermatozy (egzemy, półpasiec, liszajec), gorączka wiosenna i jesienna, kamica, krzywica, limfatyzm, puchlina wodna, obrzęki, nieżyt jelitowy, podniecenie, moczenie mimowolne, nerwowość i bezsenność, niestrawność i zaburzenia trawienia, pasożyty jelitowe, pobudliwość seksualna, skrofuloza, szkorbut, upławy białe, zapalenie węzłów chłonnych. Na użytek zewnętrzny Bóle reumatyczne, dna, nowotwór zewnętrzny, wrzody, zapalenia korzonków nerwowych, stany zapalne skóry, czyraki, trudno gojące się rany, wypadanie włosów. Wyciąg z szyszek chmielowych wchodzi w skład preparatów uspokajających: kropli Nervosol („Herbapol”), syropu Passipasmin („Herbapol”) i kropli nasercowych Milocardin („Polfa”). SPOSOBY UŻYCIA Mieszanka ziołowa. Szyszki chmielu, kwiat wrzosu, kwiat lawendy, liść mięty w równych ilościach; zmieszać, sproszkować i zażywać dwa razy dziennie na koniec noża przy histerii. Napar, l łyżkę szyszek chmielu zalać szklanką wody wrzącej i postawić pod przykryciem na parze na 10 min. Odstawić na 10 min. i przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 1/4-1/3 szklanki na pół godziny przed posiłkiem, jako środek poprawiający trawienie, rozkurczowy, wzmacniający i łagodnie uspokajający. Napar. Zmieszać po 30 g szyszek chmielowych, ziela dziurawca i korzenia kozika oraz po 20 g liści mięty pieprzowej i ziela serdecznika lub liści melisy. Zalać 2 łyżki tej mieszanki 2 1/2 szklankami wrzątku, postawić na pół godziny na parze pod przykryciem, odstawić na 10 min, i przecedzić do termosu. Pić 2/3 szklanki dwa razy dziennie po jedzeniu przy bezsenności wywołanej przez nerwice narządowe oraz w ogólnym pobudzeniu nerwowym i uczuciu niepokoju. Napój w nadpobudliwości płciowej. Do butelki jasnego piwa wsypać po łyżeczce szyszek chmielowych, liści mięty, pozostawić na 12 godzin i przecedzić. Pić od 1/2 szklanki do całej butelki, zależnie od wieku i stopnia nasilenia nadpobudliwości (zalecane dla kobiet i mężczyzn), również w zmazach nocnych, przy skłonnościach do onanizmu i bezsenności na tle erotycznym. Odwar. Zmieszać po 30 g szyszek chmielowych, rozdrobnionych korzeni łopianu, ziela skrzypu polnego oraz 80 g rozdrobnionych korzeni mydlnicy i 20 g kwiatu rumianku, 1-2 łyżki stołowe mieszanki wsypać do 2 szklanek zimnej wody i gotować powoli pod przykryciem 15-30 min. Odstawić na 15 min. i przecedzić. Pozostałe po przecedzeniu zioła zalać ponownie dwiema szklankami wody, zagotować, a po lekkim ostudzeniu przecedzić i dodać 2 łyżki szklanki ciepłej wody. Pierwszym płynem zmoczyć włosy i palcami masować skórę głowy, odczekać 15 min. i umyć głowę wodą 199

pozostałą z drugiego odwaru. Jest to zabieg wzmacniający, który należy stosować przy wypadaniu włosów, łojotoku, łupieżu, nawet grzybicy. Korzystne jest, aby bezpośrednio po umyciu nie osuszać włosów i skóry, ale zawiązać na pół godziny turban z ręcznika. Szyszek chmielu można używać na kataplazmy na zbierające wrzody oraz na hemoroidy. Na talerzyk położyć gazę o wymiarach dwukrotnie większych od wrzodu, nasypać grubą warstwę pociętych szyszek, zalać wrzątkiem, lekko odcisnąć, a po ostudzeniu przyłożyć na zbierający wrzód. Lupulinę jako środek kojący zażywa się w ilości 0,5 do l g dziennie, jako środek nasenny - do 2 g w dwu, trzech dawkach przed jedzeniem, podobnie przy zmazach nocnych, zaburzeniach histerycznych u kobiet, także do pudrowania nóg wydających nieprzyjemny zapach przy poceniu, po uprzednim umyciu w odwarze ze skrzypu. Lupulinę należy przechowywać w zamkniętych naczyniach, w ciemnym i koniecznie chłodnym miejscu, w cieple bowiem zmienia kolor na brunatny, jełczeje i nabiera nieprzyjemnego zapachu zepsutego sera. Olejek eteryczny zawarty w lupulinie wchodzi w skład Walcordinu zaburzeń sercowo-naczyniowych, nerwic wegetatywnych i skurczów jelit. Przedawkowanie lupuliny może być niebezpieczne. Należy bowiem pamiętać, że chmiel jest rośliną trującą i dlatego wszelkie preparaty z chmielu muszą być przyjmowane na zalecenie lekarza i zgodnie z jego wskazówkami. Produkowany przez „Herbapol” preparat Passispasmin należy stosować w sposób następujący: dorośli po l łyżeczce syropu 3-4 razy dziennie po jedzeniu w zaburzeniach nerwowych i niepokoju, a przy bezsenności l łyżkę stołową przed snem. Dzieciom podawać pół łyżeczki 2-3 razy dziennie, a przy bezsenności podwójną dawkę przed snem.

DZIURAWIEC ZWYCZAJNY
Hypericum perforatum L. W medycynie ludowej równy popularności rumiankowi i mięcie, wykorzystywany do celów leczniczych od najdawniejszych czasów. Należy do rodziny dziurawcowatych (Buttiferae) liczącej prawie 200 gatunków. Dziurawiec, który bardzo łatwo rozpoznać wśród wielu innych ziół o żółtych kwiatach, zawdzięcza swoją nazwę charakterystycznym, owalnym listkom, które wzięte pod światło wyglądają niczym podziurawione cienką szpileczką. Gdy patrzeć na listki z góry - tworzą one krzyżyk, stąd inna nazwa dziurawca - krzyżowe ziele. Nazywają go też zielem świętojańskim, ponieważ choćby lato było najbardziej spóźnione zawsze zakwitnie do 24 czerwca. Rośnie na piaskach, bagnach, suchych łąkach, ugorach, miedzach, wśród zarośli. Tworzy sztywną, twardą łodygę dorastającą 60 cm wysokości, zakończoną pięciopłatkowymi kwiatami. W smaku gorzki, ale bez zapachu. Owe wspomniane „dziurki” na liściach są zbiorniczkami olejków eterycznych. Potarte kwiaty wydzielają krwistoczerwony sok. Do celów leczniczych wykorzystuje się kwitnące, nie zdrewniałe młode pędy z pączkami, które należy zbierać od czerwca do połowy lipca, a następnie w końcu sierpnia, gdy przycięte rośliny odrosną i ponownie zakwitną. Świeże kwiaty i ziele służą do otrzymywania wyciągu olejowego. 200

Surowiec leczniczy, którym są wysuszone nadziemne części dziurawca, zawiera m.in. flawonoidy, olejek lotny, garbniki, naftodwuantrony (m.in. hiperycyna), związki żywicowe i cukrowe, kwas askorbinowy. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Dziurawiec działa antyseptycznie, antybakteryjnie (hamuje wzrost gronkowca złocistego i innych drobnoustrojów Gram-dodatnich), ściągające (garbniki), antynadkwaśnie, przeciwskurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, dróg żółciowych i naczynia krwionośne o-raz w mniejszym stopniu na drogi moczowe (powoduje powolny, stopniowy spadek napięcia ścian w tych narządach wywołany przez flawonoidy i hiperycynę), moczopędnie, garbniki działają na drobne naczynia krwionośne, zwłaszcza na włośniczki i tętniczki przedkapilarne, podobnie jak witamina P. Hiperycyna katalizuje procesy wewnątrzwydzielnicze i wpływa korzystnie na mechanizmy (hiperycyna występuje w soku z dziurawca i w jego oleju; w odwarze i w naparze jej brak, gdyż nie rozpuszcza się w wodzie). Dziurawiec pobudza łaknienie, poprawia trawienie, działa balsamicznie, przeciwgorączkowo, robakobójczo, przeciwdepresyjnie (popijanie soku), flawonoidy skutecznie działają przy nadciśnieniu tętniczym. Na użytek zewnętrzny Dziurawiec ułatwia leczenie ropni, zakażonych ran, oparzeń II i III stopnia, wrzodów, ropnych zapaleń, zakażeń skóry, zapaleń sutka, ostrego nieżytu nosa i zapaleń gardła, owrzodzenia żylakowego. Bywa stosowany na miejsca pozbawione pigmentu przy bielactwie nabytym. Działa przeciwzapalnie i ściągające. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma, dolegliwości płucne, biegunka, dolegliwości przewodu pokarmowego, nieżyt i stany zapalne żołądka, jelit oraz przewodu żółciowego, niedokwaśność treści żołądka, przekrwienie wątroby i zaburzenia czynnościowe, skąpomocz, bezsenność, niedomogi krążeniowe, bóle głowy, wyczerpanie nerwowe, zarostowe zapalenie tętnic, choroby zakaźne u dzieci, gorączka przerywana, niestrawność, zapalenie oskrzeli, wywołane przez stresy stany skurczowe wspólnego przewodu dróg żółciowych i trzustki przy wejściu do dwunastnicy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, skurcz odźwiernika 201

i naczyń żylnych, dolegliwości miąższu niektórych narządów, upławy białe, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie nerek, nadciśnienie tętnicze, zapalenie okrężnicy, grypa, angina, gościec stawowy, skaza limfatyczna, moczenie nocne, czyraki, obfite menstruacje. Jest używany jako środek uspokajający, na apetyt oraz zmniejszający przepuszczalność naczyń włosowatych. Na użytek zewnętrzny Rany, oparzenia, owrzodzenia nóg, likwidacja przykrego zapachu z jamy ustnej, zapalenie dziąseł oraz środek na ich wzmocnienie, zapalenie jamy ustnej, ropne zapalenie skóry. Stosuje się przemywanie i inhalacje. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. 15-30 g kwiatów i ziela na litr wrzątku. Gotować 2 min., naciągać 10 min. Pić 3 razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki, co działa wzmacniająco, przeciwbakteryjnie, uspokajająco, pobudza apetyt, ułatwia trawienie. Dzieciom podawać napar rozcieńczony, kierując się zasadą, im mniejsze dziecko, tym napar „lżejszy”. Ten sam napar może być stosowany jako płukanka. Naparz dodatkiem mięty. Łyżkę stołową kwiatów i ziela dziurawca i łyżkę liści mięty zalać szklanką wrzątku. Gotową 2 min. pozostawić pod przykryciem. Po 30 min. odcedzić. Pić 2 razy dziennie po szklance w przypadkach skąpego wydalania moczu, kamicy żółciowej, zastojach krążenia w kończynach, nadmiernej przepuszczalności i łamliwości włośniczek oraz przewlekłym gośćcu i skazie moczanowej, w ogólnym wyczerpaniu nerwowym, stanach depresyjnych wywołanych zaburzeniami czynnościowymi, urazami lub okresem przekwitania, w psychozach okresowych, zaburzeniach równowagi nerwowej, objawach niepokoju, moczeniu nocnym u dzieci, lęku nocnym i w stanach nerwicowych. Pomocniczo w depresjach po wstrząśnieniu mózgowym, ciężkich kontuzjach i operacjach. Mieszanka do leczenia zapalenia oskrzeli, astmy, zapalenia pęcherza moczowego. W równych ilościach dziurawiec, bluszcz pospolity, korzeń olszyny. Jedną łyżeczkę mieszanki wsypać do szklanki wrzątku, gotować 2 min., naciągać 10 min. Popijać 2 razy dziennie po 1/2 szklanki przed lub między posiłkami. Mieszanka ta pobudza odnowę uszkodzonej i porażonej tkanki nerwowej (w jednym przypadku pomogła mi leczyć zanik przednich płatów mózgowych u 14-letniej dziewczynki, która otrzymywała dwuchlorek magnezu), zmniejsza bóle menstruacyjne. Odwar z ziela. Gotować przez 5 min. łyżkę ziela w 2 szklankach wody, odstawić na 10 min. Przecedzić do termosu. Pić 3 razy dziennie przed jedzeniem. Odwar ten gotowany z korzeniem wilżyny, owocem jałowca, zielem nawłoci pospolitej, liściem brzozy i owocem dzikiej róży działa moczopędnie i oczyszcza organizm. Nalewka. 10 dag kwiatów, pąków i liści dziurawca zalać 1/2 litrem spirytusu. Trzymać w ciemnym miejscu, po 2 tygodniach przecedzić i wycisnąć przez gazę. Pić raz dziennie l łyżeczkę tej nalewki na 1/2 szklanki mleka lub wody, co działa ściągające, przeciwbakteryjnie i wzmacniająco, a także jest środkiem uspokajającym. Wyciąg wodny. Popijać l łyżeczkę w kieliszku wody 2 razy dziennie po jedzeniu, dzieciom dawać 20-40 kropli jednorazowo na poprawę łaknienia. 202

Przeciwwskazania (dotyczy nalewki spirytusowej). Wrażliwość na promienie nadfioletowe, uszkodzenia wątroby i nerek oraz wysoka gorączka. Ziele dziurawca jest składnikiem granulatu Gastrogran, Normogran i Cholegran oraz mieszanek ziołowych Cholagoga nr l i 2. Wyciągi z ziela dziurawca wchodzą w skład preparatów Herbogastrin, kropli żołądkowych i Hemostinu. Na użytek zewnętrzny Ziele, kwiaty i olej z dziurawca są stosowane do leczenia trudno gojących się ran, ponieważ działają przeciwzapalnie, odkażająco i ściągające. Hiperycyna rozpuszczona w wodzie ma właściwości uczulające na promienie ultrafioletowe światła słonecznego i może wywołać zapalenia i poparzenia skóry, znajduje się w nalewce alkoholowej. Olej dziurawcowy nr 1. 500 g świeżych kwiatów, olej z oliwek, 1/2 litra białego wina. Macerować 5 dni, gotować w kąpieli wodnej aż do wyparowania wina. Namoczyć gazę i stosować do okładów na rany, oparzenia, owrzodzenia oraz nacierania nerwobólu reumatycznego. Olej dziurawcowy nr 2. 50 g świeżych kwiatów zwilżyć 50 ml 95 proc. spirytusu, dodać 250 min oleju słonecznikowego, postawić w naczyniu na parze, ogrzewać 2 godziny, aż kwiaty staną się kruche, odcedzić. Intensywnie czerwony płyn przelać do butelki. Stosować do leczenia dermatoz, to jest chorób skóry, robiąc okłady i obmywania. Sok wyciśnięty z kwiatów dziurawca służy do pędzelkowania i smarowania dziąseł. Preparaty z dziurawca mają zastosowanie w homeopatii w przypadkach uszkodzeń nerwów obwodowych spowodowanych cięciem, ukuciem, zmiażdżeniem lub rozerwaniem, z silnymi bólami przebiegającymi wzdłuż nerwów; wstrząśnienia mózgu lub rdzenia przedłużonego; stany depresyjne u osób z miażdżycą, przede wszystkim naczyń mózgowych lub po wstrząśnieniu mózgu bądź udarze mózgowym. Oprócz naparów, odwarów, oleju i roztworów używa się maści i zasypki, które działają antyseptycznie i zarazem sprzyjają podsychaniu powierzchni ran oraz pobudzają regenerację tkanek. Naparz dziurawca z małym dodatkiem mięty, zlany pół na pół ze spirytusem i lekko osłodzony (łyżka cukru na pól litra gotowanej wódki) da nam prawie odtrutą wódkę. Tenże napar na drugi dzień rano po kolacji nadmiernie zakropionej innymi alkoholami, okaże się środkiem niesłychanie skutecznym w uwolnieniu organizmu od alkoholu. Dziurawiec wraz z innymi ziołami może być stosowany do kąpieli przez chorych na cukrzycę. Recept z zastosowaniem dziurawca 1.
2.

3.

Na zapalenie nerek i pęcherza. Ziele dziurawca 40,0 g + nasienie lnu 40,0 + korzeń żywokostu 40,0 + kłącze pięciornika 20,0 + kwiat wrotyczu 10,0. Łyżkę ziół zalać rano szklanką wody, wieczorem podgrzać do wrzenia i wypić ciepłe przed snem. Przy kamicy fosforanowej i węglanowej. Ziele dziurawca 25,0 + ziele bratka polnego 30,0 + ziele skrzypu polnego 30,0 + ziele rdestu ptasiego 25,0 + korzeń mniszka 25,0. l łyżka ziół na l szklankę wody. Gotować 10 min., odstawić na 1/2 godz. Pić ciepły odwar 3 razy dziennie. Na zwiększenie perystaltyki jelit (regulacja układu trawiennego i nerwowego oraz, poprawa czynności jelit). Ziele dziurawca 20,0 + ziele melisy 50,0 + kwiat nagietka 203

4.

5. 6. 7.
8.

9.

10,0 + kwiat bzu czarnego 10,0 + kora kruszyny 20,0. l łyżka ziół na l szklankę wrzątku. Gotować 2 min. Pić po 1/2 szklanki przed posiłkiem. Na bezsenność. Ziele dziurawca 10,0 + ziele mięty pieprzowej 10,0 + korzeń waleriany 30,0 + kwiat lawendy 10,0 + ziele melisy 20,0. 2 łyżki ziół zalać 1/2 l gorącej wody, odstawić na 3 godziny, połowę odlać do innego naczynia, resztę zagotować, zlać razem, pić ciepłe 2 razy dziennie po l szklance rano i wieczorem. Przy nerwicy żołądka. Ziele dziurawca, liście mięty, liście melisy, korzeń omanu, szyszki chmielu w równych ilościach. Napar wypić na pół godziny przed jedzeniem. Przy zapaleniu miedniczek nerkowych. Ziele dziurawca, ziele świetlika, kwiat krwawnika, liść pokrzywy, liść podbiału w równych ilościach. Napar popijać 3 razy dziennie po 1/2 szklanki. Przy miażdżycy. Ziele dziurawca 80,0 + liść czarnej jagody 80,0 + liść poziomki 50,0 + ziele świetlika 20,0. Zmieszać, 2 łyżki ziół zalać 2 szklankami ciepłej wody, pozostawić 10 godzin, zlać i wypić po połowie rano i wieczorem. Przy złym wydzielaniu żółci. Ziele dziurawca 40,0 + kłącze kozłka 35,0 + kwiat kocanki i kwiat rumianku po 20,0. Wypijać szklankę naparu na godzinę przed snem. Przy histerii. Ziele dziurawca, kłącze kozłka, kłącze perzu, korzeń arcydzięgla i szyszki chmielu w równych ilościach. Przygotować odwar.

Dla ludzi młodych napar z dziurawca z małym dodatkiem mięty jest nieodzowną herbatką. Zarówno dla sportowca, jak i mózgowca; pierwszemu zapewni apetyt i dobre trawienie, drugiemu przyswajanie fosforu, bez którego rozwój umysłowy młodego człowieka jest dość trudny. Ziele dziurawca ma korzystne działanie trawienne i ułatwia przyswajanie witamin typu B, dzięki czemu wpływa na odżywienie tkanki nerwowej i lepsze jej funkcjonowanie, l W warunkach domowych można przygotować wiele bardzo skutecznych przetworów z dziurawca, zwłaszcza ze świeżych kwiatów, ale trzeba pamiętać, iż należy je l nastawiać i przechowywać z dala od światła.

GŁÓG DWUSZYJKOWY
Cartaegus oxyacantha L. Jest ciernistym krzewem, niekiedy występuje w postaci niewielkiego drzewka. W Polsce pospolity w niższych partiach górskich, na zachodnim niżu po Wyżynę Małopolską, Kujawy i Pomorze. Rośnie w lasach, parkach, ogrodach, wzdłuż ulic, używany do żywopłotów. Osiąga wysokość 5 m. Ma białe, zebrane w baldachogronach kwiaty, czerwony jajowaty bądź kulisty owoc. Kwitnie w maju lub w czerwcu. Do celów leczniczych zbiera się rozkwitające kwiatostany z 2-5 najbliższymi liśćmi i suszy możliwie szybko. Suszone zbyt długo lub pogniecione przy zbiorze łatwo ciemnieją i tracą wartość leczniczą. Podobną wartość co kwiatostany, zwane często po prostu kwiatami, mają także kwiaty i owoce głogu jednoszyjkowego. Głóg szkarłatny mający kwiaty czerwone, często sadzony w parkach - nie nadaje się do celów leczniczych. Preparaty z głogu znajdują zastosowanie w chorobach serca w starszym wieku, zwłaszcza miażdżycy, dusznicy bolesnej, nadciśnieniu, w zaburzeniach ciśnienia krwi, 204

w przewlekłej i mało nasilonej niewydolności wieńcowej, przy osłabieniu mięśnia sercowego na tle metabolicznych po przebytych chorobach zakaźnych, upośledzonym krążeniu krwi w naczyniach mózgowych, zawrotach i bólach głowy oraz ogólnym zmęczeniu. Preparaty z głogu nadają długotrwałego stosowania. Ich działanie jest Kwiatostan głogu wchodzi w skład mieszanki ziołowej Cardiosan stosowanej w chorobach serca, a kwiatostany i owoce w skład mieszanki Sklerosan używanej w początkowych stanach miażdżycy. Wyciągi alkoholowe są składnikami kropli Cardiol, Neocardina i Kelicardina podawanych w chorobach serca, a także syropów Neospasmina i Passispasmina używanych jako leki łagodnie uspokajające. Wszystkie wymienione tu leki są produkcji „Herbapolu”. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE

postępującym zaburzeń w przy się do powolne.

Wzmacnia serce, obniża ciśnienie krwi dzięki rozszerzaniu naczyń krwionośnych, działa przeciwskurczowo, jest środkiem nasennym i przeciwgorączkowym. Korzystnie na preparaty z głogu reagują naczynia mózgowe. Ich rozszerzenie umożliwia doprowadzenie z krwią zwiększonej ilości tlenu oraz składników odżywczych, co przeciwdziała anemizacji mózgu. Rozkurczowe działanie głogu na drogi moczowe powoduje nieznaczne zwiększenie ilości wydalanego moczu. Występuje spadek ciśnienia krwi, jeśli nie jest ono pochodzenia nerkowego. Preparaty z głogu stosowane w zalecanych przez lekarza dawkach nie wywołują szkodliwego działania ubocznego. Nie są zalecane przy niskim ciśnieniu tętniczym krwi. Owoce działają ściągające i rozpuszczają kamicę. WSKAZANIA LECZNICZE Biegunka, bóle serca, bezsenność, częstoskurcz i arytmia serca, dusznica bolesna, kamica nerkowa i żółciowa, kołatanie serca, kurcze naczyniowe, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, nadmierna pobudliwość, niestrawność, przekrwienie narządów, nerwica wegetatywna przebiegająca z zaburzeniami wywołującymi zawroty głowy, szum w uszach i niepokoje. SPOSOBY UŻYCIA Napar z kwiatów. Łyżeczka na szklankę wrzątku. Pić dwie szklanki dziennie. Wyciąg alkoholowy 20proc. Brać 20 kropli przed każdym posiłkiem przez 3 tygodnie w miesiącu na nadciśnienie i 40 kropli przed snem jako środek przeciwskurczowy i nasenny. 205

Na kurcze naczyń stosuje się także następującą mieszankę: po 3 g tinktury z głogu i męczennicy. Surowcem leczniczym są szyszkojagody. Mieszanka ziołowa naparu przy puchlinie wodnej i niedomodze wątroby. żółciotwórcze i odkażające. ziele krwawnika. 90 ml wyciągu wodnego z mięty. ziele serdecznika. 20 g tinktury z głogu. kora kruszyny. alkohol terpinelowy. biopierwiastki. Jałowiec zawiera m. kwiat tawuły. owoc dzikiej róży 30. 206 . Działają bakteriostatycznie i dezynfekujące. Inna mieszanka. W równych ilościach kwiat głogu. mają więc właściwości żółciopędne. zatrzymaniu moczu. sole mineralne. wypijać 2-3 szklanki dziennie. W sąsiedztwie jałowca łatwo przyjmują się i szybko rosną sadzonki sosny. związek goryczkowy.Wyciąg wodny. Z dwu łyżek zrobić szklankę odwaru i wypijać w ciągu dnia pojedynczymi łykami. Owocem jałowca jest szyszkojagoda. kwiat bzu czarnego. wyciąg alkoholowy z ziela Ballota foetida. 10 g tinktury z głogu. Łyżkę ziół zalać szklanką zimnej wody na 8 godzin. we wrześniu. Kwiat głogu. liść czarnej porzeczki 20. l g tinktury z pokrzyku. substancje żywicowe i woskowe. Można to stosować przez czas dłuższy. która w pierwszym roku jest zielona. Jałowiec znany ze swych właściwości leczniczych już w starożytności. JAŁOWIEC POSPOLITY Juniperus communis L. występujących głównie w olejkach lotnych (juniperyna) o silnym zapachu. 15 g na litr wody. Pić 2 razy dziennie po jedzeniu przy niedokrwistości.przez brązowy. 4 g wyciągu z waleriany. 10 g tinktury z męczennicy. W miarę dojrzewania zmieniają kolor . ziele jemioły po 40. Większe dawki terpenów wywołują objawy toksyczne i uszkodzenie nerek. liście. Mieszanka przeciwskurczowa. ziele kopytnika z korzeniami. Brać 40-60 kropli 3 razy dziennie. Odwar przy miażdżycy. fioletowo granatowy. Brać łyżeczkę mięty na łyżkę wody. trzecią jesień. Olejki te stosowane wewnętrznie działają drażniąco na błony śluzowe przewodu pokarmowego i nerki.) kwasy organiczne. drzewo. a dojrzewa na drugą. stanach nerwowych. Mieszanka o wielokierunkowym działaniu. Brać 20 kropli na wodzie 2 razy dziennie w przypadkach lęków i nerwicy wegetatywnej. gdyż rozkładające się igliwie jałowca wytwarza żyzną próchnicę. 10 g tinktury z ziela męczennicy. Jałowiec występuje w kilkudziesięciu gatunkach w postaci drzewa i krzewu. Herbatka z owoców. a w młodych lasach z jałowcem szybko pojawiają się grzyby.in. Drażnią również błony śluzowe dróg oddechowych i wywierają działanie wykrztuśne oraz odkażające oskrzeli. ziele morszczynu 50. Może rosnąć w glebie jałowej. 10-15 kropli dziennie w przypadkach nadmiernej pobudliwości. Pić co 2-3 godziny szklankę naparu. by stać się czarnym z sinym nalotem. zwapnieniu żył. należy do rodziny cyprysowatych zawierającej monoterpeny z liczną grupą związków terpenoidowych. Konfitury z owocu i kwiatu zażywane dwa razy dziennie po łyżce dobre są w kuracjach odchudzających. następnie zagotować. olejki eteryczne (2 proc. Kwiat głogu 50.

Przechowywać w temperaturze 20-26 st. pszennej lub jęczmiennej. sód. Jest łatwo strawna.jeżeli nie dodano octu jabłkowego . przykryć czystą deseczką. bóle zębowe. nadto witaminy A. żelazo. którą należy nakryć liśćmi kapusty. zmęczenie ogólne i organiczne. Z biopierwiastków zawiera potas. Przy nieżytach żołądka Kneipp zalecał 207 . Przechowywać ją w słoikach w lodówce. Jagody jałowca suche. Żucie kilku jagód dwa razy dziennie leczy artretyzm. Taka kapusta ( syci i nie tuczy. stwardnienie tętnic. Bezsolna kiszona kapusta jest korzystna dla nadciśnieniowców i stanowi lek przeciw obrzękom.zebrać szumowiny. wewnątrz glazurowany. K i B-kompleks. co jest korzystne dla chorych na stwardnienie rozsiane. dolegliwości dróg moczowych. Gdy szumowina przestaje ukazywać się . dna. świeże bądź gotowane są skuteczne przy nieprzyjemnym i oddechu i zgadze. siarkę (korzystną na cerę. C. białkomocz. arsen. Chorzy na wątrobę i serce mogą jadać codziennie z dodatkiem siekanej cebuli. aż ukaże się sok. kamienie moczowe. Jagody gotowane w winie działają moczopędnie. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Bezsolna jałowcowa kapusta dla nadciśnieniowców: przygotować gliniany. trądzik. Zabieg ten powtarzać co trzeci dzień. reumatyzm. tartego selera. nadczynność tarczycy. C co cytryna. reumatyzm. rany (rany niegojące). włosy i paznokcie). Dodać pół szklanki octu jabłkowego. Mogą ją jadać osoby z wrażliwym przewodem pokarmowym. obciążyć kamieniem. skąpomocz. cukrzyca. pamiętając o przemyciu deseczki i kamienia. Bezsolna kapusta kiszona jest bogata w witaminy. siekanego pora z łyżeczką oleju słonecznikowego lub sojowego. Na użytek zewnętrzny Dermatozy. fosfor. Świeżą białą kapustę cienko posiekać i mocno ubijać warstwami w garnku. Przesypać jałowcem. aby szybciej przebiegała fermentacja. Stosunek magnezu do manganu wynosi 230.proces fermentacyjny dobiegł końca. wapń. następstwa paraliżu. kminkiem i majerankiem. owrzodzenia. kamienie żółciowe i moczowe. Po dwu tygodniach można spożywać taką kapustę. Po kilku dniach . miedź. nadfermentacja jelitowa. puchlina wodna. bolesne miesiączkowanie. wyprysk moknący. Na taką objętość daje się 15 g jałowca w ziarnkach lub zmielonego oraz tyle samo kminku i majeranku.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Artretyzm. Proces kiszenia bezsolnej kapusty można przyspieszyć sypiąc na dno garnka dwie czubate łyżki mąki żytniej. upławy białe. E. pięciolitrowy garnek. nieżyt dróg oddechowych. Zawiera tyle j wit. rozpuszczają piasek. Można używać jałowca do dezynfekcji mieszkań.

co odtruwa organizm. Przyczyną tego jest obecność węglowodoru juniperyny . Podręczniki medycyny ludowej zalecają stosowanie jałowca w następujących postaciach: napar.w jagodach i olejku eterycznym. Nadmiar doustnych dawek z wyciągu z jagód jałowca i olejek eteryczny jałowcowy. przy niewydolności wątroby przy zastoju w przewodach żółciowych. co działa łagodnie przeczyszczające. Napar z szyszkojagód.żuć jagody pierwszego dnia 4 sztuki. a następnie do krwi.in. która zatyka kłębuszki nerkowe i powoduje złą przelotowość nerek. Podobnie działa nikotyna. poprawia samopoczucie. zielem skrzypu. Naciągać 3 minuty. Wyciąg alkoholowy. stosowane same uszkadzają nerki i powiększają nadmiernie diurezę. nalewka spirytusowa. Stosować 1-5 g dziennie w postaci napoju jako środek pomocniczy. zielem krwawnika. korzeniem omanu. bardzo szkodliwych. popiół jałowcowy. koszyczkiem rumianku. proszek jałowcowy. ilość dobowego wydzielania moczu. Wyciąg wodny. owocem róży. nerek. zielem nawłoci pospolitej. zielem drapacza zielarskiego. Stosować 2 razy dziennie do 15 kropli na wodzie. Działanie uboczne. pobudzającej trawienie wraz z zielem tysiącznika. olejek. przyprawa jałowcowa. do jelit. Popijać 3 filiżanki dziennie jako lek moczopędny. okres ciąży. 10-20 g jagód na litr wody lub l łyżeczkę jagód na filiżankę wody. korzeniem mniszka. każdego następnego dnia o jedną więcej aż do 15. zwłaszcza we Francji. ujmując po jednym dziennie. mazidło. wyciąg wodny. wino jałowcowe. Nieprzyjemna woń z ust jest oznaką. choroba wrzodowa. Napar przedawkowany działa drażniąco na przewody moczowe. Następnie. przywraca apetyt. niedostatecznym wytwarzaniu żółci i związanych z tym zaburzeniach trawiennych. szyszkojagody palone. liściem mięty pieprzowej. przy nadfermentacji. tj. liściem brzozy. wyciąg alkoholowy. kora jałowcowa. syrop. wódka jałowcowa. np. korzeniem wilżyny. 208 . wyciąg z jagód jałowcowych w przypadkach następujących: ostre i podostre stany zapalne jelit. do D6. Wyciąg ten jest składnikiem Cholesolu. Olejek stosowany zewnętrznie powoduje na ogół zapalenie skóry z obrzmieniem i bólami. piwo jałowcowe. okres bezpośrednio po operacjach przewodu pokarmowego i dróg żółciowych. np. preparatów: roztwór spirytusowy z owocu i korzenia arcydzięgla do wcierań w nerwobólach i doustnie w zaburzeniach trawiennych 10-20 kropli 2-4 razy dziennie oraz mazidło saponatocamphoratum do wcierań przeciwbólowych. żółciopędny i trawienny. a przynajmniej należy ograniczać do dawek homeopatycznych. Nie jest wskazane. w kamicy moczowej. W moczu zaczynają ukazywać się krwinki białe i czerwone. powidła. Słaba praca nerek powoduje gościec stawowy i dolegliwości serca. że normalna flora bakteryjna w jelitach uległa niekorzystnym zmianom w wyniku infiltracji (przenikania) bakterii gnilnych. Owoce jałowca są stosowane jako składniki następujących mieszanek ziołowych: żółciopędnej Cholagoga nr l i 3. moczopędnej z owocnią fasoli zwykłej. kąpiele z jałowcem. Tutaj gromadzą się substancje toksyczne powodujące upośledzenie czynności enzymów i biotyków kompleksowych. wrócić do 4 dziennie. żucie jagód. wywar z szyszkojagód. marskość wątroby. Sól kuchenna rafinowana jest również szkodliwa dla nerek. Napar ułatwia wydalanie szkodliwych produktów przemiany materii. kłączem perzu. Olejek jałowcowy wchodzi w skład m. Napar służy również jako składnik win gatunkowych. wyrostka robaczkowego. Dotyczy to również reakcji alergicznych na olejek jałowcowy.

10 g jagód jałowca + 10 g wyciągu płynnego ze skrzypu. Dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki i w 1/2 szklanki odwaru z kwiatu bławatka (l łyżeczka kwiatów na l szklankę wody. Wino jałowcowe. Żucie jagód. przy piasku moczowym. Proszek jałowcowy. niestrawność. Sok z jałowca 20 g + sok z czosnku 10 g + wyciąg z jaskółczego ziela 10 g + syrop żywokostowo-podbiałowy 200 g. zapaleniu pęcherza moczowego antyseptycznie przy upławach białych. miedź. Sok z jałowca 20 g + sok z brzozy 60 g + wyciąg z naparstnicy. 3. 1. Dwa razy dziennie l łyżkę stołową na nieżyt oskrzeli. Dwa razy dziennie po 50 kropel w 1/4 szklanki wody przegotowanej. Duża zawartość cukru w jagodach jałowca umożliwia przerabianie ich na wino i na wódkę (do 30 proc. Sok z jałowca 20 g + syrop z żywokostu 100 g. zgadze. Sok z jałowca 20 g + sok z ziela miłka wiosennego 10 g. Sok z dziurawca 10 g + sok z jałowca 10 g + sok z mniszka 15 g + sok z rumianku 15 g + wyciąg z mięty 15 g. parzyć 15 minut). potas. rzeżączce. Stosować 2 razy dziennie do 30 kropli w 1/4 szklanki wody przegotowanej. żołądka. Stosować dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki w 1/4 szklanki wody na artretyzm. bólach artretycznych. farm. reumatyzm.Nalewka spirytusowa. Trzy razy dziennie po 15 kropel na wodzie. zalać l litrem białego wina i ogrzewać do wrzenia. Na puchlinę z jednoczesną niedomogą mięśnia sercowego. cynk. Edwarda Gobieca: soki te zrobiły ogromną karierę w USA przed II Wojną Światową. Soki wg zaleceń mgr. Pozostawić do zmacerowania przez 4 dni. przecedzić do butelki i dodać 30 g cukru. Sok z jałowca 10 g + sok z mniszka po 15 g. Popijać l kieliszek dziennie na wzmocnienie orga209 . Na choroby nerek i pęcherza ze skąpym wydzielaniem moczu. Wymieszać soki z jałowca 10 g + z dziurawca 25 g + z brzozy 15 g + z bratka 15 g + z mniszka 15 g. wzmaga odporność organizmu. Spożywać dziennie około 10 ziarenek z wodą. Dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki w mleku. Działa to jako lek przeciwcukrzycowy. zwapnieniach. Sok z jałowca + sok z dziurawca + sok z brzozy + sok z kwiatu krwawnika + sok z korzenia łopianu po 20 g. przy cuchnącym oddechu. 6. 5.). dodać 15 pociętych gałązek jałowca. Dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki w 1/4 szklanki wody. Zażywać na czczo w celu uśmierzania bólu żołądka. Przy zaparciu podawać w 1/2 szklanki odwaru z kory kruszyny. Na obrzęk skóry i tkanki podskórnej. 9. Na wodobrzusze. ischias. pobudza przemianę materii. bóle. Syrop antyartretyczny. Na niedomogę wątroby. po 15 dniach zrobić przerwę do l miesiąca i wznowić stosowanie. 8. Trzy razy dziennie po 40 kropli na wodzie na chorobę zwyrodnieniową stawów. Utłuc 30 g owoców. Na gruźlicę u dzieci. przy puchlinie wodnej. Proszek taki zawiera magnez. Sok z jałowca 10 g + sok z dziurawca 25 g + sok z brzozy 15 g + sok z mniszka + wyciąg z jaskółczego ziela. osłabionym organizmie. 7. Popijać 2-5 łyżeczek dziennie. 2. Pije się przy zapaleniu korzonków nerwowych. łaknienie i przyrost na wadze. 4. Na kamicę nerkową i żółciową. 1.

l łyżkę powideł + 2 łyżki wina lub wody. Gotować 1/2 godziny na wolnym ogniu. Po wyciśnięciu smażyć na małym ogniu do konsystencji miodu.5 g gorczycy białej i zalać l litrem wina białego. a także do dezynfekcji mieszkania. który traci przy tym zdolność do jego normalnych reakcji. Jałowcówkę bezbarwną można sporządzić z olejku jałowcowego. Dla nas wódki te mają zbyt silny zapach i smak jałowca oraz rażący posmak żywic. Jagody jałowca są stosowane w przemyśle mięsnym do wędzenia. Stosuje się 2 g olejku jałowcowego + l g mentolu + 20 g oleju terpentynowego + 120 g spirytusu 90 proc. Olejek jałowcowy łatwo rozpuszcza jod. Może być (olejek) stosowany zewnętrznie. dróg moczowych i pęcherza. dodać 15 g cebuli morskiej + 50 g octu jabłkowego + 100 g wódki + 900 g białego wina. 3. Popijać 2 razy dziennie po 1/2 szklanki jako wino moczopędne.1 g olejku jałowcowego w alkoholu l raz dziennie. Jest popularna w krajach anglosaskich i w Holandii. Działanie tonizujące wzmocni szczypta piołunu i 15 g korzenia chrzanu. Przyprawa. Dodanie 3 ziarenek do gotowanej lub kiszonej kapusty i buraczków polepsza ich smak i aromat. dodać 5 g naparstnicy. gałązki jako przyprawa do kiełbas. Rozszerza nieznacznie naczynia włosowate i jest silnie bakteriobójczy. 1. nizmu.5 g jagód jałowca. na użytek zewnętrzny do wcierania. co wzmacnia apetyt i żołądek.5 proc. Świeże jagody utłuc delikatnie. Olejek jałowcowy nadaje moczowi zapach fiołka. C matowieją i tracą olejki eteryczne oraz substancje żywiczne.2. Utłuc 25 g owoców jałowca. gdyż zawiera nadmiar manganu. wódkę o barwie żółtawej zaś przyrządza się z owoców świeżych lub suszonych. Kora jałowcowa biała to jest druga kora. przecedzić przez płótno. Olejek jałowcowy (producent „Herbapol”). Podobnie działa i potas. Olejek jałowcowy stosuje się przy zaburzeniach trawienia. Stosuje się do 30 g na litr wody. stosowana jest jako lek na czyraki. Utłuc 7.i seskwiterpenowymi. Powyżej 5 kropel podanych doustnie powoduje senność. Dodać trochę cukru lub miodu. Jałowiec 210 . Przecedzić do butelki. wrzody. dodając miód po usmażeniu. Zażywać po jedzeniu i na noc. aby zakryła owoce. Na astmę można stosować konfiturę otrzymaną ze smażenia młodych wierzchołków pędów z cukrem. Jednorazowa dawka jagód jałowca może wynosić 0. Popijać dwa razy dziennie po 1/2 szklanki. jako lek moczopędny. Do sosów dodaje się kilka jagód jałowca. Wódka jałowcowa. Nie należy stosować więcej niż 0. Zalecana jest więc ostrożność. dodać 7. Świeże jagody z jałowca zawierają ok. olejku eterycznego ze związkami głównie mono. Drób tuczony jagodami jałowca na miesiąc przed zabiciem daje smaczniejsze mięso. by nie uszkodzić nasion. co podrażnia również przewód pokarmowy. schorzeniach układu wątrobowo-żółciowego. Zalać wodą tak.. gdzie jest niemal trunkiem narodowym. Jagody suszone powyżej 25 st. oszołomienie i może porazić ośrodkowy układ nerwowy. Popiół z jagód i igliwia jałowca działa przeczyszczające. Wywar popijać dwa razy dziennie po jedzeniu w ilości do 20 g. Olejek zwiększa przekrwienie skóry. Szyszkojagody palone można stosować do inhalacji przy katarze. Macerować 5 dni. co polepsza smak i aromat. Powidła jałowcowe.5 g (10 jagód). na apetyt. na kamicę moczową i na stany podgorączkowe. Mazidło w postaci płynnej homeopatycznej D-6 może być używane wewnętrznie i zewnętrznie na niedowład połowiczy.

Na litr wrzątku dać 2 garście ziół. Znakomite jest piwo jałowcowe. W celu wzmożenia działania leczniczego łączyć ją ze skrzypem w sposób następujący: wody gotować pół godziny pod przykryciem i drobno pociętego 211 tych wpływa pracę jemioły zalecam garść skrzypu na litr zasypać łyżką . Do celów leczniczych stosuje się ziele jemioły (owoce są szkodliwe i można je stosować tylko zewnętrznie). która jest rośliną pasożytującą na różnych gatunkach drzew. owrzodzeń zastarzałych. Jemioła (ziele) obniża ciśnienie krwi. zasługującymi na szersze upowszechnienie i stosowanie. najlepiej zrywanej z dębu. Do przemywania ran gnuśnych. Kora jałowcowa. liść mięty. wypryski skórne i podagrę. ziele nostrzyku. ziele melisy. Przy bólach ucha wkłada się watkę zwilżoną tą nalewką do ucha. właściwościami leczniczymi. wzmacnia działanie gruczołów wydzielania wewnętrznego. gdyż na drzewach osiąga najsilniejsze działanie lecznicze. poprawia o-bieg krwi. Jagody jałowca zbiera się jesienią po przymrozkach. np. Jałowiec dostarcza pszczołom dużo pyłku kwiatowego.do nacierania przy bólach reumatycznych. ziele macierzanki. działa przeciwkrwawnicowo i rozkurczające. obdarzona jest.dodaje się do marynat. Gotować 10 minut. kłącze tataraku. Stosować na reumatyzm. Zagotować 2 kg młodych gałęzi z garścią szyszkojagód i wlać do kąpieli. Do pasztetów dodaje się jagody utłuczone. JEMIOŁA Viscum album L. topoli i brzozy. Jemioła. gąski itp. regulujące na przemianę materii. Na użytek zewnętrzny Nalewka spirytusowa . nerwobólach i zapaleniu korzonków nerwowych. Stosować 50 g na l litr wody. do grzybków nie posiadających własnego zapachu. ale nie dostarcza nektaru. Kąpiele. wzmaga trzustki. kwiat lawendy. Jagody jałowca zachowują właściwości lecznicze do 3 lat. Przy otyłości dodać do kąpieli jagody jałowca. jak: kurki. Olejek jałowcowy wciera się przy bólach gośćcowych. Ułatwia gojenie. działa ogólnie wzmacniająco.

W przypadkach wymagających odwapnienia organizmu . okrągławe i nieco spłaszczone nasienie. choroby nerek.oprócz skrzypu . Stosować dwa razy w tygodniu przez dwa miesiące jako zabieg oczyszczający skórę. zwapnieniu żył i innym chorobom na tle miażdżycowym. krwotokach płucnych. Należy go połączyć ze smalcem wieprzowym. którą należy popijać małymi łykami i powoli. przy zbyt obfitych krwawieniach miesięcznych. Do masażu przy przeziębieniach można stosować cienkie łodyżki z jagodami (z czubków jemioły wycina się małe listeczki z łodygami i zbiera jagody). wzniesione kwiatostany. Ojczyzną tego pospolitego drzewa jest południowa część Półwyspu Bałkańskiego. 212 . ale nie gotować. siedmiopalczaste liście. Macerat z ziela jemioły stosuje się przeciw zaparciu. W uprawie spotyka się odmiany o kwiatach od barwy białej przez żółtą i różową do czerwieni. Jest to dzienna dawka. Napar z jemioły powinni popijać chorzy na nowotwory oraz nadciśnienie. kwiaty różowo nakrapiane na zebrane w okazałe. Należy zażywać napar przez pół roku na pół godziny przed trzema posiłkami. jeśli chory cierpi na złośliwą postać nowotworu. toteż chętnie jest wysadzany w parkach i wzdłuż dróg tworząc efektowne aleje dzięki swojej gęstej i rozłożystej koronie. padaczce. Jemiołę można też stosować do kąpieli. biostyminy i odpowiedniego pożywienia surówkowego . Według ks. Ma charakterystyczne.jako środek wpływający hamująco na wylewy krwi do mózgu. Oto recepta: 100 g ziela jemioły. korzenia przestępu. nadciśnieniu. po czym kontynuować picie ziół. Kasztanowiec jest dobrą rośliną miododajną. Kasztanowiec cieszy się opinią drzewa dekoracyjnego. łatwe do barwienia drewno. Ogrzewać pod przykryciem. w których znajduje się zwykle jedno duże. kolczaste torebki. korzenia łopianu. Bierze się wówczas 4 łyżki ziół na 2 litry wrzątku.środek odwapniający. Wąsy kukurydzy należy zbierać od czerwca do sierpnia i suszyć w cieniu. ziela ruty. Owoce to kuliste. Kurację najeży przerwać po pół roku i zrobić półroczną przerwę. Jemioła leczy ponadto kolkę w brzuchu.przy ziarnicy złośliwej. po 20 ziela dziurawca. KASZTANOWIEC ZWYCZAJNY Aesculus hippocastanum L. niż dwie łyżki dziennie. Ma miękkie. Kneippa jemiołę można stosować łącznie z wąsami kukurydzy do leczenia nowotworów. czyli po prostu kasztan. Przygotować odwar. profilaktycznie . przy kurczach. W lecznictwie ma znaczenie odmiana biało kwitnąca. cenione w rzeźbiarstwie. wątroby i pęcherza moczowego.do pożywienia należy dodawać płatki owsiane w ilości nie mniejszej. Kąpiel powinna trwać 15 min. które po przepuszczeniu przez sokowirówkę dadzą sok.ziela jemioły i odstawić do naciągnięcia. jako drugi . Ziele jemioły może być użyte do sporządzania mieszanki ziołowej do stosowania oprócz zastrzyków witaminy B-kompleks.

przeciwzapalne. Rozrzedza krew. W końcu lipca zrywa się niedojrzałe owoce i w stanie świeżym przerabia w przetwórniach na intrakty (wyciągi). a następnie obrywa pojedyncze kwiaty z szypułkami i suszy rozkładając cienką warstwę w miejscu zacienionym i przewiewnym. a w Bułgarii do produkcji antybiotyków. Usprawnia się przepływ krwi w naczyniach żylnych. obrzęki skóry i tkanki podskórnej. przeciwbakteryjne i łagodnie zapierające. co hamuje krzepliwość krwi i przeciwdziała powstawaniu zakrzepów wewnątrznaczyniowych. miednicy mniejszej. Niekiedy do celów leczniczych wykorzystuje się liście kasztanowca. W czerwcu. które wynoszą 3 razy 30 kropli. Kwiaty kasztanowca wchodzą w skład mieszanki ziołowej Rektosan („Herbapol”) używanej w leczeniu hemoroidów. dolegliwości w okresie klimakterium. gładkich i zdrowych gałązek i suszy w przewiewie. obrzęki głośni. odmrożeń. stany zapalne wątroby. Mówiąc w skrócie . WSKAZANIA LECZNICZE Hemoroidy. 2. przeciwzapalnie i łagodnie ściągające. w pełni kwitnienia ścina się całe kwiatostany. Wspomniane związki podane na skórę działają przeciwbakteryjnie. które służą do wyrobu kleju dekstrynowego i saponin. gruczołu krokowego. żylaki nóg. jest także stosowany w stanach 213 . Intrakt ze świeżych niedojrzałych owoców leczy zakrzepy i zastoje żylne. krwiaki. zakrzepowe zapalenie żył. płuc. 3. Hypocastani. Garbniki zawarte w kasztanowcu wywierają na przewód pokarmowy działanie rozkurczowe. nadmierną przepuszczalność naczyń. żylak powrózka nasiennego. Nie przedawkowywać zalecanych dawek Int. Kora kasztanowca przewyższa nasiona i kwiaty w działaniu uszczelniającym na drobne naczynia krwionośne. Zewnętrznie przetwory z kasztanowca podaje się w postaci okładów w leczeniu oparzeń. ubytków naskórka. Wzmacnia ścianki żył kończyn.właściwości kasztanowca są następujące: 1. 4. zapalenia naczyń włosowatych skóry. Wiosną zdejmuje się korę z młodych.Kasztanowiec dostarcza kilku surowców leczniczych. zapalenie ścięgna. odmroziny. Ułatwia wydalanie moczu przy przeroście prostaty. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Związki czynne zawarte w przetworach kasztanowca uszczelniają ściany naczyń włosowatych i doprowadzają ich przepuszczalność do stanu normalnego dzięki zmniejszeniu kruchości naczyń. Działa ściągające. a nawet mózgu. Jesienią zbiera się dojrzałe nasiona kasztanowca.

Po roku należy kasztany wymienić. odmrozin i oparzeń. jedną ilość kwiatu kupalnika zmieszać i popijać napar 2 razy dziennie przy żylakach. 6. Mieszanka przeciwobrzękowa nr 1. Owoc kasztanowca upieczony i sproszkowany. biegunkę. siniakach. Nalewkę spirytusową ze świeżych kwiatów stosuje się do pędzlowania swędzących wysypek. 3-5 łyżek z jedną łyżką płatków owsianych rozrobić z wodą na papkę. przywracają sen. Półtorej łyżki ziół zalać dwiema szklankami ciepłej wody i powoli ogrzewać do wrzenia pod przykryciem lub postawić nad parą na 30 min. podskórnych i wynaczynieniach. zażywany dwa razy dziennie na końcu noża. wzdęcia i hemoroidy. Inne recepty 1. To samo polecam kobietom w okresie klimakterium. przenieść na płótno. zmniejszają dolegliwości reumatyczne w ciągu nocy. przyłożyć na chore miejsce i owinąć. Stosować w kontuzjach. Zmieszać w równych ilościach korę kasztanowca. 30 g ziela krwawnika i 20 g ziela nostrzyka.zapalnych i nieżytowych żołądka i jelit. Mieszanka przeciwobrzękowa nr 2. 3. pić przy nieregularnym miesiączkowaniu. Przy chorobach reumatycznych zaleca się noszenie w kieszeniach kasztanów. 4. 7. po jednej części ziela tasznika i ziela rdestu ostrogorzkiego zmieszać. Stosować w kontuzjach. bólach po zwichnięciach stawów rąk i nóg. 5. i wypić w dwu porcjach między posiłkami. Zmieszać 50 g kwiatów lub liści kasztanowca. biegunce. 2. ogrzewać w naczyniu. Dojrzałe kasztany neutralizują szkodliwe promieniowanie podziemnych cieków wodnych. przygotować napar. Przy przewlekłych chorobach artretycznych lub reumatycznych stosuje się okłady z kasztanowców na miejsca szczególnie zaatakowane na stałe. ziele tasznika. Zmieszać 50 g rozdrobnionych liści lub kwiatów kasztanowca. osłabieniu przewodów trawiennych. Zmieniać kilka razy dziennie. Nadto wchodzi w skład pasty Fitoven. przygotować odwar i pić 1/4 szklanki 3 razy dziennie przy krwiomoczu. Kwiat kasztanowca i kwiat jarzębiny po 2 ilości. hemoroidach i pękających żylakach. W tym celu pod łóżkiem należy umieścić trzy woreczki po 15 kasztanów. Wyciąg gęsty z nasion kasztanowca jest jednym ze składników czopków Hemorol („Herbapol”) i drażetek Venescin („Herbapol”) stosowanych przy hemoroidach. kolkę. ziele rdestu ostrogorzkiego i kłącze pięciornika. 214 . obrzękach pourazowych. kwiat jasnoty. 2 części kwiatu kasztanowca. leczy nieżyt jelit. obrzękach urazowych. SPOSOBY UŻYCIA Odwar z kory kasztanowca (l łyżka kory na dwie szklanki wody) pić trzy razy dziennie po pół szklanki przy czerwonce. 30 g ziela hyzopu i 20 g liści babki.

niestrawność i zaburzenia trawienia. nadfermentacja. pędzi pasożyty. pasożytobójczo. leczy wypryski skórne i zastoinowe zapalenie sutka. po posiłku. działa przeciwświerzbowo. brak apetytu. poprawia apetyt. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Bóle brzucha. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. pasożyty jelitowe. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Kminek eliminuje gazy powstałe z powodu nadmiernych procesów gnilnych. zaflegmienie górnych dróg oddechowych. niedomogach pęcherzyka żółciowego. Wypijać szklankę 15 min. Jest cennym sprzymierzeńcem naszego trawienia. słaba laktacja u matek karmiących. sensacje żołądkowo-wątrobowe. Należy do roślin znanych już w epoce . Na użytek zewnętrzny Kminek poprawia osłabiony słuch. wzmacnia procesy przemiany materii przez aromatyzację. skurcze żołądka i wrzody żołądka i dwunastnicy. zapaleniu oskrzeli i płuc. pobudza czynności serca i układu nerwowego. wzdęcia brzucha. zapalenie oskrzeli i płuc. usuwa stany skurczowe w przewodzie pokarmowym. działa mlekopędnie.kamiennej. niedomogi wątroby. moczopędnie. 215 .KMINEK Carum carvi L. nadmierna wrażliwość na środki pobudzające pracę serca i naczyń krwionośnych. zaparcie z powodu przewlekłej lub przejściowej atonii jelit. l łyżeczka kminku na l szklankę wrzącej wody. ułatwia przyswajanie składników pokarmu. w jelitach. skąpe i niedostateczne miesiączkowanie. Stosuje się przy zaburzeniach jelitowych. niedostateczne wydzielanie soków trawiennych. zaburzenia żółciowe (niewydolność pęcherzyka żółciowego). działa żółciopędne. reguluje krwawienia miesięczne. wzmacnia ruchy perystaltyczne jelit. poprawia trawienie. Surowcem leczniczym jest owoc kminku. Gotować 3 sekundy i naciągać 10 minut.

Stosuje się doustnie od 0. W przypadku osłabienia słuchu wprowadzić kilka kropel do ucha. pasztetów. l litr wódki. l litr wódki. W następstwie tego wywołuje się niedobory witamin z grupy B. Wywar. Olejek. Wodny wyciąg kminku dla karmiących matek poprawia trawienie u osesków. Gastrochol. brać pół łyżeczki takiego proszku i popić chłodnym płynem. zemleć w niewielkiej ilości i trzymać w szczelnym słoiku. Stosować 1-15 g dziennie. Pić przez l godzinę po trochu. dojrzałym zielonym kminku.5 łyżeczki tego naparu 2-3 razy po posiłkach (wiatropędne).1/4 do 1/2 szklanki 2 razy dziennie. Dla dzieci stosować 0.5 szklanki wody. Na zapalenie zastoinowe sutka. Dodawać do tłustych mięs. 216 . Rektosan. Normosan. Popija . wiatry itp. Stosuje się przy zaflegmieniu górnych dróg oddechowych. Macerować 8-10 dni. Jeśli po obiedzie lub kolacji rozpoczną się sensacje wątrobowe. Owoc kminku stosuje się w formie przyprawy do wszystkich ciężej strawnych potraw.Kminek zmielony.5-1. wywołują skurcze. a w konsekwencji do skreślenia tych potraw z jadłospisu. grochu. korzeń arcydzięgla). ziele tymianku. Digestosan. Unikanie kminku w potrawach kapustnych. l do 3 kropli 2-3 razy dziennie w roztworze alkoholowym lub z miodem. Olejek kminkowy. Nalewka spirytusowa. liść mięty. skąpe wydzielanie żółci. Owoc kminku jest stosowany w przemyśle kosmetycznym jako środek zapachowy. co może być przyczyną m. nawet przy zupełnie zdrowym żołądku. W takich celach najlepiej jest zmieszać pół na pół z majerankiem. Na użytek zewnętrzny Kataplazmy. 40 g owocu kminkowego i 200 g cukru. Brać po posiłku 125 g przy wzdęciach i niestrawności. Stosuje się 1 łyżeczkę owoców kminku zmielonych na 1.2 do 2 g z miodem lub powidłami 2-4 razy dziennie jako lek wiatropędny. żeby nie zakrztusić się. kapusty. Kminek wchodzi w skład mieszanek ziołowych „Herbapolu”. Otrzymuje się z dojrzałych owoców przez destylację z parą wodną. grochu. kłącze tataraku. nerwicy wegetatywnej i łuszczycy. razowym chlebie może zawsze doprowadzić do wzdęć i boleści. Odcedzić. W celu zlikwidowania objawów niestrawności stosować pół kieliszka tej kminkówki na pół szklanki ciepłej herbaty. Naciągać w cieniu dwa tygodnie. Nalewka. Rhelax Owoce kminku można stosować jako przyprawę trawienną z innymi ziołami wiatropędnymi (rumianek. sałatek. Stosować 1-3 g dziennie.in. które wzdymają. Kminkówka domowa. pół szklanki kminku. owoc kopru włoskiego. wieprzowinie. Kminkówka na świeżym. Przedawkowanie kminku w potrawach czy w celach leczniczych nie wchodzi w rachubę i nie może zaszkodzić.

niezbyt licznych. Korzeń kozłka zawiera m. a nawet na skałach. Z kilku odmian najczęściej występuje i jest uprawiany kozłek szerokolistny o łodydze do 2 m wysokiej. jeśli tylko w podłożu jest dostatek próchnicy. skurczach mięśni gładkich. kwasy organiczne. walcowate korzenie o grubości do 3 mm i długości do 30 cm. W Polsce rośnie w całym kraju w wilgotnych zaroślach. migreny i histeria).9 proc.0 proc. przeciwskurczowy i wzmacniający przy różnych zaburzeniach czynnościowych ośrodkowego układu nerwowego. zbiera się korzenie i kłącza. W skojarzeniu z bromkami preparaty kozłka działają skutecznie w leczeniu schorzeń narządów wewnętrznych. Korzeń w smaku jest słodki. ale zostawia posmak gorzki. zwany walerianą. eliptyczno-lancetowanych listkach. początkowego stadium choroby nadciśnieniowej. zwłaszcza ośrodki oddechowy i naczyniowe-ruchowy.1. w maju przed kwitnięciem rośliny. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Olejek eteryczny w niedużych dawkach umiarkowanie pobudza ośrodkowy układ nerwowy. Podstawowe związki czynne kozłka stanowią trójestrowe połączenia. Kozłek lekarski. a przede wszystkim w ogólnych stanach nerwicowych (bezsenność. występuje powszechnie w lesistych i wilgotnych rejonach Europy. Swoistego zapachu nabiera dopiero w czasie suszenia. Do celów farmaceutycznych jesienią lub wiosną. alkaloidy terpenowe (pośród nich aktynidyna działająca podniecająco na koty). owoce bardzo drobne. natomiast w dużych dawkach działa hamująco na ośrodkowy układ nerwowy zmniejszając pobudliwość odruchową i osłabiając wrażliwość zakończeń nerwowych.0. choroby Basedowa i świerzbiączek. Azji Mniejszej. nagie lub owłosione. czynnościowych zaburzeniach wydzielania wewnętrznego.KOZŁEK LEKARSKI Valeriana officinalis L. Kozłek wytwarza jajowate lub stożkowate kłącza o długości do 5 cm oraz bardzo liczne. jest byliną z rodziny kozłowatych. zwane walepotriatami w ilości 0. Świeża roślina nie pachnie. 0. Preparaty kozłka mają działanie skuteczne jako środek uspokajający.5-2. Działanie lecznicze stwierdzono także przy kołataniu serca i skurczu naczyń wieńcowych w zespole objawów bólu (dusznica rzekoma). Kwitnie od czerwca do sierpnia.in. napadowych skurczach 217 . olejku eterycznego o charakterystycznym zapachu. Zachodniej i Środkowej aż po Japonię. które się suszy. Ponadto olejek obniża napięcie mięśni gładkich i rozszerza naczynia wieńcowe.

Po miesiącu stosowania kłączy kozłka należy zrobić dwutygodniową przerwę. pokrzywka. napady padaczkowe częściowe. zapaleniu skurczowym oskrzeli. Kłącze kozłka. Popijać rano i wieczorem po szklance przy złym wydzielaniu żółci. jest czerwiopędne i przeciwdrgawkowe.0 g. korzeń goryczki. przeciwepileptycznie. pulsowanie w skroniach. nadpobudliwość psychiczna i czuciowa. bóle głowy. Przy chorobach przewlekłych używa się ich w odstępach czasu określonych przez lekarza.0 g. złe wydzielanie żółci i soku trzustkowego. omdleniach. korzeń arcydzięgla. ziele dziurawca. ponieważ powodują zaburzenia czynności przewodu pokarmowego. liści szałwii oraz melisy. kolka jelitowa. gruźlicy płuc. Kłącze kozłka. ziele dziurawca. gdyż mogą wystąpić bóle głowy i omdlenia. znamiona kukurydzy. Preparatów kozłka nie należy stosować przez czas dłuższy. Zmieszać równe ilości rozdrobnionego korzenia kozłka. kwiat głogu 15. Kłącze kozłka. Pić przy nieżytowym zapaleniu jelit. omdlenia. liść mięty 30. Kłącze kozłka. liść brzozy. WSKAZANIA LECZNICZE Astma nerwicowa. działa także przeciwcukrzycowo. ziele bylicy pospolitej. częstoskurcz napadowy. epilepsja. ziele srebrnika. wzdęcia. Zioła sedatywne (uspokajające). ziele melisy. upośledzenie mowy. kłącze perzu. zaburzenia naczyniowo-ruchowe. Pić przy histerii. Odwar. szyszki chmielu. Kłącze działa uspokajająco. nimfomanii. nerwice wegetatywne. przekwitanie u kobiet i u mężczyzn. Pić przy padaczce. liść melisy 30. działa przeciwrobaczycowo na owsiki i glisty jelitowe. neurastenii. korzeń arcydzięgla. Kłącze kozłka. dychawica sercowa. znosi nadfermentację jelitową i wzdęcia. wzroku. Napar. przy dermatozach i w stanach zapalnych oczu. ziela serdecznika. nadczynności tarczycy. Pić 2-3 razy dziennie przy przekwitaniu. wyrzuty skórne. kwiat rumianku w równych ilościach. niepokój. owsiki. neurastenia. liści mięty. kłącze tataraku. histerii. Zamknąć termos i zostawić na godzinę.0 g. w równych ilościach. Pić przy dychawicy sercowej. rozkurczowo. Kłącze kozłka. 218 . zaburzenia układu krążenia. Odwar. cukrzyca. Odwar. ziele bylicy pospolitej. Łyżka mieszanki na dwie szklanki wody. migrena. w równych ilościach. słuchu. korzeń kobylaka. kora kruszyny w równych ilościach. Pić 2/3 szklanki 2 razy dziennie po jedzeniu w stanach pobudzenia nerwowego i bezsenności. przekrwienie czynne. kwiat rumianku 15. szyszki chmielu w równych ilościach. zmniejsza częstotliwość oddawania moczu i osłabia uczucie pragnienia. nasennie. SPOSÓB UŻYCIA Napar. Zewnętrznie działa korzystnie na skórę głowy przy łupieżu i łojotoku. Kłącze kozłka 60. Napar. nadmierny napływ krwi do narządów.jelit. nadfermentacja jelitowa. ziele krwawnika w równych ilościach. bezsenność. zaburzenia czynnościowe. liść mięty. konwulsje dziecięce. przyspieszone bicie serca na tle nerwowym. liść melisy.0 g. nie należy też przedawkować. histeria. Odwar. Półtorej łyżki ziół zalać w termosie szklankami wody wrzącej. Popijać 3 razy dziennie przy pokrzywce. korzeń łopianu. świerzb. zawroty głowy. kwiat bzu czarnego.0 g.

Dorosłym podawać doustnie 20-60 kropli w kieliszku wody 3 razy dziennie po jedzeniu w stanach nerwowych i nerwicy wegetatywnej. Dawki ustala lekarz. gdzie ziemia jest choć trochę lepsza od szczerych piasków. ponieważ główne składniki czynne. wypić na godzinę przed snem jako środek uspokajający i przywracający spokojny sen. dwie łyżki ziół zalać w termosie 2 szklankami wody wrzącej i po zamknięciu odstawić na godzinę. przy agresywności. ale nie podmokła i mająca dostatek azotu.. czy są to wyciągi alkoholowe czy wodne. Dorosłym zaleca się doustnie 30-60 kropli w kieliszku wody 2-3 razy dziennie. Pić 2/3 szklanki po jedzeniu rano i wieczorem na godzinę przed snem w stanach pobudzenia nerwowego i bezsenności. 60 kropli nalewki kozłkowej dodać do szklanki gorącego mleka.Zioła rozkurczowe. lekko ostudzić do 45 st. popijanego 1/4 szklanki ciepłej wody w nerwicach różnego pochodzenia. owoców kopru włoskiego i ziela dziurawca. Nervogran. w celu zmniejszenia niepokoju. nakryć i postawić nad parą na 20 min. Pić 1/2 szklanki 3 razy dziennie po jedzeniu w nerwicy wegetatywnej z zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi. a zarazem najbardziej pożytecznych roślin krajo219 . Nervosan. Do butelki wina gronowego (0. Półtorej. C i osłodzić łyżką miodu. ziela dziurawca i pozostawić na 14 dni. najlepiej na godzinę przed snem. Wino walerianowe.7 1) wlać 15 g nalewki lub intraktu z korzenia waleriany. jako środek ogólnie uspokajający. Oto jak należy je stosować. W przypadku nadmiernej pobudliwości płciowej. Zmieszać. pobudzeniu nerwowym i trudności w zasypianiu. Pomocniczo stosować w napadach padaczkowych częściowych po 1/3-1/2 łyżeczki w kieliszku wody kilka razy dziennie między posiłkami. i przecedzić do termosu. to zamiast ziela macierzanki dodać taką samą ilość mieszaniny kwiatów głogu i owoców głogu. Przecedzić i pić po łyżce stołowej 1-2 razy dziennie. KRWAWNIK POSPOLITY Achillea millefolium L Rośnie wszędzie. Napój uspokajający z Waleriana. (Tinctura Valerianae). Kozłek wchodzi w skład preparatów ziołowych produkowanych przez „Herbapol”. Ta bylina z rodziny złożonych (Compositae) należy do najbardziej popularnych. szyszek chmielowych. Intrakt ze świeżych korzeni kozika działa silniej od nalewki. często wstrząsając. Przetwory z korzeni kozłka mają zróżnicowaną wartość leczniczą w zależności od tego. Dorosłym zaleca się doustnie 3 razy dziennie po łyżeczce granulatu po jedzeniu. odstawić na 10 min. przyrządzić wino dodając szyszek chmielowych zamiast ziela dziurawca. ziela macierzanki. napięcia i strachu. Zmieszać równe ilości rozdrobnionych korzeni kozika. 2 łyżki ziół zalać 2 szklankami wody wrzącej. Jeśli objawem nerwicy są zaburzenia sercowonaczyniowe. jak olejek eteryczny i walepotriaty rozpuszczają się lepiej w alkoholu niż w wodzie. dodać łyżeczkę do herbaty liści melisy. Pomocniczo w stanach padaczkowych bez utraty przytomności po 1/2 l łyżeczce nalewki w 1/4 szklanki wody 3 razy dziennie po jedzeniu. Nalewka kozłkowa.

hamuje krwawienia. działa przeciwczerwiowo (robakobójczo). charakteryzuje się gęstym ulistnieniem i aromatycznym zapachem. hemoroidy. Popijać trzy filiżanki dziennie między posiłkami przez dłuższy czas na nieżyty i nerwice dróg trawiennych. zapalenie skóry i śluzówek. 10-80 cm. gojącym i przeciwzapalnym. Krwawnik ma mocno ziołowy zapach. kamicę żółciową lub moczową. zimnicę. które należy ścinać od czerwca do w czasie rozkwitania. na kurcze o charakterze sercowym. pewne ilości olejku eterycznego. Kwitnie od lipca do późnej jesieni. dermatozy. Ziele oraz sole fosforu. Stosuje się go jako lek na upławy. 220 . garbniki. Można również zbierać i suszyć same kwiaty. szczególnie u młodych dziewcząt przy zbyt częstych i obfitych miesiączkach. Na użytek zewnętrzny Jest znakomitym środkiem dezynfekującym. bóle reumatyczne. potasu. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. sprzyja menstruacji. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Krwawnik wzmacnia działanie gorzkie i ściągające. Ma bezogonkowe. pęknięcia sutka i na przetoki oraz na różne rany. ciemnozielone podwójnie pierzaste wiotkie listki. blednicę. działa wykrztuśnie i przeciwzapalnie. Zazwyczaj jest wielkości o września. pobudza czynności żołądka. wpływa uspokajająco na macicę i jajniki. poprawia przemianę materii. pięciopłatkowe zebrane w bal-daszki kwiatki. drobne. hemoroidy. kwas askorbinowy mineralne obfitujące w związki manganu. naciągać 120 min. w smaku bardzo gorzki. owrzodzenia goleni. Wyciąg wodny. krwawnika zawiera m. białe. azotu. astmę. Do celów leczniczych wykorzystuje się górne części pędów długości do 25 cm.wych. Po ususzeniu otrzymuje się ziele krwawnika. 30 g baldaszka kwiatowego na litr wody wrzącej. ma właściwości żółciopędne i moczopędne. prawie prostą łodygę.in. flawonoidy. cholinę. krwioplucie. Stosować 2-3 g dziennie na hemoroidy.

stosować w przewlekłych zaburzeniach trawiennych z krwawieniem. ziela bratka. ziela dziurawca . A oto kilka recept z zastosowaniem krwawnika 1. pić przy przekwitaniu na nadmierne poty. Łyżkę ziela zalać wrzątkiem w ilości półtorej szklanki i naparzać pod przykryciem 15 min. Stosować 20-30 kropli trzy razy dziennie. korzenia biedrzeńca. Gotować do konsystencji syropu. i przecedzić. 3. 221 . ziela tasznika . Przechowywać w lodówce. 50 g ziela tasznika. W zaburzeniach miesiączkowania i dla usunięcia z organizmu związków toksycznych pić trzy razy dziennie po 2/3 szklanki naparu.30. Napar z ziela. także nadgarstki przy zwyrodnieniach gośćca. Otrzymany sok przecedzić i dodać dla utrwalenia jedną część spirytusu 95 procentowego na 4 części soku. co wywołuje miesiączkowanie. Uwaga. Odstawić na 15 min.20. Świeży sok z ziela osłodzony miodem i rozprowadzony mlekiem pić na czczo po 23 łyżki dziennie przy wszelkiego rodzaju awitaminozach. 100 g ziela krwawnika. Syrop. 5. jak choroba wrzodowa. zmieszać. kłącza kozłka . 4. 6. Sok ten zachowuje wszystkie właściwości lecznicze przypisywane krwawnikowi. Napar ten można stosować do płukania w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła. Na użytek zewnętrzny Zebrane do butelki baldaszki kwiatu krwawnika zalać wódką żytniówką 2 cm powyżej ziela. kolana. Napar z kwiatów. Mają one jednak silniejsze działanie przeciwzapalne i rozkurczowe. Może także zastępować rumianek. ziela drapacza. Pić trzy razy dziennie po łyżeczce w 1/4 szklanki wody lub soku owocowego. napar popijać trzy razy dziennie po pół szklanki od chwili zajścia w ciążę (przy ronieniu nawykowym). 500 g świeżo zebranego. do sporządzania przymoczek i przemywania oczu.40 g. Stosować do wcierania w chory kręgosłup. ziela jemioły .16. gdy nastąpiło uszkodzenie błon śluzowych. Napar z ziela krwawnika . 600 g wody. Pić 3 razy dziennie porcjami w stanach zapalnych przewodu pokarmowego. Łyżkę kwiatów krwawnika zalać wrzątkiem z półtorej szklanki i naparzać pod przykryciem l5 min. Odwar z mieszanki ziół krwawnika. Dwie części ziela krwawnika i po jednej części ziela rdestu ostrogorzkiego i kory kasztanowca użyć do sporządzenia naparu. 1200 g cukru. 100 g świeżych liści krwawnika. kłącza tataraku .Tinktura. Odstawić na 15 min. który polecam przy hemoroidach (trzy razy dziennie po pół szklanki). zmiksować lub odcisnąć w sokowirówce.20 . Kwiaty krwawnika można stosować podobnie jak ziele. kwiatu rumianku. Stosować 20-30 g dziennie. kory kruszyny i liści mięty w równych ilościach stosować przy zaparciu przewlekłym.2 części oraz po jednej części kłącza tataraku i nasienia kozieradki popijać na wzmożenie potencji przed 60 rokiem życia. Wyciągi z kwiatów można podawać doustnie w stanach nieżytowych przewodu pokarmowego nawet wówczas. ziela srebrnika . kwitnącego ziela przepuścić przez maszynkę. 2. 50 g ziela rdestu ostrogorzkiego.20 g. owrzodzenia jelita grubego i hemoroidy. Sok na spirytusie. zaparzyć l 1/2 łyżki ziół na l 1/2 szklanki wrzątku do termosu.15. Odwar z ziela krwawnika .

jest wydalany częściowo z moczem. LAWENDA LEKARSKA Lavandula officinalis Chaix ex Villars Lawenda lekarska dość powszechnie uprawiana w krajach europejskich. Sanofil (prod. hamują nadmierny rozwój flory bakteryjnej. Podany doustnie działa silnie na przewód pokarmowy. Postępować tak trzy razy dziennie w leczeniu pokrzywki. „Herbapol”) w aerozolu stosować w sposób następujący: zmienioną chorobowo skórę spryskać z odległości kilku centymetrów. 222 . Głównym składnikiem lawendy jest olejek eteryczny. zawierający do 60 proc.Do stosowania zewnętrznego sporządza się napar z dwu łyżek ziela na jedną szklankę wody. Nervosan. działają znieczulająco i antyreumatycznie. Ziele lawendy charakteryzuje się swoistym przyjemnym zapachem. sprzyjają wydzielaniu soków trawiennych i wzmagają ruchy perystaltyczne jelit. uspokajają akcję serca i podnoszą jego odporność. Rektosan. dobrze się resorbuje. działają moczopędnie. wyprysku alergicznego. a w smaku jest gorzkie i szczypiące. octanu linalolu. Pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego. Pulmosan. Sklerosan oraz Calmagina. Krwawnik wchodzi w skład następujących preparatów produkowanych przez „Herbapol”: Cholagoga II. Do kąpieli brać 2-3 garście ziela na 2 litry wody. przeciwdziałają wzdęciom i bólom brzucha spowodowanym nagromadzeniem gazów. jest znaną od stuleci rośliną leczniczą. Kwitnie od czerwca do września. częściowo przez płuca z wydychanym powietrzem. Są one surowcem leczniczym. Olejek lawendowy wywiera jakościowo takie samo działanie jak kwiaty. wiatropędnie i napotnie oraz żółciotwórczo. w tym i w Polsce. Kwiatostany ścina się półtora tygodnia po rozwinięciu pierwszych kwiatów. Digestosan. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Kwiaty lawendy maja właściwości antyseptyczne i bakteriobójcze. z którego jest pozyskiwany olejek lawendowy. lecz znacznie silniejsze. świerzbiączki i kontaktowego zapalenia skóry. a wytworzoną pianę rozprowadzić cienką warstwą.

nadciśnienie. choroby infekcyjne. Nalewka alkoholowa. wrzody na nogach (proste i zakażone. rozszerzając naczynia włosowate. a olejek lawendowy zasypki Mykodermina. drgawki. pasożyty jelitowe. Wyciąg z kwiatów lawendy jest składnikiem kropli Nervosol. gojący. migreny. zapaleniu korzonków nerwowych. Użyta do okładów bądź kąpieli drażni nieco skórę. upławy białe. Na użytek zewnętrzny Rany różnego rodzaju. skurcze mięśni. mdłościach (szczególnie nerwicowych). dolegliwości płucne. poważnych schorzeniach wątroby i nerek. pozostałość po paraliżu. Reguluje nerwowy układ skórny.Na użytek zewnętrzny Lawenda może być użyta jako środek antyseptyczny. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma. nieżycie oskrzeli z rozedmą. Przeciwwskazania. zgorzelinowe). Pić dwie szklanki dziennie między posiłkami jako lek wiatropędny lub uspokajający. Olejek lawendowy stosuje się rzadko i raczej jako lek pomocniczy w zakażeniach oskrzeli. nadmierna pobudliwość. wątłość dziecięca. kaszel napadowy. dolegliwości dróg oddechowych. zawroty głowy. puchlinie wodnej. działa przeciwbólowe. Nie należy stosować olejku lawendowego w ostrych i podostrych zapaleniach żołądka. jelit i wyrostka robaczkowego. oparzenia. ukąszenia owadów. gruźlica. 223 . przetoka odbytu. upławy białe. dur. zwiotczenie żołądka i jelit. gardła. grypa. żmij (leczenie pomocnicze). ugryzienie zwierząt. chorobie wrzodowej czynnej. reumatyzm. 40 kropli trzy razy dziennie na łyżce przegotowanej wody. skrofuły (gruźlica węzłów chłonnych). zapalenie pęcherza moczowego. zapalenie oskrzeli. wegetatywne nerwice. depresja. a także przy nieżytach i zaburzeniach dróg trawiennych. bezsenność. W tych przypadkach stosuje się napar kwiatów. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. histeria. wzdęcia jelitowe. blednica. trądzik młodzieńczy i różowaty. biegunka. 5 kropli olejku na cukrze poprawia apetyt i trawienie. Działa moczopędnie. w krwawieniach w przewodzie pokarmowym. dolegliwościach serca i uderzeniach krwi do głowy. nieżycie u palaczy tytoniu i w początkowym okresie ropnia płuc. usuwa mdłości. do inhalacji lub w aerozolu w nieżycie jamy ustnej. pobudzenie nerwowe. gorączka z osutką (z wypryskami na twarzy). jako środek przeciw przewlekłym bólom mięśniowym i stawowym. zmniejszenie łaknienia u dzieci. robaki. skąpomocz. Naciągać 10 min. l łyżeczka kwiatów na szklankę wrzątku. egzemy chroniczna lub okołoodbytowa. pasożytobójczy i owadobójczy. oskrzeli i przewodów nosowych. kroczowa. rzeżączka. miesiączkowanie bolesne i skąpe. wszawica. odkażający. łysienie. świerzb. młodzieży i osób starszych.

Stosować na reumatyzm. 10 g lawendy oraz po 5 g kwiatów kaczeńca błotnego. Kwiat lawendy. liść pokrzywy. kwiat wrzosu. Recepty z wykorzystaniem kwiatów lawendy bądź olejku 1. 2-5 kropli z miodem lub roztworem alkoholowym używać dwa razy dziennie jako środek znieczulający. ogórecznika lekarskiego. 8. liść melisy. Stosować l łyżkę mieszanki na l szklankę wrzątku. Kwiat lawendy. W równych ilościach kwiat lawendy. ze 100 g olejku lawendowego oczyszczonego z terpenów i 900 g siarkorycynianu sodu. w równych ilościach. przesączyć przez płótno. żarnowca i bratka polnego. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki naparu. Mieszankę (2 proc. Napar przy opuszczeniu żołądka i przeczulicy. Zaparzać garść ziół na litr wrzątku. Popijać porcjami w ciągu dnia. Kwiat lawendy. ziele macierzanki. kłącze tataraku. Zaparzać l łyżkę ziół na l szklankę wrzątku. korzeń mniszka. liść mięty. Płyn (napar) do kąpieli dla otyłych. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po l szklance. Pić w równych ilościach dwa razy dziennie po 1/2 szklanki naparu. korzeń prawoślazu. Kwiat lawendy. ziele maliny. ziele nostrzyku.) można używać do rozpylania w lokalach użyteczności publicznej. Garść kwiatów wsypać do 0. Gram olejku wzięty na czczo hamuje wrażliwość nie naruszając sprawności intelektu. ziele krwawnika. ziele dziurawca. Napar na wrzód żołądka. jagody jałowca. Wypijać dwie szklanki dziennie przy chorobach infekcyjnych i gorączkach napadowych. co jest praktykowane m. we Francji. nasienie kozieradki. Napar przy nadciśnieniu. 224 . Napar z pięciu kwiatów. kwiat tarniny. Stosować l łyżkę ziół na szklankę wrzątku. ziele bazylii. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki naparu. 2. kwiat ruty. ziele glistnika. w litrze wody.in. do wcierań i przemywań. 7. Alkoholat. kwiat ślazu dzikiego. liść mięty. Dodać litr wody i stosować do irygacji przy upławach. a także jako środek moczopędny. Napar przy dychawicy oskrzelowej. ziele przełącznika. Maść. ziele tasznika. 5. Kwiat lawendy. Łyżkę tej mieszanki wsypać do szklanki wrzątku. Macerować przez jedną noc. Do przemywania i bandażowania ran (także po oparzeniach) stosować mieszankę wodną o stężeniu 2-4 proc. ziele dziurawca. 6. po czym wlać do kąpieli. Garść kwiatów gotować przez 10 min. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki naparu. Napar przy nerwicy serca. 3. ziele bukwicy. siemię lniane. kwiat tarniny. anyż. kłącze tataraku. (Jedna część lawendy + 5 części spirytusu). Kwiat lawendy. Stosować na egzemę suchą.Olejek eteryczny. naciągać 10 minut. 4. Kwiat lawendy. ziele jemioły. ziele rzepiku.5 l oleju z oliwek i trzymać w kąpieli wodnej przez dwie godziny. Napar przy migrenie. liść szałwii. kwiat bzu czarnego. Napar przy nerwicy żołądka. liść podbiału. Na użytek zewnętrzny Odwar. liść szałwii.

12.2 proc. Miejsce ukąszenia smarować mieszanką olejku lawendowego. 15 g białej wazeliny. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po l szklance. W starożytności. szczególnie popularnych na niżu. olejku miętowego i alkoholu w równych ilościach. liść orzecha włoskiego. szyszki chmielu. liść melisy. Należy do pospolitych.0. W lecznictwie ludowym olejek lawendowy używany jest do wcierań w bólach mięśniowych. Lotne wydzieliny olejku lawendowego (opary) niszczą w ciągu dwunastu godzin pneumokoki i paciorkowce. zabija bakterie tyfusu. Warto wiedzieć. 225 . natomiast przy stężeniu 0. . że olejek lawendowy w stężeniu 4. dzięki czemu zbiór kwiatów z obu gatunków nie nakłada się w czasie. Napar przy schizofrenii. co należy macerować przez miesiąc. miętowego. Na zakończenie tego artykułu o właściwościach leczniczych lawendy dodajmy kilka jeszcze informacji. liść rozmarynu. 11. cynamonowego i goździkowego + wazeliny białej. drzew przydomowych i przydrożnych. 10 g tlenku cynku. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem i na noc po 1/2 szklanki naparu. Środek na ukąszenia owadów. dotknięte paraliżem. a w stężeniu 5 proc. stawowych i zapaleniu korzonków nerwowych. a także na miejsca stłuczone. 13.9. stosowano wodę lawendową. W Bułgarii stosuje się olejek lawendowy w stomatologii oraz do inhalacji przy nieżycie nosa. cytrynowego. LIPA SZEROKOLISTNA Tilia platyphyllos Scop. 14.bakterie gruźlicy. do aromatyzowania pościeli i kąpieli oraz zabezpieczenia tkanin przed molami. liść mięty. Krem przeciwko świerzbowi. LIPA DROBNOLISTNA Tilia cordata Mili. Napar przy bezsenności. Lipa szerokolistna zakwita w początkach lipca. do leczenia zapalenia powiek. Otrzymuje się ją z mieszanki 60 g świeżych liści lawendy i litra 40 proc. 10. Kwiat lawendy. Napar przy padaczce. Kwiat lawendy. Suszony kwiat lawendy może być stosowany jako środek przeciwko wszom.5 proc. gronkowca i dyfterytu. Krem do smarowania pęknięć odbytnicy. alkoholu. kwiat głogu. liść rozmarynu. kwiat wrzosu. ziele ruty. 15. liść pokrzywy. korzeń lubczyka. Napar przy histerii. zapaleniu krtani i płuc. kwiat tarniny. drobnolistna dwa tygodnie wcześniej. l g lawendy bezterpenowej. Kwiat lawendy. kłącze kozłka lekarskiego. Kwiat lawendy. 5 g oleju wazelinowego. Lipa należy do roślin miododajnych wysoko cenionych przez pszczelarzy. występuje także często w parkach. a następnie odfiltrować przez czystą watę i lejek. korzeń łopianu. Pić dwa razy dziennie po l szklance naparu. Po jednym gramie następujących olejków: lawendowego. zwichnięcia. liść melisy. 4 g azotanu bizmutu. krezolu i gwajakolu. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po l szklance naparu. Właściwości antyseptyczne olejku lawendowego są silniejsze niż fenolu. korzeń arcydzięgla. koszyczki rumianku aa 50.

Zmieszać 50 g kwiatów lipy. bezsenność. bądź ogrzewać nie doprowadzając doi wrzenia. C i polopirynę S lub scorbolamid. kwiat bzu czarnego i owoc berberysu lub kłącze perzu. Zioła uspokajające. gardła. ziele krwawnika. SPOSOBY UŻYCIA Napar. Zioła do kąpieli. Zioła napotne. w smaku są śluzowate słodkie. kłącze pięciornika w równych ilościach. moczopędne. kaszlu. Pić 3 razy dziennie przy złej pigmentacji skóry. Odstawić na 10 min. Pić przy nerwicy. Odstawić. WSKAZANIA LECZNICZE Skurcze. korzeni kozłka i liści melisy. Kwiat lipy.Surowcem leczniczym jest kwiatostan. Po 226 . migrenie. wykazuje właściwości napotne. Wytrawione po odcedzeniu zioła umieścić w woreczku płóciennym. dodać 2 łyżki syropu malinowego. po 10 min. Popijać 3 razy dziennie. używany najczęściej w postaci naparu. wskazany jest na wzmożenie krzepliwości krwi. infekcje dróg oddechowych. Przecedzić i wlać napar do wanny. Zalać 2 łyżki ziół dwiema szklankami wrzątku i postawić na parze pod przykryciem na 15 min. przecedzić. astmie. Zmieszać po 20 g kwiatów lipy. C. Szczypta kwiatów na szklankę wrzątku (15-30 g na litr wody). wymiotach nerwowych. Zmieszać kwiat lipy. konwulsjach. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Kwiatostan. zawiązać i zanurzyć w wannie wypełnionej do 1/3 wodą o temperaturze do 40 st. Pozostać w kąpieli 20 min. histeria. przeciwskurczowe. i przecedzić. Kwiatostany mają przyjemny. Ciepłe wypić wieczorem przed snem. piegach. miażdżyca. gorączka nosa. Zioła zalać dwoma litrami wrzącej wody i pozostawić na parze pod przykryciem na pół godziny. Napar z kwiatów lipy z liśćmi pomarańczy. jednocześnie przyjmować wit. Łyżkę mieszanki zalać szklanką wrzątku i naparzać pod przykryciem 15 min. nerwice. Pić 1/3 szklanki 3 razy dziennie po posiłkach w stanach pobudzenia nerwowego. który zbiera się wraz z szypułką i przykwiatkiem w formie lancetowatego listka. uspokajające. Napar. Naciągać 10 min. 30 g rozdrobnionego kłącza tataraku oraz po 20 g kwiatów lawendy i kwiatów lub ziela wrzosu. ziele szałwii. W miękiszu komórki kwiatostanu znajdują się śluzowe gruzły szczawianu wapniowego. delikatny zapach. niestrawność. plamach wątrobowych.

z nasion otrzymuje się olej jadalny. W Polsce jest pospolita na niżu. Wskazana jest do drenowania wątroby i żółci. na piaskach i w lasach sosnowych. przeciwzapalnie. Kwiat lipy stosuje się zewnętrznie do okładów na rany i wrzody oraz do płukania jamy ustnej przy stanach zapalnych. aż zostanie 1/4 odwaru. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Ziele macierzanki stosowane wewnętrznie działa wykrztuśnie (drażni błonę śluzową żołądka. a więc do rosołów.wyjściu z wanny nie wycierać się. wszystkich składników. wiatrach. Kwiat lipy wchodzi w skład Degrosanu i Pyrosanu produkowanych przez „Herbapol”. ułatwia zasypianie. Taka kąpiel działa uspokajająco. karwakrol. Do użytku wewnętrznego stosuje się węgiel przynajmniej w godzinę po zażyciu środka przeczyszczającego. regeneruje skórę i czyni ją elastyczną. a zewnętrznie jako zasypkę przy ropiejących i cuchnących ranach i wrzodach. co wywołuje efekt wydzielniczy w oskrzelach). ma właściwości moczopędne. mięsa pieczonego i mielonego. pielęgnowania cery. zażywać przy biegunkach. terpineol). usprawnia transpirację i ma właściwości przeciwskurczowe. Stosować jako odwar. Zawartość fenoli dochodzi do 60 proc. sosów gotowanych. Znanych jest szereg odmian. zawiera między innymi: p-cymen. Lipa dziki (Tilia silvestris) jest również rośliną leczniczą. Stosować 1-2 łyżki z mlekiem lub wodą. obniża ciśnienie tętnicze krwi. 40 g drewna bez kory i rdzenia środkowego gotować w litrze wody. a jako surowiec leczniczy wykorzystuje się kwiaty i drzewo. Wypijać na ciepło w ciągu dnia podczas posiłku lub między posiłkami. Kąpiel oraz liście kwiatów lipy można stosować przy konwulsjach dziecięcych i zmęczeniu. C. Kuracja trwa 10-20 dni. Proszek z dodatkiem sproszkowanych liści szałwii służy także do czyszczenia zębów. przy podrażnieniu i świądzie skóry. związki goryczkowe. flawonoidy. do nadzienia mięsnego. garbniki. usuwania piegów. działa przeciwskurczowo. działa napotnie i często przerywa ostry nieżyt nosa. MACIERZANKA PIASKOWA Thymus serpyllum L. Węgiel lipowy (Carbo Tiliae). sole mineralne. rozpuszcza kwas moczowy. zatruciach. kwasy organiczne. Z drewna lipowego uzyskuje się dobry węgiel rysunkowy. ściągające. Główne związki: olejek eteryczny (do 0. Rutinoscorbin i popić ciepłą herbatą z dodatkiem soku malinowego + szczypta imbiru + sok z 1/2 cytryny i cynamonu. tymol. Surowcem leczniczym macierzanki jest ziele.6 proc. pobudza serce i nerwy (więc 227 . dezynfekcyjnie (dzięki zawartości związków fenolowych). Macierzanka piaskowa należy do rodziny wargowatych (Labiatae) i ma zastosowanie jako przyprawa podobnie jak tymianek. Powtórzyć po czterech miesiącach. do obmywań oraz irygacji. Korzystnie jest wziąć wit. ale owinąć prześcieradłem kąpielowym położyć do łóżka i ciepło okryć. Posiekane listki można dodawać do sałaty.

do przemywania oczu noworodkom w stanach zapalnych. blednicy. a na błony śluzowe jamy ustnej. krztuśca (koklusz). ostrego swędzenia warg sromowych i przedsionka pochwy (kompresy).nieznacznie ściągające. zwiotczenia żołądka. kurczach jelitowych. wzdęciach. niedokwaśność. wzdęciach. niedokrwistości. Napar dodaje się do kąpieli wzmacniających dla nerwowo wyczerpanych. dla poprawienia krążenia. nostrzykiem żółtym. zranienia. l łyżka ziela macierzanki na 1. Napar macierzanki jest stosowany w przypadku upartego. Napar macierzanki działa jako środek wykrztuśny i powiększający łaknienie lub po posiłku jako środek wiatropędny. niedokrwistości. kwiat rumianku. Stosowane zewnętrznie działa bakteriobójczo. ukłucie owadów. kamicy nerkowej fosforanowej i węglanowej. bronchitach i astmie. chorobom pęcherza. nieżytom dróg oddechowych. nieżycie dróg oddechowych. mimowolnego moczenia nocnego. nagietek lekarski (kwiat). blednicy. babkę wąskolistną (lancetowatą). dla dzieci cierpiących na krzywicę lub skrofulozę. Czesław Klimuszko stosował ziele macierzanki do leczenia rozedmy płuc i nieżytu oskrzeli. niedomodze wątroby. liść szałwii. wapnia oraz potasu. świądu (stosować kąpiele). Płukać zęby co kwadrans ciepłym naparem. biegunkach. szałwią. Przy zapaleniu okostnej należy uzupełnić niedobór witaminy A. przy przewlekłym suchym kaszlu (inhalacje z naparu). oparzenia. reumatyzmie. Zwykle wchodzi w skład wieloziołowych mieszanek. W tym ostatnim przypadku można popijać 2 łyżeczki octu jabłkowego z l łyżeczką miodu na szklankę wody cieplej (nie gorącej). a do tamponowania i irygacji dodawać krwawnik pospolity (kwiat). Napar do płukania ust i do obmywań przygotować z rumiankiem. Ks. przeciwko puchlinie wodnej. niedomodze wątroby. przy kurczach jelitowych. artretyzmie. liść mięty. puchlinie wodnej. dychawicy sercowej. gardła. odcedzić i popijać do 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie na pół godziny przed posiłkiem. nerwicy serca. chorobach pęcherza moczowego.zalecane przy neurastenii). Ziele wchodzi w skład Septosanu. sromu i pochwy . dusznicy bolesnej. suchego kaszlu. glistach. Ziele macierzanki. niewydolności wieńcowej.5 szklanki gorącej wody. lipę drobnolistną 228 . przeciwzapalnie. przewlekłego. nadmiernym wydzielaniu żółci. bronchitach i astmie. zapalenia przydatków. biegunkach. Macierzanka jest rzadko używana osobno. naciągać 10 minut. E. przy ischiasie. D. biegunkach. jest zalecane na uszkodzony naskórek. nieżytom żołądka. nadmiernym wydzielaniu wątroby. nieżycie żołądka. Napar na zapalenie okostnej zębowej.

Pyłek z macierzanki z miodem jest również stosowany przeciw kaszlowi i jako środek antyseptyczny. Właściwości lecznicze ma całe ziele majeranku. ogólne osłabienie. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma. zapalenie tętnic. do którego można dodać olejku majerankowego. Także do smarowania miejsc stłuczonych i spuchniętych. Wprowadzać na waciku do nosa kilka razy dziennie lub na noc przy katarze przeziębieniowym i przy bólach głowy spowodowanych zapaleniem zatok bocznych nosa. nieżyt żołądka i jelit. kurcze mimiczne. świetna przy katarach nosa u dzieci. Pyłek kwiatowy z macierzanki jest bardzo korzystny dla usprawnienia krwiobiegu. Majorana hortensis Moench. migrena. kurcze trawienne (połykanie powietrza). cechuje się właściwościami wzmacniającymi i nieco wzbudza czynność płciową.lub szerokolistną. Na użytek zewnętrzny Brak sił. SPOSÓB UŻYCIA Maść. nerwobóle reumatyczne. Majeranek towarzyszy człowiekowi od niepamiętnych czasów. Ponadto wzmacnia działalność umysłową. zapalenie przewodów nosowych i niedrożności nosa przy oddychaniu. 229 . nadmierna wrażliwość seksualna. a następnego dnia przetopić i odcisnąć przez gęste płótno zielonkawy tłuszcz. niezrównoważenie psychiczne. przewlekły katar nosa oraz przewlekłe zapalenie zatok bocznych nosa. Otarty z łodyg majeranek utrzeć pół na pół ze smalcem. obawy. Napar taki można dodawać do kąpieli dla rekonwalescentów i osób starszych. Suszone ziele używane jest jako przyprawa. lęki. paraliż. kurcze dróg oddechowych. MAJERANEK OGRODOWY Origanum majorana L. neurastenia. sosnowego lub jałowcowego w proporcji jedna kropla na l dag maści. U nas występuje w uprawie. bezsenność. wątłość. Jest gotowa maść majerankowa. wycieńczenie.

które wykorzystywane są także w przemyśle kosmetycznym. Popijać 2-3 razy dziennie przy przeziębieniach. macicę. niszczy zarazki gruźlicy i wirusy grypy. Stosować 3-4 krople 2-3 razy dziennie z miodem. kolce jelitowej. Olejek o stężeniu 0. nerwicach serca. babką zwyczajną. Liście melisy są bogatsze w substancje czynne niż pędy. ziele szanty 40. charakteryzuje się silnym. Popijać 1-3 łyżeczki przed snem na bezsenność i lęki. Dorasta do 125 cm wysokości. 50 kropli olejku z majeranku. miętą. Liście i ziele. Napar. fasoli. Naciągać 10 minut. kwitnie w lipcu i sierpniu. wieprzowiny. Wąchanie naparu z majeranku przeciwdziała katarowi. 5-20 g dziennie można stosować dodatkowo z innymi lekami przeciwskurczowymi. braku apetytu i przy każdym objawie niestrawności. W Polsce jest uprawiana przez pszczelarzy oraz na plantacjach zielarskich. poprawia apetyt i trawienie. kapusty. razowego chleba.0 g. substancji zapachowych. krwawnika. Naciągać 10 minut. koprem ogrodowym. tłuszczu. hyzopem lekarskim i zielem lebiodki. po 25 g cukru i laktozy. Ziele majeranku. serce. Brać l łyżeczkę z naparem przed snem. Popijać przy nadkwasocie napar z l łyżki mieszanki. Owocem melisy jest rozłupnia zawierająca do 20 proc. Popijać 2-3 razy dziennie przy przeziębieniach. Wyciąg wodny.4 proc. przyjemnym zapachem cytrynowym i lekko gorzkawo-korzennym smakiem pochodzącym z olejku eterycznego wydzielanego przez liście z gruczołów zawierających do 0. jest wskazana w chorobach żołądka. należy przechowywać w miejscu chłodnym. Ta ciepłolubna. Olejek majerankowy kupowany w aptece. Wyciąg wodny: 50 g majeranku oraz po 25 g kozika lekarskiego i sałaty głowiastej. MELISA LEKARSKA Melissa officinalis L.Napar. które należy zbierać przed okresem kwitnienia i ponownie w sierpniu. Napar z majeranku słodzonego wpływa korzystnie na jakość głosu u śpiewaków. Jest 230 . Majeranek zmielony z kminkiem dodawać do grochu. suchym i ciemnym. w neurastenii. sałatek. Działa wzmacniająco na mózg.4 proc. tysiącznika oraz kłącze tataraku i koper po 10. układ trawienny oraz przeciwskurczowo i rozkurczowo na mięśnie gładkie jelit. Surowcem leczniczym są górne części łodygi z kwiatami oraz liście. Ziele majeranku wchodzi w skład mieszanki wiatropędnej dla dzieci wraz z rumiankiem. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Melisa działa uspokajająco w niektórych postaciach astmy. pochodząca z rejonu śródziemnomorskiego bylina z rodziny wargowych. Pół łyżeczki ziela na pół szklanki wrzątku. Olejek przeciwskurczowy. zmniejsza napięcie mięśni jelita grubego. zaflegmieniu płuc. 300 kropli nalewki z arniki ze 100 ml wyciągu wodnego z majeranku używać po l łyżeczce 2 razy dziennie przy artretyzmie.0 g. korzeniem lubczyka.

. l łyżkę wierzchołków melisy z kwiatami zalać l 1/2 szklanki wrzątku. granulat Nervogran. Wywar. Popijać do trzech łyżek dwa razy dziennie jako środek uspokajający i rozkurczowy. Jedną łyżkę melisy zalać w termosie szklanką wrzątku i naciągać przez l godzinę. przeciwbakteryjnie. braku mleka u karmiących. wyciąg płynny jest składnikiem kropli Nervosol. drgawki dziecięce. gotować 1-3 min. przeciwczerwiowo. ucha. wymiotach ciężarnych. Napar. depresja. choroby żołądka. napady nerwowe. uczucie niepokoju. bóle serca. nerwobóle twarzy. SPOSÓB UŻYCIA Liście melisy wchodzą w skład preparatów i mieszanek ziołowych (Nervosan. kolka jelitowa. skąpe miesiączkowanie. zaniki pamięci. niestrawność. przeciwdziała niedokrwistości. stany zapalne dróg żółciowych i trzustki. pobudliwość. urazy. W podobny sposób stosuje się torebki ekspresowe z melisy. neurastenii. zawroty głowy. omdlenie. a więc wpływa na przedłużenie życia. łagodzi bóle menstruacyjne i wpływa regulujące na menstruację. epilepsja. nadmierne bicie serca. 231 . Jest środkiem napotnym i wiatropędnym.środkiem pobudzającym fizycznie i umysłowo. wrzody. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Migrena wywołana złym trawieniem. anemia. słabe przyswajanie składników pokarmowych. w sprzedaży są herbatki ekspresowe Melissa-fix). głowy. melancholia. bóle gośćcowe i reumatyczne. astma. Wykazuje także słabe działanie moczopędne. menstruacja bolesna. Jest środkiem przeciwwymiotnym u kobiet ciężarnych oraz mlekopędnym. nasenne oraz przeciwzapalne. szum w uszach. zapalenie jajników. naciągać 10 min. Napar lub sproszkowane ziele (po łyżeczce) stosować 2-3 razy dziennie przy blednicy. Zmniejsza nadpobudliwość płciową. niedowładzie nerwowym pochodzenia reumatycznego. Działa przeciwbólowe. Na użytek zewnętrzny Ukąszenia owadów. zębów. Popijać 2 razy dziennie po 1/2 szklanki. rany. wzmacnia pamięć. skurcze. przeciwwirusowo. Znosi nadmierną fermentację i wzdęcia. bezsenność. niedokrwistość. spazmy.

a także w przypadkach bolesnego miesiączkowania oraz kurczów mięśni. Jest to płyn zawierający wyciągi z melisy. stosownie do wieku. Pół łyżki ziół zalać szklanką wrzątku i naparzać pod przykryciem 15 min. Półtorej łyżki ziół zalać w termosie 2 szklankami wody wrzącej. dzieciom należy podawać odpowiednio mniej. po 15 g rozgniecionego owocu głogu i ziela serdecznika oraz po 10 g ziela jemioły i ziela srebrnika. 4. Po 24 godzinach przefiltrować. lawendy. Mieszanka do leczenia nerwicy serca. arcydzięgla i szyszek chmielu. Popijać po 2 łyżki 3 razy dziennie jako środek uspokajający i przeciwskurczowy. Przecedzić przez płótno i dodać 200 g kolendry. Odwar z melisy można dodawać do kąpieli. kwiatów nagietka. Zamknąć termos.Wino melisowe. Melisy można używać do sporządzania mieszanek ziołowych. Macerować 9 dni. Olejek z melisy służy do wcierań przy migrenie oraz na bolące miejsca reumatyczne. Po 26 g melisy i ziela krwawnika oraz po 10 g liści pokrzywy. chłodzące i kojąco. 3. Popijać po kieliszku raz dziennie jako środek pobudzający łaknienie. Po 25 g liści melisy i kwiatów rumianku. potrząsać raz dziennie. Zakorkować naczynie i macerować 8 dni. 232 . Dorosłym zaleca się 30 kropli na ćwierć szklanki wody trzy razy dziennie po jedzeniu (w razie potrzeby dawkę można zwiększyć do jednej łyżeczki przed snem). Preparaty z ziela melisy stosowane w zalecanych dawkach nie wywierają działania szkodliwego. Mieszanka o działaniu przeciwnerwicowym. zakorkować. Na skutek stresów przewód ten spazmatycznie zamyka się i wówczas żółć oraz sok trzustkowy wracają swoimi przewodami w kierunku wątroby i trzustki wywołując ich stany zapalne. przecedzić. rozdrobnionego korzenia arcydzięgla i korzenia kozłka oraz rozgniecionych owoców kopru włoskiego. potrząsać zawartość raz dziennie. po 15 g ziela dziurawca i ziela bożego drzewka oraz 10 g szyszek chmielił i liści mięty. co działa Jęcząco. poprawiający pracę żołądka oraz jako środek przeciwskurczowy otwierający wspólny przewód idący z wątroby i trzustki do dwunastnicy. 26 g rozdrobnionych liści melisy macerować 3 dni w pół litra białego wina gronowego. 2. rozlać do butelek. zalać mieszankę składającą się z 500 g liści i kwiatów melisy. Oto kilka recept 1. Woda melisowa. uczucia niepokoju i przy trudnościach z zasypianiem można stosować Nervosol. odstawić na godzinę. Popijać po przecedzeniu pół szklanki 2 razy dziennie po jedzeniu. przed snem. Trzema litrami wina alkoholizowanego o mocy do 30 proc. 4 g sproszkowanego cynamonu i 2 g goździków. Mieszanka o działaniu uspokajającym i nasennym. zależnie od zaawansowania schorzenia. Na użytek zewnętrzny Okłady z naparu ze świeżej melisy stosuje się na rany. Przecedzić i dodać 350 g wody destylowanej. 40 g zmiażdżonej gałki muszkatołowej. co działa uspokajająco w przypadku schizofrenii i innych zaburzeń układu nerwowego. 16 g korzenia arcydzięgla i 125 g skórki pomarańczowej. Półtorej łyżki naparzać w 2 szklankach wody wrzącej w termosie przez 2 godziny. Po 25 g liści melisy i rozdrobnionego korzenia biedrzeńca. Przecedzić. wypić całość na 2 godz. Nie zaleca się popijania melisy w przypadku upałów i nadmiernego pragnienia. Popijać po pół szklanki 3 razy dziennie po posiłkach. kozłka lekarskiego. W stanach zwiększonego napięcia nerwowego.

że spośród ponad 20 roślin leczniczych uprawianych w Polsce na większą skalę. wodę miętową. do śledzi marynowanych. także m. kwas askorbinowy (wit. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Wyciąg z liści działa pobudzająco na układ nerwowy i wzmaga czynność wydzielniczą żołądka. kwitnącą od czerwca do sierpnia. do napojów owocowych. Surowcem leczniczym są liście. wątroby. karoten. np. herbaty. sałat i potraw z drobiu. Digestosan. 233 . Septosan i Tannosan. który występuje głównie w młodych liściach nadając im charakterystyczny. pastylki.in. rośliną z rodziny wargowych występującą w kilku odmianach i formach uzyskanych drogą hodowli. Prof. mięsa i grzybów. Kompres z liści melisy stosuje się na sutek przy zastoju pokarmu u matki karmiącej. napar.Na ukąszenie os przykładać sok ze świeżej melisy. Mięta pieprzowa jest wieloletnią. Nervosan. sosów. mięta zajmuje pierwsze miejsce. olejek i mentol. MIĘTA PIEPRZOWA Mentha piperita L. a także na wybroczyn krwawe. rutynę. które zawierają mentol w olejku eterycznym. betainę oraz śladowe ilości olejku jasmonu. drażetek Raphacholin i Raphalamid oraz pasty Fitolizyna. likierów. pobudza wydzielanie soku żołądkowego i żółci w wątrobie. że mięta pobudza działalność mózgu. Mięta należy do najbardziej popularnych roślin leczniczych. C). przyjemny zapach. Normosan. Olejek miętowy jest składnikiem granulatów Cholegran i Gastrogran. Liście mięty pieprzowej są składnikiem granulatów Cholegran. do aromatyzowania octów. Liście melisy służą jako przyprawa do zup. Z mięty otrzymuje się szereg preparatów. Pliniusz uważał. do kwaszenia ogórków i pomidorów. toteż uczniowie rzymskich filozofów zwykli nosić na głowie wianki ze świeżych roślin. do koktajlów. Nervogran i Normogran oraz mieszanek Cholagoga 2. Stanisław Kohlmünzer w swoim podręczniku „Farmakognozja” podaje.

np. po zastosowaniu na błony śluzowe nosa także chłodzące i zmniejszające obrzęki w nieżytach. zawiesinę olejową w chorobach skórnych i świądzie. przy nieprawidłowej fermentacji w jelitach. Olejek miętowy działa tak samo jak liście. w kamicy żółciowej. wzdęcia. niszczy bakterie. przeciwpasożytniczo. umożliwia prawidłowy pasaż treści jelitowej i przeciwdziała zastojom żółci w pęcherzyku żółciowym. pobudza łaknienie. przy lekkiej niewydolności wątroby i zbyt małym wytwarzaniu żółci. w kolce jelitowej. w stanach nieżytowych przewodu pokarmowego. Popijać po 1/2 szklanki 2 razy dziennie w dolegliwościach wyżej wymienionych. w dwunastnicy. znieczula. l łyżka liści mięty na l szklankę wrzątku. nerwicach wegetatywnych. jelit i pęcherzyka żółciowego olejek miętowy jest składnikiem złożonych preparatów ziołowych. Na nie uszkodzoną skórę mentol działa przeciwświądowo. zmniejsza ból i stan zapalny. bóle brzucha. Jako pasta do zębów i w postaci cukierków do ssania odkaża i odświeża usta. 234 . działa przeciwskurczowo i antyseptycznie ogólnie. wymiotach. Przy dużych dawkach ogranicza i hamuje senność. osłabia bóle jelitowe. lecz znacznie silniej. W schorzeniach wątroby. niszcząc drobnoustroje Gram-dodatnie i Gram-ujemne. obniża nieco ciśnienie krwi. obecności bakterii chorobotwórczych w jelitach. zmniejsza napięcie mięśni gładkich jelit i dróg żółciowych. działa uspokajająco. drażni zakończenia nerwowe. zaburzeniach miesiączkowania. Na użytek zewnętrzny Działa antyseptycznie. gardła i krtani. Olejek mięty stosuje się doustnie tylko w bakteryjnym zapaleniu dróg żółciowych. w nieżycie jamy ustnej. wywołuje miesiączkę. działa wiatropędnie. reumatycznych stosuje się smarowanie olejkiem. łagodzi bóle. biegunkach. utratę łaknienia. Na użytek zewnętrzny Płukanie jamy ustnej i gardła naparem. wywołuje uczucie chłodu. odstrasza owady. przeciwskurczowo. Przy bólach nerwowych. smarowanie maścią lub emulsją przy nieżycie nosa i obrzęku błony śluzowej i w niektórych chorobach skórnych. żółtaczce. przywraca prawidłowe ruchy perystaltyczne. przy zapaleniu pęcherzyka żółciowego i przewodów żółciowych. migrenowych. a w szczególności w jelitach. opuchliźnie. SPOSÓB UŻYCIA Napar. skurczu mięśni jelit i przewodów żółciowych. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Liście mięty i ich wyciągi poleca się na zaburzenia trawienne np. zmniejsza wydzielanie mleka. Inhalacje w nieżytach gardła i oskrzeli. lekko pobudza popęd płciowy. przy utrudnionym trawieniu tłuszczów np. ułatwiając odejście gazów i zmniejszając wzdęcia. W postaci aerozolu jest bardzo silnym środkiem bakteriobójczym również dla szczepów antybiotykoodpornych. ma właściwości przeciwbólowe.ułatwia trawienie. Mentol stosuje się zewnętrznie w bólach neuralgicznych i mięśniowych.

Łyżka drobno pociętego ziela. olejek eteryczny miętowy + lawendowy + cytrynowy + goździkowy + cynamonowy po l g. W starożytności znane było działanie odkażające mieszanki złożonej z mięty. liść pokrzywy. strączyny fasoli. anyż. korzeń mniszka. Kąpiele. a także w zaburzeniach pokarmowych po l łyżeczce 2 razy dziennie. Maść miętowa (mięta + kwas borny). Bardzo dobrze 235 . Przecedzić i popijać na czczo rano l szklankę w ciągu 10 dni. Stosować l część surowca na 5 części alkoholu. l łyżka liści miętowych + rozmarynu + szałwii + bylicy pospolitej + nagietka. ziele krwawnika. korzeń lukrecji. kwiat kocanki 20 części. Napar rano i wieczorem po l szklance przy żółtaczce. Naciągać na zimno 8 dni w 2 litrach wina czerwonego. Sproszkowany liść na wszystkie wyżej wymienione dolegliwości zażywa się 3 razy dziennie na koniec noża. 1/2 szklanki wody i tyleż wina. Ziele mięty. Napar przy nerwicy żołądka. kora kruszyny. Do nosa w nieżycie. Liść mięty 50 części. kora dębu. ziele piorunu. w równych ilościach. szałwii. korzeń biedrzeńca. kwiat wrzosu. lub obsypanych liszajami. Przy zanikaniu miesiączkowania. kwiat lawendy. Stosować l łyżkę ziół na l szklankę wrzątku. korzeń lukrecji. w równych ilościach. szyszki chmielu. Mentol (syn. Stosować do płukanek. Liść mięty. Pić 2 razy dziennie l szklankę. 8. Mentholum Valerianicum. Doustnie 20 kropli w kieliszku wody 3 razy dziennie na zaburzenia trawienne. owoc kolendry 25 części. Napar przy kamicy żółciowej (l łyżka ziół na l szklankę wrzątku). Macerować i łyżeczkę mięty w l szklance wody przez l godzinę. 2. korzeń omanu.Wyciąg alkoholowy z mięty. Półsyntetyczna pochodna mentolu o działaniu uspokajającym. kłącze pięciornika. 5. Vialidol). Odwar przy zapaleniu nieżytowym jelit. 2 razy dziennie szklankę naparu przy złej przemianie materii. kwiat kocanki w równych ilościach. Pić 2-3 razy dziennie po l szklance naparu. Woda miętowa. gotować 5 minut. Przy nerwicy żołądka miętę z szałwią i dziurawcem należy popijać stale aż do zupełnego wyleczenia. Na świerzb. Krople do nosa lub do inhalacji. Liść mięty. liść orzecha włoskiego. korzeń łopianu. Stosować przy cuchnięciu z ust. liść melisy. jak również do kąpieli rozgrzewających dla reumatyków. Te substancje działają odkażająco i hamują wzrost bakterii chorobotwórczych. Krople i tabletki przy zaburzeniach neurowegetatywnych. ziele macierzanki w równych ilościach. 7. Recepty 1. Liść mięty. 3. 6. 4. liść bobrka 15 części. ziele szanty. w równych ilościach. Algorhin. Napar przy histerii. Liść mięty. tymianku i macierzanki. Ziele mięty lub liść (około 100 g zaparzyć dwoma litrami wrzątku) dodaje się do kąpieli dla osób nerwowo wyczerpanych. Gargarin. wycieńczonych chorobą. Proszek do sporządzania płukanki do gardła. ziele glistnika. ziele szanty.

Dodanie liści mięty do mleka zapobiega jego skwaśnieniu. Nosi różne nazwy lokalne (dmuchawiec. Do celów leczniczych wykorzystuje się korzeń. Dawka średnia 0. ból brzucha. MNISZEK LEKARSKI Taraxacum officinale Web. zup. Liście mięty usmażone w cukrze + białko jaj stanowią ulubiony przysmak dzieci. skurcz głośni. 236 . Mięta. U niemowląt i u małych dzieci wyciek z nosa. Przy dawce 0. Tylko w ilości nadmiernej olejek miętowy podany doustnie może wywołać wymioty. herbatek i octu.5 godziny. Czuwający w nocy mogą wypić wieczorem napar z mięty. Olejek lotny może być stosowany kilka razy dziennie do 5 kropli jako napój z miodem. który ma działanie antyseptyczne i usuwa bóle miejscowe. Miód z mięty ma przyjemny smak i działa dezynfekujące na gardło i przewód pokarmowy. Odwar z mchu korsykańskiego. świąd i przekrwienie skóry. potraw mięsnych.filtry nerkowe oraz uwalnia miąższ wątroby od toksyn. Działanie uboczne. Alkohol miętowy 20 g.jest dawać do ciepłej półkąpieli 0. woda cynamonowa 50 g. Stosuje się w przypadku astmy. Sos miętowy jest przyprawą do dań mięsnych i warzywnych. do którego dodano napar z łyżeczki liści miętowych jest najlepszym środkiem przeciw robakom u dzieci. Wyciąg alkoholowy z mięty. napojów.3 g dziennie (45 kropli na l gram). siedzieć w wodzie 30 minut. a w ślad za tym i serca. woda lipowa 120 g.ustala lekarz.4 proc. syrop z cukru 100 g. drżeniu rąk. Napój żołądkowy. Mniszek jest rośliną żółciopędną bardzo korzystną dla chorych na wątrobę. Inhalacje z olejku. zawrotach głowy. Poza lecznictwem olejek miętowy używany jest w perfumerii. sinicę. zapalenia oskrzeli i zapalenia zatok przynosowych. Z wychłodzonego olejku eterycznego mięty wydzielają się kryształy służące do produkcji alkoholu miętowego. a po dużych dawkach zachwianie równowagi i głęboki sen. Alkohol miętowy i anyżowy po 15 g. zatrzymanie oddechu. papawa. warzywnych. W gospodarstwie domowym stosuje się kiście kwiatu mięty jako przyprawę do serów. paraliżu. działa promieniująco. sałat. Działa przepłukujące na kłębuszki .5 kg drożdży piekarniczych. wilczy ząb. ból głowy. neutralizuje bakcyla gruźlicy. syrop cynamonowy 10 g. win. podobnie jak kasztan i gorczyca. przemyśle spożywczym i cukierniczym. Miętę używa się przy wypieku pieczywa i do sporządzania kwasu chlebowego.25-0. kwiaty i liście. Stosuje się 20 kropli w l szklance wody osłodzonej. Eliksir pobudzający cały organizm. Popijać łyżeczkę na cały dzień w dwóch porcjach. Stosowany zewnętrznie może wywołać pokrzywkę. gdyż podrażnia żołądek. niemocy płciowej . Olejek eteryczny z mięty zabija gronkowce w ciągu 3. ale stosowany wewnętrznie musi być dawkowany. Popijać łyżeczkę. Polewać całe ciało. nalewek. do aromatyzowania sosów. wole oczy) i jest pospolitym chwastem występującym w całym kraju. Dawkowanie leków z mięty przy kołataniu serca. rybnych. brodawnik.

egzema. gościec. czyraki. żółtaczce. zmniejsza przekrwienie w jamie brzusznej i osłabia stany skurczowe w przewodach żółciowych i w pęcherzyku żółciowym. azotemia. ma właściwości przeciwgnilne i przeciwszkorbutowe oraz saluryczne (usuwa z organizmu nadmiarjonów Na i K). atonia mięśni gładkich i skurcze przewodów żółciowych. zapalenie wątroby. dermatoza u wątrobowców (ciemne plamy na twarzy. zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. nadmiar cholesterolu we krwi. Przecedzić do termosu. zaparcia. trądzik). hemoroidy. przewlekłych trudnościach w oddawaniu moczu. poprawia krążenie. oczyszcza krew. szkorbut. sinica. żółciowych. Wsypać do l litra wody. Na użytek zewnętrzny Bielmo rogówki i jej zmętnienie. złej przemianie materii. żółtaczka. Naciągać 10 minut pod przykryciem. Pociąć 50 g (garść) korzeni i liści. otyłość. wątroby. Ten napar stosuje się przy chorobach dróg moczowych. obniża poziom glukozy we krwi w początkowym okresie cukrzycy. obrzęki i zapalenie tkanki podskórnej. zatrucie krwi mocznikiem i innymi ciałami azotowymi. reumatyzm. wzmacnia i wzbogaca apetyt przez działanie na wątrobę. astenia. jak opryszczka. chroniczne nawrotowe zapalenie dróg żółciowych. zbytnie przekrwienie naczyń w jamie brzusznej. zaparciach nawykowych. miażdżycy. Gotować 2 minuty. zakłócenia w krążeniu krwi. piegi. upartych wysypkach i półpaścu.Właściwości: drenuje wątrobę i przewody żółciowe ułatwiając przepływ żółci do dwunastnicy. niewydolność oraz marskość wątroby i następcze osłabienie czynności żółciotwórczej komórek wątroby. paradentoza. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. Popijać 1/2 szklanki dziennie na 30 minut przed posiłkami. działa moczopędnie i wydala związki azotowe z moczem. choroby skórne. skąpomocz. stwardnienie tętnic (miażdżyca). 237 . niewydolność nerek. trądziku młodzieńczym. żylaki goleni. zwiększa wydzielanie soku żołądkowego i ułatwia trawienie pokarmów. łupież. zwiększona obecność mocznika i innych ciał azotowych we krwi. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. brodawki. niestrawności. kurzajki. nadfermentacja jelitowa. kamica żółciowa i nerkowa (szczawianowa i fosforanowa).

Degrosan. a także w wielu innych krajach. puchlinie wodnej. Badania i doświadczenia nad działaniem przeciwnowotworowym ziół. NAGIETEK Calendula officinalis L. Właśnie płatki mają najsilniejsze działanie lecznicze i to szczególnie te w intensywnie pomarańczowym kolorze. brodawki. skąpych krwawieniach macicznych i zakłóceniach miesiączkowania. a soku ze zmiażdżonych płatków kwiatowych używano do farbowania sera i masła. Napar z korzenia ziela stosuje się przy niedomodze wątroby. Ten sposób stosowali Arabowie już w VII i VIII wieku. nerwicy żołądka. 250 g kwiatu. Cholagoga II. oczu. Karoteny nagietka i inne węglowodory. A i tym tłumaczy się silne działanie nagietka w leczeniu wewnętrznym śluzówek. Młode liście mniszka są dobre do sporządzania sałaty.jest w aptekach). którym można przypalać kurzajki. poziomka ananasowa. dróg moczowych. podobnie jak cykoria. krwawieniach wewnętrznych. Nalewka alkoholowa na soku z mniszka (succus taraxaci . armodiol przechodzą w przewodzie pokarmowym człowieka w wit. Wyciąg jest składnikiem proszku Gastrochol i płynu Cholesol.Napar z kwiatu stosuje się przy niedomodze jajników. Po rozrzedzeniu wodą destylowaną do przemywania oczu. Wino na kwiatach mniszka. 238 . lubczyk ogrodowy i koper włoski. zlewa się wino do butelek i przechowuje w ciemnym miejscu. Kwiaty nagietka są używane także jako przyprawa kuchenna. zimnych. U nas jest uprawiany w ogródkach. Z nagietka ulatnia się przenikliwy zapach aromatyczny i żywiczny. Gdyby były zbyt gorzkie . Napar z wodą destylowaną: do obmywania plamek na twarzy. szczaw. zapaleniu przydatków. pietruszka i jej natka. Mniszek wchodzi w skład mieszanek: Diabetosan. Gdy kwiat opadnie na dno. Zażywać dwa razy dziennie mały kieliszek przed jedzeniem przy dolegliwościach kobiecych i trawiennych. skierowały w ostatnich kilkunastu latach uwagę lekarzy zajmujących się ziołolecznictwem i homeopatią na nagietek lekarski. mięśni. ischiasie. biegunkach. w przeciwieństwie do moczopędnych ciepłych: cebula. Dawniej liście jadało się jako jarzynę. Dodać miodu i śmietany.) i w oleju. Pulmosan. 2 litry wody. Nie wszystkie składniki nagietka rozpuszczają się w wodzie i dlatego stosuje się roztwory w alkoholu (biorąc zazwyczaj wódkę 40 proc. 2-3 razy dziennie przy posiłkach.1520 kropli na wodzie. liść czy kwiat świeżo zerwany dają mleczko. np. l kg cukru. Korzeń upalony wchodzi w skład dobrej kawy zbożowej i cykorii domowej. Brać . kości i skóry. Od wieków jest on znany i wysoko ceniony we Francji. ale występuje też w stanie dzikim. Nagietek zawiera również witaminę C oraz inne witaminy z grupy B. 5 dag drożdży winnych nastawić w ciemnym miejscu na kilka tygodni. Normosan. Na użytek zewnętrzny Mleczko białe. Korzeń w przełomie. kamicy żółciowej. Mniszek należy do roślin leczniczych moczopędnych tzw.należy lekko je posolić i zostawić pod przykryciem na dzień następny. krwi.

WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Nagietek działa moczopędnie. Odstawić i naciągać przez 10 min. przy równoległym leczeniu pod kierunkiem specjalistów onkologów). bólów szyi. oczywiście. łagodząco na bóle (używany do smarowania dziąseł). Stosowany wewnętrznie jest środkiem pomocniczym. brodawki. na akcję naczyń leczy regeneracji rany i potu zębów depresji. nieznacznie pobudzająco serca obniżając ciśnienie krwi poprzez rozszerzenie obwodowych. Najlepiej zamówić ją w aptece homeopatycznej. Doskonale zewnętrzne. nalewka z psianki 3 g. szczególnie u i anemicznych dziewcząt. opryszczkę itd. odmrożenia. Pić 3 filiżanki dziennie (taką receptę zalecał profesor J. Na l litr gotującej się wody wsypać 30 g suchych kwiatów i liści. Przy bólach miesiączkowych pić napar przez tydzień przed przewidzianą menstruacją. żołądka i jelit. w leczeniu stanów lękowych i bólów w okresie miesiączkowania. stanów przekrwiennych wątroby. uszkodzenia skóry powierzchniowe i głębokie. pozostawić na 10 minut aż naciągnie. antyseptycznie i gojąco. z ziemniaka 5 g. działa uspokajająco i stymulująco wywołując nieznaczne zwiększenie wydzielania się żółci. Wyciąg z kwiatów nagietka 10 g. a stosować po 50 kropli na wodzie dwa razy dziennie. egzemy. Nalewka. rozkurczowo. Valnet z Paryża w 1972 r. przeciwnowotworowo. stany zapalne gardła. z melisy 5 g. przyspieszając proces ziarninowania i naskórka. nerwobólów reumatycznych. wrzodzianki i (wyciągu w SPOSOBY UŻYCIA Do celów wewnętrznych Napar. m. Odwar. zapobiegające na uszkodzenie błony śluzowej żołądka. Stosowany zewnętrznie pomaga leczyć poważniejsze oparzenia. swoim pacjentom podejrzanym o zmiany nowotworowe. przeciwzapalnie. syrop owocowy 20 ml. jamy ustnej spojówek formie kompresów). Wypić taką porcję przed każdym posiłkiem. 239 . trądzik.in. nerwicowych owrzodzenia mięśni i pleców. Napój na uspokojenie bólów miesiączkowania (także recepta Valneta). Jedną łyżeczkę deserową kwiatu suszonego wsypać do filiżanki i zalać wrzątkiem. Działa cudownie regulująco na stany skurczowe w przewodzie pokarmowym. przeciwszkorbutowo.

Czas trwania kuracji nagietkowej powinien ustalić lekarz internista w zależności od stanu zdrowia pacjenta.Do celów zewnętrznych Odwar. Surowiec nagietka wchodzi w skład mieszanki ziołowej Herbapolu Vagosan. Sporządzić kompres i położyć na ranę oparzeniową. gotując 45 minut w 300 g wody. Cała roślina jest pokryta wielokomórkowymi włosami gruczołowymi. Występują w stanie dzikim (większość gatunków pochodzi z Afryki Południowej). Sok. bóle zębów i migrenę. W Polsce spotyka się pelargonię pokojową (Geranium species). Maść. Płukać kilka razy dziennie gardło. stosowanym w homeopatii. Przepis na płukanie gardła przy przewlekłych nieżytach gardła krtani i przy przewlekłych zapaleniach migdałków: l łyżeczka soli kuchennej + l szklanka przegotowanej wody + 10 kropli Azucalenu (nagietek + Azulan) + 2 krople 10 proc. propolisu + 5 kropli Apis Cpl. Duże. bluszczolistne o łodygach płożących się i liściach pięcioklapowych i wielokwiatowe angielskie o kwiatach podobnych do bratków. Sporządzić z ziela i z kwiatów z dodatkiem wódki w stosunku 4:1. To uspokaja stan zapalny błon śluzowych jamy ustnej. które można wykorzystywać przez cały rok. Głównym składnikiem są olejki eteryczne. zapalenia gardła. Odfiltrować. Wśród gatunków doniczkowych dominują: pasiaste. PELARGONIA Pelargonium L’Herit. która jest krzewem bądź krzewinką o szarozielonych i dużych liściach pierzasto lub dłoniasto klapowanych. na liszaje. a także nos w przypadku przewlekłego kataru. Nagietek jest bardzo ważnym środkiem leczniczym. z brunatną smugą na górnej powierzchni liści. uprawiane są jako rośliny doniczkowe i kwietnikowe. Silnie pachną. Kwitnie w maju i czerwcu. Na wrzody. różowate kwiaty mają dwa górne płatki dłuższe i szersze od dolnych. czasem ponownie w październiku i listopadzie. którą tworzą rośliny trwałe lub podkrzewy o liściach dłoniastych lub dłoniastodzielnych. Dodać 250 g słoniny i gotować aż do wyparowania wody. odmrożeniową. wrzodzianki. Świeże liście nagietka mogą być dodawane do sałatek. Surowcem leczniczym są świeże liście. Gotować 10 minut. trądzik. Szczególną skuteczność wykazuje jako esencja z ziela zbieranego w okresie kwitnięcia lub z samych płatków kwiatowych. ropiejącą. 10 łyżeczek suszonego kwiatu na l litr wody. oparzenia. Esencja taka jest lepsza od nalewki jodowej i ma silne właściwości antyseptyczne i dezynfekujące. Stosowanie nagietka pozwala wyleczyć wiele ciężkich chorób i z tego względu będzie doskonałym lekiem także w przyszłości. stosowany w nieoperacyjnych formach raka żołądka. Z liści otrzymuje się olejek eteryczny używany w perfumerii i lecznictwie. Należy do rodziny bodziszkowatych (Gemniaceae). W byłym ZSRR sporządza się z nagietka preparat przeciwnowotworowy. 240 .

nowotworach. czerwonce. w przetokach wrzodowych i krwotokach wewnętrznych. miejsca raczej cieniste. Surowcem jest cała roślina. ściągające. egzemy suche). cukrzycy. Stosuje się przy bólach i kłuciach ucha wewnętrznego. Dorasta 40 cm wysokości i jest dość rzadko spotykany ze względu na specyficzne wymagania glebowe. odmrożeniach. zimnicy. podatności na raka. gdzie chowa się pośród innych cieniolubnych roślin. rozkurczowo. Świeży sok powstrzymuje krwawienia z nosa. przy biegunce. ischiasowi. krwiomoczu. wrzodach żołądka. zapaleniu jamy ustnej. i jelit. Liść zwinięty i wsunięty do ucha usuwa ból i stan zapalny. Pobudza seksualnie. dobry jest także przeciw rakowatym wrzodom. Nalewka (kilka razy dziennie po 10 kropli na cukier) dobrze działa przeciw nieżytom dróg oddechowych. Na użytek zewnętrzny stosować garść ziela na litr wody. owsicy. Gotować 10 min. olejki otrzymane przez destylację w parze. wszawicy. lubi dostatek azotu w glebie. Olejek eteryczny. 241 . krwiopluciu. bólach lędźwi. że jest wyjątkowo korzystnym środkiem do leczenia ran i konsolidującym (łączącym) złamane kości. stłuczeniom. Przy bólach reumatycznych stosuje się okłady z liści. Napar z ziela bądź świeży sok działają moczopędnie. przeciwdziała nowotworom. ran zewnętrznych. a wreszcie 30 kropli nalewki przeciw żółtaczce. puchlinie wodnej. opuchniętym gruczołom chłonnym. poprawiają przemianę materii. ranach. mało przewiewne. krwotoku macicznym. wyrzutom o najzłośliwszej uporczywości. Uważano. nerwobólu nerwu twarzowego i półpaścu. Na użytek zewnętrzny natomiast w zastoju (przekrwieniu) piersi.) jest niewielką rośliną roczną. Bodziszek cuchnący (Geranium Rober-tianum L. tamują krwawienie. Stosuje się w przypadkach różnego rodzaju osłabień (deficyt wydzielania przez korę nadnerczy). Przy katarze wąchać liście. Stosuje się 1-2 szklanek naparu lub 1-2 łyżeczki świeżego soku. oparzeniach. Stosuje się napary. Madagaskaru i Gwinei. Pochodzi z Algierii. bakteriobójczo. glistnicy. bólach żołądka. Potrzebuje ziemi wilgotnej. kamicy moczowej. kamicy moczowej. nieżycie żołądka. owrzodzeniach. biegunkom. na przykład pod płotem. Stosować małą łyżeczkę geranium na szklankę wrzątku. dolegliwościach pęcherza moczowego. Pelargonia francuska (Pelargonium-Geranium odorantissimum).Ma właściwości antyseptyczne. 2-4 krople stosować 2 razy dziennie w roztworze alkoholowym. chorobach skórnych (liszajec. próchniczej. Homeopatia produkuje esencję ze świeżej kwitnącej rośliny o działaniu krwiotamującym. Płukać gardło przy anginie i zapaleniu języka. bezpłodności. w nowotworze macicy. aftach.

blednica. skąpomocz.B. mannit i trytycyna). działa moczopędnie i oczyszczająco. ale ciągle jeszcze niedostatecznie cenioną rośliną leczniczą. obniża poziom mocznika i chlorków. A. Liście zawierają koagulant i mają właściwości insuliny. PERZ Agropyron repens (L. Triticum repens L. żołądka.in. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Perz goi tkanki. Zgniecione liście lub okład z ich odwaru stosować na obrzęki nóg. zapalenie dróg moczowych i trawiennych. wzmaga procesy utleniania w tkankach. krwawienia (hemoroidy). a następnie uwolnić od czarnych korzonków i pociąć. wit. B. przekwitanie. liszajec. olejki eteryczne . poprawia przemianę materii. ma właściwości przeciwcukrzycowe. Zmniejszają więc zawartość cukru w moczu. reu242 .ślady m. gościec stawowy. egzemy suche.Świeżo zgniecione liście stosować na zapalenie ucha. Właściwości lecznicze ma kłącze perzu. pobudza gruczoły wydzielania wewnętrznego. nieżyt dróg oddechowych. Zgnieciony liść ułatwia gojenie ran.) P. jak krzemionki. Maść leczy zapalenie piersi. Krem z liści leczy odmroziny. przewlekłe schorzenia wątroby. WSKAZANIA LECZNICZE Artretyzm. sole potasowe. przekrwienie piersi. wit. ten najbardziej rozpowszechniony i najbardziej dokuczliwy chwast w uprawach działkowych. Podziemne złogi słomkowego koloru należy ususzyć. kwasy organiczne. kamica moczowa. Perz. żółtaczka. twarzy. podwyższenie poziomu cholesterolu we krwi. zmiękczające i żółciopędne. niedokrwistość. znajdującą zastosowanie przy licznych schorzeniach. kamica żółciowa. różne stany zapalne. zwiększa odporność błon śluzowych i naskórka. kapilina i karwon. egzemy.stosować okład z odwaru z liści.in. jest znakomitą. Na bóle głowy. lędźwiowe . działa przeciwgorączkowo i przeciwczerwiowo. związki cukrowe (m. Perz zawiera następujące związki: inozyt.

Ostudzić i przecedzić. agrestu. SPOSÓB UŻYCIA Kłącze perzu zmielone może służyć jako dodatek do wypieku chleba . Wywar z perzu -11.2 l wody. Zmieszać razem. narządów wewnętrznych. Do l wywaru jw. Stosuje się w przypadkach zapalenia dróg żółciowych. strączyn fasoli . Zmiażdżyć perz i gotować dalej w 1/2 l wody aż do wyparowania do 0. Przy kamicy moczowej. naczyń krwionośnych. otyłych. Kłącze perzu stosuje się zwykle jako składnik mieszanek ziołowych: moczopędnych.pumpernikla dla cukrzyków.2. Odwar wypić małymi porcjami w ciągu dnia przy pląsawicy u dzieci. kory kruszyny . liść maliny.matyzm. Herbatka: 20 g perzu i 20 g jęczmienia. tkanki łącznej. Gotować 20 min. korzeń łopianu. Gotować 15 min. Sporządzić odwar l łyżka mieszanki na l szklankę wrzątku. metabolicznych. Herbatka moczopędna. Stosować przy zwiotczeniu żołądka. skóry.2.przed nocnym moczeniem się dzieci. korzeń żywokostu w równych ilościach zmieszać. zreumatyzowanych z kamicą moczową i nerkową. Kłącze perzu 3 ilości. blednicą. żółtaczki. liść melisy. Podgrzać do wrzenia i odstawić do naciągnięcia. Normosanu. przeciwcukrzycowych. liście poziomki. a w połączeniu z zielem dziurawca . Dodać trochę korzeni truskawek. Dodaje się zazwyczaj soku owocowego. Perz wchodzi w skład Degrosanu. ziele skrzypu po 5 gramów. Stosować 2 łyżki na szklankę wody. Przecedzić godzinę później. Dodać 20 g korzeni lukrecji gładkiej. Postawić na 10 godzin. Wskazany jako odżywka i zapobiegawcza herbatka dla dzieci ze skazą białkową. Gotować pocięte kłącze perzu w wodzie przez l min.80 g. ziele rutwicy . dla osób o niezdrowej wątrobie. nerwicy żołądka itp. Mieszanki ziołowe z perzem poprawiające przemianę materii. Stosować 4-5 g dziennie (l łyżka perzu na l szklankę wody). Popijać filiżankę tej herbaty w ciągu dnia. Popijać dwa razy dziennie przy złej przemianie materii ze skłonnością do tycia. Dodać 10 g lukrecji gładkiej. Stosować trzy łyżki mieszanki na 3/4 l wody. rdestu ptasiego . korzeń prawoślazu. Odwar. Gotować 2 minuty. Stałe pijanie perzu zabezpiecza przed skazą białkową.2.4. 243 . liść orzecha włoskiego. niedokrwistością. Popijać w ciągu dnia małymi porcjami. 1. liście borówki . Popijać porcjami w ciągu dnia. owoc dzikiej róży w równych ilościach zmieszać. Fitolizyny. syrop z 5 korzeni .2. Gotować kilka minut. przewlekłe niedomogi: błon śluzowych.5 l wody. Mieszanka uspokajająca: kłącze perzu. dodać 15 g korzenia marzanny barwierskiej i 20 g korzenia lukrecji gładkiej. l łyżka perzu na l litr wody. kłącze kozłka. Wylać wodę. Naciągać przez 20 min. Popijać trzy szklanki dziennie. Inna recepta: kłącze perzu. mniszka. zapalenia pęcherzyka żółciowego i dróg moczowych. korzeń arcydzięgla. Działa moczopędnie. kłącze kozłka. Wyciąg wodny. Wywar. Do sporządzenia wywaru brać 3-4 łyżki suchego kłącza perzu na 1 l wody. rzepiku. liść pokrzywy.

pobudza apetyt. usuwa owsiki. bolesne miesiączkowanie. olejek ma właściwości odkażające. jasnożółte liczne kwiaty koszyczkowo-kuliste. Odstawić na 10 minut i przecedzić. zaburzenia wątrobowe. przewody żółciowe. wierzchem ciemnej. Surowiec leczniczy stanowią ulistnione wierzchołki kwitnących roślin oraz liście.PIOŁUN POSPOLITY Artemisia Absynthium L. pasożyty jelitowe. C. wyczuwalny nawet w rozcieńczeniu 1:800. działa rozkurczowo na przewód pokarmowy. żółtaczka. moczopędnie i żółciopędnie. wszy). działa przeciwgorączkowo. a należy je suszyć w temperaturze poniżej 35 st. filcowana. wzdęcia. biegunka. zbocza. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Piołun ma właściwości trawienne. trzustkowe. upławy białe. Piołun ma drobniutkie. dorasta wysokości półtora metra. moczowe i na macicę. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny anemia. zatrucia bielą ołowiową. Pić pół do jednej łyżki na godzinę przed posiłkami przez kilka dni jako środek pobudzający trawienie. spodem jaśniej. Jest znanych kilka odmian tego gatunku o różnym stopniu goryczy oraz składzie olejku eterycznego. Na użytek zewnętrzny Rany zwiotczałe. atonia trawienna (żołądek i jelita). kolka jelitowa. lubi przydroża. Bywa uprawiany w ogródkach. Cała roślina jest szarozielona. ukąszenia owadów. reumatyzm. pasożyty skórne (świerzbowce. zwłaszcza w części niżowej. wrzody. SPOSOBY UŻYCIA Napar. opóźnienia miesiączkowania. Cała roślina ma specyficzny zapach ziołowy i bardzo gorzki smak. liszaje. Ziele piołunu ze stanu naturalnego bądź plantacji zbiera się od początku lipca. brak apetytu. kurcze żołądka. dolegliwości gastryczne. wzma244 . pobliże zabudowań. nieużytki. sprzyja menstruacji. przeciwczerwiowo. Występuje powszechnie w całej Polsce. gorączkowanie. Łyżeczkę ziela piołunu zalać szklanką wrzątku wody i trzymać pod przykryciem przez pół godziny. niestrawność. zaparcia.

i przecedzić do termosu. zredukować objętość do 1/3 litra. Zmieszać po 10 g ziela piołunu i korzenia arcydzięgla oraz po 25 g kwiatów rumianku. ziela pięciornika gęsiego i kłączy tataraku. 245 . Liście piołunu z czosnkiem i liśćmi dębu gotowane w mleku stasować do okładów na brzuch u dzieci zarobaczonych. gotować 5 minut. W litrze wina białego macerować przez cztery dni 30 g wierzchołków kwiatowych piorunu lub liści. Syrop. poprawiający trawienie i przywracający apetyt. Stosować jako antyseptyk i środek zabliźniający do obmywania zwiotczałych ran. by usunąć gnidy. ale po 20-60 kropli na ćwierć szklanki wody jako lek żółciopędny rozkurczowy i ogólnie wzmacniający. korzeń omanu w równych ilościach. jeden kieliszek rano przeciwczerwiowo. Napar jest dobrym środkiem czyszczącym dłonie ze smarów i olejów. kminek. Brać jeden kieliszek przed jedzeniem dla pobudzenia apetytu. Zmieszać po 20 g ziela piorunu. Artemisol („Herbapol”). przed jedzeniem jako środek pobudzający wydzielanie soku żołądkowego. Przygotować napar. Przecedzić.gający apetyt i działający ogólnie wzmacniająco. Jest to płyn zawierający wyciąg alkoholowy z ziela piołunu i kwiatów wrotyczu.przeciw gorączce: 0. Naparu tego można używać w postaci lewatyw przeciwko owsikom u dzieci oraz do wcierań i obmywań przeciw świerzbowcom. liści bobrka. Przez 5 godzin naciągać w litrze wrzącej wody 150 g wierzchołków kwiatowych lub liści piołunu. wrzodów.6-2 g na ogólne wzmocnienie organizmu: 4-10 g przeciwczerwiowo. Na użytek zewnętrzny Odwar. Odstawić na 5 min. Wypić porcjami w ciągu dnia na 30 min. liść mięty. Gorący napar porcjami ćwierć. ziele krwawnika. Proszek piołunowy. Dwie łyżki ziół zalać półtorej szklanki wrzącej wody i postawić pod przykryciem na parze na 15 min. zawiązać głowę chustą lub ręcznikiem i pozostawić co najmniej na dwie godziny. Nalewka piołunowa („Herbapol”). Garść piorunu na litr wody. na ukąszenia owadów. Mieszanka ziołowa. pobudzający wydzielanie soków trawiennych. pić po pół szklanki przed jedzeniem przy niestrawności połączonej z brakiem kwasów żołądkowych lub ogólną niedokwasotą. gotować. Łyżkę ziół zalać szklanką wrzącej wody i pozostawić na 15 minut pod przykryciem na parze. Zioła w kolce jelitowej. jeden kieliszek po jedzeniu na usprawnienie trawienia. również trzy razy dziennie przed posiłkami. Trzy razy dziennie przed posiłkiem pić po 10-20 kropli jako lek gorzki. dodać 500 g miodu. Zioła gorzkie. ziele tysiącznika. po czym włosy dokładnie wymyć i wyczesać gęstym grzebieniem zwilżonym w occie. Zabieg powtórzyć po 24 godzinach i po 6 dniach. ziela tysiącznika. pić małymi łykami. Ziele piołunu. Gotować na małym ogniu do konsystencji syropu i stosować jako środek trawienny i przeciwczerwiowy. Piołun trzymany w szafach niszczy mole i pluskwy. Przy wszawicy głowy i wszawicy łonowej zwilżyć obficie włosy zwitkiem waty namoczonej tym preparatem. pół szklanki dziennie. Przecedzić. liści mięty pieprzowej i kwiatów rumianku oraz 10 g owoców kminku. 1-5 g w dowolnym płynie . i przecedzić. Odstawić na 10 min. Wino piołunowe.

Łatwo się zaparzają i brunatnieją.) wielka. zwłaszcza tujon i tujol. Karmienie piersią (mleko staje się gorzkie). przeci246 . witaminy (A. przekrwienia narządów wewnętrznych. potas. hamuje krwawienie. Przetwory z piołunu należy stosować ostrożnie przez krótki czas. zwęża naczynia krwionośne. przekrwienie narządów. która ma około pół metra wysokości i cała jest pokryta parzącymi włoskami. a nawet poronienie. jest więc czynnikiem witaminizującym.Działania niepożądane. krzem i sód). mrówkowy i in. karotenoidy). siarkę. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Pokrzywa oczyszcza organizm ze złogów kwasu moczowego. POKRZYWA Urtica dioica L.). Odstępstwa od powyższych wskazań mogą powodować zawroty głowy. fosfor. C. rośnie jako chwast w ogrodach i przy drogach. Niektóre składniki olejku eterycznego. pobudliwość żołądkowa i jelitowa. Po wysuszeniu osmykuje się ziele odrzucając łodygę. która ma parzące włoski tylko na kwiatostanach. poprawia pracę wątroby i dzięki temu odtruwa organizm. odprowadza złogi żółciowe z dróg przewodów żółciowych. kwasy organiczne (glicerolowy. temperament żółciopędny. ataki epileptyczne. dochodząca do 2 metrów wysokości i żegawka (Urtica urens L. a ponadto chlorofil. przekrwienie mózgu. Niżej omawiam właściwości pokrzywy wielkiej i żegawki.). Pokrzywy po zwiędnięciu tracą właściwości parzące. W liściach pokrzywy występują także flawonoidy. wzmacnia żołądek. zmniejsza nadmierną potliwość. robić przerwy i nie przekraczać zalecanych dawek i częstotliwości zażywania.). przeciwinfekcyjne. Ma działanie przeciwbiegunkowe. Pokrzywę zbiera się od maja do września w dni pogodne. Przeciwwskazania. magnez. szkodliwe szczególnie dla kobiet w ciąży. serotonina. w miejscu pozbawionym wilgoci. są toksyczne. histamina. W Polsce występują trzy gatunki pokrzywy: konopiolistna (Urtica canabina L. żelazo. zwyczajna (Urtica dioica L. K-1. Pokrzywa zawiera mikroelementy (wapń. glikolowy. garbniki i acetylocholina. Należy ją suszyć w cieniu. B-2. dlatego rozkładamy je cienką warstwą w miejscu dobrze przewietrzanym. jod.

przekręcić w maszynce do mięsa. Działanie jej jest skuteczniejsze. Popijać w ciągu dnia w 2-3 porcjach (przy reumatyzmie. ran oparzeniowych i zapalenia skóry. a cienko pokrojone . wrzodów żołądka. Zewnętrznie zaleca się stosować pokrzywę przy łojotoku skóry głowy i łupieżu.do sałatek jarzynowych. które wchodzą w skład Reumosanu. który powoduje także lekkie przekrwienie skóry głowy. wstrzymuje krwawienie. wyrzutów skórnych. ischiasem (rwą kulszową) z bólami korzonków nerwowych. Czopek z waty zwilżony sokiem z pokrzywy. biegunki. leczy łojotok i łupież. Pokrzywę należy opłukać przegotowaną wodą. przeciwkrwotoczne. Przyrządzony z cukrem można przechowywać równie długo i podobnie dawkować zimą i na wiosnę. wycisnąć sok. krzywicy. Gdy tylko znikają zaczerwienienia . nadżerkach (aftach). Dodaje się je także do zup. wzdęcia. jamy ustnej. Gotować do 3 min. błony śluzowej. artretyzmem. stanów przedcukrzycowych. Diabetosanu i Vagosanu. 25 g na pół litra wody. z gośćcowym zapaleniem stawów. wymioty krwawe. kamicy wątroby. Dzieciom podawać dwa razy dziennie l łyżeczkę przez całą zimę. wlać do słoików twistowych. Naciągać do 20 min. hemofilia. pobudza wytwarzanie enzymów trzustkowych i zwiększa produkcję czerwonych krwinek i hemoglobiny. jeśli jednocześnie ziołami poprawia się pracę nerek. Sok świeżej pokrzywy. Poprawia ogólną przemianę materii. żółtaczki. krwinkomocz. Jedną część soku z pokrzywy plus cztery części miodu wymieszać. wprowadzony do otworu nosa.można zrobić ponowne „biczowanie”. których wartość odżywcza w ten sposób bardzo wzrasta. Jako ziele najczęściej i z największą korzyścią używane są liście pokrzywy. Popijać 3 razy dziennie po 35 g. krwawienia z nosa. grzybicy skóry. ogólnego osłabienia. Miód z sokiem świeżej pokrzywy konserwuje się dwa do trzech lat. 247 . ust. anemii. Sok z miodem.wanemiczne. przy biegunkach i dla oczyszczenia organizmu). infekcjach gardła. Na użytek wewnętrzny Napar z liści i korzeni. dolegliwości związanych z okresem klimakterium. SPOSÓB UŻYCIA Nalewka ze świeżej pokrzywy użyta pół na pół z zielem nasturcji jest skutecznym środkiem odżywczym dla cebulek włosowych. przeciwgośćcowe i rewulsyjne. narośli i nowotworów. Ma to działanie hemostatyczne i zwęża naczynia. Rozpuścić miód w garnku na gazie nieznacznie podgrzewając. Sok ze świeżej pokrzywy. guzów. krwawiączka). w infekcji jamy ustnej. nerek. Do tego celu można używać korzenia. Młode pokrzywy można przyrządzać podobnie jak szpinak. Pokrzywa stosowana do wewnątrz jest środkiem wspomagającym w leczeniu różnego rodzaju krwawień (krwioplucie. Rozcieńczony sok świeżej pokrzywy jest stosowany do płukania ust przy aftach. nieżytu śluzowo-błoniastego jelit. pęcherza. moczenia mimowolnego u dzieci. Gdy ustanie ból powstały w wyniku poparzenia ustępują po natarciu skóry oliwą. krwawienia maciczne. Świeżej pokrzywy używa się do chłostania części ciała zaatakowanych reumatyzmem. błon śluzowych.

zielone liście. flawonoidy. Przekręcić przez maszynkę do mięsa w równych ilościach pokrzywę z nasturcją (kwiaty i liście) i zalać spirytusem. ma skromne wymagania siedliskowe. plus drobina miodu. artretyzm. Syrop. w cieniu. Popijać w ciągu 48 godzin między posiłkami lub stosować zewnętrznie. Zrobić 6 ciastek i upiec. którą należy wyparować. POZIOMKA POSPOLITA Fragaria vesca L. W ten sposób można wyleczyć wiele ciężkich chorób. np. Przyprawić do smaku jajkiem. Pokrzywa jest cennym pokarmem dla kur. Owoce. Świeże liście. majerankiem i vegetą. rozmaryn . kminkiem. po czym można lek stosować do nacierania skóry głowy przeciw wypadaniu włosów. w miejscu przewiewnym. Po 14 dniach odlać płyn i macerat zalać ponownie wódką. korzeń pokrzywy . Po 2 tygodniach zlać i zmieszać z poprzednio zlanym spirytusem. u których zwiększa nośność jaj. Wypijać porcjami między posiłkami przez dwa dni przy reumatyzmie. można je zrywać z ogonkami. 60 g mąki żytniej plus woda. Przez l miesiąc podaje się codziennie 2-3 łyżki jako jarzynę. anemię. co daje doskonałą w smaku potrawę. Stosować kurację przez dwa tygodnie. w Azji sięga po Bajkał.Wywar z pociętych łodyg i korzeni. wykorzystywane są do celów spożywczych. Z posiekanych liści zmieszanych ze spirytusem w proporcji 1:3 otrzymuje się macerat.50 g i l litr wódki. 125 g cukru. Gotując doprowadzić do konsystencji syropu.50 g. Macerować wszystko dwa tygodnie. a suszone zimą. Gotować 10 min. gotuje się 20 min. ale do lecznictwa wprowadziła to ziele Hildegarda w pierwszej połowie XII stulecia. Macerat. pieprzem. 25 g drobno pociętej pokrzywy na pół litra wody. Pokrzywa o smaku szpinaku. a nie odlać. Dobry środek do nacierania włosów. Na użytek zewnętrzny Wyciąg spirytusowy do pielęgnacji włosów przy łupieżu. 6 garbników pirokatechinowych. 25 g na pół litra wody. Dawać dziecku jedno dziennie. 125 g soku wyciśniętego z miazgi pokrzywowej. Młoda pokrzywa plus liście rzodkiewek i szczypior z cebuli w równych częściach przyrządzić jak szpinak w małej ilości wody. W świeżych owocach 248 . Ciastka. długo owocująca.50 g. a najwyżej jest ceniona poziomka bezrozłogowa. zarówno z roślin dzikich rosnących. Wypijać przy chorobach przewodu pokarmowego. Lubi lasy przejrzyste. Ta roślina z rodziny różowatych (Rosaceae) od niepamiętnych czasów towarzyszy człowiekowi. którym można nacierać skórę włosów raz w tygodniu. krzywy dodaje się do karmy latem. Znane są różne odmiany uprawne. jak i uprawnych. Do celów leczniczych zbiera się z roślin dzikich rosnących przez cały okres wegetacji zdrowe. Jest to przepis zalecany przy mimowolnym moczeniu dzieci. unika tylko ziemi wyraźnie kwaśnej. 15 g nasion pokrzywy. ślady olejku eterycznego i sole mineralne. kwasy organiczne. niekiedy mogą wywołać uczulenie. Ten surowiec zielarski należy suszyć w warunkach naturalnych. Występuje niemal w całej Europie. Można też stosować przepis francuski: korzeń łopianu . W liściach poziomki stwierdzono ok. Wywar.

stany zapalne. C. dzieci . rozwalniające. 60 g owoców róży. wapń. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. przeczyszczające. zmieszać z trzykrotnie większą ilością miodu i zażywać trzy razy dziennie po łyżeczce. Gotować 3 min. melisy. przepracowaniu. przeciwbiegunkowe i bakteriobójczo. Liście poziomki mogą wchodzić w skład herbatek domowych z dodatkiem liści melisy i ziela macierzanki. liść czarnej porzeczki. kwasy organiczne. Naciągać 10 min. związki cukrowe. czyszczą krew i regulują przemianę materii. prowit. Sok i owoce mają właściwości odtruwające.przy wyczerpaniu nerwowym. nawet ziołowych. popijać porcjami w ciągu dnia. kaszel. zaparcia. Liść poziomki. wit. 2. moczopędnie. Taka herbatka z powodzeniem zastępuje herbatkę chińską. dorośli . Napar taki zawiera węglowodany. tłuszcze.przy skrofulozie. rozpuszcza kamień nazębny i złogi miażdżycowe w naczyniach krwionośnych. antocyjany i sole mineralne. ziele krwawnika w równych ilościach zmieszać i stosować 4 łyżki ziół na 3/4 litra wrzątku. pod przykry- 249 . trawiennie. wyniszczeniu pochorobowym. niestrawność. Recepty z zastosowaniem liścia poziomki 1. niedokrwistość. nieżyt dróg oddechowych. i zażywać łyżeczkami przy zapaleniu wyrostka robaczkowego. kłącze kosaćca i liść orzecha włoskiego w równych ilościach sproszkować. Półtorej łyżki ziół zalać dwiema szklankami ciepłej wody i gotować powoli 6 min. Jedną łyżeczkę lub trzy liście poziomki zalać szklanką wrzątku. bolesne miesiączkowanie..występują karotenoidy. blednicy i niedokrwistości. B3=PP. B2. Nie stosować żadnych środków przeczyszczających. Owoce poziomki mają działanie odżywcze i witaminizujące. 40 g ziela skrzypu oraz 100 g ziela dziurawca. opryszczka jamy ustnej. 40 g ziela nawłoci i kłącza pięciornika kurzego ziela. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Poziomka (liście) działa ściągające. Zmieszać 20 g liści poziomki. A oraz witaminy B1. Liść poziomki. B6 i C. WSKAZANIA LECZNICZE Dolegliwości nerek. 3. białko. Napar ten ma właściwości orzeźwiające.

jako płyn do przemywania oczu i płukania gardła oraz jamy ustnej. C.rodziny różowatych. truskawka. Podobnie jak głóg. RÓŻA DZIKA Rosa canina L. na miedzach i nieużytkach. Zebrane owoce należy wysuszyć i w takim stanie mogą być przechowywane dwa lata. kwiaty i liście. które zawierają oprócz wymienionych składników. róży Róża jest dostawcą wielu witamin. różowe lub niemal białe kwiaty. żywice. Owoc pozorny. i przecedzić. jarzębina. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Owoce. wewnątrz którego znajduje się wiele owoców właściwych w postaci małych. wanilię. Odstawić na 10 min. przeciwanemicznie. działają ściągające. wrześniu i pozostają na gałązkach do zimy.in. moczopędnie. głównie ząbkowaniem orzeszków. Zawiera wiele katalizatorów i biostymulatorów potrzebnych do utrzymania zdrowia. zawartością garbników. należy do licznej. owoce dojrzewają w sierpniu. w pobliżu domostw. przeciwszkorbutowo i ogólnie wzmacniająco. a pomocniczo w gośćcu i przy dolegliwościach skórnych. Surowcem leczniczym róży są owoce. Liczne różnią się między sobą. Ma duże. glikozydów fenolowych. Kwitnie od maja do końca lipca. rośnie w całym kraju. flawonoidów. białawych powstaje przez umięśnienie dna kwiatowego. także taniny. która charakteryzuje się m. Pić porcjami w ciągu dnia w nieżycie nerek i pęcherza moczowego oraz kamicy moczowej. 250 . saponin. śliwa. malina. pospolita w zaroślach. Róża dzika osiąga wysokość do 2 m. promieniste. glukozę. trójterpenów. zwłaszcza w dużej ilości wit. oczyszczające. hemostatycznie (tamując krwawienie). podgatunki liści. obejmującej 120 rodzajów i blisko 4000 gatunków . pięciornik kurze ziele.ciem. na brzegach lasów.

Zmieszać. kwiatów wrotyczu.. Syrop zawierający zagęszczony wodny wyciąg z owoców róży z dodatkiem cukru może być stosowany w zapaleniu pęcherzyka żółciowego i wątroby. gdy owoc przestaje krążyć w górę i dół i wszystek opadnie 251 . co daje ponad 100 g wit. Napar. liści mięty pieprzowej i ziela bylicy pospolitej oraz po 25 g ziela ostrożenia warzywnego. 5-10 owoców zalać szklanką wrzątku. Bardzo dobrym wyciągiem naturalnym z owoców dzikiej róży jest wino. Dwie łyżki ziół zalać w termosie dwu i pół szklanki wody wrzącej. stany pobudzenia nerwowego. 2. kamica moczowa. pozostawić na godzinę. zmieniać pozycję. na bok lewy i prawy.WSKAZANIA LECZNICZE Awitaminoza.. sieka drobno lub miele. Odwarze skórki owocu. Po ustaniu fermentacji (wówczas. A + E. W ciągu dnia przyjąć trzy razy po jednej tabletce wit. C. upławy białe. cztery litry wody. osłabienie ogólne. układając się na wznak. Stosować w zapaleniu żołądka i jelit. kwiat stokrotki i ziele przywrotnika. Pić trzy razy dziennie po pół szklanki między posiłkami po przebytym wirusowym zapaleniu wątroby w początkowym okresie (3-4 miesiące) zdrowienia. 100 g na litr wody. a także po zabiegu chirurgicznym. nieżyt pęcherza i dróg moczowych. ziela tysiącznika i ziela rdestu ptasiego. przecedzić przez płótno. 200. gotować 1-2 min. ziela krwawnika. liści brzozy i korzenia arcydzięgla. 3. pęcherza. nieżyt dróg trawiennych. krwawienie. co ułatwia bliznowacenie. 4. Zalecany przy awitaminozie i jako środek ściągający przy biegunkach. zaparcia. Napar na biegunkę. Wieczorem dwie godziny po kolacji wypić resztę naparu. B1 oraz po jednej kapsułce wit.0 korzenia arcydzięgla. pęcherzyka żółciowego. Pić rano i w południe po pół szklanki naparu. przy owrzodzeniach jamy ustnej i zapaleniu gardła. dwie łyżki ziół zalać połową litra wody na 5 godzin. zasypuje cukrem i zalewa przegotowaną wodą w proporcjach: kilogram owocu.. liści podbiału i ziela rdestu ptasiego. 5. schorzeniach nerek. Odwar ziół w chorobie wrzodowej.0 owocu dzikiej róży oraz po 20. Owoc dreluje się. we wrzodzie żołądka. Pić 3 razy dziennie po szklance. przecedzić. 150.0 owoc dzikiej róży drelowany oraz po 20. Recepty z zastosowaniem owocu dzikiej róży 1. Popijać w ciągu dnia. przykryć i pozostawić na pół godziny. na brzuchu. Można przygotować napar na mleku zamiast na wodzie. biegunka. korzenia omanu. SPOSOBY UŻYCIA Syrop z owoców. W przypadku wrzodu dwunastnicy pije się napar bez wykonywania zmian podczas leczenia. Przygotować odwar. gdy dzienne zapotrzebowanie na tę witaminę wynosi 50 mg. zagotować i wypić w ciągu dnia przy zapaleniu przydatków. Napar przy wirusowym zapaleniu wątroby. Zmieszać po 50 g owoców róży. Gotować 2 min. kilogram cukru. położyć się i co 3-5 min. Zalać 2 łyżki ziół w termosie dwiema szklankami wrzącej wody. liści bobrka trójlistnego.0 kwiat tawuły. pić trzy razy dziennie po szklance przy pęcherzycy. 20-25 owoców na pół litra wody. bezsenność. Zmieszać 50 g rozdrobnionych owoców dzikiej róży oraz po 25 g owoców kopru włoskiego. glisty.

nerek i przewodu pokarmowego oraz w zakażeniach bakteryjnych przebiegających z wysoką gorączką.wytrawne wino. Odwar ma przyjemny zapach waniliowy i można go pijać jako zwykłą herbatkę domową do posiłków. wysypek i oparzeń. wyczerpaniu. 7. Kosmate pestki pozostałe po drelowaniu należy ususzyć. Wit. Napar. dróg żółciowych. Przyjmuje się przy tym 5 tabletek wit. dobrze działa na wzmocnienie ogólnej odporności organizmu. wrzody zwiotczałe. w stanach zapalnych drobnych naczyń krwionośnych skóry i wybroczynach. jak puchlina wodna. odleżyn. Kwiaty lub liście pocięte. Po drugiej fermentacji obydwa gatunki wina zlewa się razem i po całkowitym sklarowaniu rozlewa do butelek. Wit. kamica moczowa. Może być też wykorzystany do obmywania ran i wrzodów. Napar ten jest smaczny i przyjemny w smaku. Owoc dzikiej róży wchodzi w skład mieszanki ziołowej Cardiosan stosowanej w chorobach serca.6. Pozostałą po całej operacji pulpę dosładzamy i jadamy po 2-3 łyżki dziennie przy niedomodze wątroby. naciągać 10 min. w każdym razie należy je trzymać z dala od światła. a pestki po utłuczeniu bądź zmieleniu stosować do odwaru (łyżkę na szklankę wody) przeciw takim chorobom. C wpływa hamująco na starzenie się ustroju.wzmacniająco i zabliźniające (do ran zewnętrznie). wrzodu żołądka i dwunastnicy oraz jelita grubego. ran. ziela jemioły i korzenia kozłka. kamica nerkowa. w stanach pożółtaczkowych. liście . Odwar z owoców dzikiej róży może być stosowany trzy razy dziennie po jedzeniu jako środek witaminowy i regulujący przemianę materii. rekonwalescentów oraz kobiet w ciąży i karmiących. łyżeczka na szklankę wrzątku. na dno) wino zlewa się do sklarowania. ogólna słabość ustroju. Pić 3-4 szklanki naparu dziennie. 252 . zwłaszcza u dzieci. ziela konwalii. do których zostało zlane. zwłaszcza u osób starszych. C po 0. wrzodzie żołądka i dwunastnicy i in. które są związkami rakotwórczymi. Dorośli przyjmują 2-3 razy dziennie po 20-30 kropli po jedzeniu w kieliszku wody. zmiany miażdżycowe i zaburzenia trawienne. zwłaszcza słonecznego. Zarówno balon z winem. odwiać włoski. zaparciu. Zastosowanie kwiatów i liści: brak sił. biegunkach.2 g Wit. a wyciąg płynny jest składnikiem kropli nasercowych Neocardina oraz płynu Cholesol podawanego w schorzeniach wątroby i pęcherzyka żółciowego. pochorobowym. Neocardina zawiera nadto wyciąg z kwiatów głogu. 8. C zawarta w owocach wpływa dobroczynnie przy leczeniu nowotworów. krwiomocz. oparzenia. w niektórych chorobach wątroby. jak i butelki. uszkodzeń sutków karmiących matek. Olej różany otrzymywany z nasion stosuje się zewnętrznie do leczenia egzem. Dłuższe stosowanie należy uzgodnić z lekarzem. dobrze jest owinąć czarnym papierem. powstającymi w przewodzie pokarmowym w wyniku spożywania warzyw uprawianych z nadmiarem nawozów sztucznych azotowych. blizn pooperacyjnych. jak również w przypadkach powiązanych z utrudnionym wchłanianiem wit. osób starszych. Właściwości lecznicze kwiatów i liści dzikiej róży Kwiaty działają rozwalniająco. C z pokarmów. C hamuje powstawanie w przewodzie pokarmowym szkodliwych nitrozoamin. rany. Wyciąg z owoców zaleca się w leczeniu ran. w niektórych nieżytach żołądka i jelit. kaszel i przewlekłe nieżyty dróg trawiennych. owoc ponownie zasypuje cukrem i zalewa wodą w tych samych proporcjach następne . czyszczące i wzmacniająco. np. oparzeń.

Valnet. taniny. żywiczny zapach tej rośliny zwrócił uwagę fitoterapeutów. Główne znane związki: olejek eteryczny. witaminy (m.. w miejscach nasłonecznionych. przeciwkrwawieniowo. krzemionka i pierwiastki śladowe). fitosterol. żołądka jelit. pęcherzyka żółciowego. przeciwbiegunkowe. prezes światowej federacji zielarzy. Działo się to w roku 120 p. zapobiega nadmiernemu złuszczaniu. aromatyczno-terpenowy zapach zarówno z korzeni. cytrynowy). W fachowej literaturze francuskiej opisuje go dr J. Dzieje fitoterapii notują.e. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Rzepik ma właściwości ściągające i odkażające.in. Surowcem leczniczym jest część nadziemna: liście i kwiaty (najbardziej skuteczne są świeżo zerwane). król Pontu. przeciwzapalnie. sole mineralne (m. związek goryczkowy. Jest rośliną trwałą i dobrze rośnie gromadnie na dobrej ziemi. a w piśmiennictwie polskim doc. że Mitrydates Eupator. Rzepik pospolity należy do rodziny różowatych (Rosaceae). Ma nieliczne naprzemianległe łodyżki.in. l m. Cała roślina jest szczeciniasto omszona. reguluje przemianę materii. Przyjemny.RZEPIK POSPOLITY Agrimonia eupatoria L. cholina. wzmacnia włośniczki. rozsiewając delikatny. hamuje nadmierny rozwój flory bakteryjnej w jelitach . flawonoidy np. nad Morzem Czarnym. działa moczopędnie. że można nią leczyć nowotwory. co zresztą czynię w mojej codziennej praktyce lekarskiej. Dorasta do wys. zapierające. gumy i inne. garbniki pirokatechinowe do 5 proc. C). kwercetyna. kwasy organiczne (m. PP = B3 i wit. 253 . na prostej łodydze pięciopłatkowe niewielkie żółte kwiatki rozwijają się od dołu ku górze jak u malwy i dziewanny. pierwszy zastosował rzepik do leczenia swojej chorej wątroby i za jej skuteczność obdarzył roślinę królewską łaską. którzy odkryli. Stąd nazwa „eupatoria”. z nierówno i nieparzyste pierzastymi liśćmi.in. przeciwcukrzycowo.n. pączki kwiatowe lepkie. jak też z liści i gruczołów występujących na łodydze. Aleksander Ożarowski. wzmacnia i reguluje pracę wątroby.

Na irygacje przy białych upławach. Popijać na wymioty krwawe. wypryski skórne. źle gojące się. rozpędza i powoduje rozejście się wrzodu. kontuzje. Herbatka. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. krwioplucie. pleśniawki. łuszczycę. zatrucia pokarmowe u dzieci. astma. ziele krwawnika. Wskazana dla nadmiernie palących. półpasiec. zapalenie języka. profilaktycznie angina. białkomocz. Do płukania i kompresów z dodatkiem l łyżeczki miodu. zapalenie jamy ustnej. jak również ziele sproszkowane. hemoroidy. Na użytek zewnętrzny Zapalenie jamy ustnej. l część rzepiku na 5 części spirytusu. ma właściwości ściągające. reumatyzm. Na zapalenie migdałków. upławy białe. Naciągać 10 minut. rany na nodze. Na zapalenie gardła. owrzodzenia żylakowate. cukromoczu. Gotować 10 minut. kamica nerkowa. afty. 30-50 g na l litr wody wrzącej. przeziębienia. Odwar. owoc dzikiej róży i kwiat lipy w równych ilościach. kataplazmy. rany infekcyjne. Nalewka spirytusowa. wstrzymaniu moczu. Kataplazmy z liści na migrenę. biegunce. schorzenia wątroby. krwioplucie. Napar przy wypadaniu włosów. Do płukania głowy stosować 3 łyżki mieszanki na l litr wody. Ziele rzepiku. anginę. Na użytek zewnętrzny Stosować okłady. płukanki. kolka nerkowa. cukrzyca. przeciwzapalne. zapalenie nerwu. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Biegunka krwawa. przemywania. Na okłady można stosować świeże pogniecione ziele. Kompresy ciepłe na wywichnięcie i kontuzje. Popijać 3 razy dziennie po 1/2 szklanki między posiłkami przy białych upławach. goi rany. zasypać 254 .Na użytek zewnętrzny Wzmacnia błonę śluzowe jamy ustnej i gardła przy awitaminozach. 2-3 łyżki na l litr wody. trądzik. zwiotczałe rany. ziele dziurawca. astmie. puchlina wodna. 3 łyżki strączyn fasoli na litr wody. artretyzm. przeciwbakteryjne. 3 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. kamicy nerkowej. Stosować 2 razy dziennie po 20 kropli przy gośćcu. gotować 15 minut. zapalenie spojówek. otyłość. ziele krwawnika w równych ilościach zmieszać. chroniczne schorzenia skóry. egzemy. Ziele rzepiku. robaki obłe. zwichnięcia. ziele dziurawca. rany zakażone. zwiotczałe rany. ukłucia pszczoły.

owe rośliny płonne . Wzmacnia siły obronne organizmu. wzmacnia cebulki włosowe. zwiększa ilość hemoglobiny. leczy choroby popromienne. działa przeciwkrwotocznie. Zastosowanie w medycynie znajduje tylko skrzyp polny. który po wysianiu zarodników zasycha i ginie. czerwony lub żółtobrunatny pęd zarodnikowy. Leczy wrzody nowotworowe. a 3. 255 . potwierdza lecznicze właściwości skrzypu i jego wysoką skuteczność. Hamuje wzrost nowotworów poprzez zdolność wiązania związków toksycznych powstałych w wyniku wadliwej przemiany materii.in. a wyrastają. Rodzina skrzypowatych liczy 24 gatunki. odstawić do naciągnięcia. a w tym sekretyny. 2. wiotkich choinek. działa m. rośliny płonne. będące cennym surowcem leczniczym. SKRZYP POLNY Equisetum arvense L. antybiotycznie. Pokrzywa. Wczesną wiosną skrzyp wypuszcza soczysty. Tabela ta przedstawia się następująco: 1. Obdarzona wszechstronnymi właściwościami leczniczymi. w następstwie badań i analiz. Uzyskany odwar wypić w ciągu dnia w 3 porcjach przed jedzeniem. podobne do małych. Francuska klasyfikacja ziół najwyższej mocy leczniczej stawia skrzyp na pierwszym miejscu pośród dwudziestu roślin obdarzonych nadzwyczajnymi właściwościami. niekiedy całymi łanami. Nowoczesna fitoterapia. Skrzyp polny.choinki. Rzepik wchodzi w skład Cholegranu i Gastrogranu.jest znanym od stuleci środkiem leczniczym. oczy.łyżką takiej mieszanki. insulinopodobnie. Nagietek. Działa bakteriobójczo. przeciwnowotworowo. powszechny w strefie umiarkowanej chwast rosnący na podłożu kwaśnym (nie występuje na glebach z dodatkiem wapna) . antybiotycznie podobnie jak penicylina. ściślej . wzmacnia włosowate naczynia krwionośne (kapilary).zbierane od końca maja do września . wpływa na wzrost poprzez działanie hormonów roślinnych. odmładza. gdy nie są przestrzegane prawidłowe zestawy produktów spożywczych.tzw. Skrzyp polny.

gojące. padaczka (dawać drobno pokrojone suszone ziele skrzypu). w tym białaczkę. 10. włosów. Huba brzozowa. choroby zwyrodnieniowe stawów (artroza). Czerwona koniczyna. odmładza. Bukwica. działa bakteriobójczo. Działa przeciwnowotworowo. 11. skóry. jest lekiem na cukrzycę i biegunki bakteryjne. biegunka bakteryjna. odwapnienie). 5. paznokci kości). WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Skąpomocz. niewydolność miesiączkowania. 20. Jaskółcze ziele. hemopoetyczne (krwiotwórcze. dolegliwości płucne i w początkowych stadiach gruźlicy. działa antybiotycznie. Rzepik. Arcydzięgiel. nadto jako środek poprawiający elastyczność i odporność naskórka tkanki łącznej i błon śluzowych. utrata soli mineralnych (np. Tymianek. wypadanie włosów (łysienie). krwiomocz. 13. krwioplucie. krzywica. oczyszcza organizm z toksyn. utrudniający zarazem odkładanie się w nich tłuszczów. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Skrzyp ma właściwości moczopędne (co ma znaczenie przy stanach zapalnych dróg moczowych. leczy wzrok. choroby układu krwiotwórczego. Świetlik. sprzyja normalnej miesiączce). Czarna jagoda. ściągające i hemostatyczne. Ruta. zapalenie pęcherza moczowego. Huba modrzewiowa. Świeże ziele jest bardziej aktywne i pobudza przemianę materii. krwawienia z nosa. tężyczka. 8. puchlina wodna. wzmacnia cebulki włosowe. 19. 15. dna. nadciśnienie tętnicze. wymioty krwawe. Pietrasznik plamisty. pobudza powstawanie czerwonych krwinek i hemoglobiny. 7. Jałowiec. Mniszek lekarski. 16. krwotok. 6. miażdżyca (stwardnienie tętnic). także produkt regulujący przepuszczalność ścian naczyń krwionośnych. (ogólna słabość). wątroby i kamicy nerkowej).4. Tatarak. Łopian. 12. złamania. 9. Pobudza krążenie krwi. 14. białkomocz. infekcje nerkowe. Leczy anemię złośliwą. krwotok maciczny. Działa odkażająco i wykrztuśnie. astenia. Kora dębowa. remineralizujące i antydegenerujące (korzystnie działa na stan naczyń krwionośnych narządów wewnętrznych. nerwowość. 18. przy chorobach serca. stany nowotworowe. Skrzyp poprawia aktywność hormo256 . uszkodzenia i rany kostne. 17. odwykowo u palaczy tytoniu. hamuje wszelkie krwawienie.

B1 po 3 mg dziennie aż do ustąpienia objawów zapalenia wielonerwowego i zmniejszenia tętna serca. popiołu. przerostu prostaty lub wzmocnić układ naczyń krwionośnych 257 . Ziele skrzypu wchodzi w skład granulatów Urogran. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Świeży sok. np. gdyż sprzyja przyswajaniu fosforu.nalną u ludzi starszych i jest skutecznym specyfikiem na skórę dla osób w podeszłym wieku o obniżonej ilości krzemu. Stosować dziennie 2-3 łyżeczki. stearynowy. Chcąc uzyskać odwapnienie w przypadku złogów reumatycznych. nowotworu owrzodzonego. Skrzyp błotny jest zakazany do stosowania. Młode pączki można zjadać jako sałatę. owrzodzenia nóg. Podobny efekt można uzyskać wchodząc rano na l minutę do wanny z niewielką ilością (do poziomu 10 cm) zimnej wody. artretycznych. Przy dłuższym stosowaniu skrzypu. afty (płukanie jamy ustnej przy stanach zapalnych). Stąpać nogami. Uwaga. linooleinowy. Pomaga w konsolidacji złamań kostnych. 5-20 g homeostatycznie dziennie. w którym spełnia rolę jednego z ochronnych koloidów przeciwdziałających krystalizacji składników mineralnych w przewodach moczowych. nowotwór owrzodzony. Betagran oraz mieszanek ziołowych Cardiosan. na wolnym ogniu. Wyciągi ze skrzypu wchodzą w skład pasty Fitolizyna i płynów Betasol i Cholesol. Stosować 2-5 g dziennie przy chorych nerkach. Świeże ziele zawiera 200 do 260 mg wit. aby utrzymać tętno serca w ciągu dnia w normalnym stanie. gotować 30 min. oleinowy. w mniejszym stopniu z moczem. Wywar. przemywanie ciężko gojących się ran i przy odmrozinach. a po wyjściu z wody położyć się na 10-minutowy odpoczynek. Dla dzieci stosować 1-2 łyżeczki dziennie. z rośliny suchej. owrzodzenia nóg. Roślina wysuszona (chronić przed światłem) daje 14 proc. Tinktura. Ze świeżej rośliny: 50-100 g na litr wody. po miesiącu. Na użytek zewnętrzny Rany. Reumosan. żylaków. miażdżycy. Stosować 20-50 kropli 2 razy dziennie. W homeopatii stosuje się olejek ze świeżego skrzypu zebranego późnym latem. Reumogran. dla dorosłych 260 g dziennie.4 krzemu. w tym 6. Urosan. Proszek. Rozpuszczona w wodzie krzemionka jest łatwo wchłaniana przez przewód pokarmowy i wydalana głównie z kałem. należy jednocześnie przyjmować tabletki wit. który jest czynnikiem remineralizującym. co klasyfikuje skrzyp do ziół bogatych w ten pierwiastek. Stosować 1-2 g w płatkach aptecznych 2 razy dziennie przed posiłkiem lub po posiłku. C/kg. Pulmosan. 10-20 g na litr wody. Na użytek zewnętrzny Stosować wywar do kompresów lub obmywania ran. Świeży olejek ze skrzypu polnego zawiera kwas linowy. Wyciąg płynny.

Ziele skrzypu. Powstało wtedy Morze Czarne. Skamieniałą rośliną dominującą w glince jest właśnie skrzyp. oczyszcza krew. przecedzić do termosu. korzeń łopianu. ks. Arab ii gdzie leczono zwichnięcia i złamania kości okładami ze skrzypu i glinki. z miodem. Kuracja trwa 2 tygodnie. Było to znane w Egipcie. odnosząc sukcesy. Skrzyp działa odtruwające. kłącze pięciornika zmieszać w równych ilościach i jako odwar popijać przy krwotokach i krwawiączce aż do całkowitego ustąpienia objawów. Ziele skrzypu. gdy go się żuje. W pozostałych potrzebach wystarczy skrzyp parzyć. ziele tasznika. absorbuje toksyny. Ziele skrzypu.7 do 7 mg). Na łupież. Pod koniec ery paleozoicznej i na początku ery mezozoicznej skład gleby i atmosfery sprzyjał rozwojowi wyższych paprotników. ma zdolności kumulowania energii promieniowania słonecznego. A (1. o czym mówiłam niejednokrotnie w moich wystąpieniach publicznych. Kneipp działający w Niemczech 120 lat temu. ziele rdestu ostrogorzkiego. 258 . liść mącznicy. a grube warstwy zdrewniałych roślin o olbrzymich rozmiarach znalazły się na jego dnie. Inne zalecane postacie leku 2 łyżki skrzypu na 2 szklanki wody gotować 10 minut.. Sproszkowany skrzyp trzeszczy w zębach i skrzypi. zwanych po bułgarsku chumą. skrzypów i roślin nasiennych. widłaków. liść brzozy. Ta bujna roślinność utrzymywała się co najmniej kilka milionów lat. szczególnie w przypadku odstępstw od prawidłowych zestawów produktów spożywczych. ziele pokrzywy 10 części. podobnie jak liście z białej kapusty. Odwar popijać porcjami w ciągu dnia. Podobną substancją leczy się we Francji około 170 chorób. Glinkę często stosował przy leczeniu wielu chorób. które już po kilku dniach przykładania likwidują maty guzek na piersiach kobiet lub obrzęk po zwichnięciu stawu.i płuc . Przy podejrzeniu o nowotwór zaleca się stosowanie naparu ze świeżej lub suszonej pokrzywy i nagietka oraz ciepłych okładów z ziela skrzypu polnego w okolicy żołądka. C (od 15 do 280 mg) i prowit. Skrzyp absorbuje toksyny. Gotować 2 garście tej mieszanki w litrze wody pół godziny pod przykryciem. kwiat bławatka popijać w postaci naparu przy białkomoczu. zasypać łyżką korzenia ślazu. a po polsku glinką. usuwa złogi. Gdy nie chcemy tracić wit. ziele brzozy 30 części. pączki brzozy. lepiej jest sproszkować skrzyp i zażywać go np. gotować jeszcze kilka minut i odstawić do naciągnięcia. działa absorbujące (wydziela szkodliwe składniki z organizmu przez ich wiązanie i wydalanie). W Polsce jest również dużo podobnej glinki. ziele krwawnika 10 części. Znajdujemy je obecnie w postaci grubych skamieniałych warstw. Palaczom pragnącym pozbyć się męczącego kaszlu polecamy receptę: 2 łyżki ziela skrzypu gotować pół godziny pod przykryciem w 1/2 litra wody. Odwarem spłukać głowę po dokładnym umyciu. Popijać po 1/2 szklanki 3 razy dziennie między posiłkami na poprawę przemiany materii i na wydalanie złogów z moczem. Przy artretyzmie i reumatyzmie zaleca się następującą receptę: ziele skrzypu 20 części. które osiągały kolosalne rozmiary. korzeń mydlnicy. liść pokrzywy w równych ilościach. W tym czasie występowały silne ruchy tektoniczne zmieniające ukształtowanie powierzchni ziemi. w starożytnej Grecji i Rzymie.należy gotować skrzyp w wodzie deszczowej lub w wodzie miękkiej co najmniej pół godziny pod przykryciem. Zaniedbywanie wyleczenia kaszlu prowadzi do rozedmy płuc. astmy i innych nieżytów dróg oddechowych.

ziele krwawnika 10 części. Przy chorobach wątroby. ziele jemioły 20 części. napar ze skrzypu polnego. wilżyna ciernista 10 części. ślaz gęsi. 2 łyżki mieszanki ziół zalać 1/2 litrem wrzącej wody. Stosować również do sałatek po kilka liści nasturcji. Przy paraliżu polowy twarzy. Wielostronność leczniczego działania skrzypu polnego wynika z jego różnorodnych składników. Przy wszelkich schorzeniach nerek należy stosować wywar z czystych obierzyn ziemniaczanych. Gotować 15 minut. Odwar z l łyżki ziół na l szklankę wody popijać 3 razy dziennie. guziczkowe ziele. Kneippa: ziele skrzypu 20 części. Ta dwuletnia. ślaz polny.występuje pod licznymi nazwami lokalnymi i jest znana jako ślaz dziki. nawłoć pospolita 10 części. Krwawienia ustają po 12 dniach. Rano zagrzać i popijać na ciepło porcjami. Osiąga ponad metr wysokości. Skrzyp jest pomocniczym lekiem przy chorobach nowotworowych. Przyspiesza to proces leczenia. w kątach liści zebrane są po kilka różowe bądź purpurowe kwiaty pozbawione zapachu. ziele rdestu ptasiego 25 części. mniszka lekarskiego. gdyż normalizuje utraconą równowagę w gospodarce krzemem w organizmie. Skrzyp ma zastosowanie jako zioło antyrakowe. ŚLAZ LEŚNY Malva silvestris L. ziele bratka polnego 30 części. ślaz zajęczy. pospolita na całym niżu i w niższych partiach górskich roślina. ale trzymająca się ziemi lepszej i nie kwaśnej . 259 . 2 łyżki ziół na l szklankę wody i przy krwawieniach popijać 2 łyżki co 15 minut. bolesnymi krwawieniami można stosować receptę ks. ziele dziurawca 25 części. Przy chorobach nerek i pęcherza moczowego stosuje się napar według recepty: ziele skrzypu 20 części. jej łodyga jest szorstko owłosiona. Przy schorzeniach macicy lub jajników z obfitymi. Ślaz kwitnie od lipca do września. malwa dzika. korzeń lukrecji 10 części. ziele krwawnika 10 części. Oto recepta: 2 łyżki utartej huby brzozowej i 2 łyżki ziela skrzypu polnego gotować w 0. Odstawić do naciągania i popijać 3 razy dziennie porcjami. Leczy to infekcje dróg moczowych na tle bakteryjnym. oka. marskości wątroby zaleca się stosowanie ciepłych okładów z ziela skrzypu polnego i ziół szwedzkich 2 razy dziennie. powszechna na przydrożach i w rumowiskach. Gotować 10 min. pokrzywy. Przy kamicy fosforanowej i węglanowej stosuje się receptę: ziele skrzypu 30 części. kędzierzawiec. należy stosować kompresy z aloesowej wody i okładów z papki ze świeżego skrzypu polnego i babki szerokolistnej. liście brzozy 20 części. odrobinę soku cytrynowego oraz olej z oliwek. przykryć i macerować przez noc. w szczególności w postaci krzemionki. soli mineralnych. Przy silnych dolegliwościach stosuje się na podbrzusze kompresy z ziół szwedzkich lub okłady z letnią papką ziołową skrzypu polnego. 2 łyżki ziół zalać 1/2 litra wody i gotować 15 minut. po 2 godziny i na noc na okolicę wątroby.75 l wody pod przykryciem 15-20 minut i popijać w ciągu dnia.owoc jałowca 10 części.

łagodzi kaszel. Popijać po 1/3 szklanki trzy razy dziennie przy suchym kaszlu i chrypce. przeciwzapalnych. korzeniem lukrecji. nieżycie gardła i krtani. kwiat bzu czarnego. kwiatem pierwiosnki lekarskiej. wraz z zielem tymianku. Na użytek zewnętrzny Okłady na wrzody. i przecedzić.świeżo Do celów leczniczych wykorzystuje się rozwinięte kwiaty. Działanie ochronne śluzu ze ślazu jest krótkotrwałe. liściem babki lancetowatej. Zmieszać liść ślazu. Głównym składnikiem ślazu jest śluz (zawartość w kwiatach: 2.). liść prawoślazu. do płukania jamy ustnej w stanach zapalnych błony śluzowej oraz w zaparciach u otyłych. Napar ślazowy 1-2 łyżki mieszaniny kwiatów i liści ślazu zalać 1-1. np. liściem podbiału. które należy zbierać w okresie kwitnienia rośliny. Należy je suszyć w cieniu. wrzodach żołądka i dwunastnicy. nerwicy żołądka. SPOSÓB UŻYCIA Napary lub odwary z kwiatów stosuje się w schorzeniach górnych dróg oddechowych. należy uważać. które zbiera się przez całe lato w okresie zakwitania. przygotować napar. stany zapalne jamy ustnej. suchym kaszlu ze skąpą wydzieliną.. 260 . przy nieżytach przewodu trawiennego. Śluz zawarty w kwiatach i liściach powleka błony śluzowe jamy ustnej i gardła chroniąc je przed podrażnieniem. WSKAZANIA LECZNICZE Na Ślaz także użytek wewnętrzny używany jest jako środek powlekający i osłaniający. by byty czyste i bez plam.5-9 proc. następnie naciągać jeszcze 15 min. w miejscu przewiewnym. Do celów leczniczych można także używać liści. utrudnionym odkrztuszaniu i chrypce. liściem szałwii. Mieszanka do płukania gardła w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych. a zmiękczający (również zewnętrznie) w stanach kataralnych i zapalnych dróg oddechowych. wykrztuśnych. kwiat rumianku. oparzenia.5 szklanki wody wrzącej i naparzać pod przykryciem przez 10 min. Kwiat ślazu dzikiego jest domieszką do ziół płucnych „Herbapolu”. przywraca ruch nabłonka rzęskowego. Liście zrywamy bez ogonków. owocem anyżu. Napar ten można stosować także do płukania w stanach nieżytowych i zapalnych dziąseł. ust i gardła. zapalenie spojówek. ułatwia odkrztuszanie i zmniejsza stan zapalny danego narządu.

oczanka. ŚWIETLIK LEKARSKI Euphrasia rostkoviana Hayne Po rosyjsku i po bułgarsku . Kąpiel taka działa regenerujące na skórę. Temperatura kąpieli powinna wynosić 36-38°C. po angielsku -Drug Eyebright. kwiatów lipy. po francusku . złodziej mleczny i inne. żyłkowate z żółtą plamką na dolnej wardze. Świetlik należy do rodziny trędownikowatych. Napar płukanka. Wypić w dwu porcjach. przecedzić. drobne liście równomiernie pokrywające łodygę. Kwitnie od lipca do września. Rośnie na łąkach i pastwiskach.Herb a l’ophtalmie. zalać jedną łyżeczkę tej mieszanki szklanką wrzącej wody i naparzać pod przykryciem przez 15 min.Odwar. kwiatów krwawnika i liści szałwii. Do roślin śluzowych. gdzie 261 . Garść rozdrobnionych kwiatów i liści ślazu oraz 3-4 łyżki kwiatów lipy. niepozornej roślinie. naciągać 10 min. po niemiecku . Jan Biegański w książce „Ziołolecznictwo”. Świetlik ma małe kwiaty kształtu lwiej paszczy o średnicy 45 cm koloru biało-fioletowego. o brzegach ząbkowatych. a czas kąpieli 10-20 min. świecznik. gotować 3-5 min. przeciwzapalnie. Jego korzenie pobierają pokarm z korzeni innych roślin.Augentrost. Stosować do płukania jamy ustnej i gardła w stanach zapalnych błon śluzowych. krwawnika i rumianku zalać w garnku dwoma litrami gorącej wody i pozostawić pod przykryciem na godzinę. O tej małej.. rzadko dorastająca do wysokości 20--30 cm. Jest to roślina jednoroczna. w zaroślach nad rowami. Do stosowania przez osoby starsze i otyłe oraz przy zaparciach atonicznych oraz w stanach zapalnych żołądka i przełyku. Świetlik jest półpasożytem. następnie ogrzać do wrzenia (nie dopuszczać do zagotowania) i całość wraz z ziołami wlać do wanny. Jego śluz może być stosowany podobnie jak kwiat ślazu dzikiego. Zmieszać po 50 g ślazu. a szczególnie aktywnie w Szwajcarii i we Włoszech. o kształcie jajowatym. mających zastosowanie w lecznictwie. zaliczamy także kwiat malwy czarnej. Kąpiel ślazowa. słabo rozgałęzioną. drobna. a także na terenach. Łodygę ma sztywną. Ludowe nazwy: ptasie oczko. Dwie łyżki kwiatów ślazu i jedna łyżka liści prawoślazu na dwie szklanki wody. Prace doświadczalne nad leczniczymi właściwościami świetlika są prowadzone w wielu krajach. pisał w 1949 r. którą dopełnić wodą do 1/3 objętości. przeciwświądowo i ma właściwości kosmetyczne. podając kilka przypadków wyleczenia okładami z naparów ze świetlika na noc z zupełnej ślepoty po kilku tygodniach..

przykładać ciepłe na 10-15 minut. czyli w czopkach i w pozostałej części siatkówki. są pomocne w kurczu powiek. Leczenie takie kontynuować przez dwa do czterech miesięcy. Surowiec ten jest najczęściej mieszanką świetlika gajowego i lekarskiego. magnezu oraz kwasy: krzemowy. zielem melisy. Do przemywania oczu stosowany jest we Francji napar ze świetlika: l łyżka na 100 g wrzącej wody plus 50 g z kwiatu bławatka i z liści babki po 25 g. na przykład mieszankę ziołową „Herbapolu” Digestosan lub Gastrogran. Te kataplazmy z surowca. kwiatem bławatka. Inne zastosowania: zaparzać przez 5 minut dwie łyżeczki na 2 szklanki wrzącej wody. Jako kataplazmy stosować 3 łyżeczki świetlika zmacerowanego w 200 gramach gorącej wody. 262 . Po ostygnięciu pić porcjami przed jedzeniem przy braku łaknienia. Główne związki: glikozydy flawonowe zbliżone w działaniu do rutyny i do witaminy P. leczy zapalenie wiosenne spojówek i uporczywe stany zapalne brzegów powiek i skóry powiek. jak i o zmierzchu. owocem kopru. olejki oraz sole mineralne. w szczególności miedzi. nostrzyka żółtego i innymi. po lekkim ochłodzeniu. działa ściągające i przeciwzapalnie. żywicowe. kawowy. stosuje się także inne zioła. kaszlu. Leczenie świetlikiem często tak poprawia wzrok. z powodu trudności otrzymania świetlika. wątroby i jelit. spowodowanym promieniowaniem z dużych kineskopów telewizyjnych i długim czytaniem. kumaryna i inne. zmęczeniu wzroku. przy schorzeniach przewodu pokarmowego. Świetlik działa skutecznie przy schorzeniach siatkówki oka. czyli w pręcikach. które są doskonałe w działaniu. Obecnie. Poprawia tworzenie się purpury wzrokowej na siatkówce w plamce żółtej. Świetlik wspomaga pamięć i jest skuteczny w lekkich zakażeniach. ułatwia przyswajanie witaminy A.dawniej była puszcza. schowane wśród trawy i dlatego ich zbieranie jest uciążliwe. Często kilkugodzinne zbieranie daje kilka dekagramów suchego surowca. Wszyscy zgodnie zalecają i zachwycają się korzystnymi efektami przy leczeniu Oczu. ZASTOSOWANIE LECZNICZE Napar świetlika pobudza czynności wydzielnicze żołądka. U nas w aptekach homeopatycznych można kupić wyciąg ze świetlika. a także przy biegunkach i nadkwasocie żołądka. jak podano. Naciąganie trwa 1/2 godziny. Korzystne jest również dodanie niewielkiej ilości liścia naparstnicy ze względu na skuteczne działanie związków kardenolidowych na oczy. zapaleniu spojówek. Świetlik można łączyć do kataplazmy z kwiatem rumianku. katarze nosa. związki garbnikowe. że możliwa jest zmiana okularów na słabsze. kwiatem nagietka. próchno bowiem jest bardzo dobrą pożywką dla wzrostu świetlika. Rośliny te są drobne. Pozostały płyn wraz z proszkiem wypić. Francuzi zalecają stosowanie świetlika w chrypce. jęczmieniu. W USA wyciągiem ze świetlika leczą przewlekłe katary nosa. nadkwasocie i nieżycie żołądka. która jest głównym czynnikiem decydującym o ostrości wzroku i o widzeniu zarówno w świetle. Do leczenia oczu: 1/2 łyżeczki sproszkowanego ziela zaparzać w 1/3 szklanki wrzącej wody przez 5 minut jak herbatę i stosować do okładów na oczy na noc. smoły. tęczówki i łzawieniu oraz reguluje ciśnienie w gałce ocznej. woskowe.

Dawki ustala lekarz. z dala od światła. Szałwia wytwarza liczne łodygi. lanoliny 5 g.dwie krople. Szałwia ma zastosowanie lecznicze. wypadaniu włosów i łupieżowi. które jest od nich nieco uboższe w związki czynne. przed kwitnieniem. Do celów leczniczych zbiera się w maju. Stosować 2-3 razy dziennie tampon wielkości grochu nasiąknięty maścią ze świetlika (wyciąg alkoholowy) 5 g. rozkurczowo. Jest ona dwa razy bardziej toksyczna niż piołun. korzenny smak. Ponownie w drugiej połowie sierpnia ścina się górne części łodyg ponad pierwszym rozgałęzieniem. ściągające. Ma omszone. przede wszystkim mięs. olejku bergamotowego . Można ją hodować w ogródkach przydomowych i działkowych. kwiaty. wzmacnia żołądek. jest cierpka i gorzka. W kosmetyce używany jest do odkażania skór. przeciwdziała zbytniemu przetłuszczaniu i rozszerzaniu porów. zmniejsza przekrwienie błon śluzowych i skóry oraz mikrokrwawienia z nadmiernie rozszerzonych lub uszkodzonych naczyń włosowatych. pobudza serce i nerwy. wzniesione. kulinarne i kosmetyczne. wazeliny 15 g. Jako przyprawa ułatwia trawienie. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Liść działa dezynfekujące. Dawniej szałwia była używana jako dodatek do wina i piwa. W przewodzie pokarmowym wyciągi z szałwii hamują intensywny wzrost 263 .Na obfite wycieki śluzu z nosa. wysokie do 70 cm. olejek eteryczny stosowane w nadmiarze mogą być toksyczne dla układu nerwowego. Jest rośliną uprawną. Surowce te należy przechowywać w szczelnym opakowaniu w miejscu suchym i chłodnym. u dołu drewniejące. łodygę zakończoną kłosowatą wiechą złożoną z 6-10 jasnofioletowych kwiatów. ma specyficzny. Balsamicznie pachnie. w pełni wykształcone liście oraz ziele. SZAŁWIA LEKARSKA Salvia officinalis Szałwia jest półkrzewem z rodziny wargowych (Labiatae). naprzemianległe liście zmniejszające się ku górze. Olejek szałwiowy jest stosowany w perfumerii jako utrwalacz. przeciwzapalnie. wykrztuśnie. Liście.

2 łyżeczki liści zalać szklanką wody wrzącej. pobudzają korę nadnercza. gojąco blizny. biegunka. chroniczny nieżyt oskrzeli. kamica moczowa. zatrucia pokarmowe. powiększają ilości wydzielonej żółci. podatność na powstawanie raka. dezynfekcja mieszkania. skurcz jelit. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astenia. Nalewka lub wyciąg płynny hamują wydzielanie potu. białe upławy. dychawica oskrzelowa u osób starszych. zapalenie jamy ustnej. przeciwdziałają nadmiernej fermentacji i bolesnym wzdęciom spowodowanym stanem skurczowym w jelitach i gromadzeniem się gazów. brak łaknienia. i przecedzić. sprzyjają zapłodnieniu. astma. powiększają ciśnienie krwi. atoniczne rany i owrzodzenia. dermatozy (egzemy). nadmierna pobudliwość nerwowa. oczyszczające na krew. Dla pobudzenia apetytu zaleca się 2 łyżki naparu 2 razy dziennie na 30 min. ból zęba. apopleksja z krwotokiem. miesiączkowanie bolesne i zaburzenia miesiączkowania. wzmacniają skórę. łysienie. wrzód żołądka i dwunastnicy. lekkie oparzenia. paraliż. bóle i zawroty głowy. biegunce. angina. nadmierną laktację u karmiących matek. skrofuloza. stany zapalne dziąseł i gardła. brak sił. bezpłodność. działają tonizująco i uspokajająco. zapalenie krtani. czyraki. antyseptycznie. drgawki. działają też przeciwcukrzycowo.saprofitycznej flory bakteryjnej. Ten sam napar stosuje się do płukania jamy ustnej i gardła. Można dodać do 20 kropli Azulanu lub Azucalenu na 1/4 szklanki naparu używanego zewnętrznie. Do irygacji można napar rozcieńczyć równą ilością wody. wzmocnienie rekonwalescentów. żylaki nóg. skaleczenia drobne. swędzenie pochwy. niedociśnienie tętnicze krwi. tamponów dopochwowych oraz do irygacji. 264 . Na użytek zewnętrzny Afty. neurastenia. stłuczenia. astma. niedokwaśność soku żołądkowego!. SPOSÓB UŻYCIA Napar szałwiowy. sporządzaniu przymoczek na skórę. Na użytek zewnętrzny Działają ściągające. swędzące wypryski. nadmiernej laktacji u karmiących matek. debilność dziecięca. gdy jest ono zbyt skąpe. osłabienie pracy układu trawiennego. zapalenie oskrzeli. Przetwory z szałwii działają estrogennie i pobudzają miesiączkowanie w przypadkach. naparzać pod przykryciem 10 min. wzdęciach. podudzi. początkowe objawy cukrzycy. przerost układu chłonnego. obmywania zewnętrznych narządów płciowych. chroniczny nieżyt żołądka. uszkodzenie włosowatych naczyń krwionośnych w ścianie jelit. niedostateczne wydalanie moczu. okres poprzedzający poród. schorzenia wątroby. dróg moczowych. odbytu. płuc. nadczynność tarczycy. zapalenie węzłów chłonnych pachy. Pić 2 razy dziennie po pół szklanki przed jedzeniem w nieżycie żołądka i jelit. obfite pocenie się rąk. dolegliwości nerwowe. działają przeciwnowotworowo i antyseptycznie. ukąszenie osy. gorączka z przerwami. działają moczopędnie. przed posiłkiem.

Napar z liści szałwii popijać 2 razy dziennie po pół szklanki przy zaburzeniach trawiennych, biegunkach, nerwicach żołądka, nocnych potach, nieżytach górnych dróg oddechowych, cukrzycy, białych upławach, zaburzeniach miesiączkowania, reumatyzmie, nieżytach dróg moczowych, a zewnętrznie do płukania gardła przy anginie, zapaleniu okostnej, szkorbucie, pleśniawkach, zapaleniu migdałków. Sproszkowane liście dosypywane do takich potraw, jak groch, kapusta, wieprzowina, tłuściejsze ryby itp. działają jak napar. Szałwia wchodzi w skład Diabetosanu, Pektosanu, Neopektosanu, Septosanu, Tannosanu i Vagosanu. Przetwory: Herbogastrin. Płynny wyciąg szałwiowy. 200 g świeżych liści zmiksować z 200 ml etanolu 40 proc. Odstawić na 30 min. i przecedzić do butelek. Brać do 50 kropli w kieliszku wody 3 razy dziennie jako środek przeciwpotny, pobudzający trawienie i hamujący laktację. Stosować 1/2 łyżeczki na 1/4 szklanki naparu szałwiowego z łyżeczką Azulanu i l g boraksu; stosować do płukania jamy ustnej i gardła. Płukanka. Łyżeczka płynnego wyciągu szałwiowego na 1/4 szklanki wody albo 1/4 szklanki naparu szałwiowego z łyżeczką Azulanu i l g boraksu stosować do płukania jamy ustnej i gardła w pleśniawkach, anginie i stanach ropnych. Recepty na mieszanki ziołowe z zastosowaniem liści szałwii 1.
2.

3.

4.
5.

Liść szałwii, kwiat lipy, ziele krwawnika, kłącze pięciornika w równych ilościach zmieszać. Stosować łyżkę mieszanki na szklankę wrzątku i pić dwa razy dziennie przeciw piegom. Liść szałwii, liść mięty, kwiat rumianku w równych ilościach zmieszać. Napar z l łyżki tej mieszanki na szklankę wrzątku stosować do płukania gardła lub zażywać co kwadrans jeden łyk przy przewlekłym nieżycie tchawicy. Liść szałwii, liść pokrzywy, ziele tysiącznika, ziele piorunu. Stosować łyżkę mieszanki na szklankę wrzątku i popijać 2 razy dziennie; tym samym naparem zmywać miejsca zaatakowane świerzbem. Liść szałwii 2 ilości, liście mięty i kwiatu rumianku po jednej. Garść ziół rozparzyć na płótnie i przyłożyć płótnem na miejsca bolące przy ischiasie. Liść szałwii 40, liść orzecha włoskiego 10, liść melisy 10, ziele krwawnika 20, ziele skrzypu 20. Zrobić odwar i popijać po pół szklanki 3 razy dziennie przy nadmiernych potach.

Inne zastosowania szałwii Nasiadówka szałwiowa. Zmieszać 50 g liści lub ziela szałwii oraz po 25 g ziela krwawnika i kwiatu nagietka, zalać całość 3 l wody wrzącej. Nakryć i odstawić na 15 min. Przecedzić do miski. Po ostudzeniu do 36 st. C stosować nasiadówki przez 15 min, przy hemoroidach, świądzie i zapaleniu zewnętrznych narządów płciowych. Kąpiel szałwiowa. 100 g ziela szałwii, 25 g liści babki, 25 g kwiatów rumianku i kwiatów lipy zalać 3- 4 l wody wrzącej i odstawić pod przykryciem na 15 min. Przecedzić do wanny wypełnionej do 1/3 objętości wodą o temperaturze 37 st. C. Pozostałe zioła umieścić w płóciennym woreczku i zanurzyć w wannie. Czas kąpieli do 20 min. Owinąć mokre ciało prześcieradłem kąpielowym i odpoczywać 40 min. Stosować w różnych schorzeniach skórnych, jak pokrzywka, świąd skóry, odleżyny, odmrożenia, nadmierne pocenie się, miejscowe podrażnienie, zapalenie skóry i wysypki alergiczne. 265

Nalewka szałwiowa. 25 g wysuszonych i rozdrobnionych liści zalać 100 min alkoholu 70 proc. i macerować 14 dni, często wstrząsając. Przecedzić, wycisnąć wytrawione liście, połączone płyny przechowywać w lodówce. Pić po pół łyżeczki w 1/4 szklanki wody jako lek hamujący laktację i przeciwpotny. Zewnętrznie służy do płukania jamy ustnej i gardła oraz do przymoczek. Liść szałwii wchodzi w skład proszku i tytoniu przeciwastmatycznego Astmosan („Herbapol”) oraz papierosów Neoastmosan („Herbapol”) używanych w stanach duszności, spowodowanych skurczem oskrzeli i w dychawicy oskrzelowej u osób starszych. Destylowany z liści i ziela szałwii olejek eteryczny jest składnikiem pasty Fitolizyna („Herbapol”) stosowanej pomocniczo w kamicy moczowej. Czopek wywołujący miesiączkę. 0,25 g wyciągu płynnego z szałwii, l g masła kakaowego i l g wosku białego. Stosować 1-2 razy dziennie przy braku miesiączki, zaburzeniach miesiączkowania, bezpłodności. Środek przeciw łysieniu. Stosować do pocierań skóry głowy nalewkę szałwiowa zmieszaną z rumem w równych ilościach. Zgniecione liście szałwii przykładać na ukąszenia owadów, owrzodzenia nóg, rany atoniczne, dermatozy i egzemy. Wino pobudzające asteników i neurasteników, ludzi wyczerpanych fizycznie i pracą umysłową, do stosowania także w przypadkach nerwicy wegetatywnej i gorączki przerywanej. Liście szałwii macerować przez tydzień w l litrze wina. Popijać 1-3 łyżki po posiłku.

TATARAK ZWYCZAJNY Acorus calamus L. Tatarak, wespół z arcydzięglem, chmielem, dziurawcem, lawendą, lipą, melisą i kozłkiem lekarskim (walerianą), tworzy grupę ośmiu roślin, które od niepamiętnych czasów królują w różnych mieszankach ziołowych. Powszechność stosowania rośliny te zawdzięczają następującym właściwościom: zawierają wiele bardzo aktywnych biologicznie substancji, które pobudzają siły obronne organizmu, oraz związki organiczne, do których organizm ludzki jest przyzwyczajony od tysiącleci. Rośliny te działają synergicznie (tj. zespołowo i wspomagające), powiększając tym samym swoją aktywność. Zawierają składniki niezbędne do normalnego funkcjonowania narządów ludzkiego organizmu, a zwłaszcza do trawienia, przyswajania pokarmów, wydalania i odtruwania produktów przemiany materii. Wszystkie te zioła można stosować bez obawy przedawkowania, ich nadmiar bowiem jest łatwo wydalany przez organizm. Zioła stosowane zespołowo nie tylko leczą cały organizm, ale również ułatwiają jego regenerację i mają właściwości antybiotyczne i biostymlujące, aktywują cały organizm nie powodując działań ubocznych. Powyższe uwagi charakteryzują zatem duże znaczenie tataraku. Należy on do rodziny obrazkowatych (Araceae), jest byliną pochodzącą z Azji Środkowej, został prze266

niesiony do Europy Środkowej i Zachodniej, natomiast do Polski został zawleczony przez Tatarów, stąd nazwa rośliny. Tatarak od kłączy aż po końce liści ma swoisty aromat i drapiąco-gorzkawy smak. Rozmnaża się z korzeni, w naszym klimacie bowiem nie wydaje nasion. Ma grube, rozgałęzione, czołgające się po brzegu wód stojących lub wolno płynących kłącze, liście mieczowate dochodzące do metra długości, kwiatostan w formie brązowej kolby. Kwitnie w czerwcu i lipcu. Surowcem leczniczym jest kłącze, które należy zbierać od wiosny do jesieni. Należy je oczyścić z liści, łodyg i korzeni, umyć dokładnie, pociąć na kawałki długości do 20 cm, części grubsze można przeciąć wzdłuż. Suszyć w suszarniach. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Tatarak (kłącze) stosowany jako lek wzmacnia ogólnie, a więc wpływa na przedłużenie życia. Poprawia pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego, działa krwiotwórcze, moczopędnie, nieco napotnie, pobudza czynności żołądka, łagodzi bóle menstruacyjne i dolegliwości kostne, uspokaja, działa przeciwbólowe, przeciwgorączkowo, goi wrzody, jest środkiem przeciwrobaczym, wiatropędnym, insektycydem, wpływa na wydzielanie śliny i soku żołądkowego. Gryzienie kawałków kłączy wzmacnia wydzielanie żółci, działa rozkurczowo na drogi moczowe i żółciowe. Stosowany zewnętrznie na skórę głowy działa przeciwzapalnie, ściągające i bakteriobójczo. Olejek tatarakowy zmniejsza dolegliwości reumatyczne, artretyczne, leczy bezkwaśność żołądkową, kolkę jelitową itp. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Atonia trawienia, zwiotczenie żołądka, utrudnione trawienie, nieżyt żołądka, zapalenie żołądka i jelit, wzdęcia, zaburzone miesiączkowanie, gorączki naprzemienne, skąpomocz, artretyzm, dna, krzywica, skrofuloza, kaszel, reumatyzm, dolegliwości wątroby i pęcherzyka żółciowego, dolegliwości węzłów chłonnych, bóle nerek, brak łaknienia, stany wyczerpania nerwowego, niepokoju i trudności w zasypianiu. Na użytek zewnętrzny Dolegliwości jamy ustnej i jej błony śluzowej, gardła, łojotokowe zapalenie skóry, wypadanie włosów, łupież. 267

SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. Łyżeczkę korzeni tataraku zalać szklanką wrzątku, gotować 3 min., naciągać 10 min. Popijać po 1/2 szklanki 3 razy dziennie. Proszek. Stosować 2- 4 g dziennie z dodatkiem syropu owocowego. Nalewka. Stosować 50 kropli przed posiłkiem na wzmocnienie łaknienia, a po posiłku jako środek wiatropędny i przy bólach żołądka. Odwar. Gotować łyżeczkę kłączy w 1/4 l wody przez 10 min. Wypić w 2 porcjach dziennie przy nerwicy żołądka i dwunastnicy, żółtaczce, blednicy, niedokrwistości, reumatyzmie, nadmiarze kwasów żołądkowych, przy zaburzeniach miesiączkowania na tle blednicy, niedokrwistości i niewłaściwego wyżywienia. Odwar na wrzody żołądka i dwunastnicy. Kłącze tataraku, kwiat rumianku, korzeń żywokostu w równych ilościach. Łyżkę mieszanki gotować w 2 szklankach wody przez 3 min., naciągać 10 min. Nisze wrzodowe znikają po 3-5-tygodniowym podawaniu tych ziół. Nalewka aromatyczna. 50 g kłączy tataraku i 5 g goździków zalać litrem czerwonego wina, postawić w ciepłym miejscu na 10 dni , wstrząsać raz dziennie. Popijać 3 razy dziennie po l łyżce na przemianę materii. Kąpiel. 150 g kłączy tataraku, 150 g ziela tymianku, 50,0 g nasion gorczycy, gotować 30 min. i wlać do kąpieli dla pacjenta osłabionego po chorobie oraz przy skrofulozie i krzywicy u dzieci. Recepty na mieszanki ziołowe z kłączem tataraku
1.

2.

3.

Zioła przeciwpadaczkowe. Zmieszać po 50 g kłącza tataraku, ziela serdecznika i ziela glistnika oraz po 25 g ziela dziurawca, ziela macierzanki wonnej, liści bobrka, liści melisy i szyszek chmielu. Wsypać do termosu 2-3 łyżki ziół, zalać 2 szklankami wody wrzącej. Zamknąć i odstawić na godzinę. Pić po 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie między posiłkami, jako środek rozkurczowy i uspokajający. Stosuje się pomocniczo przy nerwicy wegetatywnej, podnieceniu nerwowym i trudnościach w zasypianiu. Dla młodzieży przeciw polucjom zaleca się połowę dawki. Na kamicę żółciową. Zmieszać równe części kłączy tataraku, ziela glistnika, liści mięty pieprzowej, korzeni mniszka, kory kruszyny, ziela szanty i ziela pięciornika gęsiego, 2 łyżki ziół zalać 2,5 szklankami ciepłej wody, odstawić na godzinę, by napęczniały, następnie ogrzać do wrzenia. Odstawić na 10 minut, po czym przecedzić. Pić 2/3 szklanki 3 razy dziennie jako środek przeciwbakteryjny, rozkurczowy, żółciotwórczy i przeciwzapalny w zapaleniu pęcherzyka żółciowego, dróg żółciowych. Pomocniczo działa w zapaleniu trzustki i kamicy żółciowej. Na dolegliwości trzustki. Zmieszać po 40 g kłączy tataraku i korzeni mniszka oraz po 20 g szyszek chmielu, ziela mięty pieprzowej, korzenia pokrzywy i ziela macierzanki. Zioła sproszkować w młynku elektrycznym i przechowywać w zamkniętym słoiku. Do 200 g miodu lub dżemu, powideł, konfitur dodać 5 łyżek sproszkowanych ziół i wymieszać. Brać po 2 łyżeczki 1-2 razy dziennie przez miesiąc. Reguluje to wydzielanie żółci i soku trzustkowego, poprawia trawienie, przyswajanie pokarmów i działa przeciwzapalnie.

268

4.
5.

Na reumatyzm. Kłącze tataraku, kłącze perzu, kłącze paprotki, korzeń biedrzeńca, korzeń arcydzięgla, liść brzozy, ziele serdecznika. Stosować łyżkę mieszanki na 2 szklanki wrzątku, naciągać 10 min. Popijać po pół szklanki 3 razy dziennie. Na ogólne wzmocnienie organizmu. Zmieszać po 40 g tataraku, ziele pięciornika gęsiego i kwiatów nagietka oraz po 20 g liści melisy, liści pokrzywy i ziela ruty. Do 2 szklanek wody ciepłej wsypać półtorej łyżki ziół, pozostawić 30 min. do napęcznienia, ogrzać na małym ogniu do wrzenia (nie gotować), odstawić na 20 min., przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 2/3 szklanki między posiłkami i jednocześnie przyjmować po kapsułce wit. E.

Calmagina. Tabletki „Herbapolu” zawierające kłącze tataraku, wyciągi z krwawnika i tysiącznika oraz olejek koprowy. Przyjmuje się doustnie l- 2 tabletki 2 razy dziennie na 30 min. przed posiłkiem, popijając małą ilością wody w braku łaknienia i nieżytach przewodu pokarmowego. W leczeniu nieżytów i nadkwaśności można stosować tabletki Gastron (Polfa), tabletki Wikalina (Polfa). Zawierają one składniki roślinne, w tym również sproszkowane kłącze tataraku oraz sole bizmutowe i magnezowe. Na użytek zewnętrzny Kąpiel wzmacniająca. Zmieszać 40 g kłączy tataraku oraz 20 g ziela przywrotnika lub liści pokrzywy i kwiatów lipy. Zalać 2-3 litrami ciepłej wody i powoli ogrzewać pod przykryciem do wrzenia, odstawić na 10 min. i przecedzić. Wlać do wanny wypełnionej do 1/3 objętości wodą o temperaturze 36-38 st. C. Pozostałe po przecedzeniu zioła umieścić w płóciennym woreczku i włożyć do wanny. Czas kąpieli 10-20 min. Kąpiel powtarzać co 2-3 dni przez 2 tygodnie, później co 3-5 dni przez 2 miesiące. Działa to ogólnie wzmacniająco i zwiększa potencję. Sproszkowany korzeń tataraku dobrze dodawać do pasty do zębów, co wzmacnia dziąsła. Okłady i obmywania źle gojących się ran odwarem z kłącza tataraku przyspieszają gojenie. Odwaru z kłączy tataraku używa się do spłukiwania włosów po umyciu, co wzmacnia cebulki włosowe i rozjaśnia włosy, usuwa łupież i łojotokowe zapalenie skóry głowy. Odwar może być również stosowany do płukania jamy ustnej i gardła w stanach zapalnych błon śluzowych, obmywania sromu i odbytu, a po rozcieńczeniu równą ilością wody do irygacji. Olejek tatarakowy wchodzi w skład drażetek Uldenol i Ulventrol, może być stosowany do wcierań w bólach gośćcowych i rwie kulszowej. Żucie suchego tataraku pomaga zwalczać nałóg palenia tytoniu, a żucie z popijaniem maceratu wodnego z krwawnika usuwa objawy raka płuc po 6 miesiącach. Przyjemny zapach tataraku jest wykorzystywany w perfumerii i do produkcji wódek o smaku tataraku Tatarak wchodzi w skład niektórych kuchennych mieszanek przyprawowych w postaci proszków. 269

TYMIANEK
Thymus vulgaris W lipcu 1944 r., będąc wówczas studentką medycyny, wstąpiłam do radzieckiego przyfrontowego szpitala w Mińsku Mazowieckim. Trafiłam do działu chirurgii kostnej. Przeprowadzano głównie operacje żołnierzy rannych w głowę. Rannych było bardzo wielu, toteż ja i moje trzy koleżanki, również studentki medycyny, miałyśmy wiele pracy. Jako środek antyseptyczny, odkażający i bakteriobójczy stosowałyśmy Rivanolum, ale miałyśmy go o wiele za mało w stosunku do potrzeb. Radziecki major-lekarz, który kierował tym szpitalem, pozwolił nam stosować środki dezynfekujące z medycyny ludowej. I w ten sposób nabyłam dużo doświadczenia w stosowaniu lotnych olejków eterycznych występujących w czosnku, cebuli i tymianku. W celu naukowego rozpoznania właściwości leczniczych olejków eterycznych francuska farmacja zbadała 46 roślin. Z l kg ziela tymianku otrzymano 2 gramy tymolu i karwakrolu, to jest głównych olejków eterycznych pochodzących z tymianku. Wykonano następujące doświadczenie: litr bulionu mięsnego zakażono zarazkami bakterii, wirusów i gronkowców, a następnie bulion odkażano przez wprowadzenie do niego olejków eterycznych z roślin aromatycznych. Wystarczyło 0,7 cm olejku eterycznego tymianku, aby litr bulionu stał się sterylny, a więc pozbawiony zarazków bakteryjnych, wirusowych i gronkowców. W przypadku innych roślin aromatycznych trzeba było dawać 1-9 cm olejku eterycznego. Tak więc można powiedzieć, że tymianek zajmuje pierwsze miejsce wśród 46 roślin aromatycznych. Dziś wiadomo, że olejki eteryczne leczą ponad 90 chorób z ponad 15 narządów głównych organizmu ludzkiego. Tymianek właściwy (pospolity) jest rośliną aromatyczną stosowaną w lecznictwie ludowym od najdawniejszych czasów, o czym można znaleźć zapisy u starożytnych Egipcjan, Greków i Etrusków. Tymianek, w zależności od gatunku, zawiera od 0,1 do 1,5 proc. olejku eterycznego. Istnieje ponad 50 podgatunków tymianku. Niektóre z nich, np. z rejonu Morza Śródziemnego, zawierają do 3,5 proc. olejku eterycznego o składzie: tymol (do 50 proc.), karwakrol, p-cymol. alfa-pinen, linalol (ok. 13 proc), borneol (do 15 proc.), cyneol, ponadto garbniki (do 10 proc.), kwasy polifenolowe (kawowy i chlorogenowy), związki trójterpenowe (np. kwasy ursolowy i oleanolowy), flawonoidy (luteola i jej glikozydy), substancje goryczkowe. Dwa fenole tymianku: tymol i karwakrol leczą podobnie jak olejek eteryczny tymianku w całości i są używane w farmacji jako składniki różnych preparatów. Niszczą czwartego roku 270

one bakterie wąglika, pałeczkę durową, pałeczkę nosacizny, meningokoki, maczugowce błonicy, gronkowce złociste, prątki gruźlicy itp. Właściwości bakteriobójcze mają pary tymianku, a olejek eteryczny działa silniej antyseptycznie niż woda utleniona, nadmanganian potasu czy gwajakol. Silniejsze działanie bakteriobójcze i właściwości zabliźniające rany mają olejki nadtlenione odterpenowane niż olejki eteryczne w stanie surowym. W celu zneutralizowania siły drażniącej stosuje się odpowiednie rozpuszczalniki. Olejki eteryczne nadtlenione w 10 proc. rozcieńczonym roztworze mydlanym niszczą florę bakteryjną jamy ustnej w ciągu 3 minut (pasta tymiankowa do zębów). Sproszkowany suchy tymianek jest dobrym środkiem do czyszczenia zębów i wzmacniania dziąseł przy paradentozie. Można go stosować jako mieszankę z glinką w stosunku 1:1. Tymianek należy do roślin miododajnych. Miód tymiankowy wysoko cenili starożytni, którym służył jako pokarm, lek i używka. Ziele tymianku ma przyjemny - szczególnie przy roztarciu - aromatyczny zapach i swoisty smak; jest lekko palące i gorzkawe, co sprawiają gorzkie substancje - serplina i octan bornylu. Tymianek należy przechowywać w szklanych, szczelnie zamkniętych naczyniach. Z ziela destyluje się olejek, z którego otrzymuje się tymol. Ze względu na szerokie zastosowanie tymolu jego właściwości omawiam w osobnym rozdziale. Olejek tymiankowy, a więc i tymol, stosowane doustnie wywołują bóle głowy, nudności, zapalenie błony śluzowej żołądka, niedomogi nerek, białkomocz, a nieraz krwiomocz. W dalszej części tego artykułu podaję dawki, które powinny być raczej zaniżane aniżeli przekraczane, w myśl mojej maksymy. „Nie leczy ilość, tylko jakość”. Dotyczy to przede wszystkim dzieci i osób starszych. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Jest środkiem pobudzającym organizm fizycznie, psychicznie i wpływa na krążenie krwi w naczyniach włosowatych (kapilarach), wzmacnia sprawność układu nerwowego i pobudza sprawność umysłową, pobudza łaknienie, a więc i apetyt, podwyższa ciśnienie krwi, działa moczopędnie, napotnie, wiatropędnie, lekko hipnotyzujące, przeciwrobaczo, wywołuje miesiączkowanie, pobudza leukocytozę (powiększa liczbę białych ciałek krwi w przypadku chorób zakaźnych), oddziałuje przeciwdezynfekująco, znieczulająco, przeciwzakrzepowo, przeciwkaszlowo, przeciwbólowe, ściągające, przeciwwzdęciowo, przeciwkaszlowo, przeciwbólowe, ściągające, przeciwwzdęciowo, przeciwkrwawieniowo, przeciwastmatycznie. Jest afrodyzjakiem. Konserwuje żywność. Na użytek zewnętrzny Może być jako antyseptyk, środek bakteriobójczy, przeciwgnilny, przeciwreumatyczny, przeciwpasożytniczy, przyspiesza zabliźnianie trudno gojących się ran, niszczy drożdżaki i grzybki. Przeciwdziała jadowi żmij. WSKAZANIE LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Brak sił, ogólna słabość fizyczna i psychiczna, niepokój, lęk, obawa, strach, trwoga. Osłabienie i wyczerpanie nerwowe, anemia u dzieci, niskie ciśnienie krwi, blednica, kaszel drgawkowy, koklusz, dolegliwości płucne, grzybica dróg oddechowych, astma 271

oskrzelowa, atonia trawienna (spowolniało trawienie), infekcje jelitowe i moczowe, nadfermentacja w przewodzie pokarmowym, wzdęcia, wiatry, dolegliwości przeziębieniowe (grypa, katar nosa, „łamanie”, „obolałość mięśni”, angina), choroby infekcyjne, czyraki, reumatyzm, zaburzenia w krążeniu krwi, przypadkowy zanik miesiączki, upławy białe, pasożyty jelitowe (glista ludzka, owsiki, tęgoryjec dwunastnicy), bezsenność, gościec, zapalenie korzonków błon śluzowych gardła i krtani. Na użytek zewnętrzny Choroby skórne, czyraki, rany, upławy białe, dolegliwości jamy ustnej i zębów, ogólne osłabienie (kąpiele), artretyzm, dna, reumatyzm stawowy i mięśniowy, wypadanie włosów, świerzb, wszawica, grzyby pasożytnicze, drożdżaki, owrzodzenie wywołane bakteriami ropotwórczymi, powierzchniowe zakażenia promieniowcami, zapalenie jamy ustnej, dziąseł i migdałków, guzy, siniaki, opuchliny. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar, l łyżka ziela na l szklankę wrzątku. Gotować 2-3 sekundy, naciągać 10 minut pod przykryciem. Osłodzić miodem. Popijać trzy szklanki dziennie między posiłkami lub po posiłku, przy przeziębieniu, stanach zapalnych jamy ustnej, aftach i paradentozie. Sproszkowany tymianek stosować do zup i potraw smażonych. Popijany do śniadania może zastąpić kawę lub herbatę. Olejek eteryczny. Stosować 3-5 kropli 3 razy dziennie z miodem. Uwaga. Nie należy stosować miodu do gorących płynów, tylko do ciepłych. W przypadku kokluszu łączyć tymianek z eukaliptusem i cyprysem. Żucie tymianku. Zaleca się w przypadku anginy i astmy oskrzelowej. Marynata z tymianku. Wiązka tymianku, wiązka cząbru ogrodowego, szczypiorek, 3-4 ząbki czosnku, 2 liście laurowe, kilka goździków, 25 g soli, 15 g mielonego pieprzu macerować w 1/2 litrze wina białego. Jest to recepta francuskiego, nie żyjącego pioniera fitoterapii, dr H. Leclerca. Napar przy astmie. Stosować l łyżkę mieszanki na l szklankę wrzątku. Ziele tymianku, ziele bratka, liść podbiału, korzeń omanu, kwiat kupalnika, anyż w równych ilościach. Odwar przy niestrawności nerwowej i nerwicowej. Ziele tymianku, ziele rdestu ptasiego, liść babki, liść melisy, korzeń arcydzięgla, korzeń gorczyczki, w równych ilościach. Pić przed jedzeniem. Napar, l łyżeczka ziela tymianku na szklankę wrzątku. Popijać ciepłe 2 razy dziennie przy bolesnym miesiączkowaniu, nieżytach dróg trawiennych, kurczach sercowych i oddechowych, chorobach zakaźnych żołądka, kaszlu, robakach (glista ludzka), skrofulozie, krwawieniach wewnętrznych, osłabieniu czynności trawiennych, wzdęciach, kurczach. Inhalacje z naparu na drogi oddechowe, zapalenie oskrzeli, katar, koklusz, suchy kaszel, na odkrztuszanie. Ten sam napar służy do płukania jamy ustnej i gardła. 272

Świeże i suche liście tymianku z prawoślazem stosuje się przy kokluszu, schorzeniach przewodu pokarmowego i układu nerwowego, gośćcu i zapaleniu korzonków nerwowych, a także jako środek moczopędny i pobudzający apetyt. Tymianek jest składnikiem wielu mieszanek ziołowych i syropów, wchodzi w skład Septosanu, Neoseptosanu, służy do otrzymywania wyciągów płynnych dla dzieci, którym daje się po łyżeczce 3 razy dziennie jako lek wykrztuśny i przeciwkaszlowy, a dorosłym syrop Tussipect po łyżeczce 3 razy dziennie po jedzeniu, a dzieciom 3-4 razy dziennie po łyżeczce. Krople: dorośli 15-20 kropli w kieliszku wody, dzieci 3-10 kropli 3-4 razy dziennie. Drażetki: 1-2 szt. 4 razy. W kuchni tymianek ma zastosowanie jako przyprawa, zarówno w stanie świeżym, jak i po wysuszeniu. Dodaje się go mięs, ryb, zup i marynat. W krajach południowych i zachodnich świeże liście tymianku są dodawane do sałatek. Należy unikać spożywania nadmiernych ilości tymianku. Tymianek jest bliskim krewniakiem występującej w Polsce w stanie naturalnym macierzanki piaskowej, która jest również stosowana w celach leczniczych. Na użytek zewnętrzny W postaci pasty w dermatologii, rozgrzewanie zbolałych stawów zreumatyzowanych. Przy kokluszu smaruje się piersi. W kosmetyce jako mleczko i krem, również do toalety. Często stosuje się tymianek w połączeniu z cytryną i bergamotką. W chirurgii stosowany jest mydlany roztwór z tymianku do dezynfekcji rąk. Wywar z tymianku z olejem z oliwek stosuje się na kompresy, rany, ukąszenia owadów i żmij. Można również stosować zgniecione liście. Na bóle reumatyczne żuć tymianek, ogrzać go w garnuszku i przyłożyć ciepły na miejsca zreumatyzowane. Kąpiele aromatyczne (500 g tymianku gotowanego w 4 litrach wody) na artretyzm, dnę, astenię (osłabienie). Ułatwia to wykrztuszenie śluzu z dróg oddechowych. Wywar skoncentrowany z l łyżki tymianku na l litr wody: gotować aż zostanie 1/2 litra wody. Smarować włosy, co wstrzymuje ich wypadanie. Na wszawicę i świerzb stosować krem tymiankowy. Mieszanka do inhalacji: Mentol - 25 g, balsam peruwiański 5 g, olejek tymiankowy 10 g, 90 proc. spirytus 80 g. l łyżeczkę wlać do salaterki wrzątku i robić inhalację 2-3 razy dziennie. Lewatywa dla dzieci przeciw owsikom: napar z 15 g ziela tymianku i 10 g kwiatów wrotycza na l litr wrzącej wody, pozostawić 15 minut pod przykryciem, przecedzić i odpowiednio ostudzony użyć do lewatywy. Odwar stosuje się do okładów, przymoczek, kompresów i do zmywania skóry głowy przy łupieżu.

TYMOL
Tymol jest jednym z głównych składników olejku eterycznego tymianku. Występuje w postaci dużych, bezbarwnych, przezroczystych kryształów o charakterystycznym zapachu i palącym smaku. Nie rozpuszcza się w wodzie, jedynie w organicznych rozpuszczalniach i olejkach roślinnych. Ma właściwości antyseptyczne, ściągające, przeciwgnilcowe, bakteriobójcze, czerwiobójcze, wewnętrzno-jelitowe. Jest w lekospisie, a więc i w aptekach. 273

WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Dolegliwości dróg oddechowych, chroniczny bronchit, gruźlica, koklusz (inhalacje i sproszkowany tymol). Na użytek zewnętrzny Antyseptyk jamy ustnej, rany, świąd sromu. SPOSÓB UŻYCIA Podczas stosowania tymolu nie należy popijać alkoholu ani używać oleju. Faworyzują one. bowiem absorpcję tymolu przez ścianki przewodu pokarmowego. Na użytek wewnętrzny 0,05-0,5 g 2-4 razy dziennie. Jednorazowa dawka maksymalna - 0,5 g, a dziennie do 4 g. Na solitera (tasiemca). Drażetki po 0,25 g. Są one w aptekach. Zażywać każdego ranka na czczo przez 8 dni. Soliter wychodzi zazwyczaj czwartego dnia. Naglistnicę. Zaleca się recepty: 1. 3 g tymolu sproszkowanego, dawkami po 0,5 g co 1/2 godziny ze stosowaniem lub bez przeczyszczenia. 2. Brać przez tydzień drażetkę 0,25 g rano na czczo. Przez 3 dni poprzedzające kurację i w czasie kuracji nie należy zażywać leków oleistych, tłuszczy i alkoholu. Na użytek zewnętrzny Tymol jest stosowany do różnych preparatów farmaceutycznych w emulsjach mydlanych dezynfekujących. Roztwór alkoholowy (1-5 proc.) do płukania gardła oraz inhalacji, do opatrunków. Jest w lekospisie. Krem (1-2 proc.). Według recepty lekarza. Proszek przeciw nadmiernemu poceniu. Talk, krochmal - 10 g, tanina - 3 g, kwas salicylowy - 0,5 g, tymol - 0,1 g. Roztwór antyseptyczny do płukania jamy ustnej i gardła. Kwas tymiankowy - 0,25, kwas benzoesowy - 3 g, wyciąg z eukaliptusa - 14 g, spirytus 90 proc. - 100 g, olejek miętowy - 0,75 g. Stosuje się 20-50 kropli na szklankę wody. Roztwór na świąd sromu (do przemywania). Tymol - 2 g, fenol l g, alkohol 10 g, woda 200 g. Nasi uczeni profesorowie Kossakowski i jego żona, z którymi zetknęłam się po otrzymaniu dyplomu lekarza medycyny, składając mi gratulacje wyrazili pogląd, że chyba mnie przypadnie odkryć tajemnicę leczenia nowotworów, gdyż takie -według nich - miało być moje przeznaczenie. Szukałam więc długo wśród środków leczniczych natury. Pogłębiłam znajomości naukowe z zakresu 16 terapii naturalnych i od wielu lat leczę chorych na nowotwory i zapobiegam ich przyczynom. Wiadomości udostępniam każdemu, kto się do mnie zwróci prywatnie czy podczas moich wykładów w kraju i za granicą. Twierdzę, że tymianek, macierzanka i ich olejki eteryczne -tymol i karwakrol, powinny być bardziej popularne, dostępne i rozpowszechnione w Polsce. W Biuletynie Nr l „Apipolu”, Kraków 1986 r., podana jest zawartość makro- i mikroelementów w miodach i ziołomiodach. Ziołomiód tymiankowy zawie274

ra w 100 g: Ca - 49,2 mg, Mg - 11,0 mg, Fe - 1,4 mg, Mn - 0,16 mg, Zn - 0,57 mg, Cu 0,2 mg. Ziołomiód tymiankowy łącznie z ziołomiodami pokrzywowym i rumiankowym powinien być stosowany przez chorych na SM. Tymol zabija bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne, wiec odpowiednio dawkowany przez lekarza może być stosowany w walce z infekcyjnymi chorobami zakaźnymi.

WICIOKRZEW PRZEWIERCIEŃ
Lonicera caprifolium L. Ten krzew pnący osiągający 9 metrów długości występuje także pod nazwami kapryfolium i kozilistek. Ma eliptyczne liście, wonne kwiaty skupione są po kilka w pączkach osadzonych w kątach najwyższych liści, mają drobne, rurkowate kielichy, koronę różową, białawą lub żółtawą, jagodokształtny, elipsoidalny owoc ma barwę koralowoczerwoną. Krzew często u nas uprawiany. Właściwości lecznicze kwiatów i liści znane były już w dawnych Chinach, ale w wiekach średnich roślina ta została przez medycynę zapomniana. Wiciokrzew zawiera przede wszystkim substancje antybiotyczne niszczące gronkowce złociste i paciorkowce okrężnicy. Do celów leczniczych należy sporządzić napar z 10-20 g liści na litr wody. Wypijać dwie filiżanki codziennie. Odwar z liści można stosować do płukania gardła.

NATURALNE AFRODYZJAKI
W potocznym rozumieniu są to środki, które wzmagają siły miłosne, ale ich dobroczynne działanie dla organizmu jest nieco szersze. Dają dobre samopoczucie, przydają energii fizycznej i umysłowej i - owszem, owszem - podnoszą potencję seksualną mężczyzn, dodają temperamentu chłodnym kobietom. Najbardziej popularnym afrodyzjakiem w ludowej tradycji jest lubczyk. Lubczyk. Warto o nim wiedzieć, że jest piękną byliną i może być ozdobą każdego ogródka, że żuty po zjedzeniu czosnku skutecznie zapobiega jego zapachowi, że naj275

silniej działa jako korzeń. Korzeni lubczyka używano jako przyprawy do zup, gdy nie były jeszcze znane kostki magli ani kostki bulionowe z hydrolizowanego białka. Korzeń lubczyka, jednoroczny do czteroletniego, świeży, bądź suszony, jest środkiem moczopędnym stosowanym na poty, przy wodnej puchlinie, niedomaganiach serca, zaflegmieniu, nieżycie żołądka, braku apetytu, zakłóceniach miesiączkowania, przy skurczach. Wskazania lecznicze: reumatyzm, zatrzymanie moczu, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie nerek, niedobór białka, niewydolność nerek, obrzęki goleni, puchlina wodna, niewydolność wątroby, miesiączkowanie skąpe, zakłócenia trawienia, wzdęcia, dolegliwości sercowe, wykwity skórne, migreny. Posiekane liście lubczyka nadają sałatce smak selera, stąd może przypisywanie lubczykowi cech afrodyzjaka. Wanilia. Łagodzi skutki przepicia alkoholowego. Wzmaga popęd płciowy. Cynamon. Działa podniecająco. W tym celu używali go cesarze chińscy. O tych właściwościach cynamonu wspomina Biblia. Najlepszy cynamon pochodzi z Cejlonu. Wiedzieli o tym Arabowie, Rzymianie, Francuzi. Ci ostatni uważają, że dobrym afrodyzjakiem jest wino otrzymywane z maceracji 60 g cynamonu i 30 g wanilii w litrze mocnego, dobrego wina. Cynamon nadto wzmacnia serce i ułatwia oddychanie, usuwa zmęczenie, pobudza apetyt, działa rozweselające, jest dobrym środkiem przeciwgrypowym. Imbir. Przez Arabów używany za szczególnie silny afrodyzjak, toteż dodają go do leków weterynaryjnych podawanych zwierzętom domowym w celu polepszenia ich płodności. Imbir był bardzo rozpowszechniony w starożytności i wiekach średnich. Ma następujące właściwości lecznicze: poprawia wzrok, działa przeciwbólowe, wskazany w przypadkach utraty apetytu, niestrawności, wzdęciach, biegunkach, chorobach zakaźnych, niemocy płciowej. Seler. Wieśniacy francuscy przyrządzają z niego wino, które uważają za skuteczny afrodyzjak. Duży korzeń selera poszatkowany przesypuje się cukrem, zalewa winem (najczęściej stosuje się bordeaux) i zostawia do zmacerowania na 48 godzin. Potem całość należy zmiksować i przefiltrować. Popija się po dwie szklanki dziennie. W smaku przypomina to ananasa. Seler od dawna zalecany przez fitoterapeutów jako afrodyzjak, jest także doskonałym środkiem przeciw bólom artretycznym. Do afrodyzjaków zalicza się także żeń-szeń, szafran, trufle i ostrygi.

APITERAPIA .

jest nie tylko wspaniale sycący i posilny. że jest on stężonym roztworem cukrów. że ów cudowny w smaku dar natury. które przybrało charakter wiedzy i sztuki wznoszonych na coraz wyższy poziom za sprawą nauki. kwasy organiczne. Chciał wiec jak najwięcej mieć owego niezwykłego specyfiku. nie wykluczając medycyny. tedy . ale dorzuciła wiele nowych ustaleń do wiedzy o niepospolitych właściwościach miodu oraz innych produktów wywodzących się z ula. ale także znakomicie poprawia krzepkość i ma dobroczynne działania w różnych przypadłościach i dolegliwościach. który podbiera z dziupli drzew. głównie prostych. iż ma rację medycyna ludowa. Ukształtowała się ogromna dziedzina dociekań. 279 . dodajmy więc tylko. pyłek kwiatowy. Poniżej przedstawiam charakterystykę wymienionych tu produktów pszczelich. W miodzie znajdujemy nadto enzymy. podkarmiał. mleczko pszczele. białka. by poddać ocenie utrwalone w tradycji ludowego lecznictwa przeświadczenie o wyjątkowych właściwościach miodu.aby sobie zapewnić stałe źródło zaopatrzenia . Rozwinęło się pszczelarstwo. niezwykle szacowny kunszt. oganiając się od owadów zaciekle broniących przed intruzem swej własności . jak glukoza i fruktoza. zwracam też uwagę na sposoby wykorzystania znajdujących się w sprzedaży gotowych preparatów pszczelich. wprawił ją do współżycia z nim. do którego zostały przypisane szczególne przywileje. pierzgę i jad pszczeli. kit pszczeli zwany też propolisem. i ciągle pracował nad udoskonaleniem jej kodu genetycznego. MIÓD Nie wymaga bliższego przedstawiania i opisu. jako jeden ze sposobów leczniczych wykorzystuje się miód.Już przed tysiącami lat nasz praprzodek zauważył. W miarę upływu czasu człowiek „udomowił” pszczołę. dla których surowca dostarczają pszczoły. by uzyskać w wyniku cierpliwie prowadzonych eksperymentów hodowlanych owady charakteryzujące się wyjątkową wydajnością i pracowitością. Tak oto rodziło się pierwotne bartnictwo leśne. sole mineralne. W mojej praktyce lekarskiej apiterapię stosuję z bardzo dobrym skutkiem od dawna. w medycynie wyodrębniła się osobna gałąź lecznictwa. chronił przed łakomym zwierzem. nazwano ją apiterapią. w jaki sposób można je wykorzystać do sporządzania specyfików leczniczych. Nauka naszych czasów wzięła pod swoje szkiełko i oko wytwory pszczelej pracowitości. otaczał je opieką. podaję także. związki azotowe.nauczył się współpracy z pszczołami. chciał dla siebie oraz intratnego handlu. I nauka nie tylko dowiodła. który nazwał miodem. wielki przemysł leków i specyfików.

na wzrost wartości hemoglobiny.. w zależności od surowca. Zalecam profilaktyczne spożywanie miodu w następujących ilościach: niemowlęta -jedną łyżeczkę (7 g) dziennie. a więc bardzo korzystnych dla człowieka. ziemniaków. bogatą w liczne biologicznie czynne związki chemiczne.. jakie spełnia funkcje w ulu? Ponad połowę składu propolisu tworzą żywice.. 3 godz. wanad. kasztanowca. Działa odtruwające w przypadkach nadużywania kawy. który przyswaja sacharozę tylko w pewnej części. rozkłada się pod wpływem światła.podobnie jak soków owocowych . aby jak najdłużej pozostawał w górnych odcinkach przewodu pokarmowego. olejki KIT PSZCZELI Kit pszczeli. Cukry proste zawarte w miodzie są bezpośrednio wchłaniane do krwi. Z czego robią go pszczoły. Skład propolisu może być bardzo zróżnicowany. Miód regeneruje siły fizyczne i umysłowe. Roztwór wodny miodu (l łyżeczka na szklankę wody macerowane przez 12 godzin) zawiera biokatalizatory wpływające m. kurczęcia pieczonego .).3-4 godz.4-5 godz. dolegliwościach wątroby skóry.witaminy. Miód należy do pokarmów łatwo przyswajalnych. suchych i chłodnych pomieszczeniach. potas. obniżając jego wartość do poziomu mieszaniny cukrów prostych. wapń. wrzodów żołądka i dwunastnicy. ogórka. a z pierwiastków sól. molibden i in. chleba. prosto z plastra. Duża zawartość glukozy i fruktozy kwalifikuje miód jako lek w chorobach serca. dzieci w wieku 5-13 lat -5-40 g. z jakich pszczoły zbierały nektar.trwa poniżej dwu godzin (dla porównania kawy i herbaty ponad 2 godz.in. sosny. Lecznicze właściwości miodu zależą od roślin. także innych drzew i roślin. chorób oczu. jaki znajduje się w pobliżu 280 . barwniki. bar. czyli propolis nazywany niekiedy najstarszym lekiem Słowiańszczyzny. Miód należy przechowywać w ciemnych. wolfram i kobalt. Wykryta w miodzie substancja jest bardzo nietrwałym związkiem i występuje tylko w miodzie świeżym. Jego trawienie . tłustego mięsa . eteryczne (zapachowe i smakowe). srebro. papierosów i alkoholu.ponad 5 godz. żelazo. W normalnych ilościach miód nie powoduje ujemnych skutków w organizmie. wędzonego mięsa .ok. wierzby. spora ilość śliny pszczół. jest bardzo złożoną substancją. u dzieci wzmaga odporność na choroby.. Miód powinien być spożywany z pieczywem. chrom. rzodkiewki. jest w nim pyłek kwiatowy. móżdżku i szpinaku . magnez. Podgrzewanie miodu niszczy ciała czynne w nim zawarte. osiki. najczęściej z topoli.

Przy złej pracy wątroby mogą wystąpić uczulenia. Najprostszym z nich jest mieszanina miodu i propolisu będąca znakomitym środkiem dla dzieci z astmą. anemii. nerwowe. wskazanym także dla dorosłych jako preparat o kompleksowym działaniu na organizm. O stosowaniu kitu pszczelego. co zresztą zdarza się rzadko. Do powszechnie używanych preparatów z propolisu zaliczamy etanolowy ekstrakt propolisu (EEP). leczy stany zapalne jelit. Propolis stosowany jest przede wszystkim pod postacią różnych preparatów.pszczelich lotów. Bakteriobójcze i bakteriostatyczne właściwości propolisu są wykorzystywane przez pszczoły do celów . Także barwa propolisu bywa zróżnicowana od czerwonej. kit służy im do dezynfekowania wnętrza ula.powiedzielibyśmy . regeneruje tkankę chrzestną i kostną. Z uwagi na zawartość wysokoprocentowego alkoholu jest zalecany przez lekarzy w przypadkach szczególnych. wzmacnia organizm. poprawia pamięć. Zawarty w propolisie aminokwas siarkowy . maść. C. choroby wrzodowe żołądka i dwunastnicy. egzemę. Kit pszczeli jest substancją lepką. łagodzi stany zapalne. leczy owrzodzenia żylakowe. ze względu na jego aktywność.może wywołać podrażnienie nerek bądź przewodu pokarmowego doprowadzając do biegunki. w niższych temperaturach staje się twardszy i kruszy się. jak należy 281 . może im służyć jako substancja. czopki. źle w wodzie. C staje się miękki i plastyczny. a także zapalenia kostne. Oto. pleśni. ubytki kostne i tkanki chrzestnej. Maść przygotowuje się w koncentracji 30-50 proc. powierzchniowe uszkodzenia skóry. grzybków itp. płynne oleje mineralne i roślinne. Rozpuszcza się w spirytusie.łuszczycę. eterze i innych rozpuszczalnikach organicznych.cystyna wzmacnia porost włosów. w 80-104 st. Poprawia wzrok. W literaturze medycznej można napotkać doniesienia o graniczących z cudem przypadkach wyleczeń przy zastosowaniu preparatów robionych na bazie EEP. Aby rozpuścić kit w porcelanowym moździerzu stosuje się olej wazelinowy. w którą „wtapiają” szkodnika pojawiającego się w ulu. Wprawdzie nie jest toksyczny. różnego rodzaju odleżyny. w wyższych . wzmacniający i pobudzający. astmę. leczy oparzenia skórne . dzięki czemu jest on wolny od bakterii. zastrzyki. preparat do inhalacji.przybiera konsystencję ciastowatą. w temperaturze ok. Lecznicze właściwości propolisu są rozległe. wzmaga aktywność enzymatyczną komórek wątrobowych. Ma ona ciemny kolor i przyjemny zapach kitu. pigułki. musi decydować lekarz. Pszczoły wykorzystują propolis do różnych uszczelnień i innych robót wymagających związania luźnych elementów.sanitarnych. które należy podgrzewać razem z moździerzem w kąpieli wodnej do temperatury 40-45 st. Maść-ekstrat. sprawność fizyczną i psychiczną. dobroczynnie wpływa na psychikę. Wymaga przechowywania w miejscu suchym i ciemnym. dzięki właściwościom bakteriobójczym zapobiega powikłaniom infekcyjnym. smolistą. ale przedawkowanie . maź. 36 st. Wyśmienitym produktem odżywczym jest propolis z miodem i pyłkiem kwiatowym lub pierzgą. natomiast z miodem i sokiem ze świeżej pokrzywy majowej może służyć jako lek przeciwnowotworowy lub do leczenia ziarnicy złośliwej. szybko poprawia samopoczucie rekonwalescentów. kompresy.doustne bądź zewnętrzne (wchłania się przez skórę) . C topi się. Działa skutecznie w schorzeniach prostaty (potwierdzają to liczni pacjenci przeze mnie leczeni). propolizat. tabletki. poprzez żółtą i brązową po zielonkawą. Etanolowy ekstrat propolisu (EEP) jest wyciągiem substancji aktywnych (czynnych) z surowego kitu pszczelego.

Otrzymany produkt jest gotowy do użytku. Maść-ekstrat i propolizat zaleca się stosować w tych samych dolegliwościach i chorobach. Emulsja wodno-spirytusowa (do stosowania wewnętrznego). którą należy zdjąć. Można przygotować małe ilości kitu na ćwierć litra spirytusu. spirytusem. ostre i cierpkie. w smaku lekko kwaśne. Ostudzić do 45 st. obecnie są gotowe maści propolisowe w sklepach pszczelarskich i aptekach 3. C i wrzucić 50-100 g drobno pokrojonego propolisu. pełnotłustego mleka. białka. swędzących wyprysków skórnych. o słabym. nieco kwaśnym zapachu. a sam płyn jest przezroczysty. Po dwu tygodniach nalewkę zlać i przefiltrować. Stosować łyżkę stołową dziennie. różnych grzybków.i streptodermii. a matka pszczela w ciągu całego stadium larwiego i w okresie czerwienią.in. np. Kit można rozetrzeć względnie rozdrobnić i zalać 95 proc. witaminy. przy temperaturze do 45 st. neurodermii. Maść kładzie się cienką warstwą na wykwity skórne. Maść. 7. Otrzymuje się płyn emulsyjny koloru mleka. filtruje się ostudzoną maść przez gazę do stoików z zakrętką. przydaje sił życiowych.1-0. Wstrząsnąć dwa razy dziennie. Kit pszczeli leczy różne formy egzem. To propolisowe mleko jest o wiele trwalsze aniżeli samo mleko gotowane. Przy wszelkiego rodzaju bronchitach. Zawiera m. Propolizat. W celu otrzymania 10 procentowego preparatu bierze się na litr spirytusu l00 g propolisu. Stosować dwa razy dziennie łyżkę stołową. 70 g wazeliny. węglowodany. Skład: 10-12 g kitu. Do użytku zewnętrznego. MLECZKO PSZCZELE Mleczko pszczele jest wydzieliną gruczołów gardzielowych pszczół.przygotować maść. roztwór . 20 g lanoliny. aby nie ulotniły się olejki eteryczne. Mleko utrzymać w kąpieli wodnej przez 10 min. Na dno opadają mechaniczne domieszki i szarobiałe płatki wosku. mieszczących się w przedniej części głowy. mieszając od czasu do czasu pod przykryciem. Podgrzewamy 8-10 min. dwa razy dziennie (rano i wieczorem). Po 10-15 min. Bierzemy 10-20 g kitu na 10 g wazeliny. łuszczycy i świerzbu skórnego. Kompresy z kitu. Mleczko jest płynną. Stanowi odżywkę i lek. Zagotować litr świeżego. stafylo. W czasie stygnięcia na powierzchni mleka tworzy się warstwa wosku. mieszając drewnianą łyżką lub łopatką. tłuszcze. Mleko propolisowe (do użytku wewnętrznego). kit bowiem niszczy bakterie dostające się z otoczenia do naczynia z mlekiem.200 g propolisu. C. astmie zażywa się dwa razy dziennie po 30 kropli na cukier. Moczy się pięć warstw gazy i po lekkim wyciśnięciu okłada chore miejsce owijając bandażem. Na 200 ml wody wziąć l ml 20 procentowego spirytusowego roztworu kitu. następnie przykrywa czterema warstwami gazy i bandażuje. aminokwasy. 20%. mikroelementy. Mleczkiem karmione są larwy robotnic i trutni przez 3-4 dni życia. łuszczycowe. a na 20 proc. Spirytusowy roztwór propolisu doprowadza się w wodzie do stężenia kitu 0. Mleko odfiltrować do słoika. Jest to produkt 5 lub 10 proc. hamuje rozwój miażdżycy i leczy 282 . gęstą substancją barwy kremowej. 10% alkoholowego roztworu propolisu. Maść jest gotowa do użytku.01 proc. A oto właściwości mleczka pszczelego (w proszku oraz tabletkach) i pyłku kwiatowego: aktywizuje przemianę materii.

pszczoły odkładają na czarną godzinę. która jest łatwo strawnym produktem białkowym stanowiącym pokarm pszczół oraz nieco podrośniętych larw. obnóże pyłkowe. wzmagające się u ludzi starszych. poprawia przemianę materii. trudno gojące się rany. niedokrwienie narządów. a więc dojrzewanie erytrocytów. wrzody żołądka i dwunastnicy. Ustępują stany skurczowe naczyń. usuwa duszności wysiłkowe. płuca. w następstwie zwłaszcza napięcia nerwowego i innych szkodliwych wpływów. obniża poziom cukru we krwi. z jakiej został zebrany. Enzymy zawarte w mleczku pszczelim i pyłku kwiatowym działają obwodowe na komórki. usuwa zmarszczki i wygładza skórę twarzy. infekcje. jak pyłek kwiatowy. Te stany są również skutkiem niedokrwienia tkanki podścieliskowej. zabija bakterie i wirusy. zmniejsza dolegliwości serca. niedorozwój umysłowy i fizyczny dzieci. Czym jest pyłek? A co to jest pierzga? Pyłek to męskie komórki rozrodcze roślin nasiennych tworzące się w pylnikach kwiatowych. białek). PYŁEK KWIATOWY l PIERZGA Istnieje mało przykładów. zapobiega awitaminozie. niedomogi narządów przemiany materii i gruczołów wydzielania wewnętrznego. wątroba itp. cukrzyca. zaburzenia czynności gruczołów dokrewnych. następuje aktywizacja procesów życiowych. a także usprawnia produkcję enzymów tkanki podścieliskowej. przemianę materii (węglowodanów. oddychanie komórek oraz syntezę fosfatydów. leczy choroby nerwowe. aby jeden naturalny produkt spożywczy miał aż taką.). miażdżyca.ją. 283 . normalizuje pracę wątroby. zużycie tlenu w tkankach. poprawia wzrok i słuch. a resztę . Pierzga powstaje w wyniku dość skomplikowanego procesu fermentacji mlekowej obnóża. Należy w tym miejscu jednak dodać. zawroty głowy. normalizuje czynności gruczołów dokrewnych i przewodu pokarmowego. tłuszczów. nerek. Owo obnóże służy mieszkankom ula do produkcji pierzgi. awitaminoza. Otóż grudki ziaren pyłku kwiatowego zlepionych nektarem bądź miodem transportują pszczoły w koszyczkach na tylnej parze nóg. zmiany w dnie oka. stany chorobowe nerwów. niedowład kończyn po chorobie Heinego-Medina oraz po wylewach krwi do mózgu. pobudza apetyt. Stwarza to korzystne warunki do odżywiania komórek. Pszczoły znoszą go do ula. osłabienie słuchu. pobudza czynności szpiku kostnego.mniej więcej połowę zbioru . Wskazania lecznicze: anemia. niewydolność wątroby po żółtaczce zakaźnej i zatruciach. narządów. gdzie w części jest zużywany do bieżących potrzeb. Kuracja mleczkiem pszczelim z dodatkiem pyłku kwiatowego w proporcjach 1:1 uwalnia organizm od tych skurczów. obniża poziom cholesterolu. która ulega przekrwieniu. enzymów i witamin. tkanki i narządy wypełniające określone funkcje (np. astma wysiłkowa. choroba wieńcowa serca. niedobory aminokwasów. Zjawisko to występuje za pośrednictwem tkanki podścieliskowej. nerki. oczy. Pyłek kwiatowy odznacza się następującymi właściwościami: aktywizuje wydzielanie soku żołądkowego. że właściwości pyłku i jego skład zależą od rośliny. Zwiększa wówczas aktywność kwasów nukleinowych. wzmaga odporność na infekcję. moc odżywczą i energetyczną przy absolutnej nieszkodliwości. eliminuje szumy i zawroty głowy. Jest niezwykle bogatym źródłem witamin. nieżyt jelita grubego. zrosty zapalne. Pszczoły zbieraczki przynoszą pyłek kwiatowy do ula formując go w tzw.

gialurodynaza i fosfolipidy. 284 .5. leucyna. krwawieniu dziąseł.38 do 1. kwas glutaminowy i asparginowy. jak również wolne aminokwasy (cystyna. alanika. Innych metali obecnych w biologicznym składzie jadu (Na.melitynę. zanikowi brodawek językowych. W skład jadu wchodzą: białkowa i tłuszczowa frakcja drobnomolekularnych organicznych związków i mineralnych związków. Przy wysychaniu traci do 25% swoich lotnych kwasów. kwasy nukleinowe (dezoksyrybonukleinowe i rybonukleinowe. zakłóceniom psychicznym. przeziębieniom. treonina. z gorzkim. tryptofan. brzucha. wypadaniu zębów. senności. anemii. niedokrwistości. Jest to bezbarwny. Wydzielono biologicznie aktywne białko . krzywicy. Jad jest produktem sekrecji wydzielania specjalnych gruczołów pszczół robotnic. Gotowanie i zamrażanie nie zmienia melityny.5 do 5.żołądka. Nie zawiera węglowodorów. bezpłodności u mężczyzn. poronieniom. fermenty . zawrotom głowy i bólom głowy. zanikowi mięśni prążkowanych. tłuszcze i sterydopodobne substancje. puszczeniu się naskórka. gęsty płyn o ostrym zapachu. parzącym smakiem. Posiada wysoką aktywność powierzchniową.4%) i miedzi (mało). murawinowy.2 do 0. przeciwdziała zapaleniu nerwów.3 mg. pH roztworów wodnych wynosi od 4. Pyłek i mleczko pszczele zawiera Apivit . solny ortofosforowy. arginina. tj. zakłóceniu trawienia. lizyna. olejki lotne. układów nerwowego i oddechowego. Badanie popiołu jadu wskazało na obecność magnezu (0. Suchy pyłek kwiatowy można przechowywać w hermetycznie zamkniętych torebkach z tworzyw sztucznych. W suchym stanie utrzymuje swoje podstawowe właściwości przez dłuższy czas. która jest najważniejszym farmakologicznym składnikiem jadu pszczelego.44 (średnio 0. który przez kanalik żądła zostaje wyciśnięty do otworu rany w momencie ukłucia aż do wyczerpania rezerwuaru jadu. sprzyja utrzymaniu normalnej wagi ciała. zmianom atonicznym w mózgu. Z frakcji wolnych kwasów organicznych znaleziono histaminę (do 1%) i znaczną ilość kwasów organicznych. przypominającym zapach miodu. metionina. magnez. Na powietrzu twardnieje szybko. K.31. histydyna. nie reaguje na kwasy i zasady. Zawiera substancje suche do 41%.preparat produkcji polskiej. palącym. izoleucyna). miedź.66). chorobom zakaźnym. 0. glikol. łojotokowi. Jad jest kwaśny. seryna. JAD PSZCZELI Już w starożytności był znany w wielu krajach Europy i Azji z jego właściwości leczniczych. witamina A. Fe i inne) nie znaleziono. o ciężarze gatunkowym 1. Siła jego kwasów waha się od 0.

powstaje uczucie bólu. Jad działa leczniczo miejscowo i ogólnie. tworząc produkt toksyczny . U niektórych ludzi wywołuje anafilaktyczny szok. która ma działanie cytolityczne i powoduje hemolizę. białko termostabilne. W małych i średnich dozach jad działa leczniczo. Jad posiada alergen działający na układ nerwowy.gualinidaza i fosfolipaza A. 1000 ukąszeń wywołuje śmierć przez paraliż układu oddechowego. jak uaktywnianie działania tkankowych dehydraz i trombokinaz. Frakcja „I” przedstawia sobą toksyczne białka o charakterze niefermentowym o masie cząsteczkowej około 35 000 mg. Zależy ono od dawki jadu. Po otrzymaniu 100 do 200 ukąszeń chory musi kilka dni leżeć w łóżku z powodu ciężkiej choroby. ale nie działa na melitynę. Miejsce ukąszenia czerwienieje. tj. Jad obkurcza mięśnie gładkie i poprzeczne. zdolność do rozpuszczania czerwonych krwinek. w szczególności gualinidazy i fosfolipazy A. Jad działa szybko na organizm ludzki. Frakcja „O” nie została zbadana jeszcze dostatecznie. Wysoka temperatura niszczy enzymy jadu. występują 285 . mięśni działających na ścianki naczyń krwionośnych. który trwa kilka godzin. Fosfolipaza A rozkłada leucynę. U zbieraczy miodu . krew zagęszcza się. na które nie działają kwasy i zasady.pszczelarzy powstaje uodpornienie na jad. U średnio czułego człowieka jad wywołuje miejscowe zapalenie skóry. napływ śliny i nadmierne pocenie się. jest mikrobo-i bakteriobójczy. po tym wymioty. Frakcja „II” ma bardziej złożony skład: są tu dwa enzymy . zatrucie jadem bywa rzadkie. parzenia. w szczególności od jego indywidualnej czułości.Lipidowa frakcja jest niewielka. Proleoktyczne enzymy pepsyna i trypsyna inaktywują jad. obniża ciśnienie krwi. Występują też zaburzenia w jelitach i być może utrata przytomności. od właściwości organizmu. itd. nudności. Ciśnienie krwi spada. wywołuje miejscowe zapalenia. Jad inaktywuje się w roztworze wodnym od 1:100 do 1:1000. rozkładając jego białka. ułatwia rozchodzenie się jadu w skórze i wzmacnia miejscowe działanie jadu. z którym związane są farmakologiczne właściwości jadu pszczelego. Działanie jadu na organizm ludzki jest różne. obrzmiewa. miejsca ukąszenia. To ostatnie objaśnia obniżenie lepkości krwi pod wpływem jadu. Gualinidaza rozpuszcza podstawową substancję tkanki łącznej. Podstawową masą suchego jadu są białka. Na początku człowiek odczuwa zamęt w głowie. Z tym składnikiem związane są ważne efekty frakcji „II”. Później wzrasta temperatura. należą tu substancje pachnące wydobywane eterem. blokuje (paraliżuje) centralne synapsy nerwów. jak również steryny wyciągane chloroformem. a w większych trująco.lizocytynę. temperatura wzrasta od 2 do 6 st.

Jad rozszerza arterie i naczynia włosowate. . preparatów wodnych w ampułkach i oleistych. Działa korzystnie na układ krwiotwórczy. Działa stymulujące na mięsień serca. ukłuć podskórnych. itp. obniża ciśnienie krwi. aktywuje przemianę materii. apetyt i chęć do pracy. wcieranie emulsji.oznaki rozpuszczenia krwinek czerwonych i hemoglobimeria (hemoglobina w moczu). w tym również do ciężkich i przewlekłych. Kobiety i dzieci są bardziej czułe. zwiększa się ilość hemoglobiny. w szczególności zmniejsza ilość cholesterolu we krwi. Stosuje się jad do leczenia wielu chorób. Leczy się przez ukłucie pszczoły. W małych ilościach jad pobudza siły obronne organizmu. maści z jadem. Zmniejsza się lepkość i gęstość krwi. Zasadniczo stosuje się przy: reumatyzmie. powiększa przypływ krwi do chorego organu i zmniejsza bóle. Podobnie jak autochemoterapia. Jad ma korzystny wpływ na ogólny stan chorego. polepsza się sen. jonoforeza.

LEKI l SPECYFIKI ZIOŁOWE .

Tylko lekarz może ustalić diagnozę i na jej podstawie można dobrać takie czy inne zioła lecznicze. który zechcą sami zbierać.wtedy siła jego działania będzie równa szklance naparu lub odwaru. Zaparza się najczęściej liście. które należy przyjmować nie więcej niż 3 razy dziennie.nie może być na nich ani wody deszczowej. suszyć i przechowywać zioła lecznicze.pojedynczy preparat ziołowy. Zioła dobre są dla wszystkich . wyciąg. Nie wszyscy mamy ochotę zaopatrywać się w zioła w sklepach. Możemy je przyjmować w postaci naparu .to zażywanie ziół sproszkowanych. W takich przypadkach nie wysilajmy się na zbieranie ziół rzadko spotykanych. I dlatego dopiero po pełnej ocenie choroby można zdecydować się na taką lub inną kurację: żywieniową. Przypominam jednak.od najmłodszych do najstarszych. odwaru . Ale powtarzam. które w naszej okolicy występują masowo. Nie tylko bowiem utrudnia to suszenie. że przyjmowanie ziołowych środków sproszkowanych musi być ostrożne: popijamy je obowiązkowo zimnym płynem albo wsypujemy do niewielkiej ilości zimnej wody. ani rosy. witaminową. a niekiedy i na wszystkie na raz. Ale oczywiście niemowlętom nie dajemy więcej niż pół szklanki naparu w ciągu dnia. że wystarczy zażyć tylko l gram sproszkowanego zioła . lub też w postaci maceratu.zalewamy zioło wrzątkiem. ale w niektórych przypadkach powoduje czernienie. Teraz przechodzę do sposobów zażywania i dawkowania ziół. Zachłyśnięcie się bowiem proszkiem w trakcie popijania gorącą wodą może spowodować katastrofalny w skutkach atak kaszlu. kąpielową. a pacjentom po 60 roku życia zmniejszamy dawki jednorazowo do 1/4 szklanki. kiedy są idealnie suche . łącząc go z pokarmem. każda z nich musi odbywać się pod kontrolą lekarza.gotujemy. Proszkujemy najczęściej te środki ziołowe. ale ograniczmy się do tych. że wszelka kuracja ziołami nie może być prowadzona bez uprzedniej wizyty u lekarza. Macerowanie i proszkowanie obowiązują wtedy. gdy najbardziej zależy nam na zachowaniu w surowcu zielarskim witamin. Dzieciom do okresu dojrzewania podajemy dwa razy dziennie po pół szklanki naparu lub odwaru. czy granulat nie zawsze będą skuteczne w przypadku chorób przewlekłych. Co więcej .Przede wszystkim muszę zastrzec. ziołową. żółknięcie i daje inne objawy dyskwalifikujące zebrany surowiec zielarski. kiedy to zalewamy zioło szklanką zimnej przegotowanej wody na kilka godzin. 289 . Zioła zbieramy tylko wtedy. Na pewno znajdzie się wielu chętnych. gotuje korę lub korzenie. których niewielkie przedawkowanie nie powoduje żadnych ujemnych skutków ubocznych. Ale należy pamiętać. łodygi i kwiaty. Ostatni wreszcie sposób .

gdyż chłoną zapachy obce. dychawicy oskrzelowej i stanach astmatycznych. jak np.trzy lata. które nie wiadomo dlaczego niektóre gospodynie wystawiają na słońce. który je narkotyzuje. Warto również pamiętać o ukryciu przed kotami korzenia kozłka. a wtedy narazimy się na duże straty. czy działają one lepiej. pajęczyny. jedwabie). a niepachnące . jeśli ją sami zbieramy. kminek natomiast dobry jest i po 10 latach. rozedmie płuc. Otóż zioła. które czasem mogą zagnieździć się w ziołach. liści podbiału (35). Długość przechowywania ziół jest różna w zależności od gatunku.po trzech. im mocniej dane ziele pachnie. liście i kwiaty pachnące można przechowywać dwa. Mówiąc ściślej. korzenia ślazu (10). które przepadają za kminkiem. jak będą przechowywane. Kora kruszyny. będzie dobra dopiero po roku „leżakowania”. W „zapachu” bowiem prawie zawsze tkwi jakiś składnik leczący. ziela tymianku (10) i korzenia żywokostu (15). całe ziele.a więc kwiaty. więc stosuje się ją przy nieżytach dróg oddechowych i oskrzeli. futra. przeciwzapalnie. należy zepsuty surowiec jak najszybciej spalić.Zbieramy pojedyncze gatunki osobno. wrogiem zaś wszystkich roślin przez nas zerwanych. Mieszanek zresztą nie wymyślił „Herbapol”.bez względu na to. niż pojedyncze zioła? Oczywiście . Mieszanka ta działa powlekające. Kora i korzenie tracą swoje właściwości lecznicze po pięciu latach. Niektóre zioła lecznicze. melisa. owoc. nigdy nie mieszając ich ze sobą. Dawno już zauważono. Słońce jest przyjacielem roślin. tym szczelniejszego wymaga opakowania. zmiękczająco.zarówno zebrane własnoręcznie. rdestem czy siemieniem lnianym. są w stanie zaatakować inne nasze środki spożywcze i niespożywcze (wełny. Pod wpływem promieni słonecznych zachodzą niekorzystne procesy niszczące wartości lecznicze danej rośliny. Wszystkie surowce zielarskie . kiedy żyją. bratek polny. Zasada ta odnosi się nie tylko do surowców ściśle zielarskich. zapachu stęchlizny czy innych nienaturalnych zjawisk (najczęściej rezultat niewłaściwego przechowywania).„Zioła numer 18” składa się z: liści szałwii (10). Z chwilą pojawienia się w naszych zbiorach podejrzanej pleśni. a owoce . Oto gotowe mieszanki . świetlik i owoc kasztanowca tracą działanie lecznicze już po roku . Szkodniki. ale również do soków owocowych i innych zapasów. kopru (10). jak i zakupione zioło (nawet w torebkach) trzeba przechowywać w szczelnych opakowaniach z dala od innych zapachów. daje pewniejszy skutek niż taka sama ilość pojedynczego środka ziołowego. Oczywiście suszymy i przechowujemy każdy surowiec oddzielnie i w szczelnym opakowaniu. 290 .suszymy zawsze w cieniu.w nawiasach podany jest procent każdego zioła NEOPEKTOSAN .mieszanka działa lepiej przy tej samej dawce wagowej czy objętościowej. istnieją one prawie od stu lat. korę czy korzeń . że porcja 3-4 ziół działających w tym samym kierunku. wykrztuśnie. Więcej . Ale te „Herbapolu” opracowano na podstawie najnowszych badań. MIESZANKI ZIOŁOWE Omawiając mieszanki ziołowe trzeba odpowiedzieć na pytanie. Równie starannie trzeba nasze zioła zabezpieczyć przed myszami. w miejscu przewiewnym.

łyżkę na szklankę wody. NORMOSAN . 291 . W skład Pyrosanu wchodzi: rumianek (5). kminku (10). otyłości. Bierze się łyżkę na szklankę wody. przygotowując każdorazowo świeży odwar. kwiat krwawnika (22. REKTOSAN .po jedzeniu. ziele krwawnika (20). w stanach ozdrowieńczych po chorobach płucnych oraz przeciw pylicom i rozedmie płuc.„Zioła numer 14” . zagotowuje i pije na czczo rano i wieczorem przed pójściem spać. rozedmie z zespołem sercowopłucnym.stosujemy jako środek pomocniczy przy chorobach płucnych. kory kruszyny (15). NERVOSAN „Zioła numer l” . kłączy perzu (30). W skład Nervosanu wchodzą: korzeń kozłka zwany popularnie Waleriana (40). Normosan składa się z: kory kruszyny (50).składa się z ziół rozgrzewających (przeciwgorączkowych”. W skład Pulmosanu wchodzi: ziele rdestu ptasiego (30). poprawiają przemianę materii i likwidują nadmierną fermentację jelitową.„Zioła numer 17” . nasennym . korzenia żywokostu (15). Stosuje się tę mieszankę przy zaparciach (zwłaszcza nawykowych). kminku (5). przeciwskurczowym. ziele skrzypu (30).to mieszanka. kwiatu kasztanowca (15).działają rozwalniająco. krótko gotuje i pije 2 razy dziennie po szklance . ziele mięty pieprzowej (15) i ziele melisy (10).5). PULMOSAN . Im dłużej się gotuje. bezsenności. złej przemianie materii oraz w zaburzeniach w trawieniu i przyswajaniu pokarmów. Pektosan działa nieco słabiej i jest wskazany dla ludzi starszych wymagających powolnych długotrwałych kuracji przy sprawach chorobowych przewlekłych. tym silniejszy odwar. kwiat rumianku (10). korzeń mniszka (12. owoców bzu czarnego (10). zwłaszcza przy przewlekłej gruźlicy płuc. Pije się raz dziennie na noc . PYROSAN . liść szałwii (10). działa więc napotnie. owoc maliny (5). Neopektosan można stosować raczej w celach doraźnych. owocu jarzębiny (15). W obu wypadkach bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. kora wierzby (20). Składa się ona z kwiatu krwawnika (5). trawiennie. przeczyszczające. Składa się ona z ziół o działaniu uspokajającym.5) i kwiat słonecznika (S). rozgrzewające i kojąco. w nerwicach układu wegetatywnego. towarzyszących każdemu przemarznięciu.Bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. choć stosowana przy często spotykanej i bardzo dokuczliwej dolegliwości.to mieszanka o wąskiej specjalności.„Zioła numer 13”. kwiat tawuły łąkowej (25).słowem jest czymś bardzo potrzebnym w dzisiejszych „zwariowanych czasach”. liść podbiału (35) i koper (10). nieżytom górnych dróg oddechowych i przy bólach mięśniowych reumatycznych.Podobny w działaniu jest PEKTOSAN . Nervosan stosujemy przeciw nadmiernej pobudliwości w stanach podniecenia psychicznego. liście brzozy (10). mięty pieprzowej (10). histerii oraz w zaburzeniach związanych z pokwitaniem i przekwitaniem. W skład tej mieszanki wchodzą: korzeń omanu (25). korzeń ślazu (20). która zrobiła największą karierę handlową. niestrawności.„Zioła numer 6” . kwiat lipy (25). wzdęciach. Stosuje się go we wszystkich stanach gorączkowych. gdy zachodzi podejrzenie takiej czy innej formy przeziębienia: przeciw grypie.„Zioła numer 7” . z lekka moczopędnie. pączki topoli (10). a mianowicie krwawnicach czyli hemoroidach. Pije się 2-3 razy dziennie szklankę odwaru z łyżki ziół. nerwicach i przyspieszonym bezgranicznie tempie życia.

ziela rdestu ptasiego (20). ziela połonicznika (20). dzięki czemu krążenie krwi uruchamia złogi. Stosuje się w zapaleniu nerek i pęcherza moczowego. czyli miażdżycy. VAGOSAN . gotujemy krótko i ciepłym odwarem płuczemy jamę ustną przy stanach ostrych i zapalnych. REUMOSAN . dezynfekuje przewód moczowy i likwiduje jego stany zapalne. Bierze się półtorej łyżki ziół na 1. wadliwej przemianie materii u osób starszych i w zmianach typowych dla wieku podeszłego.: liść i kwiat głogu (30).ceniona mieszanka ziołowa przeciw schorzeniom kobiecym takim. kora kruszyny (15).również przy nadciśnieniu. Bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. kwiatu tawuły łąkowej (10). okostnej.stosujemy przy ostrych i przewlekłych chorobach gośćcowych . rumianek (20) i kwiatu arniki (2. Łyżkę ziół na szklankę wody krótko zagotować i pić 2 razy dziennie. liści brzozy (30). przemywań i okładów.jak sama nazwa wskazuje stosujemy przy sklerozie. Mieszanka działa rozgrzewające i jednocześnie moczopędnie.5 szklanki wody. W skład Vagosanu wchodzi ziele rdestu ptasiego. owrzodzenia sromu. SKLEROSAN .). Bierze się 3-4 łyżki ziół na 6 szklanek wody.„Zioła numer 16” . 292 . a w stanach zapalnych pochwy .składa się z ziół przeciwzapalnych i dezynfekujących.nasienia kozieradki (20) i ziela bratka polnego (10). UROSAN . owoc jarzębiny (10). SEPTOSAN . liści pokrzywy (20). Mieszanka składa się z liści brzozy (20). liści mącznicy (15) i korzenia lubczyka (20). ziele macierzanki i ziele tymianku w równych ilościach. artretyzmie i ischiasie. i ziela skrzypu (10). które stopniowo dostają się do przewodu moczowego.5 proc. gotuje i ciepły odwar pije 3 razy dziennie. używa do irygacji.działa moczopędnie. skąd mają już otwartą drogę na zewnątrz. ziele krwawnika (5). obrzękach i kamicy moczowej. liście szałwii. krótko gotuje i pije 2-3 razy dziennie na ciepło. gotuje.„Zioła numer 4” . liść szałwii. ale również przy stwardnieniu rozsianym. Do użytku zewnętrznego bierzemy łyżkę ziół na szklankę wody. migdałków oraz w innych stanach ropnych i zapalnych w jamie ustnej. W skład Sklerosanu wchodzi m.in.„Zioła numer 2” . jak upławy. nieżytach miedniczek i przewodu moczowego. ziele jemioły (20) i ziele rdestu ptasiego (10). choć to różne choroby.inaczej mówiąc przy reumatyzmie. przecedzą przez gęste płótno. kora dębowa (25). Z łyżki ziół robi się szklankę odwaru i pije 2 razy dziennie. w przypadku pęknięcia odbytu i ropni okołoodbytniczych. zapaleniu dziąseł. czyli sderosis.5 proc. piasku. najlepiej na czczo mniejszymi dawkami. Składa się z ziela skrzypu (20). anginie.„Zioła numer 8” .).„Zioła numer 11” . kory wierzbowej (20). Ze względu na składniki . pokrzywy (po 17. Stosuje się tę mieszankę przeciw guzom krwawnicowym w stanach zapalnych ostrych i przewlekłych. disseminata. Oto skład: liść mięty pieprzowej. skąpomoczu.do codziennej higieny intymnej.

liść szałwii (17).75. Podaję więc skład. Stosuje się więc ten granulat przy kamicy żółciowej. przy wzdęciach. ziele rzepiku. kwiat rumianku (5). osłaniające. działanie i zastosowanie niektórych z nich.1). Stosuje się go więc w zaburzeniach wydzielania wewnętrznego. nasienie kozieradki (20). w stanach ostrych nieżytów przewodu pokarmowego. gdy wyliczone objawy wskazują na nerwicę żołądka.5. liść szałwii (10). złym samopoczuciem. raczej małymi dawkami. ziele dziurawca (7). nadmiernej fermentacji jelitowej oraz chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy. NERMOGRAN zawiera: kwiat rumianku 0. przebiegających z odbijaniem się. liść mięty 7 części. korzenia lubczyku i siarczanu sodowego po 3. na ciepło. w stanach lękowych.8 części. liść mięty pieprzowej (20). Bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. korzeń lubczyka (3). GRANULATY ZIOŁOWE Wygodną formą zażywania ziół są granulaty.TANNOSAN . wpływa na złą przemianę materii. stanowi masa granulacyjna.mieszanka przeciwbiegunkowa i zatrzymująca. przy przewlekłych schorzeniach wątroby. korzeń lukrecji (3). kwiaty rumianku i kłącza rzewienia po 7 części. nasennie i przeciwskurczowo. NORMOGRAN .zawiera: morszczyn (10). nadmiernej ilości śluzu w stolcu oraz wówczas. Stosuje się ten granulat przy zaburzeniach trawiennych. kory kruszyny i liścia mięty po 11 cz. wyciąg suchy z kory kruszyny (2). do stu procent. 293 . osłabieniu czynności trawiennych i w przewlekłych zaparciach. Działa rozwalniająco. niesmakiem. kłącze perzu (20). kwiat rumianku rzymskiego (10). gotuje. liść bobrka (7). CHOLEGRAN zawiera: ziele szanty. owoc czarnej jagody (30). nieżytom jelit. Stosuje się ją przeciw przewlekłym i ostrym biegunkom. Działa kojąco. ziele dziurawca. przeciwzapalne i wpływające na przemianę materii. jako lek pomocniczy w miażdżycy. zaburzeniach dróg żółciowych. zapaleniu pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. zaburzeniach okresu przekwitania i jako środek pomocniczy w leczeniu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Resztę. W skład Tannosanu wchodzą: kłącze pięciornika (30). ziele serdecznika. korzeń ślazu (20). olejek miętowy (0. ziele krwawnika i kłącze kozika 26 części. otyłości i spastycznych i nawykowych zaparciach stolca. zgagą. szczególnie przy nerwicy. chorobach wątroby i dróg żółciowych oraz w kamicy żółciowej. liść mięty i liść melisy po 9.. Stosuje się go w stanach pobudzenia nerwowego. ściągające i hamujące rozwój bakterii w przewodzie pokarmowym. Działanie „Cholegranu” jest żółciopędne i żółciotwórcze. pije przed jedzeniem. bezsenności. Działanie ma przeciwzapalne. w bólach przewodu trawiennego.„Zioła numer 5” . nerwobólach. GARSTROGRAN zawiera: ziele rzepiku (10).

liść brzozy . liść brzozy 13. liść brzozy 7. złej pracy nerek i w skazie moczanowej. Działa moczopędnie. kamicy moczowej. ziele skrzypu 6.płyn (stany asmatyczne. stany skurczowe oskrzeli. pęknięcia błony śluzowej. korzeń rzewienia 3.4. Jest to pierwszy w farmakopei polskiej środek doustny przeciw łuszczycy.7. ASTMIN . nieżyt jelit. ziele skrzypu 7. ziele rdestu ptasiego 13.maść na schorzenia odbytnicy. bolesność i świąd. liść pokrzywy 13. ASTMOSAN . ALAX . niestrawność. MAŚCI AESCULAN . zaburzenia przewodu pokarmowego.drażetki (ostre i przewlekłe zaparcia. korzeń łopianu 13. przeciwzapalnie i dezynfekuje drogi moczowe. korzeń lubczyku 13 części.REUMOGRAN . dychawica oskrzelowa. pasożyty przewodu pokarmowego). PROSZKI. przeciwreumatyczne.drażetki na zaparcia nawykowe. granulatów jednakowo: 1-2 łyżeczki dziennie. kaszel różnego pochodzenia). owrzodzenia i guzy krwawnicowe (hemoroidy).3 części.płyn (wszawica głowy i innych miejsc owłosionych). kłącze perzu 10. grypie i anginie. popijając herbatą lub osłodzoną wodą.zawiera korę wierzbową 13. a mianowicie strącza fasoli 20. korzeń wilżyny 3. niedowład jelita grubego. Działanie ma. który zawiera szereg środków witaminowych. Zażywa się każdy z ww. wzmożone procesy gnilne lub fermentacyjne.spirytusowy wyciąg z czosnku (nadciśnienie tętnicze. choroba wieńcowa. UROGRAN . zatrucia pokarmowe. ALLIOSTADIL .4 kwiat wiązówki 6.tabletki (nieżyty górnych dróg oddechowych. rozedma płuc).7 części. stwardnienie tętnic.papieros i tytoń (do palenia dla astmatyków). ALTRA . a poza tym moczopędne. PŁYNY. Stosuje się ten granulat w chorobach gośćcowych. ziele gryki 5. zesztywniającym i zwyrodniającym oraz w stanach przeziębienia. owoc bzu czarnego 10.4. stany zapalne. ziele skrzypu 7. Stosuje się w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych dróg moczowych. jak sama nazwa wskazuje. nieżyty oskrzeli. gośćcu postępującym. ARTEMISOL . AZARINA . DRAŻETKI. w leczeniu objawów ogólnych i stawowych (w stanach ostrych i przewlekłych). zatrucia pokarmowe). Jako ostatni należy odnotować BETAGRAN.zawiera ziele nawłoci 20.4. alergiczny katar sienny. 294 . niedowład jelita grubego. przed jedzeniem.

CHLOROFILAN .wyciąg spirytusowy z rumianku (owrzodzenia skóry. trądzik pospolity). CHELIWAG . CALMAGINA . stany alergiczne. rumieniowaty. schorzenia rogówki. BIOSTYMINA .płyn (osłabienie mięśnia sercowego. owrzodzenia podudzia. łojotokowe zapalenie skóry. okresy rekonwalescencji). BELLERGOT .maść do wcierania (bóle gośćcowe.tabletki (ropne zapalenie skóry. choroba wrzodowa). CARDIOL . BELLERGOT RETARD . CHELIFUNGIN . zanik nerwów wzrokowych. świąd. ujścia cewki moczowej i sromu). czyraczność. stany zapalne skóry. AZUCALEN . 295 . grzybica naskórka dłoni i stóp. W okulistyce: zwyrodnienie siatkówki. trudno gojące się i ropiejące rany u dorosłych i u dzieci). przewlekłe schorzenia przewodu pokarmowego. nerwobóle. brak łaknienia. niestrawność). stany zapalne zatok szczękowych. schorzenia gośćcowe. figówka gronkowca. kamica żółciowa. kolki. zaburzenia w pracy serca i układu krążenia.10 kropli na szklankę wody do płukania gardła. W pediatrii: wadliwa przemiana białkowa i tłuszczowa.tabletki (zaburzenia trawienne. skaleczenia i oparzenia. niedomagania krążenia). zaburzenia czynności serca na tle nerwicowym.maść (rzęsistkowe zapalenie pochwy. dychawica oskrzelowa i ostre zakaźne schorzenia przewodu pokarmowego). choroby alergiczne. pokrzywka.AZULAN . ujścia gruczołów przycewkowych. przedsionka pochwy. przetoki i odleżyny. łuszczyca.maść do smarowania (ropne choroby skóry.tabletki (bóle związane z przewlekłymi schorzeniami dróg żółciowych. okres przekwitania. bóle mięśniowe i stawowe). posocznice. zaburzenia równowagi. dusznica bolesna i astma). wyczerpanie.wyciąg z liści aloesu w zastrzykach. liszajec. trudno gojące się rany ropne. nadczynność tarczycy. nerwice. łupież ostry. CHELIDONINUM HYDROCHLORICUM . biegunki. W chorobach ogólnych: dychawica oskrzelowa. kamica nerkowa.maść (stany zapalne i ropne skóry.to samo o przedłużonym działaniu. wzdęcia i stany wywołane błędami dietetycznymi.drażetki (nerwice układu wegetatywnego. zapalenia ucha środkowego. ALIOFIL . choroba wrzodowa. CAPSIPLEX . szyjki macicy.

nieżyty oskrzeli. 296 . stany skurczowe dróg żółciowych. zwyrodnienie mięśnia sercowego. COLCHICINUM . stany zapalne żołądka i jelit. częstoskurcz napadowy. wadliwa przemiana materii. nieżyty przewodu pokarmowego na tle bakteryjnym. zatrucia). zwłaszcza w starszym wieku. wady zastawkowe serca i częstoskurcz napadowy). FITOLIZYNA .pasta ziołowa. nieżyty górnych dróg oddechowych.płyn (schorzenia wątroby. KELASTMIN . chroniczne zaparcia). grypowe formy przeziębienia). KELICARDINA .czopki (guzy krwawnicowe i ich powikłania. migotanie i trzepotanie przedsionków. prowadzące do niewydolności krążenia. zaburzenia czynności mięśnia sercowego.krople (schorzenia naczyń wieńcowych. kolka wątrobowa. niedokwaśność soków żołądkowych i błędy dietetyczne). która działa podobnie. zaparcia nawykowe w starszym wieku. zaburzenia układu wątrobowo-żółciowego. LINIMENTUM CAPSICI COMPOSITUM . nerwobóle. stany zapalne odbytnicy. DIGICARSOL .tabletki (przewlekła i ciężka niewydolność krążenia.miód koperkowy (zapalenia oskrzeli. w kamicy żółciowej. błędy dietetyczne). produkowana z fasoli indyjskiej (bardzo skutecznie rozpuszcza złogi i kamienie nerkowe). profilaktycznie w zapobieganiu nawrotom kamicy). HEMOROL . migotania i trzepotania przedsionków. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy.CHOLESOL .proszek do rozpuszczania w wodzie (zaburzenia w wydzielaniu żółci. zwłaszcza u dzieci. dyspepsje. DEBELIZYNA .tabletki (biegunki. zaburzenia układu krążenia). GASTROCHOL . w kamicy nerkowej. zaburzenia żołądkowo-jelitowe.złożone mazidło pieprzowcowe (bóle nerwowe i mięśniowe pochodzenia gośćcowego. zaburzenia krążenia obwodowego. niewydolność oddechowa z powodu zahamowanego wydalania śluzu z oskrzeli i oskrzelików. pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. zaburzenia trawienne u dzieci).płyn (wady serca w okresie niewydolności krążenia.krople (dychawica oskrzelowa. rozedma płuc). Najlepiej stosować na zmianę z Rubiolizyną.wyciąg w formie pasty (w zakażeniach i stanach zapalnych dróg moczowych. owrzodzenia i pęknięcia odbytnicy). IDALBINA . szczególnie w dusznicy bolesnej. MEL FOENICULI .tabletki (ostre stany zapalne w chorobach gośćcowych). CARDITON .

niestrawność). NEOSPASMINA . miażdżyca tętnic. nadczynność tarczycy. zatrucia pokarmowe). jako środek łagodnie przeczyszczający w chorobach wątroby. skurcze moczowodów i pęcherza w procesach zapalnych.granulki (przewlekłe i nawykowe zaparcia. RHIZOMA RHEI . SCOPOLAN . stany podniecenia. NEOCARDINA . skłonność do wylewów krwawych. RAPHACHOLIN . dychawica oskrzelowa. bezsenność). otyłość różnego pochodzenia. żółciowa. przede wszystkim u dzieci). NEONORMACOL . wzdęcia i zaparcia). wrzód trawienny jelita cienkiego.tabletki (przewlekłe zaparcia. kolka nerkowa. przewlekłe zapalenie dróg żółciowych. nerwice.krople (nadciśnienie. zaburzenia układu neurowegetatywnego. RHELAX . zaburzenia układu neurowegetatywnego. kamica żółciowa lub skłonność do tworzenia się kamieni.MEL SYMPHYTI .zapalenie dróg moczowych i żółciowych.miód żywokostowy (nieżyty górnych dróg oddechowych i kaszel.syrop (zaburzenia układu neurowegetatywnego. miażdżyca. PASSISPASMIN . choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. choroba morska. niedoczynność tarczycy). kolki jelitowe.krople (zaburzenia czynnościowe serca na tle nerwicowym. osłabienie wydajności żółciotwórczej miąższu wątroby.drażetki i czopki (bóle pochodzenia skurczowego dróg żółciowych i trzustki. nadciśnienie). lotnicza). osłabienia mięśnia sercowego. kamica moczowa. okres przekwitania. UROSET . nadciśnienie tętnicze.drażetki (stany zapalne pęcherzyka i dróg żółciowych.syrop (zaparcia chroniczne. okres przekwitania. trzustkowa. niewydolność krążenia. niestrawność. RESERGOT drażetki (choroba nadciśnieniowa. upośledzona przyswajalność tłuszczów. stany podniecenia. NERVOSOL . zaparcia spastyczne). 297 . psychonerwice. zatrucia pokarmowe. RUTISOL . bezsenność na tle nerwicowym. wybroczyn na tle zatruć niektórymi lekami lub jadami bakteryjnymi. nerwicowe zaburzenia czynności serca. katar sienny. kamica nerkowa. zaburzenia układu wegetatywnego). ostre i przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego i przewodów żółciowych.syrop (stany podniecenia i pobudliwości nerwowej. rekonwalescencja). bezsenność. zburzenia trawienne.krople (zburzenia czynnościowe serca na tle nerwicowym. pokrzywki).

stany przedzawałowe.Tinctura Arnicae (wewnętrznie: nieżyt przewodu pokarmowego. NALEWKA Z OWOCÓW AMINKA EGIPSKIEGO . że przereklamowane wino z aloesu ma identyczne działanie i nic ponadto! NALEWKA GORZKA . przewlekłe zapalenie nerek.Tinctura Ammi visnagae (choroba wieńcowa. choroba nadciśnieniowa. nadmierne wydzielanie soków trawiennych). NALEWKA POMARAŃCZOWA . przewlekłe i nawykowe zaparcia) . zaburzenia czynnościowe serca. NALEWKA ALONOWA . miażdżyca naczyń.Tinctura Calami (nieżyt żołądka. dychawica oskrzelowa. skurcze dróg żółciowych i moczowych). miażdżyca naczyń wieńcowych). NALEWKA Z LIŚCI POKRZYKU . zaburzenia trawienne. zaburzenia trawienia. zaburzenia trawienne. krwiakach i naciekach). schorzenia mięśnia sercowego. brak apetytu. NALEWKA Z BULWY TOJADU . kamica nerkowa i żółciowa. NALEWKA KUPALNIKOWA . NALEWKA Z ZIELA MILKA WIOSENNEGO MIANOWANA . dychawica oskrzelowa). wady serca wrodzone i nabyte. choroba wrzodowa żołądka i jelit.Tinctura Absinthi (brak łaknienia. spowodowany także nadużyciem tytoniu.Tinctura Amara (brak łaknienia.Tinctura Aloes (brak łaknienia.Tinctura Auranti (brak łaknienia. przeważnie jednak używana dla poprawienia smaku niektórych leków). nieżyt przewodu pokarmowego. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy.NALEWKI ZIOŁOWE NALEWKA PIOŁUNOWA . zaburzenia trawienne. szczególnie zapalenie nerwu trójdzielnego. 298 .tu należy przypomnieć. nadmierne napięcie układu przywspółczulnego.Tinctura Adonidis Vernalis Titrata (niedomoga mięśnia sercowego. schorzenia układu wątrobowo-żółciowego). NALEWKA Z PIEPRZU TURECKIEGO .Tinctura Capsici (wewnętrznie. NALEWKA TATARAKOWA . nieżyt żołądka i jelit. dychawica oskrzelowa. zaburzenia trawienne. zaburzenia trawienne. zewnętrznie: bóle mięśniowe i stawowe pochodzenia gośćcowego. bóle stawowe i mięśniowe pochodzenia gośćcowego). brak łaknienia.Tinctura Belladonnae (bóle przewodu pokarmowego pochodzenia kurczowego. zewnętrznie: do okładów przy stłuczeniach. kolka jelitowa.Tinctura Asari (nieżyt oskrzeli. nerwobóle). schorzenia i dyskinezy dróg żółciowych i pęcherzyka żółciowego oraz zaleganie żółci). NALEWKA KOPYTNIKOWA .Tinctura Aconiti (nerwobóle. stany zapalne jamy ustnej).

NALEWKA CHINOWA ZŁOŻONA . zaburzenia czynnościowe serca. nudności. krztusiec. tętnic. kolka wątrobowa. w sporcie wyczynowym). chroniczne schorzenia układu wątrobowo-żółciowego. NALEWKA BENZOESOWA OPIUMOWA . bóle głowy).Tinctura Gentianae (wewnętrznie: brak apetytu. znaczne wysiłki. zamartwica noworodków.Tinctura Digitalis Tanatae titrata (ostra i przewlekła niewydolność krążenia z zaawansowaną niedomogą mięśnia sercowego.NALEWKA Z ZIELA GLISTNIKA . NALEWKA GORYCZKOWA . NALEWKA Z LIŚCI NAPARSTNICY PURPUROWEJ . zaburzenia trawienne. biegunki. rozedma płuc.Tinctura Digitalis purpureae titrata (ostra i przewlekła niewydolność krążenia na tle niedomogi mięśnia sercowego. wady serca. NALEWKA Z LIŚCI NAPARSTNICY MIANOWANA .Tinctura Chinae lub Tinctura Cinchonae compositum (wewnętrznie: brak łaknienia. 299 . wzdęcia. NALEWKA MIĘTOWA . zaburzenia trawienne. NALEWKA Z ZARODNIKÓW KOLI . napadowe kołatanie serca). niestrawność.Tinctura Colne (wyczerpania fizyczne.Tinctura Lobeliae (dychawica oskrzelowa. bóle żołądkowe. miażdżyca. utajona niewydolność krążenia). odparzenia). NALEWKA Z ZIELA LOBELII .Tinctura Opii benzoica (bóle przewodu pokarmowego. zaburzenia układu krążenia.Tinctura Crataegi (nerwice układu krążenia. wymioty. zaburzenia układu wegetatywnego. niewydolność krążenia. wady serca wrodzone i nabyte. schorzenia mięśnia sercowego. wady serca wrodzone i nabyte. NALEWKA DĘBIANKOWA . chroniczne schorzenia wątroby i dróg żółciowych. kolka jelitowa. np. nieżyty przewodu pokarmowego.Tinctura Gallae (stany zapalne dziąseł i jamy ustnej. zatrucia narkotykami i tlenkiem węgla). rekonwalescencja).Tinctura Menthae piperitae (brak łaknienia. jako środek wykrztuśny przy kaszlu i nieżycie górnych dróg oddechowych). zewnętrznie: w chorobach cebulek włosowych i zapaleniu jamy ustnej). NALEWKA KONWALIOWA MIANOWANA .Tinctura Chelidonii (kamica wątrobowa i żółciowa.Tinctura Convallariae majalis (nerwice układu krążenia. NALEWKA Z LIŚCI I KWIATU GŁOGU . nadciśnienie. nerwowe i psychiczne. zewnętrznie: zapalenie dziąseł. rekonwalescencja. zaburzenia czynnościowe dróg żółciowych). niedomoga mięśnia sercowego. neuralgie. zaburzenia czynnościowe serca). skąpe wydzielanie żółci. oparzenia). kolki jelitowe. nieżyty przewodu pokarmowego.

menstruacyjne).Tinctura Saponariae (przewlekłe nieżyty oskrzeli. kamica wątrobowa i żółciowa). 300 .Tinctura Stramonii (bóle przewodu pokarmowego. NALEWKA RZEWIENIOWA NA SPIRYTUSIE .zwłaszcza u dzieci). stany zapalne dziąseł i jamy ustnej). marskość wątroby połączona z opuchliną brzuszną . nieżyty jelit. nerwice wegetatywne. stany wyczerpania nerwowego. zewnętrznie: wszawica. upośledzone trawienie. NALEWKA RZEWIENIOWA NA WINIE . bóle przewodu pokarmowego. bóle mięśniowe i stawowe). stany astmatyczne. rzucawka u kobiet ciężarnych.Tinctura Tormentillae (wewnętrznie: biegunki ostre i przewlekłe. bardzo silne ataki kaszlu. zaparcia. NALEWKA Z KŁĄCZA CIEMIERZYCY . zewnętrznie: nieżyty błon śluzowych.Oleum Hyoscyami (zewnętrznie: nerwobóle. NALEWKA KOZŁKOWA . niestrawność po błędach dietetycznych . OLEJKI l SYROPY ZIOŁOWE OLEJEK LULKOWY . ostre zapalenie kłębuszków nerkowych.Tinctura Rhei Spirituosa (zaburzenia trawienne. niestrawność).NALEWKA OPIUMOWA . niskie ciśnienie krwi. NALEWKA Z KŁĄCZA PIĘCIORNIKA . zaparcia nawykowe. zatrucia ciążowe. obrzęki pochodzenia sercowego i nerkowego. szczególnie u dzieci.Tinctura Strychni (brak łaknienia. rekonwalescencja). kurcze przewodu pokarmowego). skąpomocz po operacjach i zatruciach. zatrucia pokarmowe.Tinctura Valerianae (nerwice układu krążenia. NALEWKA Z KORZENIA MYDLNICY .Tinctura Pyrethri (zewnętrznie przy wszawicy głowy i innych miejsc owłosionych). nieżyty przewodu pokarmowego). neuralgia. NALEWKA Z BIELUNIA . wzdęcia.Tinctura Opii simplex (bóle przewodu pokarmowego.Oleum Ricini (zaparcia ostre i nawykowe. żółciowej i nerkowej. OLEJ RYCYNOWY . biegunki. np.w przypadku dużej nadwrażliwości na przetwory naparstnicowe). dychawica oskrzelowa. ataki kamicy wątrobowej. NALEWKA Z CEBULI MORSKIEJ . bóle innego pochodzenia.Tinctura Rhei Vinosa (zaburzenia trawienne. stany pobudzenia nerwowego. bóle stawowe i mięśniowe pochodzenia gośćcowego). NALEWKA Z NASIONA KULCZYBY .Tinctura Scillae (niedomoga serca różnego pochodzenia. NALEWKA Z BERTRAMU SZAROLISTNEGO .Tinctura Veratri (wewnętrznie: choroba nadciśnieniowa. kaszel suchy). zatrucia pokarmowe.

SYROP KREOZOTOWY ZŁOŻONY . kaszel różnego pochodzenia).Oleum Coriandri (kolka jelitowa.jak wszy.nie stosuje się przy stanach zapalnych nerek. 301 . OLEJEK MAJERANKOWY . nieżyty żołądka i jelit. skąpomocz).Oleum Foeniculi (brak łaknienia. OLEJEK MIĘTY KĘDZIERZAWEJ .Oleum Anisi (nieżyty dróg oddechowych.Oleum Calami (zaburzenia trawienne i nieżyt przewodu pokarmowego. wzdęcia. zaburzenia przemiany materii.Oleum Menthae-Crispae (zaburzenia przewodu pokarmowego. brak łaknienia.Sirupus Creosoti Compositus (przewlekły nieżyt oskrzeli. kaszel. nieżyt przewodu pokarmowego.OLEJEK ARCYDZIĘGLOWY .Oleum Angelicae (zaburzenia trawienne. kolka jelitowa.Oleum Majoranae (zaburzenia trawienne. nerwobóle . OLEJEK JAŁOWCOWY . schorzenia pęcherza i dróg moczowych. OLEJEK ANYŻOWY . kaszel oraz jako środek pomocniczy w gruźlicy płuc). wzdęcia. pchły oraz komary). schorzenia pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. zapalenie oskrzeli i płuc). OLEJEK KOPROWY .Oleum Juniperi (zaburzenia trawienne. czkawka). nieżyty przewodu pokarmowego). zewnętrznie: w maści przeciw katarowi u dzieci). suchy kaszel). wzdęcia u dzieci. zewnętrznie . skąpomocz. SYROP ŻYWOKOSTOWY . przełyku i żołądka). brak łaknienia.Oleum Carvi (zaburzenia trawienne.Sirupus Symphyti cum Farfara (nieżyt górnych dróg oddechowych. wzdęcia i brak łaknienia. wzdęcia. bóle mięśniowe i nerwobóle oraz do poprawienia smaku niektórych leków).do płukań jamy ustnej. nieżyty żołądka i jelit. stany wyczerpania. a zewnętrznie: zapalenie stawów. do wcierań przeciw bólom stawowym i mięśniowym oraz w nerwobólach). OLEJEK KOLENDROWY . SYROP ŻYWOKOSTOWY Z PODBIAŁEM . gruźlica węzłów chłonnych. schorzenia układu wątrobowo-żółciowego. zwłaszcza u dzieci. OLEJEK TATARAKOWY . zewnętrznie przeciw pasożytom .Sirupus Jodotannicus Phosphoricus (krzywica. wzdęcia. SYROP SOSNOWY ZŁOŻONY . SYROP JODOGARBNIKOWY Z FOSFORANEM WAPNIOWYM . wzdęcia. zewnętrznie: do płukania jamy ustnej przy zapaleniu okostnej). OLEJEK KMINKOWY . brak łaknienia.Sirupus Symphyti (nieżyty górnych dróg oddechowych.Sirupus Pini Compositus (nieżyty górnych dróg oddechowych. kolka jelitowa. rekonwalescenci a).

otyłość. SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH LIŚCI BRZOZY . SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH KORZENI ŁOPIANU . nieżyty przewodu pokarmowego. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. SOK ZE ŚWIEŻEGO STABILIZOWANEGO ZIELA DZIURAWCA . niestrawności). kaszel różnego pochodzenia). Są to: EXTRACTUM ALOESICCUM . pęcherzyka i dróg żółciowych. kaszel). zaburzenia i uszkodzenia układu nerwowego). zwłaszcza u dzieci. wewnętrznie: zaburzenia przemiany materii. łupież. schorzenia układu wątrobowo-żółciowego. zaparcia. żółtaczka. zwłaszcza nawykowe. zaparcia na tle skurczowym.Succus Taraxaci (brak łaknienia.Succus Hyperici (schorzenia miąższu wątroby.Succus Bardanae (zewnętrznie: wysypki skórne. reumatyzm. owrzodzenia i trudno gojące się rany.Succus Betulae (przewlekłe i infekcyjne schorzenia dróg moczowych. wypadanie włosów. skurcze dróg moczowych i żółciowych. bądź też przy ziołach trujących lub mających szkodliwe działanie uboczne w wypadku przedawkowania. bóle przewodu pokarmowego). biegunki. 302 .Sirupus Thymi Compositus (przewlekły nieżyt oskrzeli. czyraki. BELLADONNAE FLUIDUM . zaburzenia trawienne.wyciąg alonowy suchy (brak łaknienia. schorzenia miąższu wątroby. zaburzenia przemiany materii. SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH LIŚCI I KWIATÓW PODBIAŁU Succus Farfarae (przewlekłe nieżyty dróg oddechowych. zaburzenia trawienia. wypryski i egzemy.wyciąg z korzenia pokrzyku płynny (stany skurczowe żołądka i jelit. miażdżyca naczyń krwionośnych). nieżyty oskrzeli.SYROP TYMIANKOWY ZŁOŻONY . można stosować również jako środek gaszący pragnienie i orzeźwiający). SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH KORZENI MNISZKA LEKARSKIEGO . miażdżyca tętnic). nadmierne wydzielanie soków trawiennych. wypryski skórne. stany zapalne pęcherzyka i dróg żółciowych. ZAGĘSZCZONY SOK ZE ŚWIEŻYCH OWOCÓW ŻURAWINY BŁOTNEJ -Succus Oxyococi (niedokwaśność treści żołądkowej. nieżyty żołądka i jelit. zaburzenia trawienne. stany zapalne pęcherzyka i dróg żółciowych. ŚRODKI ZIOŁOWE DO STOSOWANIA WYŁĄCZNIE POD KONTROLĄ LEKARZA Jest to szczególnie ważne przy środkach nasercowych. schorzenia wątroby.

niedostateczne wydzielanie soków żołądkowych i śliny.EXTRACTUM CINCHONAE FLUIDUM .wyciąg z zarodków koli płynny (środek pobudzający w niewydolności krążenia. EXTRACTUM HYDRASTIDIS FLUIDUM . choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy).wyciąg chinowy płynny (brak łaknienia. rekonwalescencji po ostrych chorobach zakaźnych).wyciąg goryczkowy gęsty (brak łaknienia. zaburzenia trawienne.wyciąg z lulka suchy (stany skurczowe narządów wewnętrznych.wyciąg lukrecjowy oczyszczony gęsty (nieżyty dróg oddechowych. kaszel napadowy. neurastenia. dychawica oskrzelowa. w neurastenii. wrzód żołądka i dwunastnicy. w zmęczeniu i wyczerpaniu fizycznym oraz psychicznym. EXTRACTUM GLYCYRRHIZAE DEPURATUM . niedokrwistość. EXTRACTUM HYOSCYAMI SICCUM . EXTRACTUM COLAE FLUIDUM . wyczerpanie fizyczne.wyciąg gorzknikowy płynny (krwotoki maciczne. nieżyty żołądka. stany skurczowe jelit i wzdęcia). EXTRACTUM GENTIANAE SPISSUM . zewnętrznie: w chorobach włosów do nacierania). kaszel różnego pochodzenia. bolesne i przewlekłe miesiączkowanie). nadmierne wydzielanie soków żołądkowych. przewlekłe nieżyty oskrzeli. przy bólach głowy. po nadmiernych wysiłkach. . bolesne i przewlekłe miesiączkowanie). nerwobóle.

PIERWIASTKI ŻYCIA .

fosforu.i mikroelementy uczestniczą w licznych reakcjach biochemicznych. tetracyklina. który z powodu możliwości uszkodzenia narządów 307 . co prowadzi do alkalozy hipochloremicznej. CHLOR (Cl) Chlor . A więc makro. masy ciała. na które dzienne zapotrzebowanie wynosi powyżej 100 mg. które stanowią zaledwie 4 procent. nadchlorany.ciecz o ostrym zapachu: do dezynfekcji i czyszczenia (np. Przy wymiotach oraz w niedrożności odźwiernika lub dwunastnicy występują straty chlorków. woda chlorowa. wymiotach. Bardzo aktywny chemicznie. Działa w formie zjonizowanej. Chlor jest pierwiastkiem o właściwościach kwasowych. jego anion jest głównym anionem płynów zewnątrzkomórkowych.005 proc. Nadmierna zawartość chlorków we krwi wywołuje . Spełnia też ważną funkcję w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej organizmu. występujących w organizmie ludzkim w ilościach większych niż 0. chlorany. ma postać ciężkiego. silnie działającym narkotykiem do inhalacji jest chlorek etylu. ale utrzymują np. W organizmie człowieka chlor wespół z sodem odpowiada za utrzymanie prawidłowego ciśnienia osmotycznego. magnezu. wchodzą w skład wielu enzymów. Jest trujący. kwas solny i in. Chlor wchodzi w skład niektórych antybiotyków (np. zaburzeniach wewnątrzwydzielniczych. alkoholu etylowego. powodują ich zwiększoną aktywność. chlorki.szczególnie u młodych dziewcząt . masy naszego ciała.grozi niedobór tego pierwiastka. W soku żołądkowym służy do wytwarzania kwasu solnego. chloromycetyna) i jest składnikiem wielu związków o znaczeniu leczniczym.należy do grupy biopierwiastków zwanych makroelementami.oprócz wapnia. potasu i siarki .MAKRO-I MIKROELEMENTY Biopierwiastki to składniki mineralne (pierwiastki i ich nieorganiczne połączenia).chlorozę (blednicę). Mają wpływ na nasze samopoczucie i zdrowie. zmniejsza się ich stężenie w osoczu. ciśnienie osmotyczne. intensywnym poceniu się. Właściwości usypiające ma chloral . podchlorany. Jego brak może wystąpić przy biegunce. a szerokie zastosowanie mają: chlorowodór. protezy zębowej) służy chloramina. sodu. Głównym źródłem chloru jest sól i przy jej odpowiednim spożyciu organizmowi nie. zielonożółtego gazu o silnie drażniącym zapachu. do narkozy służy chloroform stabilizowany dodatkiem l proc.

który jest stosowany w przypadkach chorób psychosomatycznych. przykrych objawach przedmenstruacyjnych.srebrzysty z niebieskim połyskiem metal. a także glinka bułgarska. brzoskwinia. zaburzeń trawiennych w jelitach. wątroba. Nadmiar cynku wywołuje zatrucia. Cynk znajduje się także w preparacie falvit. Jest niezbędny dla normalnego wzrostu. w przypadkach wrażliwości ciśnienia tętniczego na zmiany pogody. nasiona słonecznika. 308 . W obecności cynku lepiej tworzy się hemoglobina. Występuje także ból brzucha. a najwięcej Zn znajduje się w gruczole krokowym. Zatrucia mogą wystąpić po spożyciu owoców i warzyw opryskiwanych preparatami Zn. nerwowych zaburzeń wegetatywnych.002 proc.u chorych na białaczkę. CYNK (Zn) Cynk . kapusta. Nie należy przechowywać żywności w naczyniach ocynkowanych. jęczmień. chloronitryna jest antybiotykiem niszczącym bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne. Źródłem cynku są: żyto. nieszlachetny.oprócz krzemu. rozwoju. większość ryb. w dolegliwościach sercowo-naczyniowych. potasu i magnezu . pokrzywkowych chorobach skórnych. brak łaknienia. orzechy. trzustce. Cynk jest pierwiastkiem niezbędnym dla organizmu i występuje we wszystkich jego tkankach. bezsenności. żółtka jaj. Występowanie w organizmie (wagowo) . jak i nadmiar Zn w organizmie. nasiona dyni.0. soki z surowych warzyw i owoców. odbudowy i regeneracji uszkodzonych tkanek. okrywający się na powietrzu ochronną warstwą tlenku. Zn . otręby pszenne. zaburzenia w rozwoju kości i narządów płciowych.i to bardzo znacznie . zioła. suszone drożdże. w urologii. uspokajająco działa chlorofeazepoksyd. na skórę.jest niezbędny przy leczeniu złamań kości. Poziom Zn spada do połowy u chorych na cukrzycę. w chronicznych. mięso królików i kurcząt. np. bierze udział w tworzeniu krwinek. Przy ostrych skurczach mięśni stosowany jest chlorodisazon. Niedostatek Zn może wywołać epilepsję lub schizofrenię. wspomaga działanie trzustki. szpinak. gdyż jest stymulatorem i regulatorem przysadki i gruczołów płciowych. natomiast stosowany miejscowo działa chłodzące. wapnia. drżenie rąk. a także .. które objawiają się przede wszystkim wymiotami spowodowanymi drażniącym działaniem Zn na błonę śluzową żołądka. nerkach. zanik torebek włosowych. produkty pszczele (propolis. bezsenność. łuszczenie skóry. jest używany przy ekstrakcji zębów i w krótkotrwałych zabiegach chirurgicznych. biegunka. ból i zawroty głowy. wątroba wołowa. burak czerwony. pomarańcze. pomidor. kruchy. Niedobór cynku powoduje zachamowanie wzrostu. nie występuje w stanie czystym. Dziennie należy dostarczać organizmowi 10-15 mg Zn. nerki) może być stosowany jedynie do krótkotrwałej narkozy. dlatego cynk występuje w insulinie. kiełki pszenne.miąższowych (serce. wątrobie. u dzieci słaby wzrost. większość grzybów jadalnych. apivit). Ma zastosowanie w lecznictwie. Duże niedobory powodują bezpłodność. Ilość cynku obniża się przy marskości wątroby. Szkodliwy jest zarówno niedobór. mięśniach i skórze. kakao. który powinien dawkować lekarz. ostrygi. w depresjach.

w strączkowych i w orzechach. wypadanie włosów. uznany za pierwiastek plastyczny (gdyż bierze udział w przemianach substancji organicznych biogennych. w szczególności białkowych) oraz dynamiczny (ponieważ wzmaga moc leczniczą leków i biopierwiastków. Maść cynkowa . pyłek kwiatowy. Przyswajanie cynku osłabiają zawarte w pokarmach roślinnych związki zwane fitynianami. białek. Glinka cynkowa. nerwica wegetatywna. Fosfor jest składnikiem licznych związków (węglowodanów. egzemy. Znacznie łatwiej organizm przyswaja ludzki pierwiastki zawarte w mięsie. stwardnienie rozsiane (chorym na SM zapisuje lek homeopatyczny Zinci Valerianici D-4. oparzenia. różne choroby skórne. na przemianę materii i przyswajanie prawidłowe. seler. odgrywa ważną rolę w działaniu tarczycy. tak samo na białaczkę i trzustkę. brak łaknienia. tłuszczów). schizofrenia. przekrwienie żylne. czosnek. gościec.in. pomidor. łysienie i wypadanie włosów. Stosować na puchlinę wodną. infekcje bakteryjne i wirusowe. otępienie starcze. np. występujące w produktach roślinnych. por. osłabioną odporność komórkową na katalizowanie wielu procesów życiowych. taniny i błonnik. które w przewodzie pokarmowym tworzą trwałe połączenia z wieloma składnikami mineralnymi. otyłość. rany. zapalenie prostaty i jej przerost. choroby zwyrodnieniowe stawów. egzemy.na dwoinki powodujące zapalenie spojówek. Cynk wchodzi w skład ponad 20 enzymów. 300 g wody. 200 g żelatyny. Kwas fitynowy. jak: cynk. uszkodzenie tkanek. żywych. na części miękkie uda i podudzia przy obrzękach. karłowatość. bezpłodność. astma. zaburzenia trawienne. Niedobór cynku odczuwają ludzie starsi i spożywający mniej białka. Jest najważniejszym pierwiastkiem energetycznym nerwów. Źródłem fosforu są m. parkinsonizm. Największe ich ilości występują w produktach zbożowych. Na użytek zewnętrzny Trądzik. FOSFOR (P) Fosfor został przez dr. magnez. miażdżyca. daje sole. Stosuje się dietę cynkową oraz siarczan i glikonian cynku na trądzik. rozpuszczalny w wodzie. bóle serca. zboża i ich kiełki. epilepsja. osłabienie organizmu. uczulenia na dłoniach. żelazo. Valneta. utrudniając ich przyswajalność. wegetarianie. zaburzenia krążenia krwi. biały proszek bez zapachu. np. D. bezsenność . przysadki. marchew. grasicy. wapń. Podobnie działają szczawiany. 400 g gliceryny. na prawidłowe tworzenie się krwinek czerwonych. wapnia). marskość wątroby. cebula.dawki homeopatyczne. niedomogi tarczycy. obrzęki. nowotwory. który można stosować bezpiecznie).WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Artretyzm. 100 g tlenku cynku. a także artykuły spożyw309 . złamania kości. niedomogi nerek i wątroby. na którego opinie powoływaliśmy się w „Aptece” wielokrotnie. migdały. intelektu i układu płciowego. orzechy. Bierze udział w formowaniu kości i krwi. winogrona. Kontroluje równowagę wapniową środowiska wewnętrznego i odgrywa istotną rolę w mechanizmach działania wit. migreny.

Hormon przytarczyczek zwiększa wydalanie fosforu z moczem i obniża poziom fosforanów nieorganicznych w surowicy krwi. Metabolizm fosforu ma związek z hormonem wzrostu. fasola. astma. Nasilenie w przemianie węglowodanowej wywołuje przemijające obniżenie fosforanów w surowicy. znajduje się przede wszystkim w kościach i zębach w postaci połączeń z wapniem. Fosfor. zaburzenia pracy tarczycy. dolegliwości kostne. przerostem kości i części miękkich twarzy. a wzrost ilości fosforu w surowicy wywołuje obniżenie poziomu wapnia. groch suchy. Wysoki poziom fosforu we krwi występuje w niedoczynności przytarczyc. a u dzieci i kobiet w ciąży 1. U dzieci powinien się zbliżać do wielkości 2:1. obserwuje się akromegalię. Nadmiar fosforu powoduje strącanie tego pierwiastka w postaci nierozpuszczalnego fosforanu wapnia.5-2 g. Wapń i fosfor występują i działają wspólnie. Podobne zjawisko może wystąpić podczas wchłaniania niektórych tłuszczów. żółtka jaj. mięso i ryby. W źle zrównoważonych dietach stosunek wapnia do fosforu staje się niekorzystny. niedomogi pracy serca. tj. sery podpuszczkowe. mają więc korzystne działanie w rzeszotnieniu kości. W cukrzycy występuje niższe stężenie fosforanów organicznych w surowicy krwi. Płyn lub tkanka mg/100 ml lub 100 g krew 40 surowica dzieci 4-7 surowica dorosłych 3-4. W ciężkich schorzeniach nerek zatrzymanie fosforanów jest główną przyczyną kwasicy. Fosfor. które mają wysoki poziom fosforanów we krwi. zmęczenie mięśniowe. Gospodarka wapniowa i fosforowa znajduje się pod wpływem gruczołów wydzielania wewnętrznego.cze bogate w białko i wapń. chorobę będącą wynikiem nadczynności płata przedniego przysadki. skurcze mięśni występujące głównie u dzieci w następstwie wzmożonej pobudliwości nerwowo-mięśnowej na tle zmniejszonej zawartości wapnia w surowicy krwi). dłoni i stóp. wątroba. U dzieci. np. co objawia się m. a nieorganicznych . co odpowiada proporcji tych pierwiastków w mleku kobiecym. który występuje w każdej komórce ustroju. gruźlica. Równowagę fosforową w organizmie zdrowego człowieka pozwala utrzymać dzienna podaż 1. gdy stosunek wapnia do fosforu jest niski. Hormony steryoidowe zmniejszają wydalanie wapnia i fosforu z moczem. mąka pszenna. jako jeden z najważniejszych składników mineralnych ustroju. demineralizacja. spazmofilia (napady drgawek. a stosunek optymalny . Niższym poziomem fosforanów charakteryzuje się krzywica i może on obniżyć się do l mg na 100 ml.5 mięśnie 170-250 nerwy 360 kości zęby 22000 310 .wyższe.1:1.6 g fosforu. Stosunek wapnia do fosforu nie powinien być mniejszy niż 1:2.in. stanowi środek leczniczy z następującymi wskazaniami: astenia fizyczna i intelektualna. Rozmieszczenie fosforu w organizmie ilustruje poniższe zestawienie. wówczas występuje zrzeszotnienie kości. objawy chorób nerwicowych.

(na pierwszym miejscu masa atomowa. Sprzyja spalaniu tkankowemu produktów spożywczych.aktywność chlorowców jest odwrotnie proporcjonalna do ich masy atomowej. tran. a jego siłą obronną i możliwością przeciwstawienia się chorobom. płynu Lugola (jod w jodku potasu). grzyby. a także w kobalt.: Lugol. zaleca się stosowanie co drugi dzień 1-2 kropli roztworu. W przypadku niedoboru jodu zarazki nie są likwidowane skutecznie. Inną funkcją jodu jest usprawnienie myślenia oraz zapobieganie nadmiernej otyłości. magnez i żelazo. nie jest uboga przede wszystkim w jod. Organizm człowieka zawiera mniej niż 10 kropel jodu. szparagi itp. w końcu giną. Człowiek może uzupełniać niedobór jodu przez: 1. chlor 35. W zależności od ciężaru pacjenta z niedoborem jodu. Organizm zaczyna chorować. W tym artykule przedstawiam rolę i znaczenie jodu w ustroju ludzkim. Grupę chlorowców.JOD (J) Jod jest pierwiastkiem chemicznym występującym w skorupie Ziemi w postaci trwałego izotopu (jod-127). Gdy jest go za mało w pożywieniu. której jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania. które wniknęły do ustroju (np. jakimi dysponuje człowiek. że zawartość jodu w tarczycy zależy od rodzaju wyżywienia i od jakości spożywanej wody. ciągle wiercące się dzieci poniżej 10 lat można uspokoić podając 2 krople jodu do szklanki soku owocowego. Spożywanie pokarmów bogatych w jod (ryby morskie. rabarbar. tzw. tabletki z alg morskich. który jest wypierany przez chlor. rzodkiew. np.tarczyca nie jest w stanie produkować tyroksyny. cebula. jod 127 i 14. czy gleba. Istnieje ścisły związek między występowaniem jodu w organizmie ludzkim. które objawia się wzmożoną pobudliwością. truskawki. np. fasola. Nie spalone produkty spożywcze gromadzą się w ustroju jako niepożądany tłuszcz.5 i 50. charakteryzuje prawo wypierania pierwiastków o większej masie atomowej przez pierwiastki o mniejszej masie atomowej . największe zastosowanie w diagnostyce i terapii ma jod-131. kapusta. przez zranioną skórę. Smarowanie małej powierzchni skóry tinkturą jodu. gardła lub przewód pokarmowy) przedostają się do krwioobiegu i są przenoszone do gruczołów tarczycy i tam zabijane przez jod. Jod jest jednym z lepszych katalizatorów utleniających. brom 80 i 24. Spośród 21 izotopów jodu. Słabsze zarazki. który emituje cząstki beta minus oraz promienie gamma. na drugim aktywność) fluor 19 i 100. Stosowanie preparatów bogatych w jod. Tarczyca. marchew. Istnieje ścisły związek między siłami. poziomki. ziemniaki. rzodkiewka. z której pochodzi pożywienie. sałata. W przypadku wyczerpania należy przede wszystkim sprawdzić. 2. co trzy lub cztery dni). Przez dwa płaty tarczycy znajdujące się z przodu szyi przepływa w ciągu 17 minut krew z całego organizmu. a pobieraną przez niego optymalną ilością jodu.). szpinak. Dodatkową właściwością jodu jest uspokojenie organizmu i uwolnienie go od napięcia nerwowego. 3. np. żółtka z jajek. wodzie. (Niespokojne. banany. do których należy także jod. Stwierdzono. pomidory. Picie wody chlorowanej i spożywanie nadmiaru soli powoduje w tarczycy utratę jodu. Do nich należy przede wszystkim odbudowa niezbędnej człowiekowi energii. Pacjent o wadze 70 kg potrzebuje tylko 2 razy 311 . warzywnego lub do wody z dodatkiem l łyżeczki octu jabłkowego. Ale największe znaczenie ma jod dla tarczycy. oprócz zabijania zarazków spełnia także inne funkcje. natomiast silniejsze są osłabiane za każdym siedemnastominutowym obiegiem krwi. bezsennością i ciągłym niepokojem. balast i toksyny. przez błonę śluzową do nosa. soli i powietrzu .

co ujawnia się zwolnionym tętnem. chociaż nie zawsze. gdzie gleba i woda zawierają mało jodu. W stanach nadczynności tarczycy występują odwrotne zjawiska. Z całej ilości jodu w ustroju. Natomiast gdy człowiek źle śpi. Oprócz wola najważniejszymi 312 . Korzystnej jest jadać razowy chleb żytni. Nieorganiczny jod jest w znacznej mierze pobierany przez tarczycę w związku z syntezą hormonu tarczycowego. l kropla roztworu jodku potasu. rozdrażnienie. stała utrata masy ciała. Rozróżniamy więc: l. lecz do objawów toksycznych. które jest widoczne na szyi. Czynność tarczycy ma wpływ na całkowitą zawartość jodu w gruczole. Gruczoł tarczycowy składa się z dwóch płatów położonych po obu stronach tchawicy. dzięki czemu mocz staje się normalny. nerwowość. które różni się od wola prostego tym. wtedy błona śluzowa nosa jest stale mokra.w tygodniu l kroplę. szybciej przybierać na wadze oraz dawać lepsze jakościowo mięso. 2. Stosowanie recepty na zwiększenie skuteczności działania jodu (ocet jabłkowy + miód + woda) czyni krew bardziej płynną. pod postacią jodowanej soli kuchennej). Krowy zaś będą zdrowsze i wolne od chorób skórnych. Przy braku hormonu tarczycy procesy ustrojowe ulegają osłabieniu. Z produktów mięsnych najwięcej jodu zawiera wątroba. 20 minut przed śniadaniem. Hormon tarczycy. Zwiększa się zapotrzebowanie na witaminy. lekko kwaśny. Gdy organizm zawiera nadmiar jodu. wywołaną nie wystarczającym dostarczeniem jodu z pożywieniem. gdyż przemiana jodu łączy się ściśle z funkcją tarczycy. przeciwepidemicznie i może być podawany przez lekarzy weterynarzy bydłu. tyroksyna (TSH). winogron i borówek. by otrzymać mleko wolne od bakterii. Termin „toksyczny” nie odnosi się do wydzieliny gruczołu. Z wyjątkiem woli złośliwych i schorzeń zapalnych tarczycy. Wole proste. wytrzeszcz oczu. Używanie jodowanej soli zmniejszyło w znacznym stopniu występowanie prostego wola na Podhalu. Jeżeli niedobór jodu przedłuża się to występuje wole (przerost tarczycy niedoczynnej). l łyżeczka miodu. żółty. zmniejszoną aktywnością psychiczną i fizyczną. cieknie i człowiek ma wieczny katar. że powiększeniu gruczołu towarzyszy wydzielanie nadmiernych ilości hormonu tarczycy (nadczynność razem z powiększeniem). wole może być prostym powiększeniem gruczołu bez nadczynności lub powiększenia gruczołu z nadczynnością. w tarczycy znajduje się około 10-15 mcg. która wynosi 50 mcg. Preparat ten działa przeciwbakteryjnie. jod związany z białkiem. Zapotrzebowanie na jod wzrasta w okresie dojrzewania i ciąży. popijać soki z jabłek. krążącą w naczyniach włosowatych bez trudu i wysiłku. tj. przeciwwirusowo. miód zamiast cukru rafinowanego. a nie alkaliczny. Najczęstszą postacią nadczynności jest wole (niekiedy zdarza się jego brak) z wytrzeszczeni oczu. rano zaś wstaje zmęczony. 1/2 szklanki przegotowanej wody. produkty kukurydziane. tj. przyspieszone tętno. wynikających z nadczynności. Należy wówczas przerwać stosowanie jodu. We krwi wzrasta poziom cholesterolu. W celu uzupełnienia jodu w organizmie zaleca się następującą receptę: l łyżeczka octu jabłkowego. to powinien brać jod (np. otyłością. występuje choroba Basedowa. Powiększona tarczyca nazywa się wolem. Jod jest nieodzowny do wytwarzania hormonu tarczycy i jest to jedyna znana jego funkcja. którą należy brać na czczo. lekko kwaśne nie gęste i konserwujące się dłużej. działa głównie jako katalizator reakcji utlenień i jako regulator szybkości procesów metabolicznych ustroju. We krwi występuje jod hormonalny. Wole toksyczne (nadczynność tarczycy). zdrowsze i w większej ilości. obniżonym ciśnieniem krwi. a nie ilość tyroksyny. które jest chorobą z niedoboru. Wymieszać wszystko i wypić przed posiłkiem. występuje w okolicach. połączonych ze sobą środkową częścią. a często.

stałe przyspieszenie akcji serca.147. niepokój.4. korze nadnerczy i w przy tarczycach. WSKAZANIA LECZNICZE Zahamowanie wzrostu u dzieci. trądzik jodowy. Lepiej jest pobierać jod wraz z produktami spożywczymi. Wole może być skutkiem nie tylko niedoboru jodu. np.2. Przy użytku zewnętrznym uczulenie na jod objawia się jako jododermatitis z zaczerwienieniem skóry i obrzękami zwłaszcza na twarzy (mogą pojawić się pęcherze). reszta w jajnikach. łosoś . drżenie rąk. W organizmie człowieka występuje 20-50 mcg jodu. nieżyt nosa. jodowe zapalenie skóry. Jako antyseptyk stosowany jest jodoform. a czasami zaparcia. bicie serca ponad 100 na minutę i limfocytozę. biegunki. Zleca się stosowanie soli kopalnej. Mogą z nich powstać nitrozoaminy. przy dożylnym podaniu kontrastu z jodem dla zdjęć rentgenologicznych nerek. 0. wytrzeszcz gałek ocznych. ziemniaki .17 mikrogramów w l m sześć. W Polsce l gram soli jodowanej zawiera 50 mikrogramów jodu. marchew . nadmiar cholesterolu we krwi. reumatyzm. która zawiera niezbędne do życia biopierwiastki. propolisu i 10 korali bursztynowych drobno potłuczonych. Niektóre związki jodu mogą wywołać uczulenie. a także niektóre leki sulfonamidowe. łatwe meczenie się. W takim przypadku należy korzystać z porady lekarza. z czego 1/2 w mięśniach. w szczególności gdy występują skórne wysypki jodowe. podwyższona temperatura ciała z nadmiernym poceniem się. Sól warzona nie zawiera jodu. pomidory . 100 g 10 proc. Na jednokomórkowego pasożyta jelit u ludzi (jodomoeba buetschlii) zaleca się octan jodu. których pochodne acetylowe wywołują wole. pęcherzyca jodowa (pęcherze na zmienionej zapalnej skórze).4. ale również niedostatku kobaltu. dolegliwości płucne. Chorym tarczycowym doradza się pobyt na plaży bałtyckiej oraz w Ciechocinku.8. otyłość.10.. dorsz . Ciągłe podawanie jodu wywołuje nadczynność tarczycy określoną jako choroba Basedowa. utrata masy ciała mimo odpowiedniego odżywiania. kłodawska. Macerować kilka dni. zaburzenia w okresie starzenia się (już od 40 roku życia należy konsumować jod pod postacią soli jodowanej). rzodkiewka .55. mleko . Występuje ona częściej u kobiet niż u mężczyzn.20 mikrogramów. Dużo jodu zawiera sól nie oczyszczana chemicznie. wypadanie włosów.6. powiększenie gruczołów podszczękowych. powodując utratę masy. Przy użytku wewnętrznym mogą występować pęcherzyki pokrzywowe.2. nadto raz dziennie smarować nią bardzo delikatnie guzowate wole tarczycowe.34.objawami nadczynności są nerwowość. np. czasem biegunka. a także nadmiernego spożywania kapusty zawierającej azotany i azotyny. sery .25.1 w skórze. woda morska . 1/17 w kościach. Podobnie działa nadmierne spożywanie soli.5. powietrze nadmorskie . gdzie pod tężniami oddycha się jodem. niedoczynność tarczycy. Z powodu wybarwienia limfocytów pokazuje się jodofilia. kruszona lub odparowywana. Po 3-4 miesiącach tarczyca zmięknie i bardzo wyraźnie zmniejszy się aż do prawidłowej postaci. flądra . Używać tej nalewki 2 razy dziennie po 30 kropli na wodzie lub cukrze po śniadaniu i po obiedzie. inowrocławska lub bocheńska. Jod może być źle tolerowany i powodować zatrucia z następującymi objawami: zawroty i bóle głowy.4. nadciśnienie krwi.2.6. Woda zawiera 2-150 mikrogramów jodu w dcm sześć. Zawartość jodu w niektórych artykułach spożywczych (w mikrogramach na 100 g): zboża .1. 1/5 w tarczycy.7. który w zetknięciu z raną wydziela 313 . zaburzenia krążenia. szparagi . kapusta . Recepta na leczenie wola.35.

Jodyna zawiera również nieco jodku potasu. spadku plenności. Krzem wzmacnia odporność roślin na zasolenie gleby. Krzem w ścianach komórkowych łodyg roślin wyższych zapewnia im dużą wytrzymałość mechaniczną. Medycyna zna wiele chorób.jod działający bakteriobójczo i antyseptycznie. tzw.które odegrały istotną rolę w powstaniu życia na Ziemi. Niedobory jodu z powodu jego braku w pożywieniu i w napojach. ksantofilu i lipidów. jodany mają właściwości utleniające. działający bakteriobójczo. Jodek sodu lub jodek potasu mają zastosowanie jako leki wykrztuśne na zlecenie lekarza. szczypiorku. Nie występuje w stanie czystym. Jego okres połowicznego rozpadu wynosi 8 dni. DNA.45 proc. obniża toksyczność glinu i germanu i wpływa na metabolizowanie boru. składa się z krzemu. W mleku jod wchodzi w połączenie z kazeiną. w skórce owoców. Zażyta wewnętrznie jest śmiertelną trucizną. Jodek sodu lub potasu przenikają dwukierunkowo przez błony otaczające płyn mózgowordzeniowy i utrzymują stałe stężenie kationów po obu ich stronach oraz dwukierunkowy transport aktywny z ogólnego krążenia i do niego. gromadzi się w tarczycy drogą pokarmową. Jod-131. wagowego składu skorupy ziemskiej).ciecze i ciała stałe . Przy astmie oskrzelowej jod czyni sekrecje bardziej płynne. w mleczku 314 . KRZEM (Si) Krzem jest najpospolitszym pierwiastkiem w przyrodzie (25. Jod obniża toksyczne działanie miedzi. radioaktywny. nadczynność tarczycy. W ostatnim dwudziestoleciu poczyniono znaczne postępy w badaniach nad rolą krzemu w życiu mineralnym roślin. w czosnku. w górach. zwierząt i ludzi. np. opuchnięcie twarzy. Jodyna to ciemnobrunatny roztwór jodu (2-10 procentowy) w alkoholu etylowym. Przy zatruciach jodem (jodzica) występuje gorączka. syntezy białek. biegunka. a jego najbardziej rozpowszechnionym związkiem jest krzemionka (Si O2). Obniżenie zawartości krzemu w środowisku prowadzi do zahamowania fotosyntezy. co dotychczas leczono operacyjnie. Tworzy również związki organiczne . powoduje więdnięcie liści (krzem w liściach chroni rośliny przed nadmiarem żelaza i magnezu. brak apetytu. Od wielu lat prowadzę obserwacje nad uelastycznieniem uszkodzonych zastawek żylnych goleni u ludzi. chlorofilu. Ma to znaczenie przy leczeniu niektórych chorób o etiologii nieznanej. a w przyszłości może być zbędne. Uodparnia rośliny na choroby grzybowe. Krzem występuje w łuskach ziarna zbóż. zapalenie błony śluzowej. Krzem jest pierwiastkiem niezbędnym dla roślin. w szczególności na podudziu. Służyła ona kiedyś chirurgom do dezynfekcji ran i skaleczeń. Brak tego pierwiastka prowadzi do zahamowania wzrostu roślin. Silne bodźce akustyczne powiększają przepuszczalność tej bariery. RNA. mogą bowiem okazać się pomocne związki organiczne krzemu. Nawozy krzemowe zwiększają plony. krzemu i dlatego były tak korzystne dla plonów pszenicy. Popiół skrzypu aż w 70 proc. co z kolei jest korzystne dla chorych z SM). Muły delty Nilu zawierają 58 proc. powodują wyprysk jodowy na kończynach. których podłożem jest niedobór krzemu. Stosowany niekiedy do leczenia guzków gorących w wolu guzowatym u ludzi po sześćdziesiątce. Sole kwasu jodowego. Gromadzi się głównie w ścianach komórkowych wchodząc w skład zewnętrznego pancerza jednokomórkowego roślin i zwierząt.

Łyżkę tej mieszanki zalewa się 2 szklankami wody i gotuje powoli. Spożywcze produkty rafinowane są pozbawione krzemu (np. owoce. zła przemiana materii. przy czym odtwarza elastyczność naczyń krwionośnych . nadciśnienie. chorobom neurologicznym alergicznym. podbiał. a płuca gruźlika tylko 0. Zalecany jest przeciw zwapnieniom tętnic (a więc ma znaczenie jako środek zmniejszający miażdżycę). Ludziom starszym zalecam popijanie roztworu glinki po l łyżeczce dziennie. niklu i cynku. produkty roślinne bogate w celulozę. Na terenach bogatych w krzem i magnez rzadziej występują nowotwór). stany zapalne. przyspiesza procesy bliznowacenia w gruźlicy.). poziewnik. nowotwory. Najbogatszymi źródłami krzemu są: skrzyp (zawartość Si . chorobom kobiecym i chorobom wieku starczego. Płuca człowieka zdrowego zawierają 0.18 proc. Krzem odgrywa rolę zasadniczą w leczeniu miażdżycy. złamanie kości. po 50 g skrzypu. miażdżyca (skleroza). białe pieczywo). schorzenia skórne. płucach. kruchość paznokci. na l szklankę wody nie mieszając po 2 łyżki stołowe l lub 2 razy dziennie. osłabione mięśnie serca. Najwięcej Si znajduje się w grasicy. Profilaktycznie zapobiega łatwemu powstawaniu sińców. Ilość Si w narządach ludzkich maleje z wiekiem. leczy astmę oskrzelową. więcej niż kobaltu. osłabienie ścięgien. Po zabiegach chirurgicznych na kościach należy stosować Si.60 proc. reumatyzm. działa wykrztuśnie. perz. nadnerczach. mięso. Krzem jest ważnym lekiem również pod względem profilaktycznym w szczególności w przypadku schorzeń dróg oddechowych. Krzem jest niezbędny dla organizmu ludzkiego. demineralizacja organizmu. pokrzywa. chleb razowy. a pomocniczą w leczeniu cukrzycy.kapilarów. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Choroby zwyrodnieniowe (artretyzm. płatki owsiane. Występujący w roślinach kwas krzemowy odgrywa znaczną rolę w ziołolecznictwie. Popijać 2 razy dziennie po pół szklanki tego wywaru. Kneippa za panaceum na wszystkie choroby. np. ogólne osłabienie. Kobiety w ciąży potrzebują więcej Si. turzyca piaskowa. Si. Dużo krzemu zawiera woda źródlana. wypadanie włosów. otręby pszenne.pszczelim. Krzem odgrywa ważną rolę w procesie odżywczym ustroju i jego detoksykacji. krzywica. gdyż krzemionka jest trudno rozpuszczalna. trądzik różowaty. polepsza pracę wydzielniczą nerek. aż zostanie połowa zawartości naczynia. który zawiera 7 g Si. który przyspieszy ich zrosty. dna). krwotoki (skłonność). Świadectwem niedoboru Si są pękające paznokcie sygnalizujące demineralizację szkieletu. cukrzyca. Zioła z Si trzeba długo ogrzewać na wolnym ogniu. zwalcza komórki nowotworowe.009 proc. opóźnienie wzrostu u dzieci. Dzienne zapotrzebowanie na Si wynosi 20-30 mg i mogą je zaspokoić warzywa. przepuszczalność naczyń włosowatych rany zastarzałe. mięśniach i krwi. układu sercowo-naczyniowego. zwalcza stany zapalne.5g) i o wiele więcej niż miedzi (100-150 mg). 315 . odleżyny. przysadce. przyzębica. grzybice. łupież. poziewnika i pokrzywy oraz 100 g rdestu ptasiego. rdest ptasi. Skrzyp był uważany przez ks. dziąseł. a wiec więcej niż żelaza (3-3. gdyż sprzyja wydalaniu zbędnych złogów i śluzów z organizmu ludzkiego i zapewnia detoksykację ustroju oraz jednocześnie mineralizuje tkankę łączną. natomiast wodociągowa jest uboga w Si. Z tych roślin robi się napary lub odwary biorąc np.

rdestu ptasiego.69 mg/100 cm. Zalecam przyjmowanie wit. Lit wspomaga magnez w reakcjach biochemicznych organizmu. Sporo litu zawierają także drożdże piwne. Wykorzystywany w leczeniu narkomanów i alkoholików. Jego zastosowanie zaleca się w przypadku bezsenności. Zapobiega sklerozie i chorobom serca w nadciśnieniu tętniczym. co stanowi granicę dopuszczalnej zawartości tego pierwiastka w organizmie. Krzemica (silikoza). toteż ich stosowanie musi przebiegać pod kontrolą lekarza. pracowników kamieniołomów i zakładów przemysłu krzemowego. lęków. niektóre rośliny (np. srebrzystobiałym metalem. działa pobudzająco na czynności szpiku kostnego. osłabienia psychicznego w stanach depresji. Można również tym odwarem przecierać całe ciało raz w tygodniu. jest najlżejszym ciałem stałym (ciężar właściwy. MAGNEZ (Mg) Często w literaturze medycznej magnez nazywa się pierwiastkiem życia. Katalizuje funkcje wydzielnicze ustroju (np.Na użytek zewnętrzny Odwarem ze skrzypu. perzu i poziewnika w równych ilościach z 2 łyżkami octu lub azulenu. Sole litu leczą stany melancholii. Diagnozę wykazuje zdjęcie rentgenowskie. Zuber II). że więcej tego pierwiastka znajduje się w częściach nadziemnych niż w korzeniach roślin.0. który konserwuje odwar. przemywać twarz 2-3 razy w tygodniu.48-0. obsesji.2 do 2 mikrometrów. Lit występuje także w soli z Wieliczki. która wywołuje niedomogę w oddychaniu i krążeniu krwi.. co ujędrnia całą skórę. a ja daję dodatkowo produkty pszczele i soki ze świeżych warzyw i stosuję też refleksoterapię. I tak jest w istocie. Specjaliści z dziedziny fitoterapii w Niemczech stosują napar z ziela skrzypu. trwa kilka lat. B1 raz dziennie po 3 mg. jest wykorzystywany w lecznictwie. to jest masowanie stóp. moczu w schorzeniach dny). Nazwa ta zda się sugerować ważną rolę magnezu w organizmie i jego wyjątkowe znaczenie w procesach życiowych.53). Bardzo aktywny chemicznie. Ta choroba zawodowa powstaje w wyniku wdychania pyłów krzemowych i może występować u niektórych górników. wypiera wodór z wody tworząc mocną zasadę. Bardzo korzystne dla dzieci. sześć. a przy tym trzeba powiedzieć. gdzie pył składający się z SiO2 jest wielkości od 0. Na powietrzu utlenia się. LIT (Li) Lit jest miękkim. Źródłem litu są niektóre wody mineralne (np. a liczba cząstek przekracza 4000/1. choć nauka wie o tym stosunkowo od 316 . melancholii. wiadomo że przy podawaniu organizmowi nadmiernych ilości potasu następuje zakłócenie elektrokardiogramu. Lit wpływa na ustalenie równowagi psychicznej człowieka i decyduje o jego stanie emocjonalnym. podbiału. Jest antagonistą potasu w dolegliwościach sercowych. Leczenie więc takimi dawkami powinno być krótkotrwałe. Rozwój tej choroby. ziemniak i pomidor). gdy doprowadza się litemię (ilość litu we krwi) do poziomu 0. Przy nadmiarze lit wywołuje stany toksyczne organizmu. Odgrywa bardzo ważą rolę w organizmie.

pobudza fagocytozę. nerwu trójdzielnego. bez którego jest niemożliwe istnienie roślin. przytarczek. broni organizm przed zakażeniami. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Magnez katalizuje wiele procesów życiowych w ustroju. osłabia arteriosklerozę i obniża poziom cholesterolu. żołądka). iż w świecie medycznym poświęcono temu pierwiastkowi wiele międzynarodowych konferencji i powstała ogromna literatura przedmiotu. działa przeciwwymiotnie i przeciwbiegunkowe. zapaleniom prostaty i jej przerostowi. a wyniki tych dociekań okazały się do tego stopnia znaczące. jest czynnikiem wzrostu. gdyż obniża alkalozę krwi. regulatorem równowagi wapniowej. przywraca wewnętrzny spokój organizmowi. normalizuje funkcjonowanie trzustki i pęcherzyka żółciowego. przywraca równowagę psychiczną i układu nerwowego. działa przeciwstresowo. usuwa nieprzyjemny zapach potu. Wykryto bowiem. układu współczulnego. rozpuszcza kamienie nerkowe. wzmaga reakcje obronne organizmu. chroni przed uszkodzeniem mięśnia sercowego. a co za tym idzie -zwierząt i człowieka. które jest centralnym jonem cząsteczki hemoglobiny. nadnercza itp. zwalcza miażdżycę i zakrzepy. ułatwia wydalanie ołowiu z organizmu. u pilotów. co chroni przed ołowicą. a często i skurcze w nogach. utwardza wodę pitną czyniąc ją zdrowszą i korzystną dla niedociśnieniowców niezależnie od wieku. a więc tarczycy. przeciwanafilaktycznie. działa korzystnie przy białaczkach i przy hemoroidach. przysadki. reguluje pracę przewodu pokarmowego (jelit. Julian Aleksandrowicz zajął się upowszechnianiem drogi do studiów nad zastosowaniem tego pierwiastka do celów leczniczych. że w chlorofilu. bierze udział w procesie termoregulacji. który uczynnią proces fotosyntezy. od chwili. drenuje wątrobę powiększając ilość wydzielanej żółci. Na gruncie polskim przede wszystkim prof. działa korzystnie na proces krzepnięcia krwi. Sprawa magnezu zarówno w profilaktyce. zmniejsza toksyczność jonów cynku. zwalcza uczulenie. działa relaksujące i znieczulająco. przeciwdziała zaburzeniom wzrostu u młodzieży. działa tonizująco. jest czynnikiem regenerującym żywe komórki. na powstawanie estrogenów (hormonów kobiecych). zwalcza podatność organizmu na powstawanie nowotworów.niedawna. przeciwzapalnie. wzmacnia układ sercowo-naczyniowy. 317 . jak i lecznictwie nabiera rangi w związku z coraz powszechniejszym niedoborem tego pierwiastka w glebie i jego rugowaniem z żywności w procesach oczyszczania. przywraca moczowi odczyn kwaśny. współdziała z glikolem. działa odtłuszczające. współdziała z żelazem dwuwartościowym. zmniejsza nadwrażliwość na zbyt silne hałasy szkodliwe dla funkcjonowania narządów rodnych i wywołujące bezpłodność (np. zaburzeniom u kobiet karmiących. Fakt ten pobudził naukę do wnikliwych badań nad rolą magnezu dla zdrowia. jest antyseptykiem wewnętrznym i zewnętrznym. stabilizuje układ chromosomatyczny. który odtwarza upośledzoną sekwencję aminokwasów w lipidowych osłonkach mielinowych u chorych na SM. gdy został rozszyfrowany mechanizm fotosyntezy. znajduje się właśnie magnez. ochrania przed promieniowaniem jonizującym. zwalcza procesy starzenia się. przeciwdziała schorzeniom pęcherza moczowego. po połogach. a w zależności od okoliczności może być antagonistą wapnia. działa profilaktycznie na zapalenie żył w sytuacjach pooperacyjnych.. u personelu obsługującego lotniska). łagodzi i uspokaja bezsenność i zdenerwowanie. usprawnia pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego.

mrowienie w nogach i w rękach. Skutki niedoboru Mg są groźne i niekiedy. nerwicowym. śledzie. ryż. to jest 2 razy mniej niż wapnia (Ca). bóle stawów. kukurydza. mleko. mąka pszenna razowa. bóle głowy. układu sercowo-naczyniowego. nagłe zawroty głowy. wątroby. pewnymi zaburzeniami układu nerwowego współczulnego (np. Oba te pierwiastki. melony. próchnica zębów. zaburzeniami dotyczącymi serca (zaburzenia rytmu. przytulia biała. Z mniej ostrych. zmęczenie. ale dokuczliwych objawów występują: poranne zmęczenie nawet po wielu godzinach snu. suszone brzoskwinie. groch. śmietana. dziąseł. padaczkom. mogą prowadzić do kalectwa. pocenie się w nocy. masło. gruszki. Niedobór magnezu. wady krzepnięcia krwi. które mogą być przyczyną nowotworów. przenoszone przez krew. czekolada słodka. stanom skurczowym. nieprzyjemne sny lub bezsenność. co może doprowadzić do tworzenia się piasku w nerkach. utrata równowagi. układu płciowego. halibut. nerek.WSKAZANIA LECZNICZE Alergia (uczulenie). wrotycz balsamiczny. wołowina gotowana. biegunki. jęczmień. by wraz z pożywieniem (dbajmy o prawidłowy zestaw produktów spożywczych) nasz ustrój otrzymywał potrzebną mu dawkę Mg. przelot złocisty. bezsenność. Zapotrzebowanie. nowotworowe. orzechy brazylijskie i włoskie. powoduje liczne zaburzenia i choroby organizmu i objawia się nadmierną pobudliwością nerwowo-mięśniową. makaron. Wprawdzie sam organizm jest producentem magnezu. nerki. 30 mg dla kobiet (karmiącym i w ciąży . skleroza. trzustki. fiołek trójbarwny. selery. niemniej jednak należy dbać o to. banany. Ludziom zdrowym zaleca się 35 mg dziennie dla mężczyzn. pomarańcze. jabłka. drżenie mięśni. Niedobór Mg sprzyja chorobom psychicznym. móżdżek. jaja. łososie. zawały serca. zapalenia oka). kamica nerkowa. soja. ziemniaki gotowane. drgawki. hemoroidy. mąka pszenna. astenia ogólna. choroby skóry. drgania powiek. suszone śliwki. infekcyjne. wrażliwość na zmiany pogody. łączą się z albuminami białek. tężyczka). drgawkom (w szczególności u alkoholików). dna (artretyzm). i naczyń krwionośnych (zakrzepy i in. grejpfruty. trudności w skon318 . psychiczne. arytmia serca. względnie ubogie w magnez: cielęcina. kobiece. Na l kg masy ciała zaleca się około 5 mg. konwulsje. łamanie się paznokci. ziemniaki w skórce. zaparcia. prostaty.45 mg). a nawet być przyczyną zgonu (w szczególności w przypadku SM). wypadanie włosów. korzeń czarnego dzikiego bzu. przemiany materii. wieku starczego (także profilaktycznie). Magnez występuje również w ziołach. neurologiczne. gardła. migdały. przewodu pokarmowego. dzika róża (kora i owoc). zwłaszcza jeśli nie nastąpiło w porę rozpoznanie. Przy niedoborze białka nadmiar Mg i Ca przechodzi do dróg moczowych.). wiśnie. kurcze mięśni. niedoczynność gruczołów wydzielania wewnętrznego. nosa. niż pobiera. śliwki. ogórki. dróg żółciowych. który może wystąpić przy podaży dziennej niższej niż 6 mg/kg masy ciała. zwyrodnienia stawów. układu oddechowego. osłabienia wzroku i słuchu. czekolada gorzka. Do artykułów spożywczych bogatych w magnez należą: kakao. hematologiczne.in. bobrek trójlistny. rodzynki. brokuły gotowane. skłonnością do drgawek. o czym świadczy fakt. a jego bogatszym źródłem są m. ryż biały. błon śluzowych ust. brzoskwinie. SM. pokarmy o umiarkowanej zawartości magnezu: makrele. układu moczowego. winogrona. arytmia serca. zębów. neurologicznym. iż wydala tego pierwiastka więcej.

rafinowane. Natomiast woda twarda. że następuje zakłócenie tego przewodnictwa i tworzą się warunki do szybkiego rozwoju stwardnienia rozsianego (SM). magnezyt. zawierająca w przybliżeniu dwa razy więcej wapnia niż magnezu. Lekarz zapisujący pacjentowi magnez staje więc przed delikatnym problemem. które przenoszą impulsy elektryczne z ośrodków mózgowych do przyczepów mięśni. Ulega zniekształceniu tonus mięśniowy. spazmofilia. wapnia i białka. stałe. oraz niższy poziom cholesterolu od konsumentów wody miękkiej. który zalecam chorym na stwardnienie rozsiane (SM). traci oczyszczone ziarno zbóż (jedzmy więc pieczywo z mąki z pełnego przemiału). zmienność nastroju. przyczynia się do utraty Mg. Biały cukier zawiera dwieście razy mniej magnezu niż ciemna melasa. Dla organizmu również szkodliwy jest nadmiar magnezu. chorzy na SM mogą uzyskać pożądany efekt poprzez stosowanie wyselekcjonowanych produktów spożywczych. Bardzo wiele magnezu.. Mg. nasza powszednia dieta jest bowiem uboga w ten pierwiastek i raczej należy dokładać starań. Zapas Mg w organizmie wyczerpuje się w nadczynności nadnerczy i przytarczyc. powolniejszy rytm serca. toteż przyjął się zwyczaj jej rafinowania i rugowania z niej tego nadzwyczaj cennego pierwiastka.centrowaniu myśli. osłabienie układu odpornościowego mogące powodować wystąpienie białaczki i potrzebę interwencji lekarza. D. Na naszym stole goszczą produkty oczyszczone. Należy wówczas uwolnić ośrodkowy układ nerwowy od nadmiaru manganu. MANGAN (Mn) Szczególną właściwością tego pierwiastka jest zdolność wypierania magnezu z osłonek mielinowych pokrywających włókna nerwowe. ma dobroczynny wpływ na serce. fasolka szparagowa przerobiona na konserwę traci 56 proc. nadto wraz z wiekiem ich ciśnienie krwi nie wzrasta. nieznaczne napięcie mięśniowe utrzymywane przez ustawiczny dopływ impulsów ośrodkowego układu nerwowego. co warunkuje utrzymanie postawy ciała. Klasycznym przykładem jest sól używana w kuchni. nadto hamuje odkładanie wapnia w organizmie. bo aż 78 proc. dolomitowa. 319 . W większych ilościach wykazuje on właściwości toksyczne. a jego przyswajanie staje się utrudnione w przypadkach nadmiernego spożywania wit. co sprawia. by tak dobierać produkty spożywcze. gdzie występuje woda miękka. tlenek magnezowy. Mangan dokonuje substytucji (zastępstwa) magnezu. Ludzie korzystający z wody twardej mają na ogół niższe ciśnienie krwi. tj. wodorotlenek magnezowy i chlorek magnezu. Na niedobór magnezu (a także niedostatek wapnia) narażeni są mieszkańcy okolic. Alkohol. siarczan magnezu. a więc niekiedy niemal zupełnie pozbawione tego pierwiastka. Do znanych związków magnezu należy dolomit. Nie ma obawy przedawkowania magnezu za pośrednictwem codziennego pożywienia. Ma ona niekorzystny wpływ na serce. Ponieważ związki magnezowe powodują zawilgocenie soli kuchennej. by dostarczać ustrojowi konieczną ilość Mg. zachowanie napięcia ścian narządów wewnętrznych. zwłaszcza w nadmiarze. których przydatność określam za pomocą współczynnika G oznaczającego stosunek magnezu do manganu (szerzej na ten temat w artykule „Wskazania dla chorych na stwardnienie rozsiane”). Przyswajanie magnezu utrudnia wiele środków farmaceutycznych. rysów twarzy.

grzyby. jabłko.waha się w granicach 3-10 mg i w zasadzie jest pokrywane przez normalną dietę. migdały.0004 proc. a najwięcej tego pierwiastka znajduje się w mięśniach. Rzadko mamy do czynienia z niedoborem Cu. Zewnętrznie. jest zalecana w stanach nowotworowych. grypa). ostrygi. uczestniczy w tworzeniu kości i utrzymaniu w sprawności osłonek mieliny włókien nerwowych. którego ilość w organizmie człowieka o wadze 70 kg wynosi 12 mg . zapalenie wielostawowe. a także do marskości wątroby. niedoczynność tarczycy. zaburzenia w układzie krążenia. dobrym źródłem tego pierwiastka są nasiona zbóż. Niski poziom miedzi w ustroju ludzkim może być przyczyną niedokrwistości i zahamowania wzrostu oraz powodować wzrost cholesterolu we krwi. Miedź wchodzi w skład enzymów i pobudza ich aktywność. MIEDŹ (Cu) Miedź jest zaliczana do grupy pierwiastków niezbędnych dla organizmu człowieka ze względu na funkcje. marskość wątroby. do leczenia zakażenia gronkowcami chorób skórnych (liszajec). opóźnienie wzrostu u dzieci. zaburzeń układu oddechowego oraz zaburzeń funkcjonowania wątroby. co całkowicie pokrywa zapotrzebowanie organizmu. uczestniczy w procesie wytwarzania krwi. ostry reumatyzm stawów. ostre stany gorączkowania. stosuje się siarczan miedzi i cynku w postaci roztworu. por. zmiany skórne i kostne. Przeciętna dieta dostarcza dziennie 2. Znanym antyseptykiem jest nadmanganian potasu. osłabienie płodności. oddychania. Nadmiar manganu powoduje wytrącenie magnezu w surowicy krwi i może doprowadzić do następujących chorób: krzywica. Miedź leczy stany infekcyjne pochodzące od gronkowca złocistego. nieprawidłową mineralizację kości. także pieprz oraz kakao. Sole manganu stosowane są w leczeniu anemii. np. wątroba wołowa.5-5 mg Cu. reguluje pracę wydzielniczą tarczycy. Zła przemiana miedzi nosi nazwę choroby Wilsona. 320 . pomarańcza. hamuje zbytnią koagulację krwi. Niedobór manganu w organizmie może wywołać ubytek masy ciała. Dzienne zapotrzebowanie na ten pierwiastek. kalarepa. pyłek kwiatowy. drgawki epileptyczne. Wraz z żelazem bierze udział w syntezie hemoglobiny. w której dochodzi do zwyrodnienia jąder soczewkowych w mózgu. winogrona. jakie wykonuje bądź wspomaga. ośrodkowego układu nerwowego. Przede wszystkim pierwiastek ten sprzyja wchłanianiu żelaza z przewodu pokarmowego i ułatwia jego przyswajanie. Nadmiar Cu jest szkodliwy i wywołuje groźne następstwa. wiśnia. cebula. Organizm człowieka dorosłego zawiera 100-150 mg miedzi (0. niedokrwistość. Najwięcej miedzi zawierają orzechy. katalizuje proces powstawania hemoglobiny. pomidory. Niedobór Cu może wystąpić w nerczycy bądź biegunce. pomaga w przywracaniu organizmowi utraconych zdolności obronnych. następnie w kościach i wątrobie.). burak. Obfitym źródłem manganu jest herbata oraz żurawina. co jest szczególnie ważne dla chorych na stwardnienie rozsiane. Nadmiar miedzi może być źródłem anemii. częściej natomiast z nadmiarem miedzi w organizmie. Ten sam środek stosuje się w walce z grzybicą roślin oraz do dezynfekcji toalet publicznych. szpinak. choroby pochodzenia wirusowego (np.Mangan jest konieczny do prawidłowego rozwoju komórek.

nadmanganian potasu (działa antyseptycznie. Osłabienie tonów serca prowadzi do zapaści naczyń obwodowych. potas należy podawać przy leczeniu Digoxiną lub Lantosidem C starczego zapalenia mięśnia sercowego. jest stosowany przy zatruciach pokarmowych). azotan potasu (stosowany przy dolegliwościach oskrzelowych). osłabieniem akcji serca (bradykardia. Zdenerwowanie powoduje wzrost zapotrzebowania na potas na poziomie górnej granicy dawki dziennej. Dzienne zapotrzebowanie organizmu na ten pierwiastek wynosi 1-3 g i mogą je zaspokoić takie artykuły spożywcze.pierwiastek o właściwościach zasadowych. Wzrost poziomu potasu w surowicy krwi może być toksyczny. zwłaszcza mięśnia sercowego. chlorek potasu (jest składnikiem roztworu fizjologicznego). a w końcu . stosowany na ukąszenia żmij). otyłość z powodu zatrzymania wody w organizmie. które są bogatszym źródłem potasu. paraliż jelit.wraz z sodem odgrywa decydującą rolę w przewodnictwie nerwowym. jarzyny i ziemniaki. zwyrodnienie stawów w okresie przekwitania. a jego kation jest bardzo ważnym składnikiem płynów wewnątrz i pozakomórkowych. skąpomocz. bierze udział w regulacji nadnerczy oraz odgrywa bardzo ważną rolę w utrzymaniu równowagi wodnej tkanek. Oto niektóre z nich: octan potasu (działa moczopędnie. wpływa na aktywność mięśni. bromek potasu (działa antyseptycznie i uspokajająco). jest składnikiem płynu Lugola). Nadmiar potasu w surowicy krwi objawia się zmianami w funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego. odkaża cuchnące rany.do zatrzymania akcji serca. ogólne osłabienie. przy dużym odwodnieniu. aktywuje w organizmie ponad 40 reakcji enzymatycznych. obniżenie ciśnienia krwi. reumatyzm chroniczny. Wskazania lecznicze do stosowania potasu: zmęczenie mięśni. Potas . drętwienie i mrowienie kończyn. co ma miejsce przy niewydolności nadnerczy w chorobie Addisona. bolesne skurcze mięśni oraz osłabienie ich siły.bardziej niż sód . co występuje najczęściej u chorych z niewydolnością nerek. bóle brzucha. jak i niedobór tego pierwiastka są szkodliwe dla zdrowia. chlorek potasu (lekki środek dezynfekujący i utleniający. ataki gorączki oraz zatrucia (dawka śmiertelna wynosi 10 g). odtruwa nadmiar fosforu i morfinę. rozpulchnia substancje białkowe). służy do płukania żołądka i pochwy. wodorotlenek potasu (środek ułatwiający trawienie). który może wystąpić np. Nadto stwierdza się zmiany psychiczne. nadto pobudza perystaltykę jelit. Częsty kontakt z miedzią może wywołać choroby skórne. wywołuje uszkodzenie i osłabienie mięśnia sercowego oraz zaburzenia rytmu serca. POTAS (K) Ten niezwykle aktywny . Uczestniczy w procesach regulacji równowagi kwasowozasadowej oraz ciśnienia osmotycznego. a także przy stosowaniu środków moczopędnych. W lecznictwie częściej niż sam potas stosuje się jego związki. niż wszystkie pozostałe grupy pokarmów. co u sportowców może być zjawiskiem fizjologicznym). czyli rzadkoskurcz będący zwolnieniem akcji serca poniżej 60 uderzeń na minutę. dolegliwości płucne. Siarczan miedzi wywołuje zielone wymioty. Zarówno nadmiar. szkodzi nerkom i wątrobie. gościec stawowy chroniczny. biegunkę. jak ziarna zbóż. któremu towarzyszy wysoki poziom potasu wewnątrzkomórkowego. 321 . po zażywaniu środków moczopędnych. osłabienie mięśni oddechowych oraz wiotkie porażenie kończyn.Miedź może wywołać nudności. Niedobór potasu. jodek potasu (rozpuszczalny w wodzie: działa wykrztuśnie. przeciwdziała nadkwaśności treści żołądkowej.

in.z niedostateczną jego ilością. Brak choćby jednego z tych ośmiu aminokwasów egzogennych prowadzi do śmierci. których obecność sprawia. Jest mikroelementem wpływającym na przedłużenie młodości. że selen jest wypłukiwany z gleby i spływa do rzek.jej rafinowanie. by został przywrócony stan równowagi i organizm zawierał je na poziomie optymalnych wartości wagowych. które miały istotny wpływ na rozwój medycyny. natomiast jego nadmiarowi towarzyszy zwiększona częstotliwość przypadków choroby nadciśnieniowej. ale zarazem bardzo niebezpieczny. selen jako antyoksydant (przeciwutleniacz) ogranicza szkodliwe utlenianie się komórek. Niedobór aminokwasów prowadzi do zakłóceń w przemianie materii. organizm ludzki nie jest w stanie biosyntetyzować ośmiu (w tym m. prawidłowym odżywieniem). neutralizuje działanie mykotoksyny dzięki czemu zmniejsza zagrożenie ustroju. będącego skutkiem obfitości tego pierwiastka w glebie. łakoci. że staje się nieprzyswajalny. magnez i selen działają profilaktycznie i chronią przed zawałami oraz chorobami nowotworowymi. nadmiar Se podawany w lekach niszczy aminokwas egzogenny metioninę. natomiast niedobory są przyczyną licznych chorób. Doskonałą ilustracją tego może być wykrycie biochemicznych właściwości selenu. które są budulcem białka. jak i nadmiar selenu. Aminokwasy egzogenne działają wedle reguły stałych proporcji. metioniny). a także przemysłowa obróbka żywności . W literaturze fachowej spotykam oświadczenia przedstawicieli medycyny. którego rolę i funkcję w organizmie poznano stosunkowo niedawno. Nadto pierwiastek ten bardzo źle czuje się w towarzystwie węglowodanów. co przy innych okazjach: mniej cukru. że selen i witamina E są zbawcze dla serca (stwierdzono ich działanie synergiczne). uchodzi dzisiaj za wyjątkowo dobroczynny. W ogóle należy zwrócić uwagę. słodzonych wypieków. miażdżycy oraz złego krążenia. co może być przyczyną śmierci chorego. częściej . w tym infekcje wywołane rakotwórczym wirusem.SELEN (Se) Współpraca chemii i biologii odkryła wiele ważnych leków. choć nie wszystkie artykuły spożywcze potrafią zaspokoić zapotrzebowanie organizmu. oczyszczanie i konserwowanie. W zasadzie każdy składnik pokarmowy zawiera selen. Winowajcami są nowoczesne metody uprawy ziemi powodujące. zahamowań wzrostu u dzieci. 322 . ubytku masy. Rzadziej mamy do czynienia z przypadkami nadmiaru selenu. a więc chroni je przed deformacją i uszkodzeniami genetycznymi DNA. toksyczną i wysoce zakaźną mutację. Medycyna potwierdziła. Nadmiar biopierwiastków powoduje stan zatrucia. że rozwój chorób na tle krążeniowym występuje wśród mieszkańców regionów o glebie ubogiej w selen. ciast. które usuwają selen. Spośród ponad dwudziestu powszechnie występujących aminokwasów. Pierwiastek ten. działalność selenu zmusza organizm do wytwarzania ciał odpornościowych w przypadku zagrożenia infekcją (odporność na zakażenia. nadto jest grzybobójczy. że w leczeniu biopierwiastkami obowiązuje zasada podawania ich pacjentom w takich ilościach. które określane są jako egzogenne i muszą być dostarczane organizmowi w produktach spożywczych. zatem sprzyja prawidłowemu rozwojowi tkanek.co jest zjawiskiem pogłębiającym się . że powoduje on w jelitach przemianę wirusa łagodnego i uśpionego w zjadliwą. jest uwarunkowana odpowiednim. Szkodliwy jest zarówno niedobór. Według mojego przekonania. Powtarzam więc to samo. Moje rozważania naukowe na temat chorobowych następstw nadmiaru selenu doprowadziły mnie do wniosku. wywołującą martwicę wątroby i upośledzenie w biosyntezie białka.

Selen w dawce optymalnej zapobiega utlenianiu hemoglobiny i sprzyja leczeniu białaczek. działa korzystnie na mięsień sercowy i naczynia krwionośne. pomidory. spożywać surówki z jarzyn. aby zapewnić organizmowi pożądaną ilość tego zbawiennego pierwiastka? Otóż bardzo bogatym źródłem selenu są drożdże i czosnek. jajka. Przy leczeniu chorób będących następstwem niedoboru selenu należy odrzucić papierosy i alkohol. dzięki czemu tworzy puklerz zabezpieczający ustrój przed licznymi chorobami. co notuje się na przykład w okolicach Zakopanego.wzmaga ogólną odporność organizmu. homary. niźli w rejonach odznaczających się dostatkiem Se. spożywajmy ograniczone ilości białego cukru. unikać pokarmów kancerogennych. Zatruciom selenem zapobiegają siarka i magnez.selenu. choroba białych mięśni. wodzie i pokarmach występuje dystrofia mięśni. kiełki pszenicy. ograniczać rafinową sól.ryby. zaczyna ono bowiem chorować na kopyta. Bardzo poważne konsekwencje wiążą się z przedawkowaniem selenu. Mieszkańcy okolic bardzo bogatych w ten pierwiastek nie powinni hodować bydła. warzyw i owoców oraz ich świeże soki. Nadmiar Se wywołuje ślepotę u koni i powoduje złe zalęganie się jaj. Otóż w okolicach zamieszkiwanych przez ludność otrzymującą selen poniżej optimum. I jeszcze raz przypomnę: produkty oczyszczone i rafinowane tracą bardzo wiele . Zalecenia lecznicze. pamiętajmy o razowym pieczywie. wszelkie „owoce” morza . serce. do których zaliczamy infekcje organizmu drobnoustrojami choro323 . poniżej tej wielkości mamy do czynienia z niedoborem. choroby wątroby. Zauważono na przykład pewną prawidłowość. Selenian sodu w diecie chroni przed małymi dawkami aflatoksyny i innych mykotoksyn żywych komórek i organizmów. W celu ochrony biopierwiastków niezbędnych dla utrzymania zdrowia oraz witamin należy dużo przebywać na świeżym. Optymalny i najbardziej korzystny dla organizmu poziom selenu wyznacza ilość 0. iż w konserwach i koncentratach dochodzi do utraty połowy zawartości selenu. powyżej . a więc znajduje się on także w occie jabłkowym. W organizmie człowieka nadmiar selenu wywołuje objawy zatrucia. złe krążenie krwi.1 mcg. wątroba. o czym już wspomniałam. Bardzo dobrym źródłem Se są otręby pszenne. cukier i białą mąkę. Niedostatek tego pierwiastka. powietrze zanieczyszczone nadmiernie utlenia komórki i niszczy zdolności immunologiczne organizmu. dużo Se zawierają nerki (wieprzowe. nadciśnienie tętnicze. Tak wiec w profilaktyce przeciwnowotworowej selen odgrywa nader ważną rolę. nie zapominajmy. pomaga w dusznicy bolesnej.z nadmiarem. Jaką stosować dietę. wszelkie artykuły spożywcze z mąki z pełnego przemiału (w pieczywie razowym jest trzy razy więcej Se niż w białym). W nowoczesnej medycynie ludowej odróżnia się dziesięć typów chorób zakaźnych. wołowe. a więc czyni je podatnymi na zmiany nowotworowe. Zaobserwowano. że niski poziom Se występuje u chorych na raka.nie tylko zresztą . unikajmy przeto białej soli. a generalnie notuje się wyższą śmiertelność. obniża odporność komórek. a także sól morska oraz kopalna (ale nie warzona). langusty. co może się wiązać z niedostatkiem Se w glebie. otwiera więc możliwości zapobiegania chorobom wywoływanym przez grzybki. ziarna kukurydzy (dla profilaktyki selenowej wystarczy regularnie jadać płatki kukurydziane z mlekiem. Mając właściwości ochraniania kwasów nukleinowych przed uszkodzeniami . krewetki. arteriosklerozę. kraby. ale czystym powietrzu. biegunki. ale bez cukru). dbać o linię (nie tyć). Pszenica wyrosła na glebie bogatej w Se staje się toksyczna dla bydła. grzyby. Jabłko zawiera selen .Selen jest pierwiastkiem śladowym. niepłodność. cielęce).

ważnych funkcji w ustroju ludzkim. Niewielkie ilości nieorganicznych siarczanów wraz z sodem i potasem występują we krwi i innych tkankach. Głównym źródłem siarki w organizmie są dwa aminokwasy: metionina i cysteina. gdyż działa podobnie jak filtr oczyszczający organizm z toksyn. Stosuje się dwa razy w tygodniu przez dwa tygodnie po 15 min. np. siarczanu nikotyny. . Związki zawierające siarkę mają znaczenie w mechanizmach detoksykacji. opryszczek z zapaleniem jamy ustnej z rozsianymi pęcherzykami na śluzówce ust. potem przeszła w zapomnienie i nie była uznawana. w metioninie. że wchodzi w skład bardzo licznych związków organicznych utrzymujących wiele różnych. a grupa SH w oddychaniu tkankowym. w heparytynie. choroby wirusowe typu grypy. kopyt itp. w kwasie glutaminowym niezbędnym dla układu nerwowego. 4. który pośredniczy w aktywnych czynnościach mięśni. W metabolizmie ważną rolę odgrywa bogate w energię wiązanie siarkowe.botwórczymi z przenoszeniem zarazków z jednego organizmu na inny. Do leczenia tych chorób dr J. 3. tj. stany gorączkowania. a więc jest potrzebny do leczenia chorych na SM. narządów płciowych u mężczyzn. SIARKA (S) Siarka jest pierwiastkiem chemicznym znanym od najdawniejszych czasów. Z punktu widzenia zdrowia ludzkiego. infekcje skórne. gdy stwierdzono. Valnet zaleca stosowanie ziół. W przyrodzie występuje w dużej ilości. Valnet stosuje taki podział chorób infekcyjnych: 1. przede wszystkim w białkach komórkowych jako bardzo ważny składnik struktury białkowej. które muszą być pobierane z pożywienia. Część siarczanów wchodzi w połączenie ze związkami organicznymi i w ten sposób przyczynia się do detoksykacji ze związków obcych. Do leczenia półpaśca i opryszczek zaleca po dwie ampułki dwa razy dziennie przez 15 dni.Dużo aminokwasów siarkowych zawiera keratyna . W przeszłości dość długo siarkę ignorowano. Prawie 75 proc. choroby bronchopłucne. Po zabiegu należy ciało opłukać dokładnie z pozostałości siarczku selenu. przede wszystkim z moczem. Siarka zajmuje piąte miejsce w hierarchii makroskładników mineralnych niezbędnych dla organizmu ludzkiego. podobne do wiązania fosforanowego. stany gorączki wysypkowej. choroby nosa. 5. w aminokwasie występującym w wątrobie i potrzebnym chorym zakażonym złośliwym wirusem HIV Siarka umożliwia wątrobie wykonywanie czynności odtruwania.białko włosów. w witaminie B l. 10. siarki zatrzymanej w organizmie jest utleniane do siarczanów i wydalane. siarka jest niezbędna w tworzeniu połączeń organicznych. tj.. 8. do tworzenia glikokolu. stąd większe zapotrzebowanie na siarkę ludzi obficie owłosionych. Jest obecna we wszystkich komórkach organizmu ludzkiego.in. tj. Doświadczalnie stwier324 . Siarkę znajdujemy m. 6. We Francji dr J. 9. Siarczek selenu w postaci zawiesiny jest stosowany we Francji do leczenia chorób skórnych ze strupami na skórze owłosionej i łupieżu pstrego. 7. smarując ciało po uprzednim obmyciu skóry. 2. a po jednej ampułce przez następnych 15 dni. substancji obniżającej ciśnienie krwi i występującej we wszystkich tkankach. prostego aminokwasu alifatycznego. dróg moczowych. olejków eterycznych i między innymi selenu w postaci płynnej w szklanych ampułkach. przewodu pokarmowego. ginekologiczne. mózgu. uszu i gardła. Jej rolę w organizmie zaczęto doceniać. które łatwo przechodzą w bolesne owrzodzenia.

Nadzwyczaj toksyczny jest siarkowodór. jak magnez. aby nie powiększać jego zapotrzebowania na tlen. rzeżucha. migdały. arsen. zaburzenia równowagi. z Buska. Niedobór siarki wywołuje różnorodne. nadmierne łzawienie. Te ostatnie mogą wystąpić podczas mgły zawierającej kwas siarkowy. cukrzyca. jod. Zatrucie przez dawki mniejsze powoduje obrzęk płuc lub zapalenie oskrzeli. nadciśnienie. wstępnie uwolnionej z kwasowości w wyniku mycia.) służy do użytku zewnętrznego. cebula. zapalenie tętnic. Przy leczeniu wyżej podanych chorób zalecam korzystanie z właściwości uzdrawiających wód mineralnych. łojotok zwykły. zapalenia macicy. środki nasercowe i antybiotyki. jest to tzw. chlor. W przypadku średniego stężenia występuje duszność. Taką siarkę zaleca lekarz na użytek wewnętrzny na rozwolnienie i jako jelitowy środek antyseptyczny. chorobie zwyrodnieniowej. rzepa. Tiosiarczan sodowy (15-20 proc. krzem. miażdżyca naczyń. różne infekcje jelitowe. kapusta. fasola. Smarować watką raz dziennie. zapalenie zatok przynosowych. Bardziej szkodliwe niż siarka czysta są jej pochodne . niekiedy bezmocz. lit. schorzenia skórne. np. kwas siarkowy. soczewica. Organizm zdrowy odrzuca nadmiar biopierwiastków. Siarka jest doskonałym środkiem przeciw starzeniu w miarę jak następuje zmiękczenie tkanek. Siarka stosowana jest zewnętrznie w postaci maści na łupież i świerzb. Po kilku lub 325 . trąd. na zniekształcenie tkanek chrzestnych i ścięgnistych. gorczyca. dna. łuszczyca. potas.w postaci kąpieli. ich nieżyt i ostre schorzenie płuc. kalafior. zaburzenia wątrobowo-żółciowe. seler. mięso. przy reumatyzmie. reumatyzm. trójtlenek. otrzymywana z siarki kwiatowej. a przy reumatyzmie stawowym .dwutlenek. obrzęk płuc. śpiączka. Jego wdychanie może wywołać niemal natychmiastową śmierć. np. dolegliwości płucne. brom. niekiedy bardzo ciężkie zaburzenia. myta siarka. do smarowania pospolitego grzybka skóry (łupieżu pstrego) występującego często na skórze pleców i klatki piersiowej oraz na ramionach. zapalenie pochwy. Organizm czerpie siarkę mineralną z wielu pokarmów roślinnych. jak również w postaci kremu czy płynu w dermatologii do przemywania owłosienia skóry głowy. mangan. Wdychanie tlenków siarki wywołuje duszności. żelazo. Siarkę zawiera czosnek. Leczenie polega na odpoczynku i dotlenianiu się. trudności w oddychaniu. zawierających ciepłe związki siarki z wapniem i sodem oprócz wielu innych cennych mikroelementów. Rozdrobniona przyłożona do skóry siarka ulega chemicznej zmianie. pietruszka. Siarka jest stosowana do leczenia wielu chorób: artretyzm.dzono. Leki apteczne zawierają zazwyczaj siarkę w postaci żółtego proszku. skórę i stan jej owłosienia. że siarka korzystnie oddziałuje na stawy. Chronicznymi objawami zatrucia są zaburzenia wzroku. rzodkiew. groch. błona śluzowa jajowodu. Można podawać tlen. przy pasożytniczych schorzeniach skórnych ropnych skóry. automatycznie bowiem realizuje harmonię i równowagę w ich przyswajaniu. Małe ilości siarki działają rozwalniająco. siarczek węgla i siarkowodór. trudności w oddychaniu. Siarka w takiej postaci jest nietoksyczna. aż do zapaści. orzeszki laskowe. Choremu należy zapewnić ścisły odpoczynek przez kilka godzin. W ten sposób może być leczony trądzik. np. Chorym na SM zaleca się leki homeopatyczne z siarki D 10 do 15. a także na miażdżycę czyli stwardnienie tętnic.

Niedostatek sodu wywołuje ogólną słabość. To najlepsza droga. W ogóle nie zachęcam do używania białej soli rafinowanej. używany w ilości l łyżka na pół szklanki gorącej wody na czczo lub trzy razy dziennie przed jedzeniem.in. Dawkowanie powinien ustalić lekarz. by zapewnić organizmowi niezbędne i w odpowiedniej ilości składniki mineralne. przy skłonnościach do nadmiernego pocenia się -objawi się skurczami mięśniowymi kończyn i brzucha. tachykardię. nie jest wskazana dla chorych na serce oraz osób otyłych. hypotermię. Ponieważ sód sprzyja zwiększeniu nadciśnienia tętniczego. dochodzi do zachwiania ich równowagi biologicznej w ustroju. Niedobór sodu w organizmie. chorzy cierpiący na nie powinni ograniczyć spożycie soli do l g dziennie. Sól taka. stosowany przy leczeniu epilepsji i nadwrażliwości nerwowej. nawet lekko jodowana. w schorzeniach nerek. który może wystąpić np. jest wespół z potasem niezbędny dla normalnego funkcjonowania i utrzymania sprawności nerwów oraz mięśni. Ten sam lek. soda) mają szerokie zastosowanie w lecznictwie. jest współodpowiedzialny za utrzymanie właściwego ciśnienia osmotycznego w płynach ustrojowych. sól gorzka. W fizjologii chemicznej. Przykładem dubletu jest sód i potas. chroni organizm przed nadmierną utratą płynów (kation Na+ wiąże wodę w tkankach działając pęczniejące. 20 proc. siarczan sodowy. mdłościami i biegunką. Organizm człowieka zawiera ok. Roztwór wodny kwaśnego węglanu sodu jest środkiem na nadkwasotę. w stanach obrzękowych (marskość wątroby. którego większość znajduje się w płynach pozakomórkowych ustroju. skłonności do wymiotów. synergicznego współdziałania poszczególnych pierwiastków. Dawka dla dzieci musi być mniejsza niż u dorosłych. która zajmuje się m. w niewydolności kory nadnerczy (choroba Addisona). rolą biopierwiastków w organizmie. a w konsekwencji tego . Korzystna natomiast jest sól morska. bólami głowy. 100 g sodu w formie zjonizowanej. Podstawowym źródłem zaopatrzenia organizmu w sód jest sól. 326 . Stąd także znaczenie prawidłowego zestawu produktów spożywczych. potas sprzyja wydalaniu wody). wysychanie błon śluzowych. która nie wywołuje otyłości i może być spożywana przez chorych na serce. której dzienne spożycie przez dorosłych nie powinno przekraczać 5 g. podczas gdy np. kwas solny. natrafiamy na zjawisko współzależnego.kilkunastu dniach skóra wraca do zdrowia. Uspokajająco działa bromek sodu. niewydolność krążenia). które dla prawidłowego wykonywania swoich funkcji muszą występować we właściwej proporcji.choroby. wraz z chlorem i potasem odgrywa decydującą rolę w regulacji równowagi kwasowo-zasadowej. także sól Seignetta. W organizmie ludzkim. które tworzą tzw. w przeciwnym przypadku. skąpomocz. leczy zatrucia pokarmowe przy pokrzywce pokarmowej nawet bardzo uporczywej i długotrwałej. Powszechnie znana jest tzw. dublety (pary) bądź triplety (grupy trzech pierwiastków). Sód i jego związki (np. która służy do sporządzania leczniczego napoju. sól karlsbadzka. SÓD (Na) Sód jest metalem o właściwościach zasadowych i należy do pierwiastków bardzo aktywnych chemicznie. wpływa na zachowanie przez nie normalnej pobudliwości.

dla utrzymania normalnej akcji serca oraz funkcjonowania mięśni i nerwów. zapaleniach węzłów chłonnych. Działa przeciwzwyrodnieniowo. dość miękkiego metalu.1 0. marmur. np. stanach zmęczenia.A oto zestawienie ilustrujące występowanie sodu (Na) i potasu (K) w niektórych artykułach spożywczych (w mg/100 g): morele wiśnie truskawki śliwki jabłka pszenica ryż fasola sucha szpinak brokuły kalafior seler kapusta sałata marchew ziemniaki buraki jaja kurze mleko krowie masło nie solone ser biały ser „Cheddar” wołowina wieprzowina kurczę Na 0.8 0.39 proc. gips.9 190 16 24 110 5 12 31 0.) są sole wapnia. Niemal wszystek wapń znajduje się w kościach i zębach. który w stanie czystym ma postać srebrzystobiałego. Organizm ludzki zawiera 1.1 2 0. odgrywa istotna rolę w przepuszczalności błon jądra komórkowego. Bardzo rozpowszechnione w przyrodzie (3. Wapń zjonizowany ma duże znaczenie w krzepnięciu krwi. przeciwdziała powstawaniu stanów nowotworowych. tylko niewielka ilość Ca nie wchodzi w strukturę kostna i występuje w płynach ustrojowych będąc częściowo zjonizowana.6 110 140 51 5 320 540 53 58 110 K 440 400 180 140 68 450 100 1300 790 400 400 300 230 140 410 410 350 130 140 4 80 130 380 260 250 WAPŃ (Ca) Wapń jest pierwiastkiem.5 proc. 327 . wapień.7 0. to znaczy. Ca. dolegliwościach płucnych (przy gruźlicy). że występuje on w ilościach większych aniżeli jakikolwiek inny kation.5 1 0.

1640). Wapń działa skuteczniej z witaminami D3. kwasem solnym. żółtka. gdy pobieramy dolomit (chronimy jelita przed cementowaniem). Aby zapewnić lepsze przyswajanie wapnia. Wyjąwszy przypadki ostrej tężyczki żołądkowo-jelitowej. Kobieta w ostatnich miesiącach ciąży potrzebuje do 1. myśliwski tłusty 795-899 328 . tj. magnezu. każdy bowiem ubytek magnezu opóźnia proces leczenia. toteż zarówno mleko. lepiej dostarczać organizmowi Ca z produktami spożywczymi. W celu zaopatrzenia w dodatkowe ilości Ca podaje się mleczan. sprzyja rozszczepianiu w jelitach soli kwasu fitynowego i uwalnia Mg. Uwaga. Jednoczesne spożywanie surówek. które stają się przyswajalne. nadmiernego uwapnienia. średniotłusty. miedź i żelazo tworząc nierozpuszczalne związki wydalane z moczem i kałem co jest niekorzystne zwłaszcza dla chorych na stwardnienie rozsiane. ale również lecytynę chroniącą przed sklerozą. Enzymu fitazy nie zawierają produkty gotowane. trapistów. fluoru i miedzi. należy na każdą jego część dostarczać organizmowi odpowiednią ilość Mg. A i F. m. salami. Kwas fitynowy.in. Poniższa tabela (wg A. Pokarmy zbożowe mają działanie odwapniające z powodu zawartości kwasu fitynowego. pełnotłusty. Fityniany.tłuste: edamski. C. które zawierają enzym fitazę. od obecności fosforu. Trudno rozpuszczalna sól wapniowo-magnezowa kwasu fitynowego znajduje się w skórkach owoców i warstwie aleuronowej zbóż. Dzieci do 12 miesięcy potrzebują 500-600 mg dziennie. W mleku krowim stosunek magnezu do manganu wynosi 6500 (a w kozim . Cu. Wysokie spożycie wapnia oraz wit. do 19 lat 500-600 mg. przez dzieci. D2. stanowi potencjalne źródło hiperkalcemii. podpuszczkowy. Ca. co ma zwłaszcza znaczenie. sprawnej pracy przytarczyczek. edamski. W okresie starości kości ulegają odwapnieniu. a w wieku 10-15 lat już więcej: 600-700 mg dziennie. D. więc konieczne jest picie surowych soków jarzynowych i jadanie surowych warzyw. zawierające cholesterol. Dorosły człowiek potrzebuje dziennie około 10 mg Ca na kilogram masy ciała. Zn. organicznego wapnia.5 g dziennie. który z produktami spożywczymi dostaje się do organizmu. Nie wolno stosować jednocześnie glukonatu wapnia i digitaliny. magnez. ementaler. wiąże w jelitach wapń. W przypadku niedoboru Ca zalecam jadać sproszkowane skorupki jaj (1/2 łyżeczki dziennie). płuc i mózgu. Zn. witamin D2. gdyż tylko one zawierają enzym fitazę i gwarantują przyswajanie z jelit Mg. toteż podaż Ca należy zwiększyć do 800 mg dziennie. który zawiera węglan magnezu i węglan wapnia. cynk. sery. Najbogatszym źródłem łatwo przyswajalnego wapnia jest mleko. Szczygła) pozwala zorientować się w zawartości Ca w niektórych produktach spożywczych (w mg/100 g produktu): mleko w proszku odtłuszczone 1277 szproty 1003 sery żółte (w kolejności od najwyższej zawartości Ca) . wątroby. Za normalną uważa się dzienną podaż 400-500 mg Ca. a później.Przyswajanie wapnia przez organizm zależy od wielu czynników. np. gdyż może to wywołać zgon pacjenta. Ca i Cu. dostarczając łatwo przyswajalnego. jak i jego przetwory zalecam chorym na stwardnienie rozsiane. węglan lub glukonian wapnia oraz fosforany dwuwapniowe z wit. zwłaszcza po złamaniu kości to wtedy nie wolno stosować Lanatosidu C i digoksiny. żelazem. W organizmie ludzkim jest normalnym składnikiem mięśni. tylżycki.

magnez. Wiadomo. Należy dostarczyć organizmowi uzupełniającą dawkę wapnia. uczucia ciągłego zmęczenia.) żółtka (6 szt. 3. lęków oraz dolegliwości żołądkowych. itp. aby dostarczać organizmowi konieczną ilość wapnia. maślanka śmietanka ser twarogowy (tłusty. dla którego Ca jest drugim dobroczynnym. pierwiastkiem. 4. znużenia. 5. zawierająca wapń. bezsenności. 7. Przestrzegając zaleceń osiągniemy. paraliż. zaraz za magnezem. przytarczyczek. Wapń z magnezem w określonej. 2. także długotrwała nadczynność tarczycy może do tego prowadzić). (Najwyższa gęstość kości występuje u kobiet w wieku 35-45 lat. Twarda woda. jak układać swoją dietę. ustalonej przez lekarza proporcji pomaga usuwać z organizmu ołów. Kości i zęby pozostaną zdrowe Ustali się prawidłowy rytm serca Obniży się poziom cholesterolu Znikną skurcze mięśni Ustąpi zwapnienie tętniczych naczyń krwionośnych Wzrost dzieci będzie przebiegał prawidłowo Zostanie wzmożona krzepliwość krwi 329 . że: 1. będąca następstwem złego przyswajania Ca przez organizm w przypadku zaburzeń pracy gruczołów wydzielania wewnętrznego (np. 6. lit wskazana na serce. homogenizowany) jaja świeże całe (2 szt. u mężczyzn ten szczyt przypada na okres 10 lat później). co pozwala wyzbyć się chronicznych bólów głowy. chudy.) białka śledź sardynka bez oleju chleb graham chleb pszenno-razowy chleb żytni seler natka pietruszki marchew groszek zielony czosnek chrzan jarmuż 759 703 532 530 499 293 240 118 91-98 48 147 6 17 437 26 27 66 60 193 45 54 85 86 155 Częstą chorobą kości w wieku podeszłym jest rzeszotowienie (osteoporosis) oraz łamliwość. stresów.gouda cheddar bryndza rokpol topiony tłusty edamski mleko zagęszczone słodzone mleko zagęszczone niesłodzone mleko krowie (też kwaśne). a także długotrwałe leżenie. kefir.

polinukleotydy. drożdże. a w produktach zwierzęcych w połączeniu ze specyficznymi substancjami kompleksotwórczymi jak apotransferryna. są stale zmęczone. ŻELAZO (Fe) Żelazo jest najpospolitszym metalem ciężkim. mają oddech krótki i szybki..99 proc. Pozostały l proc. a z nich najważniejsze są hemoglobina i mioglobina. z tego przyswaja się mniej niż 10 proc. orzechy. aminokwasy). migdały. w mioglobinie 8-10 proc.2 g żelaza. młodzież 12-18 lat . W zwykłej diecie codziennej spożywamy 10-20 mg Fe. rodzynki. jednak faktyczne zapotrzebowanie organizmu wynosi najwyżej l mg. ozór. Od tej dolegliwości można uwolnić się popijając ocet jabłkowy według moich przepisów. żelazo ma niekorzystny wpływ na krążenie chłonki w naczyniach. kakao. Dzieci z niedoborem żelaza uczą się źle. Żelazo służy do syntezy hemu. bardzo dobrym źródłem Fe są tzw.5 g dziennie. nerki). owoce strączkowe. z czego tylko ułamek miligrama jest wchłaniany i przyswajany przez organizm. kobiety podczas ciąży i laktacji 18 mg. Do prawidłowego przyswajania Fe potrzebne są ślady miedzi. wielocukry. a najbogatszymi w ten pierwiastek są: pokrzywa. mają niezdrową cerę. Niedobór żelaza (syderopenia). Szczególne znaczenie mają proteiny hemowe. Dzienny pobór Fe winien wynosić 10-15 mg. kwasy żółciowe. ale obecność ołowiu w organizmie wywołuje zaburzenia w tej syntezie. Kobiety chorują częściej na niedobór żelaza niż mężczyźni.18 mg. W błonie śluzowej jelita znajduje się białko apoferrytyna. Przy niedoborze potasu. węzłach chłonnych i gruczołach chłonnych.10 mg. natka. produkty zbożowe z żyta i owsa. Żelazo jest biopierwiastkiem niezbędnym dla wszystkich organizmów zwierzęcych. po 18 roku życia . Zapotrzebowanie na żelazo zmienia się u ludzi w zależności od wieku i np. ale pod warunkiem. Na ok. 5 g Fe w organizmie ludzkim w hemoglobinie znajduje się 65-70 proc. jeśli pacjent nie choruje na nadkwasotę. Dla lepszego przyswajania Fe można ssać witaminę C w ilości 0. nukleoproteiny. podroby (wątroba. które wówczas nabrzmiewają. Niemowlęta i dzieci przyswajają z pożywieniem więcej procent żelaza niż dorośli. W ustroju człowieka o wadze 70 kg występuje 4. Żelazo zawarte w enzymach bierze udział w przemianach tkankowych (procesy biochemiczne z udziałem tlenu pochodzącego z atmosfery). niektórych chorób (zespół złego wchłaniania w jelitach). Jeżeli zatem w codziennym pożywieniu nie dostarczymy organizmowi dostatecznej ilości wapnia zwłaszcza w ciąży . poniżej zaś l mg powoduje choroby zwane anemiami. Żelazo kumulujące się w tkankach staje się toksyczne (powyżej 100 mg). Żelazo występuje w produktach roślinnych najczęściej w formie kompleksowej z alifatycznymi hydrokwasami (fenole. tiole. łatwo popadają w gniew.wówczas będzie on pobierany z kośćca i zacznie się odwapnienie. która łączy się z żelazem i przechodzi w ferrytynę. peptydy. Żelazo występuje w wielu produktach roślinnych i zwierzęcych. W hemoglobinie i mioglobinie jest podstawowym pierwiastkiem służącym do transportu i do kumulowania molekularnego tlenu. cierpią 330 . wapnia występującego w organizmie ludzkim to budulec kości i zębów. z której uwolnione żelazo przechodzi do krwi. śliwki suszone. Dzienne zapotrzebowanie na żelazo wynosi: niemowlęta 6-15 mg. pietruszka. czyli zwyrodnienie kości zwane zrzeszotowaniem. żółtko. narzekają na bóle głowy. Ca krąży we krwi i innych płynach ustrojowych i jest wielkością stałą. dziecko do lat 12 -10 mg.

Codziennie jeść po jednym pęczku natkę pietruszki i koperku do kanapek. stosuje się preparaty z żelaza dożylnie lub domięśniowo.na zaparcia. co daje stratę Fe do 28 mg. dwie łyżeczki octu jabłkowego. także z powodu niedokwasoty w żołądku. Sproszkować nasienie kozieradki. dorosłym jedną łyżkę dwa razy dziennie. siemię lniane i liść pokrzywy. 2.60 g. Przyczyny niedoboru żelaza: mała aktywność fizyczna.). Pić po pół szklanki dziennie przygotowanych w mikserze soków ze szpinaku. dieta uboga w mięso. Przy częstej utracie krwi popijać wywar ze skrzypu (dziennie 2 łyżki ziela na dwie szklanki wody. nadmierne stosowanie diety mlecznej zawierającej mało Fe. wzdęcia. gdy do ustroju wprowadza się nadmiar wapnia i cukru. Stwierdza się wtedy drętwienie. np. Zakłócenia we wchłanianiu żelaza mogą być dziedziczne. pokrzywy. niemowlętom l łyżeczkę. 331 . niezdrowy połysk oczu i skóry. niedojadanie. którzy nie tolerują lub nie wchłaniają Fe podawanego doustnie. łamliwość paznokci. zalać szklanką zimnej wody na noc. wystąpienie niedoboru Fe u dorosłych jest mało prawdopodobne. 6. Na uzupełnienie niedoborów żelaza proponuje następujące leki naturalne: 1. 5. Niedobór Fe działa hamująco na powstawanie przeciwciał. co powoduje brak kwasu solnego. mrowienie. przebywanie w szkodliwych warunkach. U chorych. jedną łyżeczkę proszku wymieszać z dwiema łyżkami miodu i brać dwa razy dziennie po jednej łyżce. popijanie gorących płynów o temperaturze powyżej 45 st. Gdy przyswajanie jest normalne i gdy stosuje się prawidłowe zestawy produktów spożywczych. Latem stosować pokrzywę zmieloną z dodatkiem cukru lub sok z pokrzywy z miodem. nieumiejętne odchudzanie się. nudności. wypadanie włosów. a bogata w produkty mączne. Pić raz dziennie. łyżeczkę miodu. C. co ulega pogorszeniu. gotować 20 min. Niedobór Fe powoduje anemię z powodu krwawienia wewnętrznego. gdyż żelazo jest centralnym jonem niektórych koenzymów będących częścią składową biotyków kompleksowych. kwiatu głogu .20 g. niedostateczne wchłanianie Fe z powodu ciągłej biegunki lub dużych strat krwi. sałatek 1 zup. Niedobór Fe sprzyja rozwojowi nowotworów. mdłości. Jako przeciwwskazanie należy wymienić choroby żołądka i dwunastnicy oraz pobieranie tetracykliny. nagłe bicie serca. 3. Pół szklanki przegotowanej ciepłej wody. np. Dzieciom 2 łyżeczki. w rękach. Przyczyną niedoboru Fe może być także zbyt silny rozkład krwinek czerwonych przez toksyny. Z leków aptecznych stosuje się doustnie ascofer i hemofer. soli. 70 ml. rano zagotować i popijać 2 razy dziennie po pół szklanki po jedzeniu. białego pieczywa.20 g. 7. 4. Taka ilość Fe może być uzupełniona z normalnym pożywieniem. Mogą być również skutkiem chirurgicznego usunięcia żołądka lub rozległej resekcji jelit. nadmierne spożywane białego rafinowanego cukru. marchwi. przebywanie z dala od naturalnego światła i świeżego powietrza. nerek. które pobudzają układ krwiotwórczy : uzupełniają niedobory żelaza. Przeciętna utrata krwi u kobiet w czasie miesiączki wynosi ok. mniszka pospolitego. Jedną łyżeczkę mieszanki: liść czarnej porzeczki . zajady w kącikach ust. owoc dzikiej róży .

które leczy się sokami z surowych warzyw i owoców. Powstaje ona. podobnie jak niedobór. Brak wydalania Fe przez nerki wiąże się z obecnością w osoczu żelaza w połączeniu z białkiem. u ok. ziele piołunu. dzięki czemu ich współdziałanie jest skuteczniejsze aniżeli suma działań każdego z nich osobno. Nadmiar soli żelaza powoduje zatrucia. WSPÓŁDZIAŁANIE BIOPIERWIASTKÓW Uważny czytelnik mógł zwrócić uwagę na pojawiające się od czasu do czasu opinie. przecedzić i popijać na czczo oraz przed spaniem. gdyż wchłanianie Fe z jelita jest wzmożone. 332 .. cukrzycę. tj. Toksyczne działanie Fe nie związanego w tkankach może spowodować uszkodzenie wątroby z objawami marskości. ale z innym bardzo chętnie współpracuje. gdy wydalanie Fe z organizmu napotyka przeszkody. Nadmiar Fe występuje tam. W nerczycy może dochodzić do wydalania z moczem do 1. W mioglobinie nośnik białkowy wiąże jedną cząsteczkę hemu. która jest czerwonym barwnikiem krwinek i mioglobiny. Przesycenie tkanek żelazem nazywa się hemosyderozą. Przy białkomoczu mogą występować straty Fe z moczem. rano zagotować. propolisu na wodzie.centralny jon hemoglobiny. 1-2 razy dziennie brać 15-20 kropli 10 proc. jest również szkodliwy dla organizmu. Ziele tysiącznika. Polska norma podaje. W synergizmie biopierwiastków spotykamy dublety. nasycone.leczyć ziołami niedomogę wątroby przez dwa miesiące. będącej czerwonym barwnikiem mięśni. iż ten czy ów pierwiastek z jednym „nie lubi się”. Nadmiar żelaza. Obecność witaminy C przyspiesza przyswajanie Fe.5 mg Fe z białkiem. liść bobrka trójlistnego . W razie uczulenia na propolis . W przypadku nadmiaru Fe apoferrytyna nie przyjmuje żelaza w błonie śluzowej jelit. W terapiach naturalnych żelazo zajmuje pierwsze miejsce jako środek antyanemiczny .5 mg Fe. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia. zwłóknienie trzustki. czyli pary szczególnie wydajnie ze sobą współpracujących pierwiastków oraz triplety -zestawy trzech pierwiastków. 20 proc. Po latach może nagromadzić się w tkankach do 40 g Fe.łyżeczkę ziół zalać 2 szklankami zimnej wody na noc. gdzie gotuje się potrawy w żelaznych garnkach.8. że w litrze wody wodociągowej może być do 0. ludzi występuje niedokrwistość z powodu niedoboru Fe. 9. Jeśli w surowicy osób zdrowych białko wiążące Fe jest tylko w 30 proc. Oto te zestawienia. brązową pigmentacją skóry. które ulega przesączaniu w kłębkach nerkowych. To zjawisko potęgującego się współdziałania albo wzajemnego wspomagania nosi nazwę synergizmu. to u chorych na hemochromotozę jest nasycone w 90 proc. co ma miejsce u chorych na anemię aplastyczną lub hemolityczną. w hemoglobinie zaś cztery hemy. Może to być związane z hemochromatozą.

miedź. objawy otyłości pochodzącej z niedomogi działania przysadki. Zalecenia lecznicze: w przypadku anemii i astenii. czyraczyca. grypa. Wskazane w przypadku zakłóceń osi przysadkowotrzustkowej. niechęć do życia). jelitowych. niedobór krwinek białych. Magnez . zakłócenia miesiączkowania u dziewcząt i w okresie pokwitania.DUBLETY Mangan . zapaleniach jamy nosowo-gardłowej. przewlekły gościec postępujący. kurcze. Triplet ten pod wieloma względami zachowuje się jak antybiotyk.srebro. zwłaszcza dla cukrzyków. ból wieńcowy.kobalt. żylaki. zapalenie stawów. a o ich zastosowaniu i wielkości dawek powinien decydować lekarz. zapalenie jąder. drgawki. zastoje. kokluszu.kobalt. klimakterium. melancholia. Mangan . . Zalecenia lecznicze: zakłócenia pracy trzustki.kobalt.miedź. Cynk . w płucnych chorobach infekcyjnych. Zastosowanie lecznicze: zakłócenia krążenia krwi w kończynach dolnych.kobalt. gruźlica. jajników.nikiel . śladowych (zresztą noszą w medycynie nazwę śladowych). brak równowagi wydzielania gruczołów wydzielania wewnętrznego (dokrewnych). przewodów moczowych.nikiel . Miedź . Pierwiastki te podawane są w ilościach nieskończenie małych. zapalenie żył. w pewnych rodzajach astmy. zapalenie tętnic wieńcowych. Miedź działa antyinfekcyjnie i przeciwzapalnie. mangan leczy zapalenie stawów. Cynk . dolegliwości pochodzące z degeneracji i braku organicznej odporności. bolesne miesiączkowanie. Leczenie synergiczne tymi metalami jest wskazane w stanach zapalnych płuc. dolegliwości z powodu stafylokoków. chronicznych stanach zmęczenia. Zalecenia lecznicze: choroby przysadki. zaniki pamięci. drgawko twórcze zapalenie jelita. uczucie strachu. TRIPLETY Miedź . wrzody gastryczne.złoto . Zalecenia lecznicze: stany ostrych infekcji. obrzęki. opóźniony rozwój. depresja fizyczna i psychiczna (starzenie się. angina.miedź .

ARGILLOTERAPIA .

która do celów leczniczych wykorzystuje glinkę. Do naczynia (może być szklane. zasługuje na szersze upowszechnienie ze względu na uniwersalne działanie. z której chcemy wziąć glinkę. Pasta. o czym wzmianki znajdujemy w Biblii. fajansowe lub drewniane. Przybywającego do Wietnamu może zdziwić widok mieszkańca tego kraju.Ta prawie u nas nieznana metoda. Podczas pierwszej wojny światowej żołnierze w armiach rosyjskiej i austriackiej otrzymywali musztardę z domieszką niewielkiej ilości glinki. w zależności od miejsca występowania może mieć różny skład i w związku z tym zróżnicowane właściwości lecznicze.252 cm i przykrywać powierzchnię nieco większą niż ta. Najlepsza jest glinka zielona (następnie biała. rzeki czy jakiegoś zbiornika . Dodać trochę wody i mieszać do otrzymania konsystencji pasty. a także do użytku wewnętrznego (popijanie rano i wieczorem do 2 łyżek). krajach Wschodu. pośród których znajduje się wiele pierwiastków śladowych. W niektórych rejonach świata. utrzymuje się zwyczaj spożywania glinki. Kataplazmy powinny mieć grubość 0. Zwracam uwagę. wolna jest od takich zarodków. W tym z pozoru niezrozumiałym geście kryje się wielka mądrość. czy kopalnia. Do celów leczniczych nadaje się tylko glinka pochodząca z głębokich pokładów. która zazwyczaj nie zawiera zarodków bakteryjnych. Oto pijący wraz z wodą czerpie cząsteczki glinki z jej licznymi i bardzo cennymi dla organizmu składnikami mineralnymi. którą stosować do okładów. we Francji i Bułgarii.mąci ją ręką zanim się napije. Roztwór koloidalny. Z tych powodów argilloterapia zajmuje eksponowaną pozycję w medycynie naturalnej. Do pasty dodać 0.2 l przegotowanej wody. dzięki czemu nie zapadali na dyzenterię. Mając. co może służyć do sporządzenia kataplazmów. Przed użyciem glinkę należy poddać sterylizacji. tak przygotowaną glinkę możemy przystąpić do sporządzenia pasty i roztworu koloidalnego mających zastosowanie do leczenia zewnętrznego w formie okładów i kataplazmów. Afryce. porcelanowe. W tym celu małe grudki glinki należy ułożyć na patelni i ogrzewać na gazie bądź kuchni przez pół godziny w temperaturze powyżej 100 stopni. który pragnąc zaczerpnąć wody ze źródła. w Ameryce Południowej. m. a fizjolodzy w Niemczech i Szwajcarii używają jej w leczeniu gruźlicy. Dzisiaj glinka jest powszechnie stosowana m.in. którą należy 337 . Po osuszeniu glinkę należy przesiać przez sito o drobnych oczkach.251 wsypać 1-2 łyżeczki wyparzonej glinki. Przed użyciem roztwór wymieszać. że dobrze jest sprawdzić drogą analizy chemicznej. nie używać metalowego ani z tworzyw sztucznych) o pojemności 0.in. W Indiach panuje mające starą tradycję przekonanie o jej zbawiennym wpływie w leczeniu wielu chorób. wysoką skuteczność oraz prostotę stosowania. czerwona i żółta). O leczniczych właściwościach glinki wiedzieli już starożytni.

Do kompresów używa się rzadkiej papki. przykładanych na 1-2 godzin.. podobnie jak talk. egzem. Otrzymaną pastę rozmazać cienką 338 .okrywać pastą. Niektóre dolegliwości (np. Niekiedy można zostawić okład przez całą noc. Okolice lędźwiowe. Nie stosuje się kilku zabiegów jednocześnie. różne ropienia. Przy ukąszeniach owadów stosuje się okłady z glinki pokropione octem. Okład na karku należy przytrzymywać bandażem doprowadzonym do czoła. zapaleniach naczyń limfatycznych (potocznie uważanych za zatrucia krwi). kości. należy zrobić czterogodzinną przerwę między zabiegami. a niekiedy przez całą noc. w której moczy się kawałek płótna i wyciska nadmiar płynu. Można również stosować. powiększenie rany atonicznej wrzodu lub obostrzenie czasowe bólów reumatycznych). środków lekko przeczyszczających. Kataplazmy lub okłady mogą być . Wznawiać okłady co pół godziny lub co godzinę. Pudrowanie otartej skóry. Leczenie należy zawsze zaczynać od kataplazmów cienkich (do 0. Glinkoterapię można stosować zawsze. Każdą kurację z zewnętrznym stosowaniem glinki należy poprzedzić (lub stosować jednocześnie) terapią detoksykacji wewnętrznej. soku cytrynowego. podbrzusze i płuca). gdyż zawiera toksyny. brzuch. Okłady ciepłe stosuje się na wątrobę. pęcherz moczowy. na unikaniu nadfermentacji. Oprócz okładów i kompresów można stosować sproszkowaną glinkę. Gazę. Ropnie. prawidłowych zestawów produktów spożywczych. przy akupunkturze lub innych terapiach aktywnych) pozorne pogorszenie się dolegliwości pacjenta (np. co trwa na ogół 15-30 min. trzeba je zmienić. ból) należy okład zdjąć i ponownie nałożyć po upływie 12-24 godzin. podbrzusze i strefa wątroby. nerki. wrzodów. która polega na stosowaniu ziół. Okłady zimne stosuje się na skórę w stanie zapalnym lub na podbrzusze. W przypadku gdy wskazane są okłady w kilku miejscach (np. gdy pacjent dobrze znosi takie leczenie. płótno i bandaże należy wyprać. Kompresy z glinki stosuje się także przy oparzeniach. Glinkę sproszkowaną z dodatkiem wody pół na pół z sokiem ogórkowym lub z pomidorów względnie winogron można stosować jako maseczki piękności. ran. dla krocza. Stosowanie glinki może wywołać reakcje mniej lub bardziej ostre. Kompresy i okłady należy przytrzymywać pasem elastycznym. olejków eterycznych. W przypadku uczucia chłodu okład zastąpić lekko ciepłym. których należy przestrzegać. działa antyseptycznie i gojąco. np. jeżeli to konieczne. Kurację glinką należy stosować aż do otrzymania pożądanego wyniku i nie należy jej przerywać. U kobiet w czasie menstruacji nie należy stosować zabiegu z glinki. kontuzje. Z tego powodu stosuje się jeden kataplazm dziennie przez 2 do 4 godzin.5 cm) o małej powierzchni. zakopać w ziemi). letnie lub bardzo ciepłe. koszulkę zmoczoną w bardzo rozrzedzonej papce z glinki i przyłożoną do leczonego miejsca. gdy uruchamiane są kolejne procesy. Chroni to przed wznowieniem zatrucia. Jeżeli kataplazm wyschnie dość szybko. W przypadku nieprzyjemnego odczucia (chłód. Na noc można okład zastąpić kompresem z wody glinkowej ponawianym dwukrotnie.w zależności od zaleceń lekarza zimne. należy zastąpić go nowym. o powierzchni większej i pozostających na dłużej. flanelowym lub miękkim bandażem w kształcie litery T. Rytm przykładania glinki zależy od dolegliwości i reakcji chorego. Stopniowo można przejść do okładów o grubości 1-2 cm. a następnie co półtorej godziny w dzień i w nocy. złamaniach kości. Kataplazm przykłada się bezpośrednio na skórę lub gazę. Zalecenia. czyrakach. a nie wokół szyi. Po jednorazowym wykorzystaniu glinki należy ją wyrzucić (np. a dopiero później przez okłady. Po usunięciu okładu lub kompresu należy zmyć skórę chłodną lub ciepłą wodą. żylaki) należy leczyć najpierw kompresami. bólach stawów. Gdy tylko ogrzeją się. Na początku stosowania argilloterapii można zaobserwować (jak np. jak drenowanie i rewitalizacja. sercowe. Czas okładu 1-3 godzin.

anginy. 339 . zapalenie jelit. Glinka działa na pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego pobudzająco. Kataplazm z glinki na gardło 3-4 razy dziennie po 2 godziny. zapalenie okrężnicy. WSKAZANIA LECZNICZE I SPOSOBY STOSOWANIA GLINKI 1. wykwity na twarzy. zapaleniem okrężnicy. Podaje się ją. cieplejsze w przypadku chronicznych. zapaleniu macicy. w szczególności rąk i nóg oraz dla anemicznych. wodą glinkową lub z wywarem z liści jeżyny pachnącej z dodatkiem naturalnych olejków aromatycznych w dużej ilości wody ciepłej. dyzenterią. Bóle reumatyczne. W tych wszystkich przypadkach można również stosować sproszkowaną glinkę wymieszaną z olejem z oliwek. Kataplazmy z ciepłej lub zimnej glinki w przypadku ostrych kryzysów. w szczególności cierpiącym na choroby zakaźne. Ciepły kataplazm z glinki na piersi i na plecy na 2-4 godzin dziennie. wykorzystywane wielokrotnie. 3. Stosować kataplazmy z zimnej glinki na przemian z przykładaniem na okolicę nerek i spojenia łonowego liści z kapusty 1-2 razy dziennie. regulujące i jako moderator (zwalniająco).warstwą na całej twarzy i utrzymać dopóki nie wyschnie. później 15-20 minut i należy je stosować dwa razy w tygodniu przez miesiąc. Po przerwie trwającej 3-5 tygodni kąpiele można powtórzyć. Chorzy. Kataplazmy z zimnej glinki na brzuch 2 razy dziennie na 2-3 godziny. nerwobóle. Nałożenie opatrunku glinkowego w chorobach przewodu pokarmowego jest korzystniejsze od innych terapii dzięki zdolności usuwania i wydzielania przez glinkę toksyn. Bóle gastryczne (patrz wrzód żołądka). po czym zmyć twarz ledwie ciepłą wodą. Są one wskazane dla pacjentów chorych na reumatyzm różnego typu. 6. 9. 2. Jedna łyżeczka glinki na 1/2 szklanki wody codziennie. Małą ilość glinki przykładać na 1-2 godziny kilka razy dziennie przez kilka tygodni. co wzmaga aktywność leczniczą kąpieli. 5. Popijać przez 10-20 dni wodę glinkową (l mała łyżeczka glinki na pół szklanki wody). Do glinki można dodać wody morskiej. Można również zażywać wodę morską i stosować na 2-3 godziny kataplazmy z ciepłej glinki na kark i podbrzusze. l łyżeczkę glinki na 1/2 szklanki wody codziennie przez 10-20 dni. by leczyć trądzik różnego typu. zmęczenie. słabość ogólna. (patrz brodawki). wodą z cytryną. Stosować również inhalacje z naturalnych olejków eterycznych. zapalenie krtani. dyzenteria. Brodawczak. Biegunka. Astenia. 7. Glinka sterylizuje wodę pitną. nowotworami. Przy leczeniu podtrzymującym stosować kataplazm raz dziennie. nieżytem jelit. co trwa 15-30 minut. którym zalecono kąpiele borowinowe. zmarszczki. Glinka absorbuje w jelitach gazy i szkodliwe toksyny. a jeżeli zachodzi potrzeba . gojenia i odbudowy (regeneracji) tkanek dotkniętych wrzodami. Białkomocz. Kąpiele takie powinny trwać początkowo 5-15 minut. Brodawki. co tworzy krem działający łagodnie i korzystnie. Angina. Zabieg praktykować 2-3 razy dziennie przez 2-4 godziny lub całą noc. Kuracja powinna trwać 10-20 dni. Stosować również gargaryzm z wodą soloną. Można to stosować podczas epidemii grypy. Jest potężnym środkiem przeciwpasożytniczym. Wystarczy l g glinki na l litr wody. Astma oskrzelowa. mogą brać również kąpiele glinkowe. a jako lewatywa przy zapaleniu okrężnicy i odbytnicy oraz pasożytach jelit. w ogóle chorób zakaźnych. Taką maskę można sobie robić raz w tygodniu. Roztwór 3-4 łyżki glinki na litr ciepłej wody może być stosowany do wstrzyknięć do pochwy przy białych upławach. 4. 8.przez całą noc. znamię.

Kataplazmy z glinki na czoło (zimne) i na kark (ciepłe) przez l godzinę. 24. Dermatoza (choroba skórna). 26. Czyrak i pęcherzyki w nosie. Kamica nerkowa (patrz nerki). Kontuzja. Nerwobóle (patrz pkt. 28. padaczka. paraliż. Liszajec (patrz dermatoza). 29. 40. Konsultować się z lekarzem. 41. Katar (patrz astma). 3-4 razy dziennie oraz na czoło. 31. 21. kurcz nawykowy. to po 8-10 dniach zastąpić je przez cienkie (do 1/2 cm) lekko ciepłe kataplazmy przykładane na 1-2 godzin. Nerki (zapalenia). stłuczenie. na kręgosłup. kolka żółciowa (patrz nerki i wątroba). Glinka doustnie: l łyżeczka do 1/2 szklanki wody przez 10-20 dni. a po kilku dniach przez 2 godziny. 12. Choroby nerwowe. Konwulsje (patrz pkt. 11. Trzymać w nosie gałeczkę glinki przez l godzinę. 20. siniak. Nerwy (dolegliwości) (patrz choroby nerwowe). 22. 39. 34. Kilka razy dziennie. Nerwice. Kaszel (patrz astma). Doustnie l łyżeczka glinki do 1/2 szklanki wody przez 10-20 dni. Stosować również liście kapusty. 32. drgawki. Neurastenia (patrz zmęczenie ogólne). Doustnie: l łyżeczka glinki przez 10-20 dni. 27. 10). Jeżeli pacjent dobrze znosi kompresy. Gangrena (patrz rany). Zmyć 20 minut później. spazmy. Czyrak gromadny (patrz ropień). zioła. 16. Kolka nerkowa (patrz nerki). Kataplazmy chłodne z glinki przez 2 godziny. Jelita chore (patrz zaparcia). Kataplazmy z glinki na kark. 33. martwica (patrz rany). 7).. Kolka wątrobowa. najpierw przez 1/2 godziny. podbrzusze i kręgosłup. Konsultować się z lekarzem. Kataplazmy na kark na 1-2 godzin.10. Kataplazmy z chłodnej glinki na przemian z liśćmi kapusty 1-2 razy dziennie przez 2-3 godziny. 340 . zostawiać aż wyschnie. Rozpocząć od kompresów z wodą glinkową 18-20 proc. Egzema (patrz dermatoza). Nieżyt żołądka (patrz wrzód żołądka). nacieranie kończyn i kręgosłupa. 11). kurcze mimiczne. 18. 35. Migreny. 37. 30. Codziennie rano brać glinkę doustnie. Cukrzyca (Doustnie jak w pkt. Gruźlica kości (patrz zapalenie opłucnej). Nekroza. Maska piękności (patrz trądzik). 38. Stosować zioła i propolis. na podbrzusze. Gruźlica (patrz zapalenie opłucnej). Stosować ciepłą kąpiel nóg. 11). Choroba serca. Dna (patrz bóle reumatyczne). 15. Przykładać papkę z glinki 2 razy dziennie. 36. 13. 14. 19. 23. Hemoroidy Małe kataplazmy z chłodnej glinki przez 1-2 godziny i na przemian liście z kapusty. 17. 25. Na noc kompres z wody glinkowej. Kołatanie serca (patrz pkt. Marskość wątroby (patrz wątroba).

53. Kataplazm z glinki na oczy i wzdłuż skrzydeł nosa. Kropla cytryny na oko. aż do wyleczenia. Padaczka. Kłaść na przemian liście kapusty. powiek). 51. Czas trwania tych kataplazmów ustala lekarz. Konsultować się z lekarzem. 50. a guzy są objawem miejscowym .42. aż do ukształtowania się nowej tkanki. 3-4 godziny po posiłku. 47. świetlik lekarski (napar przez kilka minut na ogniu i przecedzić przez czystą gazę). Miejscowo: kataplazm z glinki owiniętej gazą na powiekę (oko zamknięte) 1-2 razy dziennie. Prostata. stosować zioła. 45. Nie stosować podczas menstruacji i gdy wywołuje nieprzyjemne uczucie. np. zaczynając od cienkich do 1/2 cm. epilepsja (patrz choroby nerwowe). 1-2 razy dziennie na 2-3 godziny. ułatwiając gojenie. 55. 57. więc pomagają w leczeniu nowotworów. 52. katar (patrz zapalenie zatok przynosowych). Pęcherzyk żółciowy (zapalenie) (patrz wątroba). Zatkanie dróg łzowych. Zioła. Kataplazmy grube do 2 cm owinięte czystą gazą. Stosować doustnie olejki eteryczne według przepisu lekarza oraz leczenie kapustą. 43. Zostawić na l godzinę. 46. Konsultować się z lekarzem. 56. Tydzień później stosować 2 kataplazmy dziennie na nowotwór na 2-3 godziny na podbrzusze. Kataplazmy z glinki chłodnej na przemian z liśćmi kapusty. Porażenie. 2 kataplazmy na podbrzusze dziennie na 2-4 godziny. Znowu dwa tygodnie później dwa grube do 2 cm kataplazmy dziennie na nowotwór i kontynuować kataplazmy na podbrzusze. Stosować okłady całą noc na oczy. 48. Cytryna: l kropla do każdego oka 2-3 razy tygodniowo. nawet w nocy. Połykanie powietrza (patrz wrzód żołądka). 44. 49. gdyż glinka usuwa infekcję i zmartwiałe komórki. Wznawiać kataplazm co 2 godziny. raz dziennie przez 1-2 godzin. Nowotwory. Utrata soli mineralnych (patrz zmęczenie ogólne). 58. paraliż (patrz choroby nerwowe). Wysmarować chorą nogę warstwą glinki płynnej. Jednocześnie przykładać do pod341 . które działają korzystnie na cały organizm. Jednocześnie przykładać kataplazm na podpępkową część brzucha na 2 godziny. wodą soloną. zmyć. Woda glinkowa 2 razy dziennie przez 3 tygodnie. Są to choroby natury ogólnej. Między każdym kataplazmem miejsce oparzone owijać tłustą tkaniną. Nowotwór łagodny. zapalenie spojówek. chłodu. Nieżyt nosa. Oczy (różne podrażnienia. Przekrwienie mózgu. Udar słoneczny. Oparzenia. Na kark kłaść kataplazm zimny z glinki na godzinę. Pęcherz moczowy (zapalenie). Pląsawica zwykła (patrz choroby nerwowe). Jednocześnie stosować inne terapie z medycyn ludowych. Stosować prawidłowe zestawy produktów spożywczych. Nogi chore (żylaki). Przy oparzeniu rąk lub nóg należy trzymać je w błotku glinowym chociaż przez godzinę 2 razy na dzień. Stosować 1-2 razy dziennie. Miejscowo stosować kataplazmy z glinki. Puchlina wodna. Ponadto obmywać oczy naparem z rumianku. Odrętwienie. powtarzać kilkakrotnie w ciągu dnia. guz: stosować 1-2 kataplazmy dziennie przez 2-3 godziny i również inne terapie z medycyny ludowej. Przerost układu limfatycznego (chłonnego) (Patrz zmęczenie). np. Oczy łzawiące. 54. Jeżeli gaza przylega do tkanki nie zdejmować jej. Rana wygoi się prawie zawsze bez pozostawienia blizny. Konsultować się z lekarzem.

Kataplazm na przednią stronę szyi przez całą noc. 73. Trądzik różowaty (patrz pkt. Stwierdzono wielokrotnie. Codziennie między posiłkami kataplazm z glinki na dołek nadbrzuszny. Skurcze (patrz dolegliwości nerwowe). 69. 79. Później to ustępuje i rana dobrze się goi. Kontynuować leczenie jeszcze przez kilka dni po ustąpieniu stanu ropnego. Upławy białe (patrz zapalenia macicy). Zapalenie jajowodu (patrz zapalenie macicy). Trądzik pospolity. Ropień. 65. powtarzać 2-3 razy dziennie. 71). zapalenie miąższu wątroby. Ropień zębowy. rana wydaje się rozszerzać. Po 20 minutach zmyć czystą wodą i posmarować twarz białą skórką cytrynową. Konsultować się ze stomatologiem. nowotwór. chłodu). Stosować kataplazmy grube do 2 cm przez l godzinę. Jeżeli pacjent dobrze znosi kataplazmy. 62. węglik. którą trzymać aż do wyschnięcia. W nocy przyłożyć mokry bandaż z wody glinkowej i olejków eterycznych. Ukąszenia (patrz rany). 61. pęcherzyk żółciowy zatkany. Stosować 6-8 razy dziennie. 70. Wrzody (Patrz rany zakażone). Stosować przez kilka dni na przemian z przykładaniem kapusty. 74. Ropotok (patrz zapalenie zębów). Stosować kataplazm chłodny z glinki przez jedną lub dwie godziny. 59). 77. Rana. zastrzał. Stosować kataplazm gruby przez godzinę. Przyłożyć 2 godziny po posiłku i zdjąć na godzinę przed posiłkiem następnym. 78. Przykładać 4-6 kataplazmów dziennie lub na przemian 2-3 razy dziennie: 1) Gorący kataplazm z cebuli gotowanej w krótkiej wodzie przez 15 minut: zostawić na godzinę. na 1/2 godziny przed posiłkiem. 67. Doustnie 1/2 łyżeczki glinki na 1/2 szklankę wody. 7). gdy zmartwiałe części tkanki są eliminowane. cienki kataplazm na 2 godziny (jeżeli nie występuje uczucie bólu. 342 . (patrz pkt. czyrak. 63. żółtaczka. Reumatyzm (patrz pkt. Stosować okłady z kapusty. 61). Popijać wodę glinkową przez 2-3 tygodnie. zgangrenowane. W przypadku bólu lub uczucia gorąca przerwać wcześniej i ponownie nałożyć kataplazm. czyrak gromadny. Rany infekcyjne. Kataplazm nocny można utrzymywać do rana. Robaki (patrz zaparcia). Wrzód żołądka. można stosować kilka dni później kataplazmy o grubości do 2 cm. 64. Zmywać wodą soloną i przyłożyć kompres z wody glinkowej. 2-3 razy tygodniowo okład z wody( glinkowej na twarz lub z papki glinkowej. Wątroba chora. Przerwać. jeżeli nie powoduje zakłóceń. 60. Rana postrzałowa lub z uderzenia. Na początku leczenia. brzusza kataplazm dwa razy dziennie po 2 godziny. jeśli wystąpi uczucie intensywnego gorąca i wznowić nieco później świeżym kataplazmem. Szkorbut (patrz zmęczenie ogólne). 71. 75. Na okolice wątroby chłodny. że obce ciało opuszczało ranę w wyniku działania glinki. Rany atoniczne (patrz pkt. kolka wątrobowa. 68. 76. Kłaść na policzek kataplazm z glinki i wznawiać co 2 godziny. Codziennie rano popijać wodę glinkową. Starość (patrz zmęczenie ogólne). W przeciwnym przypadku stosować kataplazm ciepławy lub ciepły. co może być uznane za objaw pogorszenia.59. 2) Kataplazm z kapusty. 72. 3) Kompres z naturalnych olejków eterycznych. marska. Wole. 66.

Zapalenie wyrostka robaczkowego.80. Trzy razy w tygodniu wkraplać do ucha kilka kropli cytryny. 85. Zapalenie opłucnej. Zapalenie oskrzeli (patrz astma). Stosować glinkę i mocno soloną wodę (łyżeczka soli morskiej na szklankę wody). postrzał. a w tym czasie kataplazm ciepły na wątrobę na 2-4 godziny. Codziennie. 97. Ssać kawałek glinki w ciągu dnia i przed snem. Zapalenie powiek (patrz oczy). Stosować doustnie łyżeczkę glinki na 1/2 szklanki wody przez 10-20 dni. Zapalenie jelit (patrz zaparcia). rozpuścić poprzedniego dnia). 101. bóle. 84. Zapalenie macicy. Na kark i podbrzusze ciepły kataplazm na 2-3 godziny. Po tygodniowej przerwie terapię kontynuować łącznie z innymi terapiami medycyny ludowej. przerost układu chłonnego. Konsultować się z lekarzem. tymianek. Znamię (patrz brodawki). (Nie wkraplać. Stwardnienie rozsiane. Zaparcie. Zapalenie zębowe. 92. Konsultować się z lekarzem. Jednocześnie kataplazm chłodny na podbrzusze co drugi dzień. Zastrzał (patrz ropień). 86. Konsultować się z lekarzem. 81. Płukać tym usta codziennie przez 2-3 minuty. W przeddzień można wprowadzić do ucha kilka kropel oleju z oliwek. 98. jeżeli błona bębenkowa jest przebita). 88. ropotok zębowy. Stosować inne terapie z medycyn ludowych. Chłodny kataplazm na podbrzusze. 89. 95. Zapalenie okrężnicy (patrz zaparcie). Wdychać wodę glinkową 2-3 razy dziennie (łyżeczka glinki na szklankę wody. Stosować inhalacje z olejków eterycznych (eukaliptus. neurastenia. 94. Popijać wodę glinkową przez miesiąc. Iniekcja do pochwy codziennie z wody glinkowej z 2 łyżeczek na 1/2 litra wody. 100. Kataplazm z chłodnej glinki na brzuch codziennie 2 razy przez 3 godziny i całą noc. Letni lub ciepły kataplazm 1-2 razy dziennie na 2-4 godziny lub przez całą noc. igliwie sosny). 87. Jeżeli zaparcie nie ustąpi. Zmęczenie ogólne (również anemia. lawenda. 91. jeżeli to jest potrzebne. 90. gdy nie ma zakłóceń. 83. Zapalenie pęcherza moczowego (patrz pęcherz moczowy). Kataplazm na ucho obejmujący większą powierzchnię. 343 . Zapalenie nerek (patrz nerki). Żółtaczka (patrz wątroba). Konsultować się z lekarzem. Żylaki (patrz pkt. Przy dolegliwościach lżejszych lub chronicznych codziennie 1-2 kataplazmy na 2 godziny. Brać przez 10-20 dni glinkę doustnie (łyżeczka na 1/2 szklanki wody). Zapalenie krtani (patrz angina). na przemian na piersi ł plecy ciepły kataplazm na 2-3 godziny. Zapalenie zatok przynosowych. Wznawiać co godzinę. Zapalenie spojówek (patrz oczy). Zażywać wodę morską. Żołądek (patrz wrzód żołądka). 93. szczególnie ku tyłowi ucha. Doustnie brać olejki eteryczne. Zapalenie ucha. 96. krzywica). 43). 82. 102. 99. brać zioła. Stosować kataplazm (jeżeli jest to potrzebne) z glinki wzdłuż skrzydeł nosa i na czoło. Zwyrodnienie kręgów lędźwiowych.

LISTY .

Po czterdziestce. Oddziałuje całościowo. Sądzę. Człowiek jest najdoskonalszą istotą żywą. Nigdy bowiem nie choruje jeden organ. Do tej pory. lecząc przyczyny chorób i niedomagań. „T1M . że leki chemiczne lecząc jeden chory organ niszczą inne. ale zmiany następują zbyt powoli. ale i fizycznych. nerek. słodyczami. wieprzowiną. a także ze społecznego przekonania. uzupełnia niedobory enzymów i mikroelementów usprawnia więc i wzmacnia układ immunologiczny. a nadmiar cholesterolu i niedopałków przemiany materii odkłada się w postaci kamieni żółciowych. które nam dała Matka-Natura. Nawrót do medycyny naturalnej wynika z coraz powszechniejszej świadomości. stanowiące grzech powszechny naszego społeczeństwa. że w listach tych i odpowiedziach znajdziecie Państwo odbicie swoich problemów. że wysoko specjalistyczne podejście do leczenia jest błędne. warzyw i owoców. nie zaś skutki i objawy. limfy i płynów międzykomórkowych. system trawienny pracuje coraz gorzej. podzielona na bardzo wąskie specjalności. także do redakcji. do redakcji tygodników i miesięczników w których pisuję swoje porady. Przy ciągłym przeciążeniu przewodu pokarmowego. systemem układów biochemicznych wzajemnie ze sobą sprzężonych i współdziałających. Na to zjawisko nakłada się inne: nieprawidłowe odżywianie. jakie otrzymywałam. zapomniała. Dlatego moje rady oparte na medycynie naturalnej każdy może potraktować jako zasady profilaktyki zdrowotnej. których tysiące zachodzi w każdej minucie życia. usprawnia pracę wątroby. tłuszczami nasyconymi. kiedy orga347 . fizyczne. mimo że nauka poczyniła olśniewające postępy. kawą. Brak świeżych enzymów i witaminy A powoduje osłabienie wzroku i choroby oczu. niezbędne jest dostarczenie wszystkich składników pokarmowych. przy jednoczesnym niedoborze świeżych jarzyn. Medycyna naturalna oczyszcza organizm z toksyn. To są tylko przykłady. Brak witaminy E rodzi schorzenia skóry. złogów w nerkach i stawach. Nie wszystkie organy ludzkie są najwyższej jakości. nie umiemy odkryć wszystkich tajemnic ludzkiego organizmu. Na te. śluzówki i narządów rodnych. zwłaszcza wędlinami. Mówi się o tym coraz częściej. Ponadto współczesna medycyna. Aby reakcje biochemiczne. A tymczasem niemal w zasięgu ręki mamy te cudowne leki. ale zawsze cały organizm. krążenia obwodowego krwi. przychodzące do Radia i Telewizji. mogły przebiegać prawidłowo. że człowiek stanowi integralną całość i takie powinno być podejście do leczenia. Prawidłowe odżywianie jest jednym z warunków zachowania dobrego zdrowia. czyli własne siły obronne. a także sposoby ich rozwiązywania.Twój Ilustrowany Magazyn” oraz na mój prywatny adres. ale można podać ich wiele. co wynika z faktu dziedziczenia cech nie tylko psychicznych.Część ta jest odpowiedzią na liczne listy.

Ta ostatnia. Niezbędny jest także umiar w jedzeniu. Chciałam też przeprosić wszystkich nadawców listów za brak odpowiedzi z mojej strony. do tego skażonym powietrzem. Dlatego gorąco zachęcam do kompleksowego stosowania naturalistycznych metod leczenia. mają jednak powolne działanie. w tym także sokoterapii. Rodzi to określone skutki. Zioła. dostarczająca świeżych enzymów. choć bardzo skuteczne w leczeniu. ale także ekolodzy. aby życie było zdrowe i radosne. Z mojej praktyki lekarskiej wynika. O stan zdrowia należy się troszczyć właściwie od wieku płodowego. zdrowego powietrza i zdrowej żywności. Chcąc odpisywać na każdy list indywidualnie. A na to mnie po prostu nie stać. musiałabym prywatnie zatrudnić sekretarkę. jelit. ale jednoczesne zastosowanie akupresury dwukrotnie zwiększa ich efektywność i znacznie skraca czas kuracji. po to. stany zapalne migdałków. Współczesny człowiek żyje w zatrutym środowisku naturalnym. W walce o zdrowie człowieka. aby zachować prawidłowe trawienie żołądka. a starość nie była smutna. sprawność wątroby oraz mieć codzienne stolce. pełna chorób. reguluje procesy metaboliczne i wzmacnia system immunologiczny. oddycha płytko. jego sprawność i dłuższe życie oraz złagodzenie problemów zdrowotnych starości potrzebny jest nie tylko lekarz medycyny naturalnej. powinno się mniej dogadzać jeżykowi i podniebieniu. Człowiek potrzebuje zdrowej wody. Ta część książki zawiera szereg rad praktycznych dla każdego. Równolegle konieczna jest zmiana świadomości społecznej i przełamywanie złych nawyków i przyzwyczajeń.nizm jest mniej sprawny. Przepraszam . jak: bóle głowy. jadać tak. bez ruchu przepony. samotna. Niezbędne jest zaprzestanie palenia tytoniu. astma oskrzelowa. dietetyk. schorzenia wzroku i nerek. że schorzenia zatok bocznych nosowych są najczęstszą dolegliwością powodując łańcuszek następnych. źle.

rakowate. rzadsze. pokazują mi się. że krew i limfa robią się jakby bardziej płynne. ale i zdrowe tkanki i komórki. bez ceratki). Natomiast nafta niszczy selektywnie. nie pali papierosów. co w konsekwencji oznacza. że młode. Radzę codziennie pić 2 razy po łyżeczce od herbaty wyciąg z nagietka. zieleninę można dodatkowo wzbogacić świeżą lub suszoną pokrzywą. mięśniową. Na wszystkie choroby krwi. i wypija się w ciągu dnia. komórki rozmnażają się szybciej i potem wędrują po organizmie. lekarz ginekolog nic na to nie poradził.CHOROBY KRWI ANEMIA Barbara. że miesiączki trwają 7-8 dni i są bardzo obfite. Proszę panią o pomoc. BIAŁACZKA SZPIKOWA Anna. Dotychczasowe leczenie nic nie pomogło. Dostawałam. jak odżywiać męża. jeszcze przed zróżnicowaniem. Mój mąż ma 53 lata. Choroba sprawia. Jeżeli pije się naftę. Nie wiem. Cierpię na anemię od wielu lat. Przez 2 miesiące radzę jeść codziennie pęczek natki pietruszki i koperku. Trochę inaczej wygląda sprawa w trakcie naświetlania kobaltem. co robić. pijana. po wzięciu tabletki „ascoferu” podnosi się i ponownie spada. od dłuższego czasu cierpi na przewlekłą białaczkę szpikową. czuję się bardzo źle. skuteczniej oczyszczają organizm z toksyn. że powodem choroby są obfite miesiączki. Chciałabym zaznaczyć. Dobry jest również sok z pokrzywy zmieszany z miodem. gdyż wierzę gorąco w działanie medycyny naturalnej. limfy wskazane jest używanie nafty. „ascofer” hemoglobina się podniosła. mroczki przed oczami. nie zróżnicowane jeszcze komórki. naświetlaniach czy operacjach chirurgicznych. Płyny te. lepiej krążąc po organizmie. co rodzi przerzuty. lat 50. to właśnie wówczas te młode jakby nie zróżnicowane komórki są naświetlane i niszczone. chodzę jak bym była. Sprawia ona. ale hemoglobina ciągle spada. Dlatego bardzo skuteczna jest po kuracjach chemicznych. lat 29. czyli chore. Podczas każdej miesiączki pić wywar ze skrzypu: 2 łyżki ziela gotuje się w 2 szklankach wody przez 20 min. co stosować. nie pije. Leczę się. a o pracy fizycznej nie ma mowy. że niszczy się zdrowe i chore narządy. kostną. Niszczy się wówczas warstwę skórną. czyli wyłącznie tylko młode. Pomocne byłyby także na noc okłady z rozgniecionych liści kapusty na podbrzusze (otulić ciepłą flanelką. Sądzę. 349 .

potem 14 dni przerwy. Proporcje są następujące: 50 g pokrzywy. Organizm wzmacniają również soki z surowej kapusty. miodu oraz 2 kroplami olejku sosnowego. np. lat 58. Ważnym preparatem wzmacniającym jest pyłek kwiatowy zmieszany z miodem propolisowym. wędliny.zapobiega bowiem przerzutom. ale należy je pić dopiero po pewnym czasie kuracji siemieniem i początkowo rozcieńczone w wodzie. Mieszankę złożyć do słoika i 2 razy dziennie zjadać l łyżkę stołową. marchwi. dwie tabletki Asparginu lub Asmagu. Żadne leki już nie pomagają. potem 14 dni przerwy i powrót do zażywania nafty. Miód przygotowuje się mieszając 100 g pyłku ze szklanką miodu i ssie się 5-6 razy dziennie płaską łyżeczkę od herbaty. Potem następuje 5-7 dni przerwy i ponownie zażywa się naftę przez 14 dni. Innym preparatem wzmacniającym system immunologiczny jest Mumijo. także Boragoglandyna 100. które zastosowane w porę powinny spowodować cofanie się choroby. selera. Dawniej niezwykle skutecznie leczono tę chorobę przystawianiem pijawek oraz małymi upustami krwi. trzech latach zażywa się naftę przez 10 dni w miesiącu. a także smarowanie nim pod nosem. np. Traktuję ten lek jako leczenie profilaktyczne: 60 kropli nafty na wodzie. Po dwóch. Leczenie wspomagają okłady na noc ze świeżej kapusty na okolice wątroby i śledziony + suche. od czasu do czasu pluję krwią. że jest to czerwienica. ciepłe opakowanie bez ceratki. pietruszki. podroby. krwiotwórcze i uzupełnia braki żelaza. jeżeli pozostawia się chorego bez osłony nafty. l łyżeczkę od herbaty miesza się z pół szklanki wody lub innego napoju i popija rano i wieczorem. że nie jest to prawda. Popularnie mówi się. Mięso zdecydowanie ograniczyć do l posiłku w tygodniu. Proponuję zażywać naftę 2 razy dziennie po 60 kropli na wodę. CZERWIENICA Władysław. że nowotwór został skutecznie zniszczony. ale czuję się coraz gorzej. choć jest to lek drogi. grube kasze. Pomocne są również inhalacje z olejku sosnowego. Należy jeść chudy biały ser. cynamonu. Dwie 5-gramowe paczki tego leku rozpuszcza się w l szklance wysokocukrowego soku owocowego. Mam ataki duszności. mleku lub cukrze zażywa się na pół godziny przed jedzeniem dwa razy dziennie przez 14 dni. Pokrzywa ma własności wzmacniające. Czas kuracji wynosi 6-8 miesięcy. Ponadto radzę pić razem zmieszane: wyciąg z kasztanowca oraz jemioły 2 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. 350 . to znaczy. Z mojej praktyki wynika. Korzystne jest przebywanie na świeżym powietrzu. Zabrania się jeść: wieprzowinę. Długo trwało. 30 min przed jedzeniem przez 14 dni w miesiącu. siemię lniane zmielone wraz z pokrzywą. 250 g siemienia z dodatkiem cukru (4 łyżki siemienia na l łyżkę cukru). dodatkowo radzę zażywać zioła. ponieważ chory zażywa bardzo silne leki chemiczne. Leczą mnie. W miarę upływu czasu przerwy mogą być coraz dłuższe. Laktomagu czy Slowmagu. Na noc pić ciepłe mleko z odrobiną imbiru. Po tym okresie zwalnia się tempo zażywania. W tym przypadku. dyni. z przewagą jarzyn. Należy zażywać też 2 razy dziennie po trzy tabletki Lewitanu. 14 dni pije się naftę. Kuracja powinna trwać 4 miesiące. że jeżeli przez 5 lat nie ma żadnych problemów. pić chude mleko. Racje żywnościowe powinny być raczej skąpe. nim lekarze ustalili.

Dorosła osoba powinna pić na czczo l łyżkę 20 proc. Na krwawiące dziąsła radzę ssać kilka razy dziennie witaminę C i płukać usta wodą z kilkoma kroplami Dentoseptu. bez ceratki). kocanka. mniszek. lat 16. 3 razy dziennie po l tabletce witaminy A + DS. a tym bardziej dziecku. tak jak się płucze zęby. Radzę stosować na noc na szyję okłady z rozgniecionych liści kapusty + suche ciepłe opakowanie przez 2 miesiące codziennie. a może jest inny sposób? Proszę o pomoc. Dla wzmocnienia organizmu byłoby celowe zażywanie kilka 351 . melisa. wody i tę porcję dziecko powinno wypić w ciągu dnia. Tę porcję należy wypić w ciągu dnia.KRWAWIĄCE DZIĄSŁA Anna. W trakcie mycia masować szczoteczką przez 10 minut dziąsła i zęby. skazę etapową. Jedynym lekarstwem jest przestrzeganie ścisłej diety. 30 min. Córka i ja mamy tzw. ponieważ nie wiem. 2 razy dziennie ssać olej słonecznikowy: 3/4 łyżki przez 20 minut.Po unormowaniu stolca. co będzie świadczyć o oczyszczeniu wątroby z toksyn. przed jedzeniem. Podaję dawkę małą. Doradźcie. do naparu ziół można dodawać l łyżeczkę Betasolu. Zwróciłam się do lekarza. Bardzo szybko stan dziąseł się poprawi. co wyleczy węzły i migdałki. Dwa razy dziennie radzę zażywać po l łyżeczce wapna. Pracę wątroby poprawiają okłady z rozmaglowanych liści świeżej kapusty na noc na okolice wątroby (owinąć flanelką. zmieszać po 50 g każdego z ziół. ile lat ma dziecko. lat 28. WĘZŁY CHŁONNE Kaśka. Dziecko powinno pić następujące zioła: dziurawiec. Wszelkie środki farmakologiczne zawodzą. Dla poprawienia trawienia należy 2 łyżki otrąb pszennych wsypać do zupy czy sałatki. Nadal jednak nie przeszło L Węzły już od dłuższego czasu pobolewają. Można dodać również zmielone siemię lniane. Można też płukać gardło l szklanką wody z dodatkiem l łyżeczki soli bocheńskiej i 10 kropel Azukalenu. Ponad rok temu zauważyłam powiększenie moich węzłów chłonnych na szyi. Jest to bardzo trudne do wyleczenia. należy pić te same zioła co córka.5 szkl. lat 15. a ściślej nietolerancję pokarmową białka krowiego (skazę białkową). jakich używać past do zębów. po tym zawartość wypluć. ale trudno mi ją stosować. SKAZA BIAŁKOWA Anna. Po badaniach krwi i moczu orzekł. tiosiarczanu sodu (w aptekach) zmieszanego z pół szklanki gorącej wody. zaparzając 2 łyżki na 2 szklanki. że zdarza się to często i powinno przejść. Jeżeli dziecko ma powyżej 10 lat. Myć zęby pastą z fluorem i 2 kroplami Reumosolu na szczoteczkę. Wskazane jest również ssanie 2-3 razy dziennie po l tabletce Propolisu. Przy każdym myciu zębów bolą mnie dziąsła i krwawią. l łyżkę tej mieszanki zaparzyć w 1.

lecz obecnie nawiedził mnie znowu zakrzep w dolnej części powłoki brzusznej.razy dziennie po l łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem (100 g pyłku rozmieszać z l szklanką miodu). Sprawa zakrzepów i krzepliwości krwi jest dla mnie największym obecnie problemem. Są to objawy świadczące o zwiększonej ilości płytek krwi i włóknika. a w następstwie tego na zakrzepicę. Mieszkam na wsi. Na to schorzenie pomaga picie 3 razy dziennie po 30 kropli wyciągu z jemioły i kasztanowca. Ataki kamicy ustąpiły. kiszona kapusta + utarta marchew + seler + pietruszka + cebula surowa lub ugotowana + zmielony kminek z majerankiem + 10 ziaren jałowca do smaku (razem zmielone jako przyprawa. Sklerosanu. brat i tata mamy wrzody. Raz dziennie każda z osób powinna brać zastrzyki z Biostyminy. zrezygnować z Uroseptu i zażywać 3 razy dziennie po l tabletce Amidoksalu. Urosanu. Miałem kilka zakrzepów naczyń obwodowych. używać odrobinę na końcu noża lub łyżeczkę od kawy). Aby poprawić stan nerek. bo mam na nogach nieładne ślady. Wiele lat temu zachorowałem poważnie na posocznicę. pić zimne przed snem codziennie przez 2 miesiące. WRZODY Agnieszka. wskazane jest stosowanie następującej kuracji (każdy lek jest na jeden tydzień): w pierwszym tygodniu trzeba zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Uroseptu. naturalnie strzykawki muszą być jednorazowe. l łyżkę drożdży zagotować w pół szklanki wody. Jadać pieczywo razowe czerstwe oraz codziennie surówkę z jarzyn. kwiatu kocanki oraz nagietka. wypić pół godziny przed śniadaniem raz dziennie (przez okres l miesiąca). zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki i tę porcję wypijać codziennie. Latem wstydziłam się włożyć strój kąpielowy. w następnym. zapalenie wsierdzia. np. wzbogacić ją 50 g kory wierzby. Cala rodzina dotknięta wrzodami powinna pić gotowane drożdże. tiosiarczanu sodu rozpuścić w pół szklanki gorącej wody. czyli sprawą podstawową jest rozrzedzenie krwi. lat 73. Opisane objawy świadczą o przewlekłym stanie zapalnym we krwi. Zioła wymieszać. ZAKRZEPICA Józef. w następnym 3 razy dziennie po l tabletce Nevigramonu i w ostatnim tygodniu na noc po l tabletce Furaginy. a ostatnio cierpię na kamicę nerkową i zakażenie dróg moczowych. Przebyłem w tym czasie 2 zawały płuc i zakrzepy kończyn dolnych. To porcja dla l osoby. Ponadto wszyscy powinni zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Lewitanu. Ponadto radzę zażywać 2 razy dziennie po 2 tabletki Rutinoscorbinu oraz 2 razy dziennie po 3 tabletki Venescinu. lat 20. Przygotować należy mieszankę po l opakowaniu z ziół: Cardiosanu. Jeżeli badania wykażą utrzymujące się nadal 352 . Circulosanu. Pomocne byłoby także oczyszczenie wątroby: l łyżkę 20 proc. Od pewnego czasu ja.

lat 43. Ponadto należy pić: Pectosol. selera. . Konieczne są też soki z surowych warzyw: marchwi. W szpitalach spędziłem ponad 2 lata. Ponadto radzę zażywać 2 razy dziennie Asmag po 2 tabletki oraz 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu. Zalać mieszankę gorącym mlekiem. sok z łopianu. po ostudzeniu dodać dużo natki pietruszki lub koperku. Niezbędne jest zażywanie nafty destylowanej: 2 razy dziennie po 60 kropli. Nerwosol po l flakonie. dyni i buraka. Można także zażywać Debelizynę 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. żołądek. a przy okazji zniszczono mi wątrobę. Kuracja powinna trwać 4 miesiące. należy powtórzyć to samo leczenie nerek z 10-dniowymi przerwami przy przyjmowaniu każdego z leków. Leczono mnie wszystkimi środkami łącznie ze sterydami. Choroba pozostała. Solaren. Sądzę. przed jedzeniem. pić 2 razy dziennie po łyżeczce od herbaty. Jestem chory na ziarnicę. Potem 7 dni przerwy i ponownie zażywać naftę 14 dni. imbiru. nie mówiąc o nerwach. łyżeczką miodu oraz 2 ząbkami czosnku. łyżeczkę kminku z majerankiem. popijając ziołami. jeżeli są przewlekle chore. Na początku można je rozcieńczać wodą. cynamonu. krople nasercowe. 30 min. nerki. sok z podbiału. W codziennym odżywianiu powinno być dużo jogurtu. Jest Pani dla mnie ostatnią deską ratunku. wyciąg z głogu. ZIARNICA Stanisław. Wszystko razem zmieszać. kapusty. sok z mniszka. przez 14 dni. Na noc proponuję pić ciepłe mleko z dodatkiem szczypty tymianku. l łyżki zmielonego siemienia lnianego. dziennie. Proponuję zmieszać 100 g pyłku kwiatowego ze szklanką miodu propolisowego i tę mieszankę zażywać 7-8 razy dziennie po łyżeczce od kawy. 2 łyżeczek zmielonych nasion wiesiołka + 3 łyżek płatków kukurydzianych. sok z brzozy. pietruszki. białego sera popijanego herbatką z aronii. rozpoczynając od małej ilości 1 dochodząc do 2 szkl.zmiany w moczu. Konieczne jest wyleczenie zatok bocznych nosa. że kurację należy zacząć od wzmocnienia organizmu. Codzienne śniadanie powinno się składać z: 4 łyżek otrąb.

pietruszka oraz kapusta. Lekarz. Codziennie przez 2 miesiące należy zjadać 1/2 kg gotowanej cebuli. który mnie badał. Sklerosan. Jednorazowa porcja wynosi od 1/4 do 1/3 szklanki. Najlepiej na lewym boku. aby zatrzymać jak najdłużej tę masę w odbytnicy (najlepiej całą noc). 3 razy dziennie należy pić po łyżeczce zmieszanych wyciągów z kasztanowca. stwierdził. Ważne jest ułożenie ciała. W jedzeniu uwzględnić dużo surówek. Należy też zażywać 3 razy po 3 tabletki Lewitanu lub pić zagotowane drożdże (l łyżka na pół szklanki wody. nie mogę chodzić. Zmieszać wszystkie zioła. Najbardziej wskazana jest dynia. Cebula ma bowiem właściwość rozpuszczania złogów w tętnicach.CHOROBY SERCA l UKŁADU KRĄŻENIA CHOROBA BÜURGERA Danuta. Podobne działanie ma również czosnek i chrzan. że na głębokości 10 cm kiszki stolcowej jest mały polip i lekkie owrzodzenie i skierował mnie na operację do szpitala. Przy dłuższej. HEMOROIDY Janina. Ja po prostu postanowiłam zwrócić się do Pani z gorącą prośbą o pomoc. pić zimne na noc) oraz Aspargin 2 razy po 2 tabletki lub Asmag 3 razy po 2 tabletki. Jeszcze skuteczniej działają soki z tych warzyw. która reguluje stolec. parzyć 3 łyżki mieszanki na 3 szklanki wrzątku do termosu. udo boli. bo to sprawia mi ból. lat 57. Cierpię na żylaki odbytu. Wewnętrznie należy zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Raphacholinu. Gdyby się utrzymywały kłopoty ze stolcem. co oczyści kiszkę stolcową i dopiero potem zastosować jako leczenie lewatywkę z cebuli. 2 opak. przed lewatywą z cebuli dobrze jest zrobić wlewkę z mocnego rumianku. W tej sytuacji radzę stosować przez 5-6 dni codziennie minilewatywę z rozgotowanych na gęstą papkę 4-5 cebul przetartych przez sito i wystudzonych. której czub smaruje się oliwą lub parafiną i wprowadza do kiszki stolcowej. 355 . Nabiera się tę masę do gumowej gruszki. przyprawionej zgodnie z własnym smakiem. Po pewnym czasie żylaki zostaną wyleczone. stałej obecności żylaków wewnętrznych oraz w ich stanach zapalnych tworzą się polipy. Nerwosanu. Czyli najpierw lewatywa oczyszczająca. seler. U męża (lat 62) lekarz stwierdził chorobę Bürgera: lewy palec nogi siny. Wskazany jest masaż stóp 30 min. potem na brzuch i następnie na prawy bok. Urosan. wypijane do 2 szklanek dziennie. Cholagoga Nr 3. wypijać w ciągu dnia. Prostasan. potem lecząca. jemioły i ruty oraz zażywać Agapurin 2 razy po l tabletce. Kurację wspomaga picie ziół przeciwmiażdżycowych: Cardiosan. Reumosan. jeszcze lepiej Boldaloinę. lat 60. zagotować.

Cirulosan l opak. dziurawiec . mleko lub cukier pół godziny przed jedzeniem przez 14 dni.100 g. USG wykazało. Nie jest to może duży ból. ale raczej uczucie wzdęcia. Dawkowanie trzy razy dziennie po jednej szklance ziół. Przy kołataniu serca pomaga noszenie w lewej części stanika medalika z miedzi o średnicy 6 cm lub małej poduszki gorczycowej. skrzyp polny . strączki fasoli .70 g. Do mięsa można używać marmolady usmażonej np. która leczy odbytnicę. Dostałam zioła. Starą metodą leczenia było przystawianie pijawek. 2 łyżki płatków kukurydzianych lub owsianych. Ponadto należy zażywać mieszankę: wyciąg z głogu + Kelli cardina + Nerwosol + Solaren + sok z mniszka + krople nasercowe po jednym flakonie. że trzustka jest bez zmian. kwiat kocanki . Wskazane jest również zażywanie wyciągu z kasztanowca: 3 razy dziennie po 30 kropli oraz 2 razy dziennie po 30 kropli Rutisolu lub 2 razy po 3 tabletki Venescinu. zaparzać 2 łyżki mieszanki ziół na 2 szklanki wrzątku do termosu i popijać porcjami po jedzeniu. ziele hyzopu .150 g. doprawione kminkiem lub majerankiem.. Jeżeli chory cierpi na rozedmę płuc.50 g. że mam gęstą krew i należy ją rozrzedzić. że rozwija się choroba nadciśnieniowa. Krople zażywa się 3 razy dziennie po 30 kropli oraz Venescin 2 razy dziennie po 3 tabletki.70 g. tymianek rzymski . Lekarz stwierdził że grozi mi cukrzyca i że moje dolegliwości pochodzą od trzustki. 356 . bo będą kłopoty z krążeniem (już teraz cierpną mi dłonie). Nerwosan 2 opak. Całość zalewa się gorącym mlekiem i zjada po wystygnięciu. jarzębina . rutwica lekarska -100 g. aby na pierwsze śniadanie jeść mieszankę: 4 łyżki otrąb pszennych. Ale mnie trzustka często boli.100 g. lat 45. Zielarz stwierdził również. Podaję spis ziół: brusznica .Wskazane jest. Lekarz twierdzi. tak jakby mi serce chciało wyskoczyć.01. zarówno w tabletkach jak i w kroplach. to wówczas organizm wytwarza więcej czerwonych ciałek krwi. woreczek żółciowy. Można dodatkowo popijać mieszankę ziół: Sklerosan 2 opak.100 g.100 g.100 g. Na jedną szklankę wody jedna łyżka ziół. Otręby mają działanie lecznicze i leczą odbytnicę. Pomagam sobie ziołami jak mogę. czy te zioła mogą mieć wpływ na podniesienie ciśnienia. Zmieszać razem w misce. Od czasu do czasu odczuwam silne kołatanie. KŁOPOTY Z KRĄŻENIEM Barbara. W zasięgu ręki powinna Pani mieć Propranolol 0. Dokucza mi wiele chorób. Na rozrzedzenie krwi dodatnio wpływa nafta: 2 razy dziennie 60 kropli na wodę. bo i żołądek. po których według zapewnień zielarza miałam czuć się źle przez 14 dni.200 g. 2 łyżeczki zmielonego siemienia lnianego. ze śliwek z dodatkiem owocu jarzębiny. Wszystkie płyny zmieszać i zażywać na wodzie 2 razy dziennie po l łyżeczce na wodzie.100 g. KOŁATANIE SERCA Anna. Cholagoga Nr 2 l opak.. kozieradka . potem 7 dni przerwy. Takie schorzenia leczę za pomocą kasztanowca. Proszę mnie poinformować. kłącze pięciornika . nerki. koper . lat 68. Najbardziej niepokoi mnie stan mojego serca.

Łącznie z ziołami powinno być 1. choć wydaje mi się że jem mniej niż inni. pić tylko wodę. może być również kapusta kiszona. kłącza perzu. lat 34 Jestem okropnie gruba. W codziennym menu powinno być dużo surówek jarzynowych. Po ostygnięciu dodać dużo natki pietruszki. Są to silne kłucia połączone z drętwieniem lewej ręki. z 2 łyżkami oleju. liścia szałwi.Po miesiącu. Wieczorem: kromka razowego chleba. Lekarz po EKG stwierdził „to tylko nerwica”. który często mnie boli. a nawet przez pewien czas całkowicie wyeliminować. Pić zimne na noc. znamion kukurydzy. dwóch powinna być wyraźna poprawa. abym się mniej denerwował. 2 łyżki płatków kukurydzianych zalać gorącym mlekiem. radzę zażywać po jedzeniu 2 razy dziennie po 2 tabletki Bioldaloiny lub Raphacholinu. Jeden dzień w tygodniu jeść warzywa i owoce. kazał mi zażywać Validol. Codziennie pić zioła: 100 g morszczynu oraz po 50 g: kory kruszyny. Codzienne pożywienie powinno być bez: cukru. że jest to związane z moją nadwagą. korzenia wilżyny. Konieczne jest schudnięcie i jednocześnie wzmocnienie organizmu. a także serce. Należy dbać o codzienne wypróżnienie. wyciąg z głogu oraz mniszka. korzenia mniszka. Mięso chude. gotowane i pieczone. Od kilu miesięcy odczuwam bóle w okolicy serca. z wyjątkiem wieprzowiny. 357 . 2 łyżki płatków owsianych. ziela lubczyku. ziele bratka. popić kefirem oraz ziołami. 2 łyżki tej mieszanki ziołowej zaparzyć w 2 szklankach wody. kminek i majeranek zmielone razem. Ograniczyć również cukier.5 litra płynu dziennie. Ponadto radzę przygotować mieszankę: nerwosol. W wyżywieniu zdecydowanie ograniczyć mięso. że lekarz wykluczył zakłócenia w pracy tarczycy. Oprócz Validolu radzę pić na noc gotowane drożdże: l łyżkę stołową zagotować w 1/2 szklance wody. kasz i ryżu. Lekarz stwierdził. krople nasercowe. Wskazane są zioła wzmacniające pracę serca i poprawiające przemianę materii. Mam kłopoty z kręgosłupem. Gdyby okazało się. ciast. z masłem lub serem topionym oraz 2 ząbki czosnku. ziela skrzypu. strąków fasoli. NERWICA SERCA Janusz. trochę czerstwego. ziela krwawnika. białego pieczywa. Nerwica świadczy o braku witamin z grupy B. że przez pewien okres występują jeszcze wzdęcia. KŁOPOTY Z SERCEM l NADWAGĄ Maryla. pić w 3 porcjach przed jedzeniem. Na śniadanie: 4 łyżki otrąb pszennych. Codziennie w ciągu dnia pić szklankę wody z octem jabłkowym lub cytryną i łyżeczką miodu. lat 43. Radził leż. Pić po jedzeniu 2 razy dziennie po łyżeczce od kawy na wodzie. Rozumiem. tłuszczów zwierzęcych. ograniczona ilość soli.

aby utrzymać wagę. zaparzyć 3 łyżki tej mieszanki na 3 szkl. zwłaszcza jeśli masaż jest poprzedzony polaniem ciała zimną wodą. Piję jednak coraz więcej. dodając po 50 g wymienionych ziół. Ratuję się kawami. kwiatu głogu. lat 45. lat 48. zaparzyć 2 łyżki tej mieszanki w 2 szklankach wrzącej wody i wypijać. Zawsze miałam niskie ciśnienie. Bogu dziękuję. Przy wszystkich spadkach ciśnienia atmosferycznego chodzę jak śpiąca królewna. pić 2 razy dziennie po l łyżeczce na wodzie wyciąg z jemioły oraz wyciąg z kasztanowca razem zmieszane. pić następującą mieszankę ziołową: 100 g ziela jemioły oraz po 50 g: serdecznika. Wszystkie te płyny razem zmieszać i używać 2-3 razy dziennie po 50 kropli. wyciągu z kasztanowca. jemiołę. Jeżeli ciśnienie jest normalne. a zwłaszcza serce. Rutisolu. jaki tryb życia prowadzić. melisy. 2 opakowania Degrosanu. Jestem gruba i mam wysokie ciśnienie. ale ile kaw dziennie zniosą moje nerki i wątroba. rumianku. Jak się żywić. jak mogę. stanowi to porcję dzienną. Przeżyłem zawał serca. kłącza perzu. który podnosi ciśnienie i dodaje energii. Ponadto należy pić krople: l buteleczkę wyciągu z jemioły. Najlepiej robić to pół godziny przed jedzeniem. Radzę więc pić zioła: morszczyn. ruty. ziela skrzypu. PO ZAWALE Włodzimierz. że chce Pani również trochę schudnąć. W aptekach homeopatycznych są do kupienia tzw. Wieczorem łyżeczka miodu na pół szklanki wody. bo inaczej nie mogę pracować. wędliny i tłuszcze zwierzęce). złote krople i przy uczuciu osłabienia radzę zażywać 25 kropli. Ponadto radzę zażywać w razie potrzeby 2 tabletki Convafort Forte wyciąg z konwalii. kory kasztanowca. l buteleczkę wyciągu 20 z głogu oraz l flakon kropli nasercowych. liścia poziomki. wypijać tę porcję w ciągu dnia. Jeść skromnie. Dieta jak przy schorzeniach miażdżycowych (wykluczona wieprzowina. Przy Pani kłopotach bardzo ważny jest codzienny stolec. Nie unikać umiarkowanego wysiłku. Jeżeli występuje nadciśnienie. WYSOKIE CIŚNIENIE Ewa.Diacord. A jednak stale towarzyszy mi strach przed następnym. Konieczne są codzienne stolce. Masaż Shiatsu poprawi samopoczucie i niskie ciśnienie. że jeszcze żyję. Należy wykluczyć palenie. Zioła zmieszać. ziele bratka. aby wzmocnić organizm. wody. lat 41. Gdyby ta mieszanka ziołowa nie dawała pożądanych rezul358 . owocu kminku. Podobnie działa niemiecki preparat . Wskazane są spacery. Radzę dzień zacząć od szczotkowania całego ciała (od obwodu do serca). Rano pić 3 łyżeczki octu jabłkowego zmieszanego z pół szklanki wody + 2 łyżeczki miodu. l opakowanie Sklerosanu wymieszać. aby zapobiec chorobie prostaty. Także 2 razy po l łyżeczce Prostapolu. ziela krwawnika. Jak można je trochę obniżyć? Rozumiem.NISKIE CIŚNIENIE Sabina.

Stan zapalny łagodzą okłady z rozmaglowanych liści świeżej kapusty kładzione na noc na nogi. Należałoby jednak zacząć leczenie od prawidłowego wypróżniania. które wyrzuca się przed gotowaniem. Zimą dobrze jest nosić 2-3 pary cienkich rajstop. Występują one na udzie i łydce prawej nogi. które należy lekko owinąć flanelką. Lekarz zapisał mi Arcalen. ŻYLAKI NA NOGACH Janina. Wiek wskazuje. lat 30. Przy ostrych stanach zapalnych należy najpierw robić przez kilka dni okłady z rozgotowanej cebuli i dopiero potem przejść na okłady z kapusty. Pomocne jest również zażywanie 2 razy dziennie po pół łyżeczki pasty Fitoven. który dodatnio wpływa również na wątrobę. Najlepsze są te zewnętrzne liście. proponuję stosować Aeskulin (maść z kasztanowca).wodę mineralną. Ten ostatni preparat radzę pić aż do zaniku miesiączki. Radzę więc zażywać na noc l łyżeczkę Cholegranu. Dodatkowo należy zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Venescinu oraz 2 razy dziennie po 2 tabletki Rutinoscorbinu. Wagę skutecznie się traci wprowadzając raz w tygodniu dietę wyłącznie owocową i jako jedyny płyn . Jeśli maść Arcalen nie przynosi poprawy. Gdyby tak było. dodając do wypijanych ziół. iż mogą się pojawić zaburzenia hormonalne. łyżeczkę od herbaty. Żylaki pojawiły się jako drobne podskórne żyłki 7 lat temu. radzę brać dodatkowo na noc l łyżeczkę Cholegranu zgodnie z recepturą na opakowaniu.tatów. Proszę o podanie mi skutecznej metody leczenia żylaków kończyn dolnych. tj. radzę pić dwa razy dziennie po 50 kropli wyciągu z nagietka (Tinctura Calendulae). . Obecnie są już bardzo mocno zarysowane i bolesne.

które przyspieszyłyby leczenie? Jestem emerytką i muszę sobie dorabiać jako krawcowa. lat 65. Szczotkowanie pomaga również na bóle stawów biodrowych. l Urosanu. ale pomaga to na krótko. 4 kapsułki raz dziennie przez rok. 2 razy dziennie zażywać po 1/2 łyżeczki Fitolizyny. oba preparaty należy popijać ciepłym płynem. dwa razy dziennie po pół łyżeczki Fitolizyny. Kontynuować smarowanie maściami rozgrzewającymi. Sąsiadka natomiast namówiła mnie na masaże i trochę zaczynam chodzić. W domu śmieją się ze mnie. zachowując kierunek od dołu do góry. stawów biodrowych. Chcę tu dodać. liścia brzozy. Od trzech miesięcy cierpię na silne bóle kręgosłupa. Do odżywiania wprowadzić surówki z selera. nie mogę też chodzić. Mieszankę zaparzać: 3 łyżki na 3 szklanki wody. Czy istnieją jakieś inne sposoby. że jestem najlepszą pogodynką. Smaruję maściami rozgrzewającymi i owijam bandażem. owinąć ciepłą flanelką.SCHORZENIA GOŚĆCOWO-KOŚĆCOWO-REUMATYCZNE BOLĄ MNIE STAWY Irena. Bóle kręgosłupa zmniejsza szczotkowanie ruchem kulistym (10 razy). zesztywnienie kolan i palców u nóg. Korzystne jest również zażywanie raz dziennie dwóch łyżeczek Calcium Gluconicum oraz raz dziennie po trzy kapsułki witaminy A+D3. Jeżeli są zaparcia. a następnie smarowanie maścią żywokostową. Przy takich schorzeniach zalecam zażywanie dwa razy dziennie jednej łyżeczki Reumogranu. po których boli mnie wątroba. Zażywać Cale granulati 2 łyżki raz dziennie oraz witaminę A + D3. BÓLE KRĘGOSŁUPA Stanisława. Wszystkie te zabiegi z całą 361 . Coraz częściej na zmianę pogody bolą mnie stawy rąk i nóg. lat 52. co stanowi porcję dzienną. kapusty. Lekarze stwierdzili zmiany w części lędźwiowej kręgosłupa i zalecili mi środki. należy na noc brać jedną łyżeczkę od kawy Cholegranu. Zioła i okłady stosować cierpliwie przez 6-8 miesięcy. Radzę stosować na bolące stawy na noc okłady z rozgniecionych liści świeżej kapusty. po czym owinąć flanelką dla zachowania ciepła. Na bolące kolana należy robić na noc okłady z rozmaglowanych liści kapusty. Cholagogi Nr 2 oraz po 50 g kory wierzby. Nie mogę pracować. że popijanie soku z surowej kapusty leczy zwyrodnienia stawów. pietruszki. popijając następującymi ziołami: 2 opakowania Reumosanu.

Dodatkowo. Dwa razy leżałem w szpitalu. Kłopoty kuracji będą wynagrodzone powrotem do zdrowia. kilka razy byłem w sanatorium. Ból stawów zmniejszą okłady na noc z rozmaglowanych liści kapusty. Nerwosanu. Mięśnie wzmacniają kąpiele w kwiecie siana oraz drożdżach. Cholagogi Nr 2. Przy podwyższonym poziomie ASO można podawać co 4-6 tygodni l raz domięśniowo 2400000 Debeciliny po uprzednio wykonanej próbie uczuleniowej. Mój 10-letni syn cierpi na bóle stawów. wrzątku. zaparzać 3 łyżki na 3 szkl. aby leczenie było bardziej efektywne. powinien je nosić przez całą dobę. Asparginę 2 razy po 2 tabletki. tyleż samo liści brzozy. poziom mocznika i kreatyniny. ale muszę uprzedzić. a także Gastrogran 2 razy dziennie po l łyżeczce. Jeżeli syn pozostaje w domu. Poszatkowaną główkę kapusty gotować w kilku litrach wody 5-10 minut. a także zrobić badanie moczu. W miarę poprawy stanu wskazane są spacery. GOŚCIEC POSTĘPUJĄCY Andrzej. sprawdzić sprawność nerek. 362 . selera do 2 szklanek dziennie. Pomocne na stawy są okłady z rozgniecionych liści kapusty (owinąć flanelką). wypić w ciągu dnia. bo około 2 lat. Zioła zmieszać. trudno mu chodzić. lat 30. może trochę gimnastyki. DZIECIĘCE BÓLE STAWÓW Danuta. lat 24. W takich okresach występuje u niego temperatura. Wskazane byłoby ssanie 3-4 razy dziennie po łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku na l szkl. nim ustąpią wszystkie bóle. że czas leczenia będzie długi. proponuję masować obie stopy i kręgosłup tak. jak jest to pokazane w następnej części książki. jestem pod stałą opieką poradni reumatologicznej i wszystko to na nic się nie zdaje. miodu). Reumosanu. Polowe życia choruję na gościec postępujący. Są one opuchnięte. Kurację wspomaga jedzenie 3-4 gotowanych cebul dziennie oraz picie soków z marchwi. aż podwyższony OB i poziom ASO wrócą do normy i stawy przestaną boleć. Czas trwania kąpieli 20 minut.pewnością pomogą na zwyrodnienia kostne. Czytałem. do tego dodać 50 g kory wierzby. Sprawdzić badaniem krwi OB i odczyn ASO. Ponadto zażywać wapno (Calcium Gluconicum) lub l łyżeczkę wapna ze zmielonych skorupek wiejskich jaj. Taki zastrzyk robi się kilka razy co 4-6 tygodni. l tabletkę dziennie Falvitu. Z roku na rok jest coraz gorzej. Lewitan 2 razy po 3 tabletki. wywar wlać do wanny oraz dodać 1/2 kg drożdży. 3 kapsułki witaminy A+D3. kapusty. że można wyleczyć się cebulą. Radzę pić zioła: 2 opak. Półkąpiel robić l raz w tygodniu. W takich przypadkach radzę zażywać 2 razy dziennie po l łyżeczce Reumogranu. 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki Fitolizyny. źle się czuje. polewać całe ciało i do łóżka.

noga krótsza o 6 cm. Druga noga zwyrodnienie stawu kolanowego. Od leków mam chory żołądek i trzustkę. To bardzo trudna i złożona dolegliwość. aby była to porcja na cały dzień. że kuracja będzie długotrwała. wypijać na czczo l łyżkę 20-proc. po czym smarowanie maścią żywokostową. Cholagoga Nr 3. 3 kapsułki witaminy A+D3. Radzę też ssać 1/2 łyżki oleju słonecznikowego. Zmieszać je razem i zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki wody. do 3 posiłków w tygodniu). selera. Choruję od 13 roku życia na przewlekle zapalenie kości z czynną okresowo przetoką ropną. dla wygody w termosie. Odkąd sięgam pamięcią. 1opak. Uprzedzam. liścia melisy. usta wypłukać. Zioła zmieszać. Na stany depresyjne trzeba brać na noc po l łyżeczce Nervogranu. Kuracja olejem powinna trwać 16 miesięcy. Ważne jest również znaczne ograniczenie spożycia mięsa (np. dodając l kroplę Dentoseptu 2 razy dziennie po 20 min. zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki wrzącej wody i tę porcję wypijać w ciągu dnia. Należy zażywać przez cały czas zioła: Nerwosan. Ponadto radzę szczotkowanie stawów biodrowych i również smarowanie maścią żywokostową. dwa. ani badania nie mogą jej pomóc. Do tych ziół dodać po 50 g liścia brzozy. Zalecam szczotkowanie ciała 2 razy dziennie. lecz ani lekarze. Choroba nasila się częściej. dobrze jest również smarować bolące miejsca maścią z jadem pszczół (Apizartron). Jest to jedna z odmian chorób reumatycznych. Pozostałość wypluć. a zwłaszcza wieprzowiny. Leczenie będzie trwało długo. Dopiero po tym oczyszczeniu zacząć brać zioła. lat 19. a także soków ze świeżej kapusty. Reumosanu. Urosanu z dodatkiem 50 g kory wierzby. Do tego silna nerwica depresyjno-lękowa z bezsennością. a także szczotkowaniu powinien poprawić się sen.MAMA CHORUJE NA GOŚCIEC Dorota. zwłaszcza partii kręgosłupa od dołu do góry. szyszek chmielu. poddaje się wielu badaniom. Ponadto zalecam: 3 łyżeczki Calcium Granulatum i Klimaktogran 3 razy dziennie po l łyżeczce. PRZEWLEKŁE ZAPALENIE KOŚCI Stanisława. jakbym miała wrzody. a nawet trzy lata. l łyżeczkę takiego wapna należy zażywać raz dziennie. także kąpiel w drożdżach oraz zmiksowanych rozgotowanych liściach kapusty. pietruszki. Czuję się. Po tych preparatach ziołowych. tyleż samo kwiatu kocanki oraz ziela jaskółczego i liści brzozy. stale łykając antybiotyki. Pod krótszą nogę podbić w bucie dodatkowe obcasy. ale najlepsze byłyby tu zmielone skorupki wiejskich jaj z cukrem. Pomocne jest wapno. stosować dietę ryżową przez tydzień. kwiatu kocanki. Bardzo często leżę obłożnie chora. Wszystkie te dolegliwości w okresie klimakterium są zaostrzone. Należy brać 2 razy dziennie po pół łyżeczki Fitovenu i popijać następującymi ziołami: l opak. gorącej wody. Kolano operacyjnie usztywnione. Cardiosan. lat 50. kory wierzby. sera. Pomocne jest picie zagotowanych drożdży. 363 . Na wszystkie chore stawy radzę robić na noc okłady z rozgniecionych liści kapusty. kręgosłup. Nerwosanu. Reumosanu. Chorą nogę okładać liśćmi rozmaglowanej kapusty. mama choruje na gościec. bolą biodra. jaskółczego ziela. Leczenie dobrze byłoby zacząć od oczyszczenia przewodu pokarmowego. 2 opak. Chodzi do różnych lekarzy. bo przy tym „objawiają się” węzły chłonne i występuje wysoka temperatura. tiosiarczanu sodu rozpuszczonego w pół szkl. Proponowałabym uwzględnić w jadłospisie dużo zsiadłego mleka. Również raz dziennie 3 tabletki witaminy A+D3. 2 opak. Degrosan.

I jeszcze jedno: moje okresy są bardzo nieregularne. który żył tylko 12 dni. przeżywam koszmar. rozmaglowanej kapusty. jeść dużo owoców i jarzyn. również 2 razy dziennie zażywać po 3 kapsułki witaminy A+E. że to przejdzie po urodzeniu dziecka. Dostarcza on wielu enzymów i witamin. W mojej rodzinie ani też w rodzinie mojego męża nie wystąpił wcześniej przypadek takiej choroby. Pół roku temu urodziłam drugiego syna. siedzieć nad parą 20 minut. Rozmawiałam z wieloma lekarzami. Ponadto w trakcie okresów pić skrzyp przygotowany następująco: 2 łyżki ziela zalać 2 szkl. Dopełnić do 2 szkl.2 łyżeczki. Radzę zażywać wyciąg z nagietka (Tinctura Calendulae) 2 razy dziennie po łyżeczce od herbaty przez kilka miesięcy. dbać o codzienny stolec. wody i gotować przez 20 minut. Nasiadówki przed spaniem nad wywarem ze słomy owsianej lub skrzypu. okryć się prześcieradłem i kocem. lat 25.geny. czyli Tinctura Calendulae. już bez witamin. Nie mam siły dłużej cierpieć. lat 19.SCHORZENIA KOBIECE BOLESNE MIESIĄCZKI Jolka. że pierwszy mój syn urodził się i jest dzięki Bogu zdrowy. Przez cały okres ciąży należy brać wapno Calcium Gluconicum . którzy stwierdzili że nic nie mogą mi w tej kwestii poradzić. Przyczyna . Robić codziennie przez dwa miesiące na noc okłady na podbrzusze ze świeżej. co wzmocni organizm płodu i matki i zapobiegnie chorobom. Nasiadówki powtarzać przez 7-8 dni codziennie. Diagnoza lekarska brzmiała „rybia łuska”. i wypić tę porcję w ciągu dnia. Po parówce okład ze świeżej kapusty na podbrzusze + suche opakowanie i do łóżka. 365 . Byłoby dobrze. Lekarz pociesza mnie. Garść słomy owsianej lub skrzypu gotować 20 minut. Wskazane jest zażywanie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym przez całą ciążę. CHCĘ URODZIĆ ZDROWE DZIECKO Iwona. Nadmieniam. bez ceratki. to jest od pierwszej miesiączki. Od 5 lat. W tym okresie należy spać w miarę potrzeby. gdyby Państwo obydwoje w momencie poczęcia byli w dobrym stanie fizycznym i psychicznym. Przez pół roku radzę popijać dwa razy dziennie po łyżeczce od herbaty wyciąg z nagietka. wstawić w garnku dopasowanym do miski sedesu. odpoczywać. ciepło owinąć. W czasie okresu dosłownie gryzę palce z bólu. Dobrze działają okłady z kapusty na dół brzucha oraz wątrobę.

22. rozgotować cebulę do miękkości. 49. że to jest rak i wytną mi pierś. 39 (który opisuję w następnej części książki). Reumosan. 43. Nerwosan. Zmieszać wszystkie razem i zaparzać 3 łyżki mieszanki na 3 szkl. wody. która ma działanie przeczyszczające i jeden dzień pozostawać bez jedzenia. myję się codziennie. na jego czubek dać odrobinę maści propolisowej. Fitolizynę 3 razy dziennie po pół łyżeczki. Miód przygotowuje się łącząc 100 g pyłku kwiatowego ze szklanką miodu propolisowego. lat 25. 40. lat 47. Pić następujące zioła: Urosan. Cebula musi być świeżo gotowana każdego dnia.16. 15. lat 26. Zaczęłam moczyć dolną partię dala w rumianku co odrobinę łagodzi bóle. Mammografia wykazała guzy na lewej piersi. Przy mastopatii mogę zaproponować kurację. ale w piersiach mam ciągle resztki mleka. mam grzybicę pochwy. po czym dla ciepła owinąć flanelką (bez folii). Na utratę mleka stosuje się następujący sposób: podwiązuje się wysoko piersi dwiema ściereczkami lnianymi lub dwiema pieluszkami ułożonymi na krzyż. Co robić? Mam dwoje dzieci. W ostudzonej mazi cebulowej moczyć tampon. Na wieczór zażywać l łyżkę gorzkiej soli (w aptekach). JAK STRACIĆ MLEKO? Anna. 24. Po miesiącu zabiegów ponownie zrobić mammografię. Jednocześnie zażywać wyciąg z nagietka 2 razy dziennie po łyżeczce. Jestem przerażona. Proponuję kupić gotowe tampony OB. 17. 2. 18. GRZYBICA POCHWY Hanka. Proponuję robić na noc na piersi okłady z rozgniecionych liści świeżej kapusty. zakładać tampon dopochwowo na noc.5 roku temu urodziłam dziecko. Po kilku dniach powinna Pani pozbyć się upartego grzyba. która nie wymaga interwencji chirurgicznej. gdy dziecko miało 6 miesięcy. GUZY NA PIERSI Irena.starać się nie denerwować. ale nie chcą zniknąć. Prowadzę czysto dom. Tamponów można używać wówczas. jeżeli nie używa Pani spiralki. Wypić w ciągu dnia. Radzę przebadać się u onkologa. To stary sposób. 23. zmieniam bieliznę osobistą i wstyd mi się przyznać. Zażywa się 3-4 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. Bardzo pomocny jest codzienny masaż stref refleksyjnych na stopach: 21. Czy jest sposób bardziej skuteczny? Wstydzę się iść do lekarza.19. ale ciągle skuteczny. Przestałam karmić. 366 . Są to dosłownie kropelki. Cholagoga Nr 2.

W wyniku badania ultrasonograficznego stwierdzono w lewym jajniku torbiel o średnicy 28 mm. Trzy razy miała krwotok.50.39. że to zmiany hormonalne. że chociaż od 10 lat jestem pod stałą kontrolą lekarską. a ja już boję się. lat 38. Można go również przygotować samemu: kwiaty nagietka lekarskiego zalewa się spirytusem na 2-3 palce powyżej warstwy kwiatów i trzyma w ciemnym miejscu przez 2 tygodnie. Codziennie masować 30 minut obie stopy (opis masażu w następnej części). tj. 49. Od 10 lat cierpię na choroby kobiece. w związku z tym przyjmowała różne leki hormonalne.KRWAWIĘ BEZ PRZERWY Danuta. bez ceratki. roku życia cierpi na krwotoczne miesiączki. 38. 367 . Leczenie okazało się mało skuteczne. Czyli wszystko wskazuje na to. lat 37. problem mój polega na tym. aby temu zapobiec. KRWOTOCZNE MIESIĄCZKI Stanisława. na sam czubek nałożyć odrobinę maści propolisowej.40. 50. które kładzie się bez ceratki na podbrzusze na noc i dla utrzymania ciepłoty okrywa flanelką. Dwa razy dziennie zażywać po 50 kropli wyciągu z nagietka (Tinctura Calendulae). 2 łyżki tych ziół zalewa się 2 szklankami wody i gotuje przez 20 minut. że między jednym a drugim okresem wszystkie dolegliwości ustąpią. Lekarze stwierdzili zaburzenia hormonalne. 39. Moja córka od 13. Stosować akupresurę stóp. 24. 40. Radzę pić skrzyp: 2 łyżki na 2 szklanki wody. Tampon lekko odcisnąć. środek ten kupuje się bez recepty w aptekach homeopatycznych. żeby nie skończyło się to czymś gorszym. W dolegliwościach tych pomagają również okłady z rozgniecionych liści kapusty. Sądzę. dopełnić gotowaną wodą do dwóch szklanek i pić codziennie w trakcie trwania miesiączki. Najlepiej kupić gotowy w aptece i zamoczyć w cebuli. że bez leków krwawię bez przerwy. Popija się 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. to przedłużyć kurację o następny miesiąc. W trakcie miesiączki i przy każdym krwawieniu zalecam popijanie wywaru ze skrzypu. Okresy te stały się dla mnie i dla niej koszmarem. Kuracja ta powinna zahamować krwawienie.41. a nawet poniżej. Co drugi dzień należy dopochwowo na noc zakładać tampon zmoczony w rozgotowanej na gęsto cebuli. po l łyżeczce od herbaty. 18. choroba postępuje dalej. Skuteczny jest również masaż stref refleksyjnych na obu stopach: 36. która na każdy dzień musi być świeżo gotowana. 15. Radziłabym też robić na noc okłady na krocze i podbrzusze z rozgniecionych liści świeżej kapusty. Co lekarze na to? Otóż początkowo twierdzili. Proszę mi poradzić co robić. gotować przez 20 minut. nr receptorów: 21. Radzę także zażywać Sylimarol 2 razy po jednej tabletce oraz Hemofer 2 razy po dwie tabletki. po czym owinąć ciepło. Nie należy masować stóp w czasie krwawienia z dróg rodnych (opis masażu w następnej części). Natychmiast po otrzymaniu tego wyniku córka poszła do lekarza. Jeśli nie. 38. 23. Po okresie spada jej hemoglobina do 60 procent. że ten stan nie ma wpływu na tak obfite krwawienie. Od pierwszej miesiączki córka była leczona. który stwierdził. obecnie USG wykazuje powiększenie macicy o charakterze mięśniakowatym. 19. Radzę zażywać 2 razy dziennie po 50 kropli Calenduli D2. 22.

lat 53. aby pić skrzyp w czasie miesiączki: 2 łyżki ziela gotuje się w 2 szklankach wody przez 20 min. PRZEKWITANIE Alina. Na te dolegliwości pomocne jest zażywanie 2 razy dziennie po l łyżeczce Klimatogranu i Nerwogranu. zażywać dodatkowo Stilbestrol lub Dienoestradiol po l mg w środy i soboty po l tabl. zażywać również 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu. powodujący obfite miesiączki. robię się czerwona i jest mi okropnie gorąco. o czwartej rano silny „atak ciepła” wyrywa mnie całkowicie ze snu. Ostatnio stosowałam: skrzyp. krwawnik. Proponuję. a także jedzenie dużych ilości natki pietruszki i koperku. Sądzę. lat 47. Co godzinę pojawia się męczący „wybuch”. Jeśli dolegliwości nie miną w ciągu 2-3 miesięcy. Chciałabym przy następnej ciąży dopomóc sobie. naturalnie nie masuje się ich w czasie miesiączki. po jedzeniu 3 razy dziennie. Mam regularne miesiączki. które działają krwiotwórczo i uzupełniają ubytek krwi. jasnotę i nagietek. Po zajściu w ciążę radzę brać wapno i pyłek kwiatowy z miodem propolisowym 368 . Obecnie nie krwawię. Straciłam moje dziecko w 26 tygodniu ciąży choć byłam od 6 tygodnia pod opieką lekarza. iż odkleiło mi się łożysko. to mięśniak. gdyż możliwe. W szpitalu dostałam silnego krwotoku i po operacji cięcia cesarskiego wynikło. że guz. po łyżce każdego z tych ziół. Dziecko żyło 3 godziny. STRACIŁAM DZIECKO Aniela. Na dół brzucha radzę na noc kłaść okłady z rozgniecionych liści kapusty. Dla wzmocnienia działania można na tym wywarze zaparzać rdest ostrogorzki i krwawnik. Dotychczas nie byłam poddana leczeniu ani zabiegowi. Mam wielkie trudności z donoszeniem ciąży.MIĘŚNIAK NA MACICY Helena. Ponadto należy dbać o właściwe wypróżnianie i prawidłowe oddawanie moczu. i wypija w ciągu dnia. Powinni Państwo oboje być w dobrej formie w momencie poczęcia. Uważam za niezbędne również picie soku z pokrzywy. Mam zioła rdestu ostrogorzkiego. Mieszanka ta ma właściwości przeciwkrwotoczne. Niezbędna jest akupresura stóp: punkty macicy i jajników znajdują się po obu stronach pięt. lat 32. ale bardzo obfite od najmłodszych lat do tej pory. Już obecnie powinna Pani brać 2 razy dziennie po l łyżeczce wyciągu z nagietka. że w obrębie narządów rodnych są jakieś stany zapalne. np. Według informacji lekarza na macicy mam guz wielkości śliwki. W nocy budzą mnie dolegliwości. W okresie przekwitania zaczęłam cierpieć na częste ataki duszności. o którym Pani pisze. Do odżywiania powinno się wprowadzić dużo surówek.

Łyżeczkę każdego z tych ziół należy brać 2 razy dziennie po jedzeniu. Boli ją głowa w czole i ciągle ma zatkany nos. że zatkany nos wynika z chorych zatok. 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu oraz Aspargin 2 razy dziennie po 2 tabletki. radzę popijać mieszanką ziołową: 2 opak. l opak. 3 łyżki tej mieszanki zaparzyć w 3 szklankach wrzątku i popijać przez cały dzień. Bez kropli do nosa nie może oddychać. usta wypłukać. Wnętrze nosa można smarować maścią propolisową i zakrapiać 3 krople witaminy E. co na końcu noża i popija ciepłym płynem. lat 26.torbiele na piersiach. Przed miesiączką zażywać 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki Fitolizyny. Jeżeli Pani jest tęga. jakby to był chroniczny katar. Byłoby jeszcze lepiej. Nic więcej nie mogę polecić. ze względu na brak szczegółowych danych. Mam za sobą 4 operacje i na tym nie koniec. Masować 30 minut dziennie punkty na stopach 21. Cholagogi Nr 2. Pomocne byłoby popijanie soków warzywnych oraz masaże ciała. dlatego też radziłabym ssać 2 razy dziennie olej słonecznikowy: 1/2 łyżki przez 20 min. aby popijać również dwa razy dziennie naftę. To schorzenie trapi mnie już 21 lat. Cardiosanu. TORBIELE NA PIERSIACH Grażyna. po czym owijać flanelką. pozostałość wypluć. Wtedy to pojawiło się nadciśnienie tętnicze (180-220 mmHg) i przy tym silne bóle głowy. Mam stale powtarzające się cysty . Radzę pić zioła: Klimaktogran. wodę pół godziny przed jedzeniem przez 10 dni w miesiącu. Pracę jajników poprawia popijanie po l łyżeczce od herbaty 2 razy dziennie Tinctury Calendulae (wyciąg z nagietka) oraz zmielonego kwiatu jasnoty białej i koniczyny białej. Degrosanu z dodatkiem 50 g morszczynu i 50 g bratka. pojawiało się wysokie ciśnienie. Omdlenia. potem przerwa aż do następnego miesiąca. Ważne jest również poprawienie trawienia i przemiany materii. Kuracja olejem powinna trwać 16 miesięcy. miodu). lat 46. która poprawi pracę węzłów limfatycznych i gruczołów: 60 kropli na mleko. TRUDNY OKRES PRZEKWITANIA Ilona. 24. Reumogran i Nerwogran. Sądzę. 19. Wierzę mocno. w czasie którego wszystkie słabsze organy 369 . Kiedy to następowało. Mieszanki przygotowanej w równych proporcjach bierze się tyle.5-6 razy dziennie po łyżeczce od kawy (100 g pyłku na l szkl. że Pani doktor może mi pomóc. cukier lub. Byłabym za tym. Należy stosować na noc okłady z rozgniecionych liści kapusty na piersi i dół brzucha. Mama zaczęła chorować od czasu. 22. duszności i częste ataki dreszczy przechodzących w drgawki. 18. Takie przykre objawy związane są z przekwitaniem. gdyby pyłek kwiatowy z miodem mogli Państwo brać obydwoje przez miesiąc przed planowanym poczęciem. kiedy weszła w okres przekwitania.! opak. 43 i węzły limfatyczne na obu stopach (opis w następnej części)..

Moja mama ma 41 lat. brzuchu. zażywać 2 razy dziennie po l łyżeczce. napiszcie. Ubieram się ciepło. Wyciąg z jemioły 2 fl. Ponadto proponuję kłaść na noc na podbrzusze okłady ze świeżej kapusty. wyciąg z kory kasztanowca 2 fl.zaczynają szwankować. gotować 10 min. Zioła zemleć z cukrem.co sugerują lekarze. jak się ich pozbyć. więc nie wiem dlaczego. lat 17. Włoski są objawem zmian hormonalnych. NOGACH. TWARZY Aśka. Problem. Później się z tego wychodzi i kobieta jest często sprawniejsza niż była. czy konieczna jest operacja . Rutisol 2 fl. 100 g nagietka. czy to jest cysta czy mięśniak (nawet po badaniach USG). które wykonuje się w gabinecie kosmetycznym. Przy zaparciach stolca zażywać na noc l łyżeczkę Cholegranu oraz rano lub na noc 4 łyżki otrąb do zupy lub z gorącym mlekiem. przygotowane następująco: kilka łyżek skrzypu lub słomy owsianej lub siana z dodatkiem Septosanu oraz mięty zalać 3 litrami wrzątku. WŁOSKI NA RĘKACH. popić ciepłą wodą. Także pomocna tu będzie akupresura stóp (opis w następnej części). Doraźnie może pomóc woskowanie. Garnek wstawić do sedesu i siedzieć nad nim 20 minut. a także zażywać 2 razy dziennie po łyżeczce od herbaty wyciągu z nagietka (Tinctura Calendulae).. Sądzę. jest dość pilny. Dawkowanie jest następujące: dwa razy dziennie po 50 kropli. że pomocne byłoby popijanie Calenduli D2 lub dużo tańszej Tinctury Calendulae (wyciąg z nagietka) produkowanej przez Herbapol. Funkcjonowanie jajników poprawia zażywanie mieszanki ziół: 50 g jasnoty białej. Nerwosol 2 fl. Proponuję stosować nasiadówki nad parą. Proszę. Krople zmieszać do l butelki i używać 3 razy po 50 kropli na wodzie.plecach. Od czasu do czasu bolą mnie jajniki. Zna370 . ale lekarze nie są pewni. Może pomogłyby zioła. Chciałabym zapytać. a na rękach i nogach są znacznie większe. Stwierdzono u niej 3 lata temu na macicy cystę wielkości cytryny. ZAPALENIE JAJNIKÓW Elżbieta. Obecnie jest jak pomarańcza. lat 31. Można również stosować na podbrzusze okłady z kapusty.. 50 g koniczyny białej. ZIOŁA NA MIĘŚNIAKI Ewa.. nawet piersiach mam dużo małych włosków. Wstydzę się chodzić z odkrytymi nogami rękami. Na twarzy . o którym napiszę.

50.lazłam receptury ziołowe o. 40. Skuteczność kuracji zwiększają 15-20-minutowe nasiadówki. liść brzozy. Klimuszki. . ale dodatkowo wzbogacam go innymi zabiegami. 23. 16. Na mięśniaki: kłącze pięciornika. liść borówki czernicy. 38. Kurację przyspiesza masaż stref refleksyjnych na stopach: 22. Przy tym schorzeniu stosuję dla swoich pacjentów wymieniony zestaw ziół. 49. Powinnam chyba dodać. najlepiej na całą noc. 39 (opis w następnej części). ziele jemioły. I tak radzę kłaść na dół brzucha okłady z rozgniecionych liści ze świeżej kapusty. Cz. kwiat kasztanowca. korę kaliny koralowej. że moja mama jest bardzo delikatna i źle zniosłaby pobyt w szpitalu. ziele skrzypu polnego. 15. 19. ziele rdestu ostrogorzkiego. 17. do których napar przygotowuje się z Septosanu i mięty. 18. 24. ziele tasznika.

ale słów nie wymawia. W leczeniu pomocne jest zażywanie 3 łyżeczek dziennie zmielonych nasion wiesiołka. Stan ten zależny jest od zmian miażdżycowych w tętnicach mózgowych. które nie mają ubocznych. brałam leki.. DOTKLIWE BÓLE GŁOWY Alina. Rozumie wszystko. Choruję na kręcz karku i ruchy mimowolne. u mnie zaś szukają Państwo naturalistycznych metod leczenia. Sądzę. chorobie. lat 58. Dodatkowo dobrze jest zażywać l tabletkę dziennie Nacomu lub Parcopanu oraz Aspargin 2 razy po 2 tabl. co zmniejsza drgania powodujące zmęczenie mięśni. co się mówi. Ta choroba świadczy. ale sytuacja wcale się nie poprawia. Kuracje wspomaga picie ziół przeciwmiażdżycowych. Cavintonu oraz picie 2 razy dziennie po l łyżeczce Boragoglandyny. ale rozwój umysłowy ma opóźniony. Jesteśmy z żoną młodym małżeństwem. 373 . Choroba nasila się. lat 53. a gdy postępuje i trzyma się czegoś. nie mogę nic robić. raptem chwieje się i przewraca. Moja 2-lelnia córka nie może sama chodzić. 2 razy po 2 tabl. chcielibyśmy naszemu dziecku udzielić najdalej idącej pomocy w jej. Od 6 lat odczuwam częste i dotkliwe bóle głowy oraz oczu. natomiast gdy się przewróci. moczopędnych i żółciopędnych (gotowe mieszanki w aptekach). Byłam 3 razy w szpitalu. że dziecko pozostaje pod opieką pediatry. że córka będzie normalnie chodzić. CHCĘ POMÓC DZIECKU Stanisław. Badania lekarskie stwierdzają. co prowadzi do zaburzeń ruchowych. mimowolnych. Citrus limon Burm. Bardzo mnie to męczy.SCHORZENIA NEUROLOGICZNE CIĄGLE Ml SIĘ RUSZA GŁOWA Zofia. Pomocne jest również picie kleiku z siemienia lnianego. że byłoby najlepiej rozpocząć kurację od wzmocnienia dziecka przez zażywanie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku na l szklankę miodu propolisowego) 3-4 razy dziennie po łyżeczce od kawy. negatywnych skutków i mogą być stosowane z innymi lekami. dostawałam środki przeciwbólowe i na tym się kuracja kończyła. lat 30. bo mi się ciągle rusza głowa. że lepiej jest zapobiegać miażdżycy niż leczyć skutki. Rozumiem. płacz ma doniosły.

co spowodowane jest drganiami. Przez pewien okres chodził z guzem na czole. Wskazane byłyby okłady z rozgniecionych liści kapusty na głowę. Cardiosanu. lat 28. Codzienny posiłek powinien zawierać dużo jarzyn gotowanych i surowych oraz owoców. Synek około 5. Circulosanu. „Domowego przedszkola” nagle mojemu synkowi wykrzywiły się usta w lewą stronę i zaczął dzwonić ząbkami. co poprawi regularność stolca. na noc. Leków żadnych nie otrzymałam. Radzę więc ograniczyć spożywanie mięsa do dwóch posiłków w tygodniu. 374 . ciągle się tam uderzał. Jest to przejściowe. kory kasztanowca i ziela ruty. Przygotować należy następującą mieszankę: po jednym opakowaniu Sklerosanu. powoduje takie objawy. lat 24. choć czuję się coraz gorzej. rano w czasie oglądania. Pozostały napar wypić. gdyż lewe oko mam już trochę skośne. KRZYŻ PO URAZIE Anna. Sądzę. Zamoczyć gazę. Jestem osobą nerwową i wrażliwą. z której zrobić kompres na oczy i trzymać go przez całą noc mocując opaską na oczach. DRGANIE POWIEKI Dorota. Krzyś jest dzieckiem bardzo ruchliwym. Należy zażywać Aspargin 3 razy dziennie po 2 tabletki oraz pić gotowane drożdże: l łyżkę zagotować w pół szklanki wody. ale po pewnym czasie znów powraca. gdyby mogła Pani przez 2-3 miesiące całkowicie zrezygnować z mięsa i wywarów mięsnych. co pozwoli oczyścić głowę ze stanów zapalnych. Dla poprawienia wzroku należy przykładać napar ze świetlika. Martwi mnie to. Reumosanu oraz po 50 g jemioły. Do odcedzonego i chłodnego naparu dodać miód w ilości ziarnka grochu. Trwało to kilkanaście sekund. Byłoby najlepiej. roku doznał wielu urazów w czoło po stronie lewej.a badanie komputerowe mózgu wykazało zanik kory w obrębie płatów czołowych oraz nieznaczne poszerzenie komór bocznych. zimne wypić na noc. który się jeszcze nie wessał. co stanowi porcję dzienną. czyli kuracji musi towarzyszyć właściwa dieta obniżająca poziom cholesterolu. Leczenie w tym przypadku musi mieć charakter kompleksowy. wszędobylskim. Nerwosanu. pozostałość wypluć. Od dłuższego czasu drga mi powieka lewego oka. Kuracja olejem powinna trwać ponad rok. Drganie powieki ma charakter nerwicowy i świadczy też o braku magnezu. Na początku września. wszystko pamiętał. że choroba dziecka może mieć związek z doznanymi uderzeniami i krwiak. zwłaszcza na miejsce. które było potłuczone. codziennie przez 2 miesiące. wypłukać usta po zabiegu. Wszystkie składniki wymieszać i parzyć 3 łyżki na 3 szklanki wrzątku. rezygnując przy tym z wieprzowiny na rzecz kurczaków. Synek był przytomny. który przygotowuje się zaparzając przez 5 minut pół łyżeczki ziela w 1/3 szklanki wrzącej wody. Wskazane byłoby ssanie oleju słonecznikowego: pół łyżki 3 razy dziennie ssać przez 15 minut. cielęciny i wołowiny. W kuracji ważną funkcję pełni picie ziół. Cholagogi Nr 3.

Korzystne byłoby również popijanie herbatki z dziurawca z melisą. Czy te dolegliwości związane są z tzw. że cierpię na arystokratyczne choroby ale ja cierpnę ze strachu. Kuracja ta powinna pomóc. Pić 3 razy w tygodniu rano na czczo sok z 1/2-1 cytryny + 2 łyżki oliwy z oliwek + 2 łyżeczki Cholesolu + 30 kropli Solarenu + 1/4 szklanki gorącej wody. Cierpię od kilku lat na bolesne kurcze w łydkach. Na kurcze w łydkach pomagają także okłady na noc przez 10-14 dni z rozmaglowanych liści świeżej kapusty + suche opakowanie bez ceratki. Powinno się brać Aspargin 2 razy po 3 tabletki przez 2-3tygodnie. ostrogami? Kurcze w łydkach związane są raczej z brakiem magnezu i potasu. Wskazane jest smarowanie spirytusem bursztynowym skroni. jeśli zaś nie . Także płukanie pęcherzyka żółciowego z błota żółciowego może poprawiając trawienie wyleczyć z ataków migreny. Migreny mogą mieć różne przyczyny. Myślę. że dziecko powinno zażywać 2 kapsułki dziennie witaminy A+D3 oraz 2 łyżeczki Calcium Gluconicum. MIGRENA Sława. KURCZE W ŁYDKACH Anna. Po pięciu latach poruszam się z trudnością z powodu niedowładu kończyn 375 . Pomocne jest obłożenie głowy rozgniecionymi liśćmi świeżej kapusty i owinięcie ciepłą flanelką. Pomocny byłby wyciąg z kasztanowca: 2 razy dziennie po 10 kropli na wodę. Migreny są często połączone z torsjami. Początkowo zaczęło się od zmęczenia nóg i opadania lewej stopy. lat 47. Leczenie ostróg jest takie samo. Od kilku lat cierpię na migrenę. Muszę się położyć do łóżka z kompresem na głowie i leżeć przez cały dzień. Przyczyną mogą być też zmiany w odcinku szyjnym kręgosłupa. Na te ostatnie kłopoty najbardziej pomocny jest masaż. kiedy zaczynam czuć ucisk na skroniach. lak że nie mogę chodzić. lat 67. jak przy zmianach zwyrodnieniowych kręgosłupa. a później trudności w chodzeniu. lat 30. Pomocny jest również masaż Shiatsu lub akupresura stóp. Nie pomagają mi wówczas żadne środki przeciwbólowe. Dla uśmierzenia bólów w piętach można je kąpać w „wodzie życia” (mocz) 20 minut codziennie przez 7 dni.trzeba będzie zastosować zioła jak przy padaczce. Mogą wynikać z nie wyleczonych zatok lub kłopotów z trawieniem. co ułatwi wessanie krwiaka. płatków usznych i podstawy czaszki.głowę owinąć ciepłą chustką. Śmieją się ze mnie. Należy dość mocno uciskać głowę chustką zawijaną poprzez czoło do tyłu głowy. NIEDOWŁAD NÓG Jerzy.

Dodatkowo zażywać Lewitan Mel. NISZCZĄ MNIE NERWY Krystyna. lat 29. Najważniejsze w tej kuracji jest picie dużych ilości soków jarzynowych. Razem z Lewitanem należy brać Asmag albo Aspargin 3 razy po 2 tabl.dolnych. Lewitan 2 razy 4 tabl. należy na śniadanie jeść kiełki i otręby pszenne (po 4 łyżki) zmieszane ze zmielonymi nasionami wiesiołka i zalane mlekiem. Sokoterapię należy rozpoczynać od pół szklanki dziennie. po jedzeniu. jakieś kłucia. takich jak kapusta. aby uregulować wypróżnienie. nie mogę jeść. 376 . że u podstaw schorzenia leży nieprawidłowe żywienie. zaraz się denerwuję. Nie mogę stać na piętach ani na palcach. Radzę zażywać dwa razy dziennie po jedzeniu po łyżeczce Nerwogranu i Gastrogranu. aby wykluczyć nadczynność tarczycy. pietruszka. ograniczyć mięso. Sprawdzić. Wiesiołek można zażywać w kapsułkach. 20 minut siedzieć i polewać całe ciało. aby dojść do 2 litrów. Można je przyrządzać oddzielnie. jarzyn gotowanych i surowych. len sposób żywienia powinien sprawić. czas trwania 1-2 miesiące. nogi w tych miejscach są już dużo szczuplejsze. Od urodzenia córki mam problem ze zdrowiem. powłóczę nogami. co jest ważne. Jestem bardzo nerwowa. bo mają więcej cennych wartości. Dla poprawienia pracy wątroby wskazany jest Sylimarol 2 razy l tabl. Nerwy mnie wykończą. Przy wzroście 165 cm ważę 52 kg.. marchewka. Korzystne działanie ma masaż szczotką w trakcie kąpieli od obwodu do serca. Jeżeli mimo wszystko będą kłopoty. które spowodowało braki w organizmie. albo klasyczny bardzo lekki masaż. można też łączyć. czy chory nie śpi na żyle wodnej. i na ten stan nałożyła się infekcja. dynia. Sądzę bowiem. po jedzeniu oraz Asmag 2 razy 2 tabl. które idą od żołądka. Kąpiel w drożdżach dodaje energii i witalności. Pomocne byłyby kąpiele z dodatkiem rozgotowanej kapusty oraz okruszków siana z łąki bez nawozów sztucznych -t. coś mnie ściska za gardło. Dla wzmocnienia organizmu proponuję Falvit 2 razy l tabl. Można je jeszcze wzbogacić dodając 50 dag drożdży.1/2 kg drożdży. Należy zrobić badania. Czasem przestawienie łóżka w inne miejsce powoduje dużą poprawę zdrowia. Pić codziennie na noc przez 2 miesiące l łyżkę drożdży zagotowanych w pół szklanki wody. po jedzeniu. Ostatnio zauważyłem drżenie mięśni na całym ciele. Od pewnego czasu boli mnie serce.. seler. ciemnego chleba. pobolewa mnie lewa łopatka. W diecie należy wykluczyć wieprzowinę. wprowadzić natomiast dużo twarogów. Wskazane są masaże albo Shiatsu (przedstawione w mojej książce „Zdrowie przez dotyk”). a dodatkowo brać 5-6 razy dziennie l łyżeczkę od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu propolisowego). radzę jednak szukać polskich preparatów. ponadto l łyżeczkę Cholegranu na noc. Na noc radzę pić zimne zagotowane drożdże: l łyżkę zagotować w 1/2 szklance wody. czyli z melisą: 2 razy po 4 tabletki po jedzeniu. Zanikają mięśnie łydek i ud na skutek niedomagań nerwów strzałkowych. że stolec będzie prawidłowy. miewam jakieś nieuzasadnione lęki. marzną mi one szybciej. Gdy cos jest nie po mojej myśli. ani ich zginać.

ułożonej tak. Dzieciom daje się 1. Po porodzie dwa lata temu zachorowałam na padaczkę. ziele kurzego śladu. Mam serdeczną przyjaciółkę. Moja bratowa ma 33 lata i od 4 lat choruje na stwardnienie rozsiane. ziele ruty. który uległ wyparciu przez mangan z osłonek kamielinowych włókien nerwowych. zagotować. Straciła nawet głos. Cztery albo pięć razy przebywała w szpitalu. Ponadto po jedzeniu zażywać wiesiołek polski . Radzę pić zioła: kora wierzby.5 szklanki. liść orzecha włoskiego. Można ją umocować agrafką do ramiączek stanika. liść pokrzywy. która 5 lat temu przeszła operację mózgu (usuwano jej krwiak). Popijać przez cały dzień. szyszki chmielu. Po 50 g wszystkich ziół zmieszać i 3 łyżki tej mieszanki zaparzać na 3 szklanki wrzącej wody w termosie. Bardzo chciałabym jej pomóc. nim lekarze ustalili diagnozę. potem 7 dni przerwy w kuracji naftą i powrót do zażywania nafty przez 14 dni. Lekarze stwierdzili. choć długo trwało. kwiat lawendy. kwiat kocanki. W miarę poprawy stanu zdrowia zmniejszać dawki leków zaleconych przez neurologa. że wróci do zdrowia i do normalnego życia. Ponadto radzę pić 2 razy dziennie po 30 kropli wyciągu z kasztanowca oraz stosować masaże. W chwili obecnej po 5 latach leczenia farmakologicznego i rehabilitacji pozostał jej niedowład prawej ręki częściowo prawej stopy oraz niekiedy zachwianie równowagi. ziele dziurawca. nie zawsze można ją zrozumieć. liść melisy. Od półtora roku już nie chodzi. korzeń łopianu. STWARDNIENIE ROZSIANE Maria. Po operacji wystąpił paraliż prawej strony ciała. że jest to padaczka poporodowa. leży.5 łyżki na 1. W celu przywrócenia organizmowi potrzebnej ilości magnezu zalecam stosowanie produktów 377 . PADACZKA POPORODOWA Agnieszka. 2 razy dziennie po 4 tabletki. Ona straciła już wiarę. wody. aby okrywała odcinek szyjny kręgosłupa i całe prawe ramię. W moim przekonaniu jedną z przyczyn tej choroby jest niedobór magnezu. Radziłabym zażywać 60 kropli nafty 2 razy dziennie pół godziny przed jedzeniem przez okres 14 dni. korzeń kozłka lekarskiego.preparat Oelparol 2 razy l lub Boragoglandynę 2 razy l kapsułka przez l miesiąc. lat 24. Dodatkowo przez cały czas kuracji zażywać gotowane drożdże (l łyżka drożdży na 1/2 szkl. mówi szeptem. pić zimne na noc) lub też Lewitan Mel. Ma 32 lata i skończyło się dla niej życie.NIEDOWŁAD RĘKI Krystyna. Lecznicze działanie ma stałe noszenie poduszki gorczycowej na prawym ramieniu.

ale z powodu spożywania pokarmów jedynie gotowanych ulega denaturacji. Przede wszystkim należy wzbogacić dietę dużą ilością surówek albo jeszcze lepiej soków. Należy więc dwa razy dziennie masować szczotką kręgosłup od dołu do góry 10 razy. l litr mleka dziennie. zaczynając od 50 g. Są okresy. Przygotowuje się go łącząc 100 g pyłku z jedną szklanką miodu. Calcium Gluconicum (wapno) 2 łyżeczki l raz dziennie. że z bólu nie mogę się poruszać. Przez cały okres występowania tej bolesności wskazane jest noszenie poduszki gorczycowej 378 .spożywczych o współczynniku G większym niż 100. Wprawdzie enzym fitaza mógłby rozpuścić fityniany. selera. Jest to stosunek magnezu do manganu według tablic FAO (na następnej stronie). lat 50. Pomaga również spanie na twardym. Powinno się ją brać 2 razy w tygodniu. Produkty. Mieszankę zalewa się gorącym mlekiem i po wystygnięciu dodaje zielony koper lub natkę pietruszki. wlewa się ugotowaną kapustę do woreczka i całość wkłada do wanny. wapń. który można kupić w aptekach. 1-2 łyżeczki Cholegranu raz dziennie. 2 łyżeczki wiesiołka zmielonego plus 2 łyżki zmielonego siemienia lnianego. pietruszki. l łyżeczkę Reumogranu 2 razy dziennie. Stąd w mojej kuracji ważne miejsce zajmują surowe soki i surówki ze świeżych jarzyn i owoców. z marchwi. które wyrzuca się przed spożyciem. których współczynnik G jest wyższy niż 100. Śniadanie chorego powinno zawierać 4 łyżki otrąb pszennych lub zarodków pszenicy. do 50 g masła. niezbędne jest ssanie 7-8 razy dziennie l łyżeczki od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym. kapusty. miód propolisowy. l raz dziennie 3 kapsułki witaminy A+D3. Co mam robić? To wynik zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa. kończąc na 2 litrach dziennie. np. wpływa korzystnie na nerwy obwodowe 1 odżywczo działa na skórę. Dla wzmocnienia organizmu. Te ostatnie spożywane przez dłuższy czas rozpuszczają występujące w mózgu i rdzeniu kręgowym złogi z krzemianu manganu. 500-700 g nasion słonecznika i orzechów. co i powoduje niedobór tych pierwiastków w ustroju. cynk. Do powstania SM przyczynia się sytuacja. co likwiduje tę przyczynę. ZAPALENIE KORZONKÓW Stanisław. Podobne działanie ma preparat Mumijo. l jajko. także dla poprawienia przyswajania witamin i biopierwiastków zawartych w pożywieniu. Ponadto należy zażywać: Aspargin 2 tabletki 3 razy dziennie. Kąpiel taka wzmacnia mięśnie. Aby nie zatkać otworu odpływowego. Czasami zwisy na drążku powodują. A oto zalecana norma dzienna produktów spożywczych: do 125 g chleba z pełnego przemiału. ale wystudzone drożdże (l łyżka na pół szklanki wrzątku). Cierpię od dawna na zapalenie korzonków nerwowych. 2 łyżki płatków kukurydzianych lub owsianych. 10 g Mumijo rozpuszcza się w szklance pełnocukrowego soku i rano oraz w południe l łyżeczkę od herbaty dodaje się do zimnej herbaty lub wody. gdy wraz z pożywieniem przedostają się do jelit nierozpuszczalne fityny wiążące i wydalające magnez. po czym smarować maścią żywokostową. są korzystne dla chorych na SM. Na noc należy pić zagotowane. soki i surówki. W tym celu można zużyć zewnętrzne liście. że kręg nachodzi na miejsce i nie uciska boleśnie korzonka nerwu. Do kąpieli powinno się również dodawać drożdże (25 dag na pół wanny) oraz ugotowaną i zmiksowaną kapustę. żelazo i miedź.

OWOCE I ICH SOKI G jabłko gruszka morela suszona daktyle truskawki figi suszone grejpfruty czereśnie mandarynki melony oliwki pomarańcze brzoskwinie śliwki śliwki suszone pigwa rodzynki agrest GRZYBY pieczarki drożdże TŁUSZCZE masło jaja kurze surowe żółtko kurze białko kurze WARZYWA Fasola biała groch marchew 71 150 230 650 200 235 1000 480 275 425 440 400 91 130 180 150 131 225 G 164 427 G 25 260 260 255 G 66 73 do 350 ziemniaki kapusta czerw. ciepłe opakowanie bez ceratki. Nie dało to specjalnie efektów. Po upływie. ZAPALENIE NERWU TRÓJDZIELNEGO TWARZY Elżbieta. kapusta biała kalarepa dynia czosnek kukurydza botwina papryka rzodkiewka pomidory rabarbar burak czerwony rzepa seler liście seler bulwa szparagi szpinak RYBY węgorz węgorz wędzony flądra karp śledź dorsz makrela MIĘSO kurczak wątróbka z drobiu żołądki z drobiu cielęcina udo 160 180 230 435 300 257 252 217 93 300 60 93 175 175 166 75 106 76 G 600 1660 1550 1500 1300 2800 1650 G 1850 73 120 500 cielęcina kotlet cielęcina wątróbka jagnię wątróbka jagnię nerki wieprzowina kotlet wieprzowina szynka wieprzowina wątroba wieprzowina nerki ZBOŻA I MĄKI jęczmień płatki owsiane ryż nie łuskany ryż łuskany mąka żytnia bułeczka chleb żytni chleb biały ORZECHY orzechy ziemne orzechy włoskie orzechy laskowe migdały SŁODYCZE I NAPOJE miód kakao herbata wino MLEKO mleko krowie mleko kozie 530 430 61 144 316 300 60 160 G 22 30 70 26 43 20 34 90 G 120 70 36 133 G 100 120 15-19 23-53 G 6500 1640 przez całą dobę. a potem zastosowano 5 blokad ze spirytusu l proc. Leczenie rozpoczęto od usunięcia zębów leczonych kiedyś kanałowa. Od 3 lat choruję na zapalenie nerwu trójdzielnego twarzy. Wiosną tego roku zastosowano więc 379 . pewnego czasu dolegliwości spowodowane tą chorobą powróciły. Często bardzo pomocne są okłady ze świeżej kapusty na noc na kręgosłup + suche. Zmniejsza to bóle i chory porusza się normalnie. lat 33. co z kolei sprawia że kręg powraca na swoje miejsce. i 2 alkoholizacje nerwu. Oczywiście pić l łyżkę drożdży zagotowanych w pół szklanki wody codziennie przez 2 miesiące. W celu zwiększenia efektywności kuracji radziłabym także zażywać 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu oraz 2 razy dziennie po 2 tabletki Asparginu.

Wnętrze ucha należy smarować olejkiem kamforowym lub sosnowym. . które kładzie się na całą głowę. Po 10 dniach takich zabiegów powinna być widoczna poprawa. usta wypłukać (2 razy dziennie przez 6 miesięcy).jeszcze 10 zabiegów akupunktury i 4 naświetlania laserem. wypić zimne przed1 snem. Kurację tę należy prowadzić codziennie przez kilka tygodni. Choroba ta świadczy o dużym braku witamin z grupy B. uszy.owoc bzu czarnego i korę wierzby. Pomocne są okłady na noc z rozmaglowanych liści świeżej kapusty. Biorę ponadto Amizepin (w chwilach bólu) i piję zioła . po czym otulić głowę ciepłą czapką lub chustką. zamieszać. Ponadto trzeba też zażywać Lewitan Mel. wkładać też do uszu zmięty listek geranium lub watkę zmoczoną w olejku sosnowym lub czosnkowym. Toksyny z głowy usuwa ssanie oleju słonecznikowego: l łyżkę oleju + kropla Dentoseptu należy ssać przez 20 minut tak jak się płucze zęby. 3 razy dziennie po 3 tabletki. pozostałość wypluć. Powinno się pić gotowane drożdże: l łyżkę drożdży zagotować w pół szklanki wody.

041. którą najtaniej można kupić u Rosjan. lat 38. Boli mnie ponadto staw barkowy prawej ręki. Równie skuteczna i tania jest polska maść Capsiderm. najlepiej do termosu i pić w ciągu dnia. l garść słomy -4 l litr wody gotować 30 minut. mając nadzieję. Nie przeszło. l opak. Pomocny jest Asmag zażywany 3 razy dziennie po 2 tabl Na nerkach nosić poduszkę gorczycową. Diabetosanu. jeśli są z. najbardziej na przedwiośniu i jesieni. Wskazane jest też zażywanie Urogranu 2 razy dziennie po l łyżeczce. zaczęło mnie tak potwornie boleć. KAMICA NERKOWA Teresa.SCHORZENIA NEREK l PĘCHERZA MOCZOWEGO CYSTA NA NERKACH Alina. więc nie poszłam do lekarza. Od kilku lat dokuczają mi bóle stawów w palcach. Byłoby bardzo korzystne popijanie tych ziół wywarem ze słomy owsianej lub popijanie Urosanu i Reumosanu zaparzanego na wywarze ze słomy owsianej. zaparzać 3 łyżki ziół w 3 szkl. Cardiosanu. l opak. 3 opak. Na okolicę nerek radzę robić okłady z rozparzonego skrzypu i dla ciepłoty owinąć dodatkowo szalem. Reumosanu. parzone na wywarze ze słomy owsianej. lat 57. stopy mam też mniej sprawne. potem popić herbatkami ziołowymi: borówki i rdestu ptasiego. l opak. Od pewnego czasu czułam. aż miną dolegliwości. wrzątku. Wywar ze słomy gotuje się 30 minut: l garść na litr wody 381 . Tym wywarem zaparzać zioła. że samo przejdzie. Cholagogi Nr 2. W razie ataków boki rozpiłować 2 ampułki Papaveryny po 0. Prześwietlenie wykazało kamicę nerek. Stawy radzę smarować maścią z dodatkiem jadu pszczelego (Apizartron). że do łazienki szłam trzymając się ściany. rozcieńczyć wodą i wypić. Radzę po jedzeniu zażywać Debelizynę 3 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. Można również oba te preparaty (Urosan i Reumosan) zaparzać na wywarze z obierek ziemniaczanych. Lekarz stwierdził również cysty na obu nerkach. wypić w ciągu dnia. że mam nerki. Skuteczność działania ziół zwiększa się. Raz w tygodniu przed spaniem robić nasiadówki nad wywarem ze słomy owsianej lub wywarem ze skrzypu. l opak. Zioła razem zmieszać. Radzę pić następujący zestaw ziół: l opak. Urosanu oraz po 50 g rdestu ptasiego i nawłoci. Sklerosanu. Nie bolało mnie mocno.

24. 23. Skuteczne są także nasiadówki nad parą: kilka łyżek skrzypu lub słomy owsianej z dodatkiem Septosanu i mięty zaparzyć w 3 litrach wody. gdyż w ten sposób wzmacnia się mięśnie krocza. węzłów limfatycznych: 22. Często broniłam mamę. wątroby. zaraz miałam boleści brzucha.5 litra wody. Wzmacniające działanie ma także podawanie raz dziennie l łyżeczki wapna ze zmielonych skorupek wiejskich jaj i 3 kapsułek witaminy A+D3. wstawia garnek do sedesu i siedzi nad nim 20 minut i natychmiast idzie się do łóżka. krzyżowym i punktu ponad spojeniem łonowym. Garnek wstawić do muszli klozetowej i siedzieć na nim przez 20 min. Radzę pić dziennie mieszankę następujących ziół. czy mam słaby pęcherz. Proszę poradzić. bo dla mnie jest to męczące. liść melisy. ŚMIEJĄC SIĘ „POPUSZCZAM” Agnieszka. Zmieszać razem po l opakowaniu ziół. Gotuje się przez 20 minut garść słomy owsianej lub skrzypu na 2. bardzo często muszę zmieniać bieliznę. Kurację przyspiesza masaż stóp (punkty nerek i pęcherza. Można także robić na noc okłady ze świeżej kapusty na podbrzusze i krocze. wypić tę porcję w ciągu dnia. co dezynfekuje mocz. jak podałam w następnej części. masuje się tuż przed spaniem. przeżywając koszmar ze zdenerwowania potrafiłam 382 . Także masaż Shiat-sou rozluźniający napięcie mięśni przykręgosłupowych kręgosłupa w odcinkach lędźwiowym. jest bardzo pomocny. wody. Mocz jest przykrej woni. Kurację przyspiesza picie ziół: Urosan. borówka. Pomocne są również ćwiczenia: siedząc na krześle napinać mięśnie pośladków. co robić. 39. lat 34. rdest ptasi. Cholagoga Nr 2. co mi utrudnia pracę i w ogóle jest mi przykro i ciężko żyć. 18.. lat 16. po 50 g każdego z nich: dziurawiec. Byłam ginekologicznie operowana. 3 razy dziennie należy zażywać po 2 tabletki ziołowego preparatu Urosept. Cardiosan. Byłam bardzo nerwowa. Wskazane są nasiadówki nad parą. lat 58. zaparzać 3 łyżki na 3 szkl. Sklerosan. 19. 2 łyżki tej mieszanki zaparzać w 2 szkl. Lekarz powiedział. 49). wypijać porcjami w ciągu dnia. dla córki takie krępujące. że to może być na tle nerwowym i stwierdził. szyszki chmielu.MOCZENIE NOCNE Anna. Ojciec był alkoholikiem. więc może pęcherz jest uszkodzony. Bardzo często moczę się. które kładzie się na podbrzusze i krocze. 100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu propolisowego i dawać małej 34 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. owija ciepłą flanelką i trzyma okład przez całą noc. nie wiem. Jeszcze dwa lata temu mieszkałam z rodzicami. Moja 12-letnia córka ciągle się w nocy moczy. SŁABY PĘCHERZ Karolina. 40. Pomocne są także okłady ze sparzonych i rozmaglowanych liści świeżej kapusty. Dla wzmocnienia organizmu dziecka radzę podawać pyłek kwiatowy z miodem propolisowym. aby ojciec jej nie uderzył i wtedy to. Gdy widziałam tatę. że dziecko z tego wyrośnie.

23. Pić na noc l łyżkę drożdży zagotowanych w 1/2 szklanki wrzącej wody. że dolegliwość w lecie zwiększa się. Używać też Urogranu. a także rdestu ptasiego. 24. lat 24. 2 razy dziennie po l łyżeczce każdego. Sądzę. teraz mieszkamy w innym mieście. lat 65. Robiłam mu różne badania. wzięła rozwód. cierpi na nadciśnienie i migotanie komory serca. śmiejąc się „popuszczam”. Mój pobyt w szpitalu zakończył się stwierdzeniem: „To prostata. Dla poprawy stanu zdrowia radzę robić nasiadówki przygotowane z zaparzonego Vagosanu z dodatkiem mięty. która po okresie przekwitania ma trudności z utrzymaniem moczu. a także pić zioła: Urogran. Na noc robić okłady na podbrzusze i krocze ze świeżej kapusty + suche. które przygotowuje się zaparzając 2 łyżki Septosanu lub Vagosanu plus dwie łyżki mięty na 2 litry wody. zmieszać po l opakowaniu i zażywać po jedzeniu po l łyżeczce. bez ceratki. Cardiogran oraz Klimatogran. mięty. Żaden z pytanych lekarzy nie potrafił mi tego precyzyjnie wytłumaczyć. ciepłe opakowanie. Dobrze jest również przed nasiadówką wypić napar z selera. lat 66. Dziecko od maleńkiego silnie się poci bez względu na porę roku. Do picia można podawać herbatkę z szałwii. najlepiej herbatką z dziurawca i melisy. Nie należy dziecka przegrzewać. Aby je zahartować należy na noc nacierać dziecko szorstką mokrą rękawicą zmoczoną w zimnej wodzie z kilkoma kroplami octu jabłkowego. nie zaś przez nerki. Pocenie się zmniejszają masaże strefy nerek i pęcherza moczowego na stopach: 22. Mama odeszła od taty. PO PRZEKWITANIU Wacław. Stan ten trwa od 10 lat. Nervogranu. co jest tego przyczyną. że należy wzmocnić organizm dziecka dając mu pyłek kwiatowy z propolisem. Chodzi mi o żonę. Radzę robić nasiadówki. Wydzielanie wody przez organizm idzie przez skórę. Zioła gotować przez 5 minut. Mam trzyletniego synka. PROSTATA Józef. SYNEK SIĘ POCI Beata. Cierpię na obrzęk gruczołu krokowego (prostatę).się posiusiać. Problem w tym. i stąd to pocenie. . 100 g pyłku kwiatowego miesza się ze szklanką miodu propolisowego i podaje 3 razy dziennie po pół łyżeczki od kawy. z garnkiem wstawić do sedesu i siedzieć przez 20 minut. Obecnie żona ma lat 66. Po miesiącu powinnaś się już śmiać bez obaw. Nie otrzymałem żadnego leczenia. choć przyznaję. że będąc w towarzystwie kolegów i koleżanek. popijając ciepłym płynem. Czekać i przychodzić na kontrole”. Ponadto należy zażywać 2 razy dziennie po 2 tabletki Uroseptu. lecz tak naprawdę do tej pory nie wiem.

383 .

wskazane jest. lat 28. albo siana z dodatkiem Septosanu oraz mięty. Następnie wskazane jest zażywanie 3 razy dziennie po l tabletce Amidoxalu. także po jedzeniu przez następne 7 dni. Pić zioła: Cholagoga Nr 2. Masuje się punkty: 22. l opak. Urosanu.. Jeżeli chory zażywa zioła na inne dolegliwości. wieczorem zażywać Furaginę po l tabl. 3 łyżki tej mieszanki zaparzyć w 3 szklankach wody. 2 opak. 18. Śliwki te można również zjadać. Nerwosanu oraz po 50 g liścia borówki. Stosuje się wyciąg z afrykańskich śliwek Tadenan albo polski Poldanen 3 razy dziennie po l tabletce. Dodatkowo można stosować nasiadówki nad parą ze skrzypu lub słomy owsianej. 19. Badania wykazały. a także okłady z kapusty na okolice nerek. Czas nasiadówki wynosi 20 minut. Powiększony gruczoł krokowy utrudnia wydalanie moczu. Po powrocie do domu złapały mnie silne bóle nerek. 40 (opis w następnej części). których ludowa nazwa brzmi „bięłuchy”. rdestu ptasiego. Lekarz z pogotowia dal mi zastrzyk i bóle ustąpiły. po u-kończeniu Furaginy Amidoksal. Konieczne jest kontrolne badanie moczu. W Polsce odpowiednikiem afrykańskich śliwek są śliwki. że mam zapalenie nerek. Przy leczeniu prostaty pomaga głodówka (dieta tybetańska). l opak. .To dosyć często spotykana dolegliwość u mężczyzn w dojrzałym wieku. Współczesna technologia rozbija kamienie laserem. 23. Reumosanu.Furagina. Ponadto należy zażywać: Urosept 3 razy dziennie po 2 tabletki po jedzeniu. ZAPALENIE NEREK Magda. podbrzusza i krocza. Proponuję zażywać Fitolizynę 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki z wodą. 24. aby do tej mieszanki dolewać po l łyżeczce Prostapolu i zażywać 2-3 razy dziennie. Kurację przyspiesza masaż stóp (nerki). czy leczenie przerwać czy powtórzyć. ale i tak muszą one być wydalone poza pęcherz. Zmniejszenie dolegliwości przyniosą okłady na całą noc na krocze oraz dół brzucha z liści świeżej kapusty. ziela wrzosu i skrzypu. Tym zresztą sposobem ułatwia się wydalanie przez mężczyzn także kamieni z pęcherza moczowego. aż do zużycia opakowania. Leki wymienione zażywa się kolejno: po ukończeniu Uroseptu . wypić w ciągu dnia. Zioła parzy się w płaskim garnku i stawia do sedesu. W czasie podróży bardzo mocno przemarzłam. co będzie informacją. 39.

Od bardzo dawna jestem krótkowidzem.SCHORZENIA OCZU JESTEM KRÓTKOWIDZEM Stanisław. Wiem. kapusty. Aby poprawić przyswajanie przez organizm witaminy A. Jest to w mojej rodzinie cecha dziedziczna. Można również dodatkowo zażywać 3 kapsułki dziennie witaminy A+E. które kładzie się na całą głowę. skropionych octem jabłkowym. liście białej morwy. choroba oczu jest na etapie dojrzewania. Mama coraz gorzej widzi i tempo ślepoty jest bardzo szybkie. ziele ślazu. ale wystudzonych liści kapusty. ziele rdestu ptasiego. po 1/2 łyżki oleju słonecznikowego. owija flanelką dla utrzymania ciepłoty. że świetlik dobrze działa na oczy. Dla oczyszczenia stanów zapalnych w obrębie głowy należy ssać 2 razy dziennie przez 20 min. lat 45. liście orzecha włoskiego. ziele bukwicy. co stanowi porcję dzienną. MAMA CIERPI NA ZAĆMĘ Dorota. dwa razy dziennie. Jeżeli występują zaparcia. Myślę. lat 17. Zażywać także 2 razy po l kapsułce Oelparolu (polski preparat wiesiołka). 385 . tzn. Pozostałość wypluć i wypłukać usta. należy przez l miesiąc pić 1. Wzmacniające działanie ma ssanie 5-6 razy dziennie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku na l szkl. mech islandzki. l szklankę codziennie przez l miesiąc. Kuracja jest dosyć złożona. selera. Pół łyżki oleju ssać przez 20 min. tak jak się płucze zęby. uszy. głowę. że jednocześnie należałoby zastosować ssanie oleju słonecznikowego dla wyleczenia zatok. Bardzo chciałabym pomóc mojej mamie. dyni. kapusty. należy do zaparzonej porcji dziennej ziół dodać l łyżeczkę kory kruszyny. Kurację należy stosować nawet do 10 miesięcy. Wskazane jest także popijanie soku z marchwi. kwiat nagietka lekarskiego. W tej chwili oczy. ale także z liści kapusty na zatoki. Bardzo pomocne są okłady ze świetlika lekarskiego na oczy na noc. Konieczne są okłady ze sparzonych. marchwi. ziele przywrotnika pospolitego. miodu) oraz następujące zioła (łączy się po 50 g każdego): rzepik pospolity. kwiat bzu czarnego.5 szklanki dziennie soku z dyni. pączki sosny. ale w jej wyniku poprawi się stan wzroku i wzmocni cały organizm. że ma zaćmę na oczach i czeka ją ciężka operacja. Na oczy stosować okłady ze świetlika lekarskiego codziennie przez 6 miesięcy. Zioła wymieszać i 3 łyżki tej mieszanki zaparzyć na 3 szklanki wrzącej wody. pozostałość wypluć i wypłukać usta. Słyszałem.

Można dodatkowo zażywać tę witaminę w tabletkach 2 razy 2 tabl. Ulgę i poprawę widzenia. ponieważ córka bardzo się przeziębiła. usta wypłukać. 29. Żona cierpi na wylewy w oku. ZAPALENIE NERWU WZROKOWEGO Albina. wzroku. Obecnie zapalenie to się powtórzyło. nerek: 22. Właśnie jej brak oraz rutyny dają dolegliwości tego rodzaju. co znaczy. Cholagoga Nr 3.6 miesięcy. 48. pić zagotowane drożdże lub pastylki Lewitanu lub Lewipollenu. czyli ssania oleju słonecznikowego oraz stosowania na noc na oczy okładów ze świetlika lekarskiego. że rozpraszają się stany zapalne w obrębie głowy. lat 46. 46. Wskazane jest również wzmocnienie organizmu. już trzy lata leczę oczy w związku z zespołem „suchego oka”. Pomocna jest akupresura stóp strefa głowy. Należy dostarczyć organizmowi witaminy PP. jest też po operacji siatkówki (pourazowa). Radzę dodatkowo ssać olej słonecznikowy: 2 razy dziennie po 1/2 łyżki przez 20 min. lat 70. 23. ale na krótko. Byłoby również wskazane picie ziół: Sklerosan. Czas trwania okładów . która jest w białej skórce cytrusów. Niestety. że źle przyswaja Pani witaminę K. Mimo leczenia odczuwam suchość oczu najbardziej w nocy i widzę często jak „przez mgłę”. Chciałbym jej pomóc. Przygotowuje się je następująco: 1/2 łyżeczki ziela zaparza się przez 5 minut w 1/3 szklanki wrzącej wody. Należałoby zacząć od wyleczenia zatok (patrz hasło zatoki). przynosi mi polewanie powiek wodą. zaparzane przez 5 minut z dodatkiem miodu w ilości ziarnka grochu). Kurację wspomaga zażywanie 2 tabletek Rutinoscorbinu 3 razy dziennie oraz 7-8 razy dziennie ssanie witaminy C. cierpliwie przez 6-8 miesięcy. WYLEW W OKU Czesław.„SUCHE OKO” Helena. zatok. Jestem bardzo żywotna. 41 (opis w następnej części). 8. Moja 18-letnia córka zachorowała jesienią ubiegłego roku na zapalenie nerwu wzrokowego. Z opisu wynika. tyleż samo kory kasztanowca. Reumosan. odcedza się. 45. Można również zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Lewitanu. które można osiągnąć przez zażywanie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym. . 100 g pyłku miesza się ze szklanką miodu i ssie 4-5 razy dziennie po łyżeczce od kawy. 47. lat 44. zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki wrzątku i pić codziennie przez 3-4 miesiące. Pozostałość wypluć. wymieszane z 50 g jemioły. dodaje miód w ilości l ziarnka grochu i okład kładzie się na noc na oczy + sucha opaska. Cardiosan. Zioła wymieszać. z dodatkiem 3 kropli Septosanu lub Dentoseptu. Radzę robić na noc okłady ze świetlika. ziela ruty + ziele krwawnika + ziele tasznika. Po kilku dniach ssania ta emulsja nabierze nieprzyjemnego zapachu. które zapobiega nowym infekcjom. Powinna córka biegać pięć minut dziennie po rosie i potem dla rozgrzania założyć skarpety z owczej wełny. Lecznicze działanie mają okłady ze świetlika (pół łyżeczki na 1/3 szkl. wrzącej wody. Funkcjonowanie organizmu poprawia picie soków warzywnych oraz hartowanie. Circulosan. którego działanie jest także wzmacniające.

386 .

ponieważ pełna kuracja wymaga badania co 10 dni i sprawdzania ilości płytek krwi i leukocytozy. Ale należałoby przede wszystkim iść do lekarza i zrobić badania tarczycowe. ponieważ na podstawie opisu nic nie mogę powiedzieć. Najpierw były tylko chrząknięcia. że mogę się udusić. Mam zdrowe zęby. Leczenie tarczycy zawsze odbywa się pod kontrolą lekarza. Pani stomatolog przepisała mi żel Sachol z zaleceniem (w razie bólu) smarowania dziąseł i po 10 minutach płukania Dentoseptem. Jestem nerwowa. lat 15. Mimo że jem jak wszyscy. Stwierdzenie. NADCZYNNOŚĆ TARCZYCY Alicja. W moim przekonaniu są to typowe objawy przy nadczynności tarczycy. Niezależnie od potrzeby badań radzę płukać gardło następującą mieszanką: pół łyżeczki soli bocheńskiej rozpuścić w szklance wody. ale trudno mi określić dawkę.SCHORZENIA PRZEMIANY MATERII BADANIE TARCZYCOWE Kamila. 387 . Ilość Metisolu podawać zgodnie ze wskazaniami lekarza poradni endokrynologicznej. Powinna Pani pozostawać pod opieką poradni endokrynologicznej. że konieczne jest przeprowadzenie badań tarczycowych. Stosuje się w takich przypadkach Metisol. a teraz myślę. Od dłuższego czasu czuję. Tylko na jakiś czas odnosi to skutek. że mam tarczycę wewnętrzną. dodać l łyżeczkę Azukalenu oraz 3 krople Propolisu 10 proc. że coś mnie dusi w środku gardła. lat 40. boli mnie dziąsło i rusza się ząb trzonowy. łapią mnie często skurcze serca i bóle żołądka. że po wypadnięciu wszystkich zębów moje dolegliwości miną jest przerażające. Myślę. a mimo to cierpię na paradentozę. PARADENTOZA Teresa. coraz bardziej chudnę. jakby coś mi w gardle stanęło. który zaleca leki i kontroluje ich wpływ na zdrowie pacjenta. Mama mówi. lat 37.

zwłaszcza gdy się zdenerwuję. Neurosanu. Stwierdzono u mnie wole guzowate. l opak. 3 łyżki mieszanki zaparzać w 3 szkl. Czy muszę się poddać operacji? Proponuję smarowanie tarczycy maścią bursztynową i propolisową na zmianę. surowej lub gotowanej cebuli. lat 38. Urosanu. WOLE GUZOWATE Ireneusz. Po 20 minutach pozostałość wypluć. Leczenie wspomagają zioła uspokajające i regulujące zaparcia. wypijać w ciągu dnia. a na noc okłady z soku łopianu + suche opakowanie. Cholagogi Nr 2. Radziłabym też ssać kilka razy w ciągu dnia pastylki Propolisu. . usta wypłukać. Mam trudności w jedzeniu. wrzącej wody.Na tę chorobę pomocne jest ssanie 2 razy dziennie po 3/4 łyżki oleju słonecznikowego z 3 kroplami Dentoseptu. Cała kuracja powinna trwać przez 4-5 miesięcy. Kuracja powinna potrwać kilka miesięcy. Proponuję też pić: 2 opak. Reumosanu i l opak. Na noc używać l lub 2 łyżeczki Nerwogranu i pyłku kwiatowego zmieszanego z miodem propolisowym. l opak. Zmieszać razem. W codziennym odżywianiu byłoby wskazane jedzenie czosnku. dużej ilości surowych jarzyn i owoców.

że jest to guz pochodzenia nowotworowego.SCHORZENIA PRZEWODU POKARMOWEGO BOJĘ SIĘ PRZERZUTÓW Barbara. Ma kłopoty z miesiączką i wysokie OB. Moja 17-letnia córka choruje od dłuższego czasu. lecz OB raz rośnie. Dla poprawy pracy jajników pić wyciąg z nagietka. odczuwa bóle żołądka. potem 7 dni przerwy. czyli Tinctura Calendulae: 2 razy dziennie po jednej łyżeczce od herbaty. potem 7 dni przerwy. Organizm wzmacnia popijanie soku 389 . Taki rytm utrzymywać przez 2-3 miesiące. miodu. Po unormowaniu stolca należy zacząć zażywać naftę: 50 kropli na łyżce cukru lub mleka. Już na następny dzień powstaje syrop. zażywać po l łyżeczce od kawy). Ale. laryngologiczne itp. Wskazane jest też picie nafty: 2 razy dziennie po 60 kropli. Pomocne w leczeniu są zagotowane drożdże (l łyżkę drożdży zagotowuje się w pół szklanki wody i wypija zimne przed snem codziennie przez 2 miesiące). BÓLE ŻOŁĄDKA Barbara. Wskazane jest zażywanie 7-8 razy dziennie po łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku rozmieszane w szklance miodu propolisowego). pół godziny przed jedzeniem. ginekologiczne. drobno pokrojonych i zasypanych dużą ilością cukru. W szpitalu robiono jej badania gastrologiczne. częste chodzenie ze stolcem miękkim. Co mam robić. Należy też 5-6 razy dziennie ssać tabletki Propolisu. Następnie radziłabym kontrolną wizytę u lekarza. Należy zażywać ją przez 14 dni. tyleż samo w ciągu dnia zażywać pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku połączyć z l szkl. co wzmocni organizm. Lekarze stwierdzili. który należy pić w zależności od potrzeb 3 razy dziennie po łyżce stołowej aż do momentu unormowania stolca. przy czym naparu powinno być 4 szkl. 14 dni i 7 dni przerwy. niestety okazało się. że to ślinianka. Dwa miesiące temu miałam operowany guz na podniebieniu. lat 48. raz maleje. Kuracja naftą powinna trwać przez 14 dni. tylko regularnie przychodzić na kontrolę. wszystkie badania dobre. Po konsultacji w Instytucie Onkologii lekarze powiedzieli. żeby nie było przerzutów? Zalecałabym kilkakrotne w ciągu dnia głębokie płukanie naparem z przytuli i ślazu. że na razie nie muszę brać naświetlań. dwa razy dziennie pół godziny przed jedzeniem. łącznie przez 3 miesiące. ponownie nafta.. Na rozwolnienie radzę stosować syrop z zielonych łupin orzecha włoskiego.

wręcz przeciwnie. Niepokoiło ją to. drobno zmielone. Karmienie takich dzieci jest bardzo trudne. Dobrze też działają okłady na brzuch z rozgniecionych liści świeżej kapusty i owinięte flanelką. po ugotowaniu dopełnić ubytek wody do 2 szklanek. ale nic z tego. starannie żując pokarm. BULIMIA Elżbieta. l raz dziennie l łyżeczkę). Za każdym razem czułam jak ssie mnie w żołądku. Mam wnuczka. Biegunki leczy również syrop z orzecha włoskiego. co oznacza. Schorzenie to często obserwuje się u wcześniaków. wymiotami po przeżyciach nerwowych. ile na końcu noża. córka zauważyła. Kurację można rozpocząć od popijania przed jedzeniem szałwii (l łyżeczka ziół na 1/2 szklanki wody) ze szczyptą. W miarę dorastania i poprawy ogólnego stanu zdrowia potrawy zawierające gluten sprawiają coraz mniej kłopotów. Każda młoda matka powinna wiedzieć. bo co to za życie jeść i wymiotować. Syrop dobrze jest pić przez dłuższy czas (np. że śluzówka jelit ma zmiany chorobowe utrudniające wchłanianie produktów zawierających gluten. miał duży brzuch. Gdy miał roczek. rozpoczynając od małych porcji i dochodząc do 2 szklanek dziennie. CELIAKIA Karolina. który obecnie ma sześć lat.ze świeżej kapusty zmieszanego z sokiem z marchwi. Już dłużej nie wytrzymam i chyba się otruję. Jestem chora na bulimię — są to ataki objadania się i w konsekwencji wymioty. Nie umiem zjeść trochę czy nie dojadać. ponieważ zawiera on taninę. Próbowałam głodzić się lub nie dojadać. co poprawi przydatki i jelita. dziurawca. że zwracał kaszkę manną na mleku. Właśnie kleik leczy jelita. bez pośpiechu. zasypuje się cukrem i pije sok 2-3 razy dziennie łyżeczkę od herbaty przez cały czas choroby. jem do ostatniego okrucha. Bulimia to rodzaj nerwicy przewodu pokarmowego objawiający się m. która razem z kleikiem z siemienia 390 . Ponadto radzę brać po jedzeniu 2 razy dziennie Gastrogran i Nerwogran po łyżeczce każdego z ziół. 21 lat. jeśli występują zaparcia. tyle. Po 3 miesiącach leczenia powtórzyć badania. zaparza się na kleiku herbatkę z dziurawca. Kleik daje się do picia z dodatkiem witamin B1 i C. aż miną dolegliwości. Ważne jest. aby jeść bardzo powoli.celiakii. Zielone łupiny orzecha. Gotuje się 2 łyżeczki siemienia w 2 szklankach wody przez godzinę. Oznacza to. że likwiduje się zespół złego wchłaniania. Kurację należy stosować dotąd. stolce duże i tłuste. Opisane objawy świadczą o zespole złego wchłaniania . że nie rośnie. co powoduje biegunki lub rzadziej zaparcia. Przy biegunkach zaparza się na kleiku korzeń kobylaka. i tak w kółko. że przy zmianie mleka powinno się stosować osłonę z kleiku z siemienia lnianego.in.

Później stwierdzono. ale nadal mam wiatry. Oddaję ciemne stolce o bardzo przykrej woni oraz nękają mnie częste wiatry. CHORE JELITA Elżbieta. że my również cierpimy na glistnicę. lat 18. że są one zakażone glistami. Stosowałam diety. zostali wyleczeni. lat 30. Proszę. mam wzdęcia i bardzo silne bóle brzucha. W ciągu dnia używać kminku z majerankiem. które mi przepisał wcale nie pomagają. Bardzo proszę. wskażcie mi taki lek. aby wiatry ustały. JAK WALCZYĆ Z GLISTAMI? Bożena. Pić ponadto glinkę: l łyżeczkę glinki zmieszać w l szkl. Co dalej robić? 391 . uczucie gniecenia. Radzę pić dwa razy dziennie po jednej łyżeczce Cholesolu plus 30 kropli Solarenu. lecz leki. Od dwóch lat choruję na niestrawność jelitowo-gnilną. usta wypłukać. co sprawia. bo dłużej nie wytrzymam. Byłam u lekarza. nawet do 2 łyżeczek od herbaty. pić 2 razy dziennie po 2 łyżki. Od pewnego czasu w ustach wydziela mi się więcej śliny. Jesteśmy rodziną dbającą o porządek i czystość. że dzieci rozwijają się prawidłowo. radziłam się lekarza. Błagam o wyjaśnienie problemu. lat 32. Lekarstwa należy zażywać po jedzeniu. Potem stopniowo rozszerza się dietę. gorącej wody. Ponadto jestem osłabiona. który od długiego już czasu jest dla mnie utrapieniem. ponieważ glisty nie zostały wydalone. CHORE ŚLINIANKI Monika. popijać herbatą z dziurawca lub z melisy. Bardzo to mi przeszkadza. nawet głodówki 1-2dniowe. Objawy wskazują. nikt jednak nie może mi pomóc. Mimo że ją połykam. zażywaliśmy wiele zaleconych leków. to jest w dalszym ciągu. że chore są ślinianki. pozostałość wypluć. Toteż ogromnie się zdziwiłam. ale kuracja nie dała rezultatu. Płukałam usta szałwią. rozpuszczone w 1/4 szklanki wody.wpływa korzystnie na jelita. Radzę przez pół roku ssać olej słonecznikowy i to 2 razy dziennie: l łyżkę oleju z 3 kroplami Dentoseptu ssać przez 20 min. gdy profilaktyczne badania dzieci wykazały. którzy stosując tę kuracje. co oznacza w konsekwencji dobre wchłanianie. Miałam wielu takich małych pacjentów. Poddaliśmy się leczeniu. Przed użyciem zamieszać. o chleb Grahama i inne produkty. Również nasze dzieci nauczone są myć ręce przed każdym posiłkiem. np.

III dzień . Zaparzyć 3 łyżki mieszanki na 3 szklanki wody. mięta. jarzębiny i melisy. owoc kolendry. poza wymienionymi płynami. Pić przez cały dzień. że nie ma już kamieni. Czy jest ona konieczna? Czy powinnam pić zioła (mój lekarz nie wierzy w kurację ziołową). wodę można pić w dowolnych ilościach. Pomóżcie mi proszę c Proponuję pić przez kilka miesięcy następujący zestaw ziół: kwiat jarzębiny. Mam kamienie w woreczku żółciowym. kalecząc jego ściany. ziele pięciornika. który przepisał mi Nospę i Cholestil mówi o operacji. Wypić w ciągu pierwszych godzin rannych.rodzaj głodówki. I tak zamiast kolacji należy jeść codziennie przez dwa-trzy tygodnie dwa ząbki czosnku z chlebem i masłem oraz 15 dag pestek z dyni. proponuję zastosować 3-dniową kurację .5 litra i pić powoli przez cały dzień. wydzielają też substancje toksyczne. mycie rąk przed jedzeniem itp. dopełnić po ugotowaniu do l litra. KAMICA WĄTROBOWA Zofia. kwiat kocanki. Kiedy USG wykaże. gotować przez 30 minut. a jedynie błoto. Mieszankę przygotowuje się łącząc po 50 g ziół. Dojrzałe glisty pasożytują w przewodzie pokarmowym. Jeżeli przy kamieniach występują zaparcia. wówczas najbardziej wskazana jest Cholagoga Nr 3 wzbogacona kwiatem kocanki. liść bobrka. Pić zgodnie z zaleceniem na opakowaniu. czasem powodując jego niedrożność. w trakcie której nie spożywa się żadnych pokarmów. II dzień . proponuję leczenie naturalistyczne. Uprzejmie proszę o podanie przepisu na leczenie olejem słonecznikowym kamicy żółciowej. lat 45. ponieważ moja córka od lat cierpi na tę dolegliwość i grozi jej operacja.2 duże garście sieczki owsianej zalać l litrem wody. Byłam u swojego lekarza (specjalność chirurg). Popijać gorącą wodą.Glistnica jest dosyć pospolitą chorobą pasożytniczą ludzi i zwierząt. Jednym z warunków zapobiegania chorobie. Po ugotowaniu dopełnić do 1. Co mam robić? Lekarz nie potrafi mi odpowiedzieć na moje pytania i wątpliwości. Zakażenie się nią może nastąpić przez połknięcie jaj glist wraz z wodą lub pokarmem. Może warto również przebadać zwierzęta i ptactwo domowe? Pomocny jest również Piperasol.3/4 szklanki oliwy podzielić na 3 części.2 duże garście obierek z dobrze wyszorowanych ziemniaków zalać l litrem wody i gotować przez 30 minut. wypić tę porcję w ciągu dnia. wywołaną przez rozmaite gatunki glist. Jeżeli zaś stolce są 392 . Skoro dotychczasowa kuracja nie przyniosła rezultatu. które mogą u człowieka wywoływać alergie. Do każdej dodać sok z l dużej lub 2 małych cytryn oraz 2 łyżeczki Cholesolu i 30 kropli Solarenu. I dzień . Bardzo mi na tym zależy. KAMICA ŻÓŁCIOWA Maria z Krakowa. ziele glistnika. a także leczenia jest przestrzeganie bezwzględnej czystości przygotowywania posiłków. dziurawiec.

przy biegunkach l łyżkę 3 razy dziennie. Sama sobie zaaplikowałam „zioła szwedzkie” + nalewkę nagietkową. Skuteczność leczenia ogromnie zwiększa zastosowanie refleksoterapii. oraz wapna. 2 łyżki płatków kukurydzianych. Dwa razy w tygodniu pije się na czczo. Oprócz ziół szwedzkich radzę jeść na śniadanie: 1 łyżkę zmielonego siemienia lnianego. jak bóle. Przy wszystkich sprawach infekcyjnych dodaję Propolis. odbijanie się itp. Można dodać l łyżkę rodzynek. Przy tej dolegliwości pomocne jest picie drożdży: l łyżka na pół szklanki wody. Najwygodniej zaparzyć w termosie. Przechowywać w lodówce w zamkniętym słoiku. korzenia mniszka. który ciągnie się do górnej lewej strony brzucha. A. natkę pietruszki.prawidłowe. 19 (opis w następnej części). jaskółczego ziela oraz Nerwosanu. Dla dorosłego 3 razy dziennie po 30 kropli 10 proc. Konsekwencją tego jest fakt. Propolis może być w pastylkach i wówczas ssie się go po l tabletce 3 razy dziennie. Kamica nie leczona doprowadza do stanów zapalnych pęcherzyka żółciowego. Nawet zatrucie jadem kiełbasianym można wyleczyć Propolisem. Dokucza mi ból w okolicy lewej kości biodrowej (okrężnica). Bierze się w zależności od potrzeb: l łyżkę dziennie. co z kolei rodzi nowe kłopoty. ale i nieżyty jelit i żołądka. pomocny jest dla dzieci i starszych. że nie będzie on przyswajał tych witamin. 4 łyżki otrąb lub zarodków pszennych. Ta ostatnia receptura usuwa błoto żółciowe. ale ból nie mija. Nie mam też apetytu. Cierpię już 2.5 roku na przewlekłe zapalenie błony śluzowej jelita grubego. E. bo ma działanie dezynfekujące i przeciwdziała wszelkim zatruciom. 17. 393 . 16. Należy masować na stopach punkty: 21. pół godziny przed śniadaniem. KŁOPOTY Z JELITEM GRUBYM Anna. sok z połowy lub całej cytryny (w zależności od wagi ciała) wymieszany z 2 łyżkami oleju słonecznikowego lub oliwy z oliwek plus 2 łyżeczki Cholesolu plus 30 kropli Solarenu. Przy skłonności do biegunek można zażywać 3 razy po 2 tabletki Tanalbiny. które są rozpuszczalne w tłuszczach. np. 15. Wlewkę należy utrzymać przez całą noc. roztworu. Syrop działa ściągające na błonę śluzową jelita. Wszystkie składniki rozmieszać w 1/4 szklanki gorącej wody. Leczę się w poradni proktologicznej. Jeżeli operacyjnie usunie się pęcherzyk. Przygotowuje się ją w proporcjach następujących: 3 łyżki mieszanki na 3 szklanki gorącej wody. organizm do końca życia będzie miał za mało żółci. układając chorego na lewym boku. 23. 40. Przy stanie zapalnym odbytnicy i hemoroidach wewnętrznych bardzo skuteczne jest stosowanie codziennie na noc przez 4-5 kolejnych dni lewatyw z rozgotowanej na gęstą papkę cebuli i przetartej przez sito. D. które powoduje przykre dolegliwości. wówczas najwłaściwsza jest Cholagoga Nr 2 z dodatkiem kwiatu jarzębiny. kminek z majerankiem zalane gorącym mlekiem. Zapisywane przez lekarza specyfiki nie dają pożądanych przeze mnie rezultatów. do popijania przez cały dzień. 18. a przy schylaniu się promieniuje do boku i tyłu. lat 37. 22. Każde badanie rektoskopowe wykazuje przekrwienie błony śluzowej jelita. K. Lewatywę w ilości 1/3 szklanki robi się gruszką do dziecięcej lewatywy. Mieszanka ta poprawia pracę i stan jelita. pić zimne na noc. zagotować. Wszystkie zioła należy zmieszać i pić te herbatę. Leczy on nie tylko biegunki. Zamiast tego można zrobić syrop orzechowy: zielone orzechy drobno pokroić i zasypać dużą ilością cukru.

Tę porcję wypija się w ciągu dnia. 2 łyżki płatków owsianych. 2 łyżki płatków kukurydzianych. w skład której wchodzą: 4 łyżki otrąb pszennych. Kurację wspierają zioła. 2 łyżki owsianych. Po posiłku należy zażywać Gastrogran. Zrobiłam badania. Dieta wegetariańska szybko poprawia pracę wątroby. W pierwszym okresie kuracji można stosować zastępczo tabletki rzewienia.ZABURZENIA CZYNNOŚCIOWE JELITA Bogusława. zjada po wystygnięciu. Cholegran 2 razy dziennie po l łyżeczce. Do pozostałych posiłków należałoby wprowadzić utarte jarzyny. Od wielu lat choruję na obstrukcję i żadne środki mi nie pomagają poza ziołami Ramend . Zalać wszystko mlekiem gorącym. zimne wypić na noc. Procesy gnilne w obrębie jelit likwiduje popijanie glinki: l łyżeczkę glinki rozmieszać w l szklance wrzącej wody. Śniadanie już omówiłam. gdyż dostarczają błonnika. trzustki i reguluje funkcjonowanie wielu innych organów wewnętrznych. po czym po ostygnięciu dodać dużo natki pietruszki lub koperku oraz majeranku i zmielonego kminku. Ponadto należy pić codziennie przez 2 miesiące gotowane drożdże: l łyżkę drożdży zagotować w pół szklanki wody.dolegliwości się nasiliły. Jednak podstawową sprawą jest właściwe odżywianie. Cierpię na zaburzenia czynnościowe jelita. to warto zdecydować się na płukanie jelit wodą zdrojową połączoną z l litrem silnego roztworu zaparzonego rumianku. Innym sposobem oczyszczenia organizmu jest całkowite wyeliminowanie mięsa na okres np. Zalewa się to gorącym mlekiem. Teraz jestem u kresu wytrzymałości psychicznej . 394 . raz czuję się lepiej. że będzie Pani w uzdrowisku. Aspargin 2 razy dziennie po 2 tabletki po jedzeniu. należy do tych ziół dodać łyżeczkę strączków Senesu. Na śniadanie proponuję jadać mieszankę. Gdyby występowały zaparcia. pić 2 razy dziennie po 2 łyżki stołowe zmąconego płynu. Jeszcze innym starym sposobem jest picie rano na czczo 1/2 szklanki zimnej wody z 2 tabletkami Boldaloiny. 2 łyżki płatków kukurydzianych. Dietę tę najlepiej zacząć stosować wiosną przez lato do jesieni. Jelita będą wówczas łagodnie. 2 łyżeczki siemienia lnianego doprawione kminkiem zmielonym oraz majerankiem. Gdyby jednak zaparcia nie ustępowały. raz gorzej. lat 40. KŁOPOTY Z TRAWIENIEM Aldona. miesiąca. l łyżka zmielonego siemienia lnianego oraz łyżeczka zmielonych nasion wiesiołka. Radziłabym jeść codziennie następujący zestaw śniadaniowy: 4 łyżki otrąb pszennych. wypłukane. bez towarzyszących bólów. lat 42. Gdyby się zdarzyło. Wskazana jest Cholagoga Nr 2 lub Cholagoga Nr 3 zaparzone w proporcji 2 łyżki na 2 szklanki wody. Moje dolegliwości nie mijają.ostatnio w ogóle nie do zdobycia. Ponadto trzeba zażywać magnez. Nerwogran. np. zioła po kolacji należy popijać herbatą z dziurawca (ekspresową). Cztery lata temu zaczekam mieć zaburzenia w jelicie grubym. Przy luźnych stolcach pić napar z korzenia kobylaka + l łyżeczka szałwii na 1/2 szklanki wrzącej wody.

l łyżkę drożdży zagotować w 1/2 szkl. że mam marskość wątroby. Cholagoga Nr 2. odbijania. Bakteriobójcze działanie ma picie glinki: l łyżeczkę wymieszać w l szklance wody. Zalać gorącym mlekiem. Taki rytm związany jest w czasem życia i wylęgania lamblii. Ku mojemu zaskoczeniu okazało się. Należy też stale pić herbatkę z dziurawca z melisą. Zamiennie zażywać Lewitan: 3 razy dziennie po 3 tabletki. otulić flanelką i pozostawić na całą noc. wypić tę porcje w ciągu dnia. Kuracja musi trwać 7 miesięcy. chore na przewlekłe zapalenie dróg żółciowych. lat 28. Przed 5 laty usunięto mi w czasie porodu macicę. lat 47. Kurację należy rozpocząć od okładów na noc na górną partię brzucha z rozgniecionych liści kapusty. Wcześniej leczona byłam na nadkwasotę i kamicę jelita grubego. jak myślałem. skutecznie. miodu) i tę mieszankę zażywać 3-4 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. odchodzenie gazów. 2 łyżki płatków owsianych. Czytałam. 2 opak. połączone z lambliazą. Przy zaparciach wskazana jest Cholagoga Nr 3. wody. obecnie na niestrawność. Leczono mnie wówczas. Septosanu oraz po 50 g mniszka i jaskółczego ziela. Do mieszanki tej dodać Urosan. Tymczasem po powrocie do kraju czułem się źle i zrobiłem badania. Reumosan. 2 łyżki płatków kukurydzianych. Należy przede wszystkim poprawić trawienie. Mam 6-letnie dziecko. że po operacjach w jamie brzusznej następuje spowolnienie pracy jelit. pić zimne na noc. Trwa to do dziś. Dla wzmocnienia dziecka radzę podawać mu pyłek kwiatowy 7. l łyżeczka zmielonego kminku i majeranku. bez trwałego skutku. przy normalnej pracy . Ponadto należy pić zioła: Gastrosan. Leczę dziewczynkę od 4 lat.06 . czasem zaparcia. Radzę robić przez 2 miesiące codziennie na noc okłady z rozgniecionych liści świeżej kapusty na okolice wątroby. Nerwosanu oraz 20 g szałwii lub 1/4 opak. zaparzyć 3 łyżki na 3 szklanki. miodem propolisowym (100 g pyłku na l szkl. lat 26. Dla ocieplenia owinąć flanelką. Wskazane jest 395 . Wszystkie zioła razem zmieszać.3 razy dziennie po l tabletce przez 7 kolejnych dni w miesiącu 3 tygodnie przerwy. po wystygnięciu dodać dużo natki lub koperku. MARSKOŚĆ WĄTROBY Tadeusz. Wskazane jest picie gotowanych drożdży. bez folii czy ceratki.Cholagoga Nr 2. Przebywałem kilka lat na kontrakcie w Afryce i tam chorowałem na malarię.LAMBLIAZA Teresa. Pomocne jest także picie gorącego mleka z ząbkiem czosnku. LECZĘ SIĘ NA NIESTRAWNOŚĆ Ewa. Po tej operacji zaczęły się wzdęcia. pić 2 razy dziennie po 2 łyżki stołowe. Dziecko powinno zażywać Chlorchinaldin 0. Temu służy następujące śniadanie: 4 łyżki otrąb pszennych.

wrzątku. co stanowi porcję dzienną. NADŻERKI W ŻOŁĄDKU Helena. ponieważ ma on silne właściwości rozgrzewające. 2 razy dziennie zalecam zażywanie 2 łyżek zmielonego siemienia lnianego zmieszanego z 1/2 łyżeczki kozieradki i zaparzonego mlekiem lub wodą. Gastrosan.nerki. kruszyna. ziele pięciornika. dobrze rozdrobnione. Cholagoga Nr 2 zmieszane z szałwią. korzeniem lukrecji i liściem babki (po 50 g tych pojedynczych ziół). piorun. Siemię z kozieradką należy pić rano i na noc. Bardzo poprawia stan wątroby picie glinki. 2 razy dziennie po 3 tabl. Radzę pić herbatę z szałwii z minimalną ilością piołunu kilka razy w ciągu dnia. węzły limfatyczne: 22. Sylimarolu po jedzeniu. 49. Asmagu. Falvitu i 2 razy dziennie po l tabl. Nerwosan. co powinno uśmierzyć nocne bóle. Zmieszać razem i parzyć 3 łyżki na 3 szkl. Jeść częściej. jak podałam powyżej. mięta. potem mięso. Te porcję wypijać w ciągu dnia. 396 . 39. wprowadzać powoli soki ze świeżych warzyw oraz owoców i surówki. Dodatkowo należy pić zioła: Digestosan. spożywać warzywa raczej gotowane. Moja 52-letnia siostra cierpi . Wszystkie składniki razem zmieszać i zaparzać 3 łyżki na 3 szkl. Każdego dnia wypić 1-2 łyżeczki oleju i l szkl. Pomocne byłoby zażywanie 2 razy dziennie po 3 tabl. ale żadne leki mi nie pomagają. Na to schorzenie pomaga picie (30 minut przed jedzeniem) soku ze świeżo utartego ziemniaka lub też 1/2 szklanki soku ze świeżej kapusty wypijanego także przed jedzeniem. ziele glistnika. 50. wątroba. wrzącej wody. Dla wzmocnienia należy 4 razy w ciągu dnia zażywać pyłek kwiatowy z miodem propolisowym. dziurawiec. Każdego składnika powinno być po 50 g. aby osłonić żołądek. Przy każdym przeziębieniu przed zażywaniem leków należy brać najpierw łyżeczkę siemienia. rdest ptasi. Leczę się od wielu lat na nadkwasotę. 2 łyżki mieszanki zaparzyć w 2 szklankach wrzącej wody i wypijać w ciągu dnia. NADKWASOTA Janina. potem ziemniaki czy kasze).co wynika z prześwietlenia żołądka oraz gastroskopii -na liczne nadżerki na żołądku. lat 40. potem. Te zioła pić przez 5-7 dni. 23. 2 razy po l tabl. lat 45. Jeść powoli. Na początku leczenia lepiej zrezygnować z surówek. Pomiędzy posiłkami trzeba pić Nerwosan. 3 razy dziennie po l tabl. zażywać 4 razy dziennie po łyżeczce od kawy. Pić dużą ilość soków z surowych warzyw. ziele wrzosu. ale małymi porcjami. 100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu. liść bobrka. Piołunu musi być szczypta. warstwowo (najpierw jarzyny. w miarę poprawy stanu. surowych soków warzywnych. Lewitanu. owoc kolendry. Gastrosan zmieszany z 50 g kwiatu akacji białej. Niezbędna jest akupresura stóp .popijanie mieszanki ziołowej: kwiat kocanki. mniszek lekarski. Uldenolu.

Mama moja od dwóch lat cierpi na chorobę przedwrzodową układu pokarmowego. Dodatkowo zalecam ssanie 1-2 razy dziennie pół łyżki oleju słonecznikowego przez 20 min. dyni. 2 łyżki płatków owsianych lub kukurydzianych i całość zalać gorącym mlekiem. czyli najpierw spożywa się jarzyny. Praktycznie nie ma w Polsce leku. Radzę brać 3 razy dziennie po jedzeniu po l łyżeczce Nerwogranu i Gastrogranu. Chodzi o kolejność zjadania posiłków. Posiłki należy jeść warstwowo. radzę pić sok ze świeżej kapusty zmieszany z sokiem z marchwi. lat 79. selera. co sprawia. I tak należy najpierw zjeść surówkę. Również. Osoby w starszym wieku mogą dodawać 2 łyżeczki zmielonych nasion wiesiołka. Oprócz siemienia dodać 3-4 łyżki zarodków lub otrąb pszennych. również po jedzeniu. NIEŻYT ŻOŁĄDKA Magdalena. ponieważ nie mogę spać. Zioła pić ciepłe przed jedzeniem. Cholagoga Nr 2 i Nerwosan wymieszać z dodatkiem 50 g korzenia z lukrecji i tyleż samo liścia babki i korzenia mniszka lekarskiego. pietruszki. które powodują. do dwóch szklanek dziennie. potem ziemniaki czy ryż lub kluski. Dla mnie ta choroba jest dość uciążliwa. Na śniadanie radzę jeść siemię lniane zmielone z cukrem w proporcji: 4 łyżki siemienia i pół łyżki cukru. Oprócz działania oczyszczającego kuracja ta powoduje lepsze przyswajanie 397 . pić zimne przed snem. gdzie jest to możliwe. Dodatkowo dwa razy dziennie po l tabletce Uldenolu. potem mięso. pocą mi się ręce i wyskakują mi wypieki na twarzy piersiach i szyi. potem mięso. moje piersi zrobiły się małe i wiotkie. być bardzo starannie żute. Ograniczyć spożywanie mięsa do 3 posiłków w tygodniu. Zrobić testy badań tarczycowych. Pracę żołądka. dodawać dużo pietruszki i koperku. Osoba chuda powinna zjadać 2 łyżki tej mieszanki. że wydziela się więcej żółci i soków trawiennych. majeranek i dużo pokrojonej natki pietruszki. zagotować. jelit. Należy się także przebadać. ryż czy kasze. Ogólnie jedzenie powinno zawierać dużo warzyw. Zaparza się 3 łyżki tej mieszanki na 3 szklanki wrzącej wody do termosu. dostarczających żelaza oraz ułatwiających trawienie. moja waga nie równa się poprzedniej. czy nie ma nadczynności tarczycy. co stanowi porcję dzienną. Przy tej dolegliwości ważny jest sposób jedzenia. Do potraw należy dodawać dużo przypraw ziołowych. że pokarm jest lepiej przyswajany i trawiony. Do wystudzonego już dania dodać kminek.l łyżkę stołową. na końcu ziemniaki. a gdy ma tendencję do tycia . Przy wyjątkowo złym samopoczuciu radziłabym zażywać na noc 2 łyżeczki Brocalcinu. Od kilku miesięcy cierpię na nerwicę żołądka. jak u dorastającej dziewczyny. Pomocne przy leczeniu byłoby popijanie soku z surowej kapusty.NERWICA ŻOŁĄDKA Kamila. trzustki. które mają charakter rozkurczowy: l łyżka stołowa na pół szklanki wody. po nagłym zdenerwowaniu cała drżę. pozostałość wypluć i wypłukać usta po zabiegu. rozpoczynając od małych ilości rozcieńczonych wodą. lat 22. wątroby reguluje popijanie zagotowanych drożdży. Wskazane jest również popijanie mieszanki ziołowej: Digestosan. To śniadanie zapewnia dobre samopoczucie i poprawia trawienie. Ponieważ mogą wystąpić trudności z jedzeniem surówek. który mógłby jej pomóc.

ale nie ma anemii. Lekarz zapisał lekarstwo na owsiki o nazwie Pyrantelum. Do zakwaszania używać octu jabłkowego. musztardę. Można też podawać Vernitox według załączonego na opakowaniu przepisu na leczenie pasożytów. miesza z pół szklanki gorącego mleka. kwaśną śmietanę. Dla wzmocnienia organizmu oraz poprawy łaknienia radzę podawać dziecku 3-4 razy dziennie po łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu propolisowego). przy tym „żywe srebro”. U mojego 15-miesięcznego dziecka stwierdziłam robaki. który jest bardzo niekorzystny dla wszystkich. Dziecko przy wzroście 115 cm waży 21 kg. OWSIKI Dorota. Karmiłam go piersią (wyłącznie) do końca 5 miesiąca. Wiem. PASOŻYTY Maria. Wykluczyć też należy tłustą. a mimo to nie widzę. Jest blady z „podkówkami” pod oczami. lat 22. dodać 2 łyżki miodu i popijać jeden lub dwa razy codziennie. radziłabym stosować lewatywki z mleka i czosnku. Wszyscy członkowie rodziny powinni zjadać po 10 dag pestek na noc. a w szczególności dla osób ze schorzeniami przewodu pokarmowego. sok z kiszonej kapusty. tłuste mięsa. POKRZYWKA l BIEGUNKA Katarzyna. 398 . dziecko zażywać lek zalecony przez lekarza. cierpiącego od 6 tygodnia życia na swędzące wysypki skórne. również dla wszystkich członków rodziny. tytoń.witamin rozpuszczalnych w tłuszczu. Syn pije biały żur. lat 24. Przygotowuje się je następująco: miażdży się 2 duże ząbki czosnku. lat 37. Jestem zdesperowaną matką 13-miesięcznego chłopczyka. Słoik zawiązać płótnem i po trzech tygodniach jest gotowy ocet. aby cokolwiek wydalał. Ponieważ dziecko jest małe. mieszankę ziół na pasożyty. Kiedy ostygnie do temperatury ciała ludzkiego. Wyeliminować z kuchni ocet spirytusowy. Zabieg należy powtarzać przez kilka dni. ciasta. Od niemowlaka ma bardzo słabe łaknienie. wykonuje się małą gruszką lewatywkę. 3 łyżeczki octu wymieszać w pół szklanki wody. alkohol. który przygotowuje się następująco: 3 łyżki cukru rozpuszcza się w szklance wody i zalewa obierzyny jabłek. czekoladę. Na pasożyty pediatra zalecił Pyrantelum. że ma niedowagę. Po ostatnim badaniu kału u mojego 8-letniego syna stwierdzono jaja glisty (w styczniu owsiki).

Ponieważ pierścień pachwinowy jest słaby. przez wprowadzenie do posiłków dużo warzyw i owoców oraz do zup 2 łyżki otrąb pszennych. Samo leczenie mięśnia jest trudne. który należy podawać po l łyżeczce od herbaty kilka razy dziennie. ulega więc rozszerzeniu. że dziecko się wzmocni i kłopoty miną bez interwencji chirurga. PRZEPUKLINA Krystyna. Na chore miejsce należy przygotować np. bym częściej myła zęby. Myślę. nawet gdy są umyte.5 miesiąca moje dziecko cierpi na chroniczną biegunkę. Czy jest możliwość wylecz