Jadwiga Górnicka

APTEKA NATURY
Poradnik zdrowia

PRZEDMOWA

Książka obejmuje wiadomości i sposoby na utrzymanie zdrowia do pierwszych 100 lat życia, na odzyskanie zdrowia, które już trochę nie dopisuje, oraz na wyjście z wielu przewlekłych dolegliwości i schorzeń. Wiadomości te zawarte były w poprzednich wydaniach Apteki natury oraz w mojej książce Zdrowie przez dotyk. W tej ostatniej pozycji były podane sposoby wykonywania akupresury stóp, masażu Shiat-Sou, masaży specjalnych oraz szybkie skuteczne porady w nagłych przypadkach chorobowych, jak omdlenie, zwichnięcie stawu, stłuczenia mięśni, wiązadeł, ścięgien. Ogólnie książka ta jest wartościowym poradnikiem dla osób trochę starszych, które nie chcą chorować i niedomagać, dla osób młodych, które chcą zachować zdrowie i energię tak potrzebną przy obecnym szybkim tempie życia i dla wszystkich, którzy mają już jakieś przewlekłe niedomagania i chcą się od nich jak najszybciej uwolnić, aby nie zachorować i nie utracić zdolności do pracy oraz zachować radość życia. Są tu też podane metody terapii zupełnie zapomniane w epoce leczenia chemią, np.: argilloterapia - leczenie pospolitą glinką, leczenie poprzez uzupełnienie brakujących mikroelementów i odtrucia w sytuacji postępującego zanieczyszczenia środowiska oraz rozwoju chorób cywilizacyjnych: jak nadmiar cholesterolu, wczesna miażdżyca naczyń tętniczych mózgu, serca i tętnic kończyn dolnych, niedoceniane leczenie preparatami pszczelimi, tak skutecznie przyspieszającymi powrót do zdrowia i do pełnej sprawności. Uważny Czytelnik znajdzie tu skuteczne recepty na choroby krwi, węzłów chłonnych, ziarnicę złośliwą, zakrzepicę, choroby serca i układu krążenia, schorzenia gośćcowe i reumatyczne, schorzenia kobiece, schorzenia pęcherza moczowego, prostaty, kamicę nerkową, schorzenia przemiany materii, schorzenia układu pokarmowego, schorzenia skóry, schorzenia układu oddechowego, jak się hartować, aby nie łapać łatwo infekcji i jak łatwo wyleczyć przeziębienie, jak oczyścić woreczek żółciowy i drogi żółciowe w wątrobie, jak rozpuścić i urodzić kamienie nerkowe, co stosować, aby się nie tworzyły nowe, jak oddychać, aby łatwiej wydalać toksyny. Oczywiście zawsze dobrze jest być w kontakcie z lekarzem naturalistą i stosować jednocześnie leczenie wspomagające, np.: odpowiednie żywienie, dobrane dla siebie zioła, kąpiele, pić świeże soki z jarzyn, które ułatwiają i przyspieszają powrót do zdrowia, oraz masaże stóp i całego ciała. Wdzięczna będę za wszelkie uwagi Czytelników - tak pozytywne, jak i krytyczne. Jadwiga Górnicka

Projekt okładki Jerzy Mostowski Opracowanie ilustracji Xaweny Piwocki Opracowanie redakcyjne Elżbieta Stefańska Elżbieta Zawadzka Opracowanie techniczne Elżbieta Gołębiewska

ŻYWIENIE TO ZDROWIE LUB CHOROBA

ŻYWIENIE O znaczeniu prawidłowych zestawów produktów spożywczych w leczeniu chorób metodami naturalnymi
Medycyna ostatnich lat poczyniła ogromne postępy w rozpoznaniu zależności pomiędzy stanem zdrowia człowieka a sposobem jego odżywiania. Szczególnie wiele nauka dowiedziała się o takich dziedzinach, jak biologiczna wartość pokarmów, procesy trawienne i przemiany materii, wpływ na zdrowie i znaczenie pokarmowe białka, aminokwasów egzogennych, węglowodanów, tłuszczów, witamin, biopierwiastków i wody. Rozważania na temat związków między odżywianiem a stanem zdrowia należy poprzedzić ogólną uwagą, że zapotrzebowanie na produkty spożywcze jest zindywidualizowane, a nadto zróżnicowane u ludzi zdrowych i chorych. Każdy powinien poznać swoje indywidualne potrzeby, gdyż nawet uniwersalne zalecenia, że należy jadać czosnek ze względu na selen, jabłka, ponieważ zawierają pektyny, natkę pietruszki, jako bogate źródło witaminy C, a czereśnie ze względu na wiele witamin B5, oraz pić mleko, gdyż znajduje się w nim komplet aminokwasów egzogennych, a nadto wapń - nie mogą być uogólniane. Białko. Oprócz węglowodanów i tłuszczów należy do podstawowych składników pokarmowych. Jest zasadniczym tworzywem cytoplazmy - substancji budulcowej komórek, budulcem enzymów, hormonów i hemoglobiny. Wszystkie białka proste składają się z aminokwasów, które są związkami organicznymi. Na kilogram wagi ciała człowiek potrzebuje przeciętnie 0,5 g białka, choć bywają nieznaczne odchylenia indywidualne. Zapotrzebowanie organizmu na białko wzrasta w stresach, chorobach zakaźnych, przy braku snu, wykonywaniu ciężkiej pracy fizycznej, w warunkach wysokiej temperatury, w stanach bólu, obawy i lęków. Normy dziennego spożycia białka wynoszą 30-55 g. Powinno to być białko pełnowartościowe, a więc takie, które zawiera wszystkie aminokwasy egzogenne. Spożywanie białka w ilościach przekraczających wymienioną tu normę może spowodować przeciążenie wątroby i nerek zmuszając je do usuwania zbędnego balastu, co doprowadza te narządy do patologicznego przerostu. Piątą część wagi ciała stanowi białko. Bierze ono udział w utrzymaniu równowagi wodnej w organizmie. Syntetyzowanie białek jest potrzebne do tworzenia antyciał niezbędnych do zwalczania infekcji bakteryjnych. W skład mięśni, kości, krwi, enzymów, nerwów, błon itp. wchodzą odmienne białka. Wszystkie białka roślinne składają się z identycznych aminokwasów. Do syntezy własnego białka organizm ludzki potrzebuje 22 aminokwasy, z których osiem musi otrzymywać z zewnątrz (stąd ich nazwa: egzogenne) z pokarmem. Aminokwasy są niezbędne jako materiał do syntezy 9

białek krwi i tkanek. Liczne z nich biorą udział w specjalnych reakcjach chemicznych, służą do tworzenia polipeptydów, hormonów białkowych i enzymów. Ważne będzie i pożyteczne dla naszych rozważań zapoznanie się z aminokwasami egzogennymi oraz ich podstawowymi funkcjami. Prezentując je - w nawiasach - podaję w gramach wysokość dziennego zapotrzebowania przez organizm. 1. Fenyloalanina (1,1) bierze udział w procesach transaminazy, wpływa na tworzenie adrenaliny i noradrenaliny; 2. Izoleucyna (0,7) jest glukogenna i ketogenna, intensyfikuje przemianę materii; 3. Leucyna (1,1) jest ketogenna; 4. Lizyna (0,8) działa na wzrost, gromadzi się w surowicy krwi, gdzie stanowi swoiste przeciwciała rozpuszczające obce komórki bakteryjne; 5. Metionina (1,1) stanowi główne źródło organicznych związków siarki dla przemian ustrojowych, chroni wątrobę przed zmianami, może być użyta w procesach detoksykacji organizmu, jako naturalny lek przeciwdziała chorobom wątroby i miażdżycy; 6. Treonina (0,5) wpływa na zużytkowanie tłuszczów w wątrobie, występuje w mięśniach, hemoglobinie i proteinach fosforowych, niszczy ją hydroliza kwaśna; 7. Tryptofan (0,25) wpływa na działanie wit. B6, przekształca się w wit. B3 = PP, niedobory tryptofanu wywołują pelagrę; 8. Walina (6,8) jest glukogenna, jej brak wywołuje nadwrażliwość, ataksję (bezwład ruchowy), zakłócenia w koordynacji mięśniowej, przewodzi prąd elektryczny i ma ogromne znaczenie w procesach widzenia, gdyż występuje między czopkami i pręcikami siatkówki a nerwem wzrokowym odprowadzającym impulsy elektryczne powstałe w percepcji wrażeń świetlnych do kory mózgowej, gdzie następuje rozpoznanie światła. Istnieją nadto aminokwasy częściowo egzogenne, do których zaliczamy tyrozynę, która współdziała w tworzeniu hormonów wydzielanych przez organy wewnętrzne, histydynę, argininę i cysteinę, która przyspiesza gojenie ran. Prawie wszystkie rośliny są zasobne w lizynę i tryptofan, toteż pełne pokrycie potrzeb białkowych organizm może uzyskać tylko w wyniku odżywiania, na które składa się rozmaitość pokarmów. Zalecam więc spożywanie kasz, pieczywa, mąki z dodatkiem mleka bądź roślin strączkowych, np. fasoli, grochu, soczewicy, soi. Brak lub niedobór metioniny w roślinach strączkowych może być uzupełniony metioniną zawartą w ziarnach zbóż, a brak lizyny w zbożu - lizyną roślin strączkowych. Struktura aminokwasów jest stała i nie może być naruszona, gdyż nawet nieznaczne zmiany w jej składzie mogą wywołać poważne następstwa fizjologiczne. Zastąpienie jednego aminokwasu innym w sekwencji na przykład stu lub więcej aminokwasów w łańcuchu polipeptydowym może znacznie obniżyć bądź całkowicie znieść aktywność biologiczną i wywołać na przykład anemię. Promienie rentgena i nadfioletowe powodują denaturację białka, to znaczy zmiany jego fizycznych i fizjologicznych właściwości. Następuje utrata aktywności enzymatycznej. Pewne pokrycie potrzeb białkowych, jak już wspomniałam, uzyskuje się dzięki urozmaiconym pokarmom. Układ trawienny człowieka rozkłada białka na pojedyncze aminokwasy, które przenikają przez półprzepuszczalne błony komórkowe, aby ulec swoistej przebudowie w związki właściwe dla danego organizmu. 10

Białko o wysokiej przyswajalności mają jajka, mleko, ser, ryż, a następnie mięso, które jest uważane za źródło pełnowartościowego dającego zdrowie i siły białka, ale ma niewiele tryptofanu, metioniny i waliny. Białko jarzyn jest w pełni przyswajalne. Najkorzystniejsze proporcje aminokwasów występują w jajkach i mleku. Dobrym sposobem podniesienia wartości białkowej pokarmu jest łączenie produktów roślinnych zawierających uzupełniające się aminokwasy egzogenne. I tak na przykład dzięki spożywaniu ryżu z mlekiem aż 30 proc. więcej otrzymujemy białka aniżeli w przypadku oddzielnego spożycia tych artykułów. Połączenie fasoli z ryżem przysparza jeszcze więcej, bowiem 43 proc. białka w stosunku do sumy białka zawartego w każdym z tych produktów spożywanych oddzielnie. A oto inne przykłady korzystnych połączeń, najbardziej odpowiednie proporcje oraz procentowy wzrost białka: fasola lub groch i mąka pszenna - 0,5 : 3 g, wzrost o 33 proc; fasola lub groch i kukurydza - 1,2 : 2, wzrost o 50 proc.; ryż lub mąka z mlekiem w proszku - 3 : 1/3, wzrost o 13 proc., 3 duże ziemniaki i dwie łyżki mleka w proszku - wzrost o 7 proc. Mleko jest doskonałym uzupełnieniem wszystkich produktów mających niedobór lub brak lizyny oraz izoleucyny, szczególnie zalecane jest jako dodatek do produktów zbożowych, jak kasze, mąki, makaron. Dwie łyżki mleka w proszku dodane do jednej szklanki mąki podnoszą jej wartość białkową o 45 proc. Do bardzo dobrych połączeń należą chleb z serem, kasza z mlekiem. Rośliny strączkowe bogate w izoleucynę i lizynę uzupełniają wartość białkową kasz, ryżu, makaronu, mąki, kukurydzy, płatków owsianych i innych zbożowych, a także nasion słonecznikowych, sezamowych, dyni i orzechów. Produkty zbożowe uzupełniają się korzystnie z fasolą, grochem, serem, mlekiem, jajkami. W świeżych warzywach występują małe ilości metioniny (wyjątek stanowi tu kukurydza, szpinak i grzyby), dobrym więc ich uzupełnieniem są ziarna sezamowe, orzechy, kasza jaglana, ryż i kukurydza. Ryż i kukurydza tworzą szczególnie cenne połączenia z fasolką szparagową, groszkiem zielonym, brukselką, podobnie jak grzyby, które mogą być dodawane do rozmaitych jarzyn. Dobrym uzupełnieniem każdej potrawy, zarówno zbożowej, jak i jarzynowej, są jajka, a dodatek mleka, twarogu, żółtego sera podnosi wartość każdej potrawy jarskiej, mleko bowiem, podobnie jak jajka, zawiera wszystkie niezbędne aminokwasy, a zwłaszcza jest zasobne w lizynę. Soja, która ma więcej tryptofanu niż mleko, stanowi pozytywny wyjątek wśród roślin strączkowych. Gotowane białko wywołuje w przewodzie pokarmowym procesy gnilne, podczas których wytwarzają się produkty toksyczne. Część z nich zostaje wydalona z kałem, ale część jest wchłaniana przez tkanki ciała, by tworzyć źródła ognisk zapalnych i złogi. Głównym miejscem ich odkładania jest tkanka tłuszczowa. Zatrucia białkowe powodują otępienie uczuciowe, osłabienie aktywności, zamknięcie się w sobie, zaburzenia procesów myślenia. Jedną z metod leczenia tych zatruć jest głodówka, która również pomaga w przypadkach zaburzeń przemiany materii, co dotyczy także egzemy, astmy oskrzelowej, nadciśnienia, kamicy żółciowej, stwardnienia żył. Spożywanie nadmiaru produktów mącznych, cukru, białka powoduje ogólne zatrucie organizmu, stany zapalne oczu, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zapalenie rogówki. Wady wzroku, mające przyczynę w zatruciu pokarmowym, można wyleczyć stosując głodówkę. Wówczas następuje wydalenie produktów spalania blokujących mięśnie i naczynia krwionośne otaczające oczy, co doprowadza do odprężenia i rozluźnienia mięśni i poprawy wzroku. 11

Nie należy się przejadać. Powoduje to otyłość, a jedzenie przekraczające możliwości wydzielania potrzebnych enzymów trawiennych wywołuje nadfermentację. Wówczas część pokarmu staje się nieprzydatna i zalega w żołądku i jelitach. Krew, komórki, tkanki stają się wtedy zagłodzone. U młodych ludzi powstaje sytuacja sprzyjająca powstawaniu stwardnienia rozsianego (SM). Zaburzenia metabolizmu u dzieci powodują powstanie poważnych wad umysłowych. Wymagania nowoczesnej dietetyki spełniają: mąka i kasze, warzywa liściaste i zielone: szczypiorek, sałata, szpinak, szczaw, kapusta, rzeżucha, pietruszka, jarmuż, warzywa korzeniowe: ziemniaki, buraki, rzepa, marchew, pietruszka, seler, brukiew, chrzan, oraz inne warzywa: dynia, kabaczek, salsefia, kalafior, pomidory, rzodkiewka, cebula, ogórek, groszek zielony, cykoria, cukinia, kalarepa, por, czosnek, papryka, kapusta, fasolka zielona, szparagi, owoce świeże i suszone, orzechy, grzyby, miód, migdały, razowy chleb, mleko, jajka, twaróg, ser żółty. Gotowanie niszczy witaminy i enzymy. Spożywanie gorących potraw niszczy śluzówkę i enzymy trawienne w ludzkim organizmie. Regenerację błony śluzowej przewodu pokarmowego ułatwia spożywanie bogatych w enzymy surowych warzyw i owoców. Słowo o błonniku (celulozie ). Należy do węglowodanów, jest zbudowany z cukru prostego, jakim jest glukoza. Nie nadaje się jako produkt spożywczy (pokarmowy), ale jest pożądany, wręcz nieodzowny. Organizm ludzki od tysiącleci przywykł do błonnika, a jego brak wywołuje liczne choroby. Obecność błonnika w jelitach ułatwia ich ruchy perystaltyczne (robaczkowe), co sprzyja wypróżnianiu i eliminuje zaparcia. Błonnik występuje w chlebie razowym, otrębach, warzywach, świeżych owocach, grubych kaszach. Jest najbardziej rozpowszechnionym produktem w świecie. Działanie podobne do błonnika mają pektyny - wielocząstkowe cukry występujące w roślinach. Pektyny redukują ilość cholesterolu spożywanego z tłustymi pokarmami. Zapobiegają miażdżycy i zawałowi serca. Wystarczy każdego dnia zjeść dwa jabłka, aby nie dopuścić do nadmiaru cholesterolu. Pektyna dobroczynnie działa przy biegunkach, przeciwdziała rozwojowi bakterii fermentacyjnych i usuwa je z kałem, zapobiega zatruciom ołowiem i strontem 90, niszczy stafylokoki i streptokoki. Wodny roztwór pektyny ułatwia gojenie ran dochodzących aż do kości i przyspiesza powstawanie zdrowej tkanki. Pektyny leczą również rany wewnętrzne: wrzody i krwawienia w całym przewodzie pokarmowym. W cytrusach najbogatsza w pektyny jest biała błonka znajdująca się pod aromatyczną skórką. Bogata w pektyny jest skórka jabłka, a więc należy je spożywać nie obrane. Dobrym źródłem pektyn są czereśnie, winogrona, porzeczki, agrest, maliny, pomidory, morele, rodzynki, banany. Błonnik i pektyny, wit. C, wapń, magnez chronią przed zatruciami wywołanymi przez skażone środowisko. Podstawowe zasady łączenia pokarmów Jednoczesne spożywanie niewłaściwie dobranych pokarmów wywołuje ostre choroby, a nawet może spowodować zejście śmiertelne. W dietetyce ma duże znaczenie, co się je i z czym. W zależności od indywidualnej tolerancji organizmu - poszczególne połączenia są przyjmowane gorzej lub lepiej. Zaznaczałem, że1 człowiek ma precyzyjne i niezawodne mechanizmy trawienia i przyswajania, przez które spożywanie - jednoczesne spożywanie - rozmaitych produktów, białka, skrobię, cukier i tłuszcz, nie jest dobrze tolerowane. Enzymy, których jest blisko 1800, działają w określonych granicach temperatury i każdy z nich katalizuje tylko jedną, ściśle określoną reakcję. 12

Łączenie w jednej potrawie lub w jednym posiłku artykułów spożywczych wymagających różnych soków trawiennych stawia cały układ trawienia wobec bardzo trudnych wymagań. Wszystkie substancje pokarmowe, które w takich warunkach stają się nie do strawienia, ulegają procesom, gnilnym i wywołują nadfermentację. Trzeba bowiem wiedzieć, że trawienie prawie każdej substancji pokarmowej odbywa się stopniowo, a każdy z etapów wymaga innego enzymu. Każdy wchodzący do akcji enzym może skutecznie wypełnić swoje zadanie, jeśli jego poprzednik także zrobił, co do niego należy, np. jeśli białko nie zostało rozłożone przez pektyny, to enzym, który je rozkłada na aminokwasy nie będzie mógł wykonać swoich powinności. Pepsyna działa w środowisku kwaśnym, a odczyn alkaliczny obecny w żołądku uniemożliwia jej rozkładanie białka. Ptialina, enzym zawarty w ślinie, już w ustach rozpoczyna proces rozkładu skrobi na glikozę, ale może działać tylko w środowisku łagodnie alkalicznym. Niszczy ją zarówno kwas jak i silna reakcja zasadowa. Jeśli więc pokarm skrobiowy został zmieszany z kwasem, to blokuje on działanie ptialiny i cała skrobia przechodzi do żołądka w stanie nie strawionym. Tam po pewnym czasie wywołuje nadfermentację. Trawienie białka rozpoczyna się w żołądku pod wpływem pepsyny i przebiega prawidłowo w obecności kwasu solnego. Jednak nadmiar kwasu hamuje jej aktywność. Jeżeli więc spożywa się kwas razem z białkami, to uniemożliwia się ich trawienie. Błędem jest więc popijanie dań białkowych i skrobiowych sokami z kwaśnych owoców (np. pomarańcze, grejpfruty), a także kompotem czy wodą z cytryną. Nie należy też spożywać ich razem z sałatkami przyprawianymi sokiem cytrynowym czy octem. Trawienie tłuszczów zaczyna się dopiero w dwunastnicy pod wpływem soku trzustkowego, ale zanim tam się znajdzie - hamuje w żołądku wydzielanie pepsyny i innych soków żołądkowych, co o dwie godziny opóźnia trawienie innych, znajdujących się tam pokarmów - białka, mięsa. Im więcej pokarmów z różnych grup wprowadza się jednocześnie, tym więcej wytwarza się bakterii gnilnych i fermentacyjnych. Enzymy stają się wówczas obezwładnione. W każdej fazie trawienia mięsa, jajek, mleka inna jest siła działających na nie enzymów. Na mleko najsilniej działa sok żołądkowy dopiero w ostatniej godzinie trawienia, a na mięso w pierwszej. Nie należy więc jadać ich razem, gdyż to dezorganizuje procesy trawienia wszystkich trzech substancji białkowych. Pomiędzy posiłkami należy robić odpowiednio długą przerwę, dlatego też nie należy jadać drugich śniadań i podwieczorków, gdyż pokarmy na pół przetrawione mieszają się ze świeżymi i wytwarza się szkodliwa dla zdrowia sytuacja. Owoce należy spożywać w charakterze osobnego posiłku, ich składniki bowiem - skrobia, cukier, białko - nie harmonizują z żadnym innym pokarmem i jadając je z innymi artykułami spożywczymi, utrudnia się trawienie jednych i drugich. Owoce, do których spożycia zachęca łatwość trawienia, nie ulegają rozkładowi w ustach ani żołądku, szybko przechodzą do jelita i tam zostają łatwo i szybko strawione przy wykorzystaniu całej ich masy, która zostaje przyswojona przez krew i tkanki. Zmieszane z innymi pokarmami tracą część swych bardzo cennych wartości. Jaki wniosek z tych rozważań? Otóż nie ulega kwestii, że cała dotychczasowa sztuka kulinarna musi być poddana rewizji, albowiem jest odpowiedzialna za przykre następstwa zalegania pokarmu w żołądku. Nowoczesna wiedza o łączeniu pokarmów kwestionuje większość potraw i posiłków mających trwałe miejsce na naszych stołach. Do szczególnie ciężkich należą zestawy skrobi z białkiem, tłuszczami i owocami. Niewskazane są połączenia z białkiem i warzywami, zwłaszcza zielonymi, liściastymi. 13

Dobre połączenie to warzywa z białkiem lub ze skrobią, a także z tłuszczem - olejami. Dobrym zestawem są różne warzywa w jednej potrawie czy posiłku, ale nie należy mieszać więcej niż czterech składników nawet spośród dopuszczalnych. Przy każdym posiłku jadać tylko jeden rodzaj białka lub jeden rodzaj skrobi. Tłuszcz opóźnia trawienie białka i skrobi, ułatwia natomiast trawienie i przyswajanie warzyw. Cukier dezorganizuje proces trawienia innego pokarmu, owoców, warzyw, białka i skrobi, a alkohol strąca pepsynę i uniemożliwia strawienie każdego białka. Mleko należy pić samo, gdyż tylko wtedy na pewno nie zaszkodzi. Podobnie owoce. Wtedy są najzdrowsze, gdy są spożywane oddzielnie bądź z innymi owocami tego samego stopnia kwaśności. Dieta optymalna zakłada więc spożywanie przy każdym posiłku jednego tylko pokarmu, podczas gdy nasze obyczaje kulinarne pozostają w rażącej sprzeczności z możliwościami trawiennymi przewodu pokarmowego. Produkty spożywcze wskazane Należą do nich: kasza gryczana, która zawiera rutynę ułatwiająca przyswajanie wit. C i więcej lizyny niż inne zboża; jest ona mniej kaloryczna niż inne kasze. Kasza kukurydziana, kasza jaglana, są silnie zasadotwórcze i lekko strawne. Ryż jest lekko strawny i obniża poziom cholesterolu we krwi. Komponuje się dobrze z jarzynami, grzybami, zielonym groszkiem lub brukselką. Zielona fasolka szparagowa jest zasadotwórcza; konserwowana nie ma kwasów organicznych, miedzi, siarki, chloru, manganu i innych biopierwiastków. Dobrym uzupełnieniem fasoli białej są kasze, ryż, pieczywo, sery, jajka, kukurydza, orzechy i grzyby. Dużo lizyny i siarki ma groch zielony, który jest zasadotwórczy, podobnie jak soja. Kwasotwórczy jest orzech włoski. Słonecznik obniża poziom cholesterolu i miażdżyca kwiaty leczą malarię i śledzionę. Surowe jajka kurze zawierają awidyny blokujące przyswajanie przez organizm biotyny B8=H koniecznej do prawidłowej pracy skóry, porostu włosów, prawidłowej przemiany materii i utrzymania odporności na niektóre choroby. Chorym na wątrobę lub żołądek podaje się żółtka, a nie białka, żółtko ma więcej białka aniżeli białko jaja, białko żółtka jest też lżej strawne. Jajka i omlety można smażyć na maśle, gdyż białko ścina się już w temperaturze 60 st., zanim zacznie się palić masło. Nie należy smażyć na maśle innych produktów, spalone bowiem wytworzą toksyczną akroleinę. Zawałowcom i miażdżycowcom radzę nie jadać żółtek, a jedynie smażone lub gotowane białka, które nie zawierają cholesterolu. Przejście do prawidłowego odżywiania należy zacząć od stopniowego ograniczania spożycia cukru, pasteryzowanego mleka, produktów mlecznych, białego chleba, ciastek, napojów z kwasem węglowym, tatara, parówek, alkoholu, papierosów, zakąsek mięsnych, konserw, prefabrykowanych produktów spożywczych, soli, nadmiaru przypraw, octu winnego, kawy z mlekiem, lodów, słodyczy, czekolady, dużych ryb, np. tuńczyka. Można jeść wiele surowych i gotowanych jarzyn, trochę gotowanego mięsa (kura, kurczak). Lepiej zrezygnować z nadmiaru mięsa i ryb, a zastąpić je jogurtem. Jeść chleb ciemny, razowy, czerstwy, gdyż świeży powoduje szkodliwe śluzy. Jadać kiełki zbożowe. Napoje należy pić 20 min przed posiłkiem, a nie podczas jedzenia. Nie spożywać słodyczy (skrobia) z produktami białkowymi. Jeść więcej pożywienia surowego niż gotowanego. 14

W przypadku złego trawienia stosować trzydniową dietę złożoną z soków owocowych lub przejść na czysto wegetariańskie pożywienie (owoce, jarzyny), aby układ trawienny mógł odpocząć. Gdy zachodzi potrzeba - brać enzymy trawienne. Między posiłkami popijać napary z ziół. Co najmniej dwa razy w tygodniu jeść surowe lub gotowane jarzyny. A oto tabela informująca o jakości poszczególnych zestawień artykułów spożywczych:

Owoce kwaśne: grejpfruty, cytryny, pomarańcze, ananasy, porzeczki, truskawki, czarne jagody, granaty. Owoce półkwaśne: jabłka, gruszki, morele, brzoskwinie, mandarynki, wiśnie kwaśne, mango. Owoce słodkie: banany, daktyle, figi, winogrona, śliwki, owoce suszone.

Pragnącym odżywiać się racjonalnie proponuję zapoznać się (i stosować) z następującymi regułami:
1.

2. 3.

Najlepiej - ze względu na dobre trawienie - spożywać posiłek składający się z jednego produktu spożywczego. Jeśli nie chcemy przestrzegać reguły 1. układamy posiłki wg zasad prawidłowych zestawów. Łączyć nie więcej niż cztery produkty z jednej grupy.
15

4.

5. 6. 7. 8. 9. 10. 11.
12. 13.

14.

15. 16. 17.
18. 19.

20.

Posiłek nie powinien zawierać więcej niż jeden produkt białkowy. Tłuszcze (oleje) spowalniają trawienie. Najlepiej są one przyswajane z jarzynami i owocami, natomiast źle ze skrobią i białkami. Pomidory powinny być spożywane na surowo. Świeży ogórek nie powinien być łączony z pomidorem. Melony każdego gatunku należy spożywać bez żadnych dodatków. Mleko krowie i jego produkty powinny być spożywane osobno. Mleko krowie zawiera dużo kazeiny. Lepsze jest mleko kozie. Jogurt można spożywać z dojrzałymi półkwaśnymi owocami, warzywami liściastymi i kiełkującymi nasionami, ziarnami. Jeśli spożywa się owoce osobno, co jest wskazane, zaleca się ich dobór według rodzaju pestek (brzoskwinie, mirabelki, oliwki, czereśnie, wiśnie); owoce cytrusowe; owoce mające blaszki gniazd pestkowych (jabłka, gruszki); melony; owoce suszone. Jarzyny i warzywa są zasadotwórcze, zawierają bowiem duże ilości pierwiastków alkalicznych. Zasadotwórcze są także: kawa, piwo, cola, wino, mleko, soki owocowe. Mięso, wędliny, jaja, ryby, masło, drożdże, orzechy, skrobia, czekolada, kakao, tłuszcze, oleje, majonez, sery, produkty mleczne - są kwasotwórcze. Banany można jadać z owocami półkwaśnymi. Nie jadać zbyt wiele orzechów arachidowych: są trudno strawne. Do wszystkich produktów trudno strawnych można dodawać zmielony kminek z majerankiem, co ułatwia proces trawienia. Stosować, ale z umiarem przyprawy trawienne: pieprz naturalny i ziołowy, mielony kminek z majerankiem, cynamon, imbir (mało), por, czosnek, cebula, natka pietruszki, kolendra, cząber, i in. Nie pić gorących płynów, nie spożywać gorących potraw. Mające temperaturę powyżej 45 st. mogą spowodować anemię, bóle kręgosłupa, stawów, miednicy, mięśni nóg.

I jeszcze radzę stosować się do poniższych zaleceń: •
• •

• • • •

do posiłku należy wybierać takie produkty spożywcze, które smakują najbardziej; waga posiłku nie powinna przekraczać 600 g; nie objadać się, zwłaszcza przed rozpoczęciem cięższej pracy; główny posiłek powinien być spożywany w południe, gdy promienie słoneczne działają najsilniej; promieniowanie słoneczne ma wpływ na trawienie, dlatego też do ostatniego posiłku należy siadać przed zachodem słońca; pojadanie między posiłkami jest szkodliwe; nie należy jeść, gdy odczuwa się ból, w zdenerwowaniu, po wyczerpującej pracy, w zmęczeniu; dobrze jest po posiłku odpocząć pół godziny, a w każdym razie odprężyć się; przy trudnościach trawiennych dobrze jest przed posiłkiem dziesięć minut odpocząć; nie popijać w czasie jedzenia, pragnienie można zaspokoić pół godziny przed posiłkiem lub po jedzeniu;

16

grochu. Pietruszka chroni pomidora. koperkowym. słodkimi owocami świeżymi i suszonymi.fasoli. że żołądek śpi razem z człowiekiem. fasoli lub z sosem grzybowym. zaburzenia krążenia. Jeżeli poziom cholesterolu w osoczu krwi przekracza dopuszczalne normy. sojowy lub oliwkowy.280 mg/100 ml. raz dziennie zjadać posiłek z samych jarzyn . często kończących się zgonem chorego. zwłaszcza naczyń wieńcowych serca. Odkładając się w organizmie w postaci złogów tłuszczowych w naczyniach krwionośnych .nawet jednej .gotowanych z dodatkiem ziemniaków. Gdy spożywamy nadmierne ilości tłuszczów zwierzęcych nasyconych. fasola rozwija się niedobrze w sąsiedztwie cebuli.miażdżycy. która traci swoje zdolności odbierania nadmiaru cholesterolu. do potraw gotowanych dodawać olej już po wyłączeniu ognia lub nawet na talerzu. zawierających cholesterol . Jaką więc stosować dietę. do chleba przyrządzać świeże pasty serowo-jarzynowe. by mogły się dobrze rozwijać i wzajemnie wspomagać. leszczyna odstrasza muchy. spożywać pokarmy w stanie naturalnym. nie gotować tego. pomidorowym. uwaga dla osób mających ogródki warzywne: należy zwracać uwagę na odpowiednie rozmieszczenie roślin. aby ustrzec się przed niebezpieczeństwami i zagrożeniami. mózgu. Cholesterol jest stałym składnikiem i produktem metabolizmu organizmów zwierzęcych i człowieka. Występuje w wątrobie. twarożku. co da się zjeść na surowo. kasze. tkance tłuszczowej i nerwowej. w mięsie i żółtkach jaj (szczególnie bogate źródło). a część pozostała pochodzi z żywności. mleka.• • • • • • • • do sałatek. soki owocowe należy trzymać chwilę w ustach. tymianek i mięta chronią kapustę. Należy wiedzieć. nie zapominać. że 2/3 potrzebnego ustrojowi cholesterolu wytwarza sam organizm. nie smażyć tego. stopniowo zastępując je miodem. co prowadzi do bardzo poważnych chorób krążenia. CHOLESTEROL NASZ WRÓG Cholesterol. Medycyna mówi że prawidłowe stężenie cholesterolu we krwi nie powinno przekraczać 250 mg/100 ml. co powoduje niewydolność pracy serca (zawał). krwi. zmiany miażdżycowe i procesy przedwczesnego starzenia się organizmu. makaron jadać z dodatkiem jaj. ryż.jego nadmiar (utrzymany w normie jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu) jest przyczyną wielu groźnych chorób współczesnej cywilizacji. surówek. by mogły wymieszać się ze śliną. kasze i ryż gotowany na sypko jeść z dodatkiem jajka. umiarkowanie używać cukru i słodyczy. co można ugotować. biały ser najlepiej jeść sam bez chleba.prowadzi do zwężenia ich światła. dęby zabezpieczają przed ślimakami. sera. jakie niesie ze sobą nadmiar cholesterolu? 17 . Zagrożenia spowodowane nadmiarem cholesterolu można oddalić stosując racjonalne odżywianie. fasolę.zostaje zahamowana aktywność białkowych receptorów wątroby. wówczas zaczyna rozwijać się proces. a mówiąc precyzyjnie . zupy gotować z wywarem z jarzyn z dodatkiem grzybów lub ziół przyprawowych. roślin strączkowych . Za optymalną wartość uważa się 150 . cebuli dodawać olej słonecznikowy. marchew. ostatni posiłek zjadać w zasadzie trzy godziny przed snem. picie wody rano i wieczorem służy przepłukaniu przewodu pokarmowego. gdy czujemy głód.

cebuli. co w starszym wieku często się zdarza. czosnku. zupy doprawiane śmietaną. tłuszcze spożywają wyłącznie w stanie surowym. Badania przeprowadzone niedawno przez chińskich i zachodnich lekarzy (Francja i Niemcy) wykazały. gdy jest za niski. ciast i słodyczy pod wszelkimi postaciami. Dla profilaktyki przeciw-cholesterolowej ważne jest spożywanie owoców. które nie tylko zawierają sporo wit. ewentualnie wieczorem napar z mieszanki Cholagoga 2. 12 łyżek wody i dusimy pod przykryciem przez 20 min. kminek. ale również błonnik i pektyny. Sposób przyrządzania: odrzucamy zielone. razowego pieczywa. a także spożywanie obfitych posiłków w dużych odstępach czasu. można pić herbatkę z mięty. berberysu. reszta zwierzęcego. Doskonałe rezultaty daje także miesięczna kuracja sokiem ze świeżej kapusty. co wpływa również korzystnie na proces trawienia. Radzę wyeliminować spożycie białego cukru. wreszcie ograniczyć dodawanie soli do potraw. poziomki. przy czym w 2/3 powinny stanowić tłuszcze pochodzenia roślinnego. Z punktu widzenia profilaktyki choroby wieńcowej zaleca się tłuszcze nienasycone w stanie surowym. chodzić na długie spacery. Przy podwyższonym poziomie cholesterolu pomaga również duszona cebula (kroimy drobno 3 duże cebule. Chińczycy jedzą dużo jarzyn i nierafinowanego ryżu. Zbyt mało natomiast zjadamy surowych warzyw i owoców. brzydkie liście. Witamina C normalizuje metabolizm cholesterolu i wymywa nadmiar cholesterolu z tętnic. że Chińczycy mają znacznie niższe ciśnienie niż obywatele Niemiec. Obniża go. Nie stronimy od cukru. a przede wszystkim nie stwierdzono u nich w ogóle podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi. Uprawiać sporty. zwłaszcza jagodowych niskocukrowych. brzozy czy mniszka lekarskiego. ale w ograniczonej ilości. truskawki. zapotrzebowania energetycznego pochodziło z tłuszczów. boczku i kiełbasie. zredukować do minimum wszelkie słodycze. olej słonecznikowy.Przede wszystkim należy spożywać jak najwięcej (bardzo starannie umytych!) warzyw ze szczególnym uwzględnieniem natki pietruszki. Polecam również picie herbatki ziołowej Sklerosan bądź soku z łopianu. A przede wszystkim trzeba starać się nie dopuszczać do nadwagi. bazylia. Należy jeść ciemne pieczywo z dodatkiem otrąb. potrzebne organizmowi białko czerpią ze źródeł roślinnych. sojowy bądź kukurydziany. dodajemy łyżkę oleju. Zdaniem naukowców te pozytywne zjawiska występujące u Chińczyków mają związek z ich zupełnie innym jadłospisem. nikotyna i kawa. rzadko zapadają na cukrzycę i choroby gośćcowe. które obniżają poziom cholesterolu. mięso duszone w sosach. Znacznie rzadziej przy tym mają nadwagę. maliny. 18 . Do takich owoców należą porzeczki. jarzębiny. C. koperku. majeranek. jaja smażone na smalcu. zastępując ją częściowo przyprawami. produktów nierafinowanych. Dobrze jest również pić dwa razy dziennie po 2 łyżeczki octu jabłkowego z przegotowaną wodą słodzoną l łyżeczką miodu.). Należy też przestrzegać wskazania. U nas podstawę pożywienia stanowią tłuste potrawy. używając bardzo dużo przypraw roślinnych. zawierających białko. czarne jagody. Na wydzielanie cholesterolu do układu krążenia stymulujący wpływ mają stresy. resztę w kawałkach wkładamy do sokowirówki. dyni i kapusty. agrest. gdy jest za wysoki i podnosi. Sok pijemy świeżo przygotowany. Natomiast w razie pogorszenia się trawienia. aby nie więcej niż 30 proc. zastępując go miodem. mikroelementy i błonnik. np. estragon. jeżyny. takimi jak np. Doskonałe są również jabłka.

pieczywo razowe. 6. lecytynę. aby w trakcie podgrzewania nie uległy spaleniu. chociaż 2 szklanki dziennie. 4. Trzeba uważać. Aby zapobiec nadmiarowi cholesterolu . siemię lniane. Szczególnie oleje powinny być świeże. Stosować m. Skrobię i białko jadać osobno. a powyżej 250 mg oznacza już poważne zagrożenie. lub z niewielkim dodatkiem oleju. ale obniżają poziom cholesterolu we krwi. byle bez tłuszczów. który powoduje zaczopowanie naczyń krwionośnych mózgu. Zjadać warzywa i nasiona do l kg dziennie. 12. Unikać tłustych mięs. Ludzkość zna czosnek od ponad 5000 lat. W lodówce należy trzymać je na najniższej półce. inne tłuszcze zwierzęce. Nie lubią one słońca. Jadać jedną jarzynę ugotowaną a inne na surowo. 9. co jest przyczyną wylewu krwi do mózgu. 7. 5. bez nich nie będą przyswajane. Do pieczywa stosować tylko 3-4 dag masła dziennie. tym lepiej. sojowy. Jadać oleje roślinne. Im większe ich urozmaicenie.in. obniża poziom cholesterolu. 3. a ponadto ma żelazo i wszelkie makro. powyżej 200 mg (norma . Jadać wszystko świeże lub z zamrażarki. Są one dobrym źródłem wapnia. kefir. Nadmiar cholesterolu. gdyż te jako rozpuszczalne w tłuszczach. (każdy spalony tłuszcz ją wytwarza). prócz żelaza i witaminy C. słonina. Są kaloryczne. a więc witaminy A lub kiełków zasobnych w witaminę E. zup zaprawianych tłuszczem. pszenne i żytnie. szczególnie do tych warzyw. . 8. śmietaną. Jadać mniej tłuszczów nasyconych. jabłka. sosów. błonnik. Przypalony olej zawiera trującą akroleinę. że odkaża on i dezynfekuje organizm. jogurt. światła i mrozu. Na świetle jełczeją. takich jak: masło. 2. które zawiera 4 razy więcej witaminy E niż pieczywo białe. Wiadomo.i mikroelementy. 10.140 mg) na 100 ml krwi. np. Mleko ma wszystko. Stosować mleko.13 RAD ANTYCHOLESTEROLOWYCH 1. W przeciwnym wypadku pokarm zalega zbyt długo w żołądku i nie jest strawiony. która bywa rakotwórcza. serów. jest już zagrożeniem. które są źródłem karotenów. 11. czosnek. a witamina A rozkłada się. należy jadać siemię lniane zawierające najwięcej lecytyny rozpuszczającej cholesterol. ciasta. witaminy i błonnik. 13. najlepiej słonecznikowy.

DLA KAŻDEGO INNA DIETA .

Tak więc w doborze sposobu żywienia najlepiej kierować się zdrowym rozsądkiem i instynktem. składających się z warzyw. które ulegają gniciu. Wprawdzie z danego nam przez naturę instynktu nie bardzo potrafimy korzystać. przed bezmyślnym stosowaniem różnych cudownych diet odchudzających. służy dobremu samopoczuciu. ale są i takie. tłuszczami. a więc białek z węglowodanami. to jedzmy je warstwowo. można oczywiście kierować się różnymi zaleceniami zawartymi w książkach i publikacjach. Warzywa należą do pokarmów lekko strawnych. Jeśli już koniecznie musimy zjeść swoją porcję mięsa z ziemniakami i surówką. Ludzie szczupli. Bardzo często zapychamy żołądek czym się da. np. Są osoby. Chodzi o takie zestawianie produktów w posiłkach. Jeśli wiec jemy mięso. Taką kolejność często stosują dzieci. czego się nie powinno łączyć. przysparzają sił i energii. organizm buntuje się. Różna jest też u poszczególnych osób intensywność przyswajania i spalania składników pokarmowych. to z porcją surówki z warzyw. później samo mięso. Ma to związek z budową przewodu pokarmowego. powinni jadać tylko potrawy lekko strawne. powinny to robić wyłącznie pod kontrolą lekarza. rozwijającego się organizmu jest niebezpieczne. w niektórych przypadkach nawet białaczki. aby wybierać te. że każdy powinien sobie taki wypracować. W efekcie w żołądku zalega część nie strawionych resztek pokarmu. Osoby o dłuższym jelicie cienkim są zwykle skondensowane.CO NAM SŁUŻY? Przy ustalaniu indywidualnego sposobu żywienia. jeśli ryż lub ziemniaki. a uważam. aby organizm mógł w pełni wykorzystać ich wartość. a co może zaszkodzić. co dla młodego. Prawidłowo zestawiony posiłek powinien składać się z jednego produktu białkowego lub węglowodanowego z warzywami. które podpowiedzą. które czują się po nich głodne i słabe. a więc najpierw surówkę. które naprawdę nam służą. mięsne. zwłaszcza młode dziewczyny. mogą sobie pozwolić na bardziej obfite jedzenie. mający kłopoty z trawieniem. Jeśli już koniecznie chcą się odchudzić. Jeśli proces ten trwa dłużej. a na koniec ziemniaki lub chleb. natomiast skłonni do otyłości. że przeładowany przewód pokarmowy z trudem przyswaja nowe treści. nie zdając sobie sprawy z tego. 23 . sygnalizując to rozmaitymi dolegliwościami. Powodują one często nieodwracalne zmiany w organizmie. Chciałabym przestrzec. co jest dla nas właściwe. gdybyśmy nie łączyli tego. Moglibyśmy ich uniknąć. musimy nauczyć się go słuchać. chorobami. które świetnie się czują po lekkich posiłkach. w przeciwieństwie do mięsa i ziemniaków wymagających w dodatku innych warunków do trawienia. to też z sałatką warzywną. przez nikogo nie namawiane. Robią to instynktownie. jeśli jednak chcemy zachować zdrowie. u których proces spalania jest szybki. tak jak Francuzi.

aby to. występujących w organizmie ludzkim. wody (55 proc. aby utrzymać proporcje określone przez naturę. witamin (ułamek proc. co jest w trzecim od środka kole jadać tylko od czasu do czasu. Produkty umieszczone w centrum i najbliższym kole .). budulca i regulatorów procesów biogennych.to podstawa zdrowego odżywiania. a tego co jest w czwartym kole jadać jak najmniej i rzadko.). Stosowanie się do informacji zawartych w kole pozwala na utrzymywanie składników pokarmowych. Najlepiej pokazuje to tzw.KOŁO ŻYWNOŚCI Organizm ludzki składa się z węglowodanów (2 proc. Trzeba więc się tak odżywiać. Braki lub nadmiar któregoś z wymienionych składników budulcowych prowadzą do dolegliwości albo do poważnych chorób.). koło żywności. białka (20 proc. w stanie optymalnym . Trzeba się starać. Produkty żywnościowe dostarczają energii. 24 .) i substancji mineralnych (5 proc. W centrum są produkty szczególnie cenne dla zdrowia.zgodnie z zapotrzebowaniem ustroju. Produktów znajdujących się poza kołem najlepiej byłoby w ogóle unikać.).). tłuszczów (15 proc.

mięśnie. przyzębica). Jeśli jednak odżywiamy się prawidłowo. Dzienne zapotrzebowanie na witaminę C wynosi ok. Niedobory bowiem mogą spowodować różne niedomagania. Nasz organizm przyswaja witaminę A jedynie w obecności tłuszczów. kłopoty z dziąsłami (tzw. 75 do 100 miligramów. natkę pietruszki. ładnej skóry. Regulują przemianę materii. które palą papierosy i piją zbyt wiele. Są niezbędne dla prawidłowego i lepszego przyswajania wielu produktów. uwalniają energię zawartą w tłuszczach. ciemne pieczywo. nabiał. a więc gruboziarniste. Reguluje wzrost. Powinny one przebywać dużo na powietrzu i pić jak najwięcej mleka. jajach. białku i węglowodanach. gdyż w tej właśnie postaci występuje w produktach pochodzenia roślinnego. by mali pacjenci nie odczuwali jej niedoboru w pierwszych trzech latach swego życia. Regulują przemianę materii. spożywamy stale wszystkie grupy produktów. Przeciwkrzywiczna. a dla palaczy do 130. światło. czyli prowitaminę. Witamina ta jest bardzo wrażliwa na wszelkie czynniki zewnętrzne. Radzę również polubić cebulę i czosnek.CEGIEŁKI ŻYCIA Są one niezbędne do prawidłowego przebiegu procesów życiowych. warzywa i owoce. dlatego jest szczególnie potrzebna młodym. reguluje ilość wapnia w organizmie. Ponieważ nasz organizm nie potrafi sam wytwarzać witamin. trzeba mu w tym pomóc. że grozi nam awitaminoza. podatność na infekcje. 25 . co jest ważne dla ochrony przed infekcjami. kawy. Jest ona również niezbędna w przebiegu wielu procesów przemiany materii. że zapotrzebowanie na tę witaminę jest większe u osób. powietrze i dlatego wszystkie produkty. skórę. jest niezbędna dla naszych zębów i kości. płatki owsiane. WITAMINY GRUPY B. Niedobory tej witaminy mogą występować również w późniejszym wieku i objawiać się odwapnieniem kości. WITAMINA C. układ sercowo-naczyniowy. błony śluzowej w układzie trawiennym i przewodzie oddechowym.. O kwasie askorbinowym wszyscy na ogół sporo wiedzą. Można ją również znaleźć w mleku. Dotyczy to zwłaszcza osób źle trawiących tłuszcze. WITAMINA D. ułatwiają przetwarzanie żywności w energię. w pracy serca oraz w krążeniu i gospodarce wodnej organizmu. do utrzymania zdrowej. Dlatego też tak wielką wagę przywiązują pediatrzy do tego. Witaminę tę nazywa się często witaminą wzroku. Zimą i na przedwiośniu trzeba również pamiętać o wzbogaceniu posiłków. nawet choroby. podając je w pokarmach.WITAMINY . koperek. nie musimy obawiać się. Najczęściej przyjmujemy ją jako karoten. dostarczającego wapnia i witaminy D. nerkach i wątrobie. temperaturę. najlepiej spożywać zaraz po przyrządzeniu. które ją zawierają. rozwijającym się organizmom. dodając do nich rzeżuchę uprawianą na oknie. A oto krótka charakterystyka poszczególnych witamin: WITAMINA A. pogorszenie samopoczucia. Warto też wiedzieć. Chronią i wzmacniają nerwy. Niedobór tej witaminy może spowodować zaburzenia w czynnościach ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. Jej niedobór może spowodować tzw. Niedobory powodują zmęczenie. maśle. Tworzy się ona pod wpływem promieni słonecznych. kurzą ślepotę..

dorosłym 3 razy dziennie po 2-4 tabletki. Istnieją poglądy o ochronnej roli tej witaminy w procesach degeneracyjnych. Hamuje ona starzenie się. to i one bogate są w te związki. jak: H. Z kolei witamina PP pobudza produkcję energii w komórkach organizmu. pomaga w tworzeniu się czerwonych krwinek. K. A poza tym zalecane są wszystkim. Znakomicie poprawiają przemianę materii. Występuje w świeżych liściach warzyw. co drugi mniej więcej surowiec zielarski zawiera w sobie witaminy. ale mamy prawo domyślać się działania witamin A. Odradzam nieprzemyślane łykanie witamin w tabletkach. Można je także podawać dzieciom 3 razy dziennie po 1-2 tabletki. M. Są również przyczyną nadmiernej pobudliwości nerwowej. W sklepach można kupić tabletki z drożdży piwowarskich. Takie witaminy. 26 . Jej niedobory powodują pelagrę (czyli rumień lombardzki . Jak się okazało. Zapotrzebowanie na nią pokrywa racjonalne odżywianie.WITAMINA E. niezbędnych dla prawidłowego przebiegu podstawowych procesów zachodzących w organizmie. są więc wskazane dla nastolatków cierpiących na trądzik młodzieńczy i dla starszych.schorzenie wywołane niedoborem witaminy PP i zespołu witamin B). Chroni także witaminę A przed utlenieniem. zalewamy wrzącą wodą. których nęka nieusprawiedliwione żadną chorobą osłabienie. ZIOŁA l WITAMINY W bardzo wielu chorobach zaleca się jedzenie surówek. a także zmniejszenie ogólnej odporności organizmu na wszelkie infekcje. zagotować i po przestudzeniu wolno pijemy. F. Kobiety zażywające środki antykoncepcyjne potrzebują jej znacznie więcej. Można je zażywać jedynie za zgodą prowadzącego lekarza. Na szklankę napoju bierzemy 2-3 dag rozkruszonych drożdży. wypita 2-3 razy w tygodniu. Wymienione witaminy są wchłaniane przez skórę. Szklanka napoju z drożdży. Zwana popularnie witaminą młodości. zapobiega miażdżycy. Witaminy te łyka się zwykle wtedy. PP pozostają nadal w znacznym stopniu tajemnicą. ze względu na ich wartość witaminową. znakomicie poprawi nasze samopoczucie. PP również w okładach zielarskich. przede wszystkim z grupy B. Witamina K w tworzeniu się substancji odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi i utrzymywanie prawidłowej przemiany materii w kościach. że witamina H pomaga przy procesach przemiany materii. utrzymania zdrowych mięśni i tkanek. znużenie. KURACJA DROŻDŻOWA Drożdże zawierają wiele witamin. Co prawda dopiero 130 środków zielarskich zostało zbadanych pod tym kątem. Brak witaminy M w organizmie może być przyczyną poronień. C. gdy zachodzi konieczność wsparcia osłabionego organizmu. mających brzydką cerę i dokuczliwe zajady w kącikach ust. Jeśli chodzi o zioła. K. Wiadomo jednak.

Stąd druga wskazówka ogólna . a jej zwalczanie pozostawiono samym pacjentom.nie została nigdzie uznana za chorobę społeczną. Oczywiście nasuwa się tu jeszcze porada natury praktycznej. Czasami takie osłodzenie może popsuć smak odwaru. każdy napar czy odwar można więc osłodzić. odkrył witaminy i postawił pierwsze hipotezy o ich roli w organizmie ludzkim . Można więc sproszkować tylko te zioła. Przy okazji warto zaznaczyć. żeby sproszkowane środki ziołowe popijać zimnym a nie gorącym płynem. choć nie do każdego zioła i nie w każdym przypadku dadzą się stosować. Do najczęstszych należą proszki i produkowane na ich bazie granulaty. z drugiej jednak strony młynek trzeba czyścić. Wtedy. co najczęściej powoduje długotrwały i męczący kaszel. Reumogran z Reumosanu. zwaną wówczas „angielską chorobą” przełamaliśmy za pomocą tranu. kruchość naczyń krwionośnych. Gastrogran ze sproszkowanego Digestosanu. środków gorzkich. z wyjątkiem środków odżywczych. aby jedno ziele nie pachniało drugim. 27 . Trudno bowiem podawać dzieciom lub niemowlętom ziele w postaci proszku . są bardzo małe. a wreszcie alergię. „Herbapol” produkuje m. nie usunęło całkowicie groźby tej choroby. Granulaty uważane są za najbardziej wskazane i najbardziej wygodne formy zażywania ziół. ale ważna uwaga. kiedy pijemy coś gorącego robimy często mimowolny wdech dla ostudzenia płynu i z tym wdechem możemy wciągnąć proszek do tchawicy. gdy należy ono do tzw. ale nigdy nie zmniejszy i nie zmieni siły jego działania. Niemniej jednak. Awitaminoza C. skazę krwotoczną.in. W tym celu wystarczy po zmieleniu jednego pachnącego ziela przemleć dwie-trzy łyżki cukru i cukier ten dosypać do sproszkowanego ziela. Chodzi o to. UWAGA NA SZKORBUT! Zanim nasz znakomity rodak. nasienie kozieradki czy liść pokrzywy. czyli krzywicę. Podobnie rzecz się ma z innymi awitaminozami. a mianowicie ich porowatość i łamliwość. który od razu został opracowany w formie granulatu. a więc wątrobowych i trawiennych. nawet uznanie krzywicy za chorobę społeczną i zwalczanie jej we wszystkich państwach cywilizowanych bezpłatnie. I ostatnia wreszcie. której końcowym stadium jest szkorbut i która charakteryzuje się wypadaniem zębów. plamicę krwotoczną. Oprócz szkorbutu należy tu jeszcze wymienić zaćmę soczewkową. czyli sproszkowaną Cholagogę. Urogran z Urosanu i Betagran. Czy warto mieć młynek elektryczny do mielenia ziół? Jest to duże ułatwienie. Nervogran z Nervosanu.nie każdy proszek da się wymieszać z miodem i nie każde dziecko zechce taki miód jeść. takich jak siemię lniane i konopne. przy zażywaniu proszków.Wróćmy do postaci ziół. zmiany w kościach. nawet wówczas. że rozrzedzenie cukrem osłabi nieco działanie preparatu. wybroczynami krwawymi po całym ciele . czyli kataraktę. że cukier nie odgrywa żadnej roli w leczeniu ziołami. dla zrównania należy więc dawkę nieznacznie zwiększyć. Dawki te. Cholegran.ziół sproszkowanych jako silniej działających od naparu czy odwaru nie wolno przedawkowywać. których dawkowanie daje się łatwo oznaczyć. włosów. Kazimierz Funk. a już szkorbut (czyli gnilec) występuje jeszcze bardzo często i nie jest do zwalczenia na drodze ustawowej.awitaminozę D. Liczyć się trzeba tylko z tym.

Witaminy tej dostarczą nam: bób. którą możemy pijać dwa. chrzan surowy. morele. a co skutkiem. Trawienie możemy poprawić przyprawami trawiennymi. Sześć innych pierwiastków występuje w tkankach. szczypior. kalarepa. maliny. koper. ale nie mają już tych właściwości. kobalt. co jest przyczyną. choć często zaspokaja potrzeby naszego podniebienia. czarne jagody. szparagi. a poza tym istnieje gotowa mieszanka ziołowa Digestan. jabłka. wieprzowa i wołowa. selen. stosowanymi w polskiej kuchni w sposób tradycyjny. że nasza żywność jest uboga w wiele cennych makro. Natomiast wanad. pieprz prawdziwy. rzodkiewka. mangan. groch. szczaw. czerwone i czarne. nerwy na witaminach B. jeżyny. ale ich funkcje nie są jeszcze dokładnie określone. 28 . pozbawia żywność wielu cennych pierwiastków. pieprz prawdziwy. wszystkie kapusty. a co za tym idzie wzmóc przyswajanie witaminy.w stanie surowym. niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. kabaczki. a niedobór witaminy pogłębiają papierosy. majeranek. zaburzenia w drogach moczowych. agrest. siarka i chlor w granicach od 10 do 100 g. Są to: glin. trzy razy dziennie (łyżka na szklankę wrzątku) aż się nam trawienie poprawi. aby dobrze strawić. Trawienie jest dla organizmu zubożonego w witaminy sprawą podstawową. wątroba cielęca.nerki wołowe. wreszcie niedomoga wątroby. cykoria. a z drugiej pozbawiające ją cennych biopierwiastków. używane do konserwowania żywności. W razie trudności trawiennych kminek. miedź. cebula. cytryna. Jedno jest niewątpliwie pewne: jak oczy „pracują na witaminie A”. fosfor. Poza tym . wiśnie . Codzienna porcja witaminy C ma też znaczenie dlatego. że witamina ta jest gromadzona w organizmie w ilości nie większej niż wynosi dwudniowe zapotrzebowanie. jod. gdyż awitaminoza nie zawsze przychodzi w wyniku jadania zbyt małej ilości artykułów zawierających daną witaminę. brusznice. Organizm ludzki potrzebuje następujących 7 podstawowych biopierwiastków mineralnych: wapń magnez. maślanka. wreszcie zanieczyszczanie atmosfery pyłami przemysłowymi. cynk i molibden w ilościach około l mg na 100 g ciała ludzkiego. marchew surowa. ziołowy i papryka przy produktach mięsnych i roślinnych najzupełniej wystarczą. Są to tzw. gruszki. sałata. kozie i krowie mleko oraz miód. czosnek. poziomki. Siedem innych bioelementów jest dla ustroju pożądanych. bór. Wszystko to sprawia. pomidory. porzeczki białe. Są to makroelementy. papryka. spalinami samochodowymi itp. seler. szpinak. Niekiedy przyczyną awitaminozy może być również złe trawienie.Na szczęście witamina C „w towarzystwie” innych występuje w bardzo wielu produktach spożywczych. winogrona. rafinowany cukier. Białe pieczywo. jak właśnie przeciw cebuli. potas. chociaż w tym ostatnim wypadku można by spekulować. owoc dzikiej róży. naturalnym stanie. oczyszczona sól. złe przyswajanie. jakie posiadają te produkty w swym pierwotnym. grochom itp. łuskany ryż są smaczne. alkohol. sód.i mikroelementów. a co za tym idzie. Są to: żelazo. jarzębina. ZDROWE BIOPIERWIASTKI Przetwórstwo spożywcze. lit. kadm i chrom potrzebne w ilościach do 10 mikrogramów. Do tego dochodzą środki chemiczne. kapuście. nawozy sztuczne użyźniające z jednej strony glebę. głóg. mikroelementy. tak bez należytej dostawy witaminy C wątroba rozpoczyna niedomagać i w końcowym efekcie będzie się buntować przeciw niektórym artykułom zawierającym witaminę C.

Może to być również chroniczny katar. Dlatego musimy stale dbać. nabiał. ołowiu czy rtęci. kwasy organiczne. jest gwarancją zdrowia i dobrego samopoczucia. jak ważną funkcję w organizmie spełnia wapń. czynnik podobny w działaniu do insuliny. czosnek) przyczynia się do powstawania chorób sercowonaczyniowych. Magnez znajduje się między innymi w chlebie razowym. W rezultacie może to prowadzić do różnych schorzeń.i mikroelementów w postaci preparatów farmaceutycznych. warzywa i owoce. O właściwościach cebuli nie trzeba nikogo przekonywać. w niektórych studniach głębinowych. cukry. zawroty głowy. jeśli spożywa się je razem z witaminą C. Niedobory żelaza objawiają się anemią i przemęczeniem. 29 . Najmniej go na Podkarpaciu. Jod znajduje się również w wodzie. Zakłócenie równowagi miedzy poszczególnymi pierwiastkami. cukry. Niedobór selenu (ryby morskie. zarówno ich niedobór. jest niekorzystne. olejki eteryczne. płatkach owsianych. np. litu. Pierwszym. oczywiście naturalną. ryby. Pod dostatkiem jest go w mleku i jego przetworach. wrzodów żołądka) znajduje się w otrębach i kiełkach pszenicy. a zarazem alarmującym sygnałem o niedoborze magnezu jest zmęczenie fizyczne i psychiczne. Hodowano ją już w starożytnym Egipcie i Babilonii. TRZEBA JEŚĆ WARZYWA! Surowe warzywa zawierają łatwo przyswajalne witaminy. aby te pierwiastki były zawsze obecne w naszym pożywieniu. ren i rad należą do elementów śladowych i występują w ilościach do l pikograma. Jod występuje głównie w rybach. orzechach. kasze. na przykład suchy groch i fasola. poprawiając pracę jelit. np. bierze udział w wytwarzaniu witaminy B12 oraz kwasu foliowego. szczególnie śledzie. gorzkiej czekoladzie. drożdże. Z kolei cynk (opryszczka. oprócz magnezu. karoten. german. Osobom chorym na tarczycę radzę zatem spędzać urlop nad morzem i jak najwięcej przebywać na powietrzu. która od czasu do czasu bywa w sklepach. toksycznych pierwiastków. fitynę. Fluor chroni zęby przed próchnicą. B2. Niestety. uczulenia. Pewnych ilości fluoru dostarcza nam herbata. buraki. podroby. B1. enzymy oraz witaminy C. alergie i wiele innych schorzeń. poza tym płatki owsiane Nie trzeba nikogo przekonywać. szczaw i szpinak. nasionach roślin oleistych i strączkowych. trądzik. kakao. Posiada ona związki grzybobójcze. botwinie i szpinaku. mące razowej i sojowej. podobnie jak pojawianie się w organizmie obcych. bogata w gruboziarniste pieczywo. Radzę zatem zaopatrywać się w sól nieoczyszczoną. jednak jego niedobór powoduje choroby tarczycy. saponiny. śledziach i makreli. Sporo żelaza zawiera wątroba i inne podroby. Wiele z nich wpływa też dodatnio na różne przypadłości. warzywa. chlebie razowym. Nasz organizm nie potrzebuje dużo jodu. Kobalt przyczynia się do ogólnej regeneracji ustroju. nasionach dyni i słonecznika. Powinien znajdować się również w soli. Urozmaicona dieta. grzybach. Żelazo jest łatwiej przyswajane przez organizm. najwięcej nad morzem. I one są nam również potrzebne. selenu i cynku. Odradzam jednak łykanie bez konsultacji z lekarzem wszelkich marko. oczyszczona sól nie zawiera tych pierwiastków. jak i nadmiar. a także pietruszce. sole mineralne oraz wiele makro. Odgrywają przy tym korzystną rolę w przewodzie pokarmowym. stanowiąc tym samym czynnik zapobiegający anemii.i mikroelementów.antymon. gojenie ran. czosnku. nie w pastylkach. bakteriobójcze i właściwości antybiotyczne. Poza tym białko. A więc jedzmy je na zdrowie.

Podaje się ją 30 . w natce . żelazo. a gotowana przeciwdziała twardnieniu tętnic. I dzisiaj również zaleca się spożywanie 2-3 ząbków czosnku dziennie osobom cierpiącym na nadciśnienie i miażdżycę tętnic. m. B2. Czosnek również odznacza się wybitnymi właściwościami leczniczymi. popularnie zwane „wąsami”. magnez. fosfor.wapń. Zawiera ona mnóstwo ważnych i niezbędnych dla naszego zdrowia składników. Świeże nasiona skutecznie niszczą robaki pasożytnicze w przewodzie pokarmowym człowieka. jak i smaczne są nie tylko natka i korzeń. żelazo. oparzeniach i wrzodach. Właściwości lecznicze ma pietruszka dzięki zwartym w niej składnikom: w korzeniu . pobudzająco na wydzielanie żółci. przy stanach zapalnych skóry. olejki eteryczne.olejki eteryczne. E. zwaną kapsycydyną. Trzeba częściej sięgać po dynię. miedź i nikiel oraz cenne i rzadko spotykane mikroelementy . siarka. Korzenie są środkiem moczopędnym i rozkurczowym. grypa. jod i bór.in. Są to m. E i K. wapń. B1. Świeża dynia jest środkiem na zaparcia. choroby wątroby i śledziony. zwłaszcza wrzody żołądka i dwunastnicy. ponieważ rozszerza on naczynia krwionośne. B. Poza witaminami: A. jak angina. pobudzają apetyt. pektyny. obniża ciśnienie. siarkę. B2. Dzięki wszystkim tym składnikom jadanie cebuli przyczynia się do spadku cukru we krwi. fosfor. Miąższ zawiera cukier. wreszcie prowitaminę A oraz witaminy: B1. Znamiona kukurydzy. Zarówno lecznicze. B2. kwasy organiczne oraz cały zestaw witamin: C. magnez i żelazo oraz witaminy A. wchodzącą w skład różnych wyciągów. PP i K zawiera wiele składników mineralnych. Nasiona papryki mają znaczny procent tłuszczów oraz specjalną substancję bakteriobójczą. magnez. poza tym sole mineralne. służą do wyrobu leków działających m. PP i K oraz sole mineralne . saponiny. a także pomaga przy takich schorzeniach. potas. leczy wreszcie szkorbut. mangan. Kukurydza zawiera dużą ilość białka i lekko strawnych tłuszczów. żelazo. Kukurydza ma wszechstronne właściwości użytkowe i dietetyczne oraz lecznicze. m. flawonoidy. potas. Kapustę stosuje się również zewnętrznie. fosfor. Papryka jest warzywem odżywczym i dietetycznym. glin. fosfor. przypadłości żołądkowo-jelitowe oraz procesy ropne. potas. Warto jeść pietruszkę. B1. potas. B12.wreszcie sole mineralne. PP i K oraz prowitaminę A. tłuszczu. W nasionach znajduje się ok. wrzody i stany zapalne skóry. egzemach. Można ją spożywać w postaci gotowanych kolb i płatków śniadaniowych. a także sole mineralne. wapń. Niezależnie od wartości smakowych jest ona cenną rośliną leczniczą. Olej otrzymywany z ziarna obniża zawartość cholesterolu we krwi i zmniejsza kruchość naczyń włosowatych.in. stany wyczerpania organizmu. zmniejszają napięcia mięśni gładkich dróg moczowych i jelit. D. np. Cennym lekiem jest kapusta. maści i plastrów. kobalt. B2. katar. 50 proc. siarkę. barwniki. C.witaminy A. fitosterole. Sok wyciśnięty ze świeżej kapusty leczy schorzenia przewodu pokarmowego. C.in. fosfor.selen. np.in. leczy zaziębienia i zapobiega arteriosklerozie. a wyciśniętym sokiem smarowano źle gojące się rany. moczopędnie. Czosnkiem leczono kaszel. PP. cukry. Fitolizyny. Zalecana jest przy niedoborze witamin i soli mineralnych. C. C. kwasy organiczne oraz związki zwane kukuribitacynami. Wpływa również dodatnio na pracę serca i mózgu. ale i nasiona. m. sód. lecznicze sole mineralne. choroby jelit. białko. Nasiona wchodzą w skład niektórych leków. kumaryny i śluzy. Jest bogata w sole mineralne . przeciwzapalnie. Papryka zyskała sobie u nas popularność stosunkowo niedawno. takich jak: wapń.potas. poza tym węglowodany i celulozę. potas.in. Cebula posiada działanie moczopędne. choć od spożywania go jako leku często odstrasza zbyt ostry zapach. B i PP.

pomidorów. Spożywanie posiłków składających się z nabiału. mogą dostarczyć brakujących składników. selen. zarodkami pszennymi oraz ziołami i warzywami suszonymi. spożywanie wszystkich tych produktów to tylko jeden z elementów właściwego odżywiania. porów i ogórków. warzyw i owoców. jest wskazane w każdym wieku. Tropik i Martynki. a także zapobiegającym wielu schorzeniom. jod i lit. żurku czy jarzynowej. posiadającą naturalne składniki mineralne -żelazo. ZARODKI. a zamiast bułki do mielonych kotletów. One właśnie z powodzeniem mogą pomóc w przypadłościach przewodu pokarmowego. kukurydza posiada dużą ilość białka. panier. tłuszczów roślinnych itp. Coraz popularniejsze stają się również herbatniki Biovit. wątroby. kwaśnym mlekiem i płatkami owsianymi. przy zaburzeniach przemiany materii i schorzeniach krążeniowych. Ta specjalna.przy dolegliwościach nerek. węglowodany i celulozę. a także przetwory. zawierające bogaty zestaw pierwiastków mineralnych. m. OTRĘBY l SÓL „JULIAN” Biopierwiastków należy szukać oczywiście w żywności. że uodparniają one organizm i podnoszą jego sprawność fizyczną. Dietetycy nie bez racji twierdzą na przykład. zastępujący tartą bułkę. pozbawionej wszelkich wartości. fasoli. a także naturalne zespoły mikroelementów. wapń. Warto mieć również taką sól we własnej solniczce i używać jej zamiast soli oczyszczonej. sole mineralne. selerów. Zawierają one białko potrzebne do budowy tkanek i komórek. Odpowiednio spreparowane produkty spożywcze. toteż zaleca się je np. W sprzedaży spotyka się również chrupki z otrąb. Bardzo zdrowe są również chrupki kukurydziane. wreszcie mikroelementy. lekko strawne tłuszcze.in. zdrowa żywność. groszku. magnez. marchewki. m. Są produktem o nikłym zapachu i prawie bez smaku. Jedna z firm wzbogaca je nawet ziołami i sprzedaje jako tzw. Rzecz jasna. a jednocześnie uodpornić organizm przeciwko różnym chorobom. jest doskonałym środkiem terapeutycznym. zioła. przyprawę z suszonych warzyw i nierafinowaną sól. że jedną z przyczyn chorób przewodu pokarmowego jest brak błonnika w pożywieniu. sałaty. większość z nas woli pieczywo białe od czarnego. Zarodki uzyskuje się podczas technologicznej obróbki ziarna pszenicy przy produkcji mąki.. Innym zdrowym produktem są zarodki pszenne. Jak wiadomo. Można je zatem jadać z jogurtem lub kefirem. cynk. a także podnoszący smak i wartość zdrowotną potraw. które jest pozbawione tego właśnie składnika. W jedzeniu nie można pomijać innych warzyw . kiełki pszenne. dodawać do zup. Zawierają one liczne biopierwiastki. I te chrupki warto jadać jak najczęściej. alpinistom i sportowcom. wzbogacone solą i mikroelementami. 31 . np. Polecam syropy owocowe bez środków konserwujących. pęcherza moczowego. Dowiedziono. witaminy z grupy B oraz E i PP. żelazo i magnez oraz błonnik. Najlepsza sól pochodzi z Kłodawy lub z kopalni „Julian” w Bochni. w których ocet zastąpiono kwaskiem cytrynowym. Niestety. otręby.in. Błonnik zawierają otręby.

posiada składniki mineralne.in. fluor. A zatem bez określonych potrzeb leczniczych bezpieczniej będzie ograniczyć się do picia wody stołowej. krzywica. Należą do nich m. Staropolanka. nie należy zapominać. Każda z nich zawiera id kilku do kilkunastu rodzajów źródła. bar. czyli szkorbut. wapń. wieku. np. Popijanie wód mineralnych o charakterze leczniczym nie jest wskazane. niezbędne dla naszego organizmu. Ważne jest również. a nawet sprzyjać tworzeniu kamicy. szkodliwych dla zdrowia ludzkiego lub wskazujących na jej zanieczyszczenie. jak: molibden. potas. Perła Bałtyku. których przyczyny tkwią w niewłaściwym odżywianiu się. Najlepszą wodą do picia jest mineralna woda stołowa. Woda nie może zawierać substancji chemicznych. selen. kobalt. Jest ona wolna od zanieczyszczeń. białaczki. że spełniają one dodatkową funkcję tylko wtedy. Wiele osób. również wiele składników mineralnych i mikroelementów. Powinna ona posiadać. cukrzyca. chcąc poprawić właściwości płynącej z kranów wody. Również pod względem bakteriologicznym musi odpowiadać określonym wymaganiom.i mikroelementów. zapobiegających różnym schorzeniom i niedomaganiom. ma niebagatelny wpływ na nasze zdrowie. Trzeba jednak pamiętać. zmusza nas na co dzień do korzystania z nie najlepszej wody pozbawionej do tego jej naturalnych składników. Jak udowodniono.in. zapach lub barwę. temperatury otoczenia itp. mangan. a co najważniejsze . anemia. najlepiej bezpośrednio u źródła. może być wręcz szkodliwa dla zdrowia. że to. im więcej posiada tych składników oraz makro. krzem. stront i lit. niezbędnych dla ludzkiego organizmu. stosowana bez kontroli i zaleceń lekarza. z którego pochodzi. czerwienica. którą wydobywa się z głębi ziemi.DOBRA WODA ZDROWIA DODA! Do życia. cynk. jaką wodę pijemy. Jest zaś tym cenniejsza. glin. Taka domowa kuracja. choroba Basedowa. nikiel. takich jak: Mazowszanka. wanad. zbytnio obciążyć nerki. powodujących prawidłową przemianę materii. cyna. ani też składników wpływających ujemnie na jej smak. wysiłku fizycznego. Wodę leczniczą pije się wyłącznie na wyraźne zalecenie lekarza. Minimalne zapotrzebowanie na wodę wynosi 1-1. gnilec. sód i magnez.5 litra na dobę. 32 . Są to m. rzek i jezior. Tymczasem narastające skażenie środowiska. Spośród kilkuset rodzajów wód mineralnych występujących w Polsce zaledwie niewielki ich procent wykorzystuje się do wyrobu wód stołowych. na które są narażone zbiorniki powierzchniowe. chlor. Resztę wody otrzymujemy w połączeniu z produktami spożywczymi. czyli w uzdrowisku. jak się żywimy. chrom. itp. Ilość ta ulega pewnym wahaniom w zależności od wielu czynników. W 1970 r. gleby. zanieczyszczenie powietrza. wreszcie takie biopierwiastki. gdy są często czyszczone (przynajmniej raz w tygodniu) wymieniane oraz regenerowane za pomocą specjalnych aseptyków. do normalnego funkcjonowania całego organizmu jest nam potrzebna woda. NOTUJ CO JESZ! Chociaż na żywność patrzymy zwykle z punktu widzenia jej smaku. czyraczyca. korzysta ze specjalnych filtrów. Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała listę chorób. co jemy. wszelkie zakłócenia między przyjmowaniem a wydalaniem wody z organizmu powodują zaburzenia. Może ona np. Krakowianka. siarka. oprócz związków wodoru i tlenu. poza tym miedź.

że przy niewłaściwym żywieniu. rzecz jasna. ale nie chorobowy. a zwiększyć ilość jarzyn. 3. Jadać to. Nie jeść w trakcie oglądania telewizji. Dla uniknięcia wszelkich nieporozumień ustalamy. a brak apetytu należy uważać za objaw niepożądany. że brak apetytu niesłychanie rzadko jest istotnym objawem choroby. nieżyt spojówek. Nie dojadać resztek. Jarzyny powinny być spożywane w połowie gotowane. 10. lecz również na ich monotonii. CZY BRAK APETYTU TO CHOROBA? Skargi na brak apetytu słyszy się najczęściej od ludzi. które nie zawierają cholesterolu. najpierw surówkę. czosnek itp. niebezpieczne choroby. Co to znaczy niewłaściwe żywienie? Nie polega ono tylko na nieregularnym przyjmowaniu posiłków. nawet najbardziej błaha choroba może mieć ciężki przebieg. nadkwasota i nerwica żołądka. Nie przejadać się. a więc do 18 roku życia. 14 ZASAD PRAWIDŁOWEGO ODŻYWIANIA 1. Lepiej osłodzić herbatę miodem. Dla dobrego trawienia zjadać jeden produkt. ale . Powinno ich być nie mniej niż 60. potem mięso i kartofle. jednym słowem od tych.łuszczyca. niestrawność. wrzód żołądka i dwunastnicy. kminek. 9. a prawie nigdy nie jest jedynym objawem chorobowym. kiedy odczuwa się głód. majeranek.trawienie. więc niekoniecznie regularnie. w połowie na surowo. które są mu potrzebne i których brak może wywołać wyliczone wyżej. Organizm. Nie wszystkie drogie produkty spożywcze są lepsze od tańszych. Ograniczyć ilość mięsa. dawać komplikacje. nieżyt żołądka. który się rozwija i składników rozwojowych potrzebuje bardzo dużo 33 . zaparcie. W młodym wieku. lepiej wyrzucić. apetyt jest zjawiskiem normalnym. otyłość. 14. Jest również ogólnie wiadomo. którym nie apetyt jest potrzebny. co smakuje i odpowiada wzrokowo. nadciśnienie tętnicze. którym dokucza niedomoga wątroby. niedokrwistość. nadkwasota. nawet najciekawszych programów. Nie objadać się przed snem. świąd skóry. 2. miażdżyca. 11. przy czym więcej niż połowa surowych. Nie należy pić zbyt gorących płynów ani spożywać gorących pokarmów. które zjawiają się na naszym stole. 5. 12. które w Polsce zdarzają się dość często. pęcherzyca. Jeść wtedy. Stosować przyprawy trawienne: pieprz naturalny i ziołowy. Nie przejadać się słodyczami i ograniczać cukier. Ograniczyć tłuszcze zwierzęce na korzyść tłuszczów roślinnych. 7. 8. tylko te choroby i objawy chorobowe. 6. ropowica. 4. kiedy organizm nie otrzymuje tych wszystkich składników. Z rejestru podałam. „Recepta” na właściwe żywienie jest niesłychanie prosta: przez miesiąc notujemy poszczególne artykuły żywnościowe surowe i gotowane. cząber. np. 13.

czego w całej Polsce używa się jako przypraw smakowych. kolendra.chorego nie należy ani głodzić. pieprz ziołowy. -wystarczy łyżeczka majeranku lub kminku (nie ma obawy przedawkowania . Należy pamiętać o następujących zasadach podstawowych: . W tym długim spisie. a jednocześnie trawienia. że jest smaczne . w każdej kuchni: w wypadku niepokojących objawów. a poza tym to. A te niekiedy „zalegają kamieniem”. Do środków ziołowych. Tymczasem żołądka odczuwać nie powinniśmy. ani przekarmiać. a wreszcie dziurawiec. piołun. ani pieprzem). cynamon. bo sól zawsze trochę szkodzi. czarnuszka. grochówki bez majeranku itp. a mianowicie: kminek. nadkwasoty.i oczywiście. Stąd wielka wartość tych przypraw w każdym domu.powinien zgłaszać swoje potrzeby. kapusta czy groch -bez należytego ich przyprawienia według tradycyjnych metod polskiej kuchni: nasze babcie i prababcie nie sypały przecież anyżu lub fasoli czy kopru do tortów. A skoro mowa o przyprawach to warto jeszcze dorzucić. 3 godziny przed snem. żołądek uspokoi się i przestanie nam dokuczać. O tym. a w żadnym przypadku . jaki z tego wszystkiego wynika. mdłości. .nikt się jeszcze nie otruł ani cynamonem. niesmaczne. a kiedy jeść skończymy . że sól i ocet to nie są przyprawy trawienne. I ostatni wreszcie wniosek. (nasienie i nać).. czyli smażone w cukrze zielone pochewki arcydzięgla. 34 . . imbir.ostatni na ok. a tym bardziej po czterdziestym. które bez tego dodatku byłyby. młodzieży wystarczy podawać dziurawiec zamiast herbaty. a cała sprawa wyjaśni się bardzo prędko. figuruje raptem pięć ziół nie używanych w kuchni. jak mówimy. anyż. Po dwudziestym roku życia natomiast. że nie należy jadać potraw uznawanych za ciężko strawne. że wszystkie te środki mają jedną wspólną cechę: zwiększają wydzielanie soków trawiennych w żołądku i już w czasie jedzenia dana potrawa podlega procesowi trawienia. goździki. należą wszystkie zioła. gałka muszkatołowa. burczenia w żołądku itp. co jest przyprawione w odpowiedni sposób mówimy. Co gorsza . bobrek trójlistny. ale nie podawały wieprzowiny bez kminku. boleści. spadek apetytu jest objawem zupełnie normalnym. a niekiedy nawet bardzo pożądanym. zaparcia i innych form złej przemiany materii. anżeliki. które poprawiają apetyt. to ten. majeranek. koperek.posiłki podawać regularnie . ziół na zredukowanie nadmiernego apetytu nie ma i tylko silna wola pacjenta oraz właściwy dobór pokarmów mają pomóc w jego zwalczaniu.dla odciążenia przewodu pokarmowego i wątroby oraz dla usprawnienia przemiany materii podawać posiłki 4-6 razy dziennie. spowodowanego zawsze potrawami nie przyprawionymi. lecz smakowe. prawdziwy i turecki. Dlaczego? Dlatego. używane do dekoracji tortów i mazurków. jak widzimy. a ocet w pewnych wypadkach należy również do przypraw niepożądanych.zjadamy więcej. należy je więc stosować bardzo oględnie. środki gorzkie. przywrotnik i wszystkie tzw. DIETA DLA CHORYCH W chorobach (przede wszystkim krążenia) odżywienie dietetyczne ma znaczenie nie mniejsze niż leczenie farmakologiczne. ale raczej nie jest to regułą. szczególnie przy siedzącym trybie życia. w małych porcjach.nie odczuwamy w żołądku ciężaru.i w dużym asortymencie . poprawiające trawienie. dodawanych tradycyjnie do pewnych potraw. Niestety. liście bobkowe.nadmierny apetyt zaczyna w tym wieku być objawem niepokojącym i wiedzie do otyłości. jak wieprzowina.tuczyć. angielskie ziele. Jednakże dla poprawienia apetytu.

skórka: cytrynowa i pomarańczowa. czekolada. słonina. ZABRONIONE - UWAGA-NADWAGA! Dostarczanie organizmowi nadmiernej ilości kalorii w pożywieniu. potrawka. Oto skromny wykaz produktów dozwolonych i niedozwolonych. listki bobkowe. Bywa. W profilaktyce miażdżycy istotne jest utrzymywanie należnej wagi ciała.5 g dziennie. pieczywo słone. Tłuszczów mało -jedynie oleje (słonecznikowy. kminek. szczupak. dojrzałe. pragnienie. w zależności od wskazań lekarskich do 2. żółtka jaj. która normalizuje podwyższone stężenie cholesterolu i innych lipidów we krwi. miód. . cukier. sojowy i z oliwek) oraz świeże masło (mało!). a czasem nawet do 0. Każdorazowa porcja mięsa czy ryby nie powinna przekraczać 100 g. jak: zielony koper. sztuka mięsa. twaróg. wszelkie sery fermentowane (twarde i topione). upoważnia lekarza do włączenia terapii farmakologicznej. mleko. owoce niedojrzałe. gołąb. majeranek. rafinowane oleje roślinne. pieczywo przygotowane z dodatkiem proszków do pieczenia. anyżek. prowadzi do otyłości. węgorz. miażdżycy.4 g dziennie. Najbardziej są wskazane potrawy z mięsa gotowanego w wywarach jarzynowych (pulpety. baranina. ze zwiększoną możliwością wystąpienia: nadciśnienia tętniczego. kura. przyprawy takie. zastępując je w pozostałe dni jajami lub serem. masło i śmietanka w ilości dozwolonej przez lekarza. boczek. musztarda. gorczyca. ryby gotowane). Nic smażonego. ryby w oleju. masło solone. pietruszka. sandacz). tłuste gatunki mięs i ryb (wieprzowina. DOZWOLONE - - pieczywo (wszelkie) bez dodatku soli lub z małą ilością mąki. przetwory owocowe. serwatki i maślanki -jak najwięcej. mięso peklowane i wędliny). białka jaj (jajka w całości jedynie po otrzymaniu zezwolenia lekarza). szczypiorek. papryka w proszku. kasz i makaronów. pieprz. Mleka . zmian zwyrodnieniowych układu kostno-stawowego. margaryna. płotka. torty. Nie więcej niż 5-6 szklanek płynu dziennie. łosoś. niewydolności oddechowej. karmazyn. cukrzycy. mięso w sosie jarzynowym. ale nie mniej niż l litr (picie mniej niż l litra płynów może spowodować upośledzenie pracy nerek. ciastka z kremem. groch. ocet. konina. hipercholesterolemii. Przy powstawaniu obrzęków ograniczamy sól. wszelkie warzywa i owoce. soja. jak i gotowane. obniża podwyższone wartości ciśnienia tętniczego oraz poziomu cukru we krwi. kaczka. zarówno surowe.słodkiego i zsiadłego. ciasto tłuste. Brak efektów leczenia dietetycznego otyłości. osłabienie). wołowina. gęś. chude gatunki mięs i ryb (cielęcina. więcej niż wydatkowano energii. dorsz. leszcz. konserwy mięsne i rybne. smalec.Mięso lub ryby jemy nie częściej niż 3-4 razy w tygodniu. fasola. ser twarogowy. królik. śledź. że trzeba ją wykluczyć zupełnie. karp. zaparcie.

35 .

składającą się z następujących ziół: ziela krwawnika. Po zmieszaniu l łyżeczkę ziół zalewa się szklanką wrzątku i parzy pod przykryciem pół godziny. mało tłuszczów nasyconych (pochodzenia zwierzęcego). zbyt obfite i tłuste. niskokaloryczna dieta. po 25 g ziela marzanki wonnej i korzenia lukrecji oraz 10 g siemienia lnianego. Producent przypomina jednak. ale także odpowiednia. bratka. Najczęściej otyłość wywołuje nieprawidłowe odżywianie. 36 . Przy otyłości zioła warto też dodawać do różnych potraw. śmietany. wysokokaloryczne. naturalnych olejów roślinnych do przygotowywania posiłków. Przemianę materii poprawią gotowe mieszanki ziołowe. takie jak np. kory kruszyny i mięty (wszystkiego po 10 g). miesza się je razem i zaparza. Światowa Organizacja Zdrowia taką zaleca dietę: odpowiednio urozmaicone pożywienie pochodzenia roślinnego. dodając do naparu 40 kropli soku brzozowego. Jeśli nadwaga jest spowodowana kłopotami z trawieniem. korzenia prawoślazu. 20 g korzenia lukrecji oraz po 10 g korzenia mniszka lekarskiego i owocu anyżku. ruta. po szklance. Jeszcze inna mieszanka stosowana przy otyłości i zaparciach składa się ze 100 g rumianku oraz w równych częściach po 50 g ziela dziurawca. soli kuchennej i cukru. łącznie z jego przetworami o małej zawartości tłuszczu. biorąc l łyżeczkę na szklankę wrzątku. bogatego we wszelkie mikroelementy. majonezów. stosując specjalny zestaw ziół produkowany przez zakłady Farmed. Po zmieszaniu parzy się l łyżkę ziół w 3/4 szklanki wrzątku i pije na noc. całych jaj. chudego mięsa w małych porcjach. kwiatu rumianku. WHO zaleca zmniejszenie spożycia: tłuszczów zwierzęcych. mięsa o wysokiej zawartości tłuszczu. W wypadku zaparć można stosować też zioła Normogran lub Normosan. dżemów pełnosłodkich. złożonych składników mineralnych oraz błonnika. 20 g kory berberysu. ryb.Do określenia prawidłowego ciężaru ciała najwłaściwszy jest wzór. a także seler. liści mięty. W wypadkach otyłości i przewlekłych zaparć nestor ziołolecznictwa mgr . składającą się: z 60 g kory kruszyny. W skład innej mieszanki zalecanej przez Jana Biegańskiego wchodzi: 60 g kory kruszyny. przy ograniczonej aktywności fizycznej. napojów alkoholowych. trzeba koniecznie je uregulować. majeranek. ziela krwawnika i owocu anyżku. granulat Neonormacol. Pije się rano i wieczorem. bądź Degrosan. Dla kobiet tak uzyskaną wartość należy obniżyć o 7-10 procent.Jan Biegański poleca mieszankę ziołową. Dobre rezultaty w kuracji odchudzającej można osiągnąć. Do takich ziół należy kminek. cukru. ogórecznik. według którego waga w kilogramach powinna równać się wzrostowi w centymetrach minus 100. że gwarancją skutecznej kuracji są nie tylko zioła. Powinno się spożywać znaczne ilości: węglowodanów. Przyspieszają one przemianę materii i usuwają z organizmu szkodliwe produkty. warzywa i owoce. mleka. wysokokalorycznych wypieków. Pije się rano i wieczorem. przetwory zbożowe. Zioła te pije się 3 razy dziennie. kolendra. Samodzielnie można też przygotować sobie mieszankę. drobiu. np. Zioła najlepiej parzyć w termosie.

witamina K. niż zwiększonym jego wytwarzaniem się. Podobne działanie mają liczne przyprawy ziołowe: kminek.wraz z powietrzem . wzdęcie jelit występuje odruchowo po operacjach brzucha (trwa 2-3 doby). dwutlenku węgla. gdy po spożyciu obfitego posiłku wzrasta ciśnienie śródżołądkowe. Niewielka ilość powietrza zostaje wchłonięta przez błonę śluzową żołądka. podobnie jak stolca. która jest najdłuższym odcinkiem jelita grubego. znajduje się w górnej jego części. Chorzy odczuwają pełność w jamie brzusznej oraz bóle o zmiennej lokalizacji i nasileniu. cebula.dwutlenku węgla. świeżych i suszonych. W zwalczaniu wzdęć zioła są często pomocne. tuż poniżej wpustu. używać dostępnych przypraw ziołowych. Wzdęcie jest spowodowane nadmierną ilością gazów w przewodzie pokarmowym. Aby skutecznie zapobiegać wzdęciom. otwierające na chwilę wpust. u których wzdęcia brzucha spowodowane są raczej utrudnionym oddawaniem gazów. np. W okrężnicy powstają również gazy z fermentacji bakteryjnej. Nazywa się to odbijaniem. rak). Poza tym często po zażywaniu leków przeciwgruźlicznych w postaci drażetek czy tabletek występuje silna fermentacja w przewodzie pokarmowym oraz wzdęcie na skutek nagromadzonych w jelitach gazów. Zwykle oddawanie gazów odbywa się jednocześnie z oddawaniem stolca i moczu. W ciągu doby człowiek wydziela do ok. lecz stały. zwane także bębnicą. czyli na granicy oddzielającej przełyk od żołądka. co powoduje odbijanie po jedzeniu. reszta przez przewód pokarmowy przedostaje się głównie do okrężnicy. wodoru i metanu. Skarżą się na nie często osoby z przewlekłym zaparciem. Objawy te występują w wielu zaburzeniach czynnościowych oraz w schorzeniach organicznych. bakteriobójczo oraz pobudzają wydzielanie soku żołądkowego.ZIOŁA NA „PEŁNY BRZUCH” Wzdęcie brzucha. a nawet wzdęcia w nadbrzuszu. Po przedostaniu się do żołądka wytwarza ono bańkę gazu umiejscowioną zgodnie z prawami fizyki w dnie żołądka. 37 . wbrew przyjętemu potocznie pojęciu. biorą udział w produkcji niektórych witamin (kwas foliowy. seler. przy zachowaniu pozycji stojącej. 1200 ml gazu składającego się z azotu. Gazy gromadzące się w nadmiarze w okrężnicy wywołują wzdęcie jelit. stanowiącego niejako wentyl zapobiegający cofaniu się treści żołądkowej do przełyku. Kto zbyt szybko je połyka nadmiar powietrza. Objaw ten zdarza się u każdego zdrowego człowieka. przede wszystkim „wytwarzane” przez bakterie saprofityczne. Bańka powietrza spełnia zadanie dodatkowego uszczelniania wpustu. Wpust w warunkach fizjologicznych jest cały czas zamknięty. należy w sposób umiarkowany. jest objawem występującym w różnych zespołach chorobowych oraz przyczyną wielu dolegliwości. że dno żołądka. które spełniają tam pożyteczne funkcje. Powietrze znajdujące się w żołądku może wydostać się na zewnątrz przez przełyk i jamę ustną. pieprz itd. Każdy człowiek jednak wraz z pokarmem i śliną połyka niewielką ilość powietrza. dzięki mechanicznemu uciskowi na okolicę podwpustową. Należy pamiętać. ponieważ działają rozkurczowo na mięśnie gładkie jelit. gorczyca. bazylia. Może ono również występować u ludzi zdrowych po wypiciu większej ilości napojów gazowanych na skutek wydostawania się . 612). wzdęcie żołądka powstaje w razie aerofagii (nadmierne zasysanie powietrza w przełyku) lub wskutek fermentacji treści pokarmowej. a otwiera go fala perystaltyczna biegnąca w momencie połykania od gardła wzdłuż ścian przełyku. co jest związane ze znacznym zwężeniem odźwiernika (blizny po wrzodach.

38 . Niekiedy przyczyną może być niedostateczna ilość wydzielanej żółci. kapusta. dokładnie przeżuwać. fasola. Z innych ziół dobre jest ziele dziurawca. kłącze rzewienia. a przede wszystkim brak błonnika w codziennej diecie. Jeść należy pokarmy powoli. J. liść prawoślazu. powodujących zwiększenie objętości gazu w żołądku. owoc kopru włoskiego 20. unikając jednoczesnego prowadzenia rozmowy. Można także wypić szklankę zimnej. aby się nie zachłysnąć. groch. Poza tym należy pamiętać. Dwa. Należy też unikać picia napojów gazowanych. i przecedzić.30 kropli dziennie. mimo prawidłowego odżywiania i ruchliwego trybu życia. nawykowe. anyż. niedostateczną ilość ruchu. korzenie goryczki. Nie mogą być lekceważone również czynniki emocjonalne . na czczo zjadać kilka lub kilkanaście suszonych śliwek. Ożarowski zaleca zioła przeciw wzdęciom w równych ilościach o składzie: potłuczone owoce kopru włoskiego.. GDY DOKUCZA ZAPARCIE. żylaki odbytu. Cholegran. A. Dobrze z zasady działa olej lniany lub rozdrobnione w młynku nasiona lnu (1-2 łyżeczki dziennie. Owoce przed użyciem należy rozgnieść w moździerzu albo zemleć w młynku elektrycznym i zaparzać łyżeczkę na szklankę wrzątku pod przykryciem. Boldaloiny . warzywa i surówki. Przy tych dolegliwościach wskazane jest zażywanie węgla leczniczego po ł-2 tabletki 2-3 razy dziennie. nieregularne odżywianie się. Doc. liść mięty. rozdrobnione korzenie arcydzięgla. mało urozmaicony skład posiłków. Odstawić na J O min. Zaparcia zwalczamy również środkami. przed posiłkiem. korzeń arcydzięgla. zażywać także po jedzeniu.Prof. kłącze tataraku. Jeżeli owoce zostały drobno sproszkowane (w młynku). Normogran. kwiat lawendy. Kto odżywia się racjonalnie. odpowiednie spożywanie posiłków. to należy codziennie rano. przestrzega zdrowej diety z uwzględnieniem chleba razowego z pełnego przemiału. wywołane przez zmiany organiczne w jelitach. popijać niewielką ilością zimnego płynu. jak np. pod przykryciem. należy je zażywać w postaci proszku „na końcu noża”. Neonormakol. zdenerwowanie. korzeń biedrzeńca. siedzący tryb życia. plus 2 łyżki otrąb pszennych). ten raczej nie cierpi na zaparcia. jeśli są to korzenie. parzymy w szklance wody lub robimy odwar. Zażywa się 1-2 łyżeczki na noc. Ma to istotne znaczenie. Wyróżniamy cztery rodzaje zaparć: przypadkowe. Zalać jedną łyżeczkę ziół l szklanką wody wrzącej i gotować 2-3 min. jada stale świeże owoce. liście melisy. przegotowanej wody. że korzystnie wpływa uregulowany tryb życia.niepokój. Zaparcie jest dość często występującą dokuczliwą dolegliwością. które zawierają korę kruszyny. trzy lub więcej rodzajów tych ziół mieszamy razem. Rhelax. Do najczęstszych przyczyn tych dolegliwości zaliczamy nieprawidłowy zestaw produktów spożywczych. owoc kminku 20.. poprzedniego dnia wieczorem namoczonych w wodzie. Jeśli jednak. co nasila wzdęcia brzucha. przyzwyczajenie się do stosowania środków przeczyszczających. wreszcie zaparcie wieku podeszłego. Muszyński zaleca mieszankę o składzie (ilości podane w g): owoc kolendry 30. Pić po 1/3 szklanki 3 razy dziennie na 30 min. należy wówczas unikać pokarmów wzdymających. korzeń omanu. lęk. przewlekłe. gdyż skrzyżowanie drogi pokarmowej z oddechową w gardle sprzyja połykaniu powietrza. np. Wskazane jest pieczywo niezbyt świeże. korzeń lukrecji.2 tabletki lub Solarenu . napęczniałe w ciepłej wodzie. występują te dolegliwości. Napar pić po jedzeniu.

7 7.0 9.5 25. gdzie nie zawsze wywołują jakieś wyraźne sensacje. Produkt otręby pszenne pietruszka liście fasola biała suszona morele suszone marchew suszona groch całe ziarno figi suszone cebula suszona śliwki suszone brzoskwinie suszone jabłka bez skórki suszone jabłka ze skórką suszone groch łuskany soczewica płatki kukurydziane chrzan chleb razowy porzeczki czarne chleb graham fasola konserwowa Błonnik (g/ 100 g) 44.1 4.7 6.1 2. Jeżeli pacjent ma wątrobę zdrową.1 1.przebieg zatrucia może być nawet groźny dla życia. natomiast w jelitach ulegają wessaniu do krwi. złe wydzielanie żółci (zaparcia!).2 2.1 6. nieczynne już drobnoustroje.9 11.4 2.6 12.3 Produkt groszek konserwowy maliny chleb ciemny jeżyny agrest kapusta biała chleb biały ziemniaki marchew jabłka ze skórką ryż śliwki świeże szpinak cebula sałata pomidory czereśnie porzeczki czerwone chleb sitkowy Błonnik (g/ 100 g) 6.2 7.1 12. suchym ręcznikiem oraz wełnianym kocem.5 25. jad kiełbasiany.4 7. 35 g. Moczymy lnianą ściereczkę w roztworze złożonym z 1/2 szklanki zimnej wody i 1/2 łyżki octu. W leczeniu i zapobieganiu zaparciem szczególną rolę odgrywa odpowiednia ilość błonnika w pożywieniu. 39 . Jeżeli pacjent ma niedomogę wątroby. a wreszcie złe krążenie krwi (niskie ciśnienie plus osłabiony mięsień sercowy) . której przebieg jest niemal zawsze jednakowy: rozłożone.W przypadku szczególnie uporczywego zaparcia można stosować zimne okłady na brzuch.3 12. składające się na tzw. Przy zaparciach chronicznych można tę normę podwyższyć do 50-70 g dziennie.5 7.2 2.4 2. W żadnym przypadku nie należy rozpoznanego już zatrucia nieświeżym mięsem czy kiełbasą leczyć samemu.8 3. Szybki ratunek ma tu duże znaczenie. dobre wydzielanie żółci .1 2.4 1.9 16. dobre krążenie krwi może wyjść z takiego zatrucia obronną ręką.3 PO ZATRUCIU.2 17.5 7.3 22. dostają się do żołądka.. a środki na usunięcie skutków zatrucia może zaordynować tylko lekarz. W tym celu podajemy zawartość błonnika w produktach spożywczych.6 4. Owijamy się ciepłym.5 3.7 8. Od maleńkiego nieraz kawałka kiełbasy czy niewielkiej porcji lodów może nastąpić katastrofa.2 11. za dzienną normę uważa się ok.9 14.8 11..3 6. nadkwasotę.4 3.0 39.0 16.

że ten właśnie a nie inny organ został najbardziej zaatakowany zatruciem. zwłaszcza chuda wołowina. liść borówki lub ziele nawłoci. że kobieta w ciąży powinna jeść za dwoje. które . a także kasze. aby było bezpieczne do spożycia.Trzeba zatem bezwzględnie pamiętać. ziemniaków. owoce i warzywa. tłuszcz w postaci oleju. Czasami nie pijemy mieszanki a tylko to ziele. potraw mącznych. jakie są potrzebne jej i dziecku. Proces oczyszczania odbywa się w nerkach. wątrobie i w pewnym stopniu w płucach. gdyż trucizna przenika do krwi i te obce składniku trzeba z niej usunąć. a nawet częste omdlenia po zatruciu mają swoje źródło w zanieczyszczeniu krwi. Uważam za bardzo cenne pożywienie mielony pszczeli pyłek kwiatowy zmieszany z miodem (10 dag pyłku mieszamy w szklance miodu i zażywamy 3-4 łyżeczki po jedzeniu). włącznie z przedwczesnym porodem i zwiększoną śmiertelnością noworodków. Najczęstszą przyczyną zatrucia jest kiełbasa lub inne gatunki mięsa. Podobnie zresztą jak inny. Oprócz tego masło. po zakończeniu kuracji przepisanej przez lekarza można sobie przez tydzień. że na usunięciu doraźnym niebezpieczeństwa za pomocą środków przeczyszczających . Jest to oczywiście z gruntu fałszywy pogląd. Ważna jest jakość pożywienia. a wreszcie dla poprawienia działania płuc . Zaleca się natomiast ograniczenie słodyczy. a poza tym mleko. takich jak kluski 40 . Pijemy jedną. niemniej jednak najdalej posunięta ostrożność jest nieodzowna.gdyby nawet miało najłagodniejszy przebieg -musiało we krwi ślady zostawić. mdłości. ale zamrożone niczym pozornie się nie różni od dobrego. tłuszczów. przynajmniej raz w tygodniu wątróbka. cielęcina i wieprzowina. czyli tak. zawroty głowy.nigdy nie należy poprzestać. Kobieta w okresie ciąży powinna przede wszystkim odżywiać się racjonalnie. a nawet i trzy przeprowadzić następującą kurację ziołową: dla poprawienia działania wątroby . krwawnik. brak tchu. O te trzy punkty organizmu należy więc szczególnie zadbać w przypadku zatrucia.gdyż mięso nieświeże. najlepiej sojowego lub słonecznikowego. Najczęściej zresztą mięso tylko po wierzchu jest zakażone bakteriami gnilnymi i wystarczy je umyć w naparze rumianku lub dziurawca. że nieprawidłowe żywienie w tym okresie może prowadzić do wielu zaburzeń. a już szczególnie ostrożnym trzeba być w stosunku do mrożonek mięsnych . dla poprawienia pracy nerek . Liczne badania wykazały bowiem.liść brzozy. a nie jego ilość. Należy również bardzo dokładnie myć owoce. czyli za siebie i za mające się narodzić dziecko. Należy do nich przede wszystkim białko. Po jednym zielu z tych trzech grup możemy zmieszać razem i zaparzać w proporcji łyżka drobno pociętego ziela na szklankę wrzątku. ODŻYWIANIE W CZASIE CIĄŻY Kiedyś uważano. że należy ograniczyć kaloryczne oraz białkowe racje żywieniowe kobiet w ciąży. które wydaje nam się najbardziej potrzebne ze względu na to.tymianek lub macierzanka. by dostarczać organizmowi wszystkich niezbędnych składników.dziurawiec. jałowiec lub jagody bzu czarnego. jaja. dwie lub trzy szklanki dziennie. twaróg oraz wszelkie przetwory mleczne. Dobrze działa zażywane 3 razy dziennie po 25 kropli 25 procentowego propolisu. Wszelkie bóle. W przypadku zatrucia. ważny budulec rozwijającego się organizmu. A więc mięso. źle przechowywane. dwa.

co dwa tygodnie. ale raczej warzywami i owocami. co prowadzi nieraz do ciężkich i niestety. Daje to dziennie 2600 kalorii. Najlepszym lekarstwem jest odpowiednia dieta zawierająca soki owocowe. warto zwrócić uwagę na produkty sprzyjające prawidłowemu trawieniu. Obliczono. co korzystnie wpływa na stan zdrowia i przyczynia się do urodzenia zdrowego dziecka. nieodwracalnych skutków. że w czasie 9 miesięcy kobieta powinna spożyć dodatkowo 80 000 kalorii. a jeśli występuje tendencja do tycia. a także z uszkodzoną wątrobą i trzustką. Ponieważ u większości ciężarnych procesy przemiany materii toczą się dużo wolniej niż w pozostałych okresach ich życia. Dlatego też. aby w porę uchwycić ewentualną niewydolność nerek. W tym okresie trzeba unikać wszelkich środków przeczyszczających.5 kg i wreszcie do 40 tygodnia mogą występować pewne niewielkie wahania. A jeśli się je przyjmuje. ale za to częściej. Ćwiczenia oddechowe poprawiają natomiast przyswajanie tlenu. Trzeba również systematycznie sprawdzać wagę ciała. Od 14 do 20 tygodnia może podnieść się o 2. co ma dodatni wpływ na przebieg porodu. Również leki ziołowe przeczyszczające uważane za bezpieczne. właśnie ze względu na swe szczególne właściwości.i pieczywo oraz soli. nie ulegając absolutnie wilczemu apetytowi. to tylko za zgodą lekarza. Dzieci matek pijących alkohol w ciąży mogą urodzić się z wadami ośrodkowego układu nerwowego. warzywa. Poza tym dzieci matek palących są zwykle niedotlenione i gorzej odżywione w łonie matki. ale pięć niezbyt obfitych posiłków w ciągu dnia. ODŻYWIANIE MATKI KARMIĄCEJ Od chwili poczęcia. Przyszłą matkę obowiązują również okresowe badania moczu. jak to nieraz bywa. przy prawidłowym przebiegu ciąży. nadciśnienie tętnicze. wapno typu Calcium Granulatum i Falvit i przyjmowane ściśle według jego wskazówek. Wyjątek od tej reguły stanowią leki przepisane przez lekarza położnika. Powiedzmy nie trzy. otręby. słodyczami. Ważne jest również. czyli niewiele więcej niż wynosi normalna ilość. Przychodzą na świat z niższą wagą urodzeniową. np. aby tego zwiększonego zapotrzebowania na dodatkowe kalorie nie pokrywać tłuszczami. pokarm matki bywa nazywany białą 41 . że przez 14 pierwszych tygodni ciąży wskazówka wagi powinna stać w miejscu. Niezbędne jest również uprawianie gimnastyki przez cały okres ciąży. czyli 300 kalorii dziennie.5 kg. są podatne na napady drgawek i omdlenia oraz posiadają mniejszą odporność na zakażenia. chleb razowy. Karmienie piersią jest zatem naturalnym przedłużeniem i dopełnieniem okresu ciąży. W okresie ciąży należy unikać przyjmowania jakichkolwiek silnych leków. Na działanie dymu tytoniowego narażony jest szczególnie układ nerwowy płodu. podlegają tym samym zasadom. W sumie zdrowa kobieta. powinna jeść z umiarem. Od 30 do 36 tygodnia o 2. matka z dzieckiem tworzą jedność. Samowolne przyjmowanie leków przez przyszłą matkę może doprowadzić do uszkodzenia płodu i urodzenia ułomnego dziecka. Jest to zdrowie wyssane z mlekiem matki. Warto też wiedzieć. owoce. Ważyć się trzeba co miesiąc. nawet zatrucia ciążowe. Organizm matki chroni i żywi dziecko. Od 20 do 30 tygodnia o dalsze 5 kg. przez całą ciążę.

budulcowe. wodę z sokiem. zwykle jest to pierwszy tydzień. tłuszcze. oraz wykluczyć warzywa mające właściwości wzdymające. w przyszłości także intelektualnym. uwzględniająca w codziennych posiłkach mięso. fasola. Kobieta karmiąca powinna używać kminku z majerankiem jako przyprawy. np. Pediatrzy wycofali się z tego twierdzenia. po kilku dniach. a w niektórych wypadkach nawet świeży gruboziarnisty chleb razowy. który nadaje pokarmowi niemiły zapach. chroniące dziecko przed chorobami. Zdarza się. Mleko kobiece jest zatem najbardziej wartościowym pokarmem. częściej więc chorują. wszystkie te warzywa można i trzeba zastąpić innymi o podobnych właściwościach odżywczych. Istnieje przesąd. najlepsze nawet mleko krowie czy w proszku. 42 . że w pierwszych dniach po porodzie dziecko niechętnie ssie pierś matki. urozmaicona. kwaśne owoce i surówki nie mają szkodliwych właściwości. Potrzeby te zaspokaja właściwie jeden dodatkowy posiłek. takie jak groch. ryby. Trzeba wówczas wykazać cierpliwość i nie zrażać się początkowymi trudnościami. gdyż zarówno kwaszona kapusta. Nie trzeba zatem podawać dziecku żadnych innych napojów. Można również jadać niewielkie ilości chrzanu z cytryną. owoce i warzywa oraz przynajmniej litr mleka dziennie. Ważne jest przestrzeganie przez kobietę karmiącą zasad racjonalnego żywienia. Sposób odżywiania karmiącej matki ma istotny wpływ zarówno na jej zdrowie. Sprawę picia powinno zatem regulować pragnienie. nie wytworzy się przerwa nocna. Przesądem jest również twierdzenie. W drugim tygodniu sytuacja zazwyczaj na jakiś czas stabilizuje się i potrzeby noworodka ograniczają się do 6-8 karmień na dobę. póki samoistnie. jak również na zdrowie dziecka. Karmimy tak często. nie zależy bynajmniej ilość pokarmu. najlepiej mało słodzone. jak też sok z kwaszonych buraków. Odbija się to niekorzystnie na jego układzie nerwowym i ogólnym rozwoju. jak tego domaga się dziecko. Dzieci matek palących są przy tym mniejsze i mniej odporne na wszelkie infekcje. sery. Dostarcza on niemowlęciu w wystarczających ilościach wszystkie niezbędne składniki odżywcze.krwią. czyli na żądanie. Tych cech nie posiada żadne. kompoty. Pokarm matki całkowicie zaspokaja pragnienie i głód. Dziecko odżywia się wtedy pokarmem matki. Oczywiście. A już w żadnym wypadku nie wolno palić papierosów. Od ilości płynów. Jej dieta powinna być lekka. a tego kobieta karmiąca musi się absolutnie wystrzegać. by nie powodować kolki u niemowlęcia. Można pić lekką herbatę. drugie śniadanie. że picie piwa wzmaga laktację. Jest to opinia błędna. w tym także w nocy. tłusta gotowana kapusta. wreszcie ciała odpornościowe. Pierwszy okres od urodzenia. że trzeba się przejadać. W tym okresie jej zapotrzebowanie energetyczne zwiększa się o około 500 . a także witaminy. czyli staje się niejako biernym palaczem. mikroelementy. że w okresie karmienia nie jada się potraw kwaśnych. energetyczne. który zawiera trujące substancje oraz wdycha dym. wbrew niektórym twierdzeniom. Ssanie zwiększa laktację. wymaga kilkunastu karmień na dobę. Nie znaczy to oczywiście.800 kalorii na dobę. trzeba zatem przystawiać je do piersi aż do skutku. Popularne nie tak dawno przekonanie o konieczności sztywnego ustalania godzin karmienia i przestrzegania przerwy nocnej. Unikać natomiast należy czosnku. jaja. okazało się mylne. wtedy pokarm nie powoduje wzdęć i kolki u niemowlęcia. To przecież również alkohol. bób.

Skład warzyw można nieco zmienić bądź też zmniejszyć udział jednych na rzecz drugich. Niemowlę nie otrzymujące naturalnego pokarmu. czyli jest bardziej podatne na wszelkie infekcje i zarazki. dlatego też bardzo ważną sprawą jest sposób ich przygotowania. Dowodem tego jest odpowiedni przyrost wagi. na cały dzień. Od piątego miesiąca przechodzi się zwykle na 5 karmień. Najlepsze jest mięso cielęce. W jej skład powinny wejść marchewka. Ale gdy śpi. Należy zachować idealną czystość wszystkich naczyń i przyborów kuchennych oraz samych produktów. lepiej go nie budzić. a po kilkunastu dniach również ziemniak i burak. Zdarza się jednak. początkowo z marchewki i jabłka. Soki te podaje się w stanie surowym. W drugim miesiącu życia dietę niemowlęcia karmionego piersią wzbogaca się soczkami z jarzyn i owoców. np. Po wystudzeniu buteleczki przechowuje się w lodówce. Ile kropelek tej witaminy potrzebuje dziecko. Podajemy początkowo dziecku tylko kilka łyżeczek zupki. a mianowicie wit. decyduje zawsze lekarz pediatra. ponieważ zależy to nie tylko od indywidualnych potrzeb niemowlęcia. Początkowo karmi się dziecko 7 razy dziennie. kurczak czy młoda wołowina. Wiadomo. Jeśli jednak dziecko jest głodne i płacze. W trzecim miesiącu podajemy dziecku tarte jabłko. Ilość soczków zwiększa się stopniowo od l do 4-6 łyżeczek dziennie. że idealna czystość wszystkiego. Po dwóch tygodniach do zupki dodajemy pół żółtka. W piątym miesiącu wprowadzamy do jadłospisu zupkę jarzynową. W siódmym i ósmym miesiącu do jadłospisu można wprowadzać nowe warzywa. można od razu przyrządzić większą ilość. cebulę itp. ale w pewnym stopniu również od pory roku. Niemowlęciu można również podawać kleik ryżowy. rozlać do buteleczek. Na rynku jest specjalnie spreparowane mleko w proszku oraz różne mieszanki. Z czasem do zupki dodajemy trochę drobniutko pokrajanego mięsa.CZYM KARMIĆ MALUCHY? W pierwszych tygodniach życia potrzeby żywieniowe niemowlęcia są zwykle zaspokojone przez pokarm matki. który ustali najodpowiedniejszy sposób żywienia. Posiłek ten trzeba jednak uzupełnić. by przywykło ono do nowego smaku i konsystencji pokarmu. seler. trochę pietruszki. jeżeli naturalnie pora roku na to pozwala. z czym styka się niemowlę. dostosowane do wieku dziecka. na dnie. a także soczki z owoców jagodowych. By uniknąć nieustannego przygotowywania mieszanek. karmiąc dziecko piersią. trzeba je nakarmić wcześniej. Noworodek karmiony piersią wymaga uzupełnienia diety w jedną tylko witaminę. kapustę włoską. 43 . Jeśli trzeba z nich korzystać. który wcześniej trzeba gotować i przetrzeć. Z sokami z cytrusów i truskawek radzę jednak uważać. jest podstawowym obowiązkiem matki. jest bowiem pozbawione bariery ochronnej. mającą niezwykle ważny udział w metabolizmie szybko rozwijającego się organizmu. czyli przeciwkrzywiczną. Na J00 ml wody daje się pół łyżeczki masła. Warzywa gotujemy do miękkości i przecieramy. najlepiej poradzić się lekarza. D. pół łyżeczki cukru plus łyżeczkę kleiku ryżowego w proszku bądź też ryż. jakiej mu on dostarcza. gdyż bywają dzieci skłonne do uczuleń na te owoce. a następnie 6 razy. że matka z różnych względów nie jest w stanie karmić dziecka piersią i od początku musi karmić je sztucznie. kalafior. przykryć czystym gazikiem i pasteryzować przez 10 minut pod przykryciem. Pół godziny różnicy nie jest problemem. Wskazane jest podawać przy każdym nowym posiłku kleik z siemienia lnianego oraz herbatkę z dziurawca. Ale w wypadku sztucznego karmienia jest to szczególny obowiązek.

Tyle że potrawy przyprawia się zwykle nieco inaczej. zdolności i predyspozycji. a jednocześnie rośnie około 9 cm. racjonalnie je dzieląc między poszczególne posiłki. jajach. która zresztą wcale nie jest najzdrowsza. które zaleci lekarz.12 miesiąca życia można podawać dziecku posiekaną drobniutko polędwicę. a także natce pietruszki. wątrobie. przeciery. co wszyscy domownicy. Te wszystkie składniki trzeba koniecznie zapewnić dziecku. nie będzie ono w stanie skupić się na lekcjach. w przypadku tzw. jarmużu. W związku z tym jego zapotrzebowanie na kalorie jest niższe niż zapotrzebowanie niemowlęcia. Jest to dowód. Wystarczają mu zwykle cztery posiłki. pędzi do szkoły. Dziecko musi kłaść się spać o właściwej porze i wstawać dostatecznie wcześnie. I jeszcze jedno. Jeśli nie zapewni się dziecku odpowiedniego porannego posiłku. są mniej uważne. np. Jest to absolutnie niedopuszczalne. jeść ser. jest już inne niż w wieku niemowlęcym. że u tych dzieci nastąpił ubytek energii. niejadków można wprowadzić 5 posiłków. Nie zastąpi tego obfita obiado-kolacja. Jednocześnie wzrost zwiększa się zwykle o 25 cm. Bywa.Dzieciom karmionym sztucznie. Wapń. Dziecko w tym wieku powinno wypijać przynajmniej pół litra mleka dziennie. Od 10 . rybach. szprotach i sardynkach. kisiele. znajduje się w produktach pochodzenia zwierzęcego (mleku. rabarbarze. dzieci. herbatniki itp. Nie wolno zmuszać dziecka do jedzenia. Jego waga ulega potrojeniu. stają się ospałe. wyniki w nauce zależą nie tylko od jego indywidualnych cech. I tak pierwsze śniadanie powinno zawierać około 20-25 proc. że po trzech godzinach. a także warzywa i owoce. tych składników. a także zapewnienia właściwej krzepliwości krwi znajduje się przede wszystkim w mleku i jego przetworach. w odpowiednim czasie również podaje się soczki. masło. rozwoju kośćca i zębów. serach) oraz pochodzenia roślinnego (warzywach strączkowych. że dziecko późno wstaje. a często także witaminy. parówki oraz gotowane mięso. szczególnie z najmłodszych klas. Samopoczucie ucznia w szkole. jajach. głodne. mięsie. Potrzebną dziecku energię dostarczają węglowodany i tłuszcze. szpinaku. który trzeba uzupełnić solidnym posiłkiem. bo poprzedniego dnia zbyt długo oglądało telewizję i w ostatniej chwili. Natomiast malec w okresie wczesnego dzieciństwa przybywa zwykle 2 kg rocznie na wadze. w postaci pulpetów. czyli w 2 i 3 roku życia. niezbędny do normalnego wzrostu. zaczynają ziewać.w owocach i warzywach. ale również od właściwego odżywiania. nie potrafią skoncentrować uwagi. i kolacja również około 20-25 proc. nie karmić go na siłę! JAK ŻYWIĆ UCZNIA? Obserwacje zebrane przez lekarzy i nauczycieli wykazują. Witaminy. podobnie jak składniki mineralne. ale mniej obfitych. Każda z nich spełnia odmienną rolę i dlatego każda jest ważna i potrzebna. ziemniakach). W tym czasie dziecko jada również kompoty. Składniki mineralne . regulują procesy życiowe organizmu. by mogło spokojnie zjeść śniadanie. Białko. Czasem błędem jest niedocenianie przez rodziców tego pierwszego posiłku. Jego podstawą powinno być mleko w różnych 44 . często nawet wcześniej. W zasadzie dziecko jada to. chude ryby. Po powrocie ze szkoły również należy uzupełnić niedobory pożywienia. mięso. Żelazo jest w mięsie. niezbędne do budowy nowych i odbudowy starych tkanek oraz innych czynności fizjologicznych. zupki jarzynowe. obiad około 50 proc. oczywiście tylko te. Żywienie dziecka we wczesnym dzieciństwie.

powodujących nie tylko przedwczesną próchnicę zębów. Lepiej jednak nieco wcześniej podać obiad czy kolację. W czasie przerwy nie wolno dziecku podawać nic do jedzenia. jajkiem. zastępując je owocami. Dzieci jedzą za dużo słodyczy.postaciach. z masłem. ryby. mięso. Trzeba ograniczyć słodycze. że Kasia nie ma ochoty na zupkę jarzynową. Odtąd posiłek będzie mu się kojarzyć z przymusem. wędliną. Dwie kanapki z wędliną. Jeśli jada obiady w szkole. herbatniki i sok owocowy albo kawałek drożdżowego ciasta z lekką herbatą. tata go zabawia. Zaczyna się rodzinne karmienie malucha. np. można podać mu co najwyżej jakiś owoc czy warzywo. sokiem owocowym i warzywami. że dziecko musi jeść. Jeśli dziecko gwałtownie domaga się jedzenia. ale również spadek łaknienia. pieczywo ciemne i jasne. Malec dokarmiany między posiłkami często nie chce jeść właściwego pożywienia albo je bardzo mało. serem. Oczywiście również między obiadem i kolacją można podać dziecku coś do zjedzenia: budyń czy kisiel. co powoduje zdenerwowanie troskliwej mamy. Mama wtyka mu do buzi łyżkę z zupą. Na obiad dziecko powinno zjeść zupę na wywarze z warzyw i mięsa oraz drugie danie. chociażby obraną marchewkę. np. Są one konieczne po to.moim zdaniem . smaczną pastą. serem. które powodują spadek łaknienia i przyhamowania procesu wydzielania soków trawiennych. co jest mu potrzebne do normalnego rozwoju. plus kubek jogurtu lub kefiru. owoce. zupkę i twarożek . Aby maluch jadł z apetytem i dobrze trawił. ustalający niejako samoistne przerwy. Między pierwszym śniadaniem a obiadem dziecko koniecznie powinno zjeść drugie śniadanie. czyli wszystko to. W drugim roku życia natomiast dziecko zachłannie poznaje świat i jedzenie schodzi na dalszy plan. Rodzice znajdują się na straconych pozycjach także wówczas. Bardzo wskazany jest również dodatek miodu i dżemu. to już w następnych uruchamia się normalny zegar biologiczny. z czymś nieprzyjemnym. I jeszcze jedno. Wystarczy kanapka z wędliną czy serem i listkiem sałaty. warzywa. a dziecko wyczuwa to doskonale. barszczyk i surówki.dobrze jest podać coś ciepłego. jeść wędlinę. CO ROBIĆ Z „NIEJADKIEM”? Niemowlęta jedzą na ogół chętnie i dużo. by organizm miał dostatecznie dużo czasu na strawienie pokarmu i by zjawić się mogło naturalne uczucie głodu. a Krzysio nie znosi mleka. Jeśli jednak dziecko je obiady dopiero w domu. pić mleko. Jeżeli bowiem w pierwszych tygodniach karmimy noworodka „na życzenie”. szczególnie z tłuszczem. podają mu potem coś do jedzenia i w ten sposób regularność 45 . Wszyscy są zdenerwowani. wędliną czy mięsem. W żadnym jednak wypadku pierwsze śniadanie nie może ograniczyć się wyłącznie do zupy mlecznej. gdy za zjedzoną zupkę obiecują dziecku ulubione słodycze. trzeba od wczesnego dzieciństwa przestrzegać regularności karmienia i przerwy nocnej. marchewką z jabłkiem. a gdy ma pragnienie lekko osłodzony kompot. którą poprzednio chętnie jadła. uzupełnione warzywami sezonowymi. Na kolację oprócz kanapek . Okazuje się wtedy. może być ono mniej obfite. do jego jakieś warzywo czy owoc. do tego jakieś warzywo i owoce. a także chleba. wyczyniając różne dziwne rzeczy. jaja. że dziecko zjadło mało. przełożone listkiem sałaty. również drugie śniadanie powinno być solidne. a zwłaszcza słodyczy. Tymczasem rodzice wiedzą. babcia opowiada bajeczkę. Rodzice widząc. kwaszoną kapustą z tartym jabłkiem i marchewką itp. do tego jakiś owoc i warzywo.

W żadnym razie nie wolno wymuszać na dziecku jedzenia. witaminy . przeciwbakteryjnie. a niekiedy również przeciwalergicznie. ile chce. C. co prowadzi nieraz do trwałej niechęci dziecka do jedzenia. nie powodując ubocznych skutków. jednocześnie działa wiatro. budyń z owocami. warto poradzić się lekarza. Nie chce jeść twarożku. a same potrawy powinny być podane z zielonym liściem sałaty czy czerwonym plastrem pomidora.in. Dziecko powinno mieć swoje własne nakrycia. czyli unikać potraw zbyt gorących. w przedszkolu. Wskazany jest on także przy niedomaganiach wątroby i w niektórych chorobach kobiecych. które nie lubią pewnych określonych potraw. Trzeba pamiętać.m. szczególnie. W innych przypadkach . jeżeli naturalnie jest zdrowe. że jego organizmowi brakuje pewnych zawartych w tych potrawach składników. jak też wystudzonych. które działają wszechstronnie. a nie innych potraw może też oznaczać. często również nie jadanych przez innych domowników. karotenoidy i sole mineralne.. do drugiej te. gojąco i regenerujące. iż ładnie i kolorowo podana potrawa pobudza apetyt. Zwrócić uwagę również należy na odpowiednią temperaturę pożywienia. Nic się nie stanie. jeśli jednego dnia zje mało lub nawet całkiem się przegłodzi. co chce i tyle. Działa rozkurczowo. glikozy. naganą. Napar przyrządza 46 .zaprzestanie dokarmiania między posiłkami. kwasy organiczne. kefir czy jogurt na słodko lub na ostro. Dobrym sposobem na grymaszących jedynaków jest towarzystwo innych dzieci. co świadczy o niedoborze wapnia w organizmie. mierzeniem temperatury. Ważną sprawą jest stworzenie odpowiedniej atmosfery w czasie posiłków dziecka.posiłków zostaje całkowicie zakłócona i zachwiana. należy podsunąć mu kakao. Niezbędny jest zwłaszcza przy pielęgnacji niemowląt. Do takich należy wciąż niedoceniany rumianek. Do jednej z nich należą zwykle jedynacy i dzieci dokarmiane między posiłkami. wesołe i kolorowe. który ewentualnie przepisze wapno w tabletkach. choć właściwie nie powinno brakować go w naszych domach. że podobnie jak dorośli. Jest przydatny w różnych okolicznościach. Widuje się przecież dzieci liżące ścianę. wymówkami. Jeżeli dziecko nie chce pić mleka czy jeść zupy mlecznej. za którymi nie przepada. a przez to także przeciwbólowo.. Instynktownie wyczuwa. co mu jest potrzebne. gdy dziecko stanowczo nie chce pić mleka i jeść jego przetworów. Pobudza trawienie. zachęcające do jedzenia. ma ono również swoje ulubione potrawy i takie. np. np. Zawiera on olejek eteryczny. ale są i takie. Natomiast w stosunku do nie lubiących tej czy innej potrawy potrzebna jest. Herbatkę z rumianku powinny pić osoby starsze. W drastycznych przypadkach. Absolutnie nie wolno zakłócać mu spokoju innymi zabiegami. jeśli są w nich dzieci lub osoby starsze. dyplomacja. pietruszki czy ziół. CENNE HERBATY ZIOŁOWE Są zioła leczące tylko jedno schorzenie. Poprawia trawienie i ułatwia wydzielanie gazów. Chęć jedzenia takich. Trzeba więc pozwolić mu jeść to. Nie wolno zapominać.i moczopędnie. można spróbować przyrządzić z niego jakiś deser bądź dodać nieco czosnku. w którego skład wchodzi azulen. A przede wszystkim pozostali domownicy nie powinni wyrażać głośno przy dzieciach swojej opinii na temat tej czy innej potrawy. Niejadków można podzielić na dwie grupy.

Młodzieży. garbniki. Napar sporządza się w podobny sposób: l łyżkę kwiatu lipy zalewa się l szklanką wrzątku. garbniki. Ceni się ją także szczególnie za właściwości moczopędne (ułatwia wydalenie zbędnego mocznika i chloru). stosowane zewnętrznie. które regulują i poprawiają przemianę materii. polecam herbatkę z fiołka trójbarwnego. a także kwasy organiczne. trzeba jednak poradzić się lekarza. 47 . podnieceniu nerwowym. której dokucza trądzik młodzieńczy. Oczywiście najcenniejsza jest pokrzywa świeża. Zawiera ono olejki eteryczne. sole mineralne. Korzystny wpływ mają właśnie zioła. krwiotwórcze pobudzające przemianę materii i zmniejszające nadmierne poty. gotując na małym ogniu przez kilka minut. węglowodany i białka. śluzy. Stosuje się ją najczęściej w formie naparu: l łyżkę ziela zalewa się l szklanką wrzątku i po naciągnięciu pije się pół szklanki trzy razy dziennie.się w następujący sposób: l łyżkę kwiatu rumianku zaparza się i szklanką wrzątku i trzyma pod przykryciem przez 15 minut. Działa ona rozgrzewające. tłuszcze. Prawdziwą kopalnią zdrowia jest pokrzywa zwyczajna. garbniki. bezsenności na tym samym tle. Melisa jest środkiem rozkurczowym i uspokajającym: stosuje się ją przy nerwicy. Przebywając na słońcu można bowiem nabawić się porażenia słonecznego. rozkurczowo. Przestrzegam również przed popijaniem gotowego soku z dziurawca tuż przed pójściem na plażę. mangan. Wiele osób ceni napar z melisy lekarskiej. Mięta zawiera olejki eteryczne. Zawierają garbniki. gorycze i flawonoidy. Napar przyrządza się zalewając l łyżkę ziela l szklanką wrzątku. zwiększa apetyt. Po naciągnięciu pije się herbatkę 3 razy dziennie po pół szklanki. Doskonale działa również przy zaburzeniach żołądkowych na podłożu nerwowym. nie pomagają z reguły żadne środki kosmetyczne. terpeny. czyli popularnych bratków polnych. Pijąc ziółka. kwasy organiczne. m. Pobudza czynności żołądka. z której wyciska się sok bądź świeże liście dodaje do sałatek. sole mineralne (potas. jest napar z mięty pieprzowej. Kwiat lipy posiada właściwości napotne i przeciwgorączkowe. geranol. żółciopędnie i żółciotwórczo. cukry i niektóre witaminy.in. stosuje się go w przeziębieniach. a w nich cytrol. wreszcie dezynfekujące. miodowym zapachem. flawonoidy. pojawia się bowiem zwykle w okresie dojrzewania. Smaczny i ceniony jest napar z lipy. flawonoidy. wapń. duże ilości chlorofilu. witaminy C i A. a szczególnie gotowe mieszanki. Ponieważ trądzik ma najczęściej przyczyny wewnętrzne. Ziele to cechuje przyjemny cytrynowy zapach. pęcherza i nerwicach. a jednocześnie leczniczą. Stosowane jest także przy nieżytach górnych dróg oddechowych i suchym kaszlu. co bardzo ułatwia kurację. witaminę C i prowitaminę A. neurastenii. Bratek polny i dziurawiec można często kupić w wygodnych torebeczkach jednorazowego użytku. Przyrządza się ją z l łyżki ziela zalanego l szklanką wody. cukry i sole mineralne. Jej kwiaty odznaczają się silnym. Pokrzywę poleca się też często przy niedokrwistości i anemii. Pije się 3 razy dziennie po ćwierć szklanki. gorycze. żelazo). anginach. Ususzone ziele pije się natomiast w postaci herbatki po pół szklanki 3 razy dziennie. zawierająca cenne karotenoidy. terpeny. pektyny. Ziele to działa również napotnie i moczopędnie. a także w chorobach nerek. Doskonałą herbatką orzeźwiającą. w tym mentol. oraz olejki eteryczne.

LEPIEJ ZAPOBIEGAĆ NIŻ LECZYĆ .

seler. Niezbędne jest uzupełnienie brakującego uzębienia oraz przestrzeganie regularnego trybu życia. razowym czerstwym. który powoduje nadprodukcję kwasów żołądkowych. Przy chorobie wrzodowej konieczne jest stosowanie się do zaleceń lekarza. sprzyjającej powstawaniu choroby wrzodowej. uczucie pełności i brak apetytu. pojawiające się w krótkim czasie po spożyciu posiłku. czarną rzepą. na czczo oraz pojawiające się około dwóch godzin po jedzeniu. pietruszkę. by w pełni wykorzystać jego lecznicze właściwości. Dla choroby wrzodowej żołądka charakterystyczne są bóle w nadbrzuszu. natka pietruszki.JAK POSTĘPOWAĆ W CHOROBIE WRZODOWEJ? Wiosną (również jesienią) u wielu osób nasilają się dolegliwości związane z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy. a gdy miną bóle i lekarz wyrazi zgodę. Niezmiernie ważne jest unikanie alkoholu. Natomiast chorobę wrzodową dwunastnicy charakteryzują bóle głodowe w nocy. a także w witaminy i sole mineralne. cząber. trzeba wzbogacić codzienne żywienie chrzanem. 51 . Jest ona z reguły efektem nieregularnego odżywiania. Potrawy przyprawiać ziołami.najlepiej jako surówkę (zetrzeć na tarce do jarzyn) z dodatkiem przypraw trawiennych. takimi jak kminek z majerankiem (najlepiej mielone). przeszkadzając w wyleczeniu. Nikotyna bowiem drażni błonę śluzową żołądka i dwunastnicy. Przy skłonności do wrzodów często unikamy ciężko strawnych pokarmów. kalafior . Takie postępowanie jest błędne. Otrzymany sok trzeba natychmiast wypić (nie przechowywać). lubczyk. koper włoski. częściej u mężczyzn niż u kobiet. Należy jeść wszystko. co może powodować zubożenie organizmu w jakiś rodzaj białka zwierzęcego czy roślinnego. tyle że starannie przyprawione. ale pomoże również odnowić błonę śluzową przewodu pokarmowego. W tym celu umyte liście białej kapusty i marchew kroi się na kawałki i wkłada do miksera lub sokowirówki. por. Równie ważne jest zaprzestanie palenia tytoniu. życia w ciągłym pośpiechu i stresów. kapustą surową i kiszoną. stosowania nieprawidłowych zestawów produktów żywnościowych. pieczywem pszennym. Ponadto trzeba jeść marchew. Wrzodowcom polecam też picie soku ze świeżej kapusty i marchwi co najmniej przez miesiąc po 1-2 szklanki dziennie. Dodanie do potraw trzy razy dziennie po l łyżeczce zmielonego w młynku siemienia lnianego oraz raz dziennie między posiłkami po pół łyżeczki sproszkowanego nasienia kozieradki i zmielonego siemienia lnianego nie tylko uzupełni niedobór witamin. Choroba ta pojawia się zazwyczaj między 30 a 40 rokiem życia. Jeść powoli i dokładnie wszystko żuć. Ustalenie diagnozy wymaga przeprowadzenia odpowiednich badań wskazanych przez lekarza. co może prowadzić do nadkwasoty.

także Multiwitamina 3 razy dziennie l tabletka. Przykładem są leki przeciwzapalne. spływając po pustym żołądku i dwunastnicy. aby kit szybciej się rozpuścił. W chorobie wrzodowej trzeba unikać zażywania leków. wydzielanie soków żołądkowych i żółci. Trawiący sok żołądkowy. Raz dziennie potrząsamy butelką. Mieszankę macerujemy przez 14 dni.l łyżeczka na noc lub po obiedzie przy wzdęciach. któremu należy powiedzieć. Do ziół stosowanych przy niedomodze wątroby należą: Kwiat kocanki piaskowej (zwany też nieśmiertelnikiem). a wreszcie uszczelnia naczynia krwionośne. przeciwskurczowym. np. a często i przetłuszczeniu wątroby. popularna Polopiryna i jej pochodne. a wybitnie dodatnio wpływa na układ nerwowy wątroby i woreczka żółciowego.jest środkiem żółciotwórczym. wzmaga wydzielanie soku żołądkowego. Korzeń mniszka lekarskiego . wydziela kwas solny i pepsynę nie tylko w czasie posiłków. trzymając propolis z dala od dziennego światła. w odróżnieniu od żołądka człowieka zdrowego. szczególnie w nieżytach o podłożu nerwowym. który zażywa się dwa razy dziennie po 25 kropelek rozcieńczonych w wodzie z dodatkiem łyżeczki miodu. poprawia pracę trzustki. posiada przeciwskurczowe działanie na naczynia krwionośne. np. Tak otrzymany propolis jest gotowy do spożycia. że cierpi się na chorobę wrzodową. które zwiększają skłonność do powstania owrzodzeń trawiennych. Ziele krwawnika jest środkiem wielokrotnie zbadanym przez szereg instytutów naukowych pod względem wybitnego działania przeciwkrwotocznego. np. Gastrogranu i Nervogranu (2 razy dziennie po łyżeczce. Kit możemy rozetrzeć lub rozdrobnić i włożyć do butelki ze spirytusem. a poza tym ma duże znaczenie w leczeniu stanów skurczowych przewodu pokarmowego i może stanowić środek pomocniczy w leczeniu owrzodzenia żołądka i dwunastnicy. spirytusu i 10 g kitu pszczelego łączymy razem. wpływa na zwiększenie apetytu. propolis. Liść mięty pieprzowej . Przy współistniejącej niedomodze wątroby lub bólach pomaga zażywanie 30 kropli Solarenu + łyżeczka Herbagastrinu w 1/4 szklance wody.przeciwdziała gromadzeniu się tłuszczów w wątrobie. zwłaszcza przebiegającego z nadmierną kwasowością soku żołądkowego. Jeśli nie ma wyraźnego zalecenia lekarza. wreszcie oddziałuje korzystnie przy zaburzeniach trawiennych. który pobudza komórki wątroby do wytwarzania i wydzielania żółci. rozgrzewającym. złym wydzielaniu żółci. Po 14 dniach przecedzamy zawartość butelki przez lejek z watą.Możemy sobie także zaaplikować 10 proc. 52 . Dlatego zalecenie częstych choć mało obfitych posiłków jest dla wrzodowców szczególnie ważne. Działa ono poza tym korzystnie na krążenie. JAK POMÓC WĄTROBIE? Ogromna większość niedomagań wątrobowych polega najczęściej na niewydolności wątroby. leków wrzodotwórczych należy unikać. może u osoby predysponowanej doprowadzić do powstania nadżerki lub owrzodzenia. Butapirazol oraz leki przeciwbólowe. ale także poza nimi. a przechowywać go możemy nawet 12 lat Przy chorobie wrzodowej zaleca się też używanie ziół w granulatach. hamujące produkcję śluzu ochronnego. tabletki od bólu głowy. może być także Ekologran . Żołądek wrzodowca. Propolis przygotowujemy w następujący sposób: 100 g 95 proc. popijać ciepłą herbatką dziurawcową Hyper fix).

stanach zapalnych woreczka i dróg żółciowych. warto zaliczyć jeszcze liść bobrka. że „zaszkodziła” nam ta czy inna potrawa. dowiadujemy się niestety dopiero wówczas. zaburzeniach układu wątrobowo-żółciowego i chronicznych zaparciach. koperek do zup i ziemniaków. ale nigdy nie zaszkodzą. zaburzeniach przemiany materii. dezynfekuje przewód pokarmowy. że ich normalnej pracy nie odczuwa się. zatruciach pokarmowych i niestrawności. zapaleniu pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. Wszystkie bowiem organy związane z procesem trawienia mają tę wspólną cechę. upośledzonej przemianie materii. przy kamicy żółciowej lub przy wzdęciach i zaparciach. Calmagina drażetki gorzkie. jak i niedomoga innych organów trawiennych. piorunu. Ze względu na to. podczas gdy są to wypróbowane środki ziołowe. bo zawsze nieco spóźnione. takich jak czyraczność. a w żołądku go nie czujemy.granulki. których lista zwiększa się co roku. stosowane przy zaburzeniach trawiennych. schorzeniach jelit powodujących zaparcia. Wymienię tu niektóre środki dla wiadomości tych przysięgłych zwolenników ziół. że niedomoga wątroby. Przy nadkwasocie np. powiązanych z wątrobą są w Polsce dolegliwościami najczęściej spotykanymi. wzdęciach i niestrawności. że zaczyna się niedomaganie. niż np.nie zawsze mogą.drażetki rozwalniające. A i wtedy jeszcze jesteśmy przekonani. a na wiele rzeczy reagują inaczej. czego nasza wątroba nie lubi. jama ustna. stosowane przy zaparciach nawykowych.jak to powszechnie wiadomo . którzy nie wiedząc o ziołowym ich pochodzeniu traktowaliby je jako nienawistne sobie „chemikalia”. Altra .drażetki rozwalniające o tym samym zastosowaniu. anyż do pieczywa słodkiego. nadmiernej fermentacji w przewodzie trawiennym. Sok mniszka . gdy zaczyna nam ona dokuczać. które stosuje się raczej pojedynczo. Co gorsze .stosuje się przy braku apetytu. przewlekłych schorzeniach przewodu . działa żółciopędnie. Kminek i majeranek stosujemy do grochu i kapusty. Jeżeli jednak ten żołądek czy wątrobę zaczynamy odczuwać . łuszczyca i trądzik. Rhizoma Rhei . zatruciach pokarmowych i niestrawności. najpierw czujemy typową zgagę.sygnały natury żołądkowej są na ogół dość zawodne. chorobach skóry. osłabieniu żółciotwórczej wydolności wątroby. wadliwej przemianie materii.stosowany przeciw zaburzeniom przemiany materii. Do łagodniejszych środków wątrobowych. O tym. Sok świeżego dziurawca stosowany przy schorzeniach miąższu wątroby. ziele dziurawca oraz znane przyprawy trawienne: kminek. braku apetytu. anyż i czarnuszkę.drażetki stosowane przy stanach zapalnych pęcherzyka i dróg żółciowych. oddech zaczyna 53 . wszelkich stanach uszkodzenia miąższu wątroby. W zakresie niedomogi wątroby bada to więc: Alax .Kora kruszyny pobudza ruch robaczkowy jelita grubego. Raphacholin . Sok łopianu .tabletki stosowane przy przewlekłych zaparciach. które . Drożdże lekarskie . która nam się lokuje w gardle lub tuż poniżej. Cholegran . niedowładzie jelita grubego.to znaczy.tabletki stosowane przy stanach niedoboru witaminy B. Pieprz w jamie ustnej pali. że to żołądek.pokarmowego. przemysł zielarski dawno już opracował i produkuje szereg środków ziołowych. Wszystkie wyżej wyliczone zioła zostały zgromadzone we właściwych proporcjach w mieszance ziołowej „Cholagoga II”. nieżytom przewodu pokarmowego i schorzeniom układu wątroby i woreczka żółciowego. majeranek. nieżytach żołądka i jelit. alkohol w ustach pali. stosowane przy kamicy żółciowej. a w żołądku grzeje.

.. albo zląkł się poważnie i .ma żółci pod dostatkiem i ma prawo do solidniejszego wyżywienia. które nam zaszkodziły. a więc złe trawienie niemal od samego początku fatalnie odbija się na usposobieniu pacjenta. powoduje przemęczenie wątroby. sporcie. ale. Racjonalna produkcja żółci w wątrobie opiera się na pracy fizycznej. poza tym K i P. a więc mięsa. słowem na wszystkim. uwalnianie organizmu z różnych zanieczyszczeń również dzięki temu przebiega prawidłowo. Ponadto człowiek ma wówczas lepszy humor. wątroba nie daje mi spokoju” -to znaczy. Po wielu takich wypadkach idzie wreszcie do lekarza i skarży się. z których w wątrobie powstaje żółć. przy której można by powiedzieć. tylko. co odczuwamy w mięśniach jako zmęczenie. gimnastyce. którego kaloryczność jest nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do ilości wykonywanej pracy fizycznej. Nerwicą żołądka nazwano też tę formę niestrawności. Poza rym krew przynosi szereg innych zanieczyszczeń. Inne witaminy. sportu. że nie orientuje się. 54 . Inaczej mówiąc . Jeżeli więc ktoś mówi: „ja mam wątrobę zdrową. jak ściśle te organy są ze sobą powiązane. apetyt. Taki tryb życia . a przede wszystkim o witaminie C. Ona tej witaminy potrzebuje najbardziej. ruchu itp. To nie jest przecież podwyższona temperatura ciała. aż wreszcie przechodzi to w stan przewlekły i zaczyna rzutować na charakter. bo to bezpośrednie następstwo objawów jest istotne: złe trawienie odbiera humor. sprawność fizyczną i sen. że wypróżnienie nie nastręcza trudności. z jakimi normalnie trzeba walczyć. powstający w naszych mięśniach na skutek zmęczenia pracą fizyczną lub sportem. Żółć zbiega do woreczka żółciowego.dostał rozwolnienia. że w prawdziwych chorobach nerwowych nie ma takiej granicy.a nie potrawy . względnie „żołądek mam zdrowy. Krew dochodząc do wątroby przynosi kwas mlekowy. Drugą wielką prawdą jest to. skąd w miarę potrzeby wydalana jest do dwunastnicy. że nawet zdrowej wątrobie szkodzi przede wszystkim życie w bezruchu i takie wyżywienie. bodaj w niewielkich ilościach. w woreczku żółciowym mam kamień”. pogodę ducha i fatalnie mąci nieraz spojrzenie na świat. bo je należycie trawi. na jego codziennym stosunku do ludzi. która sygnalizuje o wielu chorobach. której podstawowym zadaniem jest wytwarzanie żółci. Dostatek żółci z kolei sprawia. która się wyraża reakcją na podniety zewnętrzne: pacjent pokłócił się z kimś. pojawia się później zaparcie. gdzie współdziała w rozkładzie chemicznym ciężkich białek zwierzęcych. że wszelkie zahamowania w wydzielaniu żółci przypisujemy również nerwom. że tu już skończył się człowiek zdrowy.. której gospodarzem w organizmie ludzkim jest wątroba. Złe wydzielanie żółci. choć nie najwięcej: im częściej ją otrzymuje. Ustalmy wiec stanowczo. Otóż w tej dziedzinie istnieją dwie prawdy: pierwsza to ta. ale są również potrzebne do racjonalnej pracy wątroby. do trudności.cuchnąć. a więc cała rodzina witamin B. Muszę jeszcze wspomnieć o witaminach. tłuszczów itp. a pacjent przypisuje to wszystko potrawom.kto ciężko pracuje fizycznie . w domu i dość często lekarz potwierdza je jako przyczynę nerwicy.prowadzony niekiedy przez długie lata. a nie tylko na usposobienie. choć w mniejszych ilościach i nie tak często. że ma fatalne stosunki w miejscu pracy. tym dłużej zachowuje swoją sprawność. a zaczyna się chory.

Kamienie żółciowe tworzą się bardzo wolno. ziele krwawnika. Ta ostatnia działa wprawdzie najmocniej. Ruch wzmaga wydzielanie żółci z wątroby i z pęcherzyka żółciowego znowu do jelit. Przekształcenie hemoglobiny z rozpadu krwinek czerwonych na barwniki żółci zachodzi w wątrobie i w śledzionie. świadczące o podrażnieniu woreczka żółciowego. służącego jedynie do przełamania obstrukcji. Dopiero ataki bólu promieniujące do prawej łopatki lub kręgosłupa. warto zapoznać się ze sposobami zapobiegania tej chorobie. barwniki i kwasy żółciowe. Prześwietlenie może jeszcze nie ujawnić obecności kamieni. zaniesie je do wątroby. pamiętając o tym. owoc czarnego bzu. glukuroniany. ale przy długotrwałym stosowaniu daje niekiedy coraz słabszy rezultat i lepiej używać jej jako środka doraźnego. Do ziołowych środków żółciopędnych zaliczamy: kwiat kocanki. im więcej człowiek ma pracy fizycznej i wysiłku. Istnieją poza tym gotowe mieszanki ziołowe: Cholagoga nr l zalecana przy stolcu miękkim i Cholagoga m 2 zalecana przy stolcu normalnym. ale powstaje w ciągu kilku nieraz lat. a zarazem wydalina wątroby. Na dobę człowiek wydziela ok. Powstaje zastój żółci. to . zapobiegając wytrącaniu się ciał stałych. fosforany i inne sole. Tą drogą więc zapobiegamy powstawaniu kamicy żółciowej. kwiat jarzębiny. trzy razy dziennie raczej przed jedzeniem. Pierwszym sygnałem są bóle ściskające dokoła pasa. Najlepszym przepisem na dobra pracę wątroby jest różnorodne żywienie oraz praca fizyczna i sport. Zapobiega to zastojowi żółci w drogach żółciowych i w pęcherzyku. Żółć z pęcherzyka żółciowego ma odczyn alkaliczny i zawiera kwasy i barwniki żółciowe. mogą świadczyć o tym. że nie przychodzi ona z dnia na dzień. 55 . które działają jak alkaloidy. których organizm nasz potrzebuje tym więcej. Zanim więc dopuścimy do tak ciężkiego stanu. Ponieważ nasz pęcherzyk żółciowy w czasie snu nie pracuje. który jest najczęstszą (choć nie wyłączną) przyczyną tworzenia się kamieni żółciowych. siarczany. chlorki. i wiele innych produktów przemiany materii. Zioła te parzymy w proporcji: łyżka drobno pociętego ziela na szklankę wrzątku i pijemy dwa. jak produkty przemiany materii oraz związki fizjologicznie obce. że im dłużej ją gotujemy.KAMICA ŻÓŁCIOWA Żółć jest wydzieliny. ale również niezawodne zioła. Dalej w skład żółci wchodzą cholesterol. gromadzące się w zdrowej wątrobie. aby tam rozłożyć ciężko strawne białka zwierzęce. liść bobrka i korę kruszyny. Opróżnianie pęcherzyka żółciowego jest unormowane hormonem cholecystokininą. ziele rdestu ptasiego. po czym stosować te słabsze. Z pęcherzyka żółć przejdzie do dwunastnicy. zwłaszcza przy dłuższym ich zażywaniu. kwasy tłuszczowe. ziele połonicznika. że kamień się już uformował. tym bardziej. ziele dziurawca. Zawiera związki potrzebne dla organizmu. Kwasy żółciowe biorą udział w trawieniu tłuszczów oraz we wchłanianiu wit. Krew przepływająca przez cały organizm zbierze z naszych mięśni kwas mlekowy. gdzie powstaną znowu glikogen. fosfolipidy. ślad mocznika i kwasu moczowego. ciała białkowe i związki.bilirubina i biliwerdyna są związkami pochodnymi barwników krwi. liść czarnego bzu.zwłaszcza przy ciężko strawnych i obfitych kolacjach i przy braku ruchu i wysiłku fizycznego niedostateczna ilość żółci wydziela się do jelit. 100 ml żółci. o jego złej pracy. tym wywar jest mocniejszy. otyłości i miażdżycy. Korę kruszyny gotujemy w tym samym stosunku. K. Barwniki żółci .

MIAŻDŻYCA . Przyczyniają się bowiem do zwiększenia ciśnienia krwi. niewłaściwy sposób odżywiania. co w konsekwencji prowadzi do wzrostu poziomu cholesterolu we krwi. Na występowanie powikłań miażdżycowych ma również wpływ otyłość. powodujące zatrzymanie kompleksów białkowo-tłuszczowych w błonach naczyń tętniczych. związki jodu. dna. powodując zakłócenie syntezy związków białkowo-tłuszczowych. selera. Zdaniem naukowców także stres. gdy pije się soki z marchwi. wśród których istotną rolę odgrywa odżywianie. ruch. Pozostałe 90 proc. często po wielu latach. że w Polsce cierpi na nią ok. ponieważ przedostający się do organizmu tlenek węgla uszkadza tętnice. a nawet zamknięcie światła naczyń. zwłaszcza utrzymujący się przez dłuższy czas. w mniejszym lub większym stopniu. Niestety. surowej kapusty. A zatem radzę odzwyczaić się od tego nałogu. np.WRÓG UKRYTY Miażdżyca jest przewlekłą chorobą. Aby obniżyć poziom cholesterolu trzeba uzupełnić dietę magnezem. pietruszki. w wyniku czego zachodzą procesy. ZIOŁA W NADCIŚNIENIU Nadciśnienie tętnicze należy do najbardziej rozpowszechnionych chorób układu krążenia. Powstawaniu zmian miażdżycowych sprzyja palenie papierosów. wciąż mamy złe nawyki żywieniowe. zwalczanie zaparć. Stanowi coraz większy problem społeczny i medyczny. czyli objawowe oraz pierwotne. Niskokaloryczna. choliną. aktywność fizyczna.to czynniki. By zapobiec miażdżycy stosuje się preparaty zwiększające przemianę materii. powodującą upośledzenie czynności tętnic oraz zwężenie. Statystyki mówią. O nadciśnieniu wtórnym mówimy wtedy. ale tylko z polecenia lekarza. Nadciśnienie można podzielić na dwie grupy: wtórne. mniszka. że poza obciążeniami genetycznymi powodują je takie czynniki jak: otyłość. B6. które z pewnością mogą pomóc. wit. Również brak aktywności fizycznej przyspiesza gromadzenie się tłuszczu w tkance podskórnej i łącznej. napięcia psychiczne. Ścianki naczyń włosowatych stają się również bardziej elastyczne. Niemniej wiadomo. nerek i stóp. w tym serca. 4-5 min ludzi. stanowi nadciśnienie pierwotne. Na rozwój zmian miażdżycowych wpływa wiele czynników. ale urozmaicona dieta. pozostawiają po sobie trwałe. Stąd konieczność profilaktyki. czyli samoistne. inozytolem. Dolegliwość ta zaliczana jest nawet do chorób cywilizacyjnych. 56 . napięcia emocjonalne. nie zbadanych jeszcze do końca. Miażdżyca jest chorobą tym groźniejszą. Lubimy jeść tłusto i słodko. wszystkich niemal narządów organizmu. którego przyczyn w pełni jeszcze nie znamy. cukrzyca. W konsekwencji prowadzi to do niedotlenienia. niekorzystne ślady. że czasem rozpoczyna się już w okresie wczesnej młodości. a daje o sobie znać dopiero w stadium zaawansowanym. palenie papierosów. gdy jest ono następstwem określonych zmian i chorób. hormony tarczycy. Jest to choroba ogólnoustrojowa. unikanie stresów i napięć psychicznych oraz nałogów . mózgu. w pewnym stopniu również predyspozycje genetyczne. popijać twardą wodę.

Choroba ta jest szczególnie groźna ze względu na następstwa: przede wszystkim szybszy rozwój miażdżycy i związaną z tym niedokrwienną chorobę serca. od kilkunastu lat coraz częściej uprawiana na działkach. 30 g owocu głogu. Po przecedzeniu pije się ciepłe 3 razy dziennie po jedzeniu. l łyżkę ziela zalewa się szklanką wrzątku i zostawia do naciągnięcia. mocnej herbaty. 30 g owocu głogu. Pije się 3 razy dziennie. zmniejszenie nadwagi ciała i oczywiście ruch oraz aktywność fizyczną. czyli olejem słonecznikowym lub sojowym. PP. dzięki zawartości wit. o działaniu rozkurczowym na ścianki naczyń krwionośnych. wylewy krwi oraz wiele innych groźnych dla życia schorzeń. Jak twierdzi Irena Gumowska. A oto inna mieszanka ziołowa stosowana przy nadciśnieniu: 20 g morszczynu. by już zaobserwować dodatnie skutki kuracji. Pije się 2 razy dziennie rano i wieczorem. Wyciągi z aronii zyskały sławę dzięki kosmonautom. 57 . Na l szklankę wrzątku bierze się l łyżkę mieszanki i parzy pod przykryciem przez 20-30 minut. molibden. Rewelacyjnym środkiem skutecznie obniżającym ciśnienie jest także aronia. wreszcie zerwanie z nałogiem palenia papierosów. miedź. którzy stosowali je w leczeniu choroby popromiennej. Stwierdzono np. głównie zioła. Po zmieszaniu. Zioła leczą. 30 g ziela jemioły. Oprócz leczenia farmakologicznego zalecają często leki roślinne. alkoholu. Można pić jeszcze inną mieszankę ziołową: 30 g ziela jemioły. Wczesne wykrycie nadciśnienia i odpowiednie leczenie dają zwykle pomyślne rezultaty. mangan i inne. wpływa ona na wzmocnienie naczyń krwionośnych i obniża ciśnienie krwi. Zioła te miesza się razem i parzy. z grupy B oraz E). unikanie nadmiernego napięcia emocjonalnego. Wystarczy przez 4 dni zjadać po 25 dag owoców. Wchodzi ona zresztą w skład mieszanek ziołowych Sklerosan i Cardiosan. unikanie kawy. 40 g owocu róży. 30 g ziela skrzypu i 5 g jaskółczego ziela miesza się razem i parzy l łyżkę na szklankę wrzątku. 25 g korzeni kozłka. ale mogą także szkodzić. 30 g czarnego bzu oraz 25 g ziela ruty. liścia ruty. poza tym zawierają składniki mineralne wapń. liścia poziomki i kłącza perzu. Zwłaszcza stosowane w zbyt dużych dawkach lub przez zbyt długi czas. zawały.. po 50 g ziela barwinka mniejszego. kwiatu głogu. która w owocach aronii występuje w nie spotykanych gdzie indziej ilościach. Wskazane jest stosowanie diety bezsolnej. ograniczenie tłuszczów zwierzęcych i zastąpienie ich tłuszczem pochodzenia roślinnego. Jej owoce są prawdziwym magazynem witamin (C. to prawda. 40 g ziela skrzypu. a wyciąg z jemioły w skład kropli Neocardina oraz Intractum Visci stosowanych przy nadciśnieniu. że jemioła bardzo skutecznie obniża ciśnienie krwi. W zapobieganiu i leczeniu nadciśnienia podstawową rolę odgrywa odpowiedni tryb życia. kwiatu rumianku. ziela serdecznika. które zawierają cenne dla zdrowia nienasycone kwasy organiczne. Ojciec Grzegorz Franciszek Sroka w swym „Poradniku ziołowym” zaleca przy nadciśnieniu tętniczym następującą mieszankę ziołową: 100 g ziela jemioły. Wszelkie kuracje ziołowe trzeba bezwzględnie konsultować z lekarzem. PP. traktując je jako środek pomocniczy. Przy nadciśnieniu tętniczym lekarze zalecają również spokojny i uregulowany tryb życia.

są one bardzo bogate w sole potasu. które zawierają moczopędny potas uwalniający organizm od nadmiaru wody.spaceru. gdzie jedyną przyczyną były hormonalne środki antykoncepcyjne. Dlatego ludzie prowadzący siedzący tryb życia mają narastające dolegliwości ze strony serca. Odciąża to mechaniczną pracę serca o jedną trzecią. bez skórki. Gdy jesteś już około 50-tki. ale gdy gotuje się je obrane. należą potrawy mączne. Np.40-letni człowiek może jeść wszystko. Należy przeplatać godziny biernego siedzenia chociaż 5-minutowym ruchem. umiarkowany wysiłek fizyczny. Lecz nie wolno być grubym! Zagadnienie polega również na objętości pożywienia . a ubogie w tłuszcze. krótkim marszem czy kilkoma przysiadami z głębokimi oddechami. które podnoszą poziom cholesterolu we krwi. a szczególnie mięśni ud. to jednak kurczenie się mięśni kończyn dolnych. odmów sobie. Słabo działa mięsień przepony. przesuwa słup krwi przeciw prawu ciążenia w dolnej części ciała do serca. który neutralizuje działanie stresu emocjonalnego i przemęczenie umysłowe. Papierosy uznane są za najważniejszy dodatkowy czynnik ujemny wpływający na pogłębianie się zmian w naczyniach wieńcowych. Dlatego należy się ich wystrzegać na korzyść innych metod zapobiegania ciąży. Od najmłodszych lat należy unikać wszystkich składników w pożywieniu. Dlatego ziemniaki obrane po ugotowaniu plus twarożek i mleko to najzdrowsza dieta wieczorna. potas przechodzi do wody. Trzecim istotnym czynnikiem zapobiegania jest ruch. które rzadko powinny gościć na naszym stole. czy należy unikać tzw.nadmiernego wypełniania żołądka. Po wielogodzinnej pracy w biurze pożądany jest marsz do domu i rzadsze korzystanie ze środków lokomocji. Chociaż serce jest tym podstawowym mięśniem decydującym o krążeniu krwi. Z tym również łączy się sposób przyrządzenia potraw. W zasadzie 30 . 58 . W planie dnia powinno się uwzględniać czas dla najważniejszego czynnika zapobiegawczego i leczniczego . Alkohol pity nałogowo i codziennie jest również szkodliwy. Dlatego spacer szybki czy umiarkowany zalecany jest przed snem.JAK ZAPOBIEGAĆ CHOROBIE WIEŃCOWEJ? Jednym z istotnych czynników zapobiegania jest odpowiednia dieta. Ogłaszane są coraz liczniejsze przypadki zawału u młodych kobiet. W ciągu ostatnich lat narasta problem ujemnego wpływu na naczynia tętnicze stosowania hormonalnych środków antykoncepcyjnych. przeciwdziała bezsenności nieraz skuteczniej niż powszechnie używane środki. których przyswojenie przez organizm wymaga dużej objętości wody. Pozostaje jeszcze pytanie. Są to złożone węglowodany.alkoholu i papierosów. Następstwem ich przewlekłego pobierania jest znaczne podniesienie się cholesterolu we krwi. kluski. Zwolniony przepływ strumienia krwi daje większą możliwość osadzenia się jej zlepionych składników na ściankach naczyń i zatykania ich światła. Trzeba raczej spożywać więcej jarzyn. wentylacja płuc się obniża. D. Siedzący tryb życia z unieruchomieniem kończyn dolnych ułatwia występowanie i postępy choroby wieńcowej. Ruch jest ponadto najlepszym środkiem uspokajającym. co w następstwie obciąża pracę serca. pełne białka. Natomiast ziemniaki gotowane w łupinach zatrzymują swoje bogactwo. natomiast można pozwolić sobie i na jeden kieliszek koniaku. pieczywo. i w czasie gościnnej uczty chcesz być zdrowym poczęstuj sąsiada. ziemniaki . którą wylewamy cło zlewu. Równie ważne jest mięso wołowe bogate w żelazo. używek .potraw.

Tworzące się w moczu osady różnych soli. melisy. lecz już po ugotowaniu. Po dniach głodówki nie należy wracać od razu do normalnego jedzenia. ziele skrzypu i wrzosu. lecz odżywiać się chudym mlekiem. Dwie garście słomy lub dokładnie umytych obierzyn ugotować i na takim wywarze zaparzyć rdest ptasi lub ziele wrzosu. środki chemiczne w żywności. na talerzu.GDY CHORUJĄ NERKI O złym funkcjonowaniu naszych nerek dowiadujemy się najczęściej dopiero wtedy. urologiem lub internistą. Najpoważniejszym schorzeniem nerek jest kamica. zapalenie zatok. W zwalczaniu kamicy skuteczne są wywary z obierek ziemniaczanych lub słomy owsianej (dla osób z nadwagą). proszków od bólu głowy i środków sulfamidowych oraz palenie papierosów. kleikiem ryżowym. szwankuje też układ krwionośny. popijać napary z rdestu ptasiego i liści brzozy oraz owoców dzikiej róży. Przede wszystkim należy rzucić palenie papierosów. Opisaną kurację. a także picie ziół. Ziół oczyszczających nerki i drogi moczowe jest bardzo wiele. 59 . gdyż nikotyna jest największym wrogiem nerek.szybciej. nasienie kozieradki i czarnuszki. nadużywanie soli kuchennej. należy konsultować z lekarzem. gdyż niektóre z podanych ziół lub głodówka mogą się okazać niewskazane ze względu na występowanie innych chorób. Warte polecenia są również Urogan. Owe „obce ciała” zakłócają prawidłowe funkcjonowanie nie tylko nerek. kamica nerek lub dróg moczowych. Fitolizyna. Przyczyn powstawania kamicy jest wiele. Przyczyny bólu mogą być różne . a wśród nich: twarda woda. Kamienie nerkowe moczanowe i szczawianowe narastają wolniej. Wszystkie są jednakowo dokuczliwe i w takim samym stopniu zagrażają życiu. twarogiem. Potem stosować dietę jarską lub półjarską. Wówczas stopniowo zmniejszamy ilość soli. rwa kulszowa (ischias). sok z łopianu. pokrzywy. Wtedy pije się kilka razy dziennie tylko same wywary. czarnej porzeczki. Najlepiej nie solić ich w czasie gotowania. artretyzm. Zapobiegawczo i leczniczo działa np. kora wierzby. Ograniczyć też trzeba solenie potraw. nasienie i nać pietruszki. którą należy stosować 2-3 razy dziennie po łyżeczce na pół szklanki wody. Są też gotowe mieszanki ziołowe i preparaty przygotowane przez „Herbapol”. korzenie. kwiat nawłoci. borówki-brusznicy. nie dopuszczać do bólu nerek.in. rdestu ptasiego. głównie z powodu nadciśnienia (nerki pełnią m. korzeń i nać selera. funkcję regulatora ciśnienia tętniczego krwi). osadzają się w postaci mniejszych lub większych kamyków w różnych odcinkach układu moczowego. sok z brzozy. tuż przed użyciem. Z twardą wodą można sobie poradzić dwa razy gotując. gdy odczuwamy ostry ból. które oczyszczają organizm ze szkodliwych produktów przemiany materii oraz odciążają układ moczowy. Należy więc zapobiegać ich tworzeniu się. Objawem niewydolności nerek mogą być również bóle reumatyczne. Przed głodówką należy zrobić lewatywę z ciepłego i słabego naparu rumianku. Pić dwa razy dziennie. fosforanowe i węglanowe . należą do nich: liście brzozy. Zapobiegawczo i leczniczo stosujemy zioła i diety (jarską lub z niewielką ilością białka zwierzęcego). kłącze perzu. Jest na to wiele różnych sposobów. jagody jałowca. Po pierwszym zagotowaniu i ostygnięciu wodę zlewamy i ponownie gotujemy następnego dnia. najczęściej wapnia. Jeszcze skuteczniejsze są 5-7 dniowe głodówki.może powodować go stan zapalny nerek.

W każdym razie wymagają wcześnie podjętego. których poszczególne stawy są nadmiernie obciążone . stóp. choć nie ma on tak ciężkiego przebiegu. Gościec zwyrodniający umiejscawia się też często w stawach palców rąk (powstają wtedy blisko paznokci twarde guzki). Ujawnia się przeważnie po 40 roku życia. a w konsekwencji do inwalidztwa. Mówi się o niej. a w szczególności stawów. w stawach kolanowych i biodrowych oraz w stawach kręgosłupa. Do najcięższych chorób reumatycznych zalicza się reumatoidalne zapalenie stawów (dawniej zwane gośćcem przewlekłym postępującym) i zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. a występuje przeważnie u ludzi.lub długo pozostają w przymusowej pozycji. a także zimno. skrzywienie kręgosłupa. płaskostopie).REUMATYZM NIEJEDNO MA IMIĘ Łamanie w kościach. nazywana inaczej gośćcem zwyrodniającym. Jest ona w dużej mierze wynikiem starzenia się całego organizmu. najczęściej jednak umiejscawia się w tych. odmienne są przyczyny ich powstawania i niejednakowy ich przebieg. które są najbardziej obciążone. Z chorób reumatycznych najbardziej rozpowszechniona jest choroba zwyrodnieniowa stawów i kręgosłupa. jak i innych stawach nie doprowadza do usztywnienia ani do tak dużych zniekształceń. Chorobie tej sprzyja otyłość. dna. Może zaatakować wszystkie stawy. wilgoć.. po przebytym urazie. Ta postać reumatyzmu występuje bardzo często. systematycznego leczenia oraz ścisłego przestrzegania zaleceń lekarza. wskutek odkładania się złogów kwasu moczowego w chrząstce stawowej. Konsekwencje typu reumatycznego dają też niektóre choroby przemiany materii. lumbago). okołostawowych. Choroba ta jest wynikiem zużycia się tkanki chrzestnej wskutek zachodzących w organizmie procesów starzenia. głównie mięśni i przyczepów ścięgien (zespół bolesnego barku. tzn. 60 . bolące stawy i mięśnie to dolegliwości przypisywane reumatyzmowi. co może być skłonnością wrodzoną albo też wynikiem nieprawidłowego odżywiania. ale zarówno w tych. Choć choroba zwyrodnieniowa stawów i kręgosłupa na ogół nie jest ciężkim schorzeniem i nie powoduje kalectwa. dźwiganie nadmiernych ciężarów itp. ani nie daje tak poważnych następstw jak inne choroby reumatyczne. zarówno w zapobieganiu. którego charakterystyczną cechą jest dokuczliwy ból. a kąsa serce”. nagłe zmiany temperatury. Niekiedy zwyrodnieniu stawów towarzyszy reumatyzm tkanek miękkich. nie bez racji. Sprzyjają temu schorzeniu wady postawy (np. Aby nie dopuścić do rozwoju tego schorzenia. np. należy w miarę możliwości unikać wszelkich urazów i już od wczesnej młodości dbać o zachowanie prawidłowej postawy. jak to ma miejsce w reumatoidalnym zapaleniu stawów. np. nadwaga i inne. płaskostopie. choć może wystąpić i u ludzi młodych. Przyczyny tych chorób dotąd są nieznane. czynniki emocjonalne. że „liże stawy. powodująca zmiany zwyrodnieniowe (artretyzm). wady postawy. Istnieje bowiem wiele różnych chorób reumatycznych. Bardzo ważną rolę. Do rozwoju tej choroby przyczynia się zbyt duże tworzenie się kwasu moczowego w ustroju człowieka i zbyt małe wydalenie poprzez nerki. atakująca przecież dzieci i młodzież. Nie leczone obie mogą doprowadzić do trwałych zniekształceń. to jednak dokuczliwe bóle mogą być przyczyną niezdolności do pracy. Jest to oczywiście duże uproszczenie. odgrywa systematyczna gimnastyka oraz zabiegi fizykoterapeutyczne. powodujące nadmierne obciążenie pewnych grup mięśniowych. jak i leczeniu gośćca zwyrodniającego. Niezwykle zdradliwa jest też gorączka reumatyczna.

Popijać płyn parę razy w ciągu dnia. które się w niej tworzą. nieoczyszczonej soli (w niewielkiej ilości). który doskonale czyści nerki i stawy ze wszelkich złogów i nie dopuszcza do ich powstawania. Zamiast obierzyn ziemniaczanych osoby z nadwagą mogą stosować słomę owsianą (garść słomy zalać l litrem wody i gotować przez pół godziny). liście borówki. zrobić z nich napar (łyżkę mieszanki zalać szklanką wrzątku) i pić 2-3 razy dziennie. świerku. Jeżeli bowiem krew nie jest należycie oczyszczona przez te dwa organy. Do każdej kąpieli dodać trochę naparu z mięty oraz 1/4 kg drożdży. miętę. miętę. słabo osłodzony. Znakomity zielarz. woda powinna być gorąca. Usprawnić należy wątrobę. ziele macierzanki wonnej. W kuracji przeciwreumatycznej godne polecenia są również gotowe mieszanki ziołowe: Reumosan. przy zaparciach również ziela kruszyny. korzeń żywokostu . stawach. rumianek i korę wierzbową. przynajmniej kilka dni w miesiącu. Można je zmieszać. który pobudza organizm do sprawniejszego funkcjonowania. jodły. ziele nostrzyku. Radził też stosować zioła rozgrzewające. lipy. Pić go należy dwa razy dziennie: 2 łyżeczki octu. ponieważ ogromną większość złogów reumatycznych tylko tą drogą można z organizmu usunąć. Należy zagotować pół kilograma igliwia w kilku litrach wody. owoc jałowca. Ulgę przy bólach reumatycznych przynoszą też kąpiele z dodatkiem zmiksowanej kapusty (2 główki na wannę wody) lub igliwie sosny. po czym wlewamy do wanny i uzupełniamy wodą. pęcherzyku żółciowym powinny taką kurację stosować całe życie. 2 łyżeczki miodu na pół szklanki przegotowanej wody. kwiat wężówki. Do jednej kąpieli bierze się połowę tej porcji. Witold Poprzęcki. Odwar z ziół rozcieńczony w 6 litrach wody. Osoby szczególnie podatne na tworzenie się złogów w nerkach. powodujące rozluźnienie mięśni i ustępowanie dolegliwości gośćcowych. co powoduje ucisk. a więc kwiat czarnego bzu. Przy skłonnościach do tworzenia się złogów w nerkach i stawach ważne jest właściwe odżywianie.po 100 gramów. krwawnika. a w celu poprawienia pracy nerek: kwiat bzu czarnego. Proponuję ponadto spożywanie octu jabłkowego. odstawić do naciągnięcia i odcedzić do wanny z wodą. babki lancetowatej. a w rezultacie bóle. Wskazane jest zapobieganie otyłości. Wskazane są także kąpiele ziołowe. poprawiające krążenie krwi. Zimą stosować poduszki gorczycowe lub kilkuminutowe okłady z utartego chrzanu. lokują się w zastawkach żylnych w pobliżu nerwów. picie odpowiedniej ilości płynów. Pyrosan. a krew do szybszego krążenia.KURACJA PRZECIWREUMATYCZNA Kurację należy zacząć przede wszystkim od poprawy pracy nerek. Kąpiele powinno powtarzać się trzy razy w tygodniu przez dwa miesiące. spożywanie otrąb. Reumogran. W ich skład wchodzą: rumianek. Kąpiel powinna trwać około pół godziny. złogi. przynajmniej kilka kolejnych dni (i powtarzać kurację co miesiąc). korzystanie z ruchu. Po każdej kąpieli natychmiast położyć się do łóżka. a więc jedzenie świeżych produktów z uwzględnieniem sporej ilości warzyw i owoców. dla wspomożenia pracy wątroby zalecał stosowanie dziurawca. Zalecam też popijanie wywaru z obierzyn ziemniaczanych z dodatkiem ptasiego rdestu. 61 .

Pewną rolę odgrywa tu również noszenie zbyt ciasnego obuwia. powodujący powolniejsze ogólne krążenie krwi. Całość stebnuje się co 2 cm. osłodzoną wodą (3 łyżki cukru na l szklankę wody). zapobieganie otyłości. odwraca na drugą stronę „kieszonkę”. wywołując stany zapalne. niedobór wit. dopiero jak nagrzeje się od ciała. które normalnie znajdują się w moczu w stanie rozpuszczonym. Kamica nerkowa powstaje w wyniku zaburzeń przemiany materii.in. Podobne przyczyny powodują powstawanie złogów w stawach. powodujących wytrącenie się z moczu kryształków różnych soli. Wtedy zaszywa się ostatni brzeg i otrzymuje poduszkę gorczycową. spożywanie otrąb. zapalenie dróg moczowych. po przecedzeniu i przelaniu do butelek. Pijemy go dwa razy dziennie: 2 łyżeczki z 2 łyżeczkami miodu na pół szklanki przegotowanej wody. nadmiar cukru i białej soli. Sucha gorczyca nie nagrzewa od razu. trwających wiele lat. zdrowy ocet. z uwzględnieniem sporej ilości warzyw i owoców. W nerkach.promieniowanie. Złogi w nerkach i stawach są często przyczyną chorób przewlekłych. który doskonale czyści nerki i stawy ze wszelkich złogów. czyli substancji nierozpuszczalnych. mamy już świetny. jego nadmierne zagęszczenie spowodowane piciem zbyt małych ilości płynów. A i D. W co drugą kieszonkę nasypuje się przez lejek biła gorczycę. zszywa dwa brzegi. wydzielających się w moczu i krwi w postaci ciała stałego.). Obierzyny z jabłek wrzucamy do słoja. • Osobom o skłonnościach do tworzenia się złogów polecam ocet jabłkowy. zaczyna się jej dobroczynne działanie . w stawach natomiast stwardniałe substancje. przedawkowanie leków itp. nie-oczyszczonej soli (w ograniczonej ilości). który powoduje sprawniejsze funkcjonowanie całego organizmu i sprawniejsze krążenie krwi. zastój moczu. odpowiednia ilość płynów. jak np. JAK USUNĄĆ ZBĘDNE ZŁOGI? Złogi tworzą się z niestrawionych resztek pokarmowych. częste spożywanie konserw i nieświeżych koncentratów. polegające m. Powstawaniu złogów tych soli sprzyjają takie czynniki. A więc jadanie świeżych produktów. którą przykładamy na noc na gołe ciało w miejscu. Wskazany jest także ruch. Przyrządzamy go w następujący sposób. Zasadniczą zatem sprawą przy skłonnościach do tworzenia się złogów w nerkach i stawach jest przede wszystkim zapobieganie. pęcherzyku żółciowym tworzy się nierozpuszczalny piasek oraz kamienie. następnie obwiązujemy słój czystą płócienną serwetką i po trzech tygodniach. gdzie najbardziej dokucza nam reumatyzm lub artretyzm. na odpowiednim odżywianiu. więc i kuracja jest podobna. 62 . wreszcie jadanie pokarmów obfitujących w substancje tworzące złogi w drogach moczowych (np. zalewamy przegotowaną. które atakują błonę maziową i ścięgna.PODUSZKA GORCZYCOWA Kawałek płótna lub zwartej bawełnianej tkaniny o wymiarach 40 na 80 cm składa się na pół. twardej wody. szczególnie w lecie i podczas pracy w gorących pomieszczeniach. nie dopuszcza do ich powstawania. siedzący tryb życia.

63 . Obieramy l kilogram doskonale wyszorowanych. sprawia. Taki „zatokowy katar” to stosunkowo łagodna forma zapalenia komór Highmore'a. Odcedzamy i łączymy z wywarem z obierzyn. 3 pietruszki. zalewamy obierzyny l litrem wody i gotujemy pół godziny pod przykryciem. a następnie przez pięć kolejnych dni ogranicza się jedynie do popijania bulionu.. Niekiedy ropa przedostaje się do nosa i można ją częściowo wydmuchać. 2 marchewki. jak się to mówi . Dziś wiemy. która je rozsadzała powodując uparty. punkcji. kładziemy na twarz tak. polegająca na odtruciu całego organizmu. Zapalenie komór można leczyć zewnętrznie i wewnętrznie.• • • Doskonałe rezultaty daje także popijanie wywaru z ziemniaczanych obierzyn. wiosną także „wyoczkowanych”. stosowana chętnie np. gęstej ropy. nikotyną itp. z dodatkiem rdestu ptasiego. a na tym swoistym śmietniku mnożą się drobnoustroje i oto . że zapaleniu komór obocznych nosa winne są m. Poza nim nie jemy nic przez 5 dni. ale najczęściej przewlekła. ale także powoduje utratę 3 kg wagi.stan zapalny. Warzywa zalewamy 2 1/2 litrami wody i gotujemy pod przykryciem przez godzinę. ZAPALENIE ZATOK Jeszcze nie tak dawno zapalenie zatok obocznych nosa uważano za chorobę nieznanego pochodzenia i leczono drogą tzw. Doskonale działają także nasiadówki ze skrzypu. kuracja tybetańska. rycynę lub pigułkę ziołową). 2 pory (mogą być z nacią) oraz l seler. nerki. tzw.. póki ciepły. wlewamy do wiadra i siadamy nad parą na 20 minut. Komory oboczne nosa padają wówczas ofiarą.chroniczna. To ich zła praca. we Francji. przynajmniej przez kilka dni w miesiącu. Jest to tzw. że różne zanieczyszczenia krwi. czyli przebijania ściany jednej. nie mające ujścia z moczem na zewnątrz. w drugim garnku natomiast gotuje się 3 cebule.in. Skutecznym środkiem jest tzw. Polecam również noszenie w domu specjalnych kapci. Od zewnątrz więc stosujemy okłady. Opakowanie skrzypu gotujemy przez pół godziny. Osoby szczególnie skłonne do „łapania” złogów powinny taką kuracje prowadzić przez całe życie. zaparzamy polewając wrzątkiem i odsączamy okład. Po naciągnięciu popijamy kilkakrotnie w ciągu dnia przynajmniej przez kilka kolejnych dni. Na czym ona polega? Otóż pacjent przed planowaną „pokutą” zażywa wieczorem jakiś środek przeczyszczający (np. Oczywiście każdego dnia przygotowujemy nową porcję bulionu. A więc jest to jednocześnie doskonały sposób na pozbycie się zbędnych kilogramów. które przyczyniają się do lepszego ukrwienia stóp. frontalny ból głowy. Garść kwiatu rumianku i ziela nostrzyka kładziemy na płótnie. krążą po całym organizmie szukając miejsca. obciążona jeszcze nadmiarem soli w pożywieniu. Popijamy kilka razy dziennie. W wywarze zaparzamy 2-3 łyżki rdestu ptasiego. pokuta. W jednym garnku gotuje się wywar z obierzyn ziemniaczanych według podanego już przepisu. gorzką sól. w którym mogłyby się ulokować. a tym samym powodują sprawniejsza pracę nerek. Taki „post” nie tylko doskonale oczyszcza cały organizm z wszelkiego niepotrzebnego balastu. potem drugiej komory i ściągania stamtąd zielonej. ziemniaków. Można taką kurację powtarzać co 2 miesiące z bardzo dobrym efektem dla zdrowia i urody. fakirek. Nie solimy.

pijemy napary ziół pomagające oczyścić krew przez nerki. szpinak i codzienne surówki z tych lub innych warzyw i owoców. a gotujemy je 5-10 min. I po tym głównie poznaje się tę chorobę. liść czarnej porzeczki. ciepłe okłady z namoczonego. Po ugotowaniu do garnka ze skrzypem wsypujemy pozostałe składniki naparu. W jadłospisie. mleko sproszkowane. czyraczyca. Trzeba przy tym wyjaśnić. a szczególnie niedoboru witaminy B1 w naszym pożywieniu. nasienie czarnuszki i nasienie kozieradki. wątroba. Natomiast ziele skrzypu przyrządza się osobno. czas dostateczny. Wewnętrznie . zwane popularnie zapaleniem „korzonków” (choć miejsca bolące to nie są „korzonki” tylko zakończenia nerwów). to ataku bólu. Podobny kłopot sprawiają nam wszystkie korzenie. 3 serie po 10 iniekcji). nasiona i jagody parzymy zwyczajnie . ale i spowodować. które nie dokuczały mu wyraźnymi bólami i dlatego nie zwracał na nie uwagi. że wszystkie nerwobóle są do siebie podobne w odczuciach. Ale jeżeli w wypadku ischiasu już nagrzewanie poduszką elektryczną przyniesie ulgę (podobnie jak ból zęba nieco zelżeje przy popłukaniu rumiankiem lub szałwią). zmielonego siemienia lnianego lub z gotowanej cebuli. TE „KORZONKI”! Zapalenie wielonerwowe. kalafior. a każdy ból. żadnym nagrzewaniem nie da się rozpędzić. odcedzić. zwyrodnienie nerwów obwodowych (różnego rodzaju paraliże). aby rozgrzać i „uruchomić” pewną część ropy zajmującej komory. aby nie tylko pozbyć się bólów głowy. należy pamiętać. liść mącznicy. żółtko jaja. jakieś sensacje trawienne. spowodowanego zapaleniem wielonerwowym. kora i kłącza. że zioła. Poza tym rzadko się zdarza. żeby zapalenie wielonerwowe przyszło jako sprawa samoistna. brak kwasów żołądkowych. pomidory. Ze środków doraźnych o dość szybkim działaniu można stosować zastrzyki biostyminy (co drugi dzień zastrzyk. ziele rdestu ptasiego. sok łopianu i sok brzozy. Takie zioła to pączki i liść brzozy. Jednak racjonalny „dowóz” witaminy B1 musi polegać przede wszystkim na właściwym odżywianiu. Okład trzymamy najmniej pół godziny. kwiaty. pietruszka. Dwa lub trzy z wymienionych środków ziołowych wystarczą. chory taki odczuwa stokroć mocniej niż człowiek zdrowy. nać i nasienie pietruszki. czy to od zwykłego uderzenia. Urogan. liść maliny. potrzymać pod przykryciem 10-15 min.. Sposób zażywania podano na opakowaniu. jest objawem zagłodzenia witaminowego. 64 . by nigdy nie wróciły. czy spowodowany poważniejszą przyczyną. jednostronny paraliż nerwu twarzowego. aż doszło do zapalenia wielonerwowego. Dlatego od nich trzeba zacząć przyrządzanie napoju. Najczęściej pacjent ma już na swoim koncie jakieś nerwice. w proporcji łyżka na szklankę wody. Z gotowych środków ziołowych korzystnych przy tym schorzeniu należy wymienić: Fitolizynę. pieczarki. jak przy wszystkich niedomogach nerkowych.aby zapachem tych ziół można było głęboko oddychać. przewód moczowy. korzeń wilżyny. Dolegliwości tej mogą towarzyszyć objawy chorobowe nie mniej dokuczliwe i groźne. gdyż należy gotować je pod przykryciem nie krócej niż 1/2 godziny (garść na litr wody). kłącze perzu. jak np.łyżka stołowa na szklankę wrzątku. ischias. ACH. Aby przyrządzić leczniczy napój. powinny znaleźć się: seler. W codziennym jadłospisie musi się znaleźć: mleko pełne. jagody jałowca.

żółtko jaj. Poza tym przy awitaminozie B1 i B2 może wystąpić zahamowanie przemiany materii. orzechy. MOJE SPOJRZENIE NA NERWICE Należy wiedzieć. papryka nie tylko uczynią pokarmy strawniejszymi. takie jak: kminek. chrzan. Hormon ten jest magazynowany w postaci tyreoglobuliny. ale również zapewnią lepsze przyswajanie witamin. a więc złe przyswajanie. warzywa. surówki. Leży po obydwu stronach chrząstki tarczowatej i górnej części tchawicy. których jak najwięcej należy jadać na surowo. pieczywo razowe.wyniszczenie ustroju. chrzan. świeże ryby morskie. zawierających w swym świetle koloid. że tylko ta droga wiedzie do wyleczenia. ryb i drobiu). owoce i miód. Jednak zawsze jej podstawowa przyczyna jest taka sama .. 3-5 dag dziennie zagotowane w szklance wrzącej wody.wieprzowina. podroby mają opinię ciężko strawnych. Witaminami syntetycznymi i wyodrębnionymi awitaminozy tak zaawansowanej. tyle.Diegestosan (szklankę naparu dwa razy dziennie). kapustę. Wszystkie wielowitaminowe artykuły żywnościowe. ale i złe ich trawienie. jak groch. Zawczasu więc do pożywienia należy wprowadzić groch. pieprz. zwany tyroksyną. paprykę. pieprz prawdziwy i ziołowy. składający się w 50 proc. chromanie przestankowe. z jodu. Takie witaminowe zagłodzenie powoduje ogromną ilość chorób: zapalenie wielonerwowe. Z ziół w stanach nerwicowych stosujemy gotową mieszankę Nervosan. majeranek. że nerwica jest tylko jedna. cebulę i czosnek (do mięs. że atakuje różne organy wewnętrzne. o budowie pęcherzykowatej. Tarczyca jest bardzo unaczyniona. kapusta. kolendra. jak najczęściej świeże ryby morskie. przykurcz mięśni.brak witamin B1 i B2 w pożywieniu albo też złe trawienie pokarmów zawierających te witaminy. kozieradkę (do serów). drożdże. ale warto wiedzieć. świeże ryby rzeczne. owoce.. Prawidłowo pracująca tarczyca wymaga „dowozu” 2 mg jodu na dobę. Tylko właściwe odżywianie jest rzeczywistą terapią chroniącą przed nawrotem. Ilość wydalanej tyroksyny regulowana jest przez przysadkę. może spowodować awitaminozę.. Przyprawy trawienne. w ciągu godziny przepływa przez nią około 5 litrów krwi. majeranek.drożdże. Zaburzenia w pracy tarczycy polegają albo na nadmiernym 65 . a tam gdzie dopiero zaczynają się kłopoty trawienne . orzechy. atonia żołądka i wreszcie . takie jak: kminek. nerki. Nie tylko bowiem brak artykułów bogatych w witaminy. wątrobę. jak zapalenie wielonerwowe leczyć się nie da. Składa się z dużej ilości „zrazików”. GDY DOKUCZA TARCZYCA Tarczyca składa się z dwu połączonych ze sobą płatów. o których była mowa. Trzeba sobie wtedy przypomnieć przyprawy trawienne. a wreszcie niezawodne w większości chorób pochodzących z braku witamin . Wydziela hormon. zwany tyreoglobuliną. Bóle towarzyszące innym chorobom odczuwamy w tym stanie o wiele silniej. zboże z pełnego przemiału.

2 mg. zaburzenia wielogruczołowe w okresie przekwitania. 66 .wydzielaniu tyroksyny (nadczynność tarczycy).. podawaniem metylotiouracylu w zbyt dużych dawkach. zimna i obrzękła. Leczenie wszystkich schorzeń tarczycy musi być oczywiście indywidualne. obrzęk śluzowaty. Niedoczynność tarczycy występuje także częściej u kobiet niż u mężczyzn. urazy psychiczne. pozbawiony wyrazu. jak większość tzw. np. istnieje jeszcze schorzenie zwane wolem nagminnym. wypadają. Tarczyca może powiększyć się w kierunki przestrzeni pozamostkowej. Przyczyną jego jest brak jodu w wodzie i w pokarmach. chudnięcie. Objawy: pobudliwość nerwowa. Występuje drżenie wysuniętych rąk i stany podgorączkowe. tzw. Tętno jest zwolnione. podaje się jod w celu zahamowania wydzielania tyroksyny oraz Metisol pod kontrolą lekarz. Widoczny jest wytrzeszcz gałek ocznych. że cukrzyca przychodzi w tempie dość szybkim. a przyczyną jego są zakażenia. Nadczynność tarczycy jest chorobą uleczalną.100 na minutę. biegunki. Mięsień serca ulega uszkodzeniu przez tyroksynę i może powstać niewydolność krążenia. Oczy mają bardzo silny połysk. Dieta powinna być wysokokaloryczna z dodatkiem witamin A. Kobiety nie miesiączkują. Nadczynność tarczycy stwierdza się przez powiększenie gruczołu (wole). chorób cywilizacyjnych. C i B-complex. Można wówczas podawać 5-procentowy roztwór Lugola. kołatanie serca. apatyczni. prowadzone przez lekarza. Niedoczynność tarczycy. Podwyższony jest procent cholesterolu we krwi (ponad 200 mg). Podstawowa przemiana materii jest również znacznie podwyższona. mają uczucie zimna. Skóra jest sucha. albo na zbyt małym wydzielaniu (niedoczynność tarczycy). bezsenność. RADY DLA DIABETYKÓW Wykaz ustalony przez Światową Organizację Zdrowia lokuje cukrzycę. zabiegiem operacyjnym i zaburzeniami wydzielania wewnętrznego. Ale z podanych wyżej informacji zainteresowani Czytelnicy będą mogli w przybliżeniu określić rodzaj swojego stanu chorobowego i udać się do właściwego specjalisty. Mówią i poruszają się wolno. Serce jest powiększone. a zapobiegawczo dodawać należy do spożywanej soli 10 mg jodku potasowego na l kg soli. Zdarza się. jego akcja przyspieszona. Ciśnienie tętnicze krwi jest podwyższone. objaw rzadkiego mrugania. na liście schorzeń spowodowanych przez braki odpowiednich składników w pożywieniu. podobnie jak ciśnienie tętnicze krwi. Skóra jest różowa. Choroba jest uleczalna. Chorzy są senni. Tętno . Stosuje się leki uspokajające. dojrzewania i ciąży. że najważniejsze jest przestrzeganie właściwej diety w codziennym jadłospisie. pocenie się. a serce ma powiększone wymiary wskutek odkładania się w nim substancji śluzowatych. W miarę ustępowania schorzenia dawkę się zmniejsza. Niedobór tyroksyny prowadzi do odkładania się w tkance podskórnej substancji śluzowanej i powoduje obniżenie się podstawowej przemiany materii i czynności wszystkich narządów ustroju. Obrzękła twarz jest okrągła i ma wygląd księżycowaty. Powiększony język ma odciski zębów na brzegach. obniżone. Leczy się ją podając 3 razy dziennie thyroideum w drażetkach po 0. może być spowodowana zanikiem tarczycy po przebyciu zapalenia gruczołu tarczycowego. w ciągu pół roku i dlatego wydaje się. Włosy szczególnie brwi. Występuje ono znacznie częściej u kobiet niż u mężczyzn. wilgotna i ciepła. To bardzo ważne.

Istnieje również gotowa mieszanka ziołowa . Najpotrzebniejsza w leczeniu łuszczycy jest witamina B6. powodują wzdęcia. cytrynie ze skórką. jak się będzie zmieniało zaopatrzenie rynku. świeżych rybach morskich. ŁUSZCZYCA l DIETA Leczenie łuszczycy trwa zawsze dość długo. Wodę tę należy wygotować do połowy i wypić. pieprzu lub papryki. np. W naszym pożywieniu jarzyny. w którym nie było należytej równowagi między tym. że nie doceniamy cebuli. Tego się nigdy nie jada. Dwa trzy razy dziennie należy płaską łyżeczkę takiego proszku zażyć i popić zimną wodą. owies lub płatki owsiane. bo leczyć trzeba przede wszystkim -właściwym żywieniem. żeby się nie zachłysnąć. a tym. Zioła. trzy w mieszance. pomarańczach. Tymczasem podstawowy. bo mu one szkodzą. „Test” na takie żywienie jest bardzo prosty: z ołówkiem w ręku zapisujemy każdy artykuł spożywczy. Dość często okazuje się. inne artykuły z tej rodziny botanicznej. którą znajdujemy w brukwi. przy czym więcej niż połowa surowych. to najczęściej dlatego. do nabycia w aptekach i w sklepach zielarskich. z rosołu wyrzuca się razem z kośćmi i innymi odpadkami. i leczący. w baraninie. powinny dominować nad węglowodanami i białkami. Dodając do nich chrzanu. zmieniając pozycje z tej listy w miarę tego. Wszystko to sprawiło. wiśniach. który w ciągu miesiąca znalazł się na naszym stole. że cukrzyca zjawiła się niepostrzeżenie. ziele pokrzywy. jabłkach. czarnych jagodach. razowym. pacjent mógł jej nie zauważyć i dopiero stwierdzenie cukru w moczu było pierwszym sygnałem alarmowym.i zapobiegawczy. a więc „rozsadzają”. oczywiście. szpinak. cebuli surowej. świeżych ogórkach. Te ostatnie powinny być zawsze dobrze przyprawione środkami trawiennymi. ostrożnie. pieczone. owoce. w tranie. znakomity środek przeciwcukrzycowy mamy zawsze pod ręką i jeżeli cukrzyca może nam zagrozić. kapustach. czyli artykułami mięsnymi. co gotowane. drożdżach i miodzie. liście czarnego bzu. Cebulę jada się u nas dość rzadko surową.. smażone. Oprócz cebuli poziom cukru we krwi obniżają: perz. pory i czosnek. co surowe. owoc czarnej jagody. podzieliwszy na 4 dawki w ciągu dnia. korzeń mniszka i kłącze koziołka. jajku surowym. Strączyny fasoli i kłącza perzu gotujemy w proporcji 100 g na 6 szklanek wody. poziomkach. marchwi surowej. 67 . jeżynach. a więc szczypiorek. o których wcześniej była mowa. które nie wiadomo dlaczego jada się zawsze gotowane: burak czerwony. ziele szałwi. truskawkach. strączyny fasoli. miodu lub śmietany możemy je w ilościach niewielkich stale dołączać do naszego codziennego wyżywienia. cielęcinie. nieco częściej smażoną. śliwkach. a nawet boleści.Diabetosan. winogronach białych. morelach suszonych. że pacjent nie może jeść wielu z wyżej wymienionych artykułów. seler. nabiałem itp. w pieczywie pszennym. biała kapusta. Nie bójmy się w podobnym wypadku jadać surowych jarzyn. zaparzamy po dwa. powinny również figurować w naszym pożywieniu. mielone nasienie kozieradki (znakomicie smakuje z białym sercem). a to jest właśnie najlepszy środek . trzy razy dziennie. owoc borówki-brusznicy. seler. szczególnie surowe. grochach. Oczywiście. bierzemy łyżkę takiej mieszanki i pijemy dwa. u podstaw której dość długo leżało wadliwe trawienie oraz monotonne pożywienie. ziele dziurawca. Powinno ich być najmniej 60. ale gotowaną.Stan podcukrzycowy i późniejsze przecukrzenie krwi są prawie zawsze następstwem złej przemiany materii.

co likwiduje tę przyczynę. majeranek. uzupełniając brak witamin w organizmie. Ponadto konieczne jest doprowadzenie do codziennego wypróżnienia. stosując Cholegran lub Normogran 2 razy dziennie łyżeczkę przed jedzeniem.Trzeba wtedy sypać do tych potraw kminek. Pierwszą z nich jest niedobór magnezu. Owoce i ich soki G botwina papryka rzodkiewka pomidory rabarbar burak czerwony rzepa seler liście seler bulwa szparagi szpinak Grzyby pieczarki drożdże Tłuszcze masło jajka surowe Ryby węgorz węgorz wędzony G flądra 66 karp 73 śledź do 350 dorsz 160 makrela 180 230 435 300 254 252 Mięso 217 93 300 60 93 175 175 168 75 106 76 G 164 427 G 25 260 G 600 1660 1550 1500 1300 2800 1650 wieprzowina kotlet wieprzowina szynka wieprzowina wątroba wieprzowina nerki Zboża i maki 316 300 60 160 G Orzechy orzechy ziemne orzechy włoskie orzechy laskowe migdały Słodycze i napoje miód kakao herbata wino Mleko G 120 70 36 133 G 100 120 do 19 do 53 G Warzywa fasola biała groch marchew ziemniaki kapusta czerwona kapusta biała kalarepa dynia czosnek kukurydza G . gdyż chodzi tu nie tylko o trawienie. co spowodowało zahamowanie przewodnictwa elektrycznego z mózgu do przyczepów mięśni. W celu przywrócenia organizmowi potrzebnej ilości magnezu zalecam stosowanie produktów spożywczych. który uległ wyparciu przez mangan z osłonek mielinowych włókien nerwowych. ale i o przyswojenie witaminy 62. pieprz lub jeszcze inne przyprawy trawienne. POMOC W STWARDNIENIU ROZSIANYM Najważniejszy problem w leczeniu stwardnienia rozsianego to usunięcie trzech przyczyn wywołujących tę chorobę. To wszystko pomaga na łuszczyce. o współczynniku G (od nazwiska Górnickich) większym od 100.

kurczak wątroba z drobiu żołądki z drobiu cielęcina kotlet 1850 73 120 530 68 .

gdyż półpasiec . soli rafinowanej i herbaty. wapń. liściastych. a przyspieszy to ich powrót do zdrowia. Racjonalne . kiełki zbóż. kompotu. surowe owoce. orzechów włoskich lub laskowych. rabarbaru.to druga przyczyna powstawania SM. jeden litr mleka.leczenie półpaśca polega na dostarczeniu organizmowi witamin naturalnych i to wszelkimi drogami. do 50 g masła. Na krótko przed posiłkiem dobrze jest spożywać stare korzenie marchwi. dużych ilości ziemniaków. Dlatego też zalecam picie surowych soków oraz spożywanie jak największej ilości surówek. gotować pod przykryciem 1/2 godziny i odcedzić).Gdy do jelit wraz z pożywieniem przedostają się nierozpuszczalne fityny wiążące i wydalające magnez. I wreszcie. a rano zmywać odwarem ze skrzypu (garść skrzypu na l litr wody. którą uraża nawet jedwabna bielizna. ale z powodu spożywania pokarmów gotowanych. kalarepy. kapusty.i względnie szybkie . 5 g nalewki kupalnikowej (Tinctura Arnicae) i 5 g nalewki glistnikowej (Tinctura Cholidonii). nasion słonecznika i orzechów 500-700 g dziennie. należy zbilansować je produktami o współczynniku większym niż 100 G. Na okłady miejsc zaatakowanych półpaścem stosujemy: 1) maść witaminową. Złogi te mogą ulec rozpuszczeniu w wyniku długotrwałego popijania określonych soków ze świeżych warzyw i owoców. 69 . Produkty. jedno jajko. w skład której wchodzi 10 g Azulanu. cynk. Wykaz produktów spożywczych pod względem przydatności dla chorych na SM. Stosować małe ilości cukru. Chorzy na SM powinni stosować w swojej diecie produkty o najwyższym współczynniku G. Aby pokarm nie zalegał w żołądku. tłustych ziaren słonecznika. zalecam zjadanie tylko trzech posiłków dziennie i dbanie o wypróżnienie. Po przebudzeniu się należy nacierać ciało szorstką rękawicą zmoczoną w zimnej wodzie z solą (łyżka szarej soli kuchennej na szklankę zimnej wody). wysypka ta rozszerza się nieraz w ciągu kilku godzin. Jeśli ktoś będzie stosował produkty ze współczynnikiem mniejszym niż 100 G. surowe mleko. Wprawdzie enzym fitaza mógłby rozpuścić fityniany. Dla osoby chorej na SM bardzo ważne jest prowadzenie odpowiedniego trybu życia i diety.moim zdaniem . szparagów. których współczynnik G jest wyższy niż 100 są wskazane dla chorych na SM. Można zjeść trochę śmietany. BOLESNY PÓŁPASIEC Półpasiec. Nie zalecam natomiast spożywania warzyw łodygowych. powodują niedobór tych pierwiastków w ustroju . surowe jajka. żelazo i miedź. Ogromne nieraz obszary ciała pokrywa bardzo bolesna wysypka. do 3 łyżeczek miodu. W zależności od apetytu proponuję następującą normę dzienną produktów spożywczych: chleb z pełnego przemiału do 125 g.to po prostu awitaminoza. przyczyna trzecia to bardzo twarde. ulega on denaturacji. Z kolei dla polepszenia równowagi neromięśniowej zalecane są tabletki francuskie „Magnesium Glicocole” oraz MgCl (chlorek magnezu) do nabycia w aptekach homeopatycznych. miodu kwiatowego. chleba z pełnego przemiału. To wszystko należy wymieszać z trzykrotnie większą ilością smalcu i smarować krosty cienko na noc. występujące (rozsiane) w mózgu i rdzeniu kręgowym złogi z krzemianu manganu.

10-20 mg dziennie. bladością.2) okłady z papki zrobionej ze zmielonego nasienia kozieradki. przeciętnie ok. jak i dorośli. U kobiet przyczyną anemii mogą być okresowe utraty krwi. pieprz prawdziwy lub ziołowy.stosować do nich kminek. Niestety. szpinaku. W zasadzie nasz organizm potrzebuje niewiele żelaza. jabłek i innych owoców. Kobiety menstruujące . Osoby wykonujące ciężką pracę fizyczną. Zastrzyki z biostyminy (co drugi dzień zastrzyk) mogą przyśpieszyć leczenie. Dzieje się tak m. selery. zawierających żelazo. nasiona dyni i słonecznika. groch. cierpią zarówno dzieci. częste katary i nieżyty nosa. miedzi. powodują zwiększenie zapotrzebowania na ten minerał. rzeżuchę. ponieważ organizm nie jest w stanie wchłonąć ich w całości. nie ze wszystkiego naraz. bólem głowy. wzbogacają krew w hemoglobinę.olejem lnianym. Wszystko to jest oczywiście leczeniem doraźnym. Zestawy należy zmieniać i . koperek. a także Falvit. Okład taki zakładamy również na kilka godzin. świeżą kapustę. czyli natkę pietruszki. koperek. cykorii. ale dla zabezpieczenia się przed nawrotami należy przede wszystkim zreformować żywienie. zestawie. a jedynie około 10 proc. rzodkiewki. Anemię wywołuje także niewłaściwe odżywianie. świeżą kapustę. ANEMII MOŻNA ZAPOBIEC Objawia się ona ogólnym złym samopoczuciem. marchew. chrzan.co najważniejsze . polanego ciepłą wodą. miedź i witaminy. Osoby cierpiące na anemię powinny zatem jadać jak najwięcej produktów. ogórków świeżych. Najlepszym i najskuteczniejszym lekarstwem jest odpowiednie odżywianie. rzadziej kwasu foliowego. U dzieci przyczyną może być obecność w tzw.Ascofer czy Hemofer. kukurydzę. A więc jadać dużo warzyw i zieleniny. A więc. buraki. czyli niedokrwistość. Człowiek funkcjonuje jakby na zwolnionych obrotach. fasolę i soczewicę. same nie wiedząc o tym. Na anemię.in. marchwi. w wyniku niedokwasoty żołądka. Warzywa. pomidorów. paprykę. lekarstwa te nie są dostatecznie skuteczne. np. bądź witamin z grupy B. uprawiające intensywny trening sportowy. paprykę. białej rzepy. Oprócz tego niektóre osoby. czarnej rzepy. cierpią na zaburzenia wchłaniania żelaza. rzeżuchę. Często zakażenia. Najczęstszą przyczyną jest niedobór żelaza. szczypior i cebulę. wreszcie razowy chleb. na noc. trzeciego migdałka utrudniającego oddychanie. jaja. paprykę. a jeszcze lepiej . a także morele. sałatę. sałatę. zwłaszcza zielone. poprawią samopoczucie. ubogie w warzywa. potrzebują go jednak więcej niż ludzie pracujący umysłowo. Doskonały jest 70 . Osobom cierpiącym na anemię przepisuje się najczęściej preparaty żelaza . biały ser. Surówki takie robimy w dowolnym rzecz jasna. długotrwałym zmęczeniem. mało urozmaicone.nawet 20-30 mg na dobę. codziennie: surówka z kapusty. ale również przed przeziębieniami. marchew. chronią nas nie tylko przed anemią. stany zapalne i gorączka. czasem bezsennością. selery. Przy braku wszystkich wyliczonych środków dużą ulgę mogą przynieść również okłady z gotowanej cebuli. tran. a także kwas foliowy. zwłaszcza zielone. Do niedokrwistości przyczyniają się też krwawiące hemoroidy. zwłaszcza w warunkach zbyt obfitych i przedłużających się menstruacji. drożdże.

kaszlu. słodyczy. ciast. Do szklanki zimnej wody wsypujemy łyżkę soli i nacieramy całe ciało szorstką rękawicą. NIE DAJMY SIĘ PRZEZIĘBIENIU W czasie jesiennych chłodów. Poza tym należy pić mleko. w dużym stopniu. Pijemy dwa razy dziennie. jeśli to tylko możliwe. Unikajmy białego pieczywa. cykorię. uprawiający różne sporty. rzeżuchą. pity regularnie. Niestety. ale również usprawniają trawienie i przemianę materii. Są to zwykle ludzie przebywający dużo na świeżym powietrzu. W leczeniu anemii doskonale działa miód i pyłek kwiatowy. że żelazo zawarte w pożywieniu staje się bardziej przyswajalne. estragon. najlepiej z wodą i miodem. przede wszystkim w postaci surówek: kapustę kwaszoną. Czasami przez całą jesień i zimę nie potrafimy uwolnić się od chrypki. dynię (usprawniające m. polecam inny sposób. pieprz ziołowy. bakterie.również sok z pokrzywy bądź zmielone suszone ziele dodawane do potraw. usprawniają i pobudzają zachodzące w nim procesy. Można np. Sałatę warto przyrządzić z natką pietruszki. Ale są i tacy. pluchy. gorczyca (pół łyżeczki gorczycy popitej wodą poprawia trawienie. Następnie wkładamy ciepły szlafrok i gimnastykujemy się przez 5 minut. że żelazo w połączeniu z witaminą C jest łatwiej przyswajalne. Przyprawy ziołowe -bazylia. Można też suchą szczotką masować całe ciało (także kark i uszy) zawsze w kierunku serca. Pierwsza sprawa to odżywianie. A oprócz tego konieczny jest ruch i świeże powietrze. nawet w czasie słoty. Warto wiedzieć. Na pół szklanki wody bierzemy l łyżkę octu i 2 łyżeczki miodu. udając się do pracy czy wracając do domu. Od nas samych. jak byśmy wypili najmocniejszą kawę. jak najmniej używajmy soli. pracę nerek). Pozytywne działanie ma również ocet jabłkowy. Tym. a także 1-2 łyżeczkami zmielonej pokrzywy (także suchej). Zachęcam więc gorąco do spożywania jak największej ilości warzyw. Wchodzimy do wanny i przez pół minuty polewamy zimną wodą krzyż i całe nogi. nabawić bólu gardła czy złapać grypę. jeść biały ser. zawsze w kierunku serca. kminek. selery. sprawiające. zależy zatem czy nasz organizm zahartuje się i uodporni na wahania temperatury. mięso natomiast w niewielkich ilościach. już bez wycierania. 71 . Ma to bowiem ogromny wpływ na wszystkie procesy. podnoszą nie tylko smak wszelkich potraw. przejść pieszo jeden czy dwa przystanki. choć wszyscy dookoła kichają i chorują na grypę. ułatwiające przedostawanie się tlenu do organizmu. którzy okres ten przeżywają w doskonałym zdrowiu. a później pogimnastykować się 5 minut w ciepłym szlafroku. Można pić codziennie sok z marchwi i świeżej kapusty bądź zjadać solidną porcję kwaśnej kapusty z drobno posiekaną cebulą i marchewką. cukru. Oto kilka przykładów. jak najdłużej przebywać na świeżym powietrzu (aby się dotlenić i zahartować). kataru. nakładamy ciepły szlafrok i gimnastykujemy się 5 minut. ciągle jemy za mało warzyw. Po każdym z tych zabiegów czujemy się tak. każdego dnia. działa żółciopędnie). po czym. bardzo łatwo przeziębić się. rozmaryn. którzy mają trudności z obudzeniem się rano. zmian temperatury. wirusy. sałatę. majeranek. odżywiający się właściwie. marchew (która poprawia także wzrok). choć to one właśnie wpływają w ogromnym stopniu na odporność naszego organizmu. Radzę również. a także czosnek i cebulę. Przed przeziębieniem chroni nas także odpowiednie hartowanie organizmu.in. natkę pietruszki.

Przecedzić. l łyżka suszonych malin. zioła działające wykrztuśnie. 72 . sok z malin lub porzeczek. Zwolennicy ziół orientują się. Pić co 2 godziny po pół szklanki. przykrywając się bardzo ciepło. przykryć. że przedstawione powyżej zioła mają zastosowanie nie tylko przy przeziębieniach. natychmiast po przyjściu do domu przygotowujemy sobie dużą miednicę z gorącą wodą z dodatkiem szlamu leczniczego. anyż biedrzeniec. Kiedy po przemarznięciu zaczyna boleć nas gardło. Do pół szklanki zimnej wody wlewamy 2 łyżki octu spirytusowego.Gdy jednak nie uda nam się uniknąć przemarznięcia. Jednak stosowanie ich w sposób niżej opisany nie powoduje szkodliwych skutków. Napój z bratków (mieszanka) l łyżka ziela bratków. l łyżka kwiatu lipowego. natomiast z bratków przyrządza się napary i odwary. Odmierzoną ilość ziół zalać wrzącą wodą. l łyżka kwiatu rumianku. propolisu. Przepisy przyrządzania napojów ziołowych stosowanych przy przeziębieniach podajemy według proporcji zaczerpniętych z prac prof. dr. Po dwóch godzinach ból gardła minie. z suszonych malin. 1. I tak 20 razy. Sposób przygotowywania napojów z omawianych ziół jest zróżnicowany. ZIOŁA NA PRZEZIĘBIENIE Najpopularniejsze zioła przy przeziębieniu można podzielić na dwie podstawowe grupy: zioła przeciwgorączkowe i napotne. przecedzić. a następnie w zimnej. Pijemy także ciepłą herbatę z malinami. Zioła wykrztuśne to: suszone liście podbiału. koper włoski oraz cebula. bratki i kwiat czarnego bzu. 2 szklanki wody. Pić po 1/2 szklanki co 2 godziny. 2 szklanki wody. Odgrywają także pewną rolę w leczeniu innych dolegliwości. gotować 10 minut. kopru włoskiego czy lipy przygotowuje się napary. plus pół tabletki Polopiryny S i wchodzimy do łóżka. zalać dwiema szklankami wrzącej wody. moczymy w tym roztworze dużą ściereczkę i otulamy szyję łącznie z dekoltem i łopatkami. l łyżka bratków. I tak np. Następnie przygotowujemy kompres na gardło. Jana Muszyńskiego. Zanurzamy na chwilę nogi w gorącej wodzie. by się dobrze wypocić. Herbatka z kwiatów czarnego bzu (mieszanka) l łyżka kwiatu czarnego bzu. i jeśli mamy. Na l szklankę wody wsypujemy l łyżkę soli plus 2 kropelki 10-proc. soli ciechocińskiej czy nawet zwykłej kuchennej oraz drugą miednicę bądź wiadro z bardzo zimną wodą. 2. Do pierwszych specjaliści zaliczają suszone maliny. płuczemy je wodą z solą. kwiat lipy. pozostawić na 15 minut. przyprawić dodatkiem soku malinowego lub porzeczkowego. Zioła wymieszać. propolisem. Na ten kompres zawijamy jeszcze ręcznik kąpielowy lub ciepły wełniany szal i wchodźmy do łóżka.

Odcedzić. co trwa 1-2 dni. pozostawić na 10-20 minut. pozostawić na 10-15 minut. 10 dag miodu. W leczeniu niepowikłanej grypy ważne jest położenie się do łóżka i pozostanie w nim dostatecznie długo. Przy bólach gardła płuczemy je wodą z solą. Występuje w postaci mniejszych lub większych epidemii i nie należy mylić jej z podobnie przebiegającym przeziębieniem. 5. Koniecznie wówczas należy zgłosić się do lekarza. W takich wypadkach również pacjent leczy się antybiotykami. propolisu. Zaczyna się niewinnie. często suchy kaszel. i jeśli mamy. o ile nie wystąpią jakieś powikłania. 4. trzeba koniecznie zwrócić się do lekarza. przyprawić do smaku miodem lub cukrem. np. przykryć. podgrzać do zawrzenia.3. połączona z bólem głowy. Jeśli jednak nastąpi ponowny wzrost temperatury (zwłaszcza u dzieci). Napar z bratków 5-70 g ziela bratków. niezbyt głęboko. czasem także katar. Katar natomiast łagodzi sok z cebuli i czosnku. starsze natomiast narzekają na bóle kończyn. nasilenie kaszlu. które pojawia się nieraz w drugim lub trzecim dniu choroby. ból ucha. Obserwacje wykazują bowiem. Na szczęście zdarzają się one rzadko i dotyczą zwykle dzieci i ludzi w zaawansowanym wieku. Od czasu do czasu 73 . Napój z suszonych malin 40-60 g suszonych malin. ponieważ wirusy grypy nie są na nie wrażliwe. Potem pojawiają się chrypka. pleców i drapanie w gardle. Po okresie wylęgania wirusa. UWAGA-GRYPA! Jest ona chorobą zakaźną. „Miodek cebulowy” (stosowany przy kaszlu) 10 dag utartej cebuli. Innym powikłaniem pogrypowym może być zapalenie płuc. który. Antybiotyki w tym wypadku są absolutnie zbyteczne. Pić w dowolnych ilościach w stanach gorączkowych. propolisem. Jeżeli dołączy katar. Suszone maliny zalać wrzącą wodą. jeśli trzeba. 4 szklanki wody. Młodsze dzieci reagują dodatkowo bólami brzucha lub wymiotami. Podawać co 3 godziny po łyżce stołowej. również leki działające łagodząco na drogi oddechowe. Stosuje się jako środek wykrztuśny. Ziele bratków zalać wrzącą wodą. Składniki wymieszać. leki przeciwkaszlowe i wykrztuśne. l szklanka wody. aż do momentu ustąpienia gorączki. przepisze antybiotyki. Thiocodinę. Występuje podrażnienie błony śluzowej gardła i krtani. a czasem dopiero po kilku dniach. Zwykle jest to choroba niezbyt ciężka. wywoływaną przez wirusy. gdy w pierwszych dniach chory nie położył się do łóżka. szczególnie dla dzieci. zaczyna się nagle gorączka. że powikłania pogrypowe występują znacznie częściej. bólami mięśni i stawów i ogólnym złym samopoczuciem. Odcedzić. Po wyciśnięciu nasączamy nim tamponiki z waty i wkładamy do nosa. bóle przy oddawaniu moczu. przykryć. Na l szklankę wody wsypujemy l łyżkę soli plus 2 kropelki 10 proc. by można je było łatwo usunąć. trwająca kilka dni. oczywiście wyłącznie z polecenia lekarza. Chorym podaje się zwykle aspirynę lub Polopirynę plus Calcium (Polfa) rozpuszczone w pół szklanki wrzącej wody z malinami i duże dawki witaminy C.

kminek. esiragon. Mają one bowiem ogromny wpływ na nasze zdrowie.twierdzi znany hematolog. Można też wkładać (do nosa także) z liści mięty. Eucaliptus Cpl 3 razy po 25 kropli na wodzie. Ostatnio coraz częściej jednak słyszy się głosy o pewnych skutkach ubocznych. Piętnaście lat później Włoch Spira uzyskał z tego proszku kwas salicylowy. twarożek z różnymi dodatkami. mniej ciast i słodyczy. wywoływanych przez nadużycie tego niewinnego środka. mięty. Trzeba koniecznie jeść więcej warzyw. Doskonałe są herbatki z czarnego bzu. A do nich należy przecież aspiryna. Richards po przebadaniu 833 niemowląt doniósł o pewnych kłopotach z noworodkami. geranium. zabieranej przez kosmonautów w przestworza. 3 razy dziennie po 25 kropli. przewidziany jako następny do lotu na Księżyc. piersi i stopy spirytusem Apiscum Bryoniae. Bazylia. oczywiście w niewielkich ilościach. musiał zrezygnować z podróży jedynie dlatego. dyni. wietrzyć często mieszkanie. pieprz ziołowy. Już na 440 lat przed naszą erą genialny grecki lekarz znał kojące ból i obniżające gorączkę działanie kory wierzbowej. ale poprawiają przemianę materii i proces trawienia. majeranek. a także czosnku i cebuli. Z biegiem lat odkryto dalsze związki chemiczne. by uzupełnić utratę wody w organizmie spowodowaną poceniem się. których matki w pierwszym kwartale ciąży pobierały preparaty salicylowe. Ale dopiero w 1828 roku łagodząca ból substancja została w formie krystalicznego proszku wyizolowana z kory wierzbowej i przez Anglika Wilkinsona nazwana salizin.tamponiki zmieniamy. kisiele. że jego organizm nie tolerował aspiryny. kaszlu Cetraria Islandica Cpl 3 razy dziennie po 25 kropli. Już w 1969 roku angielski lekarz. Dotrze jest stosować leki homeopatyczne: Apis Cpl. Prawdę mówiąc. które podrażniają drogi oddechowe i osłabiają ogólną kondycję organizmu. Wchodzi w skład apteczki. nie tylko zresztą w tym okresie. budynie. uodporniają nasz organizm i pobudzają zachodzące w nim procesy. Co pięćsetna osoba łykająca aspirynę cierpi na krwotoki z żołądka oraz na objawy uczuleniowe . Również w czasie grypy starajmy się spożywać więcej ciemnego pieczywa. Aspiryna pogłębia niekorzystne zmiany w obrazie krwi u osób ze złą krzepliwością . natki pietruszki. W wypadku kataru smarować nos Eucaliptusem. mleko. W okresie epidemii grypy trzeba koniecznie unikać liczniejszych zgromadzeń. Można śmiało powiedzieć. Dziś jest jednym z najpopularniejszych leków. gorczyca nie tylko podnoszą smak wielu potraw. jogurt i kefir. Przynosiły one ukojenie 74 . jaja w szklance czy na miękko. W czasie grypy pacjent powinien dużo pić. Nie bójmy się przypraw. Polecane są natomiast gotowane mięsa i drób. przebywać jak najwięcej na świeżym powietrzu. selerów. lipy. powątpiewania o absolutnej nieszkodliwości aspiryny nie są zupełnie nowe. że praojcem tego środka był Hipokrates. porów. prof.ocenia jeden z internistów o światowej sławie. Dobrze jest także smarować plecy. sałaty. głogu i rumianku bądź z Pyrosanu z malinowym sokiem. Mogą to być domowe lemoniady z cytryny z dodatkiem miodu albo soki owocowe lub warzywne. Jeden z amerykańskich kandydatów. Zachęcam do spożywania surówek z kapusty kwaszonej. PRAWDA O ASPIRYNIE Odkryto ją przed 75 laty. galaretki owocowe. Osoby gorączkujące powinny wystrzegać się potraw tłustych i ciężko strawnych. marchwi. nie przegrzewać się. A poza tym unikać alkoholu i wystrzegać się palenia papierosów. rozmaryn.

ani przez zbyt długi okres. Kwas acetylosalicylowy . są zdrowe. że organizm można zahartować. przed użyciem należy ją dokładnie rozdrobnić i obficie popić. a tym samym uodpornić na choroby. zawsze od dołu w kierunku serca. były jednak niesmaczne i drażniły błonę śluzową żołądka. nie powodowały choroby? U naszych wschodnich sąsiadów popularna jest „bania”. powinny uzgodnić z lekarzem. potem polewamy ramiona. następnie opłukujemy nogi i wkładamy ciepłe skarpety z wełny owczej. po jej zażyciu ludzie natychmiast kąpią się w przeręblu albo biegają po śniegu przy siarczystym mrozie. Latem możemy biegać codziennie przez kilkanaście minut po trawie pokrytej jeszcze rosą. Ojciec Feliksa Hoffmana. wkładamy ciepły szlafrok i gimnastykujemy 75 . biodra. Osoby. także leczył swój reumatyzm tymi preparatami.w cierpieniu przede wszystkim reumatykom. zaczynając od nóg do góry. czy zimniejszy podmuch wiatru. Odkrył go w 1897 roku. że przy byle okazji dzieci kaszlą. niemniej są skrupulatnie brane przez naukowców pod uwagę. Powinno to trwać krótko. Niemniej jednak. wreszcie krzyż i łopatki. Dodatkowo radzę polewać się zimną wodą. najwyżej 1-2 minuty. najpopularniejszym lekiem na świecie. poprzez kolana. przebadał jego terapeutyczne działanie i w dwa lata później zgłosił lek do opatentowania. Po zabiegu nie wycieramy się. by przemoczone buty. Muszą więc i aspirynę obciążać pewne „grzechy”. po czym kładziemy się do ciepłego łóżka. pośladki. HARTOWAĆ CZY CHOROWAĆ? Wiele matek skarży się. krystaliczny proszek . chemika. u Finów „sauna”. Do tego samego zresztą mają skłonności dorośli. odporne na wszelkie choroby. Można to osiągnąć. czym ewentualnie zastąpić ten lek. stosując nacieranie całego ciała zimną wodą z dodatkiem soli (l łyżka soli na szklankę wody) lub octu. Spośród wielu tysięcy publikacji na temat jej dobroczynnego działania. łapią wszelkie infekcje. kichają. Obecnie jest ona rzeczywiście.biały.został przemianowany na aspirynę. Zawsze przed użyciem leku z aspiryną zażyć łyżeczkę zmielonego siemienia. Zasadniczą sprawą jest uodpornienie nóg na zimno i przemoczenie. które tak robią. następnie piersi. Osoby skłonne do krwotoków z żołądka nie powinny przyjmować aspiryny w ogóle. Polewanie rąk zaczynamy od palców. nie odczuwając chłodu i nie przeziębiając się. Nacieramy energicznie ciało szorstką rękawicą. które dotychczas przyjmowały aspirynę. Co zatem robić. nie polecam aż tak skrajnych metod. brzuch. by zahartować i uodpornić organizm na tyle. zawsze zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Nie ma na świecie leku o doskonałym i bezbłędnym działaniu. a farmaceuta z koncernu Bayera. Robimy to za pomocą prysznicu. Kobiety w ciąży. na podstawie moich długoletnich doświadczeń mogę stwierdzić. Oczywiście. wydają się wyjątkiem. Dreser. nie powinna być przyjmowana ani w zbyt dużych dawkach. mają chrypkę. Po kilku dniach zaczynamy polewanie pleców i kręgosłupa. te kilka. najlepszym tego przykładem są ludzie. Można także postępować inaczej: do wanny nalać zimnej wody do wysokości 10 cm i dreptać w niej 2-4 minuty. Może powodować uczulenia u osób nie tolerujących salicylanów. które mówią o skutkach ubocznych. którzy przez całe życie pracują na powietrzu. sprawne fizycznie i umysłowo. Skargi na bóle żołądkowe skłoniły syna do poszukiwań lepiej tolerowanego środka. z fabryki Byera.

z tkanki tłuszczowej. pobudza krążenie krwi. Zabieg ten systematycznie powtarzamy. zimą możemy biegać boso przez 1-2 minuty po świeżym.organizm zaczyna czerpać energię z zapasów energetycznych ustroju. po czym również należy wejść pod kołdrę. ziele fiołka trójbarwnego. Potem rozszerzyć powierzchnię masowania na całe ciało. pączki topoli. słonecznika. W bardzo wysokiej gorączce. A gdy organizm oswoi się z zimnem. a także poprawia pracę serca. Stosowanie tych ziół wywołuje poty. kwiatostan lipy. a w ślad za tym wzrasta zapotrzebowanie organizmu na energię. Doskonałe rezultaty osiąga się także w inny sposób: co trzeci dzień. kora wierzby. wydalanie wody i elektrolitów. W przewlekłych stanach gorączkowych zioła te wpływają na poprawę samopoczucia chorego. Wytrzeć się porządnie ostrym ręcznikiem. Nadmierne ubytki wody należy uzupełniać podawaniem 76 . obniża gorączkę i hamuje rozwój choroby. Następnie ciało spłukać błyskawicznie zimną wodą. Zasadą kuracji hartującej jest rozpoczęcie jej późną wiosną czy latem i konsekwentne kontynuowanie przez wszystkie pory roku. Można też początkowo. nadto witaminy w większych ilościach. aż do pachwiny. Stan taki nie może trwać długo. po czym nie wycierając się nakładamy ciepły szlafrok i wracamy pod kołdrę. w półpaścu. aż do momentu zupełnego oswojenia się z zimną wodą. wszystkie zabiegi powinien dawkować ostrożnie. berberysu. Jeśli ktoś bardzo źle znosi zimną wodę. suszonej pokrzywy. Gdy utrzymuje się gorączka. tawuły. Zalecam stosowanie diety lekko strawnej. powiedzmy od pół minuty. bowiem następuje wyczerpanie organizmu i osłabienie. wysypek skórnych. bezpośrednio po wstaniu z łóżka. do czego przyczynia się zwiększony rozkład białek ustrojowych. cebulki i zmielonej. aby zachować kierunek do serca. rozpoczynając zabieg od stóp. np. dopiero co spadłym śniegu. założyć skarpety i wejść do łóżka. grożącej porażeniem ośrodków mózgowych i porażeniem mięśnia sercowego. gotowaną cielęcinę. wchodzimy na pół minuty do wanny z zimną wodą. wreszcie kapusta kwaszona z dodatkiem natki pietruszki. owoce maliny. dzieci dwa razy dziennie po tyle kropelek. Zapobiegawczo możemy także zażywać propolis: dorośli 25 kropelek dziennie. przy czym ważne jest. W celu uzupełnienia niedoborów białka należy choremu podawać mleko. niekiedy ratują zdrowie choremu. Można także jedynie po natarciu nóg zimną wodą z octem lub solą. wzrasta przemiana materii. Witaminy takie występują w sokach ze świeżych warzyw i owoców. stojąc w wannie. białek mięśni i z narządów. obmywać się zimną wodą z octem lub solą. ZIOŁA PRZECIWGORĄCZKOWE Do ziół przeciwgorączkowych należą: kwiat bzu czarnego.się przynajmniej przez 5 minut. ile mają lat. jaja na miękko. Środki przeciwgorączkowe należy stosować w przypadkach zakażeń bakteryjnych. kurczaka. Jeśli zapotrzebowanie nie zostanie pokryte przez pożywienie . Doskonale też uodparnia i hartuje organizm czosnek i cebula. I ostatnia ważna sprawa: dobrze byłoby rano lub wieczorem szorować nogi wilgotną szczotką. wirusowych. Zalecam również spacery po świeżym powietrzu i wycieczki rowerowe. chudą rybę. Powstałe w ten sposób ciepło rozgrzewa ciało. twaróg.

W bezsenności i stanach podniecenia nerwowego podawać mieszankę ziołową uspokajającą Nervosan. mijające zwykle po jednej lub dwóch godzinach mogą oznaczać. a przy wstawaniu rano bóle z tyłu głowy. szpinaku. miażdżycy. ryb. tysiącznika. W przeciwnym wypadku dochodzi do zalegania pokarmu w żołądku i jego psuciu się. zapalenia mózgu. prawie zawsze występujących jednocześnie u palaczy. W zaparciach podawać ziołowe środki pobudzające perystaltykę jelit . B1 i B2 po 3 mg dwa razy dziennie. wywołujące nieraz wymioty i zakłócenia w widzeniu. Ponieważ jednak stosowane stale środki lecznicze nie usuwały dolegliwości. co obniża gorączkę. Z powodu zdenerwowania i działania czynników psychicznych. w żadnym wypadku nie powinny 77 . powstają krótkotrwałe napady bólowe. zaparciom. goryczki. Pożywienie powinno być podawane w małych ilościach co trzy godziny. do których należą: korzeń arcydzięgla. jajek. Bóle głowy towarzyszą niedrożności nosa. Ponadto napary z ziół wzmacniających apetyt. Zalecam stosować Pyrosan. udar słoneczny lub rozpoczynające się zapalenie opon mózgowych. Bóle z tyłu i z przodu czaszki. buraka czerwonego. dolegliwości nerek. kolendry. cykorii. Zalecam soki z marchwi. pietruszki. Jeśli pacjent ma uczucie. Należy unikać zdenerwowania i stresów. kopru ogrodowego. Sam mózg jest w pełni nieczuły na bóle. konieczna jest natychmiastowa interwencja lekarza. które trwają dłużej niż trzy dni lub powtarzają się często.płynów w ilościach co najmniej 2. jeszcze dotychczas znane. Również bóle głowy. Po ustąpieniu gorączki wskazane jest podawanie choremu przez kilka dni potraw jarskich z cebulą i czosnkiem. Promieniowanie bólu z oczu. to przyczynami mogą być choroby infekcyjne. że jego czaszka jest wypełniona płynem. Ziemniaki spożywane same. guzików mózgowych lub podrażnienia mózgu przez stan gorączkowy. owoc anyżu. niestety. są częstym następstwem nadciśnienia krwi. niestrawności. kwiat krwawnika. Toteż przez długi czas przypisywano przyczyny bólów głowy skurczom naczyń mózgowych. Bóle czoła. sałaty i rzodkiewki. bylicy bożego drzewka. a w szczególności dwóch ostatnich. Występujące nagle męczące bóle skroniowe są spowodowane przez stany zapalne obrzękłych arterii skroniowych. takich jak gniew. że istnieje zapalenie zatok bocznych nosa lub procesy zwyrodnieniowe w kręgach szyjnych. selera. wit. ziele majeranku.5 litra dziennie. babki lancetowatej. silne jednostronne bóle głowy są często sygnałami ostrzegawczymi ostrych ataków jaskry. skuteczniejsze terapie. Ogólne „brzęczenie” w czaszce jest zazwyczaj następstwem przeziębienia. zaczęto opracowywać inne.aloes lub Normosan. iż chore są zęby. grypy lub innych chorób infekcyjnych. liść mięty. PORADY W BÓLACH GŁOWY Wszystkie przyczyny bólów głowy nie są. bez mięsa. natomiast opony i naczynia mózgowe mogą być bolesne. W zależności od umiejscowienia i czasu trwania bólów głowy można określić różne przyczyny. W wielu z wymienionych przypadków bólów głowy. Należy dbać o regularne wypróżnianie. które je wywołują. co ułatwia trawienie. karku. irytacja itp. drapacza lekarskiego. nadużywaniu alkoholu i nadmiernemu paleniu papierosów. mniszka.

Pije się je rano i wieczorem.jedna szklanka dobrego wina lub piwa. spożywanie cebuli i czosnku. ogórkami czy sałatą. by poczuć ulgę. zjeść przed snem łyżeczkę miodu lub 1-2 jabłka. a następnie zalewamy spirytusem w porcji 1:1. szałwi lekarskiej. ziele dziurawca. Można także pić napary z ziół. rumianku. zawierającej liście brzozy. w miejscu gdzie kończy się palec i powstaje małe wgłębienie. 2. Terapia sokowa Popijanie soków z dyni. zmartwień i przemęczenia. Doradzam również zastosowanie bursztynu: przez pocieranie ciała bursztynem przenikają do organizmu elektrony. wzmacnia się organizm. doraźna. ich działanie jest ograniczone. Jednorazowo bierze się l lub 2 łyżeczki ziół na l szklankę wrzątku. mięty pieprzowej. które często trapi ból głowy czy migrena.być lekceważone i wymagają porady lekarza. Samoleczenie jest dozwolone jedynie w lekkich przypadkach lub jako pomoc natychmiastowa. wreszcie chodzenie boso po rosie. żurawin. ziela jemioły i ziela nostrzyku. lawendy. Zaleca się również stosowanie naparów z dziurawca. natomiast w migrenie wspomagają leczenie środkami farmakologicznymi. Kneipa kąpiele nóg. kozika lekarskiego. Bóle łagodzi przyłożenie do czoła chusteczki. ograniczając się do potraw lekko strawnych. które aktywizują procesy życiowe. które w wielu wypadkach mają korzystne działanie w zwykłych bólach głowy. masaż dużego palca od strony podeszwy oraz 78 . polewanie zimną wodą kolan i bioder (ale nie zaraz po posiłku). Ja jednak nie zalecam stosowania środków przeciwbólowych. A przede wszystkim bezwzględnie rzucić palenie papierosów. Osobom cierpiącym na bóle głowy o. Wystarczy kawałkiem bursztynu potrzeć kark. Bursztyn można również rozpuścić w spirytusie. radzę wysypiać się. półkąpiele. buraka i ogórka. stosując według starej metody dr. Płuczemy go w ciepłej wodzie w szklanym lub fajansowym naczyniu. marchwi łączonej ze szpinakiem. nie jadać solidnych kolacji. Zażywane bowiem przez dłuższy czas niszczą wątrobę i. tymianku. Miesza się razem po 100 g kwiatu rumianku i kwiatu lipy oraz po 50 g liścia melisy. jednak nie za długo. Grzegorz Franciszek Sroka w swym „Poradniku zielarskim” poleca następującą mieszankę ziołową. którym można nacierać bolące miejsca. melisy. nasiadówki w wannie. Bursztyn rozpuszcza się powoli i długo. przecedzą się i lekko podgrzewa. burakami. Od bólów głowy można często uwolnić się. Osobom. np. zimny kompres na czoło i kark. których zastosowanie nie powoduje skutków ubocznych. co tu dużo mówić. Terapia akupresurowa Nacisk palcem na zewnętrzną stronę dużego palca u nogi. Po 20 minutach. które ratują się jak mogą. Jestem zwolenniczką terapii naturalnych. nad brzegiem rzeki czy morza. oczywiście bez cukru. 1. gdy naciągnie. a przy występowaniu tych dolegliwości wieczorem . nie mówiąc o alkoholu. aż powstanie płyn o zapachu żywicy. marchwi i selera bądź marchwi ze szpinakiem. skronie i nasady dłoni w miejscu wyczuwalności pulsu. POMOC W MIGRENIE Na migrenę cierpi wiele kobiet. szpinaku lub mieszanego z marchwi. a także unikać stresów. a nawet ustępują bóle głowy i zmęczenie. Cierpiącym na bóle głowy pomaga nieraz jedna filiżanka kawy. sosny. Zaleca się też picie soków ze świeżych warzyw. rozmarynu. liścia mięty pieprzowej.

Śniadanie powinno być posilne. Przypominam przepis na ocet jabłkowy: obierki z jabłek wrzucamy do dużego słoja i zalewamy osłodzoną wodą (na szklankę wody trzy 1/2 łyżki cukru). tuż przy palcu następnym: masaż skroni z jednoczesnym użyciem spirytusu bursztynowego. zimny prysznic i 5 minut gimnastyki. filiżanką gorącej wody i odstawiamy na osiem minut do naciągnięcia. 5. bazylii. apatyczne. Napar przygotowujemy zalewając łyżkę stołową ziół. Lepiej nastawić go na nieco wcześniejszą godzinę. Stałe napięcie. plus jedna łyżka zarodków 79 . trudności i kłopoty domowe są gorsze w skutkach aniżeli najintensywniejszy wysiłek fizyczny. często brak zadowolenia i satysfakcji z pracy. małymi łykami. Zdarza się nawet. JAK PRZECIWDZIAŁAĆ ZMĘCZENIU? Współczesna kobieta narzeka na stałe zmęczenie. Ciepło powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych. Bardzo ważne jest przeciwdziałanie zmęczeniu. Terapia ciepłem Przyłożyć do bolących skroni butelkę z ciepłą wodę lub puścić na bolące miejsca strumień powietrza z suszarki. Terapia wodna Wziąć gorący prysznic. to samo dotyczy również niektórych mężczyzn. Oczywiście. zupełnie rozbudzić. najlepiej dwa razy dziennie. może założyć ciepłą czapkę. Po wstaniu pobudzająco działa króciutki. uzupełnione zieleniną. 6. 5 kropli olejku lawendowego dać na kostkę cukru i wolno ssać. wypita na czczo z łyżką miodu i 34 łyżeczkami octu jabłkowego. I tak np. jak i psychicznie. od strony wewnętrznej. Znam też osobę. Po przebudzeniu warto trochę poprze-ciągać się w łóżku. kierując strumień wody na głowę i plecy. Może składać się ono z płatków owsianych. 4. tyle że trzeba regularnie używać budzika. lawendy lub napar z majeranku. Ponieważ w aptekach ziołowych są do kupienia olejki z tych ziół.3. można np. Po trzech tygodniach ocet przecedzamy przez lejek z kawałkiem waty i możemy go już używać. którzy drogą samodzielnych poszukiwań znaleźli najskuteczniejsze dla siebie metody leczenia. kładą na skronie plasterki surowych kartofli i moczą nogi w gorącej wodzie z dodatkiem gorczycy. 1-2 min. a w szczególności na partie wokół kręgosłupa. przykrywamy gazą. Zmęczona jest zarówno fizycznie. Inni stosują masaż brzucha. wielu osobom na bóle migrenowe pomaga filiżanka gorzkiej kawy z dodatkiem 2 dużych łyżek soku cytrynowego. Są na to rady i to dość proste. herbatę z melisy. której pomaga tzw. Terapia ziołowa Popijamy wolno. Szklanka zimnej wody lub wody mineralnej bez gazu. kilka solidnych głębokich wdechów i wydechów. Mimo wieloletniej praktyki często uczę się od swoich pacjentów. postawi nas na nogi. Jesteśmy senne. zalanych poprzedniego dnia mlekiem. Terapia magnezowa Zażyć rozpuszczone w wodzie 5 mg magnezu (tabletka lub granulat). pośpiech. że już po urlopie wstajemy rano z uczuciem ogromnego znużenia. potem gorąca kąpiel i zjedzenie dwóch jabłek. rowerek. myśl o najmniejszym wysiłku wprowadza nas w popłoch. Jeśli ktoś woli.

Leczenie . jajko lub plasterek wędliny. jest niezmiernie bogaty w wit. odcedzić. wreszcie garstka płatków kukurydzianych. stajemy na chwilę w otwartym oknie lub na balkonie i głęboko wdychamy powietrze.pszennych i 2-3 łyżki otrąb. bolące stawy. ziele szanty i jemioły. Berberys. szczypiorkiem czy pietruszką z listkiem sałaty lub cykorii. ziele rdestu ptasiego. Sok ten ma wspaniałe właściwości wzmacniające. Również lubczyk i arcydzięgiel oraz kwiat dzikiego bzu mają właściwości wzmacniające i lecznicze. zamiast słodkich bułek. ziele krwawnika. kwiat nagietka.napar z mięty i dziurawca lub melisy. Zamiast kawy . tu będzie mowa o żylakach. C. I jeszcze jedno: jeśli w pracy spotka nas jakaś przykrość. obfite i. Żylaki mogą być również skutkiem wrodzonego upośledzenia ściany i zastawek żył lub pozakrzepowej niedrożności żył głębokich. nieżyty żołądka i jelit. Na naszych stołach w okresie zimy powinna częściej gościć kapusta kwaszona.. gruszka czy śliwki. ziele krwawnika. Można ją też zjadać na surowo. A jeśli w zabieganym życiu nie możemy wygospodarować sobie kilku minut. Pomocne mogą się okazać zioła jako napar do picia i okładów. utartą marchew lub seler. Zaleca się noszenie elastycznych pończoch. Najlepiej z razowego chleba posmarowanego masłem i posypanego kminkiem. Gotować 15-20 min. Możemy z niego robić galaretki. C. Kawałek sera. Również młodzież na śniadanie powinna zjeść talerz mlecznej zupy z otrębami. nie przenośmy swych frustracji na teren domu i odwrotnie. kwiat rumianku. ziele ruty. resztę przepuszczamy przez sokowirówkę. zabieramy solidne „zielone” kanapki.. Doskonała jest również jarzębina przesmażona z cukrem. przecedzić. PORADY NA UMĘCZONE NOGI Tak. Lepiej wypić szklankę melisy czy napar z szyszki chmielu bądź łyknąć pół łyżeczki Nerwogranu i popić go wodą.. Leczniczo działa także na nerki. którą można dodawać do dżemów (leczy naczynia krwionośne) lub zaparzyć razem z różą czy dziurawcem. niedoceniane źródło wit. dżemy. często występuje to przy niewydolności serca i złym krążeniu. gotować 2-3 min. Można do niej dodać suszony koperek. kwiat jarzębiny. Odrzucamy zielone liście. jabłko. którą można ususzyć wiosną (lub kupić w aptece) i przez cały rok pokruszoną dodawać do potraw. Żylaki mogą być zamknięte i otwarte. kora wierzby.zachowawcze. Poza tym radzę jak najwięcej przebywać na świeżym powietrzu. w chorobach płuc i wątroby. Do pracy. koperek. niestety. Do tego zielona pietruszka. stałego przemęczenia kończyny i w następstwie tego zwapnienie i rozszerzenia żylnych naczyń krwionośnych. majerankiem. Nie słodzić. Łyżeczkę wymieszanych ziół wsypać do szklanki wrzątku. Codziennie przez miesiąc radzę również pić szklankę soku z surowej kapusty. zwany cytryną Północy. tak ważną dla zdrowia i samopoczucia. cebulę drobno pokrojoną. kłącze perzu. popijać dwa 80 . Pić 2-3 razy dziennie po jedzeniu. powidełka. Ćwiczenie powtarzamy pięć razy. kwiat i korę kasztanowca. Napar do picia przygotowuje się biorąc kwiat kupalnika (arniki). psującym trawienie i nasze samopoczucie. Do tego pomidor. Powstają one w wyniku zaniku zastawek żylnych. Można stosować również odwar: kora kasztanowca. następnie obydwoma rękami ściskamy dolną część żeber oraz górą brzucha czyli przeponę i robimy wydech. marchewka. A przede wszystkim zapomnieć o kłopocie. który wtedy nie stanie się problemem. Na zmęczony organizm doskonale działa pokrzywa. naciągać 20 min. a nawet chorobę wrzodową dwunastnicy.

w ziołach bowiem i w witaminach. gotować 5 min.razy dziennie 1/3 szklanki po jedzeniu. Była ona znana już w czasach starożytnych.czy to z przepracowania. ZIOŁOWE ŚRODKI NA WZMOCNIENIE Bardzo nieliczni wśród nas cieszą się siłą i zdrowiem. Sałatka ze świeżych. że w wielu przypadkach rosną one tuż pod okiem. posypując nimi posmarowany masłem razowy chleb. zielonych. przyprawia się ją odrobiną czosnku. trzy dni. liść babki lancetowatej. Kto nie ma czasu na przyrządzanie sałatki. Odpoczywać w ciągu dnia trzymając nogi wyżej. „oczyszczające” nerki i krew. Z weekendowej wyprawy można ich przywieźć cały bukiet. którzy uskarżają się na osłabienie .. na łące przy ogródkach działkowych lub w najbliższym parku. Namoczyć kompres i przykładać do rany żylakowej dwa razy w ciągu dnia i na noc. odstawić na 20 min. Z tej ilości uzyska się 1/2 szklanki witaminowego. do naciągnięcia. Trzeba tylko wiedzieć. okalającym bloki. usiekanych lub przepuszczonych przez maszynkę. do posiłków wprowadzić surówki z chrzanem lub cebulą. w Ameryce. kwiat nagietka. kłącze tataraku. substancje krwiotwórcze. SAŁATKA DLA ZMĘCZONYCH Ludzie szukają skutecznych środków przeciwko objawom wiosennego zmęczenia. przy otwartych żylakach nie nosić pończoch elastycznych. miesza z olejem i odrobiną soku z cytryny) zawiera witaminy. uczucie zmęczenia oraz poprawiającego wygląd cery naturalnego leku. Kora wierzbowa. co i kiedy stosować. młodych. zwaną mniszkiem. która . chodzić na krótkie spacery z laską. kora dębowa w równych ilościach.niewieścią stałością. nie zdając sobie sprawy. Afryce Północnej. kwiat arniki. I dla nich właśnie przeznaczone są poniższe uwagi. Z tych względów właśnie mniszek jest uważany (szczególnie we Francji) za niezwykle cenną roślinę dietetyczną. dbać o codzienne wypróżnienia. Chodzi o roślinę. 81 . których zioła są w stanie nam dostarczyć. wsypać 5 łyżeczek do pół litra wody.notabene jest jego bliską krewną. Zmieszać. Brać Digestosan lub Gastrogran. soli i pieprzu. wyciśniętego z 1/4 kg listków. likwidującego brak apetytu. Okłady: kwiat kasztanowca. w Azji. nie stać długo na nogach. czy -wreszcie wskutek trudnych warunków życia i pracy. składniki leczące dolegliwości wątroby. gromadząc zapas na najbliższe dwa. na przykład na trawniku. znacznie więcej jest takich. czy po chorobie. może przeprowadzić wiosenną kurację z użyciem soku. przewyższającą swymi wartościami sałatę. Kto nie lubi surówki z mniszka. ani na wyciskanie soku. Tego samego odwaru można użyć 2-3 razy. może po prostu usiekać parę opłukanych i osuszonych listków. Odwar do moczenia nóg. ziele drapacza lekarskiego. kryje się cały arsenał środków wzmacniających. poprawiające przemianę materii. Zalecenia: poprawić trawienie i stosować prawidłowe zestawy produktów spożywczych. a obecnie rośnie wszędzie -w Europie. starannie wypłukanych listków mniszka (jest trochę gorzkawa. mleczem lub w ludowej gwarze . trzy łyżki gotować w czterech litrach wody i w takim odwarze moczyć codziennie nogi.

łuszczyca. szyszki chmielu . choroby kobiece nie są przeważnie chorobami. w osłabieniu pochorobowym. który objawia się cuchnącym potem. inaczej u mężczyzn. szczególnie w rekonwalescencji. maliny. nazwijmy je. to przyprawy tylko smakowe. Co jest w takiej ziołowej kuracji wzmacniającej najważniejsze? To. a najczęściej przy zaburzeniach przemiany materii zdarza się. które bez tych przypraw przechodzą przez nasz przewód pokarmowy nie strawione.podobnie jak kozieradka .jest wszystkich 54. werbeny. W miarę jak dziecko staje się młodzieńcem. których nie parzymy. trzustki. ale trawienne. pęcherzyca czy krwawnice. działających j odżywczo i wzmacniających należy nasienie kozieradki. kwiat stokrotki. Pokrzywa . prosiętom itp. ale mało kto wie. nieraz utajonych. których osłabieniu ongiś przeciwdziałał tran (dziś z powodu wzrastającego zatrucia mórz o tran jest coraz trudniej) dajemy siemię lniane. kolendra. a wzmacniające działanie siemienia jest tylko nieznacznie słabsze. Dalej postawić należy inne „zioła do jedzenia”. pośrednich. należy przypomnieć.każde z nich można zażywać sproszkowane. co oczywiście każde dziecko będzie wolało od tranu. gorczyca estragon . korzeń podróżnika. wrzodzianki. Oprócz tych. Pobudza ona pracę wątroby. po niektórych antybiotykach. bluszczyka. pieprz prawdziwy i ziołowy. „KOBIECE” ZIOŁA Tzw. Ich działanie dla organizmu ludzkiego jest ogromnie ważne. zwiększa .Zacznijmy od pacjentów najmłodszych. czarnuszka. inaczej występujących u kobiet. bylicy pospolitej. ani nie gotujemy. przedawkowanie jednej tylko kozieradki może się objawić „kozim” zapachem potu. a wtedy wystarczy dawkę dzienną zmniejszyć. macierzanki. papryka. kuklika. krwawnika. przetacznika. Do czołowych środków regulujących przemianę materii. mielone z cukrem w proporcji 3 łyżki siemienia + l łyżka cukru. że pośrednie działanie wzmacniające mają wszystkie przyprawy trawienne.mielone. ale jadamy w niewielkich ilościach. tzn. Przy pewnych stanach osłabienia pochorobowego. a ponadto likwiduje taki stan zagłodzenia witaminowego. pleśniawki. Doświadczone gospodynie wiejskie wiedzą. Do wzmacniających zaliczamy ponadto: ziele rzepiku. homoroidy. Jadać dwa razy dziennie łyżeczkę.oczywiście sproszkowana.. liść czarnej porzeczki. że pokrzywa jest doskonałym środkiem odżywczym również dla ludzi. ułatwiają więc organizmowi ludzkiemu przyswajanie wielu składników pokarmowych. bratka polnego. Oczywiście .ilość krwinek czerwonych. anyż. a zatem ze znacznie mniejszym pożytkiem dla organizmu. dwa razy dziennie łyżeczkę. gdyż wbrew ogólnemu mniemaniu nie są . że miesiączkowanie 82 . że młodą pokrzywę dobrze jest dawać całemu inwentarzowi żywemu w okresie rozwojowym: kurczętom. Dzieciom. owoc dzikiej róży. tymianku. a więc skutkuje przy takich objawach. istnieją jeszcze środki ziołowe bezpośrednio i wzmacniające. Poprawia ono apetyt. że żadne ujemne skutki uboczne nie wchodzą w rachubę. ale objawami schorzeń ogólnych. świetlika. poprawia j działanie soków trawiennych i jest dobrym dostawcą wielu witamin. ziołowe środki wzmacniające można zażywać przez długie lata. bukowicy. żołądka. zwiększa ilość krwinek czerwonych (ważne przy anemii!). majeranek. takie jak: kminek. jak pękanie warg. wystarczy raz na dzień mniej niż pół łyżeczki.

którą można używać 2 razy dziennie po 50 kropli. przyrządzonej na szpinak. Jeżeli upławom towarzyszy zwiększone parcie na mocz. pasta Fitolizyna. Bywa też pochodną nadmiernej ilości kwasów w moczu.) również wówczas stosować nie wolno. wiosennej. ziele nawłoci. kłącze perzu. mięty. lukrecji. mamy sygnał. liść borówki-brusznicy. rdest ptasi. krótko zagotować. Tym naparem można też dokonywać irygacji. RADY NA UPŁAWY Jest to dość częsta dolegliwość kobieca spowodowana zakłóceniami w przemianie materii. Z ziół stosujemy wówczas pokrzywę we wszystkich możliwych formach. bzu czarnego. to znaczy . TRĄDZIK MŁODZIEŃCZY Trądzik pospolity (Acno vulgaris) zwany jest młodzieńczym dlatego. skrzyp.2 ilości. jeżeli zachodzi podejrzenie ciąży. u dziewcząt w okresie pokwitania. a także herbatka ekspresowa Urtica fix . Wówczas pijemy zioła moczopędne: liść brzozy. braku wapna w organizmie. po 2 łyżki takiego proszku w syropie. chininy itp. że ma charakter prawie krwotoku. kwiatu jasnoty i kłącza pięciornika.pita 3 razy dziennie po łyżeczce. Białe upławy mogą być objawem blednicy już mocno zaawansowanej. że najczęściej występuje u młodzieży w wieku przejściowym. samo lub razem z rdestem ostrogorzkim. jak: mieszanka Urosan. Zaparzamy go w proporcji l łyżka na szklankę wrzątku i pijemy 3 razy dziennie. blednicy itp. odcedzić i pić 3 razy dziennie po jedzeniu.u chłopców w okresie mutacji. krótko zagotować i pić 3 razy dziennie po jedzeniu. a bardzo często jest ogromnie bolesne. należy zalać szklanką wrzątku. pietruszka i kalafior. miodzie lub mleku 2 razy dziennie. połonicznik. niekiedy jest tak obfite.odmiana kanarkowo-żółta nie ma wartości leczniczej). Przepis na odwar z wymienionych ziół jest jeden: łyżkę rozdrobnionego ziela należy zalać szklanką wrzątku. Obecnie jest w aptekach Tinctura Calendulae. Oczywiście . Wszystkich tych środków nie stosujemy w żadnym wypadku. Silniejsze działanie lecznicze osiągamy stosując mieszankę z ziela krwawnika. Przy łagodniejszych bólach stosujemy kwiat lipy. liść poziomki. Należy ich szukać w sklepach zielarskich i zaparzać według przepisów na torebkach.chemicznych środków rozgrzewających (polopiryny. liści rozmarynu. Można stosować mieszankę: sproszkowany suchy liść pokrzywy . 83 . granulat Urogranu. zmieszanego w równych ilościach.pita 3 razy dziennie po szklance (zaparzona z 2 torebek). poczynając od młodej. W naszym pożywieniu powinny się znaleźć seler.trwa tydzień lub dłużej. Dobrze działają gotowe preparaty. majeranku. częste lub zgoła piekące oddawanie moczu. reguluje ona radykalnie pracę jajników. sok brzozy. Przy miesiączkowaniu skąpym i bolesnym stosujemy nagietek (suszone kwiaty pomarańczowej odmiany tego kwiatu . że ich przyczyną jest niedostateczna praca nerek. powtarza się częściej niż co cztery tygodnie. Najlepszym środkiem przeciwkrwotocznym jest ziele tasznika. Dobry również jest kwiat białej konieczny. sproszkowany korzeń kobylaku . liść mącznicy.l ilość. Łyżkę drobno pociętego ziela. Dobrze działa nalewka spirytusowa ze świeżych liści . jadane w postaci surówki. pączki brzozy. korzeń wilżyny.

złe trawienie i zła przemiana materii. zaparcia.3 litrach wody przez 15 minut. jak również . zaburzenia w czynnościach przewodu pokarmowego czy wreszcie jednostronne odżywianie . Jak poprzednio należy pić 2-3 szklanki tego odwaru dziennie. kory dębowej. zła praca nerek. W celu szybkiego usunięcia trądziku można również robić kompresy z odwar . skrzypem. Następnie bardzo ważne jest świeże powietrze. Istnieją dwa gotowe środki ziołowe do zwalczania trądzika. kwiatu rumianku. bez ziół „do wewnątrz”. korzeń mydlnicy. liścia poziomki. ni słodzić. brak słońca i powietrza. słaba praca trzustki. tarczycy). korzeń mniszka. miętą.picie odwarów ziołowych. ziela piołunu. Korzeń łopianu. korzenia łopianu. zmieszanych w równych ilościach. ziele macierzanki należy zmieszać w równych ilościach. obficie popijając wodą.krosty poczynają się zmieniać w coraz większe ropne wrzodziki. Pierwszy . którą przykładamy do twarzy na 1 godzinę i na dłużej. zaburzenia w wydzielaniu gruczołów dokrewnych (np. w dalszym jednak rozwoju. dobrze jest zastosować oba jednocześnie.jak opiewa napis na niej: „Dla cery tłustej z trądzikiem” (przepis użycia załączony do opakowania) oraz gotowa maseczka ziołowa Degrosan. ziela szałwii. nawet po starannym wyleczeniu. że nie da nam dobrych wyników stosowanie wyłącznie zabiegów zewnętrznych. zła przemiana materii. a następnie małą łyżeczkę odwaru rozcieńczyć 1/4 szklanką wody i w tym płynie maczać gazę.to maseczka ziołowa nr 6 . któremu sprzyjają: łojotok. złe wydzielanie żółci. kąpiele słoneczne i wodne. przed posiłkami. które. a nie tłumaczyć sprawy naiwnie: „to jest ostra krew”. Jeśli to możliwe (wanna) to te wodne należy wzbogacić ziołami: tymiankiem. podejrzanych krostek należy się zainteresować przyczynami wewnętrznymi.Ropny stan trądzika wytwarza się wokół tzw. Odwar przyrządzamy z korzenia dzięgla. Takich szklanek należy w ciągu dnia wypić 2 do 3 przed jedzeniem. bez należycie urozmaiconego pożywienia (dużo owoców i warzyw). którą najlepiej zemleć i zażywać mniej niż pół łyżeczki takiego proszku. Uzyskany odwar wlewamy do wody kąpielowej. Dlatego też już z pojawieniem się pierwszych. Masowe wypadanie włosów (za dopuszczalne uważamy 50 włosów dziennie) jest objawem chorobliwym i na pewno ma swoją poważną przyczynę wewnętrzną. zatrucia 84 . W lżejszych formach trądzik uzewnętrznia się zwykłymi krostami. zostawiają po sobie ślady w postaci mniejszych i większych dziur w skórze. kwiatu nagietka i kory wierzbowej zmieszanych w równych ilościach gotować tę mieszankę krótko. Bo jednak ślady pozostają na długie lata. Najważniejsze będą jednak zioła do użytku wewnętrznego. igliwiem sosny lub świerku. albo: „to przejdzie z wiekiem”. rumiankiem. gotowanych krótko w proporcji łyżka mieszanki na szklankę wody. Podkreślić trzeba. odmierzyć l łyżkę stołową mieszanki na szklankę wody i gotować krótko. zaskórnika. Codziennie pić przez 2 miesiące łyżkę drożdży zagotowanych w 1/2 szklanki wrzącej wody. PIELĘGNACJA WŁOSÓW Wypadanie włosów może mieć różne podłoże. ziela dziurawca. korzeniem tataraku. Osobom skłonnym do rozwolnień zaleca się drugi zestaw ziół. a więc skłonność do cukrzycy lub stan podcukrzycowy. ziele bratka. które mieszamy w równych częściach i w łącznej ilości nie więcej niż 20 dag gotujemy w 2 . którą może być: niedomoga wątroby. czyli czopu łojowego w podskórnych przewodach łojowych.

rozjaśnienie.i stany pozatruciowe. które ulegają wessaniu przez skórę. a rano zmywamy włosy najpierw mydłem. tyfus). ziele skrzypu. nostrzyka. co chcemy osiągnąć: odtłuszczenie. nawet nie zagrożonych masowym wypadaniem. a sok uzyskany w ten sposób zalać spirytusem w tej samej ilości. Co więcej. brak witamin w wyżywieniu. wrzosu. rozczesując włosy rano . jedwabistość i miękkość. korę wierzby. a później tym czy innym naparem ziołowym. ziele nasturcji ogrodowej. liść orzecha włoskiego. PP i B6 oraz 10 ampułek Biostyminy. kłącze tataraku. ziele skrzypu. po czym włosy spłukujemy aż do zniknięcia ich chrzanowego zapachu. kora dębowa i inne. zależnie od tego. korzeń tataraku. który przyciemnia włosy. lub soku czarnej rzodkwi. zaburzenia pracy tarczycy. Doskonale działa nacieranie głowy codziennie na noc watką zamoczoną w preparacie Seboren lub Seboradin. Mocniejsze działanie ściągające uzyskujemy za pomocą odwaru z kory dębowej. ziele skrzypu dłużej niż pół godziny pod przykryciem w tej samej proporcji. łojotoku i wypadania włosów stosuje się odwar z korzenia łopianu i kłącza tataraku. więc gdy powodem wypadania jest awitaminoza . Zapewnia to włosom połysk. lub wieczorem. kłącze tataraku i korzeń łopianu. odtłuszcza i nadaje włosom śliską jedwabistą puszystość. Do włosów jasnych stosuje się: korzeń mydlnicy. W przypadku łupieżu. Olej lniany (nierafinowany jest lepszy) zawiera witaminy A. korzeń łopianu. Niemniej jednak jednocześnie i niezależnie od troski o sprawy wewnętrzne możemy zastosować ziołowe środki zewnętrzne do ratowania i do zwykłej pielęgnacji włosów. ziele skrzypu. a po dwóch tygodniach otrzymujemy doskonały środek do pielęgnacji włosów. bodaj w małych ilościach. którym smarujemy na noc skórę głowy. W celu radykalnego zatrzymania wypadania włosów możemy również zrobić przed umyciem głowy kilkuminutowy okład ze świeżo utartego chrzanu. Następnie jeszcze raz spłukujemy naparem lub odwarem jednego z wymienionych ziół. naświetlanie promieniami rentgena oraz wiele innych mniej uchwytnych przyczyn. która zawiera: korzeń mydlnicy. ale niekiedy ogromnie skutecznym środkiem kosmetycznym jest olej lniany. że taki właśnie olej. jeśli zamierzamy myć głowę rano. liść pokrzywy i szyszki chmielu. Zioła parzymy w proporcji dwie łyżki na szklankę wrzątku. Bardzo kłopotliwym. kwiat rumianku. które internista może i powinien ustalić. nieco częściej jadać. korę wierzby i kwiat rumianku. szyszki chmielu. działa przy tym dezynfekujące. nieco ściągające i odżywczo na skórę. Do flakonu Seborenu i Seboradinu należy dodać po pięć ampułek wit. przebyte choroby (grypa. korzenie i korę gotujemy krótko. Ziele skrzypu osusza skórę głowy. wrzosu. Całość odstawić w ciemne miejsce.skutek może być nadspodziewanie dodatni. nostrzyka. gruczołów płciowych. przyciemnienie itp. wkładamy czepek kąpielowy. mamy wówczas wskazówkę. kłącze tataraku. Nalewką taką smarujemy tylko skórę głowy. 85 . Do płukania włosów można również stosować mieszankę ziołową Kapilosan do włosów ciemnych. które działają nieco rozjaśniające i liść orzecha. zaburzenia czynności wydzielniczych skóry głowy. leczenie lekami cytostatycznymi. chrzan. a więc powstrzymuje wypadanie. jak i inne tłuszcze roślinne powinniśmy. E i F. Powstrzymują również wypadanie włosów: kwiat rumianku. Pokrzywa osusza skórę głowy. Poza tym dobrze robi zabieg następujący: świeże ziele nasturcji ogrodowej pół na pół ze świeżą również pokrzywą przekręcić przez sokowirówkę. Będą to: liść lub całe ziele pokrzywy. którym płucze się włosy po każdym myciu.jeśli mamy zamiar myć głowę wieczorem.

które łatwo krwawią . cyprys. cebula. Zaleca się unikanie alkoholu. Cierpią na nią kobiety i mężczyźni. zawierających dużo błonnika. Warto jednak wiedzieć coś więcej o tej dolegliwości. Przez następne 14 dni można stosować obmywanie ud i półkąpiele.fizjologiczna i metaboliczna . ludzie młodzi i starzy. W wyniku rozszerzenia żył splotu odbytniczego tworzą się w nim niebieskawe guzy. a wymienione tu objawy chorobowe będą nawracać. W tym celu należy m. jak np. rzeżuchy i rzepy (55 g). wreszcie zażywaniu leków przeciw zaparciom. szpinaku (170 g). by nie przysychał. We Francji do leczenia hemoroidów stosuje się takie zioła. Możemy zażywać również propolis dwa razy dziennie po 15 kropli.Należy jednak przede wszystkim pamiętać o jednoczesnym działaniu na przyczyny wypadania czy przetłuszczania się włosów itp. czy siemię lniane zmielone z cukrem (l łyżka cukru plus 3 łyżki siemienia) zażywane 2-3 razy dziennie po jednej łyżeczce. Analizy . mniszek lekarski. I dlatego. Przy pojawieniu się takich objawów należy niezwłocznie zasięgnąć porady lekarza. pokrzywę i podbiał. natomiast rano obmywanie górnej części ciała. Do nasiadówek z zimnej wody można dodać otręby oraz drożdże. kruszyna pospolita. aplikując jako czopek do odbytnicy na noc.zarówno wewnątrz. nadmiaru kawy i ostrych przypraw trawiennych. popijając zimnym płynem. czosnek. którą mielimy na proszek i przyjmujemy dwa razy dziennie. musimy przede wszystkim wyleczyć tę przypadłość. jeżeli krwawnice są położone wewnątrz. Popijać kompot z suszonych śliwek i czarnych porzeczek. że przyczyną hemoroidów są długotrwałe zaparcia. Na użytek wewnętrzny zaleca się popijanie naparów: parzymy korzeń arcydzięgla plus piołun. winorośl. co działa uspokajająco. jak i zewnątrz odbytnicy. Leczenie zachowawcze polega również na stosowaniu nasiadówek w zimnej wodzie lub ciepłych kompresów z rozgotowanej na miazgę cebuli. Do tego można dodać sok z czosnku. kora dębu. JAK ZWALCZAĆ HEMOROIDY? Jest to choroba spotykana obecnie bardzo często. Na hemoroidy krwawnicze do nasiadówek można stosować wywar z kory dębowej (100 g na l litr wody) gotowany 15 minut. okład robimy od zewnątrz. Gdy natomiast umiejscowione są na zewnątrz. W przypadku ostrego nasilenia zapalenia żylaków używa się zewnętrznie ziół do nasiadówek i kompresów lub wewnętrznie w postaci wyciągów kasztanowca.wskazują. mniej niż pół łyżeczki. aby się ich pozbyć. W ciężkich przypadkach hemoroidów należy stosować codziennie przez 14 dni przez 6-12 s nasiadówki z zimnej wody oraz na przemian polewanie nią ud i kolan. zmieniając co kilka godzin. dziewanna drobnokwiatowa. odpowiednich czopków. Doraźnie można stosować sok wyciśnięty z gotowanej cebuli z dodatkiem 2 kropli oleju. Dobrze działa także gotowa mieszanka ziołowa Rektosan. borówka czarna.in. również z ugotowanej cebuli (można go przytrzymać opaską higieniczną). stosować właściwe zestawy produktów spożywczych z przewagą surówek jarzynowych. skrzyp polny.gdyż inaczej wszystkie zabiegi będą skutkować tylko doraźnie. . skrzyp polny lub bez czarny razem z jagodami jałowca (przy zdrowych nerkach) plus babka lancetowata wąskolistna. Ponadto warto stosować świeże soki z marchwi (280 g) i szpinaku (170 g) oraz marchwi (225 g). 86 . nasączamy nim tampon waty.

który w małych dawkach jest pobudzający. benzopiren wpędza palacza w niebezpieczny. Zmiany zachodzące pod jej wpływem dają się obserwować w pierwszych trzech godzinach. Jeśli w dodatku zdarzy się. puls.nie powinna natomiast być napojem pitym wówczas. utajony stres. że kawa powoduje bezsenność. Czy mocna herbata działa w podobny sposób? W istocie -tak.O KAWIE.co jest najistotniejsze .którym lekarz nie zakazał stosowania tej używki. Kiedy więc najlepiej jest pić kawę? Osoby. W przypadku alkoholu ta pobudzająca faza jest bardzo krótka. Gdy drażniąca substancja dymu dostanie się wraz z oddechem do delikatnie rozgałęzionych dróg oddechowych. ALKOHOLU l ŚNIE Nie można powiedzieć jednoznacznie. Czy to jest celowe i słuszne? Kawa wypita dla otrzeźwienia działa przejściowo i krótko. Dopiero dodanie do kawy cukru i śmietanki zwalnia proces przechodzenia kofeiny do krwiobiegu. zasypiają bez trudności. 87 . Wypita w tym stadium kawa tylko na krótko poprawia sprawność myślenia i mięśni. że osoby o niskim ciśnieniu. napięcie mięśni. Obydwie używki najpierw pobudzają mózg. że po wypiciu kawy intensywnej śnimy . aby zlikwidować lub przynajmniej osłabić skutki działania alkoholu. Szybkość jednak. i kofeina mają wpływ na te same ośrodki mózgowe.5% do 8%. wyrównującej ciśnienie do normalnego poziomu. gdy organizm znajduje się już w stadium wyczerpania i wymaga snu czy odpoczynku. dopiero po wypiciu małej kawy. powinny pić kawę przed podejmowaniem pracy. że kawa neutralizuje jego działanie. przy herbacie wolniejsza. które pobudza i ożywia i . głęboki sen znacznie się ogranicza. Wiele osób pije kawę. lecz także drobne końcowe. jeśli oceniają ją jako wyczerpującą pod względem fizycznym i psychicznym. Faza głębokiego snu jest krótsza. z jaką żołądek i przewód pokarmowy wchłaniają kofeinę jest w przypadku tych dwóch używek różna. Sprawność umysłu maleje. Potem nieuchronnie przychodzi faza osłabienia. Podczas ogrzewania przy paleniu papierosów znaczna jej część uchodzi z dymem w postaci benzopirenu. której zawartość w zależności od gatunku waha się od 0. Wiemy przecież. fazy lekkiego snu oraz czuwania . ruchy stają się niezręczne. na które działa ona korzystnie. że przy przeciąganiu się „alkoholowego wieczoru” narasta uczucie zmęczenia.dłuższe. albo czujemy się „nieswojo”. Wypalanie 20 papierosów dziennie obciąża serce tak. nie znaczy to jednak. 8-godzinna jazda rowerem pod lekki wiatr. niż przy śnie prawidłowym. jak np. Filiżanka aromatycznego napoju odsuwa wówczas moment zmęczenia. Następnego dnia albo budzimy się z ogromnym trudem. potem osłabiają jego sprawność. rejestrując na przykład ruchy gałek ocznych. które odczuwają wyraźne zakłócenia snu. Wprawdzie i alkohol. Tak więc kawa może być naszą towarzyszką przy pracy . Serce zmuszone jest do wzmożonej aktywności. oddech oraz ruchy ciała osobie śpiącej.czas. Można to stwierdzić. Nikotyna rujnuje nie tylko bardzo ważne dla życia naczynia wieńcowe. PRZECZYTAJ ZANIM ZAPALISZ W liściach i korzeniach tytoniu występuje nikotyna. która na godzinę przed położeniem się wypiła dużą filiżankę kawy. powolniejsze. który pozostaje na prawdziwy. na pewno jednak zakłóca w poważnym stopniu prawidłowy sen. w większych zaś porażający. Interesujące jest przy tym.

który wypalał dziennie 20 papierosów. w małym zagłębieniu kostnym. Bardziej lub mniej ostre zarządzenie dotyczące papierosów łagodzi nieco zagadnienie. Statystyka wykazuje. Niebezpieczeństwo nowotworu płuc jest u palacza 15-krotnie większe niż u niepalącego. przełyku. kładąc dłoń z lekko rozstawionymi palcami na kolano. Męczący kaszel palacza w rannych godzinach jest najczęściej początkową fazą późniejszego bronchitu. jamy ustnej. Często już po kilku dniach czy tygodniach rezygnuje z tej walki. Gorzej odnawia się krew w szpiku kostnym. Punkt pierwszy znajduje się na początku mostka. Ujawnia się nowotwór trudny do wyleczenia. ataki serca. Można także. Pacjent stosując leczenie według wskazań lekarza powinien porzucić palenie najpóźniej piątego dnia. W zależności od kondycji palącego. Jeśli jednak istnieje wewnętrzne pragnienie zerwania z tym nałogiem. co poprawia również trawienie.Badania wykazały. doskonale orientuje się. że palenie papierosów niezaprzeczalnie może wywołać raka płuc. zawały i inne przykre skutki niedostatecznego ukrwienia. krtani i wątroby. Uciska się go palcem środkowym kilka razy dziennie przez 2-3 minuty w kierunku krtani. uszkadza drobne naczynia tętnicze w nerkach (zatykając je). Ten ważny punkt uspokojenia uciska się obustronnie kilka razy dziennie ruchem okrężnym w lewo. krótkiego oddechu. który jest środkiem odwykowym dla palaczy papierosów. Z powodu uszkodzenia wątroby pojawiają się uczulenia. Każdy palacz. Pojawia się anemia i bóle głowy. Refleksoterapia polega na stosowaniu mikromasażu w określonych miejscach na ciele. Wysokie opodatkowanie wytwórców i konsumentów papierosów okazało się jako wyjście z tej sytuacji tylko ślepą uliczką. Benzopiren. Poraża węzły układu współczulnego i wykazuje działanie wymiotne. Pojawia się chromanie przestankowe i palacz kuleje. refleksoterapia. Punkt trzeci leży nieopodal stawu kolanowego. przez 2-3 minuty. a nawet może być konieczność amputacji nogi. które zaznaczone są na rysunkach. lecz go nie rozwiązuje. który przynajmniej jeden raz próbował odzwyczaić się od palenia papierosów. Lek w postaci tabletki zawierającej cytyzynę nazywa się „Tabex” (produkcji bułgarskiej). składnik dymu papierosowego. Przeciwwskazaniem do stosowania „Tabexu” jest miażdżyca tętnic i podwyższone ciśnienie tętnicze krwi. że tętnice człowieka 35-letniego. są stwardniałe i kruche jak naczynia krwionośne niepalącego starszego od niego o 15 lat. w celu uspokojenia zażywać Nervosan 3 razy dziennie po l łyżeczce po jedzeniu. hipnoza Złotokap zwyczajny Cytisus labumum zawiera alkaloid zwany cytyzyną. Zniszczenie ścianek pęcherzyków płucnych prowadzi w efekcie do upośledzenia funkcji płuc. od rozmiarów i czasu trwania nałogu dochodzi po latach do złośliwych zmian w komórkach różnych narządów organizmu. jak trudne jest zerwanie z nałogiem palenia. Działa podobnie jak nikotyna. Punkt drugi znajduje się na szerokość palca za płatkiem ucha. to może w tym pomóc: Fitoterapia. Może także dla ułatwienia kuracji odwykowej żuć powoli i łykać po 6 owoców jałowca dziennie lub żuć i łykać suszone kłącze tataraku. w kończynach nóg i rąk. 88 . rozedmy płuc i zwiększonej podatności na zakażenia infekcyjne. Podanie tabletek zmniejsza głód nikotynowy i ułatwia odzwyczajenie się od palenia tytoniu. Można go odnaleźć w wyraźnym w tym miejscu zagłębieniu. Wcześniej występują też u palaczy zaburzenia krążenia.

a więc utlenianie w płucach krwi. Ćwiczenie to wykonywane 2 razy dziennie pomaga zachować sprawny umysł. którzy mają czasem wiele dolegliwości? Swoje uwagi. Ale jak mają uzyskać zdrowie ci genetycznie słabsi. bezsenność. Ataki kaszlu. około 50-krot-ne unoszenie się na palcach i bezwładne opuszczanie na pięty przy wyprostowanym kręgosłupie. 4. dla jasności obrazu. W przypadku kłopotów mogą nam pomóc 4 łyżki otrąb pszennych + 2 łyżeczki siemienia lnianego + 2 łyżki płatków owsianych lub kukurydzianych zalanych wrzącym mlekiem lub wodą + natka pietruszki + odrobina mielonego kminku z majerankiem. ujmę w punktach. uczucie niepokoju miną dzięki delikatnemu wibrowaniu tego wrażliwego na uciski punktu w kierunku palców kilka razy dziennie przez 2-3 minuty. W celu całkowitego odzwyczajenia się od nałogu palenia papierosów. po przebudzeniu szklankę zimnej wody z miodem i octem jabłkowym + 2 tabletki „Boldoloiny” lub 30 kropli „Solarenu”. Na przykład ssanie oleju słonecznikowego . Trzeba uczyć się prawidłowego oddychania . kręgosłup i nogi bez żylaków. Punkt czwarty znajduje się na dwie szerokości palca przed stawem dłoni. Oddychanie wraz z ruchem przepony powiększa w klatce piersiowej miejsce dla serca. Jako lekarz z wieloletnią praktyką dużą uwagę każę przywiązywać do regularnego codziennego wypróżniania. Bardzo ważne jest uporządkowanie uzębienia i dbanie o usprawnienie żucia. która jest przesyłana przez pośrednictwo wątroby z przewodu pokarmowego wraz z przyswojonym już pokarmem.tego poprzez ruch przepony. którzy systematycznie uprawiali sporty i mieli mniej trosk w życiu. Poza głębokimi oddechami wraz z ruchem przepony. Dobra jest gimnastyka wibracyjna. kilka przysiadów i skłonów do przodu.l łyżka 2 razy dziennie po 20 minut .ułatwi wyleczenie nosogardzieli. Można też pomasować brzuch według wskazań masażu Shiatsu. BĄDŹ ZDRÓW DO PÓŹNEJ STAROŚCI! Zdrowie łatwiej osiągnąć tym ludziom. w kierunku pięty przez 2-3 minuty. znacznie poprawi naszą sprawność np. którzy są z natury genetycznie mocni. 1. Czasem trzeba dodatkowo pić rano. 89 . spokojnie bez pośpiechu za pomocą palca środkowego. a nawet może leczyć paradentozę. którzy mają zdrowy przewód pokarmowy. co umożliwi korzystanie z pokarmów surowych aż do późnego wieku. aż do definitywnego zaniku chęci palenia. 3. a więc zmniejsza dolegliwości wieńcowe. Jako pierwsze uciska prawe przedramię. do tyłu i na boki (jeśli mamy sprawne kolana i kręgosłup). poprawi błonę śluzową dziąseł. potem lewe. trąbek słuchowych.Uciska się go obustronnie. Wspomniane już prawidłowe oddychanie powiększa pojemność oddechową płuc. np. krtani. Zawsze zaczynamy jednak od usprawnienia drożności nosa i wyleczenia przewlekłych stanów zapalnych zatok bocznych nosa. należy zalecane zabiegi stosować przez dłuższy czas przy jednoczesnym radykalnym przerwaniu palenia papierosów. 2.

a później szczotkowanie całego ciała od obwodu do serca (co pobudza krążenie obwodowe. nerek. przebywanie i praca na działce. do jego wydolności krążenia. 9. wydolności przewodu pokarmowego.najlepiej w sposób naturalny. źle przyswajającym produkty spożywcze. Podobnie działa zjedzenie na noc 2-3 ząbków czosnku. 6. niezamartwianie się na zapas sprawami. Wieczorem nieocenione korzyści zdrowotne daje stosowanie akupresury stóp: najpierw na wałku drewnianym masujemy strefy refleksyjne. Mieszamy 10 dag pyłku ze szklanką miodu i ssiemy 3-4 łyżeczki. propolisu. wątroby. Oczywiście. siarki i witamin . Stosowanie produktów pszczelich. grzbiety oraz boki stóp masujemy ręcznie. Taki masaż zapobiega też skłonnościom do infekcji. krzemu. Zresztą. jak ogólną sprawność fizyczną. Ważne jest pozytywne myślenie. Przeciwdziała też obrzękom i zastojom płynów w tkankach. jak dana osoba ma sobie uzupełnić niedobory mikroelementów: np. Masowanie stóp powoduje przekrwienie i lepsze utlenianie krwi we wszystkich narządach wewnętrznych.5. 8. Bardzo korzystne dla zdrowia są wszelkie wycieczki piesze. wieku.natomiast palce. jazda rowerem. Zalecam codzienne polewanie zimną wodą całych nóg lub całego ciała (po „zaprzyjaźnieniu” się z zimną wodą) l do 1. ale odchodzą na szczęście trójkami”. cynku. np. podobnie działa mleczko pszczele. Słowem . . magnezu. płuca i skórę.5 minuty. Należy używać powszechnie występujących przypraw. Ludziom osłabionym. przeciwdziała zakażeniom wirusowym. znajdujące się na podeszwach stóp . co poprawia zarówno umysł. 7.wypoczynek na łonie przyrody. Bardzo korzystne jest popijanie 2 razy dziennie octu jabłkowego . na które nie mamy wpływu.kilka łyżeczek w szklance przegotowanej wody z dodatkiem miodu. Żywienie powinno być dopasowane do każdego człowieka. w różny sposób powinniśmy doradzać. (Można wtedy poprosić o pomoc drugą osobę). ułatwia także szybsze odtrucie i wydalenie toksyn poprzez nerki. zwłaszcza w kończynach dolnych. Szczególnie w starszym wieku korzystne jest obcowanie z dziećmi lub osobami pogodnego usposobienia. zalecam używanie zmielonego pszczelego pyłku kwiatowego. podwyższa ciśnienie i powoduje napływ energii). trybu życia i zajęć. według znanego powiedzenia: „nieszczęścia przychodzą parami.

PRZYPRAWIAĆ CZY NIE PRZYPRAWIAĆ .

W Egipcie wyryto takie zalecenia już około 4500 lat przed naszą erą na piramidzie w Gizie. pobudzając wydzielanie żółci z wątroby. Gdyby np. Ale należy je stosować z umiarem. a zarazem odtruwają organizm. a przecież od wieków na całym świecie pieprz jest dostępny bez recept nawet dla dzieci. Nie dostarczają też ustrojowi substancji budulcowych np. W przyprawach występują głównie olejki eteryczne. był szkodliwy. Wymieniam je niżej w porządku alfabetycznym z podaniem właściwości leczniczych. Dzięki przyprawom jedzenie staje się mniej monotonne. pieprz. wówczas w którymś państwie zostałyby wprowadzone ograniczenia w sprzedaży tej „trucizny”. że pokarm staje się smaczny oraz witaminy. Nie zawierają one składników odżywczych bądź ich ilość jest tak znikoma. co się absolutnie nie pokrywa z rzeczywistością. W historii bardzo starej cywilizacji spotykamy zalecenia dotyczące stosowania przypraw trawienno-leczniczych. również właściwości trawienno-lecznicze. Nauka o środkach spożywczych zalicza je do używek. przyprawa naprawdę ostra. mikroelementy i substancje o właściwościach pobudzających ośrodkowy układ nerwowy. by ułatwić ich trawienie. Przyprawy (korzenie. gdyż przedawkowane mogą drażnić nerki. Gdyby pieprz był choćby w najmniejszym stopniu szkodliwy. co niekiedy wywołuje sam zapach i widok przypraw. Przy tej okazji warto odnieść się do poglądu o rzekomej szkodliwości „ostrych przypraw”. do tworzenia krwi czy będących źródłem ciepła. Ślina nie trawi tłuszczów. Przyprawy zawierają ponadto węglowodory pachnące związane z substancjami organicznymi zawierającymi siarkę i potas promieniujące. że staje się nieistotna.Turcy wymieraliby na jakąś narodową „chorobę pieprzową”. lecząc go. nie tylko błędny. W naszym klimacie stosuje się ponad 50 przypraw. ale dla żołądka ludzkiego wprost zabójczy. gdyby nie był przyprawą zdrową . 93 . Hebrajczycy sypali pieprz naturalny na fasolę i groszek. wątrobę i błonę śluzową przewodu pokarmowego. Wzmaga się wydzielanie soków trawiennych. Arabowie stosują przyprawy chroniące przed pragnieniem na gorącej pustyni. kora. Węgrzy i Bułgarzy byliby nękani przez jakąś „chorobę paprykową” a tylko Anglicy ze swoją mdłą i naprawdę niesmaczną kuchnią byliby wolni od takiej choroby i gastrycznie zdrowi. Ułatwiają trawienie. ich kuchnia bowiem jest wybitnie pieprzna.PRZYPRAWY Przyprawami nazywamy potocznie dodatki aromatyczne polepszające smak i zapach produktów spożywczych. które sprawiają. a przyprawy to ułatwiają. nasiona lub inne części roślin) mają oprócz smakowych. Pogląd ten jest bowiem nie tylko przestarzały. a zarazem pobudzane są funkcje trawienne przewodu pokarmowego. Czosnek miał strzec budowniczych piramid przed chorobami.

majerankiem. Wszystkie przyprawy trawienne są przyjmowane przez żołądek bez sensacji. B7 . „anżeliki” używane do dekoracji tortów. że zjemy coś.w żadnej z klinik badawczych nie zanotowano przypadku zatrucia pieprzem. Sos Cumberland do drobiu pieczonego lub duszonego robi się w sposób następujący: zwykłą zasmażkę białą rozprowadza się sokiem z borówek przetartych surowych lub smażonych. estragonu. aby nie popsuć smaku. Ale nie korzeń. Ściśle: owoc berberysu. 94 . mają wybitne działanie trawienne. Konfitury z berberysu miały we wszystkich starych książkach kucharskich bardzo poczesne miejsce. Smażone w cukrze na suchą konfiturę jako tzw. a mianowicie wegetatywny.0. które spełniają jakieś wyraźne funkcje trawienne przy wielu ciężej strawnych artykułach spożywczych. To wszystko bardzo łatwo sprawdzić na własnym.4 g. odbiera wszystko inaczej i np. To całkowicie zaniechana przyprawa trawienna. jałowcem czy kolendra. czy to jednorazowego. Na co dzień wystarczy dodawać kilka ziaren do mleka i zup mlecznych. Anyż. Są to ciała chemiczne o charakterze katalizatorów. działa rozkurczowo. To znakomity dodatek do ciast.22 mg. zdrowym czy chorym żołądku. bulionów. przede wszystkim witaminy C. Podobnie z grochem czy grochówką. Wzmacnia i pobudza czynności żołądka. Bazylia.Co więcej . który jest stosowany w lecznictwie.24. pieprzu ziołowego. cząbru. dalej natomiast przewód trawienny uzbrojony w inny układ nerwowy. Stosuje się do zup rybnych. rzadziej ciast czy keksów. boleści. kolendry. że przyprawy są dla naszego układu trawiennego nie tylko korzystne. witaminy B1 . Musimy sobie uświadomić. Jest poza tym dobrym środkiem odżywczym.0. rozmarynu. rozwolnienia czy zaparcia. gorczycy białej. wykrztuśne i wzmacniające. z surówkami i wieloma innymi potrawami. B6 . pieprzu prawdziwego. Zawiera: prowitaminy A . tymianku. Wystarczy zjeść porcję kapusty bez przyprawy i porcję z kminkiem. ciastek. ale wprost nieodzowne. Działa przeciwskurczowo. mlekopędnie.11 mg.0. burakach ćwikłowych i niebieskiej kapuście. mazurków. Nie należy przedawkować. mlekopędnie i trawiennie. aby te sensacje ustąpiły. choć oprócz trawiennego ma jeszcze działanie żółciopędne i jest dobrym dostawcą witamin. szałwii. ale wskazane jest.23 mg. wykrztuśnie. by nie dodawać wówczas innych przypraw. B2 0. kopru. moczopędnie.1170 mg oraz antocyjany. co nam później „rozsadzi”. Borówka brusznica. Może nam się zdarzyć. spotykane również w czarnych jagodach. Zachowanie się potraw dobrze przyprawionych w naszym żołądku najlepiej zaświadczy. Arcydzięgiel. które dzieciom nie odbierają ochoty do jedzenia. pieprzu wcale nie odczuwa. pobudza serce i nerwy. majeranku. C . rosołków. lecz zielone pochewki liściowe. że tę „ostrość” pieprzu (i papryki również) odczuwamy tylko w ustach (po przełyk). które należą do ciężko strawnych. pieprzem. likierów „na apetyt” oraz do cukierków.13 mg. znosi nadmierną fermentację i wzdęcia. a potraw doprawionych pieprzem nawet pochłonie on więcej i strawi je łatwiej. Berberys. Wystarczy wówczas „zażyć” pół łyżeczki jednej z następujących przypraw: kminku. czy wskutek stałego nadużywania tej przyprawy. wiatrów. a w dalszej drodze potrawa nie będzie przyczyną wzdęć.

10 mg.1.55 mg. PP . ale w kilkuminutowych okładach jest najlepszym zabiegiem przeciwreumatycznym. B7 . a stosunkowo najrzadziej stosuje jako przyprawę. Wraz z nasieniem kopru. pobudza czynności żołądka. do ryb i innych zimnych przystawek. Chrzan.0. ale podawać na surowo do mięs i wędlin na zimno. choć są środkiem leczniczym o bardzo poważnym działaniu przeciwbiegunkowym i przeciwrobaczym. Zawiera prowit.20 mg.0. B6 0. odżywczo i rozpędza złogi reumatyczne.1 mg i C . B2 .73 mg.0. żadnych ubocznych skutków ujemnych obawiać się nie trzeba. B2 . oczywiście tuż przed podaniem na stół. pobudza czynności żołądka. czyraki. Surowa jest znakomitym środkiem dezynfekcyjnym wewnętrznym.64. Chrzanu nigdy nie należy gotować. rokitnik.1.0.60 mg. ale wszystkie te cechy są tak łagodne. moczopędnie i przeciwreumatycznie.6 mg. A . Jest dostawcą następujących witamin: prowit. Stosowany gdzieniegdzie w dawnym zaborze pruskim.23 mg.0. Ugotowana traci swoje działanie drażniące (od którego np.powinien być wyraźnie słodki. oczy łzawią) i stosuje się ją w okładach . PP .0. nieco rozwalniająco. Działa trawiennie. moczopędnie i przeciwskurczowo.55 mg.12.41 mg.74 mg. B2 0. Dodać odrobinę soli.2 mg. na wrzody. Komu trawienie cebuli nastręcza trudności.78. H . a poza tym nigdzie w Polsce.84 mg i C .4 mg. Zawiera: prowitaminy A .0. B1 .0 mg.0 mg. B1 . B7 . Cebula.26 mg. B1 . że jagody można bez obawy podawać w chorobie nawet dzieciom. B7 .38 mg.1 mg. Skórkę cytrynową można polecić nawet organizmom zniszczonym. hemoroidy itp. B2 . nadzienia do pierożków.0. PP . działa mlekopędnie.1. a nie wysmażany. żurawiny.odpowiednio dokwaszając cytryną lub dosładzając cukrem .3.0. PP .58 mg.0. działa ściągające i moczopędnie.340.1. cebula.28 mg. działa wykrztuśnie.30 mg. Działa trawiennie. B6 . Owoc bzu działa napotnie. powinien do niej dodawać kminek. Cytryna. B5 .33 mg.0. Jada się je w formie deseru. można zawsze dolać do każdego sosu mięsnego. B6 . Pobudza czynności żołądka i działa przeciwbólowo.0. majeranek. Surowy sok nastawiany. Owoc czarnego bzu zawiera: wit. A . Skórka cytrynowa (żółta i biała „podszewka”) należy do nielicznej grupy środków obniżających ciśnienie krwi w sposób leczniczy. również koniecznym dodatkiem do surówek. nieco słabiej działają jako środek bakteriobójczy i przeciwgorączkowy. Stosujemy ziele sproszkowane do serów topionych i wędzonych oraz do 95 .12 mg i C .126.10. a nie wyłącznie objawowy. pieprz prawdziwy lub ziołowy i raczej leczyć żołądek i wątrobę niż odstawiać cebulę. kminku i anyżu stanowi najlepszy środek przy wszystkich kłopotach laktacyjnych u matek karmiących.4 g. B1 . Czarne jagody. wit. Obniża ciśnienie krwi. Czarnuszka. w okładach drażni skórę aż do bąbli. jest przyprawą trawienną wybitnie niedocenianą. Do tej grupy należą jedynie: czosnek. Czarny bez. jest nieodzownym środkiem trawiennym przy wszystkich ciężej strawnych rodzajach mięs (zawsze z pieprzem!).50 mg. a z ziół leczniczych liść barwnika i ziele jemioły. Cząber. sprawy ropne lub zapalne.0.3 mg i C .

przy jednoczesnym zastosowaniu Reumogranu i środków naturalnych moczopędnych. wydłubać oczka.77 mg B5 .0. E. a nie straciło wartości odżywczych.0 mg. Obniża ciśnienie krwi. Dynia zawiera.0 mg. Bardzo rzadko w naszej kuchni spotykana (chyba w formie konserwy zimowej) ma działanie lekko rozwalniające. Ziele ogromnie w naszej kuchni niedoceniane.13 grama w kilogramie owocu. skrajać bez obierania. ponadto działa wykrztuśnie i przeciwrobaczo. PP . pietruszka. C .2. Najmocniejsze bóle ustępują w ciągu dwóch miesięcy. żeby straciło przykry odór baraniny.13. 5 szklanek wody gotować 20 minut. a tak bezpieczne w stosowaniu. dodać dwie łyżki siemienia lnianego.5 mg i C . jest jednym z najsilniejszych środków bakteriobójczych (prawie zawsze wystarcza sam zapach) i w tym charakterze zażywany doustnie spisuje się jak najlepszy antybiotyk. a z pestek wypalały kawę domową. K . żółciopędnie i kojąco. o dużej zawartości fosforu.0. a w szczególności dużo C. Zawiera wit.7 mg. kalafior . ale jest znacznie mocniejsza. jedną zgniecioną główkę czosnku. Jest ono ponadto doskonałym środkiem odżywczym.5.33 mg. B1 . Bułgarska czubryca ma takie samo działanie. Podobno jedna wystarczała. Wymagałaby osobnego omówienia ze względu na to.0. Ziarno natomiast jest najlepszym środkiem przeciwrobaczym w naszym klimacie przeciw soliterowi.na surowo. Jest środkiem wzmacniającym żołądek. PP . potrzebne np. A -15. a w formie 96 . korniszonów i ogórków.0. Owoc dzikiej róży dostarczy nam witamin B1.3. B2 . nasypuje się gorczycy i taki okład (suchy) nosi się stale na miejscu zaatakowanym reumatyzmem lub artretyzmem. B6 . A oto stara recepta na zapalenie płuc: cztery średnie ziemniaki. stosuje się ją do śledzi marynowanych w occie. Sproszkowane suche ziele jest dobrą przyprawą trawienną do zup i sosów. Mięso baranie naszpikowane czosnkiem dusi się z dodaniem liści bobkowych i jałowca. Dzika róża. A . Gorczyca biała. że ktoś przebierze miarę).sosów mięsnych. zawiera prowit. Wino z dzikiej róży (na gorąco) jest najlepszym napojem rozgrzewającym przy najsilniejszych przeziębieniach. z drelowanego owocu robiły konfitury. jak seler.80 mg. W płótno. B2. bo aż 8. że wykryto w niej działanie promieniujące. jak i gotowana. K i PP. należy je uznać za jedyny napój alkoholowy absolutnie nieszkodliwy (chyba. B1 . W zastosowaniu zewnętrznym wywołuje przekrwienie lokalne.0 mg. prowit. poprzeszywane wzdłuż.63 mg.0. Dynia. Gorczyca działa trawiennie.28 mg i C 123. a ze względu na smak można je stosować tam. zarówno świeża. B2 . B7 . Miała niegdyś powodzenie tylko u zawołanych gospodyń. wapnia itp. Miąższ dyni starty na surowo z jabłkiem i przyprawiony octem jabłkowym oraz miodem leczy białkomocz i obrzęki nerczycowe u dzieci.1. Uzyskanym wywarem robiono choremu lewatywę. które nastawiały na owocu wino.46 mg. podobne do kasztana. Czosnek. Estragon. że można je podawać nawet dzieciom.54 mg. do ogórków kwaszonych. Działa poza tym moczopędnie.70 mg. gdzie zdrowie pacjenta wymaga diety bezsolnej. przy reumatyzmie oraz działa bakteriobójczo.190. wit.76 mg. stosuje się je w naparach przy nerwicy żołądka i stanach nieżytowych dróg trawiennych.63 mg.

Bierze się wówczas pół łyżeczki takiego proszku i popija zimną wodą. czarnuszce i kminku. ciężko strawnych artykułach. przeciwskurczowy. wit. W umiarkowanych dawkach. jak i nać są niezbędnymi dodatkami do ogórków świeżych i kwaszonych.musztardy spotykamy ją przy wszystkich wędlinach. Koper. po czym obie nalewki zlewa się razem. jest więc ponadto wskazany dla karmiących matek. reumatyzmie i nieżytach dróg moczowych. rybach. Zmielony z majerankiem w równych ilościach daje znakomity środek doraźny przeciw wzdęciom. Łyżeczka nasion po tłustym obiedzie zapobiega niestrawności dzięki ich silnemu działaniu żółciopędnemu Jarzębina. które po jedzeniu też się mogą pojawić.0 mg. działa leczniczo. którym trudno ją trawić: dodaje się łyżeczkę na osobę na 10 minut przed końcem gotowania. W prostym użytku kuchennym wystarczy zemleć l łyżeczkę na osobę i dosypać do sosu mięsnego. kilo obydwu owoców. ma działanie wykrztuśne. zlewa i ponownie zalewa zwykłą wódką 40 proc. Bez obawy przedawkowania jadamy ten owoc przy hemoroidach i innych stanach zapalnych na trasie przewodu pokarmowego. To dobry środek trawienny. a przede wszystkim dodajemy do razowego chleba.490. Kolendra. Sypiemy go więc odważnie do serów. pobudza czynności żołądka.12. Zarówno nasienie. Działa moczopędnie i ściągające. Wino z owocu jarzębiny (owoc pół na pół z. gdzie również spełnia funkcję trawienną. C . wit. Likwiduje wzdęcia. Owoc jarzębiny zawiera: soli mineralnych 3. a podobnie jak anyż. Z musztardy. artretyzmie. olejek koperkowy z mlekiem matki przechodzi do żołądka niemowlęcia.do sosu trochę jagód dorzucić należy. Jarzębiak domowy nastawia się na owocu dobrze przemarzniętym (można to zrobić w zamrażalniku lodówki. ale ze względu na zawartość witamin jest również bardzo cennym artykułem spożywczym. czarnuszka i koper działa mlekopędnie. działa pobudzająco na serce i nerwy.można go powtórzyć dowolną ilość razy. koncentratu pomidorowego i oliwy (lub oleju) robimy znakomity sos do śledzi lub mięs na zimno. np. zalewając owoce spirytusem na dwa trzy palce wyżej. a jeśli taki zabieg okaże się za mało skuteczny . w wędlinach itp. do bigosu i innych potraw z kapusty. A . sensacjom. jest środkiem wiatrochłonnym. Jałowiec. Nać koperku zawiera: prowit. aby daną potrawę zmienić na smaczną i lekko strawną. odżywczy i konserwujący np. pół kieliszka dziennie. jakimś słodkim gatunkiem jabłek. odstawia się w ciemne miejsce na dwa tygodnie. zgadze.3 mg. wiatrochłonne i moczopędne. Kminek. Znakomity dodatek do kapusty dla osób. do mięsa. słodzi łyżką cukru na litr wódki i dobiera się wodą do uzyskania mocy 40-45 proc. sosów mięsnych. A 97 . kilo cukru i 6 litrów wody przegotowanej zimnej) działa moczopędnie i łagodnie rozwalnia. zgadze itp. Ptactwo karmione jałowcem na miesiąc przed zabiciem daje lepsze mięso. Zresztą w jakiejkolwiek formie drób się podaje . Podobnie jak przy anyżu. na następne dwa tygodnie. Nasienie działa trawiennie.40 g. Żucie pojedynczych jagód (przedawkowania można się nie obawiać) kilka sztuk kilka razy dziennie jest skuteczne przy cuchnącym oddechu. smakiem zbliżone do dziczyzny. zanim doda się kminek lub majeranek. szczególnie konserwowanych itp. śledzi w occie. z lekka moczopędnie.

0. tzn.12.w mniejszych ilościach E. B1 . napotne i trawienne. PP . Maść majerankowa sprzedawana w aptekach jest bardzo dobrym środkiem na katar. niewielkim dodatkiem mielonej kozieradki. D .24 mg.21. B1 .44 mg. Świeży.26. przeciwrobaczo i dostarcza witamin: prowit. wykrztuśnie. Ułatwia trawienie. dodając go zawsze pod koniec gotowania. przeciwskurczowo.. należy go koniecznie dodawać do surówek przy chorobach przewodu moczowego.8 mg! K . 98 . E . co jest szczególnie ważne dla osób.44. B6 .55 mg. Papryka (oczywiście ta w proszku. B6 .0.aż 865. grochówek. przeciwzapalnie.0. neutralizującym jego zapach.2 mg i C .1.0 mg. warto jednak wiedzieć. PP .8 mg.8 mg. Marchew działa moczopędnie. jest doskonałym „smarowidłem” pieczywa.02 mg. które zagotowane w lekkim.0. działa lekko rozgrzewające.8 mg.54.7 mg.2.08 mg. osłodzonym occie (podobnie jak się robi dynię czy gruszki na zimę) jako kaparki były stosowane od niepamiętnych czasów w formie dodatku do ciężko strawnych mięs i ryb (np.46 mg. C .0. B2 .43.54 mg. W kuchni stosujemy majeranek do sosów. działa z lekka moczopędnie i jest doskonałym dostawcą witaminy A. B6 . likwiduje wzdęcia.0. Daje zielone nasiona.66 mg. mięs pieczonych. B? . tzw.3 mg.0 mg.9. Napar z łyżki tego ziela na szklankę wrzątku możemy wypić przy pierwszych objawach przeziębienia. Liść ma działanie moczopędne i trawienne tylko. wręcz przeciwnie.0.183. B2 . B2 .40 mg. grochów.250. K . wzmacnia. B2 .37. B1 . PP .23 mg.10 mg i C aż 996.0 mg.047 μg. utartą. a dostarcza witamin: A . Z tego wynika jasno.1. powoduje duże straty w ilości witamin w marchwi zawartych.0. że przy częstym stosowaniu czyni organizm ludzki odporniejszym na przeziębienia. Zawiera prowit.1. H 23. i C . pełnotłusty ser z białą papryką.0. wit. Działa trawiennie. H . duszonych itp. Pietruszka. E .27. B1 . Majeranek. B? .67. PP .8.29. a z drobno skrojonego liścia w lecie można sporządzać znakomity sos do mięsa w ten sam sposób. Malina. a nie z sokowirówki. z masłem lub margaryną przemieszany. działa przeciwskurczowo.0 mg..2 mg.86 mg i C .0 mg.3. jak z borówek robi się sos Cumberland. pobudza żołądek do wydzielania soków trawiennych.61 mg.254. A . nigdzie dziś nie spotykane „koreczki w oliwie”).6 mg.93 mg.0. Nasturcja ogrodowa. gdyż gotowanie marchwi to jakiś duży nonsens. Drobno krojony liść jest również dobrym dodatkiem do kanapek z czosnkiem. A .67.0.1. B2 .42. „ostra”). A . B1 .0. PP .0 mg! Z surowego drobno utartego korzenia w zimie.5 mg. że marchew należy jeść w całości.2 mg. PP . Jest znana od wieków jako środek rozgrzewający. i PP.55.0 mg.18 mg. Oczywiście surowa i drobno utarta.0 mg. ale za to jest bogatszy w witaminy: prowit.14 mg. który nie ma żadnego uzasadnienia. B.0. które łatwo im ulegają.8 mg. przy białaczkach.56 mg. B5 2.2 mg i C .84 mg. Korzeń ma działanie moczopędne. K. Marchew.0 mg i C . czyści krew i poprawia jej skład np. W soku marchwi ilości witamin kształtują się inaczej: prowit. A .

dezynfekcyjnie i przeciwbiegunkowe. ale użyty zewnętrznie w okładach i kąpielach ma działanie rozgrzewające. dobry również przy obniżonej szczelności naczyń krwionośnych (drobne wybroczyny podskórne) dość częste. drobiu. B7 . napotnie i trawiennie. Poza tym suszone śliwki można dodawać do każdego sosu mięsnego i bigosu pod koniec gotowania. Szałwia.20. pobudza działalność serca i nerwów. B6-0. Olej z rokitnika leczy choroby skórne.0 mg. 99 . B1 .0. z czego prosty wniosek. szczególnie gdy są ususzone.0 mg. B6 .4 mg. Korzeń selera dostarcza nam: prowit. K .4 mg. jak i nać lepiej jadać na surowo.3. ale należy pamiętać. 65 . Seler.6 mg i C . Pokrzywa.7 grama w kilogramie owoców. bakteriobójcze.57 mg i C . poprawia przemianę materii. B3 . Bywa przyczyną uczulenia. B1 . ale ogólna dewitaminizacja organizmu i tę należy usunąć. konfitury itp. Owoc rokitnika dostarczy nam witamin: prowit.27 mg. z witamin zawiera prowit. PP . czyści krew i prawdopodobnie jest artykułem wysokowitaminowym.0. przeciwzapalne i ściągające. jako przyprawa dobra do tłustych ryb i takich mięs. Jako przyprawa trawienna u nas zupełnie nie stosowany.2 mg. Śliwki „węgierki”.70 mg.6 mg.4.0. B2 . jarzynowych itp.0. A-0. B5 .42 mg.1. PP .46 mg. żółciopędnie i trawiennie. B2 . zwłaszcza w wieku podeszłym. dostarcza witamin B i C. B7 . z nóg itp.53 mg. B1 .6. a nie ususzona.20 mg.90. Nać selera ma równie bogaty wachlarz witamin. Ongiś wyrabiano z niego soki. B1 . Mają znakomite działanie trawienne.22 mg. Świeże dostarczają witamin: A . Suchy liść sproszkowany dodajemy do dziczyzny.1. przeciwcukrzycowe.1. Ma działanie przeciwcukrzycowe. Uwolnione z pestek rozmoczone śliwki dodajemy do fasoli pod koniec gotowania.1. B5 . a w lecie łyżka świeżego soku zlikwiduje w krótkim czasie przykry odór potu z pod pach. zup fasolowych.0. ryb. A .61 mg. że zarówno korzeń. Użyty wewnętrznie działa podobnie jak pietruszka. Rozmaryn.43 mg.56.0.36 mg.57 mg i C . H . bardzo cenne w chorobach artretycznych i reumatycznych. rozwalniające. co nas zabezpieczy przed wzdymającym niekiedy działaniu fasoli. póki młoda i świeża. Liść ma działanie trawienne. a nie wygotowywać w rosole. Działa chłodzące. oparzenia i rany.562. Działa moczopędnie. moczopędnie. Tarnina. Obniża ciśnienie krwi.4.11 mg. i C aż 2. B2-0.0..9 mg.26 mg. PP . nadzienia. B2 0. Łyżka utartej na proszek pokrzywy w zimie.0. Pomarańcza.7 mg. Rokitnik.0. Może być znakomitym dodatkiem do sałatek.0 μg.51 mg.3 mg. Skórka ma działanie trawienne.0 mg.Poziomka. że w takich wypadkach nie poziomka winna. Dobrze myć gorącą wodą przed zdjęciem skórki do celów konsumpcyjnych. szpinaku i szczawiu. B5 . jako dodatek do win. dziś prawie wcale nie spotykany w polskiej kuchni.0. A .95 mg. wzmacniające. B6. pomidorowych.55.60.4 mg. zjedzonej bez takiego dodatku. Dziś już chyba nigdzie nie używana.66 mg.1. wódek i likierów działa przeciwzapalnie.

Działają: odmładzające. krajowych przypraw. wzmacnia żołądek. Imbir. Były sławne i drogie (import). wystarczy tylko je znać i wiedzieć. Ułatwia trawienie białek. Liść bobkowy. . Pobudza działanie żołądka. Biedrzeniec. bo mamy pod dostatkiem własnych. wzmacnia żołądek. Dzisiaj mniej stosowane. że zostały pominięte: Goździki. iż monotonne wyżywienie na równi ze złym trawieniem prowadzą do bardzo wielu chorób. Ma właściwości silnie smakowe. aniżeli na przykład zwykłych spraw zakaźnych. sosów mięsnych itp. przeciwskurczowo i ściągające. Pieprz. Odmładza. antyseptycznie. Ziele można dodawać wszędzie. Kurkuma i inne. Cynamon. Wzmacnia żołądek. Antyseptyczny. bulionu. Ułatwia trawienie tłuszczów. Ziele angielskie. serca i nerek. Czytając powyższe nietrudno zauważyć. których leczenie jest znacznie bardziej trudne. którym potrafią zaradzić antybiotyki czy chemiczne środki „szybkiego działania”. wiatropędny. Pobudza działanie gruczołów wydzielania wewnętrznego. Gałka muszkatołowa. uspokajająco i rozgrzewające. Ale możemy bez żalu odstąpić od omawiania ich zalet. Pobudza apetyt. Pobudza trawienie. choć należą do tradycji polskiej kuchni. Szafran. działa wykrztuśnie. Moczopędny. Wanilia. odmładza.Tymianek. Trzeba dawkować. gdzie stosuje się inne dodatki zielone. a więc do rosołu. Czubryca. jakie ogromne znaczenie mają dla naszego zdrowia oraz pamiętać. wzmacnia apetyt.

WARZYWA MOGĄ LECZYĆ .

Nawet na słodko zachowuje te właściwości. W krajach śródziemnomorskich zaczęto spożywać korzenie buraka dzikiego już 800 lat p. poprawia pracę wątroby. przeciw zapaleniu nerwów i wątroby.e. W leczeniu naturalistycznym jest stosowany na anemię. grypę. gruźlicę. 103 . np. Popijać dziennie jedną szklankę z utartego buraka lub sok z ćwikły.n. Burak zawiera środki hormonalne i stymulatory biogenne podobne do estrogenów. czyli boćwina. w jakiej spożywamy go formie.BURAK CZERWONY Beta vulgaris L. W Babilonii stosowano liście buraków jako ziele lecznicze. Sok. Oprócz kapusty i marchwi jest najczęściej stosowany w kuchni. ale najlepiej jeść je na surowo. utarte i jako dodatek do surówek. który zaczął rywalizować z trzciną cukrową oraz pastewny i ćwikłowy czerwony. ułatwia trawienie różnych mięs. Ma dużą wartość biologiczną ze względu na zawartość biopierwiastków promieniotwórczych (rubid i cynk). Z czasem wyhodowano pod-gatunki: burak korzeniowy i burak liściowy. z jabłkami. czyli ćwikła. Z korzeniowego powstały trzy najważniejsze odmiany: sławny od czasów Napoleona. jest odświeżający i łatwostrawny. SPOSÓB UŻYCIA Buraki spożywa się gotowane. Utarty burak gotowany z utartym chrzanem z dodatkiem kminku. odkwasza. Znany w Polsce od wieków. Jest zasadotwórczy. nowotwory. cukrowy. nerwicę. demineralizację organizmu. Działanie odkwaszające buraka na organizm jest niezależne od tego. WŁAŚCIWOŚCI i WSKAZANIA LECZNICZE Burak pobudza apetyt.

krzywica. nadfermentacja jelitowa. ułatwia trawienie produktów mącznych. wątroby. W dawnej Polsce była bardzo ceniona. aby pozbyć się kwasu szczawiowego. układu nerwowego. CEBULA Allium cepa L. Daje dobre skutki w leczeniu następujących chorób i dolegliwości: angina. niedomogi prostaty. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Cebula stosowana wewnętrznie jest środkiem antyinfekcyjnym. Cebula ze względu na właściwości lecznicze jest ceniona od czasów starożytnych. Leczniczo działa barszcz kiszony z dodatkiem soku cytrynowego. działa przeciwczerwiowo. jelit. Tak otrzymany proszek jest lepszy w miarę odpowiedniego przechowywania. skąpomocz. nadmiar chlorków we krwi. pobudza popęd płciowy. przeciwreumatycznym. Tam. obrzęki. osłabia napięcie jelit. przeciwsklerotycznym. astma. dolegliwości w oddychaniu. wzmaga czynności nerek.Kawa higieniczna z buraków. w Gruzji i Bułgarii . puchlina brzuszna i wodna. gdzie jada się dużo cebuli. grypa. a także geriatryczne. infekcje moczopłciowe. biegunka. jest środkiem moczopędnym. Przemysł farmaceutyczny wielu krajów stosuje cebulę do produkcji preparatów bakteriobójczych i przeciwszkorbutowych. 104 . Boćwinę gotujemy w dużej ilości wody. przeziębienie. cukrzyca. leczy gruźlicę węzłów chłonnych. jest środkiem lekko nasennym. kamica żółciowa. W celu uzupełnienia ubytku wapnia zaleca się dodać kawałek sera lub szklankę mleka. otyłość. awitaminoza. czyli burak liściowy nie tworzy korzenia spichrzowego. Rozdrobnione buraki suszy się i przypala w piecu. nieżyt nosa i pogrypowy. obecność mocznika ogólne osłabienie fizyczne i umysłowe. przerost układu chłonnego (stan limfatyczny). utrzymuje w równowadze pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego. wzmacnia i upiększa paznokcie.ludzie słyną z długowieczności. niemoc płciowa. przeciwszkorbutowym i przeciwzakrzepowym. katar. antyseptycznym. np. rozpuszcza i eliminuje mocznik i chlorki. Znane są jej zalety wzmacniające i dezynfekujące. którą odlewamy. wykrztuśnie i wydzielniczo. Boćwina. Przepisy sporządzania boćwiny znajdziemy w książkach kucharskich. pasożyty jelitowe. obniża poziom cukru we krwi. Otrzymany produkt miele się w młynku elektrycznym. leczy skórę i jej owłosienie.

Popijać pół litra dziennie. Stosować ten zabieg raz w roku. Valneta). Na pasożyty jelitowe: macerować przez 6 dni w litrze wina białego dużą cebulę pokrojoną w plasterki. Można również stosować cebulę macerowaną w oliwie z oliwek przez kilka godzin. Popijać ciepłe raz za razem i kilkakrotnie. wg. Macerować przez 48 godzin. czyli fibrynę. Macerować przez 10 dni świeże cebule w alkoholu 90 proc. nerwoból zębowy. Popijać 3-5 łyżeczek dziennie (l łyżeczka zawiera 5 g cebuli) na zaparcia i kamicę moczową. nierozpuszczalne białko będące podstawą skrzepów). czyraki. Pacjent chory od 18 lat na gościec stawowy wyleczył się w ten sposób. zakąsek i zup. zakłócenia wzrostu włosów. Stosuje się na żylaki odbytu i nieżyt jelit. Dodawać do sałatek. oparzenia. Popijać codziennie przez dwa tygodnie po jednej szklance przed snem. oskrzeli i węzłów chłonnych. hamuje krzepnięcie krwi rozpuszczając włóknik. Przecedzić.stwardnienie tętnic. Stosowana zewnętrznie leczy brodawki. Fitoncydy świeżego soku wdycha się w celu leczenia anginy. Ostudzić i podawać dziecku. Popijać codziennie rano przez l tydzień (w okresie ostatniej kwadry księżyca. Na grypę: Macerować w pół litra wody dwie cebule pokrojone w plasterki. uśmierza ból. Nalewka. migrenę. zapalenie krtani. w stosunku 1:1. Wino z cebuli. Na żołądek: gotowana cebula usuwa skutki picia alkoholu. odstrasza komary. Jeść i pościć następny dzień po nadmiernych piciach alkoholu. Stosować 5-10 g dwa razy dziennie z dodatkiem wody osłodzonej przy posiłkach. odmroziny. osierdzia. Nalewka słabsza. Powtórzyć po 2-3 miesiącach. Dodać 150 g wody i 40 g słoniny nie solonej. nieżytów grypowych i nieżytu nosa. Na biegunkę u niemowlęcia: naciągać trzy pocięte cebule w litrze gotującej się wody przez 2 godziny. Macerować przez kilka godzin w ciepłej wodzie. 100 g jasnego płynnego miodu. ukąszenia osy. Na biegunkę: garść skórek gotować przez 10 minut w litrze wody. wzmacnia porost włosów. ropień. skrzepy (leczy zwężenia naczyń krwionośnych. Cebula gotowana jest łatwo strawna.w wodzie przez 15 minut. Na kamicę żółciową: dusić dużą cebulę cienko pokrojoną w 4 łyżkach oliwy z oliwek. brzęczenie w uszach. Gotować 10 minut. Przed ułożeniem się do snu wypić filiżankę wywaru z kruszyny pospolitej (2-5 g wysuszonej kory na l filiżankę wody). ropni płuc. wadliwa przemiana materii. leczy rany. ale pokrojone w plastry cebule gotować . SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Cebula surowa. zapalenia opon mózgowych. Działa to bakteriobójczo i pobudzająco na czynność wydzielniczą jelit. Macerować cebulę jak wyżej w alkoholu 20 proc. 600 g wina białego. głuchotę. zupa francuska. Dodawać do mleka lub do rosołu. smarować kanapki z masłem lub olejem. Cebula siekana. Po gotowaniu zostawić na 4 godziny do naciągnięcia. Przefiltrować. 200 g cienko pokrojonej cebuli. Popijać po jednej szklance rano na czczo i wieczorem. Używać 2-4 łyżeczki dziennie przy awitaminozie. Na reumatyzm: trzy nie obrane. Cebula cienko siekana. opłucnej. wrzody. 105 . zastrzał. Popijać rano na czczo z dodatkiem kilku kropel cytryny. tj. Świeży sok.

Okład na migrenę. że nadmierne jej używanie może okazać się szkodliwe w przypadkach ciężkich chorób nerek. umieszczony w wydrążeniu zęba. przyspiesza dojrzewanie ropnia. zapaleniu oskrzeli i kokluszu. Owinąć nogi na 8-10 godzin w 1-2 kg posiekanej cebuli. Syrop. przy zapaleniu opon mózgowych. zacięcia. Inny sposób: do wydrążonej cebuli włożyć grubą sól.na brodawki. sól morska i glinka w równych częściach . a po dłuższym 106 . wrzody. urazy. Otrzymanym płynem pocierać brodawkę rano i wieczorem. Watkę nasiąkniętą sokiem z cebuli umieścić w uchu na szumy. Miejsca ukąszenia przez osy i komary pocierać przez 1-2 minuty kawałkiem cebuli. wiatry.położona w pobliżu łóżka odstrasza komary.pocierać cebulą skronie. to należy pamiętać.30 g soku z cebuli i 30 g wódki. Cebula rozcięta . jabłka i miodu. Zupy mleczne z posiekaną cebulą zjadać dwa razy dziennie na puchlinę wodną. oparzenia. Macerat . smarować głowę. Tampony startej cebuli w wacie lub gazie przy grypie wkłada się trzy razy dziennie na 15 minut w nozdrza. gościec. wysypki.pić przy kaszlu. ciepła. Można również stosować miazgę z tartej cebuli. Zupa cebulowa . ropowicy. wątroby. łatwo bowiem utlenia się i może stać się szkodliwa. To samo zaleca się przy stwardnieniu tętnic mózgu. Jedna cebula upieczona w piecyku. wągry. wzdęcia. dymkę na surowo lub w zupie. Zmiażdżoną cebulą albo sokiem z dodatkiem octu pocierać piegi. wrzody. Skórką cebuli można owinąć zastrzał.działa dobrze na niestrawność. Macerować przez 24 godziny. Arabowie dodają jeszcze sól i pieprz. usuwa jego ból. posypać cukrem. na wiosnę zaleca się szczypiorek. Poprawa występuje po tygodniu.na ropień. czyrak. Kompres z soku cebuli . Miazga ze świeżej cebuli i sok leczą rany. Okład z surowej cebuli na dolną część brzucha na bezmocz lub wstrzymanie moczu. brodawki. Sok z cebuli wzmaga porost włosów. lekko ocieplony 3-4 krople trzy razy dziennie do ucha na głuchotę. Przekrojona cebula nie powinna być przechowywana. oparzenia. Mieszanina wyciągu z cebuli z gliceryną jest stosowana do leczenia pochwy u kobiet przy zapaleniu wywołanym przez rzęsistka. piegi. odmrożenia. odciski. Sok z miodem . Kataplazmy z cebuli gotowanej .Na użytek zewnętrzny Surowa cebula z plastrem gorczycznym na reumatyzm. czyraka. Tamponik z watki z sokiem. żołądka i serca. Przyłożyć cebulę do czoła. Nałożyć na uszkodzoną skórę. na kaca. Nie zapomnieć wyciągnąć żądła. Pociąć cebulę w plasterki. ułożyć na talerzu. Stosować do 5 łyżek dziennie. Wydzielające się fitoncydy leczą również katar i łagodzą stany zdenerwowania. leczyć odmrożenia. zadrapania lub pęknięcia skóry. Cienka błonka między warstwami cebuli stanowi okład aseptyczny (jałowy). Chociaż cebula odznacza się doskonałymi właściwościami leczniczymi. Uwaga.na rany. Cebula. przykryć gazą i dokończyć opatrunek. Jako leczenie uzupełniające . Upieczoną w piecyku cebulę umieścić na noc na podeszwach stóp przy dolegliwościach astmatycznych i sercowych. hemoroidy.

Wypłukać usta miętowym alkoholem. ale nie bąble. w Egipcie. WSKAZANIA I WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. Okład powtórzyć gdy zniknie zaczerwienienie. atonii w trawieniu (nieżyty z niedoborem kwasu 107 . Najsmaczniejszy jest chrzan jednoroczny.czasie . Okład trzymać aż pojawi się silne zaczerwienienie. biały w przekroju. pietruszkę itp. skrzyp. Reumosan. natomiast w lecznictwie ze stanu naturalnego. Aby usunąć zapach cebuli z rąk. Chrzan dziki jest za ostry w smaku. kalafior. Można też dodać łyżkę dżemu ze śliwek. natkę pietruszki. Chrzan gotowany ma niewielką wartość odżywczą. przyłożyć ceratkę. Zapach cebuli z oddechu usuwamy gryząc 2-3 ziarenka kawy. jabłko.). Stosowanie chrzanu jest wskazane przy astmie. W zastosowaniach kuchennych lepszy jest chrzan z upraw ogrodowych. należy natrzeć dłonie wodą soloną lub wodą z amoniakiem (2 łyżki na litr wody). W Polsce występuje w stanie dzikim i jako roślina ogrodowa. CHRZAN Armoracia lapathifolia (Gilib) Stosowany już w starożytności np. Cebula obierana pod bieżącą wodą lub nad gorącą płytką kuchenną nie wywołuje łzawienia. Otrzymamy przyprawę do mięsa o bardzo dobrym działaniu trawiennym i odkwaszającym. a trawiennej i leczniczej prawie żadnej. Często przyprawia się gotowane pokrojone w plasterki czerwone buraki z chrzanem z dodatkiem octu jabłkowego i łyżki cukru (ćwikła). Ma właściwości roślin promieniujących. artretyzm (miejsce zaatakowane artretyzmem okładać na kilka minut do pół godziny warstwą świeżo utartego chrzanu. Jednocześnie poprawić pracę nerek stosując Urogran. seler.toksyczna. suszone i konserwowane. utarte. Jada się głównie korzenie: surowe. Fitolizynę. a liści używa się jako przypraw do solonych i konserwowanych warzyw. Olejki eteryczne zawarte w chrzanie działają jak antybiotyk. Reumogran. Urosan. czarnuszkę. We Francji miesza się tarty chrzan ze słodką śmietaną z dodatkiem łyżki cukru. Chrzan zawiera 4-5 razy więcej witaminy C niż cytryny i pomarańcze.

bólach reumatycznych. dolegliwościach płucnych. skrofuloza. gościec. która rozkłada olejek eteryczny synigrynę. zapalenie korzonków nerwowych. nerwicy żołądka i nieżytach przewodu trawiennego zażywać 2-3 razy dziennie l łyżkę przed jedzeniem. Jako środek żółciopędny popijać 1-2 łyżeczki dziennie. niedomodze wątroby. ryb itp. Korzeń chrzanu pokroić w talarki. wątroby i nerek. zapalenie uszu. piegi. Garść świeżo utartego chrzanu zalać pół litra białego wina gronowego. Na użytek zewnętrzny Bóle mięśniowe w plecach i w pasie. upławy białe. Stosowanie chrzanu powinno być ostrożnie dawkowane przy zapaleniach przewodu pokarmowego. niedobory witaminy C i alkaliów. Aby zapobiec psuciu się produktów spożywczych. Dla reumatyków chrzan powinien stanowić stałą przyprawę do wszelkich mięs. stany zapalne korzonków nerwowych. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Macerat. stany zapalne nerek.solnego). powodując wydzielanie piekącego w smaku olejku gorczycznego. Po czosnku i cebuli chrzan ma najwięcej fitoncydów. braku apetytu. Macerować 12 godzin.w piwnicy. Żuć korzeń chrzanu na wzmocnienie zębów i dziąseł przy paradentozie. paraliż. przy obrzęku stawu 30 minut. podrażnieniach oczu i bolesnym osłabieniu nóg. rany ropiejące. z naparem z kory chinowej. a jeszcze lepiej w lodówce. reumatyzm. W przypadku sensacji sercowych. Na użytek zewnętrzny Miąższ w postaci kataplazmu (okładu) stosować na gościec. Na wylot maszynki można założyć woreczek z folii. gruźlica. Gdy zaczyna się trzeć korzeń chrzanu. co chroni masło przed jełczeniem. przeziębienia. 15-30 g chrzanu na l litr wody. Popijać dwie filiżanki dziennie między posiłkami przy artretyzmie. wskazaniem jest bronchit chroniczny (zapalenie oskrzeli). przerost układu chłonnego. silnych i uporczywych bólach głowy. powodującego łzawienie. wówczas z uszkodzonych komórek wyzwala się mirozynaza. schorzenia wątrobowe. kamica nerkowa. posypać cukrem. z chlorkiem rtęci. niedomogów mięśnia sercowego. Lotne olejki eteryczne chrzanu są pomocne przy napadach kaszlu. Przy niestrawności. przysypuje się je rozdrobnionymi korzonkami chrzanu lub okłada liśćmi. Jako środek przeciwszkorbutowy pić 30-40 g dziennie. puchlina wodna. ułożyć na talerzu. wrzody. Syrop. 108 . Najlepiej więc ucierać chrzan przy otwartym oknie lub przekręcić przez maszynkę do mięsa. zawierający drobno ostrugany i ususzony chrzan lub małą poduszeczkę z nasionami białej gorczycy albo krążek średnicy 6 cm z blachy miedzianej. Należy też pamiętać o niezgodności chrzanu z węglanami pierwiastków alkalicznych. niedomykalności zastawek serca i kołataniach serca można nosić na szyi w okolicy serca niewielki woreczek. Wino. Po kilku dniach można zażywać. Dobrze zakorkować i postawić w miejscu chłodnym . stan limfatyczny.

hemoroidy. odtruwanie wątroby. niektóre częstoskurcze serca. dyzenteria (czerwonka). napełnione utartym czosnkiem i cebulą pół na pół. astma. ogólne osłabienie. Spożywano go już w Babilonii 4500 lat przed naszą erą. astenia. żylaki. zakłócenia krążenia krwi z powodu nadmiernej krzepliwości. stwardnienie naczyń tętniczych. jabłko. obrzęk nóg. rozedma. wzdęcia. ropień płuc. nadmierne ukrwienie naczyń krwionośnych. gościec stawowy. bóle brzucha. biegunka. W czasie II wojny światowej w przyfrontowych szpitalach radzieckich pod rany zakładano płaskie pudełeczka. u których dotychczas wszystko goiło się źle. pasożyty jelitowe. brak apetytu. ziarna palonej kawy. bębnica.CZOSNEK Allium sativum L. oskrzeli. W oparach czosnku i cebuli rany goiły się szybko. Występująca w czosnku allistatyna niszczy gronkowce. zapobieganie nowotworom przez działanie przeciwgnilne w jelitach. puchlina wodna. 109 . zakażenia dróg oddechowych. zakłócenie czynności ukrwienia naczyń mózgowych. kamienie nerkowe. kurcze naczyniowe. bób surowy. wiatry. ropień płuc. zmęczenie serca. niedostateczne wydzielanie soków trawiennych. zapalenie płuc. skąpomocz. W b. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Artretyzm. odbijanie. w Egipcie zaś strzegł budowniczych piramid przed chorobami. miażdżyca. wymiarem większe od rany. nawet u takich chorych. zaburzenia równowagi w pracy gruczołów wydzielania wewnętrznego. Miałam okazję stwierdzić to pracując w szpitalu przyfrontowym w okolicach Mińska Mazowieckiego. nadciśnienie tętnicze krwi. ZSRR ekstrakty z czosnku są stosowane jako antybiotyki. Czosnek pospolity zajmuje czołowe miejsce wśród jarzyn i warzyw mogących się przyczynić do utrzymania dobrego zdrowia. zakłócenie czynności żółciotwórczych. Nieprzyjemny zapach czosnku usuwa zielona natka pietruszki. W swoim działaniu zbliżony jest do preparatów z kitu pszczelego. skurcze jelitowe. zaburzenia pracy płuc. rzeżączka. trawienie utrudnione. Masa ta nie dotykała ran. zgorzel. krztusiec. piasek moczowy. koklusz. Po destylacji rozdrobnionego czosnku z parą wodną otrzymuje się lotne olejki eteryczne. atonia układu trawiennego. Czosnek zawiera związki hormonalne i antybiotyczne. zakaźne pochodzenie nieżytów żołądka i jelit. reumatyzm. profilaktyka chorób zakaźnych. zakażenia gardła i krtani.

na bóle reumatyczne. soku z czosnku z dodatkiem l do 2 proc. Nalewka czosnkowa: 50 g pokrojonego czosnku i 250 g wódki 40 proc. Przeciwwskazania: ostry nieżyt żołądka i jelit. ropień zimny (na tle gruźlicy stawowej lub kości). Słabo posłodzić. Nie jest wskazany dla nerkowców. guzy nowotworowe. nadciśnienie. 500 g czosnku na 1 l wrzącej wody. Na użytek zewnętrzny Maść z drobno zmiażdżonego czosnku z dodatkiem tłuszczu i oleju rozpuszcza ropień zimny. modzele. Macerować 10 dni. Valneta. świerzb. gdyż jest ciężko strawny i drażni błony śluzowe przewodu pokarmowego. Popijać na czczo na robaki.25 l wody lub mleka. 25 g czosnku gotować 20 minut w 0. W tym czasie nie jadać do południa. Macerować przez noc.proc. alkoholu służy do odkażenia ran i wrzodów. wrzody. Przez 3-4 dni popijać 2 razy dziennie przy ostatniej kwadrze księżyca (wg. ukąszenia owadów. 20 g czosnku na 200 g mleka ciepłego. Stosować jako antyseptyk. Jeden do trzech ząbków czosnku stosować codziennie rano na gościec i na uzdrowienie ogólne. rozedmę płuc. Często wstrząsać. Dwa ząbki czosnku posiekać z natką pietruszki. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Czosnek surowy. Dodać kilka kropli oliwy z oliwek. Roztwór 10 . Francja) na pasożyty jelitowe. Odfiltrować. Nalewka czosnkowa o działaniu przeciwmiażdżycowym i obniżającym ciśnienie krwi. okres karmienia osesków. Czosnek z olejem kamforowym w stosunku 1:2 na wcieranie na strupień woszczynowy. Wznowić po miesiącu. Inny przepis. odciski. Zużyć nazajutrz rano do kanapek. grzybica woszczynowa. przetoki.Na użytek zewnętrzny Ból ucha. Stosować do sałaty i różnych produktów spożywczych. Naciągać l godzinę. Syrop przeciwczerwiowy. Wywar. Można również przemywać wywarem z czosnku (6 ząbków na 1 l wody). rany zakażone. Przefiltrować. na chroniczny nieżyt oskrzeli. Stosować przez trzy tygodnie na pasożyty jelitowe. Sok z czosnku. do rozszerzania naczyń krwionośnych. ropień skórny. 110 . Zetrzeć ząbki jednej główki czosnku i gotować 20 minut w mleku. 20-30 kropli 2 razy dziennie. Wyciąg spirytusowy. Czosnek tarty: 3-4 ząbki dodać do filiżanki gorącej wody lub mleka. Popijać na czczo codziennie rano aż do wypędzenia tasiemca. brodawki. Wypijać 2 do 3 łyżeczek na czczo. reumatyczne bóle. na świerzb. Kompres z 30 g czosnku startego i macerowanego przez 10 dni w 0.50 g wódki. J. Nie trzeba jadać za dużo czosnku. torbiele. twardziny. cysty.5 l octu. na obniżenie ciśnienia krwi tętniczej. niedociśnienie tętnicze. Na astmę pokropić kostkę cukru pięcioma kroplami nalewki i ssać w chwili ataku. Brać dwa razy dziennie do 30 kropli przez kilka dni. Na l g czosnku . Wypić nazajutrz na czczo. głuchota. rany źle gojące się.

przepływ krwi i lepsze doprowadzenie tlenu. Pocierać kawałkiem czosnku kilka razy dziennie. kurzajki. KAPUSTA Brassika oleracea. Alliostabil nie pozostawiają przykrego zapachu.20 proc. Kapuście zatem. bez skutków ubocznych.obejmującej ponad sto pozycji. jak: Alliofil. Korale z ząbków czosnku mają zapobiegać żółtaczce (wg literatury ludowej).. Na ból ucha wprowadzić do ucha długi kawałek gazy (żeby można z powrotem go wyciągnąć). gdyż mają korzystny wpływ na stan naczyń mózgowych. vel sabauda. aby ustrzec się przed szkorbutem. vel capitata alba. i pietruszka . Na lewatywę przeciw owsikom uciera się 2-3 ząbki czosnku i dodaje się 1/2 litra ciepłej wody.29 proc. ziemniak . Na wynik pozytywny czeka się do 2 tygodni. 111 . nerki i gruczoły mleczne..26 proc. Wyciągnąć żądło i pocierać kawałkiem czosnku. Czosnek nie jest wskazany przy kaszlu zabarwionym krwią. cebula -23. dlatego można czosnek uznać za naturalny antybiotyk.. Przyłożyć wieczorem zmiażdżony ząbek czosnku w postaci kataplazmu i ochronić przylepcem przyczepionym do zdrowej skóry.. o dużej sile działania. a ta ulega wessaniu do krwi dopiero w odbytnicy. a właściwości lecznicze kapusty przyjąć za 100 proc. cytryna . włoska i czerwona ma zastosowanie na użytek zewnętrzny i wewnętrzny. vel capitata rubata. borówka . Na odciski. marchew . Osobny rozdział w fitoterapii zajmuje leczenie za pomocą warzyw. Jeśli wziąć z listy 10 najbardziej skutecznych roślin. duszona i kiszona oraz surówka : i świeży sok. Na głuchotę pochodzenia reumatycznego wprowadzić co wieczór do ucha wacik (tampon) nasiąknięty sokiem z czosnku. w przypadku gorączki towarzyszącej zapaleniu płuc.5 proc. której zalety dawno odkryła medycyna ludowa. płuca.25 proc. a noszone w okolicy pępka mają chronić przed chorobami zakaźnymi. czosnek . zawierający starty ząbek czosnku. Olejek czosnkowy wydala się z ustroju ludzkiego przez skórę. winogrona . poświęcimy więcej miejsca i uwagi w naszej „Aptece natury”. nie stwierdzi się. Stosować to rano i wieczorem. należy się bez wątpienia kapuście. że owsików nie ma. Przyłożyć pod koniec leczenia plasterki z glinki. Zabieg taki powtarza się co 2 dni (taki jest okres rozwojowy owsika) dopóki.. Na torbiele.15 proc. a lecznicze właściwości mają świeże liście.Czosnek z olejem kamforowym w stosunku 1:2 wcierać w miejsca reumatyczne i wzdłuż kręgosłupa na osłabienie ogólne. modzele. Preparaty z czosnku mają duże znaczenie w geriatrii. to pozostałe 9 będzie mieć następującą wartość: zboże -30 proc. Kapusta biała.. Można również przyłożyć gorący ząbek czosnku upieczony w piecu. owoców i zbóż..21. cysty. Stosować 3 razy dziennie. trzeba pacjentowi dawać więcej witaminy C..5 proc. Plasterek z ząbka czosnku przyłożyć na pewien czas. Przetwory z czosnku. a czołowe miejsce na tej liście .. twardziny. Ukąszenie owadów. Ponieważ owsiki żywią się głównie witaminą C. a także kapusta gotowana.18 proc.

pęcherzowe. nerwobóle reumatyczne (nerwoból lędźwiowy. zdarza się bowiem bardzo rzadko (a najczęściej z powodu stosowania chemicznych środków owadobójczych). Rozgnieść liście wałkiem do ciasta lub butelką na czystej stolnicy. Przy owrzodzeniach żylakowych goleni. bóle pochodzenia 112 . twardych i popękanych macerować liście przez pół godziny w oleju słonecznikowym. wykroić środkową żyłę główną. migreny. liście kapusty wywołują niekiedy zaostrzenie się ropienia lub ponownie bardziej lub mniej ostrych bólów. siniaki. Do leczenia można również używać mięsistych liści kapusty czerwonej lub włoskiej. kolkę nerkową. egzemę. Na ranę zakażoną lub wrzód. zapalenie naczyń chłonnych. tym skuteczniejsze ich działanie. różne infekcje (ropienie. czyli postrzał. Na postrzał. łupież. oparzenia. ranach zaniedbanych lub zakażonych. dnawy. nerwoból lędźwiowy. zapalenia opłucnej. półpasiec i gorączki napadowe. silne bóle głowy. W przypadku bardzo czułej rany moczyć liście we wrzątku przez dwie sekundy. ropień zimny. hemoroidy. ukąszenia. opryszczki. żylaki. nerwobóle zębowe nerwu twarzowego. włośniczek. Jeden lub warstwę z dwu. egzemę sączącą można przykładać pasemka liści zachodzące na siebie brzegami. wątrobowe. Gdy ukaże się sok na powierzchni. Im świeższa. przerost węzłów chłonnych. zastrzał). a w przypadku przykładania na wrzód lub czułą ranę także resztę unerwienia. co powiększa ich antytoksyczność i czyni je bardziej gojącymi. egzemach. chorobowy obrzęk migdałków podniebiennych. gruźlicę stawową i kostną. rwa kulszowa). czas trwania okładu. trzech liści. W przypadku nietolerancji nie stanowią ujmy dla naszej metody. jeżeli zachodzi potrzeba. podczas gdy u innych działa leczniczo. gangreny i martwice. Sok wówczas sączy się znacznie łatwiej i spływa na ranę. astma. ropowica. co je zmiękcza. guzy i liście. trądzik. wykwity skórne w kile. Gdy ustąpi zapalenie. zapalenie oskrzeli). Podobne zjawisko występuje przy stosowaniu naparu z rumianku: u jednej osoby na tysiąc wywołuje bezsenność. pęknięcia i odmroziny z pęcherzami. stłuczenia. dolegliwości naczyniowe. z migdałów lub ze słonecznika.Szczególne właściwości mają świeże następujące choroby i dolegliwości: żołądkowo-jelitowe. a przed nałożeniem na wrzód o brzegach obrzękniętych. W takim przypadku należy stosować leki przez jedną do dwu godzin z przerwami 6-12 godzin. wysuszyć. Przed użyciem należy je umyć. można przystąpić do sporządzania okładu. Stosowane zewnętrznie leczą opłucną-płucną (katar. czyraki. przyłożyć i owinąć bandażem. Zjawiska te potwierdzają proces odtruwania i regenerację leczonych tkanek. W przypadku stwierdzenia nietolerancji (swędząca wysypka skórna) należy przerwać przykładanie liści i zastąpić je okładem z czystej oliwy z oliwek. nowotwory. można wznowić przykładanie liści ograniczając.

Nie należy więc ich niszczyć i nie płukać kapusty kiszonej. Nie należy przykładać gorących okładów na żołądek. co ułatwia trawienie. Liście z kapusty jako okład na szyję na noc uśmierzają bóle i pomagają w detoksykacji poprzez wydalanie trucizn z organizmu. szparagu. Diagnozę dolegliwości powinien postawić lekarz. Ma to zasadnicze znaczenie. Anemia. 3. papryki. Na marskość i puchlinę brzuszną można spożywać z korzyścią sok z kapusty (400 g dziennie w porcjach po 200 g) lub kapustę gotowaną bądź surową (surówki). 113 . Wskazania lecznicze (na podstawie danych francuskich) 1. 4. a w przypadkach różnych typów kamicy nerkowej soku z sałaty głowiastej. okazuje się nadzwyczaj korzystna dla żołądka i jelit. Do surówki z kapusty należy dodawać zmielony kminek z majerankiem. Witamina U. Spożywać surówkę z kapusty z burakiem czerwonym. toteż zaleca się go pić z dodatkiem soku z marchwi. Jedna do dwu szklanek dziennie soku z surowej kapusty. toteż należy spożywać kapustę w stanie surowym. Enzymy mlekowe kapusty działają silnie dezynfekujące na przewód pokarmowy. młodej kukurydzy. witaminie K (przeciwkrwotoczna). Korzystna dla organizmu jest również kapusta kiszona. Spożywanie kapusty zaleca się także cukrzykom. solom potasowym i witaminie U (chroni śluzówki). pomidorów. układu oddychania. gdy organizm kumuluje aminokwas cysteinowy powodujący kamicę cysteinową. Tak więc kapusta wbrew uprzedzeniom. natki pietruszki.reumatycznego i różne dolegliwości pęcherzykowe zalecam kataplazmy przyrządzane z dwóch lub trzech liści gotowanych w małej ilości wody przez 20 minut z dodatkiem 2 cebul i l łyżki otrąb. który boli. magnez i miedź zawarte w kapuście leczą anemię (nie pić płynów o temperaturze wyższej niż 45°C). i świeże enzymy rozkładają się podczas gotowania. Afonia. ogólne osłabienie. Alkoholizm (środki odwykowe). Spożywanie kapusty surowej lub duszonej oraz świeżego soku działa odtruwające i odwykowo. cebuli. Zawiera ona enzymy pomagające w trawieniu tłuszczów i błonnika. Dodawanie do kapusty nadmiernych ilości wędlin czyni pokarm trudniej strawnym. Właściwości gojące i zabliźniające soku z kapusty są wykorzystywane przy leczeniu zapalenia wrzodziejącego okrężnicy. Żelazo. gdyż w przypadku zapalenia wyrostka robaczkowego lub przydatków macicy nie przykłada się gorących opatrunków. siarce. 2. jelitowe dobrze robi popijanie l szklanki świeżego soku prosto z sokowirówki. Kapusta była i jest najlepszym lekiem na szkorbut. kalafiora. Kapusta na użytek wewnętrzny w postaci surówki lub świeżego soku jest zalecana na dolegliwości gastryczne. dyni. układu oddechowego. Angina. ogórka. w szczególności w postaci świeżego soku. Na dolegliwości przewodów moczowych. jelitowe. Płukanie gardła sokiem z kapusty ma działanie czyszczące. gojące i zabliźniające. Sok z kapusty nie jest przyjemny w smaku. Skutek leczniczy zawdzięczamy kleistym śluzom roślinnym. że jest ciężko strawna. Sok z kapusty z małym dodatkiem miodu do spożywania i do płukania. kapusty włoskiej bądź różowej. buraka cukrowego. Po wyparowaniu wody umieszcza się wszystko na gazie i ciepłe przykłada do rany. rozpuszczalna w wodzie. Sok z kapusty zaleca się alkoholikom i na wrzód trawienny.

6. 9. 114 . wąglik. Stosować zioła Rektosan. martwica). 23. Popijać do dwu szklanek soku ze świeżej kapusty dziennie. 13. według lokalizacji bólu. Popijać sok. O wyborze środka ziołowego decyduje lekarz. Popijać 2 szklanki soku dziennie. Zjadać rano 2 łyżki kapusty kiszonej. a następnie całą noc. 3-4 liście kapusty jako okład na pierś i na szyję. Pod koniec gotowania dodać 60 g miodu. aż do eliminacji ropienia. Zostawić na 3-4 godziny. Unikać zdenerwowania i niewłaściwej przemiany materii. Dna-artretyzm. (Patrz pkt. zapalenie oskrzeli. Jeżeli egzema jest sucha. Jest to leczenie pomocnicze. (Jak pkt.5. 8). zmęczenie. Bóle reumatyczne. Bóle żołądkowe. Popijać świeży sok i jeść kapustę surową lub duszoną. należy uprzednio oliwić każdy liść. 24.) i z cytryny (50 proc. choroba skórna (Patrz liszaje. Przykładanie miejscowe liści zmniejsza przekrwienie i normalizuje krwiobieg. Ból lędźwiowy (postrzał).5 l wody przez l godzinę. 17. Gruźlica. 12. 6). Wkładać do odbytu liście w formie czopka na noc na 4 godziny. Stosować reguły prawidłowych zestawów produktów spożywczych. Stosować okłady z kapusty przez l miesiąc. 20. 22. Przyłożyć liście do strefy wątroby. Przyłożyć dwa liście do czoła i 3 liście na kark na 4 godziny lub na całą noc. Zostawić 3 liście na kilka godzin. Grypa. nekroza. 25. jelitowe. Jeść kapustę surową i duszoną. Na przewlekły bronchit stosować mieszankę: wywar z 60 g kapusty gotowanej w 0. Przykładać surowe liście na 2 do 4 godzin lub na całą noc. Jelita (nieżyt lub zapalenie albo infekcja). Stosować liście pelargonii. Dziennie popijać do 2 szklanek soku. 11. opryszczki). (Patrz bóle reumatyczne). zatrucie polekowe. Stosować przez całą dobę okłady z kapusty na brzuch. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. u podstawy płuc lub na łopatki. Przyczyną może być: nieodpowiedni zestaw pokarmów. Przykłada się 3-4 liście na miejsce dolegliwe na całą noc. Dennatoza. Diabetes mellilus (cukrzyca). Popijać do 3 szklanek soku dziennie. Astma. Hemoroidy. 16. Przykładać liście kapusty. Egzemy. Postępować jak przy astmie. Zapalenie opłucnej. Ból głowy (silny i uporczywy). Popijać świeży sok. słabość ogólna. Wkraplać do uszu mieszankę soków z kapusty (50 proc. Spożywać sok gotowany z borówki czarnej i pyłek kwiatowy. Kontynuować aż do uśmierzenia bólu. Bronchit. 21. ropień. 19. Biegunka. Przyłożyć 3 warstwy z liści na 4 godziny lub na noc. Gangrena (Patrz rany. Bezsenność. Czyrak. Popijać rozcieńczone olejki eteryczne (lawenda. 26. Popijać sok. Delikatne działanie rewulsyjne liścia z kapusty jest bardzo korzystne. 14. Na noc przyłożyć 3 liście na kark i niekiedy na nogi. 8. Astenia. Konsultować u lekarza. 18.). Zażywać pół łyżeczki co godzinę. Głuchota. Spożywać cebulę. Bardzo korzystnie działa syrop z niedojrzałych orzechów włoskich drobno posiekanych i zasypanych cukrem. Popijać do dwóch szklanek soku dziennie. 15. sosna). Kamienie moczowe. Spożywać kapustę długo gotowaną i popijać wywar. egzemy. dna. 10. 7. bóle mięśni. godzinę dziennie. Choroba serca.

Trzy warstwy liści przykłada się na 4 godziny pod koniec dnia lub na całą noc. Wprowadzić do oka kilka kropli świeżego soku wieczorem przed snem. Zarejestrowanych typów owrzodzeń jest co najmniej 34. ożywia tkanki. 34. Półpasiec. rwa kulszowa). Migrena. Skład syropu : 500 g soku z kapusty czerwonej. Można również przemywać oczy naparem z rumianku. Pęcherzyk żółciowy. Nerwowość. Przyłożyć na noc 3 liście na górną część brzucha. Jak wyżej oraz na dolną część brzucha i krocze. nieżyt alergiczny sezonowy (Patrz astma). Przykryć watą. Krtań (zapalenie) (Patrz afonia i katar). Przykładać co drugi wieczór liście na dolną część brzucha. 47. 28. żylaki. w razie potrzeby także w ciągu dnia. Liszajec. Przykładać liście na noc i zmywać rano sokiem. Nerwoból (zębowy. Popijać sok. Przykładanie kapusty na pół godziny regeneruje i oczyszcza skórę. łzawiące. Pęcherz moczowy (zapalenie). (Patrz wątroba). Lekarz decyduje jak postępować. Popijać 2 szklanki soku dziennie. 45. absorbuje skupiska tłuszczu z tkanki podskórnej. 43. Popijać 1-2 szklanki soku dziennie. 37. Obrzęk. Często potrzebna jest konsultacja u lekarza. Nekroza. Liści nie ogrzewać. 31. truskawka. 44. Opryszczki skórne. Nogi (dolegliwości). 36. Krzywica. Podobnie działa brzoskwinia. Maseczki kosmetyczne. 29. sinicy skóry. Na oparzenia I stopnia można przyłożyć gotowane obierki z ziemniaka lub tartej marchwi. Przykładać liście. 33. poprawia krwiobieg. 42. Aktywuje to krwiobieg. Przyłożyć 2-3 warstwy liści na zbolałe miejsce. wody solonej (l łyżeczka soli morskiej na 500 g wody). Na pęcherzyki półpaśca pomagają lepiej olejki eteryczne. Lekko zabandażować. ogórek. W przypadku oparzenia II stopnia i III stopnia powinien zdecydować lekarz. Dotyczy to również ciężkich nóg. Łojotok. Owrzodzenia żylakowe goleni. cytryną (l kropla do każdego oka 2-3 razy dziennie). Zagotować. 38. chabru. 40. reumatyczny. oczyszcza włośniczki z nieczystych substancji. Przykładanie liści ożywia tkanki i absorbuje nieczystości. Liście uśmierzają bóle. Przykładanie liści na przebiegu bolesnego nerwu uspakaja stopniowo ból. 32. Popijać sok. Martwica. nadto na wątrobę lub na dolną część brzucha w zależności od źródła migreny. 48. 115 . 30. Oparzenia. a w wolne dni na krocze na całą dobę. zaczerwienione). 39. Stosować l łyżkę syropu 3-4 razy dziennie do naparu przeciwkaszlowego. 250 g miodu. Na noc przyłożyć 3 warstwy liści na powierzchnię większą niż objętą dolegliwością. twarzowy. płatków z róży. Jak najszybciej przyłożyć liście dobrze zmiażdżone. Katar sienny. Prostata. Przykładanie liści na 4 godziny dziennie lub na noc kończy się przeważnie zgojeniem rany. zapalenie tętnic. 35.27. Przykładać liście. Odmrożenia z pęcherzykami. Stosować 3-4 razy dziennie po 4 godziny. Półpasiec w początkowej fazie jest do wyleczenia w ciągu kilku dni. 46. bławatka. Kapusta jest tutaj wyborowym lekiem. Uśmierza to bóle i działa gojąco. Oczy (podrażnione. 5 g szafranu. 41. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. Katar. Okłady z liści zmniejszają przekrwienie.

lawendy z eukaliptusa. Ropień zimny (gruźlica stawowa lub kości). 38). 61. Żyły. odwapnienie. W celu ułatwienia rewitalizacji tkanek i wydalenia części zmartwiałych. Tętnica (zapalenie).49. Przyłożyć 3 warstwy liści. Utrudnione trawienie. Obmyć gotowaną wodą (jedną szklankę) z dodatkiem soli morskiej (l łyżeczkę). cebulę. 65. Przykładanie liści uspokaja bóle i pomaga w usunięciu toksyn. które wyciągając nieczystości inicjują korzystne procesy ropienia. Popijać 2 szklanki soku dziennie. 38). 62. W przeciwnym wypadku zmieniać bandaż częściej i oczyszczać ranę. Jeść surówkę. nie gojące się. 53. Można również podawać choremu czosnek. Jest to zapalenie zatok przynosowych (jam obocznych nosa. Można również popijać wywar z obierek kartoflanych albo z lukrecji gładkiej. Zjadać dziennie 2-3 łyżki kapusty kiszonej. Utrata soli mineralnych. na kark na 2-3 godziny lub na całą noc. Szybko natrzeć liściem i zrobić bandaż z liści. 60. szałwię. 68. (patrz nogi pkt. 59. Przykładać liście i popijać sok. Zastrzał. Na początku zmienia się okład z kapusty co 2 godziny. Przykładać 3-4 liście na głowę i na kark co 4 godziny z przerwą 2-3 godzin. nasiona kapusty. Bandaż wieczorny pozostaje na całą noc. jeżeli przypadek nie jest groźny. Zmieniać bandaże aż do kompletnego zagojenia rany. (patrz nogi pkt. Stosuje się również: por. Wrzód żołądka. lawendę. Przyłożyć 3-4 liście jako okład na noc. czosnek. 71. 69. Węzły chłonne (zapalenie). Popijać między posiłkami do 2 szklanek soku ze świeżej kapusty. Szkorbut. 70. Przykładać miejscowo liście moczone w oleju słonecznikowym lub oliwkowym. 72. Przykładać liście do łydek. Skóra (dolegliwości). 63. dając 20 kropli do czaszy z gorącą wodą. 52. 58. Popijać sok. Rano i wieczorem wpuścić pół łyżeczki soku do nozdrzy. zatok bocznych nosa). nieżyt nosa. 56. na pas lędźwiowy. Tętnicze nadciśnienie krwi. Dla dzieci 20-30 g dziennie. Przekrwienie mózgu. Robaki jelitowe. Stłuczenie. Uśmierza to bóle i poprawia krążenie krwi. Skaza moczowa. katar. Przykładać liście. tymianku. Przykładać liście i popijać sok do 2 szklanek dziennie. Stan depresji. (Patrz głuchota). Sinusitis. Słuch (przytępienie). Stosować inhalacje z mieszanki olejków eterycznych z igliwia sosny. (patrz pkt. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. Skąpomocz. przykłada się liście i popija świeży sok. Rany zwykłe. 55. 50. kontuzja. 54. zawierające olejki eteryczne. Wtedy należy oczyścić ranę z ropy i sczerniałej krwi. 64. 57. 51. Ukąszenie owadów. udar słoneczny. Trądzik. 66. Popijać dziennie do 2 szklanek soku. Popijać rano przez 3 kolejne dni szklankę soku. natkę pietruszki i inne. W razie potrzeby uzupełnić okładem z liści dolną część brzucha na noc. Żylaki. dynię zwyczajną. 15). 116 . Skóra popękana. a później co 4 godziny. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. 67.

Przykładać warstwę z 3 liści zarówno w dzień co 4 godziny. (jak pkt. Dolegliwości nerek jest 25 rodzajów. Popijać 2-3 szklanki soku dziennie. 84. Wątroba (twarda). bezbolesnego miesiączkowania przy bólach. Popijać po l szklance soku dziennie Zapalenie powiek. 82. natki pietruszki i l jabłka. Zmniejsza przekrwienie. Wszystkie inne leki uspokajające są również pochodzenia roślinnego. 79. 78. Zapalenie zatoki sitowej. Popijać 1-3 szklanki soku dziennie między posiłkami. 77. 92. (patrz oczy). Wątrobowa marskość. korzeń podróżnika (składnik leków Herba-polu: Sylimarol i Fitolizyna). Przykładać rano i wieczorem po 3 liście. Zły stan układu nerwowego. Konsultować u lekarza. Zapalenie naczyń chłonnych. 89. Zapalenie zatok czołowych. (jak pkt. Zapalenie zatoki klinowej. 95. kolka nerkowa. 80). Żołądek (wrzód). Zmęczenie ogólne. 75. korzeń mniszka. (patrz oczy).73. cytryny. 87. 81. Po miesiącu zrobić kilkudniową przerwę. 83. liście karczocha. Przyrządzić w mikserze koktajl z soku kapusty. (jak pkt. odmładzanie się. Zaparcie. Popijać 2 szklanki soku dziennie. Przykładać liście na 4 godziny i na całą noc na nerki i pęcherz moczowy. Zapalenie spojówek. 93. (jak pkt. 96. jeść surówkę i kiszoną kapustę. Korzystny jest również sok z borówki. Zdolność prawidłowej przemiany materii. Do ziół leczących wątrobę zaliczmy: czarną rzodkiew. Zapalenie zatok przynosowych w niskim lub wysokim ciśnieniu atmosferycznym. Przyłożyć liście do dolnej części brzucha. Zwichnięcia. Popijać przez tydzień po pół szklanki dziennie. łagodząco i uśmierzająco na bóle wątroby w przypadkach dolegliwości pęcherzyka żółciowego i niewydolności wątroby. Zaleca się równie/ stosowanie olejków aromatycznych i pyłku kwiatowego. kamica nerkowa. co zmniejsza przekrwienie w pasie miednicowym. Zapalenie okrężnicy Przyłożyć 3-4 liście na noc na brzuch. Wątrobowa kolka. Zapalenie zatoki szczękowej. 80. zatrzymanie moczu. Popijać sok ze świeżej kapusty. 85. Popijać sok. Zdolność prawidłowego. np. dodać szczyptę przypraw trawiennych i pić raz dziennie. 74. przykryć watą i zabandażować delikatnie. 80). Rano i wieczorem wprowadzać do nozdrzy 1/2 łyżeczki świeżego soku. żółciowa kolka. 91. 94. 86. Przykładać liście. Zapalnic macicy. Popijać wodę z gotowanej kapusty 2-4 szklanki dziennie. 18. 117 . 80). Do zbolałego miejsca przykładać liście. które mają działanie rewulsyjne i zmniejszą przekrwienie. Stosować inhalacje z olejków eterycznych. Przyłożyć 2 liście na 4 godziny lub na całą noc. 80). Popijać glinkę. Działa to uspokajająco. Zapalenie włośniczek. Stosować sok z surowej kapusty z dodatkiem kilku kropel cytryny. Żołądkowy nieżyt przewlekły. Sprzyja to odpływowi wysięku z uszkodzonej części kończyny. zapalenia różnego rodzaju. Skaza dnawa. jak i na noc. Zdolność utrzymania prawidłowej pracy nerek. Przykładać liście do dolnej części brzucha na 2-3 godziny. nawłoć pospolitą. ostropest plamisty. 90. 88. Brać 2 razy w tygodniu kąpiele z dodatkiem roztartej w mikserze główki kapusty i naparu ze 100 g mięty + 1/2 kg drożdży piekarniczych. 76. Stosować liście.

100.5 proc. kwiaty antycyjany i flawonoidy. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Korzeń: działa wzmacniająco. Marchew stosuje się w celach profilaktycznych i leczniczych przy hipowitaminozie. Stosować sok z kapusty z dodatkiem soku z czarnej rzepy i kilku kropel cytryny. olejku eterycznego. że korzeń odznacza się dużą siłą witalną. pobudza czynności wątroby. 97. ziele . Pić sok z kiszonej kapusty. Pić sok. Wyciąg z nasion działa spazmolitycznie i rozszerza naczynia wieńcowe. do 1. Pić sok z kapusty z sokiem z selera w proporcji 1:1. krzemu i innych substancji działają stymulujące. znajduje się na czele roślin baldaszkowych. przeciwgnilnie. kaszel. Zamroczenia alkoholowe. szpinaku). reguluje czynności jelit i działa przeciwbiegunkowe. pobudzanie wzrostu). szczególnie u dzieci. 99. robić na noc okłady z liści świeżej kapusty. Jako surowiec leczniczy stosuje się rdzeń (miękisz) korzenia. osłodzony cukrem lub miodem. ma właściwości remineralizujące. Jeść kapustę duszoną na oleju słonecznikowym z dodatkiem szczypty kminku. działa uspokajająco.karotenoidy i wit. Zachodzące w marchwi procesy przemiany kwantów energii świetlnej. jest czynnikiem wzrostu. na ośrodkowy układ nerwowy i mają korzystny wpływ na przemianę materii (tworzenie tkanki kostnej. Należy do jarzyn o najwyższych właściwościach leczniczych. B2 (ryboflawina). pozwala uzyskać zdrową i ładną skórę. przeczyszczające. co sprawia. W Polsce jest uprawiana w kilku odmianach o różnym kształcie i barwie korzenia. Zapalenie oskrzeli. pobudza naturalne siły obronne. Powiększona liczba czerwonych krwinek i hemoglobiny odnawia komórki naskórka. tłuszczu. Marchew. której ojczyzną jest rejon śródziemnomorski. działa przeciwcukrzycowo. przeciwanemiczne.Zapalenie stawów. . zwłaszcza liściastych (np. Tako roślina astralna kumuluje energię światła słonecznego i promieni kosmicznych. Dolegliwości układu nerwowego. 118 . Marchew należy do roślin najbogatszych w karoten. MARCHEW SIEWNA Daucus carota L. Nasiona marchwi zawierają do 12 proc. sok nasiona i liście. choć możliwości jego wykorzystania przez organizm są mniejsze aniżeli w przypadku innych warzyw. 98.

nerwicy żołądka. U starszych dzieci po sześciu miesiącach włącza się do diety gotowane jarzyny i sałatę zieloną. Przy raku jelita grubego dodawać sok z zielonych liści mniszka lekarskiego. niedokrwistość. nadciśnienie tętnicze. żółtaczka. bronchit chroniczny. Po sześciu miesiącach dawać stopniowo sałatkę jarzynową i świeże owoce. cierpiących na choroby alergiczne przewodu pokarmowego. skrofuloza. nowotwór nabłonkowy. zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. Na zaparcia.in. Po tym czasie włącza się do diety soki z selera. buraka czerwonego i rzeżuchy. artretyzm. stany przedrukowe. stwardnienie rozsiane. krzywica. zaburzenia przemiany materii (trawienne). dolegliwości płucne (gruźlica. Przepuścić pręż maszynkę do mięsa. nowotwór piersi (leczenie pomocnicze). goi rany. miażdżyca. jarzyn i owoców. niedomogi wątrobowo-żółciowe. dermatozy. Nasiona: działają rozkurczowo. W tych przypadkach stosuje się kurację w ciągu trzech miesięcy z 1-2 litrów zupy z marchwi dziennie. biegunka u dzieci. ropień. odmroziny. Popijać dziennie litr soku z marchwi z dodatkiem pół litra soku z selera. rozpuszcza żółć. wstrzymać się 119 . Przepuścić przez wyciskacz do jarzyn. Profilaktycznie: choroby zakaźne i zwyrodnieniowe. w bólach i kurczach żołądka oraz jelit. łupież. buraków czerwonych. działa wykrztuśnie.gojąco na jelita i przewód pokarmowy. wrzody. obniżona ostrość widzenia.500 g popijać rano i wieczorem w celach odżywczych. usuwa robaki. cukrzyca. Spożywać porcjami w ciągu dnia. Marchew jest wskazana dla niemowląt i dzieci chorych na białaczkę. pęknięcia skóry. sok z winogron. sprzyja wydzielaniu mleka u karmiących matek. pasożyty jelitowe. m. a także zmarszczki. liszajec twarzy. astma). 50 . pietruszki. infekcje jelit. dna. Pół kg obranej i pokrojonej na kawałki marchwi gotować do miękkości w litrze wody z dodatkiem pół łyżeczki soli morskiej. Na użytek zewnętrzny Rany. uwalnia z głębi skór) zrakowaciałe komórki i tkanki. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Nasienie marchwi brane trzy razy dziennie (szczypta na końcu noża) pomaga w niedomodze wątroby. oczyszcza krew. reumatyzm. hemoroidy. stany nerwicowe. zaparcia. regulacja krwawienia miesięcznego. także miód. krwawienia żołądkowo-jelitowe. Spożyć w ciągu 24 godzin. Kilogram marchwi gotować przez dwie godziny w litrze wody. demineralizacja. anemia. egzemy. czyraki. oparzenia. Biegunka u dzieci. łuszczyca. choroby nerek. dla dzieci z uczuleniem na białko. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astenia (osłabienie ogólne). wrzód żołądka i dwunastnicy. moczopędnie. nabłoniak. przeciw robakom (dzieciom dodawać wody). pęcherzyca. Świeży sok. blednica. zatrzymaniu moczu. przy niespokojnym śnie. niedobór mleka u karmiących matek. trądzik twarzy. Podawać zupę marchwiową. Natomiast rzadziej stosuje się mięso i produkty zbożowe. oczyszczanie krwi zatrutej toksynami. białaczka. Marchew leczy artretyzm.

Sok z marchwi jest doskonałym kosmetykiem do pielęgnacji skóry twarzy i szyi.. Skórze pozwolić wyschnąć. smarowanie skóry świeżym sokiem nada jej ładną. które utrzymują kwaśny odczyn środowiska jelit. a następnie masować ją oliwą. wywołuje miesiączkę. Napar z l łyżki nasion na szklankę wrzątku działa moczopędnie. czosnek. świeżej marchwi zawiera związki sprzyjające rozwojowi jelitowych bakterii beztlenowych wytwarzających kwas mlekowy i octowy. niszczy się owsiki. cebula. Na zmianę diety organizm reaguje wzmożeniem stanu chorobowego. pobudza czynności gruczołów wydzielania wewnętrznego. 120 . Podać mleko. Geriatrzy zalecają ludziom starszym sok z marchwi jako lek przemywający naczynia krwionośne. zaburzenia w trawieniu. Ma ona właściwości moczopędne. Podawać do popijania. czyraki. seler. Spożywając regularnie po jednej marchewce na czczo i wieczorem. Uwaga. by stopniowo dojść do litra dziennie. Zawiera wówczas mniej azotanów. ujędrnia skórę. Na biegunkę u dzieci: utrzeć pół kilograma marchwi i gotować w litrze wody przez godzinę. odmrożeń. liszajec i inne. Wywaru z liści używać do płukania gardła (na afty. tymianek. oparzenie. Sok ze. jeśli nie przyjmuje się innego pokarmu. ropień ust itp. Są to substancje szkodliwe i lokalizują się w zewnętrznej skórce marchwi. stwardnienie tętnic. Obmywanie daje uczucie świeżości. regulujący żołądek. Popijać sok zaczynając od kilku łyków dziennie. Na użytek zewnętrzny Wywar z korzenia lub świeżych liści. rozmaryn. wzmacniający włosy i paznokcie. Leczy nadczynność tarczycy. Zupa taka wskazana jest dla osób otyłych. W przypadku suchej skóry można stosować maseczki. Sok (lub marchew utarta) z miodem zagotowany w mleku stanowi lek na przeziębienia. rano i wieczorem. utrzymującym w zdrowiu wątrobę i oczy. wrzód na nodze. pietruszka. chorobę wieńcową. pobudza łaknienie. liść laurowy. co je chroni przed rozwojem gnilnych drobnoustrojów. świeże zmiażdżone liście stosować do okładu lub do przemywania ropnia. goździki. jest mlekotwórczy. Zupa z marchwi musi być skonsumowana w dniu sporządzenia. kalarepa. Organizm uwalnia się wówczas od toksyn powstałych przy złym metabolizmie. niemoc płciową. Regularnie. Popijać co dzień szklankę soku. nowotworu piersi. a dopiero później występuje faza powrotu do zdrowia. l kg marchwi usuwa glisty przewodu pokarmowego w ciągu 24 godzin. Przetrzeć przez sito i uzupełnić wodą do litra. Sok z marchwi działa profilaktycznie na kamicę nerkową i usuwa stany zapalne. marchew utarta. Leczenie takie musi trwać kilka miesięcy (półtora roku). Zupę z marchwi zaleca się ze względu na jej właściwości remineralizujące i odtruwające oraz zdolność przywracania w organizmie równowagi kwasowo-zasadowej. jasnobrązową barwę „gubiącą” piegi. daje ładną karnację. na świeżą bądź zastarzałą ranę. aby używana marchew nie zawierała azotanów pochodzących z preparatów chemicznych stosowanych w uprawach. w których występuje por. Kuracja marchwiowa leczy białaczkę z niedomogą śledziony i skłonnością do wymiotów. Należy dbać.) oraz obmywań pęknięć skóry. Przy dawce 1-5 g nasion ma właściwości wiatropędne. poprawia krążenie krwi. Marchew i jej liście powinny być dodawane do wszystkich zup jarzynowych.od jedzenia mięsa przez rok. przestać z chwilą ustąpienia biegunki. łupież. zapobiega zmarszczkom.

Należy jednak pamiętać. toteż należy ten fragment odciąć. liście. cebula. Niemowlętom nie należy podawać szpinaku. pestycydy). wszystkie kapustne). marchew. które z kolei zmieniają hemoglobinę w methemoglobinę. Należy również pamiętać o konieczności odpowiedniego przechowywania marchwi. owoce i nasiona. pyły. A (12 mg).). ale przy jej stosowaniu należy przestrzegać kilku zasad. której wartość biologiczna substancji czynnych przewyższa wiele innych warzyw leczniczych. Taka marchew czy sok z niej może wywołać groźne. Natka pietruszki jest bardzo cennym produktem spożywczym i leczniczym. PIETRUSZKA ZWYCZAJNA Petroselinum sativum Hoffm. które lokalizują się w częściach peryferyjnych korzenia i dają się stosunkowo łatwo wyeliminować przez staranne skrobanie. Nać daje 4 razy więcej prowit. Azotany znajdujące się w wodzie pitnej zajmują eksponowane miejsce w zatruciach małych. Azotany przemieniają się w azotyny. szpinak. Ma 4 razy więcej witaminy C niż pomarańcze i kapusta. Do celów leczniczych wykorzystuje się korzeń. aminokwasy. dzieci. Marchew jest wprawdzie uniwersalnym środkiem leczniczym. por. co należy mieć na uwadze starannie przygotowując przed spożyciem. W części korzenia. Ostre zatrucia azotynami charakteryzują się zaczerwienieniem twarzy i powłok skórnych. kapusta. ma ona właściwości zatrzymywania i gromadzenia szkodliwych azotanów. w pełni z pożytkiem wykazała swoje właściwości. czasem wymioty. Nasiona zawierają znacznie więcej olejku eterycznego i flawonoidów niż korzenie i dlatego działają silniej moczopędnie i przeciwszkorbutowo. Zatrucia te jedynie przy natychmiastowej pomocy. drgawki. mniszek. marchew wytwarza solaninę (widoczną jako zazielenienie). Jest także zalecana dla otyłych. który zawiera 0. rabarbar. by. zatrucia. który wystaje nad ziemią. podobnie jak czosnek. do pół roku życia. Występuje także rozszerzenie obwodowych naczyń tętniczych i spadek ciśnienia tętniczego krwi. ścieki. że nawet marchew rosnąca z dala od największych źródeł zanieczyszczeń tymi toksycznymi związkami nie musi być całkowicie ich pozbawiona. która jest toksyczna. gdyż nie tuczy (w 100 g jest 10 kał. Należy zwracać uwagę na pochodzenie marchwi. bóle głowy. marchew. niż potrzeba (3 do 4 mg). Jest rośliną o ogromnych wartościach leczniczych. Marchew może także zawierać resztki pestycydów. profilaktycznym i kosmetycznym. gdyż. nie kończą się śmiercią. a w ciężkich przypadkach sinicą spowodowaną porażeniem układu krążenia i obecnością methemoglobiny we krwi. a 2 razy więcej niż mniszek. występujących w glebie nadmiernie zasilanej nawozami azotowymi bądź pochodzących z innych źródeł (dymy. szczaw. biegunka.Marchew powinna być stałym składnikiem menu palaczy tytoniu. 20 g natki dostarcza 48 mg witaminy C na dzienne zapotrzebowanie organizmu 75 mg.36 proc. azotanów. w przeciwnym bowiem przypadku dochodzi do powstawania aflatoksyny. 121 . To konieczny warunek. sporo olejków eterycznych. Zawiera chlorofil. wobec silnych objawów methemoglobinemii. podobnie jak niektóre inne warzywa (buraki. szczególnie u małych dzieci.

dolegliwości wątrobowe. Na reumatyzm. zastój mleka w sutku. Mieszankę 25 g korzenia pietruszki. brak łaknienia. czyli apiol (do nabycia w aptekach). korzenia lub natki na pół litra wody. Natka zmiażdżona. Leczy biegunki. Przy nerwobólu zębowym zwilżać palec i pocierać wzdłuż przebiegu nerwu dziąsła i policzki. kamienie moczowe.2 litra wody. Wypijać rano na czczo. Gotować 3 min. zimnicę (malarię). Sok z korzenia pietruszki ze spirytusem 70 proc. l g skórki pomarańczowej i l g skórki grejpfrutowej gotować w l litrze wody. aż zostanie 0. skąpomocz. piegi. zakażenie. Na użytek zewnętrzny Kontuzje.2 do 0. wzdęcia. Na użytek zewnętrzny Przemywanie 2 razy dziennie sokiem lub naparem na piegi. ukąszenia owadów. astenia. upławy. Osłodzić miodem. reumatyzm. Popijać 1/4 szklanki 2-3 razy dziennie przed posiłkami. 100 g na l litr wody w postaci irygacji dopochwowych leczy białe upławy. Na owsiki: szczypta natki pietruszki. skąpomocz. 122 .5 l. Naciągać 15 minut. zranienie i ukąszenie pszczół. łagodzi bóle i eliminuje opuchliznę.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. atonia pęcherzyka żółciowego. os. gościec. naciągać 15 min. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. w równych ilościach łagodzi nerwobóle. zaburzenia miesiączkowania. Na zapalenie oka. 25 g nasion. zapalenie oka. Wywar z nasion. kamienie moczowe. korzeń selera i fiołka wonnego. wady krwi. stany nerwowości. rany. Gotować 3 minuty. Wkraplać 1-2 krople świeżego soku z korzenia 2-3 razy dziennie lub stosować jako okład na noc. miesiączkowanie bolesne. Taki okład przyłożony do piersi wysusza mleko karmicielki oraz łagodzi zapalenia sutków przy zastoju pokarmu. Wywar. gorączka przerywana.4 g dziennie w postaci kapsułek żelatynowych na kilka dni przed menstruacją łagodzi bóle napięcia przedmiesiączkowego. nerwobóle. Pić codziennie rano na czczo. pasożyty jelitowe. niestrawność. stany nowotworowe. w 0. Flakonik z sokiem trzymać szczelnie zamknięty. Zażywany w ilościach 0. Wyciąg z suchych nasion. Jako okład antyseptyczny i gojący na rany.

Natkę pietruszki należy jeść przez cały rok i używać do kanapek.5 litra wody. kasz. Pietruszka wchodzi w skład mieszanek moczopędnych Urogran. POR Allium porrum Por jest jarzyną towarzysząca człowiekowi od tysięcy lat.Na rozjaśnienie cery. Syrop z porów działa korzystnie na koklusz u dzieci. jaj. Stosowanie przez dłuższy czas dużych dawek wyciągu z nasion pietruszki powoduje kurcze macicy przez mirystycynę. Fitolizynę powinno się dawkować ostrożnie i podawać z przerwami. mięs. zaparcie. nieświeżym pokarmem. Urosan. moczopędny. a wyciąg wodno-alkoholowy z nasion jest dodawany do Fitolizyny. po ugotowaniu i duszeniu. Sok ze świeżych porów jest dobrym środkiem leczącym wszelkie formy kamicy moczowej i nieżyty dróg moczowych. Zaleca się go jako odtrutkę po zatruciach np. sosów. artretyzm. Działanie: wzmacnia nerwy. oczyszczający krew. arterioskleroza. Znany w Polsce od kilku wieków. ołowiem ze spalin samochodowych lub parą ołowiu w drukarniach. Zastępuje kurację wodami mineralnymi. Działanie uboczne. Jest lekko strawny. podobnie jak czosnek i cebula. więc nie tuczy. z właściwości leczniczych i odżywczych. 100 g porów dostarcza około 30 kalorii. pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego (olejek). Gotować 15 min. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. Stosować l garść rozdrobnionej pietruszki na 0. uszkodzenie błon śluzowych przewodu pokarmowego z powodu apiolu. jest antyseptyczny. azotemia (zatrucie amoniakiem). łatwo strawny. 123 . grzybami. budulcowy. i kobietom w końcowym okresie ciąży zaleca się ostrożność przy doustnym przyjmowaniu nasion pietruszki. kamica moczowa. Myć twarz rano i wieczorem przez tydzień ciepłym wywarem z korzenia pietruszki. co działa uzdrawiająco. ryżu. Małym dzieciom. podnosi potencję seksualną mężczyzny i jest zaliczany do afrodyzjaków. Można go jeść na surowo. niewydolność nerek. niestrawność. gościec (reumatyzm). Por jest zasadotwórczy. zup. gruźlica. Natkę można mieć przez całą zimę sadząc korzenie pietruszki do ziemi w skrzynkach lub w doniczkach. dolegliwości dróg moczowych. otyłość. surówek. Olejek silnie drażni nerki i może być przyczyną poronień.

Nie należy obawiać się przedawkowania. Egipcie. pyłek kwiatowy. wrzody. pierzga. Ciepłe pory przyłożyć do podbrzusza jako okład. ukąszenia owadów. mleczko pszczele. Na azotemię: 30 g korzonków macerowanych przez 10 dni w litrze białego wina. Zawierają one substancje czynne. Sok + miękisz chleba daje miąższ przyspieszający dojrzewanie wrzodów. Jej właściwości korzystne dla zdrowia znane są od tysięcy lat. Macerować liście porów w occie przez 24 godziny. Działają one wzmacniająco i są korzystne przy osłabieniach. Na noc przyłożyć na mokre części ciała. Wiedziano o tym w Chinach. postrzały. cynamon. imbir. Wypijać codziennie rano duży kieliszek. 124 . Zjeść nazajutrz bulion z porów. U nas używana do sałatek. Związki zawarte w afrodyzjakach działają wzmacniająco ogólnie. otrzymuje się skuteczne leki dla pacjentów niezależnie od płci i wieku. wrzody. opuchlizny reumatyczne. Na zastój moczu i na zapalenie pęcherza moczowego gotować na małym ogniu 6 porów przykrytych olejem. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Korzonki oczyszczone. porów. Duże ilości podobnych związków można znaleźć w preparatach otrzymywanych z produktów pszczelich. Na brodawki i odciski. hemoroidy. żądła bolące miejsce nacierać trzonem poru rozciętego na dwie części. takich jak. kit pszczeli . czyraka. rany. Po uprzednim wyjęciu kolca. Zewnętrzne okłady z porów gotowanych w mleku są stosowane do przykładania na ropiejące rany. Jako załączniki do afrodyzjaków zalecam: soki z selera i pokrzywy. nagniotki. Ma mnóstwo entuzjastów na całym świecie. wanilię jako przyprawy. Używając ich obok świeżych soków z pokrzywy majowej. Na użytek zewnętrzny Sok oraz mleko lub serwatka. który zadziała jak bandaż antyseptyczny i gojący. między innymi fosfor działający pobudzająco. zastój moczu.Na użytek zewnętrzny Czyraki. Nazajutrz zdrapać odciski. Na ukąszenie owadów. ropnie. brodawki. Białe liście pora ugniecione w małej ilości osłodzonej wody dają miąższ na kataplazmy na czyraki. odciski. Przyłożyć liść pora. Stwardnienie (modzelowatość) obłuska się. krwawienie z nosa. W razie potrzeby zabieg ponowić.propolis. rozdrobnione z dodatkiem mleka zalecane są na robaki. Grecji. selera. pielęgnacja twarzy. RZODKIEWKA OGRODOWA Raphanus sativus L Uprawiana we wszystkich krajach jako roślina spożywcza i przyprawowa. a także po ciężkich chorobach lub operacjach. Na rany. Obmywać zaczerwienienia i wysypki na twarzy. Na stan przepicia (alkoholowego).

ukrwienia. dolegliwościach oskrzelowych i wątrobowych. pobudza łaknienie i trawienie. astmie.i śladowych. Wykorzystywać liście rzodkiewek. grzybobójczo. pierwiastków makro-. zmarszczkach. uzdrawia cały organizm. poprawia pamięć. które działają jako afrodyzjaki i odmładzające. Pośród 12 pierwiastków. działa przeciwbólowe. demineralizacji organizmu. remineralizacji. usprawnia intelekt. a w szczególności zdolność stwarzania w organizmie przewagi jonizacji ujemnej. metabolizmu. 125 . WSKAZANIA LECZNICZE Spożywanie rzodkiewki zaleca się przy anemii. przeciwkrzywicznie. żółciotwórczo i żółciopędnie. szkorbucie. SPOSÓB UŻYCIA Jako produkt spożywczy. krzywicy. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Rzodkiewka ma właściwości antybiotyczne. który poprawia ukrwienie. aktywizacji. Zjadać więc rzodkiewki z „serduszkiem”. poprawia ukrwienie organizmu. jakie zawiera rzodkiewka. po spożyciu enzymów. wypadaniu włosów. witamin. braku łaknienia. artretyzmie. Wielu specjalistów z dziedziny fitoterapii zaleca chorym na nowotwory spożywanie między innymi rzodkwi na surowo wraz z gotowanymi liśćmi. przeciwszkorbutowo. działa bakteriostatycznie. ważny jest zestaw: Fe + Cu + Mn. Młode listki rzodkiewek dodawać do sałatek i zup. Stosować przepisy kulinarne podane w książkach kucharskich. reumatyzmie.Stwierdzono że poprawia wzrok. Nauka dopiero w ostatnich dziesięcioleciach rozpoznała procesy występujące w przemianie materii po zjedzeniu rzodkiewki. drenuje nerki i wątrobę. mikro. nadfermentacji jelitowej. kamieniach nerkowych i żółciowych. porost włosów. wykrztuśnie. przyczyniającej się do normalnego przebiegu procesów oddychania.

Popijać 20 . Do celów leczniczych stosuje się korzeń bez czarnej skóry. kamica moczowa i żółciowa. nasiona. egzema.sok o działaniu podobnym do opium. sok z cytryny lub łyżeczkę Rosavitu i łyżeczkę śmietany. uprawiana w Polsce na małą skalę. WSKAZANIA LECZNICZE Astma. Zjadać świeże. Do najbardziej popularnych należą: sałata głowiasta (var.50 g dziennie rozcieńczonego soku. zalecana przy wypadaniu włosów sprzyja opróżnianiu pęcherzyka żółciowego. bronchit chroniczny. augustana). Po 10 godzinach zebrać sok. Sok świeży. capitata L.RZODKIEW CZARNA Raphanus niger Mill. łaknienie i trawienie. pobudza czynności wątroby. co działa wzmacniająco. szkorbut. ma silne właściwości przeciwszkorbutowe. ale o wiele słabszy. Gatunek ten liczy ponad 200 odmian botanicznych. dolegliwości płucne. uczulenia. niedomoga wydzielnicza wątroby. zapalenie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. SPOSÓB UŻYCIA Surówka. Liście są jadane na surowo.). Syrop na kaszel. Młode liście używane są na sałatę. SAŁATA Lactuca sativa L. sałata szparagowa (var. krzywica. Surowiec leczniczy: liście. niestrawność. reumatyzm. Krążki rzodkwi posypać cukrem. Jadane są zgrubiałe łodygi.200 g. łodyga.). uspokaja nerwy. artretyzm. crispa L. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Czarna rzodkiew działa moczopędnie. wzmacnia czynności oddychania. sałata kędzierzawa (var. Popijać 4-6 łyżek dziennie. Zetrzeć rzodkiew na tarce z małymi oczkami. Stanowi to przystawkę do zakąski. Zalecany dla dzieci. Surowiec zawiera lactucarium . a w przypadku kamicy żółciowej 100 . dodać opiekaną cebulę. koklusz. pospolicie uprawiana. 126 . także rozcieńczonego i małymi porcjami.

1 do l g dziennie. Popijać trzy szklanki dziennie między posiłkami. Wywarem z nasion przemywać oczy przy oftalmii (zapalenie oka). pracę krwi. We wszystkich częściach świeżych zielonych roślin występuje karoten. żółtaczce. kaszlu nerwowym. dlatego radzimy dodawać do sałaty zielonej trochę oleju. Sałaty nie powinno się spożywać przed posiłkiem. astmie. skurczach trzewnych.5 l wody dać 4-5 nasion.251 wrzątku. 127 trawienne do przeciwbólowe. Popijać 2 łyżki dziennie. Zalać 0. cukrzycy. pobudza gruczoły aktywniejszego działania. zaparciach oraz jako środek przeciwszkorbutowy i moczopędny. Prowitamina A i witamina A są rozpuszczalne w tłuszczach. w za paleniu oskrzeli. Wyciąg wodno-alkoholowy. Okłady z gotowanych liści sałaty z niewielką ilością oleju sojowego. Popijać 2 do 3 szklanek dziennie na astmę. zapaleniu wątrobowym. nasieniotoku. się przy nerwicy objawiającej się okresami lęków i natręctw. l przed snem. Wywar z liści. Na 0. 75 g liści sałaty na litr wody. pobudliwości płciowej. co ma działanie przeciwskurczowe i nasenne. co ma działanie uspokajające.05 do 0. który jest prowitaminą A. wrzody i na oparzenia. Sałatę podawaną do mięs (ułatwia ich trawienie) dobrze jest polewać śmietaną lub jogurtem. znieczulające i uspokajające. Napar z 20 g sałaty. Popijać porcjami 2-3 łyżeczki. Sok zawierający lactucarium. Ogrzewać na słabym ogniu do 30 minut. Pokroić 5 lub więcej liści na paseczki. Naciągać 5 minut. Stosować 0. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. Przy cukrzycy brać po 60 kropli przed posiłkami. poprawia wątroby. na zapalenie płuc. Lepsze przyswajanie witaminy A ułatwiają witaminy D i E. bolesnym miesiączkowaniu. bólach żołądka. korzystnie wpływa na krążenie Zaleca. Nasiona . co uspokaja miesiączkowanie bolesne. . ma właściwości mineralizujące. przeciwkaszlowo. przy kołataniu serca. bezsenności. zapaleniu nerek.wywar. obniża poziom cukru we krwi. działa nasennie. Stosować dawki około 0.3 g dziennie. słonecznikowego lub z oliwek na czyraki.WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Sałata odświeża i oczyszcza organizm. Na użytek zewnętrzny Wywar z liści na trądzik.

B2. wzbogaca organizm w składniki mineralne. fosfor. prowit. leczy reumatyzm. Kilogram selera daje 40 kalorii. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Korzeń utarty na tarce jarzynowej z dodatkiem różnych warzyw wymieszany z łyżką śmietany i majonezu oraz przyprawami ziołowymi jest znakomitą surówką. żelazo. działa odmładzająco. potas. W Polsce seler uprawiany jest jako roślina warzywna. poprawia przemianę materii. Odmiana liściasta służy również jako jarzyna. leczy gościec kamicę moczową. cytrynowy. jest dobrze tolerowany przez cukrzyków i działa korzystnie na nieżyt oskrzeli. chlor. otyłość. Skład jej 128 . wzbogaca pracę nerek. na wyspie Uznam nad Zalewem Szczecińskim. przy schorzeniach pęcherza moczowego łagodzi wydzielanie moczu. tłuszcze i białka. kolki żołądkowe. ogrodowa. śluzy flawonowe. wątroby. mannit. B6. E. glutamina. leczy zapalenie powiek i miejscowe odbarwienie skóry. glikozydy w tym apina (nadająca selerowi eteryczny zapach). nie parząc jak chrzan i papryka. wzdęcia. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Seler surowy stosowany wewnętrznie działa wzmacniająco. Zawartość głównych związków w selerze Cholina. rozwalniająco. A. której korzenie i liście używane są jako przyprawa kuchenna. 9 ważnych aminokwasów w tym walina. wspomagająca mechanizm widzenia. kwas jabłkowy.SELER Apium graveolens L. magnez. korzenie zaś jako jarzyna. Witaminy: A. Stosowany zewnętrznie działa kojąco na rany i odmrożenia i to bardzo łagodnie. kwas nikotynowy. działa korzystnie na dolegliwości sercowe. Uprawia się głównie odmianę. B1. z których najbardziej czynny jest psolaren. działa przeciwszkorbutowo. siarka. olejki eteryczne i inne związki typu furokumaryn. wapń. Liście i korzenie zawierają surowce lecznicze. Woda. łagodzi sklerozę. W stanie naturalnym występuje na wilgotnych glebach nadmorskich. łagodzi nieprawidłowości miesiączkowania. „drenuje” krew. PP. Mikroelementy: sód. asparagina. Węglowodany (cukry i skrobia). C. mangan.

zawiera spinacynę. szczyptę cynamonu i imbiru. aby nie utracił pachnących olejków eterycznych oraz wartościowych witamin. Na wzmocnienie: utrzeć 200 g selera i zmacerować w litrze białego wina przez 48 godzin w ciemnym miejscu. w której występuje dolegliwość. Zawiera m. Aby nie utracić jego aromatu w bulionie. Możliwie gorąca kąpiel części ciała. Na odmrożenia stosujemy wywar z łodyg lub bulwy. Napar z liści i nasion używany jest przy wzdęciach.można stale zmieniać. Odcedzić. Seler oprócz pietruszki i kalafiora. należy pokrojone liście lub kawałki korzenia dać na krótko przed ukończeniem gotowania. jako okłady i kompresy na rany. Nasiona selera działają pobudzająco na łaknienie. do kąpieli. ale zwykłą wódką. która zapobiega i likwiduje otłuszczenie wątroby i reguluje odkładanie się tłuszczu w całym organizmie. nie rozpuszcza się w tłuszczach). powinna być stosowana 2 razy dziennie przez 10 minut. Po kąpieli osłonić to miejsce ręcznikiem. Płyn z parzonych obierzyn selera do kąpieli odmrożonych rąk i nóg daje dobry efekt leczniczy. SZPINAK Spinacia oleracea L. po czym obie nalewki połączyć razem i zażywać 2-3 razy dziennie po łyżeczce od herbaty przy astmie. Szpinak jest zasadotwórczy. Liście młodego szpinaku są wartościową jarzyną wielowitaminową. Seler gotowany jest łatwo strawny. Nasypać do butelki pokrajane liście. cholinę. Na użytek zewnętrzny Sok z selera stosuje się do obmywania ran. aby uniknąć monotonii i dodawać niekiedy ziemniak. Nalewka. Lecznicze właściwości mają również suszone liście. Uprawiany na całym świecie. Otrzymany płyn o smaku ananasowym pić po kieliszku dwa razy dziennie przed jedzeniem. bóle głowy. Zlać i zalać ponownie. witaminę K (przeciwkrwotoczna.in. jabłko. Na l litr bulionu dać 30 g liści lub 50 g korzenia. Brać jedną do dwóch łyżeczek dziennie po jedzeniu. Seler do jedzenia nie powinien być zbyt długo gotowany. znów na dwa tygodnie. łodygi i bulwy selera. Inhalacje z soku selera leczą migrenę. trawienie i są gazopędne. prowitaminę A (25-50 g w szpinaku zaspokaja dzienne zapotrzebowanie organizmu na prowitaminę A). Liść selera drobno pokrajany dodajemy do surówek. paprykę i inne jarzyny. reumatyzmie. bogaty w chlorofil. jest najcenniejszym lekiem kuchennym we wszystkich dolegliwościach dróg moczowych. tj. karoten. Bierzemy 250 g na l litr wody i gotujemy co najmniej pół godziny. 129 . ischiasie. działa silnie krwiotwórcze. Z utartego selera i cukru w proporcji 5:1 otrzymujemy sok działający korzystnie na samopoczucie ogólne i przy krwiopochodnym zapaleniu nerek. Seler obniża ciśnienie krwi. zup i sosów przed podaniem na stół. Nalewkę należy trzymać w ciemnej butelce. zalać spirytusem i odstawić na 2 tygodnie w ciemne miejsce. kolkach jelitowych.

przyswajalne swych Zawiera liczne biopierwiastki. dezynfekujące (fitoncydy). Wskazane dla rekonwalescentów . gościec. niedokrwistości i białaczce. łupież itp. opryszczki. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. prowadzące siedzący tryb życia. wątroby. Na użytek zewnętrzny Oparzenia. Popijać l szklankę soku ze szpinaku i mniszka codziennie rano przy depresji fizycznej i nerwowej. Dolegliwości przewodu pokarmowego. przeciwszkorbutowo. łuszczyca. SPOSÓB UŻYCIA Na surowo do sałatek. odmładzające. dzieci. Mogą go jadać zdrowi. pęcherzyce. Jadanie szpinaku jest korzystne dla anemicznych i rachitycznych. astenia fizyczna i nerwowa. Zaparzać 5 minut.in. liszaje. remineralizująco. Świeży sok surowy jest środkiem przeciw blednicy. zapalenia gastryczne i jelitowe. artretyzm. cierpiące na zaparcia. wyrzuty skórne. krwiotwórcze. Mrożony i w puszkach traci wiele ze właściwości. dolegliwości nerek z powodu nadmiaru szczawianów wapnia i potasu (około 3 g na l kg). wzmacnia prace serca. Przeciwwskazania. wyrzuty skórne.popijać porcjami. reumatyzm. Można uchylić te przeciw130 . sojowym lub oliwkowym są dobrymi okładami na oparzenia. nie gojące się rany. Szpinak jest łatwo przyswajalny. 5-10 g nasion na szklankę wrzątku. młodzi i osoby starsze. l szklankę wina czerwonego zmieszać z 1/5 szklanki świeżego soku ze szpinaku. pęcherzyca. łatwo żelazo. stwardnienie rozsiane. rekonwalescencja. aktywuje wydzielanie soku trzustkowego. nowotwory. krzywica. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Działa przeciwanemicznie. łuszczyca. Sok. starzenie się. m. Popijać 3 razy dziennie przy zaparciach Na użytek zewnętrzny Liście szpinaku gotowane w oleju słonecznikowym. Przy każdej chorobie spowodowanej niedoborem witamin i mikroelementów zaleca się go jako warzywo witaminizujące i mineralizujące. szkorbut. rany. oczyszcza przewód trawienny. Napar z nasion. Wino szpinakowe.

Wszystkie reakcje biochemiczne są w organizmie ludzkim sterowane przez biokatalizatory. pomidor. który neutralizuje szkodliwe działania kwasu szczawiowego tworzącego osady szczawianu wapnia i potasu w stawach. także cukru. Marchew i seler zawierają dużo magnezu.kolcowój szkarłatny. do których zaliczamy świeże enzymy. chronią organizm przed czynnikami nowotworowymi. Ziemniak należy do rodziny psiankowatych (Solanaceae). ułatwiając prawidłowe przyswajanie. rozkładającego się w organizmie na alkohol i kwas octowy. Szpinak + marchew (1:1. krew i nerwy. Szpinak + seler + ogórek + pietruszka (1:2. a ich nadmiar nie jest stracony. mniszek.wskazania. Soki te ułatwiają detoksykację organizmu u dzieci. Sok ze świeżego szpinaku z sokami innych roślin pomaga w leczeniu wielu ciężkich chorób.3) 8.5:1:0. Białko szpinaku zawiera 8 aminokwasów egzogennych niezbędnych do życia oraz ważne dla dzieci aminokwasy częściowo egzogenne. sałata. Zalecamy następujące kombinacje (proporcje w nawiasach): 1. Szpinak + mniszek + marchew (1:1:2. Szpinak + burak + marchew (1. Przy niedoborze aminokwasów występują zakłócenia przemiany materii. Szpinak + seler + mniszek (1:2:1) 7.5) 4.7) 6. bieluń surmikwiat). gdy w dniu spożywania szpinaku pije się sok cytrynowy. lulek czarny. Składniki tych soków występują w postaci zjonizowanej. Jest to ważne dla chorych na SM. Odżywiane są wtedy komórki.5) Recepty te są stosowane w laboratorium chemii produktów spożywczych w Nowym Jorku. W podanych sokach aminokwasy te sumują się wzmagając właściwości lecznicze. a działając bakteriobójczo normalizują przemianę materii. 131 . pokrzyk wilcza jagoda. napary z mięty. seler i pietruszka zawierają aminokwasy egzogenne w różnych ilościach. a z ziół . co wywołuje białaczkę.5) 2. rozmarynu. bieluń kędzierzawa trująca. psianka czarna trująca. burak.5. a przy ich długotrwałym braku pacjent umiera. ogórek. tymianku bądź wodę gotowaną z obierzyn kartoflanych lub 2 szklanki mleka. Szpinak + seler + sałata (1:2:1.1. Marchew. która liczy 90 rodzajów i 2500 gatunków (m.5) 5. Psiankowate odznaczają się swoistą aureolą.5:2. Ich świeże enzymy katalizują procesy przemiany materii. ZIEMNIAK Solanum tuberosum L. bakłażan. przywracają równowagę kwasowo-zasadową.2.2) 3. psianka słodkogorz trująca. Przyswajanie takich soków w jelitach trwa do 20 minut. miechunka rozdęta. papryka.1. wydalanie kwasu moczowego z organizmu (mięśni) oraz nadmiaru śluzów i niestrawionej skrobi. gdyż służy organizmowi do celów energetycznych. a także przez specjalistów fitoterapii w wielu krajach świata.in. Szpinak + seler + marchew (1. Wymienione soki podnoszą wytrzymałość tkanek. Szpinak + sałata + marchew (1:1. tytoń.

który nieustannie spala się. Surowa skrobia jest źle trawiona przez człowieka. Najbardziej wartościową częścią kartofla jest warstwa grubości 2-3 mm pod skórką. W każdym oczku jest 3 do 5 pączków. Pod wpływem światła zielenieje warstwa bezpośrednio pod skórką. bogatsze w witaminy. a obrane Peru przez 132 . Ziemniak w przekroju ma korkowinę. choć są inne warzywa. a wywar wylany. która powinna być gładka. np.Ziemniak został przywieziony do Europy z Hiszpanów około 1530 r. walec osiowy i rdzeń. na placki. należy obrywać powyrastane pędy. Ziemniak jest pokryty brunatną skórką. Do gotowania należy je zalewać wrzątkiem. późne zaś zajmują miejsce na pograniczu warzyw i produktów mącznych. witaminy C. jednobarwna.solanina. a rozpowszechnił w czasach saskich. Wodniste ziemniaki wczesne mają cienką skórkę i nie nadają się do przechowywania. korę. W żywieniu odrywają dużą rolę. z których wyrastają pędy nowej rośliny. Macierzystym związkiem solaniny jest cholesterol. Aby zapobiec niszczeniu ziemniaków. równa. Powstaje pożywny i łatwo strawny klej skrobiowy. W pierwszych tygodniach przechowywania ziemniaków ilość skrobi nieco wzrasta. W ziemniakach przechowywanych w piwnicy lub kopcu zachodzą z czasem zmiany i skrobia przechodzi w cukier. Ziemniaki marzną przy minus 1-4°C. giną także podczas smażenia. Ziemniaki wyparły u nas wiele warzyw z ogrodu i kuchni. Ziemniak wiele traci podczas ucierania. Wszystkie cenne składniki zachowują ziemniaki gotowane lub pieczone w mundurkach. Dobra odmiana ziemniaków powinna mieć oczka jak najmniej wgłębione. Wierzchołek przeciwny jest przyrośnięty do łodygi podziemnej zwanej rozłogiem. którym kartofel rośnie. dzięki czemu nie traci się witamin. a w Polsce pojawił się za Jana Sobieskiego. pierścień naczyniowy bogaty w witaminę C. Powoli przyjął się we wszystkich krajach Europy. gąbczaste i podatne na gnicie. Zmniejsza się wartość odżywcza i witaminowa ziemniaka. Żywią się one pokarmami nagromadzonymi w bulwie macierzystej. Ziemniaki wczesne zaliczamy do warzyw. Ziemniaki należą do najważniejszych roślin uprawnych. Powstaje toksyczny glikoalkaloid . niesmaczne. Ziemniaki gotowane w łupinach tracą tylko 10 proc. woda ulega wyparowaniu. tym szybciej ciemnieje na powietrzu. Wywar z ziemniaków zawiera także wiele wartościowych składników i powinien być użyty do zup i sosów. Wywar z gotowanych ziemniaków jest trochę lepki. Oczka znajdują się w pobliżu wierzchołka. Im starszy ziemniak. to jest końca. Ilość skrobi zmniejsza się od pierścienia do rdzenia. Witaminy ulegają utlenianiu. Ziemniaki wczesne i młode. Zmniejsza się w nich ilość witamin. Podczas gotowania ziarna skrobi pęcznieją. rozpływają się. dopóki nie pokryją się zielonymi liśćmi i nie zapuszczą w glebie korzeni. Takie ziemniaki muszą być grubiej obrane. a także stare (nie są sypkie) gotują się długo. rozpuszczalna w wodzie. stają się słodkie.

Pary ulatniające się podczas gotowania działają korzystnie na drogi oddechowe. Mączka ziemniaczana jest najczęstszym dodatkiem do różnych pigułek i tabletek. podrażnienia śluzówki. wymioty. Jest przeciwwrzodowy. Mają białko w najlepszym gatunku. Gotuje się wiec ziemniaki zaraz po ich obraniu. rozpuszczając kamienie. Odgrywa rolę przy leczeniu obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego. lęki. Wzmacnia naczynia włosowate. bogate w potas i magnez.). Działa przeciwnowotworowo. Nawet ślady solaniny szkodzą. bardzo lekko strawne i bardzo łatwo przyswajalne. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Ziemniak: jest zdrowym produktem spożywczym. Mogą go spożywać diabetycy i otyli.38g 44. że frytki są ciężko strawne. Leczy egzemę i inne choroby skórne. Jest również 133 .co najmniej 25 proc. Wywar z obierzyn kartofli rozpuszcza wszelkie złogi w nerkach. Działa korzystnie na serce ze względu na zawartość rutyny. Dostarcza dużo energii (100 g skrobi daje 360 kał. zgagi.58g 0. która przez dłuższy czas może stanowić wyłączne pożywienie człowieka. ale bez solaniny. Najlepiej gotować ziemniaki na parze. Ziemniak jest jedyną rośliną. Trzymanie obranych ziemniaków w wodzie kilka godzin przed gotowaniem powoduje. Uspokaja śluzówkę przewodu pokarmowego. Poprawia stan ogólny chorych. Ma właściwości przeciwszkorbutowe. mdłości. są niskokaloryczne. że do wody przenika witamina C i witaminy z grupy B oraz wiele biopierwiastków. Ziemniak gotowany 75g 2. Kartofle są więc bardzo korzystne dla zdrowia. na wiosnę.26g 1.65g 1.73g 336 woda białko tłuszcze węglowodany sole mineralne wartość kaloryczna Wynika z tego. cierpiących na odbijania. nudności. Ziemniaki me tuczą. C. Otyłym zaleca się jadać wieczorem kilka pieczonych kartofli i 100-200 g sera białego. zawiera dużo witaminy C. W zależności od sposobu przygotowania ziemniaka do spożycia ma oj odmienny skład.99g 6. w niewielkiej ilości wody.1g 22. co ma znaczenie przy leczeniu alergii. palenia w gardle. pęcherzyka żółciowego.07g 99 Ziemniak smażony (frytki) 43g 3. Ziemniaki po 6 tygodniach przechowywania zawierają już tylko 10 mg. Ziemniak gotowany nie powinien być trzymany w lodówce dłużej niż 24 godziny. najwyżej 7-8 mg wit. Tomatyna przeciwdziała rozszerzaniu się naczyń krwionośnych. Ziemniak w łupinie upieczony jest najlżej strawny. zwłaszcza pieczony lub gotowany w mundurku. pocenie. Działa przeciwskurczowo i moczopędnie (ze względu na dużą zawartość potasu). zapalenie nerek. Tę właściwość determinuje duża ilość skrobi oraz wszystkie aminokwasy egzogenne potrzebne i niezbędne człowiekowi do życia. jeżeli są spożywane bez dodatków tłuszczowych. Ma właściwości gojące. Działa zmiękczająco. osłabienie serca. Działa korzystnie na nerki. aby prawie całkowicie się wygotowała. jest powlekający. wywołując bóle artretyczne. Hamuje rozwój grzybów i bakterii dzięki zawartości glikoalkaloidu . Sprzyja pracy jelit. Ziemniaki prawie nie zawierają tłuszczu. wymioty. a stare.tomazyny oraz niszczy je. łatwo strawnym.

zapaleniach skórnych i otyłości. zwichnięciach. wysypki suche i mokre. bez grudek umieszczonych w woreczku z płótna jako okładów do uśmierzania bólów. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Nalewka. Wywar z gotowanych obierek kartoflanych. pokroić w kostkę. oczyszcza szkło z plam. cuchniecie z ust i różne formy niedomogów wątroby. przy cukrzycy. mielonego siemienia lnianego. zapaleniach. soku z marchwi lub z cytryny. np. które rugując wapń. dodać 2 łyżki siemienia lnianego. z dodatkiem mleka w proszku. artretyzmie. 2 razy dziennie po 20 kropli na wodzie przed posiłkiem lub po posiłku na dolegliwości żołądkowe. po obniżeniu temperatury. przez miesiąc przy owrzodzeniu żołądka i dwunastnicy. katarze górnych dróg oddechowych. dnie. rozpuszcza kamienie nerkowe. nie obierać. Recepta na leczenie lewatywą zapalenia płuc. Z odwaru zrobić pacjentowi lewatywę raz dziennie przez kilka dni. Dodana do kąpieli leczy świąd. zaparcia. Świeży sok z surowego ziemniaka leczy przewlekłą nadkwasotę. jak również powierzchnię posrebrzanych przedmiotów. jedną główkę czosnku. 5 szklanek wody i gotować 20 minut. ręcznie zmiażdżonych. wysypek suchych i mokrych. Odwar z ziemniaków może być stosowany do leczniczych lewatyw odżywczych. przy opuchliznach. Rozprowadzić 1/4 do 1/2 kg mąki ziemniaczanej w zimnej wodzie i dolać do gorącej wody w wannie.dobrym pudrem na poparzenia słoneczne. zesztywniającym zapaleniu stawów międzykręgowych. zapaleniu pochewki ścięgna. Z trzech ziemniaków wyciąć oczka. zaparciu. zapaleniu stawów. Sok wyciśnięty ze startego ziemniaka surowego. pity przez pewien czas. Przy łuszczycy zaleca się 134 . Soli nie dodawać. Sok z surowego ziemniaka. zapaleniu przymacicznym (parametrium). skurczów w przewodzie pokarmowym. przy ischiasie. odwodnieniach. Wywar z ziemniaków jest dobrym środkiem odżywczym w wyczerpaniu pochorobowym. osłabieniu gruczołów wydzielenia wewnętrznego. tworzą sole rozpuszczalne w wodzie. Słynny dr Kneipp zalecał stosowanie papki z ziemniaków ugotowanych w mundurkach. Właściwości lecznicze ziemniaka są znane od dawna medycynie ludowej wielu krajów na całym świecie. Odkładaniu się w stawach nierozpuszczalnych w wodzie soli szczawianów wapnia przeciwdziałają potas i magnez. 30 minut przed jedzeniem. lumbago (postrzał). że woda z obierzyn kartoflanych rozpuszcza osad wapienny w garnku. czyrakach. Można dodać trochę miodu. Sałatka z ziemniaków z dodatkiem 50 g oleju słonecznikowego. Na inne schorzenia popijać 1/2 szklanki raz lub 2 razy dziennie. cuchnięciu z ust i schorzeniach wątroby. Wiadomo. Tak więc potas i magnez działają przeciwartretycznie. nieżycie przewodu pokarmowego. Zjadać przez 3 kolejne wieczory na pasożyty jelitowe. Pić 2 razy dziennie po 2 łyżki stołowe przed jedzeniem przy nadkwasocie. zapaleniu opłucnej. zgadze. Popijać po 1/2 szklanki 3 razy dziennie. Ostudzić do 30°C i poleżeć w takiej kąpieli 30 minut w przypadku świądu. Na użytek zewnętrzny Kąpiel w krochmalu. które składają się głównie z szczawianu wapnia nierozpuszczalnego w wodzie.

tłuszczu lub węglowodanów. placki kartoflane. które regulują równowagę kwasowo-zasadową krwi. hemoroidy itp. Po 5-dniowej diecie kartoflanej (piure. 100 g mąki ziemniaczanej bez wody lub z dodatkiem l litra wody. Zaleca się kartofle jadać osobno. ale dzieje się tak. Środkiem przeciwwrzodowym ziemniaka jest witamina U. ustępują objawy chorobowe. Przyczynia się do tego duża zawartość potasu. która występuje również w soku surowej kapusty. na obrzęki powiek. Ziemniaki zjadane wbrew tym zaleceniom zalegają długo w żołądku (do kilku dni). jak cukromocz. Okłady na liszaje. kluski kartoflane. Ziemniak posiada aminokwasy egzogenne i częściowo endogenne. kwasów organicznych (cytrynowego. gdy w ustach nie ma jednocześnie białka. zupa kartoflana. bogate w siarkę. Ziemniaki można jadać z warzywami. bukwicy i korzenia łopianu. ziemniaki pieczone. toteż dzienne spożycie ziemniaków należy ograniczać do 1/4 kg. wielomocz. pęknięcia skóry. Przy codziennym spożywaniu 1-1. gdyż w przeciwnym przypadku mózg nie przesyła rozkazów do ślinianek. Chory czuje się lepiej. Nadmiar związków siarki rozdyma czasem żołądek. l kg ziemniaków dostarcza organizmowi 5 g potasu. niegojące się rany. działając przeciwzapalnie. Kilkudniowa dieta ziemniaczana leczy ciężkie stany u chorych z zapaleniem nerek. . zaparcia. aby wydzielały ptialinę. Świeży sok z surowego ziemniaka może służyć do płukania gardła w przypadku stanu zapalnego. gdyż enzym ptialina zawarty w ślinie rozkłada skrobię.5 kg ziemniaków przez diabetyka. magnezu. kwiatu czarnego bzu. Trawienie ziemniaka zaczyna się już w ustach. kluski śląskie) obniżają się wartości mocznika i kreatyniny. nadmierne pragnienie. malinowego). Poprawia się ogólny stan zdrowia. co wywołuje mnóstwo chorób. Można dodać trochę oleju słonecznikowego.dodawać do takiej kąpieli napar z mięty. np. z podwyższoną ilością mocznika i kreatyniny. odmrożenia. Stare ziemniaki surowe są dobrym okładem na oparzenia. ale nie należy ich jadać z owocami słodkimi. Enzym oksydaza zawarty w ziemniaku ułatwia wiązanie wodoru z tlenem. który reguluje przemianę wapniową. powodując rozkład i nadfermentację.

UZDRAWIAJĄCE SOKI .

Znajdują się w nich pełnowartościowe składniki . ale w przypadku stosowania sokoterapii. co ukazują na przykład starogreckie malowidła i przekazy o Rzymianach lubujących się w aromatyzowaniu codziennych napojów właśnie sokami. drugie .czynnikiem działającym stabilizująco na organizm i zaopatrującym go w brakujące składniki. a zatem i soki.łatwo przyswajalne cukry.Wprawdzie od najdawniejszych czasów człowiek ze smakiem spożywał soki z owoców i jarzyn. ale i zdrowe. aby najważniejsze składniki mogły przedostać się do soku. antybiotyki. Przedstawiam niżej rośliny. wkrótce też po odkryciu biochemicznych mechanizmów działania soków ich ranga w leczeniu naturalnym wydatnie wzrosła. że składniki te występują w formie zjonizowanej. Pierwsze prace na temat leczniczych właściwości soków z jarzyn. hormony. Zestawienie pierwsze obejmuje soki proste. Pasteryzacja i konserwowanie psują wodę organiczną i odbierają jej przydomek żywej. niesfementowanych i nie przetworzonych w sposób szkodliwy dla człowieka. Ile soku można wypić w ciągu dnia? W ogóle zalecam codziennie popijanie świeżych soków. Jako normę dzienną można przyjąć 600 g. tłuszcze. aby odciąć u marchwi mniej więcej 139 . a w szczególnych przypadkach nawet do czterech litrów dziennie. Wszystkie te uwagi dotyczą soków świeżych. Jedynym źródłem wody organicznej jest roślina. witaminy. Pełnowartościowe soki uzyskuje się z warzyw i owoców dokładnie startych. co sprzyja utrzymywaniu równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie. Pamiętajmy. który staje się łatwo i szybko przyswajalny (przyswajanie soku trwa 10-15 min. że są nie tylko smaczne. lecz stosunkowo niedawno soki zostały uznane za doskonałe leki. że najczęstszym składnikiem tych kombinacji jest marchew. stanowiąca doskonały środek naturalny oczyszczający organizm z nadmiaru śluzów. nadto substancje kleikowate. wprawdzie dawno odkryto. które mogą być wykorzystane do robienia soków.5 litra. a zatem chroni organizm przed czynnikami rakotwórczymi. Ważne jest. Znaczenie soków jako leku wiąże się z ich składem. w tym aminokwasy egzogenne oraz świeże enzymy należące do biokatalizatorów sterujących reakcjami biochemicznymi w organizmie. biopierwiastki. Surowe i świeże (koniecznie należy podkreślić to słowo: świeże) soki są . Świeży sok zawiera wodę organiczną wysokiej jakości potrzebną komórkom i tkankom. Należy zwrócić uwagę.soki złożone.) przez organizm. warzyw i owoców zostały opublikowane w drugiej połowie lat trzydziestych w USA. białka. czyli używania soków do leczenia należy tę ilość zwiększyć do 1-1.co udowodniono . podając w gramach proporcje poszczególnych kombinacji.

szpinak .110. sałata . groszek zielony sałata . -285. Ogórek. 20. szpinak . -365.55.85. Cykoria.85. sałata . 10. rzodkiewka i rzepa służą do wykorzystywania na soki w całości . Marchew 44. kapusta . 85. Jabłko. . seler . 1 jabłko burak . seler .140. burak .170.110. Sałata. Marchew 51. 8. mniszek .85. -250. z którego wyrastają liście. Szparag zielony. sałata . iż buraki. 15.225. Chrzan. Marchew 34. rzodkiewka . Marchew 38.85. rzepa . kapusta .140. . Marchew 35. ogórek .85. seler .85. sałata -110. -250. cykoria . Marchew 42. -210.110. seler . Dynia. -223.140. 2.55.85. 17. cykoria . Rzeżucha. -250. Marchew 46. sałata . szpinak . Marchew. 18. Marchew 37.140. Marchew 43.140. burak . Marchew 45. -280. 16. burak . kapusta . seler .85. mniszek . 19. Marchew 48. Marchew 40. seler . Marchew 26.110. burak .110. burak . -200. Należy też pamiętać. -335. Marchew 39. Pietruszka. -370.225.110. -250. seler . Seler. sałata .85.140. pietruszka . -310. szparagówka zielona .110.140. . Kapusta. Marchew 27.85.110. Marchew 29. łodygą i korzeniem. ogórek . Szpinak. SOKI ZŁOŻONE 21. Marchew 24. 3. pietruszka . SOKI PROSTE 1. Marchew 140 -365.170. groszek zielony - sałata . 6. Marchew 25. mniszek. Brukselka. 4.110.55.110. brukselka . -200. 5.60. 14.55.140. 9. Lucerna. Burak. Marchew 30.140. Marchew 36.85.85.200. -200. -335. seler . Marchew 23. -285.85.85. -225. Rzepa. -250. .140.110. mniszek .z liśćmi.85.85.170. seler . Marchew 49. -250. sałata 110. Marchew 50.85. . seler . -225. Groszek zielony. rzepa . mniszek . -310. 7. 85. Mniszek. -200.140.110.85. Marchew 28.centymetr z końca. -335. Marchew 22. lucerna . Marchew 33.55. Marchew 32. Marchew 31. sałata . rzepa . burak . cykoria . 11. Marchew 41. sałata . ogórek . 12. szpinak . Marchew 47. -200. 13.55.110. Rzodkiewka.250. -200.

225. lucerna .55. W niektórych przypadkach znalazły się także dodatkowe zalecenia. Astenia: 2. 24. (Nadmiar śluzu bronchitowego. 285. odkładanie odpadów).110. 170. Marchew 55. szpinak . 34. 225.85. Seler 71. rzeżucha . (Odkładanie się wapna nieorganicznego w wyniku spożywania dużych ilości skrobi. Seler 67. rzepa .55. Marchew 63. 8. 2. pasternak. 250.110. 55. 24.110. cykoria . 55. ogórek .200. (Dużo odpadów w organizmie. 4. Astygmatyzm: l. szpinak . seler .140. 200.140. pęcherzyku żółciowym. 55. sałata rzodkiewka rzeżucha . zanik głosu: l. 15. Marchew 54. . 3. Marchew 74. Seler 68. . 225. 55. zaleganie odpadów w jelitach i tworzeniu się toksyn). Marchew 62. nie pić alkoholu. 25.55. Marchew 57. 5. Bezpłodność: l. 225. 330.170. 53. Wymienione soki mogą być stosowane do leczenia poniższych chorób Zostały podane tylko numery soków. ogórek .55.140. rzeżucha rzeżucha . 9.85. Marchew 56. Marchew 75. Brukselka 73.110. kości. 310. mniszek . sałata . 6.85. Seler 65. 285.55. 24. 1. .110. 55. jabłko . 55. rzepa . szpinak . 10. .11 0. 34. 33. 55. Seler 66. 330. wiązadła. 31. (Przyczyną może być wieloletnie niewłaściwe odżywianie się. Marchew 60. rzepa . groszek zielony groszek zielony groszek zielony szparag . 23.110. Marchew 58. trzustce. 34. udar: 2. 310. 285. Anemia: 2. mleka pasteryzowanego. 73.55. 2. 35. 330.110.110. 24. konserw).110. (Nadmierne napięcie i niedostateczne wydalanie odpadów z organizmu). 24. 55. sałata . rzeżucha. .85. Astma: 11. koper . które zbierają się na migdałkach).110. Angina: l. 49. 140.85.52. . pietruszka.110. 7. Marchew 59. Marchew 61.55.110. Marchew 64. 141 . 24. 40. 250. rzepa . 54. Marchew - 285. 42. 23. spożywanie dużych ilości skrobi. 285. pietruszka rzepa szpinak pietruszka szpinak szpinak 110. wątrobie. (Nadmiar osadów w gruczołach wydzielania wewnętrznego. 55. co przeszkadza przy oddychaniu). . (Przyczyny: wapń.110.110. przytarczyczkach). 47. Marchew 53. 44. Afonia. 225. 200. 62. Seler 69. Alergia pokarmowa: l. Artretyzm: 2.55. Bezsenność: 24.110. 140. 330. . ziemniaki . Nie jeść tłustych mięs.200. które szkodzą na stawy.24. 250. 55. 42.110. . 11. koncentratów. 42. Apopleksja. 170. 56. 330. Seler 70. Brukselka -72. pietruszka. 31. 2.

20. (Nadmiar śluzu w organizmie od krowiego mleka. 39. 19. naroślą: 24. 30. 34. Ssać kit pszczeli. 25. kościach. (Rozstrój jelit. napięcie. (Nadmiar śluzu i odpadów). Do kubka z gorącą wodą wcisnąć cytrynę. Impotencja: l.49. 2. gniew. brak magnezu i potasu. mięsa i cukru. 56. Unormować skład krwi. 34. 35. 13. (Może być wywołana przez gotowane produkty. 15. 31. 24. 55. bok: 2. sprzyja rozmnażaniu bakterii). brak witaminy D3. (Nadmiar odpadów toksycznych w organizmie). 24. (Nadmiar kwasów). (Występują w brzuchu. 2. Pić wywar z czystych obierzyn kartoflanych. nie jeść ostrych produktów (pieprzu. sok z cytryny. Guzy. 47. 2. 53. 55. skrobi i cukru). 41.12. 34. 34. (Nadmiar produktów nieorganicznych w pożywieniu). 24.11. (Bakterie działające niekorzystnie na skórę poprzez system limfatyczny). nadmiar skrobi). 28. 34. (Nadmierne spożywanie węglowodanów. 33. 31. Jeść cebulę gotowaną w małej ilości wody +miód co l godzinę l łyżkę. sok z cytryny. 36.24. Epilepsja: 2. 24. 142 . Ciąża: l. Usunąć toksyny z organizmu nawet przez głodówkę. 44. mózgu. 42. Głuchota: 11. Gardło. Krzywica: l. 55. wątrobie. 24. 55. 55. 53. 18. 15. 14. 15. 34. 34. 55. 34. 49. 15. (Deformacja kości). octu). Kurcze : 24. 34. 20. 51. Gruźlica węzłów szyjnych chłonnych: 2. Nie palić papierosów. Operacja nie usuwa przyczyny wynikającej ze spożycia dużych ilości skrobi. 24. 24. 24. 24. 34. Kolka jelitowa: 24. 25. 24. 23. (Przyczyną jest wapno nieorganiczne). 55. strach). 22. 15. 40. Cukrzyca: 2. musztardy. 53. 25. 49. Biegunka: J. (Bakterie chorobotwórcze działające na drogi oddechowe). Guzy mózgu: 24. 40. 15. 55. Białkomocz: l. (Nagromadzenie się opadów i gazów w organizmie). 55. 22. 55. Pomaga organiczny jod z wodorostów i trawy morskiej. 32. 55. Kamienie nerkowe: 24. Białaczka: l. 55. 54. 12. 17. 24. 38. 39.49. Jeść surówki skręcone w maszynce do mięsa. 35. Czyraczyca: 24. Zrobić lewatywę i detoksykację organizmu. 21. 42. Lewatywa dająca ulgę. 16.55. Kaszel: sok z cytryny. Głowa. 34.35. (Nadmiar wapna). 55. 55. 55. nadmiar skrobi. jadanie konserw). 24. Dyfteryt (błonica): 2. szkodliwy jest sód nieorganiczny. 29. 15. bóle i choroba Basedowa: 12. 55. Przyczyną może być: nadmiar skrobi. 55. 24. 55. 56. 15. 26. 31. . Kamienie żółciowe: 24. Gastris=nieżyt żołądka: l. 34. zaburzenia psychiczne. 30. 37. mowy i myślenia). 24. Katar: 11. 55. 53. 13. 24. Krosty: l. 8. Kalcemia: 23. 55. 27. Grypa: 2. 55. 41. 56. złe przyswajanie wapnia. 35. (Odkładanie osadów na ściankach naczyń krwionośnych mózgu prowadzi do utraty zdolności ruchu. 34. Gruźlica: l.34. Hemoroidy: 2. Dyzenteria (czerwonka): l. 3. 11. 55. 35. 55. Dyspepsja: l.

Niedociśnienie: l. 51. 24. bolesne kurcze mięśni lędźwiowych: l. Stosować lewatywy. 7. 53. (Skutki nagromadzenia w organizmie nierozłożonych produktów. pochodzących z koncentratów. 48. 24. 45. (Niedobór wapna organicznego i nadmiar wapna nieorganicznego. Półgodzinny sen popołudniowy pomaga. 55. 43. 55. octu. 37. 31. Unikać wapna nieorganicznego.24. 24. Malaria: l. skrobi. 31. 2. 24. Migrena: 2. Oskrzela. Unikać napięć nerwowych. 55. 2. piasek: 24. Melancholia: 2. zapalenie: 23. używać kit pszczeli. 23. 15. konserw. 55. 70. 41. Neurastenia: 3. Nerwica: l. 34. cukru. 55. Ścianki naczyń włosowatych tracą elastyczność). 35. Nimfomania: 2. cukrów i smażonych mięs tłustych. Miażdżyca: 2.42. Orchit (zapalenie jąder u mężczyzn z powodu nagromadzenia się substancji patologicznych): 24. (Przyczyny mogą być fizyczne i psychiczne). Nerki. (Występuje ból ugniatający połowę głowy). 11. białego chleba. Unikać alkoholu i octu. 55. 24. 24. 58. 63. 54. 55. 11. 64. 57. 61. (Przyczyną może być nadmierne spożywanie konserw. zapalenie: l. 34. (Nadmiar odpadów w organizmie faworyzuje rozwój bakterii. 59. 52. Nieżyt krtani (zapalenie): l. pochodzących z gotowanych pokarmów. 53. 55. Migdały. sok z cytryny. (nadmiar odpadów w organizmie). (Nadmiar kwasu moczowego w organizmie). 55. Immunitet daje właściwe odżywianie się). 55. 15. (Bolą źle odżywione nerwy). 66. 47. 34. 69. Może być dziedziczne). 55. 35. usprawnić trawienie i wydalanie stolca.34. 24. które najczęściej i pochodzą z niedobrych produktów mlecznych). 31. Nieprzyjemna woń z ust: 55. 15. 53. 15. Nieżyt nosa: 11. 49. (Za dużo śluzu w kości sitowej). 55. pokrzywę przygotowaną jak szpinak. (Zmniejszenie drożności naczyń krwionośnych na skutek odkładania się złogów i toksyn. 49. 24. bóle: 24. 56. 24. Nieżyt jelita grubego: l. 55. Moczenie nocne: 24. 31. 34. 24. Występuje utrata wiary we własne siły. 55. 31. (Produkty toksyczne działają na układ nerwowy. 15. 24. mięsa. niedobór witamin z grupy B. (Nagromadzenie kwasu moczowego w kłębuszkach nerkowych i miedniczkach wywołuje stan zapalny). 31. 15. 45. 55. 55. 49. Jeść gotowany szpinak. 24. Przeprowadzić detoksykację. używać levitan. 34. 24. oczyścić woreczek żółciowy. Lumbago. 53. Nadciśnienie: 2. Ospa wietrzna: l. Nerki. co wywołuje stan toksyczności). 55. 68. pić zagotowane drożdże. tj. 47. zapalenie (bronchit): l. 15. 24. Nerw kulszowy. bóle: l. skrobi. ciasta. 51. 34. 55. 143 . 55. 34. Nerwoból: 15. 24. 54. 34. Oczy. 62. 60. zapalenia: l. 44. 55. 2. 2. 54. alkohol i papierosy szkodzą. Łuszczyca: l. Nowotwory: l. 55. Ospa: l. Pomagają lewatywy z czosnku. wyleczyć zatoki boczne nosa. Nerki. 55.53. 24. 24. 34. 65. 53. 2. 34. (W śluzach występują mikroorganizmy. 34. 46. 2. 67.55. 23. 24. 55. Szkodzi niedobór organicznych alkalii. Kwasica: 24. 68. 44. Hartować się zimną wodą i szczotkować całe ciało. Soki pomnożą ilość czerwonych krwinek. 55. 50. skrobi). (Nadmiar odpadów w organizmie. 39. żuć owoce jałowca.

45. Przetoka: l. zawał: 11. 55. 75. 54. (Niewłaściwe odżywianie komórek mózgowych i nerwów). zapalenie: l. 24. 35. (Zakwaszony organizm). 28. infekcja wirusowa. Występują bóle wieńcowe. 64. ćwiczyć oddychanie z ruchem przepony. zapalenie. Pląsawica: 2. 102. 55. 55. 77.w przypadku rozpadu tkanki kostnej. 24. 23. 44. 73. 33. 55. 55. Brać witaminę A i B2. 24. Prostata. bóle: 24. bóle przy oddychaniu: 24. 24. zioła moczopędne + kora wierzby i liści brzozy. wykwity: l. 76. Przyczyna (Nadmiar skrobi w diecie. bóle: 2. gościec: 6. 24. 55. Polepszyć wyżywienie w celu wzmocnienia krwi i organów. 55. 86. 99. Pęcherz moczowy. 95. 24. 55. 34. tworząc osady powodujące bóle). 2. natomiast zanieczyszcza krew.(Odkładanie się w chrząstkach nieorganicznego wapna). 91. gromadzenie się odpadów w organizmie. (Przeprowadzić detoksykację organizmu. (Powodem są rozłożone produkty spożywcze. zapalenie. Pęcherz moczowy. okłady na noc na oczy z naparu świetlika. 15. 2. (Nadmiar skrobi. ale nie przyswojone całkowicie przez ustrój. (Zakrzepy naczyń wieńcowych). poprawić pracę wątroby i nerek.24. 60. 34. (Zapalenie opłucnej). 55. Występuje przeważnie u dzieci z powodu braku witaminy B1) Pleurit. 24.55 . (Nadmierne spożywanie mleka. Ropotok: l.55. 53. 34. zapalenie: 24. 72.55.42. cukru i mleka). 55. 73. Leczy się podobnie jak astmę. Napar kwiatu bzu czarnego. 24. (Brak surówek w diecie. 34. 24. 6. 24. Serce. 84. co działa niekorzystnie na skórę). skrobi. 144 . 55. 90. Skleroza: 24. Parliż połowiczy: 2. 55. 15.31. 11.24. 24. skrobi. 15. 26. 2. Pokrzywka pokarmowa: l. które krystalizują się powodując bóle). Reumatyzm: 24. Otyłość: l. Spojówki. 81.37. wywołujących procesy fermentacji i gnicia). 53.55. 55. Osteomyelitis. Rozedma płuc: 75. 35. zapalenie: 15. sok z cytryny. 11. 24. w razie zmniejszenia się procesów utleniania . 49. Usprawnić układ nerwowy i odżywianie. Skrobia nie rozpuszcza się w wodzie. 93. Różyca. sok z cytryny z gorącą wodą. 55. 2. Ograniczać skrobię. 24. zła: 11. ciast). 24. Paraliż: 6. 34. Rzucić papierosy. 15. 34. bóle: l. (Krew roznosi po organizmie cząsteczki skrobi z chleba i ciast. 101. masowanie stóp. 26. 24. (Dużo kwasów w organizmie. 55. 88. 55. 55. masowanie stóp. zioła moczopędne. 40. (dotyczy kości i szpiku). 34. 56. 55. Przepuklina: l. 79. 55. (Przyczyną może być nadmierne spożywanie mleka pasteryzowanego. 80. 74.34. bóle mięśni i zastawek serca. 24. Urozmaicić jedzenie.24. daje ucisk na serce. Otrzewna. 100. 89. 55. mleka i cukru). 53. cukru). 44. 98. Przemiana materii. 85. 87. 55. 97. zapalenie utkania kostnego: l. Serce. 54. 83. 94. podawać wyciągi kasztanowca. choroba wieńcowa: 2. Wzrasta ciśnienie gazów w jelicie grubym. Przeziębienie: 11.26. 34. 92. 24. (Przyczyną jest ukazanie się kamieni i piasku). 56. 55. 54. 82. Stawy. Soki te zwiększają wytrzymałość tkanki otaczającej. 55. Przekwitanie: 2.33. Rzeżączka: 15. 34. 96. Paraliż dziecięcy: l. 41. 78. 35. 55. Płuca. Propolis 10% 5 razy dziennie. Osteomoalacja: 47. Serce.71. Puchlina: 11. 24. 49. 55. Skóra. 31.

Zaćma: l. Zapalenie ślepej kiszki może nastąpić przy częstym żywieniu konserwami. 110. nadkwasota: 24. (Spożywanie nadmiaru koncentratów. Wątroba. sok z cytryny. (W nerkach i w pęcherzu moczowym występują kryształy szczawianów wapnia). (Nadmierna ilość odpadów i kwasów. 24. Wątroba i nadnercze. 41. 55. nadmiar kwasów). 45. bóle: 24. (Produkty niepełnej przemiany materii działają źle na gruczoły nadnercza). 55. 31. 20. 34. Pomaga kit pszczeli. 119. (Także okład na noc ze świeżej kapusty na wątrobę codziennie przez l miesiąc). stresy). 15. 33. 53. a bogatą w potas. 46. 34. 126. 145 . 55. Przeprowadzić detoksykację. 34. Wstrzymanie moczu: 24. (Brak mazi w stawach). Wątroba. 120. zatrzymanie oddawania moczu. pić 30 minut przed jedzeniem 3 razy dziennie przez 1 miesiąc. 106. 55. zmiana żywienia. 124. Nadmiar skrobi ten stan pogarsza). 24. 55. Zapalenie mózgu: 24. 55. 112. Ograniczać spożywanie mięsa. 31. 55. 116. karoteny i intensywnie masować stopy. 31. 31. gdyż to sprzyja rozwojowi niekorzystnych drobnoustrojów. zapalenia torebek: 24. 121. mleka pasteryzowanego. 117. nierozpuszczalne w wodzie). 105. 24. 30. 55. 55. Zaparcie: l. 55. (Obecność toksyn w jelicie grubym). 2. (Obecność moczu we krwi). 125. 53. 53. 24. 104. złe odżywianie. 60. 6. regulować czynności przewodu pokarmowego i wydalania stolca. 60. 34. 107. skrobi i cukru). 55. 74. 122. Tyfus: l. Woreczek żółciowy. marskość: l. 55. Syfilis: 24. 109. 123. 24. (Złe przyswajanie tłuszczu. 5. 55. (Nadmiar skrobi z chleba i ciast. 68.103. 24. Stawy. 62. Ślepa kiszka. Zakłócenie rozwoju umysłowego: l. 33. zapalenie wyrostka robaczkowego: l. 24. Pieczenie w żołądku) oraz sok świeży z surowego ziemniaka utartego. 111. Ziarnica (choroba węzłów chłonnych): l. pić sok z marchwi. nadmiar płytek krwi. 56. zioła moczopędne. 15. 24. 40. (Złagodzenie pracy nerwów i komórek mózgowych. 114. Zatrucie pokarmowe: 15. 115. 55. (Procesy fermentacji i gnicia. Żołądek. 44. 24. Zły skład pożywienia. 34. 24. Ślepa kiszka jest gruczołem ochronnym i jej wydzieliny usuwają produkty gnilne w jelicie grubym. Stwardnienie rozsiane: l. 113. propolis i chrzan. zaparcia stolca. 108. 55 Zakrzepica: 2. Wrzody żołądka i dwunastnicy: l. bóle: l. dodawać do cukru czosnek. choroby: 12. 127. 55. 2. Jeść świeże produkty zawierające witaminę A. 34. Utrata przytomności: 2. 40. (Za mało substancji organicznych w pożywieniu). mięśnie ulegają stwardnieniu. 55. Ograniczyć mięso odstawić szpinak. Szkorbut: 2. 6. (nagromadzenie śluzu i odpadów przy nadmiernym spożywaniu mleka krowiego. skrobi i cukru. 34. 15. 118. 55. 55. 55. (Przyczyną może być niewłaściwe odżywianie nerwów. złe odżywianie). Uremia: 24. podawanie żelatyny. Żółtaczka: l. (Zaleganie odpadów w jelicie grubym. 24. skrobi. (Niedobór mikroelementów. stłuszczenie wątroby. Popijać do 3 litrów soku dziennie. Stosować dietę ubogą w sód. 34. Szkarlatyna: 24. 55. 34. Jeść sałatę. 2. gotować i dezynfekować pożywienie. 55. co ułatwia rozwój bakterii). 34. niedokrwienie mózgu).Światłowstręt: 24. 34. 24. Ograniczyć tłuszcze.

24. zawałów serca. wypluć i wypłukać usta: Stosować 4 do 6 miesięcy. jelit. 15. 146 . chorób kobiecych. Leczenia jednak nie należy przerywać. Objawy te oznaczają. po trzech . nowotworów złośliwych. 55. preparaty kasztanowca. 56. skrobi). epilepsji. Żyły. chronicznych chorób krwi.pięciu dniach.128. nerek. zapalenia mięśnia sercowego. Żylaki goleni: l. egzemy. OLEJ SŁONECZNIKOWY JAKO LEK Metodę tę można stosować do leczenia bólów głowy. Ćwiczyć 2 do 3 razy dziennie po 5 do 6 głębokich oddechów z ruchem przepony. także okłady ze świeżej kapusty na noc na golenie + suche opatrunki bez ceratki. skrobia.rano. (Nadmiar wapna nieorganicznego i wynikające z tego niedomogi krążenia krwi. Wytrzeć nogi. że zaczynają się rozpraszać ogniska chorobowe. przy paradentozie i zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa. najwyżej trzy razy w ciągu dnia . 24. Niekiedy może wystąpić podwyższona temperatura. przy stosowaniu tej metody mogą ustąpić bardzo szybko. Czysty olej słonecznikowy ssany przez 15-20 min. tworzą osady na ściankach naczyń). zakroplić witaminę E do nosa. następnie w godzinach późniejszych. oraz oczyszczenie i wybielenie zębów. smarować w nosie maścią propolisową. 130. serca. odczekać. guzów żołądka. Jednym z pierwszych zauważalnych skutków tego leczenia jest ustąpienie krwawienia dziąseł. zapalenia korzonków nerwowych. Po 2 tygodniach oblewać całe ciało zimną wodą. w barwie przypomina mleko. 129. Stosować 3-minutową gimnastykę. szczególnie u ludzi cierpiących na przewlekłe i długo nie leczone dolegliwości. Staje się rzadki. 24. zapalenia zatok bocznych nosa. aby oleju nie połykać. 55. (Koncentraty. że pozostała ciecz ma barwę żółtą . rozszerzenie: 2. Chory ma wrażenie. jakby stan jego zdrowia pogarszał się. Podczas stosowania tej metody mogą wystąpić stany krytyczne choroby.przy następnym zabiegu należy czas ssania przedłużyć. (Nadmiar wapna. kolejno oczyścić nos. zapalenia zakrzepowego żył. w innych przypadkach leczenie może trwać do roku i do 2 lat. paraliżu. zapalenia oskrzeli. szczególnie nagłe i ostre. Jeśli po zakończeniu ssania okaże się. jeśli pacjentowi ta przypadłość dolegała. Również niedobór witaminy B). Smarować w nosie miodem. Olej należy ssać w przedniej części jamy ustnej przepuszczając go między zębami dbając. płuc. 55. a po raz ostatni wieczorem. ale w miarę ssania zmienia się jego konsystencja i kolor. ciecz ta bowiem ma właściwości chorobotwórcze. wciągać nosem. Żyły. Włożyć ciepły szlafrok bez wycierania. Należy dobrze wypłukać usta. ale najwyżej do 25 min. Po zakończeniu ssania pozostałości oleju należy wypluć do muszli i spłukać ją kilkakrotnie dokładnie. Rano oblewać całe nogi zimną wodą przez l minutę. Zabieg ssania należy powtarzać dwa. jak cukierek stanowi lek obdarzony szerokimi właściwościami. zapalenia mózgu. Niektóre zachorowania. Ssać olej słonecznikowy + l kropla denstosept 2 razy codziennie po 3/4 łyżki po 20 minut. cukier. Należy przyjąć pozycję siedzącą. Olej w ustach staje się gęsty. okłady ze świeżej kapusty. zapalenie: 2.

OWOCE MOGĄ LECZYĆ .

które pektyn nie zawierają lub mają ich za mało. jako agrest wczesny. odchudzające. WSKAZANIA LECZNICZE Artretyzm. przerabiane na powidła. trawienne. otyłość. zaparcia. zmniejszające przekrwienie wątrobowe. gościec. 149 . rozwalniające. remineralizujące. truskawki. Agrest niedojrzały zawiera sporo pektyn i nadaje się świetnie na galaretki lub jako dodatek galaretujący do owoców. żółciopędne. nadmierne ukrwienie. średniowczesny. demineralizacja. sadzonek dzielnych i zdrewniałych. wzmagające ruch robaczkowy jelit. zapalenie przewodu pokarmowego. oczyszczające. przeciwbólowe. konfitury. soki i dobre wina. stany zapalne jamy ustnej i gardła. marmolady i nadzienia do cukierków. średniopóźny i późny. Niedojrzałe lub półdojrzałe owoce mogą być kandyzowane lub przerabiane na kompoty. ale zyskał dużą popularność i występuje w ponad 50 gatunkach. w różnych kolorach i wielkościach. Rozmnaża się za pomocą odkładów. zapalenie układu moczowego. przeczyszczające. Agrest zwyczajny należy do rodziny skalnicowatych (Saxifragaceae). pobudzające apetyt.AGREST Grossularia reclinata Mill. jak również przez podział krzewów. Dojrzałe spożywane są na surowo. dżemy. brak łaknienia. zamrażane. przewlekłe schorzenia wątrobowe. np. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Moczopędne. niedokrwistość. uprawianych w ogrodach. gładki. reumatyzm. dolegliwości płucne. choroby skórne. szczeciniasty. Jest jedną z najmłodszych u nas roślin uprawnych. dolegliwości gorączkowe.

Dotyczy to w szczególności wapnia (Ca). 150 .podaję w kilku punktach najważniejsze właściwości cytryny. Cytryny. Owoc agrestu nastawiony na sok surowy należy trzymać z dala od światła słonecznego. najlepiej w miejscu ciemnym. 2. gazują je etylenem bądź acetylenem. ile wynosi dzienne 1. co nie dopuszcza do pleśnienia. witaminy. Takie cytryny są podatne na psucie. Mycie.SPOSÓB UŻYCIA Sok. Sok i miąższ z jednej więc tyle. C.powinny być dokładnie myte. CYTRYNA Citrus limon Burm Cytryna występująca w licznych kształtem owocu uchodziła w starożytnej Należy do owoców cytrusowych bogatych w stugramowej cytryny zawiera 70 g wit. Popijać 100 do 300 g dziennie w 2 lub 3 porcjach z domieszką wody lub bez wody. więc owijane są przez producentów w bibułkę nasączoną dwufenylem. która chroni witaminę C (kwas askorbinowy) przed zbyt szybkim utlenianiem. któremu sama witamina C nie jest w stanie zapobiec ani go usunąć. a więc jej działanie oddala symptomy szkorbutu. Zanim szerzej i w szczegółach przedstawię jej zalety . Po usunięciu bibułki szybko ulatnia się nieprzyjemny zapach dwufenylu. że hurtownicy. Wówczas -podobnie jak owoce przejrzałe . Cytryna słusznie cieszy się opinią owocu bardzo zdrowego. Sok cytrynowy z tartym chrzanem w stosunku 1:4 rozpuszcza drobne skrzepy krwi występujące w naczyniach wieńcowych. a podczas zrywania przechodzą z rąk do rąk . co ma znaczenie profilaktyczne dla ludzi skłonnych do zawałów serca. najlepiej ciepłą wodą. decydujące o jej znaczeniu odżywczym i leczniczym. odmianach różniących się wielkością i Grecji i Rzymie za symbol zdrowia.są kwaśne i rugują z organizmu biopierwiastki alkaliczne o ogromnym znaczeniu dla zdrowia. a nawet parzenie wrzątkiem jest konieczne również dlatego. Cytryna zawiera witaminę P (C2). a zapotrzebowanie organizmu dorosłego człowieka. które są spryskiwane różnymi środkami chemicznymi. aby nadać owocom kolor złocistożółty. że owoce cytrusowe zrywane w stanie niedojrzałym już nie dojrzewają. Nie jest powszechnie znany fakt.

Stanowi to napój dla gorączkujących. niedomogi wątroby i trzustki. czyraki. połykanie powietrza. krwawienie z nosa. Witamina C2 (P) sprzyja działaniu adrenaliny. miażdżyca naczyń. Na użytek zewnętrzny Katar i nieżyt nosa (ostry). piegi. wykwity śluzówki w jamie ustnej. wodobrzusze. świerzb. odmroziny. wysypka. uporczywe bóle głowy. wykwit. puchlina brzuszna. która normalnie jest przyswajana przez człowieka dopiero na końcu jelita grubego. Wskazana dla ludzi starszych jako środek uśmierzający bóle. a następnie każdego dnia 151 . astma. liszaje.. marchew. osłabienie (astenia).3. dna. zaburzenia w okresie wzrostu. jamy ustnej i języka. Kuracja z soku z cytryny pomagająca rozpuścić kamienie żółciowe (recepta francuska). ale również zjadanie białej skórki. zapalenie zatok przynosowych. czerwonka (dyzenteria). nadciśnienie. hemofilia (krwawiączka). zimnica (malaria). wrzód żołądka. Zalecam stosowanie nie tylko soku (kwas askorbinowy otrzymywany z pulpy cytrynowej). pielęgnacja skóry rąk. posiada zalety bardzo cenione w medycynie naturalnej. krwotok (krwawienie z nosa. nie spełnia swej funkcji i wówczas powstaje nieżyt. Pokroić cytrynę na plasterki i włożyć do wody lub dać sok z cytryny do pół szklanki wody słodzonej. natomiast w żołądku zasadowa. a po pewnym czasie wrzody. opryszczka. która znacznie podnosi wytrzymałość naczyń włosowatych (krwionośnych) i przepuszczalność jonów wodorowych. przekrwienie wątroby. ucha. rekonwalescencja. łamliwość włośniczek. Cytryna. biegunka. żylaki. demineralizacja. łojotok fizjologiczny twarzy. stany gorączkowe. 100 g soku z cytryny zawiera 6 g kwasu askorbinowego. starzenie się. Cytryna zawiera bardzo dużo składników biochemicznych z przewagą składników alkalicznych (zasadowych) i może z tego powodu być stosowana pod różnymi postaciami. brak łaknienia. rumień. nadmierne wypełnienie naczyń krwią (przekrwienie). wymiotujących i mających krwotoki. zmarszczki (profilaktycznie). wymioty. jelitowe itp. żółtaczka. afty. otyłość. nadmierna lepkość krwi (kuracja cytrynowa zastępuje upust krwi). zapalenie oskrzeli. łamliwe paznokcie. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Cytronada. rany zakażone i gnijące. grypa. migrena. Rozpocząć kurację od 1/2 cytryny + l łyżka oleju z oliwek przed jedzeniem 3 razy dziennie i powiększać progresywnie aż do 9 cytryn dziennie. Cytryna jest w ustach kwaśna. Gdy w organizmie występuje niedobór witaminy P. ukąszenia owadów. brodawki. reumatyzm. plamy. zapalenie żył. wzdęcie jelitowe. krwiomocz. wreszcie nowotwór końcowej części jelita grubego (odbytnicy). pasożyty wewnętrzne (owsiki). zapalenie powiek. nadkwasota żołądkowa. kamica nerkowa i żółciowa. 5. krwotok żołądkowy i jelitowy). to witamina C. 4. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Różne infekcje płucne. podobnie jak czosnek. grzybica woszczynowa. niestrawność (utrudnione trawienie). anemia. kapusta biała. angina. szkorbut. artretyzm.

Na użytek zewnętrzny Katar nosa i zatoki nosowe: Wprowadzić 3 razy dziennie kilka kropli soku do nosa. w którym macerowano przez tydzień skórki z 2 cytryn. 152 . macerować 2 godziny w wodzie z dodatkiem miodu. Zapalenie ucha: Wprowadzić 2 krople soku cytrynowego do ucha co drugi dzień. napar z łyżki melisy w l szklance wrzątku + kieliszek alkoholu. Przecedzić po wyciśnięciu cytryny. Wywar z całego owocu wskazany jest przy pasożytach jelitowych. Łamiące się paznokcie: Przykładać sok z cytryny rano i wieczorem przez tydzień. Brodawki: Smarować dwa razy dziennie mocnym octem. Skórka z cytryny dodana do ciast poprawia ich smak i aromat. Krwawienie z nosa: Włożyć do nosa wacik nasiąknięty sokiem cytrynowym. Dodać kilka kropel świeżego soku cytrynowego. Po tygodniu rozlać do butelek. Odmroziny: Wcierać sok cytrynowy. Przekrwienie wątroby. Środek przedwczerwiowy.zmniejszać dawkę do pół cytryny. Wypić przed snem. ryb i innych produktów. Cytryna parzona we wrzątku przez 5 minut daje o wiele więcej soku niż zazwyczaj. jabłka. Wieczorem zalać wrzącą wodą 3 rozkrojone cytryny. Zapalenie powiek u noworodka: Wprowadzić do oczu 1-2 krople soku cytrynowego. Można to robić również profilaktycznie. dodać miodu i zjadać codziennie rano na czczo. Migrena: Przyłożyć na czoło kompres z soku cytrynowego lub plasterek cytryny do skroni i mocno ścisnąć głowę chustką. Aromatyzować sokiem z cytryny. Wypić nazajutrz rano na czczo. Selery. Napar ze skórek z 2-3 cytryn na l litr wody daje doskonały napój. Kilka kropel soku dodanych do mięsa czyni je lżej strawnym. gruszki i pieczarki pokropione sokiem cytrynowym nie ciemnieją. jak również do mięsa. zakorkować je i ułożyć w pozycji poziomej. zapalenie jamy ustnej: Płukać przez kilka minut jamę ustną sokiem z cytryny z miodem i wodą i połykać. Stosować 3 razy dziennie l łyżkę. W celu spreparowania mleka zsiadłego z sokiem cytrynowym należy wcisnąć kroplami l cytrynę do 1/2 litra mleka. Angina: Płukać gardło sokiem cytrynowym rozpuszczonym w ciepłej wodzie. Suszyć 20 minut. Zmiażdżyć cytrynę. Rany zakażone: Przyłożyć czysty lub rozrzedzony sok z cytryny. dodać l cytrynę pociętą na plasterki łącznie ze skórką. Po miesiącu następuje poprawa słuchu. Zmiażdżyć nasiona. Sok z 1 cytryny na l litr wody może być stosowany do dezynfekcji wody pitnej. Lemoniada przeczyszczająca: Stosuje się węglan magnezu 11 g + kwas cytrynowy 18 g + woda 300 g. Napój uzdrawiający: Sok z jednej cytryny. Posmarować kremem i upudrować. Cytryna ma zastosowanie w codziennej sztuce kulinarnej. Przez popijanie soku cytrynowego z wodą neutralizuje się również nadkwasota żołądka. Tłusta skóra: Obmywać twarz rano i wieczorem przez tydzień watką przesiąkniętą sokiem cytrynowym. Kontynuować tę kurację stosując codziennie 3 razy po 1/2 cytryny mniej jak na początku 3 razy po 1/2 cytryny. Kilka kropel soku usuwa specyficzny zapach ryb morskich. mieszając je łyżką aż ukażą się granulki. Owsiki. Produkcja lemoniady: Beczułkę pięciolitrową wypełnić wodą. Afty. Poruszać beczułką 2 razy dziennie. Kuracja trwa 4-5 tygodni.

Surowcem leczniczym są owoce. Różowate zawierają również glikozydy fenolowe. Prunus avium L. truskawka. Czereśnia należy do rodziny różowatych (Rosaceae).Sok cytrynowy rozpuszczony w wodzie zastępuje ocet jabłkowy i winny. poziomka. Czereśni nie należy popijać wodą. charakteryzującej się obecnością garbników działających ściągające i koagulujących białko oraz wielofenolowych prekursorów katechiny. odmładzające tkanki. śliwka. przybrać konfiturą. gruszka. malina. ponadto trójterpenów i flawonoidów. Torebka z wysuszonymi skórkami z cytryny w szafie odstrasza mole. Cytryna wybiela i wydelikatnia skórę rąk. rzepak pospolity. Zupa cytrynowa: do przecedzonego rosołu mięsnego dodać pół szklanki śmietany. przeczyszczające. antyartretyczne. Wytrzeć lekko naoliwionym płótnem. Krem cytrynowy: żelatyna. pobudzające wzrost cebulek włosowych. gdyż utrudniają jego trawienie. szypułki i guma czereśniowa. cukier zwykły i waniliowy. antyreumatyczne. Spleśniała cytryna odstrasza mrówki. morela. Do gliceryny w płynie dodaje się kilka kropel cytryny i tym można smarować ręce po umyciu.in. Praktyczne zastosowanie cytryny: W celu oczyszczenia sczerniałej miedzi należy ją pocierać połówką cytryny pokrytą grubą solą. Czereśnie są zasadotwórcze. moczopędne. antytoksyczne. W celu oczyszczenia kominka z białego marmuru należy pocierać go połówką cytryny w miejscu. jabłko. żółtka i sok z 2 cytryn. syn. odtruwające. Do rodziny różowatych należą: brzoskwinie. 100 g czereśni daje tylko 60 kalorii. powiększające naturalne reakcje obronne organizmu. Powtórzyć w razie potrzeby. gdyż mogą wywołać rozwolnienie. odświeżające. Zawierają m. silnie 153 . leukoantycjanów. Umywalkę poplamioną pocierać mieszaniną z 1/2 filiżanki soku cytrynowego z garścią soli. Przyłożyć do plamy bardzo gorące żelazko i mocno przyciskać. • Potrawy z cytryny. Zmyć gorącą wodą i osuszyć skórką zamszową. łatwo przyswajalną przez cukrzyków lewulozę. migdał. CZEREŚNIA Cerasus avium L. piana z białek. Rdzy z białej bielizny usuwa się umieszczając plasterek cytryny między dwiema warstwami materiału. gdzie jest plama. Biżuterię srebrną czyści się przez pocieranie plasterkiem cytryny. róża. Mleczko cytrynowe: Do szklanki mleka wcisnąć sok z pół cytryny. taki lekko zwarzony serek wypijać na czczo. Nie należy jadać czereśni przed posiłkiem mięsnym. między innymi florydzynę i sorbit. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Antyinfekcyjne. jarzębina. pięciornik. l cytrynę i kilka łyżek ugotowanego ryżu. Kilka plasterków z cytryny nadaje pieczonej lub gotowanej baraninie specyficzny korzystny aromat.

Kompot z gotowanych czereśni oraz syrop lub konfitury dobre są na zaburzenia pęcherzowe u dzieci i osób starszych.herbata z ogonków czereśni służy jako środek odchudzający i moczopędny. stałe uczucie zmęczenia. Daje to dobre wyniki przy opuchnięciu i zniekształceniu stawów palców rąk.pracę wątroby i żołądka. gruczołów wydzielania wewnętrznego. regulujące rozwalniające.lub dwudniowa kuracja wyłącznie czereśniowa doskonale oczyszcza organizm i sprzyja wydalaniu toksyn. usprawniające pracę WSKAZANIA LECZNICZE stawów). zaparcia. otyłość. Smarować rano i wieczorem. Stosować przez kilka dni w ciągu sezonu letniego. dolegliwości pęcherza moczowego. opóźnienie wzrostu. bóle ramion. Ustępują obrzęki. Jeden posiłek zastąpić przez 1/2 kg czereśni. aby produkować tyroksynę. dużego palca u nogi. miażdżyca (stwardnienie tętnic). kamienie moczowe. które zawierają do 274 mg jodu. przewlekłe schorzenia wątroby. demineralizacja organizmu. kolan. Odwar z kory działa przeciwrobaczycowo. Chorzy z niedoczynnością tarczycy powinni jadać czereśnie. 154 . Jedno. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Kuracja świeżym sokiem czereśniowym wymienionych we wskazaniach leczniczych. kamienie żółciowe. Artretyzm (opuchlizna rąk. remineralizujące. gościec. Taki sam plaster położony na szyję wzmacnia i odmładza skórę. Tarczyca wychwytuje jod z krwi. upiększające skórę i cerę. zniekształcenie cukrzyca. Kuracja czereśniowa na artretyzm. dolegliwości serca. pomaga przy dolegliwościach Na użytek zewnętrzny Plaster ze zmiażdżonych czereśni przyłożony do czoła łagodzi migrenę. nadmierne wypełnienie naczyń krwią. Napar. niezależnie od wieku pacjenta. oczyszczające. hormon regulujący przemianę materii i wzrost u dzieci. uspokajające. reumatyzm. nadfermentacja jelitowa. Olej z nasion czereśni produkowany we Francji łagodzi bóle reumatyczne i usuwa kurzajki oraz plamy na skórze. Popijanie soku z pomidorów i krótko zagotowanych drożdży wspomaga leczenie.

śliwki. pięciornik gęsi. skatol i inne substancje toksyczne. duża część strawionej. jak: aminokwasy. Do tej samej rodziny należą: brzoskwinie. A jabłko jest znakomitym środkiem terapeutycznym. gruszka. która liczy 120 rodzajów i 4000 gatunków. przez które substancje odżywcze. W żołądku. uprzednio rozłożone przez enzymy. Nadmiar śluzu blokuje przewód pokarmowy tworząc zatory. Jabłko zawdzięcza swoją popularność przede wszystkim walorom spożywczym. Wówczas należy zastosować kurację oczyszczającą i uwolnić jelita z zalegających pokładów śluzu. Śluz wydzielany w ustach ułatwia przełykanie pokarmu. zasługującym na szersze upowszechnienie. Gdy kosmki jelitowe są pokryte bardzo grubą warstwą śluzu. rzepik pospolity itp. róża. morele. 155 . Ale chociaż jak najsłuszniej uchodzi za owoc bardzo zdrowy. jego zalety lecznicze nie są dostatecznie znane. biopierwiastki. witaminy. wyścielająca wnętrze organizmu. przewód pokarmowy. głóg. Śluz to substancja ochronna. gdzie przebiega dalszy proces trawienia białka pod wpływem działania trypsyny. truskawki.alkohol i kwas octowy oraz produkty gnilne rozpadu białka . które drażnią błonę śluzową jamy ustnej. Wskutek niewłaściwego odżywiania się przenikają do krwi produkty fermentacyjne rozpadu cukrów . W Polsce występuje w ponad 30 odmianach. Leczy to wszelkie dolegliwości przewodu pokarmowego oraz nadmierne wydzielanie śluzu w górnych drogach oddechowych i chroniczne schorzenia oskrzeli. O jego właściwościach leczniczych decydują składniki. Ojczyzną dzikich gatunków jabłoni są Chiny. gdzie zaczyna się trawienie białka. czereśnie. Powszechnie uprawiana w umiarkowanych strefach klimatycznych. syn. W światowej produkcji owoców jabłko zajmuje drugie miejsce po winogronach. Nadmierne wydzielanie śluzu rośnie pod wpływem kwaśnych pokarmów i białka. przenikają do krwi.fenol. Podobnie w dwunastnicy. głównie C. pektyny. poziomki. utrudniające przedostawanie się strawionego pokarmu do jelita cienkiego pokrytego kosmkami. wydziela się dużo śluzu. towarzysząc przechodzeniu pokarmu przez jelita. JABŁOŃ Malus domestica. maliny. Jednocześnie w przewodzie pokarmowym zwiększa się wydzielanie śluzów. Chroni wewnętrzne tkanki ciała przed substancjami drażniącymi i żrącymi. Przewód pokarmowy człowieka przekazuje z produktów spożywczych do krwi takie składniki odżywcze. kwasy organiczne oraz witaminy. a także na artretyzm. kwasy tłuszczowe. ale nie wessanej masy pokarmowej przechodzi do jelita grubego i jest wydalona bez żadnego pożytku dla organizmu. Inny rodzaj śluzu chroni wewnętrzne ścianki przewodu pokarmowego i działa jak smar. Pomaga temu popijanie świeżych soków z warzyw i owoców oraz octu jabłkowego. drogi oddechowe i gruczoły wydzielania wewnętrznego.Żywica spływająca z pnia czereśni z dodatkiem wody zrobiona na pastę może służyć jako lek na liszaje. spośród których zwróćmy uwagę na potas (137 mg) oraz inne biopierwiastki. glukoza. silvestris Jabłoń należy do rodziny różowatych (Rosaceac).

ochrania przewód pokarmowy. Wapń i krzem skórki jabłka działają korzystnie na włosy i paznokcie. umyte. przeciwkamicowo. przemęczenie. Pektyny jabłkowe regulują florę bakteryjną jelit. 156 . Do popijania po 1/2 godz. niedobór minerałów. Dicta z surowych jabłek na grypę do 1/2 kg. Na zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. jego SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Jabłko surowe. herbatę lekko posłodzoną. rekonwalescencja. pobudzają wydzielanie kwasu moczowego przez nerki. jako przeczyszczające jedno wieczorem. Kompot. Dodać kilka kawałków korzenia lukrecji na zapaleni.? oskrzeli. odchudza tkanki. zawały. stany gorączkowe. uporczywy ból głowy. dolegliwości jelitowe. schorzenia mięśnia sercowego. zaparcia. stront i ołów. bóle żołądka z obrzękiem błony śluzowej na tle artretycznym. przeciwreumatyczne. Dawać dziecku trzy razy dziennie po 200 g. niestrawność i wrzody gastryczne. nadciśnienie tętnicze. nerwowość. pektynom obniża poziom cholesterolu we krwi. reumatyzm. Zalecane w gerontoterapii. Gotować 15 minut. schorzenia przewlekłe wątroby. odświeżająco. dna. Do gotujących się jabłek dodać sok z 1/2 cytryny. rozwolnienie. bezsenność. reumatyzm. Popijać w kilku porcjach w ciągu dnia. nie obranych ze skórki jabłek na l litr wody. Podawać dziecku jabłko tarte 2 razy dziennie przez dwa dni. otyłość. nadmierne wypełnienie naczyń krwią. rozpuszczają cholesterol. zjadać ze skórką bogatą w różne substancje lecznicze.WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Jabłko dzięki wzmacnia mięśnie i układ nerwowy. artretyzm. dla prowadzących siedzący tryb życia. ciąża. na biegunkę w okresie ząbkowania. Jabłko tarte na biegunkę u dzieci. osłabienie fizyczne i umysłowe. dziennie jako wyłączne pożywienie w ciągu 2-3 dni. działa moczopędnie. Dawać to samo na dyzenterie. Napar z 2-3 pociętych na plasterki. WSKAZANIA LECZNICZE Anemia. miażdżyca. wpływa pobudzająco na pracę wątroby i zmniejsza jej przekrwienie. Jako oczyszczające zjadać jedno jabłko rano. trawiennie. dolegliwości oskrzeli. wiążą radioaktywny kobalt. infekcje jelitowe. opryszczka. skąpomocz. wpływa oczyszczające na krew. neutralizują substancje toksyczne. Jabłko utrzeć.

Napar ze zmielonych wysuszonych skórek jabłek. Syrop jabłkowy (nektar) z utartych renet. siarki. Gotować 15 minut. zaparcia (wypijać na czczo). Stosowanie octu jabłkowego rozpowszechniło się w USA wraz z ukazaniem się prac prof.5 kg jabłek zjadanych dziennie jako jedyne pożywienie pomaga przy biegunce. brzuch i egzemę. grzybica woszczynowa. Stosować l łyżkę na szklankę wrzątku. jelit. Jabłko z dodatkiem soku cytrynowego ułatwia trawienie węglowodanów. marmolady. układu kostnego. odciąża krążenie krwi i przemianę materii. wzmacniając go. Kuracja jabłkowo-pomidorowa pomaga w leczeniu cukrzycy u dzieci. Sok z jabłka można stosować jako środek kosmetyczny na twarz. !5 g pektyny utrzymuje cholesterol w normie. Popijać 4 szklanki dziennie na skąpomocz. wybrać blaszki gniazd nasiennych i pestki. krzemu i innych pierwiastków śladowych. fluoru. żelaza. Jabłko zmiażdżone i ugotowane we własnym sosie przyłożyć do rany. Macerować przez 2 godziny. dolegliwości wątroby. Ujędrnia to tkanki piersi u kobiet. Z jabłek można przyrządzić dobre dżemy. Jarwisa w 1961 roku. pomaga w leczeniu chorób na tle niedokrwistości. ładną cerę. reumatyzm. Świerzb. Alkaliczny mocz staje się kwaśny. chloru. Jabłko zjedzone wieczorem czyści zęby. Krew i płyny komórkowe uzyskują trwałą równowagę ciśnieniową. Można dodać kilka liści czarnej porzeczki. szyję. sodu. odcedzić. Przepołowić jabłko. galaretki. Herbatka z suszonych skórek renety na bezsenność. co działa wykrztuśnie. Jabłko z dodatkiem ryżu obniża ciśnienie tętnicze. daje zdrową krew. Włożyć do wnętrza trochę zmiażdżonej siarki. pierś. Dieta jabłkowa: 1-1. musy i bardzo leczniczy ocet (patrz rozdział następny). Osłodzić miodem i wypijać l szklankę przed snem. kompoty. 157 . Zawarte w jabłku sole potasowe są bardzo ważne dla prawidłowych przebiegów procesów życiowych. magnezu. Przyłożyć jabłko upieczone. obniża poziom cholesterolu. Świeży sok z jabłek dla ludzi w podeszłym wieku. Potas usprawnia pracę mięśnia sercowego. Wypijać po 2 łyżeczki przed każdym posiłkiem. Zmiażdżyć i pocierać tym chore miejsce. Przyjemna kwasowość jabłek pobudza do wydzielania się śliny w ustach i wszystkich soków trawiennych przewodu pokarmowego. Można również stosować sok z takiego jabłka z dodatkiem oleju w równych częściach. Przetwory są najlepsze z jabłek niezbyt dojrzałych i z niedojrzałych spadów. jędrną skórę. Kwasy organiczne i pektyny niszczą bakterie. Wiąże ołów itp. Jabłko dla palaczy i drukarzy działa odtruwające. wapnia. Wycisnąć sok. wygładza skórę twarzy. wina. a ponadto fosforu. Rany zwiotczałe. OCET JABŁKOWY Ocet jabłkowy stosowany jest powszechnie w medycynie ludowej ze względu na dużą zawartość potasu. artretyzm. Jabłecznik ma właściwości przeciwreumatyczne. przyspiesza przebieg rekonwalescencji po chorobach zakaźnych. obrzęk pochodzenia nerkowego i sercowego. Naciągać 15 minut. przeczyszczające i rozwalniająco. aby nie obciążyć zbytnio żołądka. Związać połówki jabłka i upięć. susz. układu nerwowego. egzemę. Napar z kwiatów jabłoni w ilościach 30 g na l litr wody na kaszel. Na użytek zewnętrzny Ból ucha.

Ze względu na właściwości octu (uodparnia na infekcje. Otrzymany po wyciśnięciu sok przecedzić ponownie do naczynia z szerokim otworem. jako kwaśny dodatek do spożywanego pokarmu. nieraz ciężkie choroby wedle wskazań wielu terapii z medycyn ludowych. Rurką plastikową przelać ocet do butelek filtrując płyn za pomocą lejka wyłożonego gazą. Przygotowanie cydru jest podobne do produkcji słabego wina wytrawnego o zawartości alkoholu od 2 do 8 proc. Podaję też uproszczony sposób przygotowania octu jabłkowego. Obierzyny ze zdrowych jabłek włożyć do szklanego naczynia. jak np. Ocet jabłkowy stosuje się jako przyprawę do sałat i do innych potraw. przeziębienie. W naczyniu ze szkła lub drewna (np. nadmiar śluzu w przewodzie pokarmowym. Zgodnie z zaleceniami prof. Dzieci: l łyżeczka octu z dodatkiem 2 łyżeczek miodu rozpuszczonego w 1/2 szklanki wody przegotowanej. wyczerpanie ogólne. Zawiązać naczynie płótnem. Można zużyć również skórki z jabłek oraz resztki pozostałe podczas sporządzania kompotu. co stwierdziłam w ciągu ostatnich kilkunastu lat praktyki lecząc różnorodne. kiedy płyn uspokoi się i przybierze kolor jasny. choroby skórne. zaburzenia trawienne. Z umytych jabłek wyciąć zepsute lub robaczywe części. Jarwisa ocet jabłkowy można stosować jako produkt dietetyczny i jako środek leczniczy. według potrzeby organizmu pacjenta. Na każdy litr wody dodać 100 g miodu lub cukru. promienie ultrafioletowe szkodzą bowiem przebiegowi reakcji fermentacyjnej. Na każdy litr soku można dodać 50-100 g miodu lub cukru. zaburzenia związane ze zmianą pogody. 158 . Sposób przygotowania octu. W zależności od jakości soku ocet jabłkowy będzie gotowy do użytku po upływie 40-60 dni. Po 3-4 tygodniach otrzymamy ocet gotowy do użytku. Takie wina produkuje się we Francji głównie z jabłek gorszych gatunków. Naczynia nie zakrywać i trzymać w pomieszczeniu o temperaturze 20-30°C w miejscu ciemnym. bóle i zawroty głowy.4 kg miazgi. przegotowaną wodą w ilości 0. Butelki korkuje się szczelnie.Jego przepisy przeszły do makrobiotyki. Dobrze wymieszać. dostarcza składników niezbędnych do utrzymania równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie) polecam profilaktyczne jego zażywanie w następującej ilości. po 10 dniach zlać wszystko do woreczka z gazy. otyłość. W celu przeprowadzenia drugiego stadium fermentacji. beczułka) bądź emaliowanej gliny zalać tę surową miazgę ciepłą. Fermentacja jest zakończona. zalewa woskiem lub lakiem i przechowuje w odpowiednim miejscu.5 litra na 0. Stosując fermentację tlenową można otrzymać wysokogatunkowy cedrowy ocet spożywczy. owoce zgnieść lub przetrzeć na tarce. bóle gardła. Mieszać do pełnej homogenizacji. reumatyzm. a w celu przyspieszenia fermentacji octowej -10 g drożdży piekarniczych i 20 g suchego chleba razowego. Napoje powstałe w wyniku fermentacji beztlenowej z soków owocowych oraz z jabłek i pigwy są znane pod ogólną nazwą cydru. należy nakryć naczynie gazą i trzymać je w ciepłym miejscu. Zalaną miazgę należy 2-3 razy dziennie mieszać drewnianą łyżką. Zalać słodzoną wodą przegotowaną w proporcji 2 łyżki cukru na l szklankę wody. Dorośli: dwa razy dziennie 2-4 łyżeczki octu z 2 łyżeczkami miodu na pół szklanki wody przegotowanej. Ocet jabłkowy działa profilaktycznie i leczniczo w przypadku wielu chorób.

ale w zmniejszonej ilości (1/4 łyżeczki 3 razy co godzinę rano i podobnie po południu). Wieczorem przed snem wypić roztwór 2 łyżeczek miodu akacjowego z l łyżeczką octu jabłkowego i odrobiną wody mineralnej. a w przypadku napadu kaszlu także w nocy. gdyż w zasadzie groźba kataru siennego została w ten sposób oddalona. Powtarzać płukanie 4 razy dziennie. Angina. Zmienić okład gdy się nagrzeje. np. zmieszanym w równej części z naparem kwiatu lawendy. gdyż uspokaja ataki kaszlu. Miejsca chore myć roztworem złożonym z 1/3 octu jabłkowego. Po 2. 6. Kaszel. 5. Bóle głowy. Zabieg ten powtarzać rano i wieczorem. 1/3 wywaru z korzenia łopianu i 1/3 oleju z migdałów słodkich lub oliwy z oliwek. Nie przemywać mydłem. Przyłożyć na czoło kompres z gazy namoczonej w roztworze wodnym: 1/2 szklanki wody zimnej. u młodzieży do 15 roku życia. Dzieci powyżej lat 2 mogą zażywać ten syrop co godzinę. delikatnego gardła. Najlepiej do tego celu nadaje się lniana ściereczka. 7. szalem albo chustą wełnianą. To wszystko powinno być dobrze zemulgowane. Katar sienny (alergiczny). 8. Dermatozy: (choroby skórne suche ze złuszczaniem lub lekko ociekające). Kontynuować leczenie profilaktyczne. 4. Po osuszeniu przyłożyć trochę kremu witaminowego. Nacierać klatkę piersiową czystym octem jabłkowym lub jeżeli naskórek jest kruchy. Stopy i golenie należy owinąć suchym ręcznikiem. Połykanie powinno być bardzo powolne. Profilaktycznie można używać l łyżeczkę miodu rozmarynowego lub tymiankowego przed posiłkami. Bezsenność. Przyłożyć do miejsc bolesnych zimne kompresy z roztworu wody i octu jabłkowego w równych częściach. Po posiłku rano i wieczorem pić 2 łyżeczki octu jabłkowego z 2 łyżeczkami miodu na 1/2 szklanki wody przegotowanej. Syrop ten jest bardzo cenny w przypadku zapalenia tchawicy i kokluszu. Wodę można zastąpić wywarem z melisy. Całą kurację można przerwać po 2 tygodniach. który okaże się bardzo smaczny. zaleca się płukanie jeden raz rano. 2 łyżeczki octu jabłkowego i 2 łyżeczki miodu wymieszać w 1/2 szklanki ciepłej. W przypadku silnego kaszlu należy zażywać l łyżkę syropu co 2 godziny w ciągu całego dnia. Płukać gardło bardzo powoli. Płynu tego można używać też do okładów na klatkę piersiową i plecy. Mieszanina taka powinna być zużyta w ciągu 14 godzin. 2. 3. Taki kompres można również przyłożyć na kark. przegotowanej wody. i tylko po l łyżeczce octu jabłkowego. a drugi wieczorem.Recepty 1.5 miesiącach zaleca się popijać codziennie l szklankę wody mineralnej z 2 łyżeczkami miodu i 2 łyżeczkami octu jabłkowego z dodatkiem 5-10 kropli świeżego soku cytrynowego. To leczenie może być stosowane w chwilach kryzysu i na początku ataku duszności. co kilka minut bardzo powoli połykając. Kurcze mięśni. Dzieciom do 5 roku życia zaleca się popijanie l łyżeczki octu jabłkowego z dodatkiem l łyżeczki miodu i 3 łyżeczek ciepławej wody. Astma. Kawałkiem gazy wklepać w chorą skórę. 159 . Wypijać kilka łyżeczek tej mieszanki. 2 łyżeczki octu jabłkowego i 2 łyżeczki miodu. l łyżka miodu akacjowego i l łyżeczka gliceryny. Brać co dwie godziny l łyżeczkę syropu o składzie: świeży sok z 1/2 cytryny z taką samą ilością octu jabłkowego. Wymieszać do uzyskania syropu. W przypadku wrażliwego.

Mieszaninę przygotować ponownie po 2 dniach i stosować do zabliźnienia rany. Na niepokój i lęki. Należy wiec okład powtórzyć. Przykryć gazą i zrobić opatrunek. Zaleca się hartowanie organizmu przez branie 2-3 razy w tygodniu kąpieli w ciepłej wodzie z dodatkiem l litra octu jabłkowego i l kg soli morskiej. Polewać powoli ranę aż do usunięcia wszystkich • nieczystości. 11. mdłości. W przypadku niestrawności spowodowanej nieświeżym produktem pić l łyżkę octu w 1/4 szklance wody. Wymieszać jak emulsję i masować zbolałe miejsce. 16. 17. Gdy nudności są spowodowane przez ciążę. Wrażliwość na zimno. Sporządzić mazidło z 2 łyżeczek octu jabłkowego. Gdy pokażą się pryszcze. Z chwilą wystąpienia objawów. zaleca się wypić roztwór l łyżeczki octu jabłkowego na 1/2 szklanki wody przegotowanej. Preparat ten może być stosowany w przypadkach bólów mięśniowych z powodu przeziębienia lub dużego wysiłku. wyparować wodę) plus 3 łyżki octu. octu jabłkowego i wywaru lub soku z korzenia łopianu. należy możliwie najszybciej nasycić oparzone miejsce czystym octem jabłkowym. Ostudzić. Ukąszenie owada. Nie przemywać mydłem. Zalecana jest również glinka zmieszana z octem jabłkowym. Przyłożyć okład z octu jabłkowego. Dzieciom podawać połowę tej porcji. Stosować także przy oparzeniach słonecznych. 2 łyżeczek wywaru z tymianku. Po spożyciu posiłku o dużej zawartości białka i tłuszczów zaleca się wypić l łyżkę octu jabłkowego z 1/4 szklanki wody musującej (gazowanej). Przyłożyć kompres z tego roztworu. Pęknięcia skóry. Gdy zaczną się nudności. Zwichnięcia. na krosty stosować okłady z gazy namoczonej octem jabłkowym. Pokrzywka. 20. Nudności. 15. 10. Po 2-3 dniach liszajec zniknie. Liszajec jest zakaźną chorobą skórną. Ponadto należy codziennie rano brać prysznic na przemian z wody cieplej i zimnej. Oparzenia. Aby uniknąć pęcherzy. Miejsca dotknięte pokrzywką zwilżać roztworem: wywar z pokrzyw świeżych lub suszonych (l litr wody na garść pokrzyw. Oczyścić ranę roztworem złożonym w 75 proc. Po kilku dniach takiego hartowania poprawi się krążenie krwi i zniknie wrażliwość na zimno. Przyłożyć do rany płatek kwiatu lilii białej nasiąkniętej octem jabłkowym. wypić rano po przebudzeniu l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/2 szklanki wody mineralnej i zjeść suchy biszkopt (suchar). z wody solonej. Jeżeli nudność występuje po każdym posiłku. l łyżeczki esencji terpentynowej i l żółtka. 160 . należy po jedzeniu wypić l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/2 szklanki naparu z melisy.9. Codziennie rano po przebudzeniu zażywać 2 łyżeczki octu jabłkowego z naparem z tarniny lub połową szklanki wody. Ocet ulotni się. 13. Wiadomo. Zmyć ranę roztworem z octu jabłkowego i naparu z kwiatów bzu czarnego w równych ilościach. Rana. smarować wielokrotnie. Natrzeć ciało octem jabłkowym i ubrać się. 18. że światło księżyca w przeciwieństwie do światła słonecznego wywołuje niepokój. Brać przez 3 tygodnie w ciągu miesiąca od dnia nowiu księżyca. z octu jabłkowego i w 25 proc. Do chorego miejsca przyłożyć mieszaninę z równych części gliceryny. popijać co godzinę przez 3 godziny l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/4 szklanki wody mineralnej. Trawienie niedobre. 19. 14. 12. Rana cięta. Liszajec. Zamiast płatka lilii można przyłożyć warstwę gazy nasiąkniętej octem jabłkowym.

Bóle w stawach. Częste swędzenie skóry. 6. Rozwija się artretyzm. Wieczorem popijać l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/2 szklanki wody przegotowanej. Płyn do przemywania dla sportowców. Zimne nogi i ręce. 5. Osłabienie świeżości psychicznej. Występowanie pryszczy na skórze. osłabienie pamięci. 12. Ocet jabłkowy i potas Ocet jabłkowy ma duże znaczenie ze względu na zawartość potasu.21. 2. Popijać łyżeczkę na 1/4 szklanki wody przed każdym posiłkiem. stosując roztwór z wywaru liści winogrona czerwonego (l litr wody. Brak łaknienia. trudności w podejmowaniu decyzji. Potas odgrywa ogromnie ważną rolę w organizmie. 1/2 szklanka octu jabłkowego. Wymieszać i obmywać skórę rano. 3. Dzieciom podawać pół łyżeczki na 1/8 szklanki wody. Podatność nóg na odciski. Płyn wzmacniający do przemywania skóry. Częste. 1/2 szklanki wody mineralnej. Twardnienie skóry na podeszwach. Człowiek starszy potrzebuje dwukrotnie więcej potasu w postaci miodu. Skłonność do zaparcia. 1/2 szklanki naparu z melisy. Działa antyseptycznie . 125 g miodu tymiankowego lub lawendowego. . Drgawki powiek i kącików ust. Niedobór potasu pozwala rozpoznać następujące objawy: 1. 10. Po 10 dniach mieszanka traci właściwości lecznicze. Stały stan napięcia wewnętrznego. Potas opóźnia stwardnienie naczyń krwionośnych. Żylaki. 4. to jest pierwiastków występujących w 100 gramach produktu spożywczego w ilościach większych od l miligrama. 1/2 wody kolońskiej. a ponadto dziewięciu innych wymienionych na wstępie mikroelementów. Psucie zębów. Jest niezbędny dzieciom do wzrostu. Wymieszać. 3. 15. 14. 50 g octu jabłkowego. l szklanka wywaru z lawendy i l szklanka wody przegotowanej. l łyżeczka cynamonu. a więc przeciwdziała procesom miażdżycowym. l łyżeczka esencji chinowej. Utrudniony wypoczynek. 9. garść liści) i octu jabłkowego w proporcji 1:3.uwalnia organizm od stafylokoków i streptokoków. bardzo bolesne kurcze nóg w nocy. a mniejszych od l grama. jabłek lub octu jabłkowego. Nadto niszczy bakterie występujące w komórkach organizmu zabierając im wodę. 7. Recepty dla każdego pacjenta 1. Podatność na przeziębienia i choroby infekcyjne. Trudności w leczeniu zranień. 13. Macerować 14 godzin. 11. skłonność do spożywania ciepłych potraw. l szklanka wywaru z tymianku. 8. 2. nudności z wymiotami. Coraz gorszy sen. Wrażliwość na zimno. świeżych i warzyw i owoców. Rano masować nogi ruchem do góry. Napój pobudzający łaknienie. Lekko nacierać ciało po wysiłkach fizycznych. w szczególności w czasie upałów i nadmiernego pocenia się.

161 .

Chore migdałki leczy się w ciągu 12 godzin. dając przy tym 162 . Istnieją analogie w odżywianiu i leczeniu organizmu ludzkiego i zwierząt. Wilgotność organizmu wraca do normy. Należy jadać więcej węglowodanów (owoce. Ocet jabłkowy dostarcza organizmowi około 50 biopierwiastków. winogronowy. nudności. Ważne. Ocet jabłkowy ma wszelkie właściwości lecznicze jabłka. Ustala się prawidłowy procentowy zestaw biopierwiastków w wartościach optymalnych.Dzienne zapotrzebowanie na potas można pokrywać jedząc paprykę. ocet jabłkowy. Ocet jabłkowy jako produkt spożywczy i lek z równą skutecznością. biała mąka. Takie dawkowanie pozwala uniknąć wielu kłopotów związanych z utrzymaniem organizmu w dobrym zdrowiu oraz ochronić przed przedawkowaniem potasu. mięso. dolegliwości żółciowe. pszenicy. biały cukier rafinowany. czosnek. nosa. Im więcej jada się białka. a więc dorosłym do 2 łyżeczek. Picie octu jabłkowego z miodem do każdego posiłku likwiduje migrenę. Jabłka. może być podawany zwierzętom gospodarskim. Dozowanie octu zależy od stanu chorobowego. staje się ona gęsta i łatwiej tworzą się skrzepy. Dobroczynny wpływ octu jabłkowego na organizm wiąże się z jego właściwościami zakwaszającymi. Skóra staje się blada. a mniej białka (jajka. co umożliwia poprawny przebieg w komórkach około 1000 reakcji biochemicznych na sekundę. mydło. zjada mniej. Skórę umytą mydłem można nacierać octem jabłkowym. a więc zdrowotnych. Osoby nie znoszące octu jabłkowego mogą go zastąpić słodkim moszczem z jabłek. Występują wówczas zawroty głowy. fasola. bardzo korzystnych. winogrona. natomiast dzieciom l łyżeczkę na 1/2 szklanki wody z dodatkiem łyżeczki miodu). zjada mniej siana i mniej zboża. Gdy zasadowość krwi rośnie. Potas chłonąc wodę likwiduje łzawienie oczu. Przy niedoborach węglowodanów białka dostarczają energii mięśniom. Krowom zaleca się podawać 2 razy dziennie l łyżeczkę octu jabłkowego na każde 50 kg wagi ciała (ludziom podobnie. warzywa liściaste. płucząc co godzinę gardło roztworem l łyżki octu i łyżki miodu w l szklance przegotowanej wody. kaszel z powodu nadmiaru śluzu w gardle. miód). Silnie alkaliczną-reakcję wywołuje np. aby skóra była lekko kwaśna. Swędzenie skóry głowy można usunąć stosując do moczenia grzebienia płyn z l łyżeczki octu jabłkowego na l szklankę wody. Człowiek. Normalnie ukrwiona skóra ma wygląd różowy z połyskiem. . popijając soki. Pszenica. Leczenie trwa 2-4 tygodnie. Przy alkalicznej reakcji moczu występuje migrena. Ocet jabłkowy neutralizuje szkodliwe działanie spożytego w nadmiarze białka. porzeczki czarne zakwaszają krew i wyrównują jej ciśnienie. gdyż odczuwa sytość. jabłkowy.tym bardziej ciśnienie krwi wzrasta. który przy posiłku wypije l łyżeczkę octu jabłkowego rozpuszczonego w 1/2 szklanki wody. Organizm ludzki i np. szum w uszach i zakłócenia słuchu. ser. popijając ocet jabłkowy z miodem i wodą przegotowaną. cebula. Krowa. owoce cytrusowe dają mocz alkaliczny. która otrzymuje ocet jabłkowy jako dodatek do pokarmu. Dotyczy to również zatok czołowych i zatok nosogardzieli. Dotyczy to ludzi starych. nadmiar soli białej. by unikać potraw dających reakcje alkaliczne (zasadowe). Zwracam przy okazji uwagę. kukurydza. mięso. z czarnej porzeczki. Łykać trochę tej mieszaniny. orzechy). W przypadku moczu alkalicznego należy przez 1-2 miesiące stosować kurację octem jabłkowym. Ciśnienie krwi obniża ocet jabłkowy. krowy regulują sobie w ten sposób równowagę kwasowo-zasadową i właściwości katalityczne enzymów złożonych. Wtedy znika swędzenie. cytrynowa biała skórka. np.

gdy otrzymują pożywienie z dodatkiem octu jabłkowego. żelaza. Pisklęta po upływie 3 tygodni są całkowicie upierzone i wypuszczają pióra ogonowe. 8. mimo że są podstawowymi składnikami wszystkich organizmów zwierzęcych i roślinnych. Ocet jabłkowy nie jest wskazany dla wrzodowców i przy zakazie • stosowania produktów spożywczych kwaśnych. Brak łaknienia. puchnięcie kolan. Katalityczne działanie tych pierwiastków reguluje i przyspiesza przemianę materii. ludzie itp. co wskazuje na lepsze tworzenie się krwinek czerwonych. Białka. mają delikatniejsze mięso i czerwony szpik. pod których wpływem ulegają denaturacji. rosną szybciej. wychudzenie. Białka są wrażliwe na różne czynniki fizykochemiczne. Słabe nowo narodzone cielęta. Zapalenie wymion chroniczne i ostre. które organizm musi wydalić. Krowy uwalniają się od wyżej wymienionych schorzeń. Natomiast ich niedobory powodują denaturację enzymów kompleksowych. 3. osłabienie. co powoduje zakażenie mleka paciorkowcami i innymi bakteriami. Szwajcarii. norki. Nadmiar białka w pożywieniu norek powoduje objaw Méniere'a. miedzi. Artretyzm. bezwład kończyn po ocieleniu. za pomocą papierka lakmusowego wykazują w takich przypadkach zasadowość pożywienia. Ciągłe zaparcia. jest smaczniejsze. białek powoduje ich zgon. Ocet jabłkowy leczniczy powinien zawierać 6 proc.odpady azotowe. które otrzymują ocet jabłkowy z wodą pitną. 6. 2. Kury. Podatność na przeziębienia i częste stany grypowe zimą. 5. pijące wodę z octem jabłkowym. Ropne zapalenie wymion u krów znika szybko. Ocet jabłkowy jest powszechnie stosowany w wielu krajach. np. wywołują liczne choroby u zwierząt. bardziej tłuste i zdrowsze. i Choroba ta zwana zespołem Méniere'a. 4. co utrudnia kładzenie się i powstawanie. Poronienie i bezpłodność oraz trudne porody. Ich pęcherz moczowy wypełnia się kamieniami moczowymi. Badania odczynu pokarmu np. chorują nieraz na zawroty głowy pochodzenia usznego. Porażenia. w Bułgarii. Przeciwwskazania. muszą być stosowane z umiarem. jeżeli podaje się ocet jabłkowy. Niemczech. Wtedy ilość otrzymanego mleka może się podwoić. 7. U krów mogą wystąpić następujące objawy: 1. Indyki. Pokarm norek zawierający więcej niż 20 proc. magnezu. potasu. Niedobory biopierwiastków. Austrii. Oto kłopoty i troski hodowców krów. kwasu octowego. jodu. który znika po dodaniu do pokarmu 1/2 łyżeczki octu jabłkowego. Drób staje się bardziej mięsisty i łatwiejszy w gotowaniu. Krowy bronią się przed tym poszukując pożywienia o odczynie kwaśnym. boru i in. Spożywanie nadmiaru białka przez człowieka powoduje również powstawanie kamieni w nerkach i pęcherzu moczowym. To tłumaczy dlaczego nadmierne spożywanie białek działa toksycznie. U zwierząt domowych należy obniżyć podawanie białka do 11 proc. są duże i bardziej odporne na czynniki zewnętrzne. W takich przypadkach ewentualne dawkowanie należy do decyzji lekarza. Ich mleko zawiera wtedy znacznie mniej różnych bakterii. spowodowana jest zaburzeniami czynnościo163 . Owce.

wymi wewnątrzbłędnikowymi ucha wewnętrznego. szkorbut. wzmacniające żołądek. Czarna porzeczka występuje w stanie dzikim. zatrzymanie moczu. dolegliwości wątrobowe. do podrodziny porzeczkowatych (Ribesioidae). PORZECZKA CZARNA Ribes nigrum Porzeczka czarna należy do rodziny skalnicowatych (Saxifragaceae). Jeżeli to zdarza się u samca. to jest odczyn kwasowo-zasadowy.5 proc. ma właściwości przeciwgnilne. głównie olejki eteryczne. w upalne lato ilość wit. co zależy od klimatu. Porzeczka czarna jest bogatym źródłem witaminy C (w 100 g zawiera jej 50-400 mg. 164 . Gdy ten stan trwa dłużej. C może dojść do 2000 mg) oraz P i pod względem ich zawartości ustępuje tylko owocom róży i rokitnika. W medycynie ludowej uważa się takie zakłócenie równowagi za skutek nadmiaru spożywania białka. ale surowiec leczniczy uzyskuje się z krzewów uprawnych. Wysoka -1-1. łapią koniec ogona. miażdżyca. biegunka. gościec. to staje się on niezdolny do rozpłodu. szumem w uszach oraz niekiedy oczopląsem. Norki żyjące na wolności regulują swoje pH. Zawiera także wit. przeciwbiegunkowe. Te funkcje regulujące może spełnić ocet jabłkowy. Przyswajanie witaminy C ułatwia występująca w czarnej porzeczce wit. zmęczenie ogólne. objawiającymi się napadowymi zawrotami głowy z osłabieniem słuchu. zawartości pektyn pozwala zestalać owoce na surowo jako galaretki utrwalane cukrem. Atak zawrotu głowy z zakłóceniami równowagi powoduje u norek i owiec zataczający bieg w kółko. dodawany w niewielkiej ilości (pół łyżeczki) do każdego pokarmu. Zwierzęta te kręcą się wokoło siebie. przeciwszkorbutowe. WSKAZANIA LECZNICZE Angina. gdyż nie mając ogona nie może opierać się przy kryciu samiczki. Charakterystyczny zapach jagodom i liściom czarnej porzeczki nadają substancje składowe. artretyzm. kamica moczowa. reumatyzm. jedząc jagody i liście o odczynie kwaśnym. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Czarna porzeczka działa moczopędnie i napotnie. która liczy 110 gatunków. przeciwartretyczne. norki ogryzają coraz bardziej swój ogon. Są one szeroko uprawiane jako cenne rośliny pokarmowe i lecznicze. P .cytryn. K oraz liczne biopierwiastki.

skazę krwotoczną. 3. korzeń żywokostu. Do liści czarnej porzeczki dodać ziele rdestu ptasiego. ziele marzanki wonnej. Popijać dwa razy dziennie po jednej szklance. kwiat wrzosu zwyczajnego. stosuje się 2 razy dziennie po 1/4 szklanki przy niedomodze nerek i wątroby. Sok ze świeżych jagód czarnej porzeczki stosuje się przy przyzębicach i zapaleniu krtani. Naciągać 15 minut. nadmiar kwasu moczowego. ziele dziurawca. co działa odtruwające. 6. Napar. jesion mannowy. Jadać owoce i płukać gardło wywarem z 60 g liści na litr wrzątku. ziele nawłoci. złe trawienie. w południe . Jednocześnie spożywać surowe owoce przy zapaleniu płuc. liść orzecha włoskiego. przyzębica. zapalenie gruczołu krokowego. żółtaczka. bólach głowy i zapaleniu gardła. Stosować l łyżeczkę mieszanki na szklankę wrzątku. liść poziomki. hamują rozwój drobnoustrojów. Liście czarnej porzeczki 100 g. zaćma soczewkowa. zła krzepliwość krwi. Na reumatyzm. korę jesionu pospolitego. poprawę krążenia krwi i czynności serca. wypadanie włosów. 2. infekcje bakteryjne. Garbniki i związki boru wywierają działanie przeciwzapalne na błony śluzowe żołądka i jelit. osłabienie ogólne. w ciągu roku). Sok na cukrze nastawiony w cieniu. poziomki. ziele skrzypu. niedokrwistość. Na rwę kulszową. ziele drapacza lekarskiego. zaćmę soczewkową. Napar z l łyżki ziół na 1/4 szklanki wody gotować 3 minuty i popijać 2 razy dziennie między posiłkami. Liść czarnej porzeczki jest składnikiem wielu mieszanek ziołowych: 1. na szkorbut. Środek moczopędny. korzeń wilżyny. kwiat lawendy. Liść czarnej porzeczki. nieżyty dróg trawiennych. niedokrwistość. brzozy oraz kwiaty tawuły łąkowej i pączki topoli. ziele hyzopu. Przy detoksykacji oraz kuracji wzmacniającej i uspokajającej zaleca się pić: rano -napar z liści czarnej porzeczki. wypadanie włosów i zębów. Napar zwiększa ilość wydalanego kwasu moczowego. C zawarta w czarnej porzeczce rozkłada się bardzo wolno (do 15 proc. zatrucia. korzeń pietruszki. nerwica żołądka. żółtaczkę. 5. liść pokrzywy. nasienie fasoli. liść mięty pieprzowej. przyzębicę. wzmacniająco i uspokajająco.migrena. Dzięki inhibitorowi utleniania kwasu askorbinowego wit. W nieżycie jelit i żołądka. Garść liści na l szklankę wrzątku. Do naparu dodać kwiat więzówki. gruźlicy. Napar sporządza się jak w punkcie 1. a wieczorem .napar z liści lipy. pączki sosny. 7. maliny i jeżyny. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Angina. 4. niedomoga nerek. działają słabo ściągające.napar z mięty. powodując stopniowy zanik obrzęków. W skazie moczanowej (pomocniczo). owoc jałowca. Liść czarnej porzeczki z dodatkiem liści borówki brusznicy. 165 . Popijać 3 razy dziennie po l łyżce. z dala od promieni słonecznych. Popijać rano i wieczorem po pół szklanki. W równej ilości liście czarnej porzeczki. Na zapalenie gruczołu krokowego. skaza krwotoczna.

garbniki. Podrodzina porzeczkowatych .in. które mają właściwości lecznicze na użytek zewnętrzny i wewnętrzny. wit. przeczyszczające. liści babki lancetowatej. do płukanek jako środek przeciwbakteryjny i ściągający. agrest.Ribesioidae zawiera pektyny. Natomiast żelazo trójwartościowe jest toksyczne. pobudzające łaknienie (stosować na czczo). antytoksyczne. w przetworach (konfitury.zapach o ujemnej jonizacji. Świeże i suszone liście porzeczki zawierają ponadto fitoncydy i są przyprawą dodawaną do solonej i kwaśnej kapusty. 166 . Gojące działanie wywiera wit. które powodują. Wodny roztwór pektyny ułatwia gojenie się ran dochodzących do kości i przyspiesza powstawanie nowej zdrowej tkanki. Z biopierwiastków należy zwrócić uwagę na żelazo. ogórków. odświeżające. oczyszczające. bakteriobójcze. pomidory itp. pomidorów. agrest. C i wit. Wchodzi ono w skład hemoglobiny i enzymów oddechowych komórek i jest zalecane przy niedokrwistości. Napar z liści stosuje się w okładach do leczenia ran. a więc łatwo przyswajalne. trawienne (spożywać godzinę po posiłku). Dobrymi źródłami pektyn są czereśnie. że wina ładnie klarują się i dobrze przechowują. Niedobór miedzi wywołuje niedokrwistość u dzieci i kobiet w ciąży. P. nalewki i wina. Zgnieść liście czarnej porzeczki i pocierać miejsce ukąszenia. Na te właściwości wpływają wydzielane przez całą roślinę olejki eteryczne . pomidory. soki. tamujące krwawienia. które jest dwuwartościowe. z czarnej porzeczki robi się galaretki. winogrona. wzmacniające. wina). żurawiny. C. Porzeczka zawiera m. jabłek w zalewie i konserwowych owoców. dżemy. W takie żelazo obfitują czereśnie. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Moczopędne. gardła z dodatkiem liści szałwi. K i olejki eteryczne. na nie gojące się rany żylakowe. maliny. utrzymując w całości wit. magnez chronią człowieka przed zatruciami wywołanymi przez skażone środowisko. Na użytek zewnętrzny Okłady z liści lub z rozgniecionych owoców na krwawiące rany. burak czerwony. Błonnik i pektyny. wiśnie. Na ukąszenie owadów. soki. silne działanie energetyczne i niezaprzeczalne możliwości gojenia ran. morele. porzeczki. które mają właściwości antyseptyczne. Ma ona znaczenie w procesach krwiotwórczych. Występuje u nas w odmianach: czarnej. Do celów leczniczych służą również liście. dżemy. przeciwwirusowe. różowej i białej. Liście świeże dodaje się jako przyprawę do solonych ogórków. kwiatu krwawnika. Stosować płukankę w zapaleniu błon śluzowych jamy ustnej. wapń.Czarne porzeczki należy jeść dojrzałe. Miedź. PORZECZKA CZERWONA Ribes rubrum Porzeczka czerwona jest krzewem z rodziny skalnicowatych. kwasy organiczne. Owoce jadane są na surowo. czerwonej.

dolegliwości gorączkowe. Powoli doprowadzić do zagotowania. że pojazdy mechaniczne. gdy konsystencja galaretki jest dostateczna. Należy przez 2 miesiące codziennie smarować piegi kilku rozgniecionymi jagodami. gościec. Galaretka z porzeczek. gdy na krzewach pojawiają się zielone porzeczki. puchlina wodna. jajka. przy różnych wysypkach i chorobach skórnych. Porzeczki należą do owoców kwaśnych. będącej przyczyną wielu chorób przewodu pokarmowego i układu krążenia. SPOSÓB UŻYCIA Sok czysty lub z domieszką wody 100 do 500 g dziennie w trzech porcjach. zapalenie dróg moczowych. kolki. Wycisnąć sok do naczynia. reumatyzm. które w większej dawce są toksyczne dla człowieka działając szkodliwie na ośrodkowy układ nerwowy. Kąpiele takie pobudzają czynności kory nadnercza. Kąpiele z odwaru z liści porzeczek stosuje się w skazie limfatycznej. dodając cukier w stosunku 1:1. Wpływa to na wzrost zanieczyszczenia środowiska metalami ciężkimi. zapalenie dróg trawiennych. puchlinę wodną. Sprzyja to lepszemu trawieniu i zapobiega zbytniemu zaleganiu produktów spożywczych w żołądku oraz unikaniu szkodliwej nadfermentacji. Usunąć piankę po 5 minutach. Wiadomo. Pija się dwa razy dziennie 1/4 szklanki. aż do czasu. beryl. zaczynając od chwili. Lepiej jest więc zjadać porzeczki l godzinę po takich posiłkach. kamienie moczowe. nie-strawność z powodu niedoboru soków trawiennych. nieżyt pęcherza. spalinowe wydzielają do atmosfery ołów. Włożyć do słoika. Rozgniecione jagody porzeczki leczą piegi. gdy owoce na krzewach są czerwone i dojrzale. skazę limfatyczna. co poprawia jakość galaretki. 167 . dolegliwości serca. schorzenia skórne. brak łaknienia. Krzewy porzeczkowe rosną bardzo często blisko szos i autostrad. warzywa). Od-trutką są między innymi magnez oraz witaminy A i C zawarte w porzeczkach. Rozgniecione jagody porzeczki mogą służyć do okładów na krwawiące rany. krwotoki i jako środek napotny. zaparcia. miażdżyca naczyń. Odwar z liści i z pączków jest lekiem na gościec. cuchnący oddech. ryby.WSKAZANIA LECZNICZE Artretyzm. przewlekłe schorzenia wątroby. kadm. Zgodnie z zaleceniami z makrobiotyki nie powinny być zjadane podczas posiłku składającego się z białka (mięso. które stawia się na słabym ogniu. migreny. zapalenie wątrobowe. Surowy sok jest dobrym środkiem na nad-kwasotę. na nie gojące się rany żylakowe. niewydolność wątrobowa. zgagę.5. Do l kg galaretki dodać 100 poziomek.

zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. reguluje pracę wątroby i wydzielanie żółci. ściągające. Pospolicie uprawiana w bardzo wielu odmianach i krzyżówkach. Zawierają 90 proc. Liści truskawek można używać do zup. 100 mg wit. nadciśnienie. hemostatyczne. Odwar z liści na anginę (gargaryzm). A. żelaza. Należy pamiętać. przeciwreumatyczne. Truskawki zawierają sporo potasu. wapnia. 30 g korzenia na litr wody lub garść liści z korzeniami na litr wody. wit. Pasteryzowane w słoikach przechowują się dobrze przez 6-8 miesięcy. Ich kwaśność pochodzi przede wszystkim od kwasu cytrynowego. że truskawki najpierw się myje. a dopiero potem obiera. przeciwbiegunkowe. naciągać 10 min. reumatyzm. nie ma bowiem truskawek pochodzących z dzikiego stanu. nieco miedzi. Surowcem leczniczym są liście i korzenie. Z krwawnika i liści truskawek można przygotować napar do nasiadówek przy dolegliwościach pęcherza i cewki moczowej (przy stanach zapalnych). krwotok maciczny. na upławy białe. WSKAZANIA LECZNICZE Dolegliwości dróg moczowych (cysta). krwawienia maciczne.na biegunkę u dzieci. dżemy. żółtaczkę. pobudza łaknienie. wątroby. B3 i pewne niewielkie ilości wit. Korzenie barwią stolec na czerwono. SPOSOBY UŻYCIA Odwar z garści młodych liści na pół litra wody stosować na biegunkę. moczopędne. a później tracą swoją piękną purpurową barwę. krwawienia jelitowe. kamica moczowa. Napar z korzeni. gotować. a mocz na różowo. kompoty. Liście świeże. które zawierają kwas krzemowy. upławy białe. zgniecione można stosować do okładów (kataplazmów) na podbrzusze na noc + bez ceratki ciepłe opatrunki. wody i niewiele 38 kalorii. Z truskawek sporządza się smaczne przetwory . 20 g na litr wody . kolka nerkowa. kolkę nerwową. dolegliwości dróg moczowych i astmę. Popijać na artretyzm. Są zasadotwórcze. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Truskawka przejawia działanie wzmacniające. C. 30 mg wit B1. dna. W 100 g truskawek znajduje się 60 mg wit. astma. magnezu. manganu.TRUSKAWKA Fragaria ananassa Duch Ta bylina z rodziny różowatych jest bardziej dziełem człowieka niźli przyrody.konfitury. 168 . żółtaczka oraz angina (płukanie naparem z liści). B2. siarki i innych pierwiastków. miażdżycę.

KLASYFIKACJA ZIÓŁ WEDŁUG WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZYCH .

cebula i czosnek. Dowodzi to zapotrzebowania na popularne. opracowanie grupujące środki zielarskie według ich właściwości leczniczych. liść pokrzywy. np. tasznika. korzeń łopianu. mięty. 5. skrzypu. przetacznika. podróżnika. rdestu ptasiego i ostrogorzkiego. ogórecznika. podobne zwięzłemu przewodnikowi. 171 2. bez recepty. skrzypu. w przypadku braku w sprzedaży jednych) o tym samym działaniu. Naprzeciw zainteresowaniu. Należy bowiem wiedzieć. iż przy tej samej dawce naparu z mieszanki osiągniemy znacznie lepszy rezultat niźli z jednego ziela. szałwii. Hamują krwawienia zewnętrzne i wewnętrzne: ziele krwawnika. ziele drapacza. kłącze kosaćca. Podział ten ma istotne znaczenie praktyczne. kora kaliny. rumianku pospolitego. drapacza. rzepiku. kwiat stokrotki. tymianku. 1. drapacza. dostępne w sprzedaży środki ziołowe. szałwii. Goją rany i skaleczenia: kwiat nagietka.możliwość stosowania mieszanek z ziół o wspólnym kierunku działania. rdestu ptasiego. Bakteriobójczo (dezynfekująco) działają: czosnek. owoce czarnej jagody. wychodzi niniejsza klasyfikacja wymieniająca w trzydziestu sześciu grupach przede wszystkim ogólnie. poziomki. majeranku. Moczopędnie (czyszcząc i lecząc nerki. maliny. brzozy. które wyrażają te pytania. rutwicy. a także niektóre inne. Krew czyszczą ze złogów i pozostałości po zatruciach: ziele bratka polnego. cebula. liść orzecha włoskiego i pączki topoli. Pozwala bowiem na zastępcze stosowanie ziół (np. kwiat rumianku pospolitego. macierzanki. 3. skrzypu. bluszczyku. dziurawca. kocanki. bardzo powszechne i o ustalonej renomie w fitoterapii środki lecznicze. nadto wskazuje na bardzo pożądaną ze względu na skuteczność leczniczą . lnicy. borówki. wrotyczu. ziele piołunu. korzeń omanu. dziurawca.Bardzo często w mojej praktyce spotykam się z pytaniami o działanie poszczególnych ziół. liść mącznicy. barwinka i kłącze pięciornika. poziomki. korzeń żywokostu. szyszki chmielu i nasienie czarnuszki. liść barwinka. kora wierzbowa. 4. . poprawiając ich pracę i znosząc parcie na mocz) działają: ziele połonicznika. liść borówki. mniszka. szanty. jasnoty.

bratka polnego. nawłoci. kwiat głogu. szyszki chmielu.ziele jemioły i liść barwinka. dziewanny. ziele przetacznika. 10. ziele macierzanki i kurzego śladu. które mogłoby wywołać ujemne skutki uboczne): cebula. cząbru. skórka biała cytrynowa. Przeciwcukrzycowo (profilaktyka. kwiat lipy. Napotnie (wskazane przy wszystkich rodzajach przeziębień) działają: kwiat lipy. przetacznika. pączki topoli. liść melisy. koper włoski. Nasennie i uspokajająco wpływają : ziele nostrzyka. goryszu. bazylii. goryszu. pokrzywy. bazylii. 11. kłącze tataraku. drapacza. podbiału. goryszu. nawłoci. mydlnicy. nasienie gorczycy. kosaćca. majeranku. kłącze perzu. lukrecji. kwiat lawendy.piołunu. Działanie osłaniające (przy podrażnieniach układu oddechowego i trawiennego) wykazują: liść ślazu. Czynności żołądka (przy „wątpliwościach” natury trawiennej) pobudzają: ziele krwawnika. owoc maliny i bzu czarnego. nasienie pietruszki i czarnuszki. macierzanki. kłącze pięciornika. liść barwinka i nasienie pietruszki. szanty. nerwów: ziele dziurawca. omanu. nasienie pietruszki. tataraku. bylicy pospolitej. żywokostu. bazylii. bzu czarnego. Do stosowania zewnętrznego w okładach: kwiat rumianku lub gotowana cebula. kwiat stokrotki. liść mącznicy. bławatka. czarnej jagody. kwiat lawendy. korzeń żywokostu. kora kasztanowca. jasnoty. korzeń łopianu. Mlekopędnie (nieodzowne dla karmiących matek we wszystkich kłopotach laktacyjnych) działają: kminek. drapacza. bobrka i nasienie kozieradki. kocanki. Obniżają ciśnienie krwi (bez obawy przedawkowania. mniszka. orzecha 7. pietruszki. czarnej jagody. 8. korzeń kozłka. korzeń łopianu. korzeń ślazu. Przeciwkrwawnicowo (do stosowania doustnego przy jednoczesnym zadziałaniu z zewnątrz) działają: ziele krwawnika. dziurawca. 15. liść melisy. kora wierzbowa. ogórecznika. liść brzozy. 6. przetacznika. nawłoci. szyszki chmielu. babki. nostrzyka. leczenie cukrzycy i stanów przedcukrzycowych) działają: kłącze perzu. żurawiny. owoc kminku. barwinka. rumianku pospolitego. pączki topoli. korzeń lubczyka. dzikiej róży. znamię kukurydzy. wrzosu. cząbru. rutwicy. liść czarnej porzeczki i nasienie czarnuszki. podróżnika. wrzosu. jałowca. liść pokrzywy. ziele rutwicy. 12. mięty. rzewienia. gąbka słodkowodna. brzozy. bzu czarnego. lipy. brusznicy. Właściwości przeciwartretyczne mają: ziele rzepiku. siemię lniane mielone. 13. rdestu ptasiego. czosnek. hyzopu. liść rozmarynu i korzeń goryszu. anyż. 14. 172 . jarzębiny. mydlnicy. Pobudzają działanie serca. 9. hyzopu. kozieradki i siemię lniane. płucnika-miodunki. strączyny fasoli. a dawkowane pod kontrolą lekarską . przywrotnika. bratka polnego. cebula surowa. omanu. strączyny fasoli. bazylii. werbeny. pietruszki. lubczyka. śliwki suszone.

ziele rdestu ptasiego. bławatka. 23. majeranku. rumianku rzymskiego. 25. 22. ziele dziurawca. tymianku. kwiat jasnoty. czarnej porzeczki. Regenerują śluzówkę dróg oddechowych i trawiennych: śliwki suszone. macierzanki. nostrzyka. 21. ziele rzepiku. Właściwościami przeciwgośćcowymi odznaczają się: liść brzozy. ziele piołunu.włoskiego. 20. rumianku pospolitego. Ściągająca (przeciwbiegunkowa) działają: kora dębowa. białej koniczyny. ziele tysiącznika i drapacza. rumianku pospolitego. korzeń mniszka. nasiona dyni. dziewanny. kwiat kocanki. krwawnika. ziele dziurawca i krwawnika. przywrotnika. szałwii. kwiat lipy. kwiat rumianku. cebula surowa i gotowana. 24. Przeciwskurczowo działają: ziele jaskółcze. kwiat lawendy. glistnika. Przeciwzapalnie (do użytku wewnętrznego) działają: kwiat rumianku pospolitego. Regulują krwawienia okresowe kobiet: kwiat nagietka. kwiat tawuły łąkowej. wierzbowa. szałwii. nasienie czarnuszki i gorczycy białej (suche okłady). słonecznika (same płatki kwiatowe). Znoszą gorączkę: liść mięty. siemię lniane i strączki sensesu. nagietka. 26. Przeciwalergiczne właściwości mają: kwiat rumianku. tymianku. szałwii. owoc dzikiej róży. Przeczyszczają i rozwalniają: kora kruszyny. połonicznika. świet173 17. macierzanki. owoc jarzębiny. Przeciw stanom zapalnym jelit stosować: korzeń lukrecji. korzeń lubczyka. łopianu. żywokostu. korzeń goryszu. Przeciwrobaczo działają: czosnek. kminek. ziele srebrnika i świetlika. bzu czarnego. szałwii. rzepiku. cebula gotowana i kwiat rumianku pospolitego. lnicy. ziele dziurawca. ziele tysiącznika. anyżu. rumianku rzymskiego. szanty. kopru włoskiego. korzeń chrzanu. kora wierzbowa i znamię kukurydzy. kłącze pięciornika. kwiat bzu czarnego. 18. korzeń kuklika. kminku. wrotyczu. siemię lniane. lnicy. ziele bukwicy. rutwicy. owoc bzu czarnego. Przeciwzapalnie (do użytku zewnętrznego w formie okładów z naparu) działają: ziele hyzopu. bazylii. dziurawca. kasztanowca. 19. kwiat wrotyczu. owoc kolendry. bobrka. liść podbiału i korzeń żywokostu. kasztanowca. kora wierzby. lipy. kłącze rzewienia. 27. liść babki. 28. czarnuszka i nasienie pietruszki. 16. tymianku. srebrnika. gąbka słodowodna. owoc czarnej jagody. Właściwości przeciwszkorbutowe wykazują: ziele bluszczyku. kłącze pięciornika. kora wierzbowa. ziele skrzypu. majeranku. liść orzecha włoskiego. werbeny. korzeń kozłka (można stosować łącznie). owoc czarnej jagody i borówki brusznicy. .

kwiat stokrotki. kosaćca. werbeny. wrzosu. Działają dobroczynnie na wątrobę (na niedomogę itp. jałowca. tymianku. kminek. Uspokajają układ nerwowy: korzeń kozłka. barwinka. maliny. kminek. dziurawca. piołunu. liść pokrzywy. kłącze tataraku. czarnej porzeczki.): ziele dziurawca. kora kruszyny. czarnej jagody. owoc dzikiej róży. drapacza. dzikiej róży. połonicznika. lukrecji. kolendra. korzeń podróżnika. szanty. Znoszą nadmierną fermentację i wzdęcia: korzeń arcydzięgla. owoc kminku. ziele nostrzyku. goryszu. nawłoci. bylicy pospolitej. glistnika. dymnicy. tymianku. świetlika. ziele bylicy pospolitej i macierzanki. kwiat kasztanowca. majeranku. rozmarynu i znamię kukurydzy. podróżnika. bzu czarnego. owoc dzikiej róży. cząbru. liść podbiału i nasienie kozieradki. liść orzecha włoskiego. piołunu. liść mięty. 29. poziomki. macierzanki. Wzmacniają: ziele rzepiku. anyż. płucnikamiodunki. kłącze tataraku. przetacznika. omanu. anyż. rdestu ptasiego. 33. macierzanki. przetacznika. kłącze rzewienia. majeranku. jałowca. bratka polnego. barwinka. mniszka. macierzanki. bylicy-bożodrzewu. korzeń arcydzięgla. tysiącznika. 31. ziele bluszczyku. hyzopu. goryszu. Trawiennie działają: ziele bylicy bożodrzewu. lawendy. szałwii. hyzopu. kłącze perzu. kwiat lawendy. nasienie czarnuszki. płucnika-mioduszki. 35. dziurawca. macierzanki. kwiat rumianku. dymnicy. Uśmierzają bóle: owoc kasztanowca. rumianku pospolitego. korzeń arcydzięgla. lubczyka. 34. mniszka. 30. szałwii. liść czarnej porzeczki. srebrnika. gorczycy i korzeń chrzanu. 32. werbeny. koper włoski. tymianku. 174 . liść orzecha włoskiego. liść barwnika i kwiat rumianku. bratka polnego. krwawnika. przetacznika. jarzębiny i czarnej jagody. kuklika. owoc dzikiej róży. liść bobrka. krwawnika. przetacznika. nawłoci. borówki. gąbka słodkowodna. pokrzywy. 36. byliny pospolitej. nostrzyka. Wykrztuśnie i przeciwkaszlowo działają: surowa i gotowana cebula. korzeń podróżnika. szyszki chmielu. ziele cząbru i nasienie pietruszki. bukwicy. kocanki. dziurawca. kwiat rumianku. maliny. mydlnicy. pokrzywy. arcydzięgla. kopru włoskiego. nasienie kozieradki i znamię kukurydzy. nasienie kozieradki. cebula. dziurawca. maliny. bluszczyku.lika. krwawnika. koper włoski. tysiącznika. kolendry. ziele mięty. Wpływają dodatnio na przemianę materii: ziele rzepiku. czosnek. lawendy. szyszki chmielu i siemię lniane.

ICH WŁASNOŚCI I STOSOWANIE .ZIOŁA.

oskrzelowa dychawica. zaparcia (gdy ruchy perystaltyczne okrężnicy zanikają. Ta wieloletnia roślina mieszkaniowa jest wiecznie zielonym sukulentem z rodziny liliowatych. Surowcem leczniczym jest sok ze świeżych liści. W mieszkaniach kwitnie bardzo rzadko.ALOES Aloë arborescens Mill. nerwobóle. wyczerpanie nerwowe. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Niedomogi miesiączkowania. zmętnienie rogówki. gdy brak jest parcia na zwieracz odbytu u osób w wieku podeszłym i u otyłych). wysypki alergiczne i ropne. Ten rodzaj obejmuje 180 gatunków występujących na wszystkich kontynentach. stany zapalne przewodu pokarmowego. Na użytek zewnętrzny Blizny. W Europie znany od 1700 r. owrzodzenia podudzia. zanik nerwu wzrokowego. podostry i przewlekły nieżyt jelita grube go. źle gojące się rany oraz oparzenia termiczne i promieniami 177 . Przed wykorzystaniem aloesu do celów leczniczych należy go nie podlewać w lecie przez dwa tygodnie. a w zimie co najmniej przez miesiąc. Nie znosi przymrozków. owrzodzenie odbytnicy i okrężnicy. stymulatory biogenne. uszkodzenia naskórka. nieżyt nosa. zapalenia kory mózgu. uporczywe bóle głowy. owrzodzenie. Liście trzyletnie służą do otrzymywania wodnych wyciągów zawierających tzw. zanikowy nieżyt błony śluzowej żołądka. zapalenie zatok bocznych nosa (wkraplanie i przemywanie). stany zapalne i zwyrodnienia rogówki i siatkówki. choroba wrzodowa. odmroźmy. pęknięcia skóry.

Lecznicze właściwości wysuszonego soku z aloesu. paradentoza. jod. Działania uboczne. 20-30 mg jednorazowo 2-3 razy dziennie przed posiłkami jako stomachicum (na żołądek) pobudzające łaknienie. tymol. ostre lub podostre zapalenie wyrostka robaczkowego i kłębuszków nerkowych. zapalenie śluzówki jamy ustnej. Krwotok macicy. w zanikowym nieżycie błony śluzowej żołądka. Niezgodność wywołują garbniki. Nie są niszczone przez enzymy tkankowe i dlatego wyciągi z liści aloesu można podawać pozajelitowo-doustnie lub zewnętrznie na skórę i błony śluzowe. Sok ze świeżych liści aloesu. zwłaszcza te. spowolnienie pulsu. zaawansowana ciąża (od 7 miesiąca). zapalenie trzewi. ciężka niedomoga serca i naczyń krwionośnych. SPOSÓB UŻYCIA Proszek z suchych liści. wiek dziecięcy. następnie ta sama dawka co drugi dzień. 178 . różne krwotoki. obniżenie temperatury ciała (hipotermia). Antagonistami aloesu są narkotyki i kwasy. Wyciągi lub miazgę ze świeżych liści aloesu stosuje się w stanach zapalnych przewodu pokarmowego. przy owrzodzeniu okrężnicy i odbytnicy. dolegliwości maciczne. niepełny skurcz serca. W dychawicy oskrzelowej po 1-1. Poprawia się sprawność biologiczna chorych tkanek i przemiana materii w całym ustroju oraz polepsza się jego równowaga (homeostaza). zwanego aloną są znane od tysiącleci. afty. zapalenie sromu (okłady) i pochwy (tamponowanie). ampułki a 2 ml). Przy dużych dawkach występuje ogólne osłabienie. żelazo. Wodne wyciągi lub miazga ze świeżych liści aloesu wykazują właściwości biostymlujące: wzmacniają mechanizmy obronne organizmu i uaktywniają enzymy ustrojowe. dyzenteria. bezpośrednio po operacji przewodu pokarmowego. Biologiczne stymulatory są szybko wchłaniane i z krwią docierają do różnych narządów. W postaci zastrzyków biostyminy podaje się rekonwalescentom po zabiegach chirurgicznych i po długotrwałych chorobach. żylaki odbytu. menstruacja. Ogółem 25-35 wstrzyknięć. Większe dawki preparatu aloesu mogą być niebezpieczne dla kobiet ciężarnych (groźba poronienia lub przedwczesnego porodu) oraz w przypadku przekrwienia okrężnicy i narządów miednicy mniejszej. krwotoki. powiększona prostata. a przy 8 g proszku śmierć. Jednorazowo 0.1-0. Nie uaktywniają się w kwaśnym środowisku żołądka. nadciśnienie. Syrop z aloesu z żelazem (Askofer) jest środkiem krwiotwórczym. Wyciąg z aloesu w dawce 1/2-1 łyżeczki na 1/2 szklanki wody wieczorem jako purgans. zapalenie pęcherza moczowego. ukłucia owadów. toteż nie powinno się tych środków używać jednocześnie z aloesem. które zawierają mikroelementy.5 ml dziennie w ciągu 10-15 dni. Preparaty: Alax (Herbapol). w chorobie wrzodowej. biostymina (Herbapol. Przeciwwskazania.2 g w opłatku wieczorem z 1/2 szklanki płynu jako środek przeczyszczający (purgans). Doustnie po l łyżeczce 2-3 razy dziennie 30 minut przed jedzeniem jako środek żołądkowy i przeciwgorączkowy (antiphlogisticum). osobom w podeszłym wieku z ubytkiem sił i przy zwiększonej podatności na choroby infekcyjne oraz przy wyczerpaniu nerwowym. mentol. zapalenie okrężnicy.rentgenowskimi. okres miesiączkowania. fenol. 5-10 kropli na żołądek.

Zawiera liczne związki. wzmacnia nerwy. później palący. olejek eteryczny. Korzeń. który jest surowcem leczniczym. ARCYDZIĘGIEL LITWOR Archangelica officinalis Hoffm. m. Arcydzięgiel bywa uprawiany dla celów leczniczych. kojąco. nad brzegami potoków. Sproszkowany liść działa podobnie jak piołun. to dlatego. Napar z suchych liści. związki kumarynowe i furanokumarynowe. Liść i kulki kwiatowe roztarte w palcach wydają przyjemny. garbniki. odstawić do naciągnięcia i przecedzić. pobudza czynności żołądka. Jest najczęściej rośliną dwuletnią. Stosuje się do przemywania przy schorzeniach rogówki oka i ropnych stanach zapalnych spojówki 2-3 takie porcje dzienne należy również wypić. Łyżeczka na szklankę wrzątku dziennie jest dobrym środkiem żołądkowym. kosmetycznych oraz spożywczych. wzmacnia ogólnie. a jeśli nie wspomina o nim piśmiennictwo starożytne. Natomiast wiele o zaletach leczniczych arcydzięgla piszą średniowieczni autorzy z obszarów na północ od Alp. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Korzeń działa rozkurczowo. Jest zaliczany do najcenniejszych roślin leczniczych. podobne są w smaku.Zewnętrznie w postaci przymoczek. W Polsce spotyka się arcydzięgiel w Sudetach i Tatrach. Szczyptę na końcu noża w 100 cm wrzątku zaparzyć. Nalewkę spirytusową na równi z winem z aloesu i sproszkowanym aloesem należy przechowywać w opakowaniach ciemnych. wreszcie korzenno-gorzki. 179 . moczopędnie. jako maść w oparzeniach termicznych i promieniami rentgena. wykrztuśnie. okładów w różnych dermatozach. korzenno-żywiczny zapach. Dobry środek gojący przeciw ropniom i ropiejącym ranom. kwasy organiczne. szczelnych i z dala od światła. miejscami na niżu. w wyjątkowych warunkach -czteroletnią. Nalewka spirytusowa na świeżym liściu. Dorasta wysokości dwu i pół metra. Niekiedy wystarczy napar na sproszkowanym liściu w formie okładu. naczynia krwionośne jest środkiem na uspokojenie serca. flawonoidy i sole mineralne. Znany od dawna. nawet elektrycznego. jest świetnie działającym środkiem gorzkim.in. w smaku jest początkowo słodka-wy. wątrobowym i trawiennym. iż będąc rośliną północnoeuropejską nie był znany w basenie Morza Śródziemnego.

dolegliwościach płucnych i zimnicy. kolce jelitowej. zapalenie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. na dolegliwości jamy ustnej. przeciwzapalnych. wskazany po zatruciach alkoholem i nikotyną. przewlekłych nieżytach przewodu oddechowego. gruźlica. pomaga w wydalaniu toksyn z organizmu drogą nerek. bóle reumatyczne. Olejek eteryczny z arcydzięgla wykazuje właściwości bakteriobójcze i grzybobójcze. zawroty głowy i omdlenia. reumatyzmie. pomaga narkomanom w kuracjach odwykowych. stłuczenia stosuje się olejek arcydzięglowy. grypę. Pochodne furanokumaryny. gruczołów wydzielniczych. Ksantotoksyna. pomaga w zaflegmieniu płuc. połykanie powietrza. leczy śluzówki ust. przewodu trzustkowego. przemianę materii. naciągać 10 min . miesiączkowanie zaburzone. W wiekach średnich stosowano arcydzięgiel przeciw dżumie. białe upławy. obrzęk gruczołów chłonnych. kurczowych wymiotach. Napar. Pić dwa razy dziennie po pół szklanki przy osłabieniu żołądka. osłabienie ogólne. SPOSÓB UŻYCIA Odwar. osłabienie (atonia) trawienia u osób słabych. migreny nerwicowe. szkorbucie. działa uspokajająco. atropinę (i inne alkaloidy). działa napotnie. 4 łyżki drobno pociętego korzenia gotować w dwu litrach wody pod przykryciem. niewydolność i niedomoga wątroby. 180 . białych upławach. zapalenie skóry. angelicyna i inne pochodne furanokumaryny wykazują działanie fotodynamiczne i zwiększają wytwarzanie pigmentu melaniny w skórze po wystawieniu jej na działanie światła słonecznego. pobudza łaknienie. Arcydzięgiel jest składnikiem polskiej mieszanki z pięciu krajowych ziół wzmacniających. Łyżkę ziela gotować w szklance wrzątku 1-3 min. w 1/4 l wody. jelit. przeciwświądowych. obrzęknięte stawy. szkorbut. popijać 2 razy dziennie w celu uregulowania miesiączkowania (gdy jest skąpe. ksantotoksol. u nerwicowych spazmatyczne wymioty. Łyżeczkę korzenia gotować 15 min. Pobudza wytwarzanie pepsyny i pentagastryny w żołądku. odcedzić. bóle w okresie miesiączkowania. na bardzo wolnym ogniu. zwłaszcza pierwszego dnia. kaszlu. blednica. zimowit jesienny i cykutę. wzdęciach. bolesne bądź nieregularne lub zbyt obfite i długotrwałe). padaczce. nadkwaśność soku żołądkowego. Dodać do kąpieli dla ozdrowieńców. i niektóre składniki olejku eterycznego działają rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i dróg żółciowych. kurcze żołądka i jelit. Odwar. zaparcia stolca. niedrożności jelit. astma nerwicowa.. nerwowych bólach głowy. nieżyt jelit. niemoc seksualna. co przypomina działanie żeń-szenia. bronchit chroniczny. histerii. przeziębienie. zwalczanie stresów. pomaga na bezsenność. blednicy. jest wiatropędny. Angelicyna. zawarta w przetworach z arcydzięgla. wzdęcia. stanowi odtrutkę na belladonnę. Na użytek zewnętrzny Do wcierań przeciwbólowych.reguluje krwawienia miesięczne. żołądka. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. zimnicy.

ziele krwawnika. Pochodne furanokumarynowe zawarte w surowcu zwiększają wrażliwość skóry na promienie słoneczne i mogą powodować miejscowy obrzęk. liść mięty w równych ilościach. a okaże się to niesłychanie skuteczne po najcięższym obiedzie. Z młodych pędów i ogonków liściowych można przyrządzić surówkę. ziela glistnika i ziela szanty.W kuracjach odwykowych od narkotyków. Jako środek orzeźwiający przy zapaściach. uczuciu niepokoju. ziele dziurawca. po zatruciach alkoholem i nikotyną oraz wyczerpaniu stosuje się popijanie odwaru z 4 łyżek korzenia jak wyżej. Z łyżki mieszanki zrobić odwar do stosowania przy hemoglobinurii. które są używane do dekoracji : tortów. Recepty na mieszanki z korzenia arcydzięgla 1. Napar z korzenia arcydzięgla. przekrwienie lub powstanie pęcherzy już po krótkim naświetlaniu słońcem. kora wierzbowa. najwyżej dwa listki trzeba dobrze pożuć i popić czymkolwiek. pączki topoli i ziele serdecznika w równych ilościach. można je dodawać do innej surówki. 2. stanach wyczerpania nerwowego na skutek chorób zakaźnych stosuje się odwar lub nalewkę. Na korzeniu arcydzięgla (do 10 dag świeżego korzenia i kilku cm łodygi nad korzeniem na litr spirytusu. Zioła żołądkowe. Pomaga w trawieniu. nerwobólach i bólach gośćcowych. Pić przy zapaleniu żołądka. W cukiernictwie wykorzystuje się zielone pochewki liściowe i młode pędy oraz łodygi smażone w cukrze na suchą konfiturę tzw. Spirytus arcydzięglowy złożony. Korzeń arcydzięgla. stosowanego w stanach zwiększonego napięcia nerwowego. 1/2-1 łyżki rozdrobnionych korzeni zalać 1-1 j/2 szklanki wody wrzącej i naparzać pod przykryciem przez 15 minut. kłącze turzycy. Jest to znakomity środek trawienny. Odwar z korzenia gotowanego pół na pół w winie i wodzie działa wiatropędnie i wiatrochłonnie. Zmieszać po 20 g rozdrobnionych korzeni arcydzięgla. zażywać łyżkę co pół godziny. jeden. liści mięty pieprzowej i liści melisy oraz po 10 g rozdrobnionych korzeni omanu. 3. mazurków. ziela drapacza lekarskiego. Półtorej łyżki mieszanki zalać w termosie 2½ szklankami wody wrzącej. Przy wrzodach żołądka stosuje się odwar z korzenia w połączeniu z naparem z piołunu i szałwii. przeciwskurczowy. ale wtedy trzeba ją posłodzić. Odstawić na 10 minut i przecedzić. ziele glistnika. trudności w zasypianiu. Wyciąg płynny z korzenia wchodzi w skład płynu Nervosol („Herbapol”). keksów ze względu na piękny kolor zielony. korzeń żywokostu. Stosuje się do wcierań łagodzących bóle w zapaleniu i korzonków nerwowych. Pić po 1/4-1/3 szklanki 2-3 razy dziennie na godzinę przed jedzeniem jako środek pobudzający wydzielanie soków trawiennych albo po posiłkach jako lek wiatropędny i czyszczący krew. Korzeń arcydzięgla. 181 . Wraz z walerianą i arniką popija się napar z arcydzięgla jako środek wzmacniający napięcie naczyń krwionośnych przy niskim ciśnieniu krwi. liść bobrka. przeciwzapalny i ogólnie wzmacniający. Przetwory z arcydzięgla stosowane w zalecanych dawkach nie mają działania szkodliwego na organizm. Zrobić odwar z półtorej łyżki mieszanki na półtorej szklanki wrzątku. Pić po 2/3 szklanki 2-3 razy dziennie przed posiłkiem jako środek pobudzający trawienie (wydzielanie enzymów trawiennych). kłącze pięciornika. anżeliki.

na plantach kwiatostany koszyczki. 182 . Do celów leczniczych zbiera się w dni słoneczne. Na użytek zewnętrzny Urazy. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Stwardnienie tętnic. należy je suszyć w miejscu suchym i przewiewnym. oprócz zastosowań medycznych. ARNIKA GÓRSKA Arnica montana L Jest dość rzadką. kontuzje. niektórej porażenia (paraliż). pobudzą mózg po urazach (skrajne wyczerpanie).postawić w ciemnym miejscu na dwa tygodnie. częściej spotykana na Suwalszczyźnie. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Pobudza układ nerwowy (kwiaty). W krajach anglosaskich i nordyckich korzeń arcydzięgla stosuje się w kompozycji z innymi surowcami ziołowymi do aromatyzowania piwa. Na użytek zewnętrzny Wybroczyny krwawe. po obeschnięciu rosy. która jednak dla osób o wysokim ciśnieniu krwi jest niewskazana. rozerwanie mięśni. zwichnięcia. krwiaki. występującą na łąkach i obrzeżach lasu na niżu byliną. ma właściwości wymiotne. stłuczenia. Do celów leczniczych wykorzystuje się oprócz kwiatów także liście i korzeń. Łatwiejsza w uprawie jest arnika łąkowa. rozcieńczyć gotowaną wodą do właściwej mocy zwykłej wódki. kosmetycznym i chemii gospodarczej. koklusz. kontuzje. można osłodzić) górale podhalańscy robią swoją słynną „dźwigoniówkę”. siniaki. Olejek arcydzięglowy. jest używany w przemyśle mydlarskim. Wyciągów z owoców i korzeni używa się w połączeniu z innymi surowcami roślinnymi do wyrobu likierów ziołowych lub aromatycznych wódek. kurcze tętnicze. W początkowym okresie kwitnienia.

zalać dwie łyżki mieszanki pół litrem wody wrzącej. Po wniknięciu do naczyń wyraźnie zwiększają aktywność fibrynolityczną krwi. 183 . Nalewka arnikowa. Korzystnie jest łączyć z nalewką z głogu. gdyż może to wywołać silne podrażnienie tkanek. drgawki nerwowe. kwiatów jarzębiny i kwiatów głogu oraz 20 g kwiatów arniki. wymioty. Przeciwwskazania.. oparzenia III stopnia. może bowiem wywołać zawroty głowy. na skutek kontuzji lub obrzęków. Lepiej jako lek homeopatyczny. ułatwiają resorpcję płynu wysiękowego oraz zmniejszają obrzęki i bóle przez nie powodowane. stosować Arnicorin produkowany w Niemczech. Nie można przyjmować arniki doustnie w stanach zapalnych żołądka i jelit. Łyżkę mieszanki zalać w termosie dwiema szklankami wody wrzącej. W zaburzeniach krążenia wieńcowego i mózgowego krwi. Zmieszać po 50 g kwiatów kasztanowca. biegunkę. a w przypadku uszkodzeń. sercu starczym o postępującym osłabieniu mięśnia sercowego na tle miażdżycowym. po ostudzeniu przecedzić. działają przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo w obrębie obwodowych naczyń żylnych i naczyń mózgowych. Należy unikać stosowania arniki na otwarte rany. zwężenie źrenic. ułatwiają jej przepływ do dwunastnicy. Zioła z arniką. pobudzają oddech. Na użytek zewnętrzny Związki czynne kwiatów arniki stosowane zewnętrznie łatwo przenikają przez skórę. Zmieniają również ciśnienie na zewnątrz i wewnątrz drobnych naczyń podskórnych. przeciwdziałają aglutynacji płytek krwi i zapobiegają powstawaniu zakrzepów żylnych. zmniejszają opory w naczyniach obwodowych i poprawiają krążenie w kończynach i mózgu. skłonnościach do żylaków i osłabieniu serca. Napar arnikowo-rumiankowy. osłabienie pracy serca. 5 g liści bądź kwiatów na litr wody. wzmacniają ściany naczyń włosowatych. a także w stanach zapalnych i zakrzepowych naczyń krwionośnych w kończynach dolnych. rozległe otarcia naskórka i ostre stany zapalne skóry. zwiększają ilość wydzielanego moczu i działają rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i dróg moczowych. podnoszą nieznacznie wydzielanie soku żołądkowego i żółci. Pić małymi porcjami w ciągu dnia w stanach zapalnych i zakrzepowych naczyń krwionośnych w kończynach dolnych. popijać 2 filiżanki dziennie przy kokluszu u dorosłych i w niektórych paraliżach. Odwar. zwiększają liczbę skurczów serca i jego objętość wyrzutową. Rannym daje się małe ilości w niewielkiej filiżance aż do wystąpienia normalnych kolorów skóry twarzy. Przetwory z arniki stosuje się doustnie w zaburzeniach wieńcowego i mózgowego krążenia krwi u osób w podeszłym wieku oraz tzw. oddechu. Stosować po 5 kropli raz dziennie w kieliszku wody po jedzeniu w spadku ciśnienia krwi.SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Stosować z dużą ostrożnością. Gotować 15 min. Przetwory z arniki działają korzystnie na układ krążenia. np. Napar. mieszać po 30 g kwiatów arniki j kwiatów rumianku. stanach pozawałowych i leczeniu strofantyną oraz glikozydami naparstnicy. Po godzinie przecedzić. zapobiegają przenikaniu osocza poza łożyska żylne. krwawieniach w przewodzie pokarmowym. obniżeniu czynności serca i duszności. Zbyt duże dawki arniki stosowane doustnie mogą spowodować bóle głowy i brzucha. 10-20 g korzeni lub liści na litr wody. postawić pod przykryciem.

Do okładów i kompresów można stosować mieszankę z 20 g nalewki arnikowej z dodatkiem 50 g gliceryny. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Babka ma właściwości antyoftalmiczne. glikozydy. Starogrecka i rzymska medycyna zalecały nasiona przy czerwonce.in. Nazwa „plantago” jest pejoratywem od łacińskiego „planta”. oczyszcza krew. Wysuszone liście zawierają m. a wśród nich krzemionkę i sole cynku. BABKA WĄSKOLISTNA Plantago laceolata L. w smaku jest cierpkie. Babka wąskolistna trzyma się wilgotnych łąk i pastewnych roślin uprawnych. gorzkie i słone. co na polski można przełożyć jako „roślinisko”. śluz. płuca i żołądek. zielsko.) oraz zwyczajna (Plantago major L. podobnie jak babka średnia (Plantago media L. 60 g wody i pół łyżeczki octu. działa ściągające. skąd roślina ta została zawleczona na wszystkie kontynenty. 2 łyżeczki kwiatów arniki gotować 5 min. Kwiaty są zapylane przez wiatr.). średnia i zwyczajna natomiast przydroży. trawników. C. Jej liście i nasiona zbierano w Chinach już przed trzema tysiącami lat. Babka zwyczajna jest starą ludową rośliną leczniczą. Jako środek łagodzący bóle stosuje się arnikę w zakrzepowym lub zarostowym zapaleniu żył i w bólach pooperacyjnych. posuwa się ku górze. karoten. Ziele babki ma słaby zapach. 184 . ma skłonności przeciwzapalne. flawonoidy. sole mineralne. należy do najpopularniejszych roślin ziemi. roślina. Ojczystą krainą wszystkich trzech gatunków babki jest Europa. obejść domowych. wzmaga krzepliwość krwi. ma drobniutkie kwiaty osadzone na jednej łodydze. zmniejsza przekrwienie błon śluzowych i nadmierną przepuszczalność włosowatych naczyń krwionośnych. wit. Stosować jako kompresy ciepłe na kontuzje bez ran. a więc chwast. Odwar. kwasy organiczne. siarkę. zaczyna kwitnąć od dom i kwitnienie . Babka kwitnie od maja do września. Nie występuje tylko na szczerym piasku. garbniki. gorycze. Babka wąskolistna albo lancetowata (nazwa pochodzi od kształtu liści).

bakteriobójczy i osłaniający. korzeń arcydzięgla w równych ilościach. Zioła do okładów na oczy. kwiatu rumianku. liszajec. w temperaturze 37-38 st. Recepta przy wrzodzie żołądka. utrata wagi. Zmieszać po 15 g liści babki. wsypać łyżeczkę siemienia i łyżkę babki razem z pokrzywą. gruźlica. Odstawić na 10 min. Zalać 1/2 łyżki mieszanki 2/3 szklanki wrzącej wody i naparzać 15-20 min. ogólne osłabienie. Zmieszać po 25 g liści babki lancetowatej i liść maliny oraz 100 g mieszanki ziołowej Vagosan. liść bobrka. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Recepta do stosowania przy niestrawności. w tym maciczny. świerzb. zapalenie krtani. wpływa regenerujące na naskórek. dermatozy strupiaste. wrzody na nogach. chroniczne zapalenie oskrzeli. nieżyt dróg oddechowych i zaflegmienie gardła. Zioła przeciw hemoroidom. liść pokrzywy. Do dwu litrów ciepłej wody dodać 5-6 łyżek ziół. i przecedzić. cuchnięciu z ust. C. stany zapalne nerek. krwioplucie. Stosować nasiadówki z częstotliwością w zależności od zaawansowania choroby. Liść babki wąskolistnej. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Biegunka. endogenne toksyny bakteryjne.działa rozkurczowo na mięśnie gładkie górnych dróg oddechowych. siemię lniane. Osuszyć odbyt i posmarować maścią nagietkową albo Tormentiolem bądź Dermosanem. Na użytek zewnętrzny Uszkodzenia skóry wszelkiego pochodzenia. uszkodzenia śluzówki żołądka. zgadze. dyzenteria. zagotować. zemleć i zażywać mniej niż pół łyżeczki przed jedzeniem. glukany lub aminoglukany o bardzo dużej masie cząsteczkowej. bezkwaśność żołądka i dwunastnicy. stany zapalne i świąd sromu. opóźnienia rozwojowe u dzieci. Liść babki. owoców borówki czarnej i ziela rdestu ptasiego oraz po 10 g kłącza pięcior185 . Zmieszać po 20 g liści babki zwyczajnej lub lancetowatej i kwiatów malwy czarnej oraz po 10 g kwiatów jasnoty białej i kwiatów rumianku. zapalenie dziąseł. a także nieznacznie wykrztuśnie oraz moczopędnie. gorączka. koklusz. skórka pomarańczowa w równych ilościach. odbijaniu się. zapalenia gardła i angina. Stosować na oczy jako środek przeciwzapalny. powoli ogrzewać przez 10-15 min. stosuje się na wysypki i wrzody. białe upławy. zapalenie spojówek i powiek. kory dębowej. korzeń goryczki. Chroni organizm przed wirusami i nowotworami wywoływanymi przez wirusy onkogenne przedostające się do komórek. ukąszenia owadów i żmii. Czynnymi związkami babki są wielocukry roślinne. odstawić . do naciągnięcia i wypijać małymi ilościami w ciągu dnia. astma. Zioła przeciwbiegunkowe. zaburzenia trawienne. łyżkę korzenia arcydzięgla zalać czterema szklankami wody. krwotok. Na użytek zewnętrzny Działa gojąco na rany.

Syrop wykrztuśny. Napar z korzenia stosuje się przy biegunkach. najwyżej po pół łyżki kilka razy dziennie jako środek wykrztuśny i przeciwkaszlowy dla dzieci i młodzieży. W ilości 1-2 szklanki dziennie albo 3 razy dziennie łyżkę soku żel świeżej rośliny na wodzie stosować przy nieżytach górnych dróg oddechowych. wysypkach zakaźnych. krwawieniu z płuc. Pić 2-3 razy dziennie przed jedzeniem jedną szklankę jako środek przeciwzapalny. Na użytek zewnętrzny Świeże liście całe lub roztarte stosuje się na wszelkie zaognienia zewnętrzne skóry okłady przy róży. 3 g siarczanu cynku. przeciwbólowy. niedomodze wątroby. Odstawić na 10 min. Napar z liści. przesączyć i rozpuścić w nim 10 g cukru. wycisnąć sok z miazgi. stąd szerokie zastosowanie soku. 5 g lanoliny. Stosuje się odwar z 10 g na litr wody. gdy zażywamy babkę w celu wpłynięcia na poprawę działania dróg oddechowych . które ulegają wchłonięciu przez skórę.. co sprzyja usuwaniu łupieżu. Ten sam odwar można stosować zewnętrznie do płukań. osłabieniu pęcherza. Maść do leczenia trądziku. Na półtorej szklanki ciepłej wody wziąć łyżkę liści. Wyciąg wodny z 50 g babki. Odstawić do naciągnięcia na 10 min. i przecedzić. irygacji dopochwowej przy białych upławach stosuje się napar z liści. bólach zębów. 5 g kwiatków nostrzyka. Ogrzewać do wrzenia i łagodnie gotować pod przykryciem przez 3-5 minut. okładów i przemywań. 10 g liści babki.nika i porostu islandzkiego. szczególnie. Odwar z liści babki. nieżycie! szczytów płuc. 5 g kwiatów chabru. Przecedzić przez czyste płótno i obmywać spojówki oraz powieki w stanie zapalnym. żółtaczce i zgadze. Eliminują kwas moczowy i chlorki. W każdym wypadku. 100 g świeżych liści babki pociąć na drobne kawałki. Świeży sok zawiera witaminy A. Rozlać do małych butelek i przechowywać w lodówce. 5 g wody z płatków różanych. l kropla olejku róży. 150 g wrzącej wody. J Do celów leczniczych wykorzystuje się także korzeń babki. i przecedzić. Płyn do przemywania oczu. osłaniający oraz przeciwbiegunkowy.dla wzmocnienia efektu leczniczego babkę należy mieszać z taką samą ilością płucnika (Herba plumonariae). Pić dwa razy dziennie po pół szklanki w nieżycie jelit i biegunce. kaszlu. do przemywania oczu. Płyn ściągający. czyrakach. Stosować wodny wyciąg z babki. Naciągać 15 min. 10 g białej wazeliny. Zalać łyżkę ziół szklanką wody ciepłej. Do płukania ust przy zapaleniu gardła. Dwie łyżki odwaru na szklankę wody można stosować do spłukiwania głowy po umyciu włosów. dodać 100 rai ostudzonej. bławatka. Korzeń gotowany lubi żuty usuwa ból zęba. Nasiona babki są moczopędne. 186 . Świeży sok ma właściwości przeciwgorączkowe. oparzeniach i wrzodach. przegotowanej wody i zmiksować albo przekręcić przez maszynkę. Gotować łagodnie pod przykryciem przez 3 min. Do oczu rozcieńczyć przegotowaną wodę w proporcji 1:1. C i K. po czym ogrzewać do wrzenia. astmie i kokluszu. Stosować po łyżeczce. ogrzewać do wrzenia.

zapalenie pęcherza moczowego. nerek. Liście mają właściwości moczopędne i napotne. Ma niewielkie wymagania glebowe. Młode gałęzie mają gruby. Krzew rozsiewają ptaki. dna. zapalenie nerek. Zbiera się także korę z korzeni i całe korzenie. zebrany w duże baldachy. kwiaty można zapiekać w cieście lub używać jako namiastkę herbaty. zapalenie oskrzeli. kamica moczowa. czyraki. o krótkich ogonkach i drobno pikowanych brzegach na liście o krótkich ogonkach. rozkurczowo. różyczka. konfitury. nerwobóle.BEZ CZARNY Sambucus nigra L. padaczka samoistna. niedomoga wątroby. mają właściwości przeciwreumatyczne i przeciwzapalne. Ten drzewokrzew z rodziny przewiertniowatych. osiągający wysokość 5-10 m można zaliczyć do chwastów dendrologicznych. 187 korę. Rdzeń białych młodych gałęzi działa moczopędnie. napotnie. gruźlica. Rdzeń biały: reumatyzm. pięciopłatkowy. liście i kuliste owoce. potrzebuje trochę próchnicy i nie zacienionego miejsca. reumatyzm. przepuszczające. Kwitnie w maju. moczopędnie. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Kwiaty działają napotnie. drobny pikowany. pozyskujemy dla celów leczniczych kwiaty. kamica moczowa. szkarlatyna. Z owoców przyrządza się soki. żółtaczka. natomiast w sierpniu ukazują się w baldaszkach granatowe jagody. usuwają z organizmu toksyny egzogenne i szkodliwe produkty przemiany materii. w zapachu duszący. antyreumatycznie. kwiat kremowy. WSKAZANIA LECZNICZE Owoce (jagody): nerwice. rozpuszcza kamicę nerkową i żółciową. zaparcia. Kwiaty: astma. zapobiega dnie. działają słabo żółciopędnie i rozwalniająco. stany zapalne żołądka. Dawki lecznicze stosowane z umiarem nie wywołują niepożądanych skutków ubocznych. katar. gromadzenie się wody w tkankach. artretyzm. korzeń. choroby skórne. przeczyszczające. niestrawność. dolegliwości oczu. zwiększają odporność na choroby zakaźne. . puchlina wodna. biały rdzeń. uszczelniają ściany naczyń włosowatych i dzięki rutynie zwiększają ich elastyczność. gorączka podwyższona z wysypką. moczopędnie. Owoce działają rozwalniająco. ma właściwości przeciwpadaczkowe. biegunka. przeciwbólowe). Z tego krzewu. który ma wiele odmian.

Popijać w dowolnych porcjach przy zapaleniu oskrzeli. Należy zachować pewną odległość od wrzątku. zapalenie jamy ustnej i gardła. Kwiaty. zwłaszcza w chorobie gośćcowej. Napar moczopędny. tak aby czuć zapach naparu. 10 g nagietka lekarskiego. Recepty na mieszanki ziołowe z zastosowaniem kwiatu bzu czarnego 1. Łyżka soku na szklankę herbaty rano likwiduje moczenie nocne u dzieci. zapalenie spojówek (okłady). Owoce podaje się jako środek odtruwający i ułatwiający usuwanie z organizmu szkodliwych produktów przemiany materii. liść szałwii i korzeń goryczki w równych ilościach sproszkować i zażywać mniej niż pół łyżeczki na pół godziny przed jedzeniem. Stosować 0.. Naciągać przez godzinę. 20 g pomornika. Popijać kilka szklanek w ciągu doby. naciągać 10 min. pić w ciągu dnia przy reumatyzmie. następnie napar wycisnąć i dodać 100 g syropu miętowego. 188 . gośćcu. co pobudza wydzielanie soków żołądkowych. ziele świetlika. Wino moczopędne. korzeń arcydzięgla.2-1 litra dziennie. Gotować 2 min. ale nie traci właściwości. Kwiaty bzu czarnego wchodzą w skład mieszanki ziołowej Pyrosan („Herbapol”) stosowanej jako lek napotny i przeciwgorączkowy. kąpiele kosmetyczne. 10 g kwiatów bzu. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Jagody. Stosować 20-30 g soku rano przy zaparciach i nerwobólach. pobudza czynność nerek u dorosłych. Dodać 3 g wyciągu z jałowca. gorączce z wysypką. Odwar z dwu łyżek rozdrobnionej białej kory na litr wody.zwiększona przepuszczalność włosowatych naczyń krwionośnych. brzuszną i zapalenie nerek. chorobach zakaźnych i niektórych schorzeniach skórnych. Powidła grubo smarowane na bułce jeść na zwalczanie wrzodów żołądka i dwunastnicy. 1(5 g białego rdzenia bzu i litr białego wina. Napar. Sok może się zwinować. Naciągać 48 godzin. 10 g kwiatów ogórecznika lekarskiego. Odwar z kory poprawia skład soków trawiennych. Stosować co drugi tydzień przez dwa miesiące przy epilepsji samoistnej. gromadzeniu się wody w organizmie. Owoce wchodzą w skład granulatu Betagran („Herbapol”) i płynu Betasol (ten sam producent) oraz mieszanek ziołowych Normosan i Neonormosan używanych w zaparciach. stosować 100 g dziennie. reumatyzmie. W ustach zostawia posmak zjełczałego masła. Inhalacje parami z naparu z kwiatów pomagają w przewlekłych nieżytach dróg oddechowych i uporczywym kaszlu. Wyciąg wodny. wygotować do połowy. jako środek przeciwbólowy w rwie kulszowej. 10 g korzenia bzu na 400 g wody. zapaleniu nerwu trójdzielnego i bólach neuralgicznych. Łyżka powideł z owocu (robi się je przez proste smażenie i odparowanie) pomaga brać na noc . 600 g wody wrzącej. Sok nastawiony na cukrze działa korzystnie na drogi moczowe. naciągać 10 min. działa regulujące w biegunkach. Macerować 2 dni. Odwar moczopędny. Stosować 50 jagód ze 150 g ciepłej wody. ziele piołunu.Liście: zewnętrznie . Stosować jedną łyżkę co dwie godziny na puchlinę wodną. Wypić rano na czczo w dwu porcjach w odstępie 15 min. Biała kora. ale nie narażać się na wysoką temperaturę.przy przewlekłych zaparciach. Kwiat bzu czarnego. Garść kwiatów na litr wody wrzącej.

Ta bardzo rozpowszechniona roślina wieloletnia z rodziny goryczkowatych (Centanaceae) lubiąca środowisko wilgotne bagna.stała się. 3. Napar z kwiatów bzu działa silniej niż napar z kwiatu lipy przy kaszlu. Bobrek nie ma charakterystycznego swoistego zapachu. liść czarnej porzeczki w równych ilościach zmieszać. BOBREK TRÓJLISTNY Menyanthes trifoliata L. liść mięty. naparzać 10 minut. na l krew. przygotować napar. liść brzozy. Stosować do łagodzącego okładu i ciepłych kąpieli na odmroziny. Kwiat bzu czarnego. zaflegmieniu płuc i katarze i może być podawany niemowlętom. ziele bukowicy. ziele rzepiku. liście roztarte mają smak gorzki. stosować przy ischiasie. egzemy powiek. podmokłe łąki. kiedy też . przeciwmigrenowe i przeciwczerwiowe. Obmywać oczy w przypadku dolegliwości. mielone nasienie kozieradki. pączki topoli. morszczynu.2. kwiat krwawnika. w wyniku masowo przeprowadzanych melioracji gatunkiem zanikającym. cztery z tych składników sproszkować i zażywać w stwardnieniu rozsianym. liść poziomki. pobudza przywspółczulny układ 189 . liść ruty. nadbrzeża wód stojących . kwiat tawuły łąkowej. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Liść bobrka ma właściwości przeciwszkorbutowe. liść czarnej jagody. Na użytek zewnętrzny Okład. kora wierzby. np. działa oczyszczające. Kwitnie w maju p i czerwcu. które są biurowcem zielarskim. dbając o prawidłowe odżywianie. Z kwiatu bzu w połączeniu z kwiatem rumianku robi się okłady z rozparzonego ziela pod ceratką na godzinę.należy zbierać w celach leczniczych liście bobrka. Odwar z kwiatów bzu z dodatkiem połowy łyżeczki Azucalenu można stosować zewnętrznie do okładów i płukania jamy ustnej.w początkach pojawiania się kwiatów o biało różowym zabarwieniu zebranych w stojący na osobnej łodyżce kwiatostan . Kwiat bzu czarnego. 2 łyżki kwiatów bzu na litr wody wrzącej. przeziębieniach.

działa przeciwzapalnie. korzeń omanu w równych ilościach. reumatyzm. liście są również jednym ze składników nalewki gorzkiej (Tinctura amara z „Herbapolu”) i kropli żołądkowych. powoli gotować pod przykryciem. dna. pasożyty jelitowe. poprawia samopoczucie psychiczne. kminek. Naciągać pół godziny. gorączka naprzemienna. 6 g nalewki chmielowej i 10 g roztworu alkoholowego z wrotycza pospolitego. SPOSOBY UŻYCIA Ze względu na zawartość witamin. Napar przy zimnicy. Popijać 1-2 łyżeczki przed jedzeniem. nadkwasotą. Napar przy niestrawności połączonej z brakiem kwasów żołądkowych lub ogólną . ziela nostrzyka i ziela tymianku. krwawnik. przecedzić do termosu. Odstawić na j 10 min. Łyżkę ziół zalać szklanką wrzącej wody i przez 2-3 min. Pół łyżeczki liści bobrka zalać szklanką j wrzątku. wzmacnia działanie gruczołów wydzielania wewnętrznego. Liść bobrka. ziela krwawnika.5 g. wzdęciach i innych zaburzeniach trawiennych. najlepiej zażywać bobrek sproszkowany stosując 23 razy dziennie lub w opłatku po 0. Popijać pół szklanki przed jedzeniem. sprzyja menstruacji. ziele piołunu. korzeni lukrecji. wzdęciom. Zmieszać po 25 g liści bobrka. brak apetytu. 190 . krzywica.nerwowy. liść mięty. Pić 1-2 łyżki 3 razy dziennie na godzinę przed posiłkiem. 5 g nalewki z bobrka. ogrzać do wrzenia i gotować łagodnie pod przykryciem 3 min. liści mięty pieprzowej. żółciopędnie. Mieszanka pobudzająca łaknienie. zapobiega niedomogom wątroby. wymioty i biegunkę. WSKAZANIA LECZNICZE Anemia. ziele tysiącznika. osłabienie ogólne. przeciwdziała za-parciom. migreny po posiłkach. wzmacnia organizm. szkorbut. W połączeniu z piołunem i tysiącznikiem działa znacznie mocniej i jest stosowany jako lek w zimnicy. Odwar pobudzający trawienie i wzmacniający. kłączy tataraku. Stosować 25 kropli na kwadrans przed obiadem i kolacją. spowalnia współczulny układ nerwowy. niestrawność. Zioła żołądkowo-trawienne. 4 części liści piołunu i 2 części kwiatu słonecznika. dermatozy. pobudza wydzielanie soku żołądkowego i kwasu solnego. Odstawić na 10 min. Stosowanie bobrka w zbyt dużych dawkach może spowodować mdłości. i przecedzić. w nieżycie. mieszanki Digestosan. We wszystkich wyżej wymienionych chorobach i dolegliwościach można stosować nalewkę ze świeżych liści (15-30 kropli na cukier lub wodę przed każdym posiłkiem i mniej niż pół łyżeczki proszku). 5 g nalewki z drapacza lekarskiego. ma właściwości przeczyszczające. Pić trzy razy dziennie po ćwierć szklanki przed jedzeniem przy bezkwaśności. menstruacja nieregularna. Wino 10-procentowe: 10 g świeżych liści bobrka na 100 g gorącego wina czerwonego. Bobrek wchodzi w skład granulatu ziołowego Gastrogran. 3 części liścia bobrka.

). garbniki (do 12 proc. przyspiesza regenerację naskórka. w tym również wobec szczepów antybiotykoodpornych. jak betaina. odkaża miejscowo i hamuje krwawienie. próchniczej i wilgotnej. leczy schorzenia kobiece. zapobiega małym krwawieniom wewnętrznym z uszkodzonych właśniczek w przewodzie pokarmowym. C. a zatem i soli mineralnych. Na użytek zewnętrzny Działa przeciwgnilnie. gdyż koaguluje krew. dwunastnicę i żołądek. kwiatów i korzeni . betonicyna. na słońcu bowiem płowieje i traci wiele ze swych właściwości leczniczych. niszczy bakterie i ich toksyny. na skraju bagien.BUKWICA Betonica officinalis L Bukowica jest pospolitą rośliną wieloletnią z rodziny wargowatych (Labiatae). Występuje na ziemi dobrej. W ich kątach znajdują się kwiaty lub łodyżki kwiatowe. na łąkach i w lasach. gorycz. ślady alkaloidów. działa przeciwzapalnie na jelita. przeciwartretyczne i przeciwreumatyczne.liści. hamuje biegunkę. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Oczyszcza drogi oddechowe. Ilość kwiatów okółkowych zwiększa się ku górze przechodząc w różową wiechę z odcieniem fioletowym. Korzenie zbiera się w październiku i listopadzie. a jeśli gromadnie to w dużym rozproszeniu. goi rany. naprzemianległe. ma prostą łodygę wysokości 30-80 cm. Bukwica zawiera olejek eteryczny. 191 . wstrzymuje utratę wody. związki aminowe. w rowach. cholinę. ma właściwości wymiotne i przeciwnowotworowe (korzeń). działa przeciwbakteryjnie. wit. kwas kawowy. Wysuszoną i zmieloną bukwicę należy przechowywać w miejscu ciemnym. niszczy bakterie i wirusy. wzmacnia osłabiony układ nerwowy. a zbiór surowca . sole mineralne. działa wykrztuśnie i przeciwgorączkowo. wysuszone traci przykrą woń. leczy błonę śluzową żołądka i jelit. Kwitnie od czerwca do września. karbowane i bezogonkowe liście. zaroślach. w smaku jest cierpkie i gorzkie. pobudza apetyt. turycyna. zwiększa krzepliwość krwi. Rośnie przeważnie pojedynczo. stachydryna.zaczyna się już w kwietniu. Świeże ziele ma nieprzyjemny zapach.

192 . Przy zaparciu.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma. biegunka z obecnością krwinek w kale. kłącze tataraku. zawroty głowy. ischias. Gotować 3 min. skąpe wydzielanie soku żołądkowego. dolegliwości płucne. W mieszance przeciwbiegunkowej i przeciwkrwotocznej stosuje się wewnętrznie ziele bukwicy »f liść pokrzywy + ziele tysiącznika + ziele tasznika pospolitego + liść orzecha włoskiego + liść babki lancetowatej + liść maliny. zaflegmienie dróg oddechowych. puchlinie wodnej i żółtaczce stosować świeży sok z bukwicy z miodem. a nieraz i wymioty. nadmiar śluzów w przewodzie pokarmowym. na czyraki. liść ruty. Stosować 3 razy dziennie po 10 kropli dawkuje lekarz przy powiększonych węzłach chłonnych pachwinowych. Wypijać dziennie l szklankę w trzech porcjach. Pić 3 razy dziennie po l łyżce. guzy twarde przechodzące w tkankę nowotworową. ziele rzepiku. l łyżeczkę korzenia w jednej szklance wody. w nieżycie żołądka i jelit. Wywar z korzenia w winie leczy schorzenia kobiece. owrzodzenie skóry nóg. osłabienie nerwowe. Napar. Nalewka. żółtaczce i zaparciu. drobno pocięte. Parzyć 10 min. sproszkowane. bóle głowy.5 litra wody. zakażenia skóry bakteriami ropotwórczymi. liść pokrzywy. Odwar z ziela bukwicy podaje się doustnie przy biegunkach o różnym stopniu nasilenia. Stosować 1-2 g proszku dziennie na astmę. migreny. Na użytek zewnętrzny Rany zakażone bakteriami ropotwórczymi i grzybkami. zarodnikami grzybów pasożytniczych i drożdżakami. gdyż przedawkowanie powoduje kichanie. krwioplucie. Na użytek zewnętrzny Gotować 100 g bukwicy w litrze wody i stosować do obmywania zanieczyszczonych ran i na okłady na owrzodzenia nóg. Taki proszek należy używać ostrożnie. lekkich zatruciach pokarmowych. Proszek z bukwicy. paraliż połowiczy. Ziele bukwicy. nasienie kozieradki w równych ilościach sproszkować i zażywać mniej niż pół łyżeczki przy paradentozie. Do kataplazmów stosuje się liście świeże. przy bólach brzucha i wzdęciach wywołanych nadfermentacją oraz przy nieznacznych krwawieniach wewnętrznych z małą ilością krwi i śluzu w kale. nieżyt żołądka i jelit. Ziele bukwicy. padaczka. Na to samo: napar z 15 g liści na 0. dwa razy dziennie mniej niż pół łyżeczki przy nieregularnym okresie u kobiet. reumatyzm. Popijać 4 razy dziennie po 1/4 szklanki na kaszel. gościec stawowy przewlekły. artretyzm. w nadmiernej potliwości stóp (obmywanie). SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Łyżkę świeżego soku z miodem pić 3 razy dziennie przy puchlinie wodnej. żółtaczka. bezsenność. ziele rzepiku. nowotwory i owrzodzenia. Jako środek przeciwkrwotoczny na użytek zewnętrzny i wewnętrzny stosuje się mieszankę z tysiącznika + fiołek trójbarwny + krwawnik.

BRZOZA BRODAWKOWATA Betula verrucosa Ehrh. korzeni i kory . Osiąga 20 m wysokości. BRZOZA OMSZONA Betula pubescens Ehrh. olejek brzozowy i in. zwisające gałązki są ciemne i nagie. z przeróbki chemicznej (sucha destylacja) drewna.szereg cennych produktów. czeczotka) używane do ozdobnych wyrobów stolarskich. jak smoła. pączki. Największe znaczenie w lecznictwie mają brzoza brodawkowata i brzoza omszona. Kwitnie w kwietniu i maju. Kora służy do wyrobu pudełek. Rośnie w lasach na suchym siedlisku. Drewno brzozy jest bardzo cenne i używane w meblarstwie. powszechna w parkach. dziegieć. z którego po sfermentowaniu otrzymuje się napój o pewnej zawartości alkoholu. występuje na całym niżu oraz w niższych partiach górskich. Maksymalna ilość bukwicy stosowana do otrzymywania naparu wynosi 3 do 6 g na l do 2 szklanek wrzątku i tej dawki nie należy przekraczać. Z odpadów drzewnych otrzymuje się wysokokaloryczny opał. który należy zebrać w maju i suszyć w miejscach przewiewnych i zacienionych. Brzoza brodawkowata jest pospolitym w Polsce drzewem. korę i sok. często obecna w pobliżu ludzkich siedzib. Młode. Brzoza omszona rośnie w miejscach wilgotnych i podmokłych. z drewna . Ma białą. Rodzina brzozowatych (Bealulaceae) jest dość liczna. Do celów leczniczych wykorzystuje się liście. Betula alba L.W Anglii do liści tytoniu dodawane są liście podbiału i liście bukwicy. a częstym ich składnikiem są glikozydy flawonoidowe. 193 . Wiosną ze skaleczonych pni wycieka sok. okrężnie łuszczącą się korę.węgiel drzewny. syn. co ponoć odpowiada tamtejszym palaczom tytoniu. Surowcem leczniczym jest liść. Z gałęzi ścinanych zimą lub bardzo wczesną wiosną zbiera się pączki i korę. olej juchtowy. Wszystkie zawierają garbniki. Na pniu tworzą się naroślą dające drewno o bardzo ładnym rysunku (tzw. pokryte kropelkami żywicy w postaci brodawek. obejmuje bowiem sześć rodzajów i prawie sto gatunków. młode gałązki używane są do wyrobu mioteł i koszyków.

WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Liście działają moczopędnie eliminując chlorki z moczem, kwas moczowy, ponadto oczyszczające, napotnie; pączki usuwają zastój gruczołów chłonnych; kora oczyszcza (np. krew), ma właściwości trawienne i przeciwgorączkowe; świeży sok działa przeczyszczające, usuwa kamicę moczową. Świeży sok z liści brzozy pobudza przesączanie w kłębkach nerkowych i zwiększa wydalanie szkodliwych produktów przemiany materii oraz potu i żółci. Huba brzozowa, a właściwie czyr brzozowy (czytaj osobny rozdział w tej książce) działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, wzmacniająco, zwiększa odporność organizmu i zwalcza wirusy szkodliwe dla organizmu, ma więc znaczenie przeciwnowotworowe, zmniejsza niebezpieczeństwo przerzutów. Odwary podawane doustnie działają przeciwzapalnie na błony śluzowe przewodu pokarmowego, a w irygacjach - na błony śluzowe narządów rodnych. Przetwory z brzozy muszą być dawkowane przez lekarza. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Obrzęk pochodzenia sercowo-nerkowego, skąpomocz, nadmiar związków azotowych we krwi dający zawroty głowy, bóle głowy, reumatyzm, nadmiar kwasu moczowego we krwi, kamica moczowa, bóle nerkowe, puchlina wodna, otyłość, nadmierne wypełnienie naczyń krwią, artretyzm, białkomocz, nadciśnienie i wywołane przez nie zaburzenia (mózgowe, zawroty głowy, muszki przed oczami), pasożyty jelitowe, miażdżyca (stwardnienie tętnic). Na użytek zewnętrzny Choroby skórne, zapalenie węzłów chłonnych, rany. SPOSOBY UŻYCIA Napar z liści. 40 g liści na litr wody wrzącej, naciągać 10 min. Pić po filiżance między posiłkami jako środek moczopędny, przeciwobrzękowy i przeciwzapalny. Odwar z pączków. 150 g pączków na litr wrzątku. Dodać l g węglanu sodu, aby rozpuścić żywicę. Pić filiżankę przed posiłkiem na gorączkę. Odwar z kory. Stosować łyżeczkę na szklankę wrzątku. Lek na łuszczycę. Sok ze świeżych liści. Pić trzy razy dziennie po 40 kropli w 1/4 szklanki wody jako środek moczopędny i lekko napotny, antyreumatyczny. Sok wyciekający z naciętego pnia. Pić trzy razy dziennie po 1/2 szklanki między posiłkami na kamicę moczową, zapalenie nerek i pęcherza moczowego. Sok przechowywać w lodówce i pić wiosną do 10 litrów na całą kurację. Zioła w skazie moczanowej. 40 g liści brzozy i korzenia wilżyny, 20 g liści porzeczki czarnej i korzenia pokrzywy. Dwie łyżki tej mieszanki na 3 szklanki wody ciepłej, ogrzać do wrzenia. Gotować do 5 min., przecedzić do termosu. Pić 3 razy dziennie między posiłkami. Zioła w zapaleniu pęcherza. Po 30 g liści brzozy i ziela janowca, po 20 g na owocni fasoli, kwiatów rumianku i owoców jałowca, po 40 g owoców dzikiej róży i ziela skrzypu. Dwie łyżki tej mieszanki gotować przez 3 min. w dwu szklankach wody. 194

Przecedzić do termosu, osłodzić miodem. Pić po pół szklanki dziennie między posiłkami w zapaleniu miedniczek nerkowych i pęcherza. Preparaty „Herbapolu” z zawartością składników z brzozy: Reumosan, Betagran, Betasol, Fitolizyna, Reumogran, Urogran. Na użytek zewnętrzny (okłady i obmywania w chorobach skórnych i na rany). Na litr wrzątku dawać dwie łyżki liści i 30 g kory brzozy. Gotować 10 min.

CZYR BRZOZOWY
Innotus obliquus Wzrastające zainteresowanie brzozą, a właściwie trzema jej gatunkami (brodawkowatą, omszoną i białą), wiąże się m.in. z wykryciem szerokich właściwości leczniczych pasożytującego na tym drzewie grzyba, popularnie, ale mylnie zwanego hubą. W nauce nosi on nazwę włóknouszka ukośnego (Innotus obliquus); narośl ta, czyli czyr występuje na różnych gatunkach drzew, m.in. na modrzewiu, lipie, olsze, dębie, klonie. Stwierdzono jednak iż najsilniejsze działanie lecznicze ma czyr brzozowy, szczególnie odchodzący z drzew rosnących na torfowiskach. Brzoza zawiera cenne saponiny (2 proc.), taniny, flawonoglikozydy, w szczególności hiperozydy, myrecytynę, galaktozyd, betulinol, garbniki, olejki lotne, sole mineralne oraz inne substancje jeszcze nie do końca zidentyfikowane -więc te same składniki zawiera także pasożyt żywiący się pokarmem czerpanym z drzewa. Czyr osiąga ciężar 2 kg, w wyjątkowych wypadkach 5 kg. Ma powierzchnię chropowatą, może być różnej barwy - od ciemnej, przez brązową do bardzo jasnej. Bardzo twardy po wysuszeniu. Czyr doprowadza z biegiem czasu do obumierania drzewa, jednak najwyższe właściwości lecznicze zachowuje narośl zebrana z drzew żywych. W medycynie ludowej wyciągi z czyra były stosowane do leczenia chorób żołądka, wątroby, śledziony, nerek, pęcherza moczowego, złośliwych guzów i obrzęków. Do leczenia stosuje się odwary z czyra suszonego na świeżym powietrzu lub przy ciepłym piecu w temperaturze do 60 st. C. Wysuszony surowiec miele się np. w młynku elektrycznym na proszek. Pół łyżki białego i tyle samo czarnego czyra zalewa się 3/4 szklankami przegotowanej wody na noc, rano podgrzewa się do wrzenia i ostudzony macerat łyżkami podaje choremu w ciągu dnia. 195

Lecznicze właściwości czyra były sprawdzane w klinikach wielu krajów, gdzie stosowano ekstrakty do leczenia choroby wrzodowej, nieżytów żołądka oraz nowotworów złośliwych. Uczona z Białoruskiej Akademii Nauk, Nikołajewa, której wyniki badań nad czyrem brzozowym publikowała prasa radziecka w latach sześćdziesiątych, zaleca zemleć 100 g huby na proszek. Dwie łyżeczki tego proszku na pół szklanki cieplej, przegotowanej wody, nastawić na noc do naciągnięcia. Rano zagotować i pić trzy razy dziennie po łyżce. Francuski uczony Kars, nazwał leczniczą substancje czyra betolinus. Zawiera on kwas poliporowy o silnym działaniu przeciwzapalnym i przeciwnowotworowym, nie słabszym niźli kortyzon. Kars leczył czyrem guzy schorzałej błony śluzowej jamy ustnej. Nikołajewa tę substancję leczniczą nazywa funginami. Czyr stosuje się w homeopatii jako lek w postaci nalewki i ekstraktu w chorobie wrzodowej żołądka. W literaturze zielarskiej można spotkać informację, że wyciągi z czyra wzmacniają mechanizmy obronne organizmu osłabionego przez chorobę nowotworową. U chorych z nowotworami, leczonych wyciągami stwierdzono poprawę stanu ogólnego, obrazu morfologicznego krwi, poprawę łaknienia, przybieranie na wadze. Równie korzystne rezultaty osiąga się w leczeniu wyciągami z czyra chorych białaczkowych. Długotrwałe podawanie wyciągu wpływa na przedłużenie życia ludziom z zaawansowaną chorobą nowotworową. Opisano wiele przypadków wyraźnego zahamowania wzrostu tkanki nowotworowej oraz zmniejszenie skłonności do jej przerzutów. Wielu autorów twierdzi, że czyr działa regulujące na procesy metaboliczne ustroju. Zalecają oni przyjmować dwa razy dziennie po odrobinie (na końcu noża) proszku z czyra jako środek w leczeniu raka żołądka i płuc oraz w leczeniu chorób żołądkowojelitowych.

CZĄBER OGRODOWY
Satureja hortensis L. Pochodzi ze wschodniej części basenu Morza Śródziemnego. Należy do rodziny wargowych (Labiatae), która dostarcza wielu ziół leczniczych (tymianek pospolity, macierzanka piaskowa, szanta, szałwia lekarska, mięta, rozmaryn, lawenda, melisa, hyzop, majeranek, bazylia). Temperatura ich suszenia ma duży wpływ na ilość zachowanych substancji czynnych. Podczas suszenia nie należy przekraczać temperatury 35 st. C., co uchroni substancje lotne (olejki eteryczne) zlokalizowane we włoskach gruczołowych. Spośród licznych odmian cząbru najlepszy jest bałkański (bułgarska czubrica), który ma silniejsze działanie niż cząber uprawiany w Polsce. Surowcem leczniczym jest całe ziele cząbru. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Cząber działa moczopędnie, pobudza czynności żołądka, intelektu i pracę kory nadnerczy. Dzięki zawartości karwakrolu ma właściwości przeciwbakteryjne, przeciwgnilne, przeciwrobaczycowe w szczególności u dzieci, przeciwzapalne, regulujące perystaltykę jelit, rozkurczowe - zwalnia napięcie mięśni gładkich, ma działanie trawien196

ne, uspokajające, wiatropędne, wykrztuśne, wzdęcia i nadfermentację, zwalnia napięcie gładkich przewodu pokarmowego. Ziele cząbru ma zapach macierzanki i wchodzi w skład pieprzu ziołowego. Służy jako przyprawa do konserw mięsnych i jarzynowych. Na użytek zewnętrzny Ma właściwości gojące, rozpuszczające, zabliźniające. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astenia intelektualna i seksualna, astma, wywołana zwiększonym napięciem mięśni przewlekłe, blednica, bóle gastryczne, ludzka, kurcze jelitowe, nadfermentacja niedokwaśność soku żołądkowego, nieżyt pokarmowego, nerwice żołądka i ogólne, osłabione przyswajanie składników zapalenie oskrzeli, wzdęcia. Na użytek zewnętrzny

ułatwia przyswajanie pokarmu, znosi mięśni

pokarmowych,

atonia gładkich, biegunki glista jelitowa, przewodu osłabienie ogólne, pasożyty jelitowe,

Czyraki, guzy, osłabienie słuchu, rany, stłuczenia, ukąszenia owadów, wrzody. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. 5 g ziela na szklankę wody wrzącej. Gotować 2-3 minuty, naciągać 10 min. Popijać l szklankę 3 razy dziennie po posiłku przy biegunkach, przewlekłych nieżytach przewodu pokarmowego, nerwicy żołądka, nerwicy ogólnej, wzdęciach, blednicy, ogólnym osłabieniu, pasożytach jelit. Olejek cząbrowy z apteki. Stosować 3-5 kropli z miodem 2-3 razy dziennie pod koniec posiłków przy tych samych dolegliwościach. Cząbru sproszkowanego używa się do sałatek, mięs, twarogów, szczyptę na końcu noża. Na użytek zewnętrzny Napar z całej rośliny. 25-30 g na 1 l wody stosuje się do okładów i jako płyn do przemywania ran. Napar z cząbru na głuchotę. Wprowadzić 3-4 krople do ucha 3 razy dziennie 197

Uwaga. Przy chorobach nerek i wątroby oraz przy dolegliwościach sercowych należy ograniczać dawki cząbru. Ziele cząbru wchodzi w skład mieszanek o działaniu wiatropędnym i regulującym trawienie. Mieszanka taka zawiera kłącze tataraku, liść mięty, koszyczek rumianku, ziele dziurawca, korzeń lukrecji i owoc kopru włoskiego w równych ilościach. Mieszanki przeciwbiegunkowe: kłącze pięciornika, owoc borówki czarnej, ziele rdestu ptasiego, ilość pokrzywy, liść babki lancetowatej, kwiat krwawnika i korzeń lubczyka, korzeń kobylaka w równych ilościach. Takie mieszanki mogą być także używane do kąpieli przy czyraczycy, wrzodach, guzach, stłuczeniach z wybroczynami. W Europie Zachodniej, np. we Francji, wywar z cząbru jest stosowany do płukania ust przy owrzodzeniu dziąseł. Uśmierzano nerwoból zębowy przez nacieranie spróchniałego zęba olejkiem z cząbru, przy czym jedną kroplę olejku wprowadzano do ucha. Olejek cząbrowy działa jak antybiotyk.

CHMIEL ZWYCZAJNY
Humulus lupulus L. Ta pnąca roślina z rodziny konopiowatych (Cannabaceae) dorasta 5 m wysokości, występuje na obszarze całej Polski, powszechna wśród wilgotnych zarośli oraz w lasach olchowych. Surowcem leczniczym są owocostany, zwane szyszkami chmielowymi. Szyszki używane są także do produkcji piwa. Młode pędy chmielu można spożywać jako sałatkę. Z włókien pędów wytwarzane są grube tkaniny. W niektórych regionach kraju rozpowszechnione są plantacje chmielowe. Owocostany chmielu zbiera się w sierpniu, na początku dojrzewania, wówczas, gdy szyszki nabierają zielonożółtego odcienia. Na powierzchni szyszek występują włoski gruczołowe wypełnione żółtą substancją. Podczas suszenia owocostanów włoski te częściowo okruszają się. Tak powstaje surowiec leczniczy mający postać zielonkawo-żółtego, a później pomarańczowego proszku, zwanego lupuliną lub mączką chmielową. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Chmiel działa oczyszczające, moczopędnie, pobudza łaknienie, działa przeciwszkorbutowo. Wpływa regenerująco na krew, uspokaja pociąg płciowy, ma właściwości przeciwskrofuliczne, przeciwgorączkowe, przeciwrobacze, wspomaga porost włosów, 198

działa nasennie, wskazany jest przy niedokwaśności, nadmiernej fermentacji jelitowej, wzdęciach i odbijaniu, koi układ nerwowy, zapobiega zmazom nocnym. Na użytek zewnętrzny Łagodzi bolę. WSKAZANIA LECZNICZE Anemia, blednica, brak łaknienia (zwłaszcza u dzieci), dna, dermatozy (egzemy, półpasiec, liszajec), gorączka wiosenna i jesienna, kamica, krzywica, limfatyzm, puchlina wodna, obrzęki, nieżyt jelitowy, podniecenie, moczenie mimowolne, nerwowość i bezsenność, niestrawność i zaburzenia trawienia, pasożyty jelitowe, pobudliwość seksualna, skrofuloza, szkorbut, upławy białe, zapalenie węzłów chłonnych. Na użytek zewnętrzny Bóle reumatyczne, dna, nowotwór zewnętrzny, wrzody, zapalenia korzonków nerwowych, stany zapalne skóry, czyraki, trudno gojące się rany, wypadanie włosów. Wyciąg z szyszek chmielowych wchodzi w skład preparatów uspokajających: kropli Nervosol („Herbapol”), syropu Passipasmin („Herbapol”) i kropli nasercowych Milocardin („Polfa”). SPOSOBY UŻYCIA Mieszanka ziołowa. Szyszki chmielu, kwiat wrzosu, kwiat lawendy, liść mięty w równych ilościach; zmieszać, sproszkować i zażywać dwa razy dziennie na koniec noża przy histerii. Napar, l łyżkę szyszek chmielu zalać szklanką wody wrzącej i postawić pod przykryciem na parze na 10 min. Odstawić na 10 min. i przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 1/4-1/3 szklanki na pół godziny przed posiłkiem, jako środek poprawiający trawienie, rozkurczowy, wzmacniający i łagodnie uspokajający. Napar. Zmieszać po 30 g szyszek chmielowych, ziela dziurawca i korzenia kozika oraz po 20 g liści mięty pieprzowej i ziela serdecznika lub liści melisy. Zalać 2 łyżki tej mieszanki 2 1/2 szklankami wrzątku, postawić na pół godziny na parze pod przykryciem, odstawić na 10 min, i przecedzić do termosu. Pić 2/3 szklanki dwa razy dziennie po jedzeniu przy bezsenności wywołanej przez nerwice narządowe oraz w ogólnym pobudzeniu nerwowym i uczuciu niepokoju. Napój w nadpobudliwości płciowej. Do butelki jasnego piwa wsypać po łyżeczce szyszek chmielowych, liści mięty, pozostawić na 12 godzin i przecedzić. Pić od 1/2 szklanki do całej butelki, zależnie od wieku i stopnia nasilenia nadpobudliwości (zalecane dla kobiet i mężczyzn), również w zmazach nocnych, przy skłonnościach do onanizmu i bezsenności na tle erotycznym. Odwar. Zmieszać po 30 g szyszek chmielowych, rozdrobnionych korzeni łopianu, ziela skrzypu polnego oraz 80 g rozdrobnionych korzeni mydlnicy i 20 g kwiatu rumianku, 1-2 łyżki stołowe mieszanki wsypać do 2 szklanek zimnej wody i gotować powoli pod przykryciem 15-30 min. Odstawić na 15 min. i przecedzić. Pozostałe po przecedzeniu zioła zalać ponownie dwiema szklankami wody, zagotować, a po lekkim ostudzeniu przecedzić i dodać 2 łyżki szklanki ciepłej wody. Pierwszym płynem zmoczyć włosy i palcami masować skórę głowy, odczekać 15 min. i umyć głowę wodą 199

pozostałą z drugiego odwaru. Jest to zabieg wzmacniający, który należy stosować przy wypadaniu włosów, łojotoku, łupieżu, nawet grzybicy. Korzystne jest, aby bezpośrednio po umyciu nie osuszać włosów i skóry, ale zawiązać na pół godziny turban z ręcznika. Szyszek chmielu można używać na kataplazmy na zbierające wrzody oraz na hemoroidy. Na talerzyk położyć gazę o wymiarach dwukrotnie większych od wrzodu, nasypać grubą warstwę pociętych szyszek, zalać wrzątkiem, lekko odcisnąć, a po ostudzeniu przyłożyć na zbierający wrzód. Lupulinę jako środek kojący zażywa się w ilości 0,5 do l g dziennie, jako środek nasenny - do 2 g w dwu, trzech dawkach przed jedzeniem, podobnie przy zmazach nocnych, zaburzeniach histerycznych u kobiet, także do pudrowania nóg wydających nieprzyjemny zapach przy poceniu, po uprzednim umyciu w odwarze ze skrzypu. Lupulinę należy przechowywać w zamkniętych naczyniach, w ciemnym i koniecznie chłodnym miejscu, w cieple bowiem zmienia kolor na brunatny, jełczeje i nabiera nieprzyjemnego zapachu zepsutego sera. Olejek eteryczny zawarty w lupulinie wchodzi w skład Walcordinu zaburzeń sercowo-naczyniowych, nerwic wegetatywnych i skurczów jelit. Przedawkowanie lupuliny może być niebezpieczne. Należy bowiem pamiętać, że chmiel jest rośliną trującą i dlatego wszelkie preparaty z chmielu muszą być przyjmowane na zalecenie lekarza i zgodnie z jego wskazówkami. Produkowany przez „Herbapol” preparat Passispasmin należy stosować w sposób następujący: dorośli po l łyżeczce syropu 3-4 razy dziennie po jedzeniu w zaburzeniach nerwowych i niepokoju, a przy bezsenności l łyżkę stołową przed snem. Dzieciom podawać pół łyżeczki 2-3 razy dziennie, a przy bezsenności podwójną dawkę przed snem.

DZIURAWIEC ZWYCZAJNY
Hypericum perforatum L. W medycynie ludowej równy popularności rumiankowi i mięcie, wykorzystywany do celów leczniczych od najdawniejszych czasów. Należy do rodziny dziurawcowatych (Buttiferae) liczącej prawie 200 gatunków. Dziurawiec, który bardzo łatwo rozpoznać wśród wielu innych ziół o żółtych kwiatach, zawdzięcza swoją nazwę charakterystycznym, owalnym listkom, które wzięte pod światło wyglądają niczym podziurawione cienką szpileczką. Gdy patrzeć na listki z góry - tworzą one krzyżyk, stąd inna nazwa dziurawca - krzyżowe ziele. Nazywają go też zielem świętojańskim, ponieważ choćby lato było najbardziej spóźnione zawsze zakwitnie do 24 czerwca. Rośnie na piaskach, bagnach, suchych łąkach, ugorach, miedzach, wśród zarośli. Tworzy sztywną, twardą łodygę dorastającą 60 cm wysokości, zakończoną pięciopłatkowymi kwiatami. W smaku gorzki, ale bez zapachu. Owe wspomniane „dziurki” na liściach są zbiorniczkami olejków eterycznych. Potarte kwiaty wydzielają krwistoczerwony sok. Do celów leczniczych wykorzystuje się kwitnące, nie zdrewniałe młode pędy z pączkami, które należy zbierać od czerwca do połowy lipca, a następnie w końcu sierpnia, gdy przycięte rośliny odrosną i ponownie zakwitną. Świeże kwiaty i ziele służą do otrzymywania wyciągu olejowego. 200

Surowiec leczniczy, którym są wysuszone nadziemne części dziurawca, zawiera m.in. flawonoidy, olejek lotny, garbniki, naftodwuantrony (m.in. hiperycyna), związki żywicowe i cukrowe, kwas askorbinowy. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Dziurawiec działa antyseptycznie, antybakteryjnie (hamuje wzrost gronkowca złocistego i innych drobnoustrojów Gram-dodatnich), ściągające (garbniki), antynadkwaśnie, przeciwskurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, dróg żółciowych i naczynia krwionośne o-raz w mniejszym stopniu na drogi moczowe (powoduje powolny, stopniowy spadek napięcia ścian w tych narządach wywołany przez flawonoidy i hiperycynę), moczopędnie, garbniki działają na drobne naczynia krwionośne, zwłaszcza na włośniczki i tętniczki przedkapilarne, podobnie jak witamina P. Hiperycyna katalizuje procesy wewnątrzwydzielnicze i wpływa korzystnie na mechanizmy (hiperycyna występuje w soku z dziurawca i w jego oleju; w odwarze i w naparze jej brak, gdyż nie rozpuszcza się w wodzie). Dziurawiec pobudza łaknienie, poprawia trawienie, działa balsamicznie, przeciwgorączkowo, robakobójczo, przeciwdepresyjnie (popijanie soku), flawonoidy skutecznie działają przy nadciśnieniu tętniczym. Na użytek zewnętrzny Dziurawiec ułatwia leczenie ropni, zakażonych ran, oparzeń II i III stopnia, wrzodów, ropnych zapaleń, zakażeń skóry, zapaleń sutka, ostrego nieżytu nosa i zapaleń gardła, owrzodzenia żylakowego. Bywa stosowany na miejsca pozbawione pigmentu przy bielactwie nabytym. Działa przeciwzapalnie i ściągające. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma, dolegliwości płucne, biegunka, dolegliwości przewodu pokarmowego, nieżyt i stany zapalne żołądka, jelit oraz przewodu żółciowego, niedokwaśność treści żołądka, przekrwienie wątroby i zaburzenia czynnościowe, skąpomocz, bezsenność, niedomogi krążeniowe, bóle głowy, wyczerpanie nerwowe, zarostowe zapalenie tętnic, choroby zakaźne u dzieci, gorączka przerywana, niestrawność, zapalenie oskrzeli, wywołane przez stresy stany skurczowe wspólnego przewodu dróg żółciowych i trzustki przy wejściu do dwunastnicy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, skurcz odźwiernika 201

i naczyń żylnych, dolegliwości miąższu niektórych narządów, upławy białe, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie nerek, nadciśnienie tętnicze, zapalenie okrężnicy, grypa, angina, gościec stawowy, skaza limfatyczna, moczenie nocne, czyraki, obfite menstruacje. Jest używany jako środek uspokajający, na apetyt oraz zmniejszający przepuszczalność naczyń włosowatych. Na użytek zewnętrzny Rany, oparzenia, owrzodzenia nóg, likwidacja przykrego zapachu z jamy ustnej, zapalenie dziąseł oraz środek na ich wzmocnienie, zapalenie jamy ustnej, ropne zapalenie skóry. Stosuje się przemywanie i inhalacje. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. 15-30 g kwiatów i ziela na litr wrzątku. Gotować 2 min., naciągać 10 min. Pić 3 razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki, co działa wzmacniająco, przeciwbakteryjnie, uspokajająco, pobudza apetyt, ułatwia trawienie. Dzieciom podawać napar rozcieńczony, kierując się zasadą, im mniejsze dziecko, tym napar „lżejszy”. Ten sam napar może być stosowany jako płukanka. Naparz dodatkiem mięty. Łyżkę stołową kwiatów i ziela dziurawca i łyżkę liści mięty zalać szklanką wrzątku. Gotową 2 min. pozostawić pod przykryciem. Po 30 min. odcedzić. Pić 2 razy dziennie po szklance w przypadkach skąpego wydalania moczu, kamicy żółciowej, zastojach krążenia w kończynach, nadmiernej przepuszczalności i łamliwości włośniczek oraz przewlekłym gośćcu i skazie moczanowej, w ogólnym wyczerpaniu nerwowym, stanach depresyjnych wywołanych zaburzeniami czynnościowymi, urazami lub okresem przekwitania, w psychozach okresowych, zaburzeniach równowagi nerwowej, objawach niepokoju, moczeniu nocnym u dzieci, lęku nocnym i w stanach nerwicowych. Pomocniczo w depresjach po wstrząśnieniu mózgowym, ciężkich kontuzjach i operacjach. Mieszanka do leczenia zapalenia oskrzeli, astmy, zapalenia pęcherza moczowego. W równych ilościach dziurawiec, bluszcz pospolity, korzeń olszyny. Jedną łyżeczkę mieszanki wsypać do szklanki wrzątku, gotować 2 min., naciągać 10 min. Popijać 2 razy dziennie po 1/2 szklanki przed lub między posiłkami. Mieszanka ta pobudza odnowę uszkodzonej i porażonej tkanki nerwowej (w jednym przypadku pomogła mi leczyć zanik przednich płatów mózgowych u 14-letniej dziewczynki, która otrzymywała dwuchlorek magnezu), zmniejsza bóle menstruacyjne. Odwar z ziela. Gotować przez 5 min. łyżkę ziela w 2 szklankach wody, odstawić na 10 min. Przecedzić do termosu. Pić 3 razy dziennie przed jedzeniem. Odwar ten gotowany z korzeniem wilżyny, owocem jałowca, zielem nawłoci pospolitej, liściem brzozy i owocem dzikiej róży działa moczopędnie i oczyszcza organizm. Nalewka. 10 dag kwiatów, pąków i liści dziurawca zalać 1/2 litrem spirytusu. Trzymać w ciemnym miejscu, po 2 tygodniach przecedzić i wycisnąć przez gazę. Pić raz dziennie l łyżeczkę tej nalewki na 1/2 szklanki mleka lub wody, co działa ściągające, przeciwbakteryjnie i wzmacniająco, a także jest środkiem uspokajającym. Wyciąg wodny. Popijać l łyżeczkę w kieliszku wody 2 razy dziennie po jedzeniu, dzieciom dawać 20-40 kropli jednorazowo na poprawę łaknienia. 202

Przeciwwskazania (dotyczy nalewki spirytusowej). Wrażliwość na promienie nadfioletowe, uszkodzenia wątroby i nerek oraz wysoka gorączka. Ziele dziurawca jest składnikiem granulatu Gastrogran, Normogran i Cholegran oraz mieszanek ziołowych Cholagoga nr l i 2. Wyciągi z ziela dziurawca wchodzą w skład preparatów Herbogastrin, kropli żołądkowych i Hemostinu. Na użytek zewnętrzny Ziele, kwiaty i olej z dziurawca są stosowane do leczenia trudno gojących się ran, ponieważ działają przeciwzapalnie, odkażająco i ściągające. Hiperycyna rozpuszczona w wodzie ma właściwości uczulające na promienie ultrafioletowe światła słonecznego i może wywołać zapalenia i poparzenia skóry, znajduje się w nalewce alkoholowej. Olej dziurawcowy nr 1. 500 g świeżych kwiatów, olej z oliwek, 1/2 litra białego wina. Macerować 5 dni, gotować w kąpieli wodnej aż do wyparowania wina. Namoczyć gazę i stosować do okładów na rany, oparzenia, owrzodzenia oraz nacierania nerwobólu reumatycznego. Olej dziurawcowy nr 2. 50 g świeżych kwiatów zwilżyć 50 ml 95 proc. spirytusu, dodać 250 min oleju słonecznikowego, postawić w naczyniu na parze, ogrzewać 2 godziny, aż kwiaty staną się kruche, odcedzić. Intensywnie czerwony płyn przelać do butelki. Stosować do leczenia dermatoz, to jest chorób skóry, robiąc okłady i obmywania. Sok wyciśnięty z kwiatów dziurawca służy do pędzelkowania i smarowania dziąseł. Preparaty z dziurawca mają zastosowanie w homeopatii w przypadkach uszkodzeń nerwów obwodowych spowodowanych cięciem, ukuciem, zmiażdżeniem lub rozerwaniem, z silnymi bólami przebiegającymi wzdłuż nerwów; wstrząśnienia mózgu lub rdzenia przedłużonego; stany depresyjne u osób z miażdżycą, przede wszystkim naczyń mózgowych lub po wstrząśnieniu mózgu bądź udarze mózgowym. Oprócz naparów, odwarów, oleju i roztworów używa się maści i zasypki, które działają antyseptycznie i zarazem sprzyjają podsychaniu powierzchni ran oraz pobudzają regenerację tkanek. Naparz dziurawca z małym dodatkiem mięty, zlany pół na pół ze spirytusem i lekko osłodzony (łyżka cukru na pól litra gotowanej wódki) da nam prawie odtrutą wódkę. Tenże napar na drugi dzień rano po kolacji nadmiernie zakropionej innymi alkoholami, okaże się środkiem niesłychanie skutecznym w uwolnieniu organizmu od alkoholu. Dziurawiec wraz z innymi ziołami może być stosowany do kąpieli przez chorych na cukrzycę. Recept z zastosowaniem dziurawca 1.
2.

3.

Na zapalenie nerek i pęcherza. Ziele dziurawca 40,0 g + nasienie lnu 40,0 + korzeń żywokostu 40,0 + kłącze pięciornika 20,0 + kwiat wrotyczu 10,0. Łyżkę ziół zalać rano szklanką wody, wieczorem podgrzać do wrzenia i wypić ciepłe przed snem. Przy kamicy fosforanowej i węglanowej. Ziele dziurawca 25,0 + ziele bratka polnego 30,0 + ziele skrzypu polnego 30,0 + ziele rdestu ptasiego 25,0 + korzeń mniszka 25,0. l łyżka ziół na l szklankę wody. Gotować 10 min., odstawić na 1/2 godz. Pić ciepły odwar 3 razy dziennie. Na zwiększenie perystaltyki jelit (regulacja układu trawiennego i nerwowego oraz, poprawa czynności jelit). Ziele dziurawca 20,0 + ziele melisy 50,0 + kwiat nagietka 203

4.

5. 6. 7.
8.

9.

10,0 + kwiat bzu czarnego 10,0 + kora kruszyny 20,0. l łyżka ziół na l szklankę wrzątku. Gotować 2 min. Pić po 1/2 szklanki przed posiłkiem. Na bezsenność. Ziele dziurawca 10,0 + ziele mięty pieprzowej 10,0 + korzeń waleriany 30,0 + kwiat lawendy 10,0 + ziele melisy 20,0. 2 łyżki ziół zalać 1/2 l gorącej wody, odstawić na 3 godziny, połowę odlać do innego naczynia, resztę zagotować, zlać razem, pić ciepłe 2 razy dziennie po l szklance rano i wieczorem. Przy nerwicy żołądka. Ziele dziurawca, liście mięty, liście melisy, korzeń omanu, szyszki chmielu w równych ilościach. Napar wypić na pół godziny przed jedzeniem. Przy zapaleniu miedniczek nerkowych. Ziele dziurawca, ziele świetlika, kwiat krwawnika, liść pokrzywy, liść podbiału w równych ilościach. Napar popijać 3 razy dziennie po 1/2 szklanki. Przy miażdżycy. Ziele dziurawca 80,0 + liść czarnej jagody 80,0 + liść poziomki 50,0 + ziele świetlika 20,0. Zmieszać, 2 łyżki ziół zalać 2 szklankami ciepłej wody, pozostawić 10 godzin, zlać i wypić po połowie rano i wieczorem. Przy złym wydzielaniu żółci. Ziele dziurawca 40,0 + kłącze kozłka 35,0 + kwiat kocanki i kwiat rumianku po 20,0. Wypijać szklankę naparu na godzinę przed snem. Przy histerii. Ziele dziurawca, kłącze kozłka, kłącze perzu, korzeń arcydzięgla i szyszki chmielu w równych ilościach. Przygotować odwar.

Dla ludzi młodych napar z dziurawca z małym dodatkiem mięty jest nieodzowną herbatką. Zarówno dla sportowca, jak i mózgowca; pierwszemu zapewni apetyt i dobre trawienie, drugiemu przyswajanie fosforu, bez którego rozwój umysłowy młodego człowieka jest dość trudny. Ziele dziurawca ma korzystne działanie trawienne i ułatwia przyswajanie witamin typu B, dzięki czemu wpływa na odżywienie tkanki nerwowej i lepsze jej funkcjonowanie, l W warunkach domowych można przygotować wiele bardzo skutecznych przetworów z dziurawca, zwłaszcza ze świeżych kwiatów, ale trzeba pamiętać, iż należy je l nastawiać i przechowywać z dala od światła.

GŁÓG DWUSZYJKOWY
Cartaegus oxyacantha L. Jest ciernistym krzewem, niekiedy występuje w postaci niewielkiego drzewka. W Polsce pospolity w niższych partiach górskich, na zachodnim niżu po Wyżynę Małopolską, Kujawy i Pomorze. Rośnie w lasach, parkach, ogrodach, wzdłuż ulic, używany do żywopłotów. Osiąga wysokość 5 m. Ma białe, zebrane w baldachogronach kwiaty, czerwony jajowaty bądź kulisty owoc. Kwitnie w maju lub w czerwcu. Do celów leczniczych zbiera się rozkwitające kwiatostany z 2-5 najbliższymi liśćmi i suszy możliwie szybko. Suszone zbyt długo lub pogniecione przy zbiorze łatwo ciemnieją i tracą wartość leczniczą. Podobną wartość co kwiatostany, zwane często po prostu kwiatami, mają także kwiaty i owoce głogu jednoszyjkowego. Głóg szkarłatny mający kwiaty czerwone, często sadzony w parkach - nie nadaje się do celów leczniczych. Preparaty z głogu znajdują zastosowanie w chorobach serca w starszym wieku, zwłaszcza miażdżycy, dusznicy bolesnej, nadciśnieniu, w zaburzeniach ciśnienia krwi, 204

w przewlekłej i mało nasilonej niewydolności wieńcowej, przy osłabieniu mięśnia sercowego na tle metabolicznych po przebytych chorobach zakaźnych, upośledzonym krążeniu krwi w naczyniach mózgowych, zawrotach i bólach głowy oraz ogólnym zmęczeniu. Preparaty z głogu nadają długotrwałego stosowania. Ich działanie jest Kwiatostan głogu wchodzi w skład mieszanki ziołowej Cardiosan stosowanej w chorobach serca, a kwiatostany i owoce w skład mieszanki Sklerosan używanej w początkowych stanach miażdżycy. Wyciągi alkoholowe są składnikami kropli Cardiol, Neocardina i Kelicardina podawanych w chorobach serca, a także syropów Neospasmina i Passispasmina używanych jako leki łagodnie uspokajające. Wszystkie wymienione tu leki są produkcji „Herbapolu”. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE

postępującym zaburzeń w przy się do powolne.

Wzmacnia serce, obniża ciśnienie krwi dzięki rozszerzaniu naczyń krwionośnych, działa przeciwskurczowo, jest środkiem nasennym i przeciwgorączkowym. Korzystnie na preparaty z głogu reagują naczynia mózgowe. Ich rozszerzenie umożliwia doprowadzenie z krwią zwiększonej ilości tlenu oraz składników odżywczych, co przeciwdziała anemizacji mózgu. Rozkurczowe działanie głogu na drogi moczowe powoduje nieznaczne zwiększenie ilości wydalanego moczu. Występuje spadek ciśnienia krwi, jeśli nie jest ono pochodzenia nerkowego. Preparaty z głogu stosowane w zalecanych przez lekarza dawkach nie wywołują szkodliwego działania ubocznego. Nie są zalecane przy niskim ciśnieniu tętniczym krwi. Owoce działają ściągające i rozpuszczają kamicę. WSKAZANIA LECZNICZE Biegunka, bóle serca, bezsenność, częstoskurcz i arytmia serca, dusznica bolesna, kamica nerkowa i żółciowa, kołatanie serca, kurcze naczyniowe, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, nadmierna pobudliwość, niestrawność, przekrwienie narządów, nerwica wegetatywna przebiegająca z zaburzeniami wywołującymi zawroty głowy, szum w uszach i niepokoje. SPOSOBY UŻYCIA Napar z kwiatów. Łyżeczka na szklankę wrzątku. Pić dwie szklanki dziennie. Wyciąg alkoholowy 20proc. Brać 20 kropli przed każdym posiłkiem przez 3 tygodnie w miesiącu na nadciśnienie i 40 kropli przed snem jako środek przeciwskurczowy i nasenny. 205

by stać się czarnym z sinym nalotem. 10 g tinktury z ziela męczennicy. ziele morszczynu 50. 10 g tinktury z męczennicy. Kwiat głogu. drzewo. Jałowiec występuje w kilkudziesięciu gatunkach w postaci drzewa i krzewu. Owocem jałowca jest szyszkojagoda. kwiat bzu czarnego. Brać 20 kropli na wodzie 2 razy dziennie w przypadkach lęków i nerwicy wegetatywnej. Herbatka z owoców. liście. substancje żywicowe i woskowe. Na kurcze naczyń stosuje się także następującą mieszankę: po 3 g tinktury z głogu i męczennicy. Mieszanka ziołowa naparu przy puchlinie wodnej i niedomodze wątroby. Jałowiec znany ze swych właściwości leczniczych już w starożytności. 90 ml wyciągu wodnego z mięty. 4 g wyciągu z waleriany. wyciąg alkoholowy z ziela Ballota foetida. Pić co 2-3 godziny szklankę naparu. 20 g tinktury z głogu. ziele serdecznika. W równych ilościach kwiat głogu. zatrzymaniu moczu. Może rosnąć w glebie jałowej. należy do rodziny cyprysowatych zawierającej monoterpeny z liczną grupą związków terpenoidowych. Jałowiec zawiera m. zwapnieniu żył. l g tinktury z pokrzyku. we wrześniu. Odwar przy miażdżycy. Surowcem leczniczym są szyszkojagody. owoc dzikiej róży 30. trzecią jesień.) kwasy organiczne. ziele krwawnika. Większe dawki terpenów wywołują objawy toksyczne i uszkodzenie nerek. Inna mieszanka. mają więc właściwości żółciopędne. Brać łyżeczkę mięty na łyżkę wody. Mieszanka przeciwskurczowa. Łyżkę ziół zalać szklanką zimnej wody na 8 godzin. liść czarnej porzeczki 20. występujących głównie w olejkach lotnych (juniperyna) o silnym zapachu. następnie zagotować. Z dwu łyżek zrobić szklankę odwaru i wypijać w ciągu dnia pojedynczymi łykami. Działają bakteriostatycznie i dezynfekujące. olejki eteryczne (2 proc. W miarę dojrzewania zmieniają kolor .przez brązowy. biopierwiastki. Pić 2 razy dziennie po jedzeniu przy niedokrwistości. W sąsiedztwie jałowca łatwo przyjmują się i szybko rosną sadzonki sosny. kwiat tawuły. żółciotwórcze i odkażające. 15 g na litr wody. Mieszanka o wielokierunkowym działaniu. związek goryczkowy. Konfitury z owocu i kwiatu zażywane dwa razy dziennie po łyżce dobre są w kuracjach odchudzających. JAŁOWIEC POSPOLITY Juniperus communis L. sole mineralne. wypijać 2-3 szklanki dziennie.in. fioletowo granatowy. gdyż rozkładające się igliwie jałowca wytwarza żyzną próchnicę. 10-15 kropli dziennie w przypadkach nadmiernej pobudliwości. ziele jemioły po 40. stanach nerwowych. która w pierwszym roku jest zielona.Wyciąg wodny. a dojrzewa na drugą. kora kruszyny. 206 . a w młodych lasach z jałowcem szybko pojawiają się grzyby. Olejki te stosowane wewnętrznie działają drażniąco na błony śluzowe przewodu pokarmowego i nerki. alkohol terpinelowy. Drażnią również błony śluzowe dróg oddechowych i wywierają działanie wykrztuśne oraz odkażające oskrzeli. Kwiat głogu 50. 10 g tinktury z głogu. Można to stosować przez czas dłuższy. Brać 40-60 kropli 3 razy dziennie. ziele kopytnika z korzeniami.

kminkiem i majerankiem.zebrać szumowiny. C co cytryna. nadto witaminy A. Jest łatwo strawna. Taka kapusta ( syci i nie tuczy. nadczynność tarczycy. Na użytek zewnętrzny Dermatozy. Jagody gotowane w winie działają moczopędnie. Mogą ją jadać osoby z wrażliwym przewodem pokarmowym. trądzik. fosfor. żelazo. arsen.jeżeli nie dodano octu jabłkowego . Przy nieżytach żołądka Kneipp zalecał 207 . Zabieg ten powtarzać co trzeci dzień. puchlina wodna. białkomocz. reumatyzm. bolesne miesiączkowanie. K i B-kompleks. Przechowywać ją w słoikach w lodówce. owrzodzenia. siarkę (korzystną na cerę. kamienie moczowe. Świeżą białą kapustę cienko posiekać i mocno ubijać warstwami w garnku. E. reumatyzm. upławy białe. pamiętając o przemyciu deseczki i kamienia. Z biopierwiastków zawiera potas. stwardnienie tętnic. pszennej lub jęczmiennej. miedź. bóle zębowe. co jest korzystne dla chorych na stwardnienie rozsiane. Bezsolna kiszona kapusta jest korzystna dla nadciśnieniowców i stanowi lek przeciw obrzękom. którą należy nakryć liśćmi kapusty. cukrzyca. Po dwu tygodniach można spożywać taką kapustę. Można używać jałowca do dezynfekcji mieszkań. Po kilku dniach . wyprysk moknący. siekanego pora z łyżeczką oleju słonecznikowego lub sojowego. następstwa paraliżu. dolegliwości dróg moczowych. Jagody jałowca suche. Żucie kilku jagód dwa razy dziennie leczy artretyzm. zmęczenie ogólne i organiczne. C. dna. rany (rany niegojące). przykryć czystą deseczką. rozpuszczają piasek. Przesypać jałowcem. sód. tartego selera. skąpomocz. pięciolitrowy garnek. Na taką objętość daje się 15 g jałowca w ziarnkach lub zmielonego oraz tyle samo kminku i majeranku. nadfermentacja jelitowa. Stosunek magnezu do manganu wynosi 230. Gdy szumowina przestaje ukazywać się . obciążyć kamieniem. Zawiera tyle j wit.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Artretyzm. Dodać pół szklanki octu jabłkowego. Proces kiszenia bezsolnej kapusty można przyspieszyć sypiąc na dno garnka dwie czubate łyżki mąki żytniej.proces fermentacyjny dobiegł końca. aż ukaże się sok. wapń. włosy i paznokcie). kamienie żółciowe i moczowe. wewnątrz glazurowany. świeże bądź gotowane są skuteczne przy nieprzyjemnym i oddechu i zgadze. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Bezsolna jałowcowa kapusta dla nadciśnieniowców: przygotować gliniany. aby szybciej przebiegała fermentacja. Bezsolna kapusta kiszona jest bogata w witaminy. Chorzy na wątrobę i serce mogą jadać codziennie z dodatkiem siekanej cebuli. nieżyt dróg oddechowych. Przechowywać w temperaturze 20-26 st.

co odtruwa organizm. Wyciąg ten jest składnikiem Cholesolu. choroba wrzodowa. Słaba praca nerek powoduje gościec stawowy i dolegliwości serca. liściem brzozy. wyrostka robaczkowego. przy niewydolności wątroby przy zastoju w przewodach żółciowych. Napar z szyszkojagód. zwłaszcza we Francji. Podobnie działa nikotyna. poprawia samopoczucie. wyciąg z jagód jałowcowych w przypadkach następujących: ostre i podostre stany zapalne jelit. np. każdego następnego dnia o jedną więcej aż do 15. Olejek jałowcowy wchodzi w skład m. Napar ułatwia wydalanie szkodliwych produktów przemiany materii. piwo jałowcowe. olejek. co działa łagodnie przeczyszczające. korzeniem omanu. Nie jest wskazane. nalewka spirytusowa. Nadmiar doustnych dawek z wyciągu z jagód jałowca i olejek eteryczny jałowcowy. okres bezpośrednio po operacjach przewodu pokarmowego i dróg żółciowych. marskość wątroby. nerek. wódka jałowcowa. Olejek stosowany zewnętrznie powoduje na ogół zapalenie skóry z obrzmieniem i bólami. przyprawa jałowcowa. szyszkojagody palone.w jagodach i olejku eterycznym.żuć jagody pierwszego dnia 4 sztuki. koszyczkiem rumianku. żucie jagód. Stosować 1-5 g dziennie w postaci napoju jako środek pomocniczy. do D6. kora jałowcowa.in. syrop. a przynajmniej należy ograniczać do dawek homeopatycznych. wyciąg alkoholowy. w kamicy moczowej. żółciopędny i trawienny. wrócić do 4 dziennie. Naciągać 3 minuty. Popijać 3 filiżanki dziennie jako lek moczopędny. Napar służy również jako składnik win gatunkowych. niedostatecznym wytwarzaniu żółci i związanych z tym zaburzeniach trawiennych. 208 . kłączem perzu. zielem skrzypu. a następnie do krwi. pobudzającej trawienie wraz z zielem tysiącznika. preparatów: roztwór spirytusowy z owocu i korzenia arcydzięgla do wcierań w nerwobólach i doustnie w zaburzeniach trawiennych 10-20 kropli 2-4 razy dziennie oraz mazidło saponatocamphoratum do wcierań przeciwbólowych. stosowane same uszkadzają nerki i powiększają nadmiernie diurezę. Owoce jałowca są stosowane jako składniki następujących mieszanek ziołowych: żółciopędnej Cholagoga nr l i 3. liściem mięty pieprzowej. moczopędnej z owocnią fasoli zwykłej. Działanie uboczne. Podręczniki medycyny ludowej zalecają stosowanie jałowca w następujących postaciach: napar. ilość dobowego wydzielania moczu. Nieprzyjemna woń z ust jest oznaką. do jelit. wino jałowcowe. Przyczyną tego jest obecność węglowodoru juniperyny . zielem krwawnika. owocem róży. Sól kuchenna rafinowana jest również szkodliwa dla nerek. przy nadfermentacji. 10-20 g jagód na litr wody lub l łyżeczkę jagód na filiżankę wody. mazidło. że normalna flora bakteryjna w jelitach uległa niekorzystnym zmianom w wyniku infiltracji (przenikania) bakterii gnilnych. wyciąg wodny. zielem drapacza zielarskiego. Wyciąg wodny. proszek jałowcowy. okres ciąży. Wyciąg alkoholowy. popiół jałowcowy. np. korzeniem mniszka. wywar z szyszkojagód. Dotyczy to również reakcji alergicznych na olejek jałowcowy. Stosować 2 razy dziennie do 15 kropli na wodzie. która zatyka kłębuszki nerkowe i powoduje złą przelotowość nerek. bardzo szkodliwych. ujmując po jednym dziennie. W moczu zaczynają ukazywać się krwinki białe i czerwone. Następnie. zielem nawłoci pospolitej. Tutaj gromadzą się substancje toksyczne powodujące upośledzenie czynności enzymów i biotyków kompleksowych. przywraca apetyt. powidła. tj. korzeniem wilżyny. kąpiele z jałowcem. Napar przedawkowany działa drażniąco na przewody moczowe.

Żucie jagód. reumatyzm. Syrop antyartretyczny. farm. Dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki i w 1/2 szklanki odwaru z kwiatu bławatka (l łyżeczka kwiatów na l szklankę wody. przecedzić do butelki i dodać 30 g cukru. Działa to jako lek przeciwcukrzycowy. Dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki w mleku. 8. 10 g jagód jałowca + 10 g wyciągu płynnego ze skrzypu. przy cuchnącym oddechu. Proszek taki zawiera magnez. zalać l litrem białego wina i ogrzewać do wrzenia.Nalewka spirytusowa. miedź. parzyć 15 minut). Sok z jałowca 10 g + sok z mniszka po 15 g. Na niedomogę wątroby. Pozostawić do zmacerowania przez 4 dni. zapaleniu pęcherza moczowego antyseptycznie przy upławach białych. rzeżączce. Proszek jałowcowy. 9. 5. Stosować dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki w 1/4 szklanki wody na artretyzm. Spożywać dziennie około 10 ziarenek z wodą. ischias. Dwa razy dziennie l łyżkę stołową na nieżyt oskrzeli. wzmaga odporność organizmu. Sok z jałowca 20 g + sok z brzozy 60 g + wyciąg z naparstnicy. osłabionym organizmie. pobudza przemianę materii. zwapnieniach. przy piasku moczowym. Soki wg zaleceń mgr. Na obrzęk skóry i tkanki podskórnej. po 15 dniach zrobić przerwę do l miesiąca i wznowić stosowanie. Na kamicę nerkową i żółciową. niestrawność. 7. Wymieszać soki z jałowca 10 g + z dziurawca 25 g + z brzozy 15 g + z bratka 15 g + z mniszka 15 g. Na wodobrzusze. Sok z jałowca 10 g + sok z dziurawca 25 g + sok z brzozy 15 g + sok z mniszka + wyciąg z jaskółczego ziela. Trzy razy dziennie po 15 kropel na wodzie. Na gruźlicę u dzieci. Sok z jałowca + sok z dziurawca + sok z brzozy + sok z kwiatu krwawnika + sok z korzenia łopianu po 20 g. Popijać 2-5 łyżeczek dziennie. 3. potas. bólach artretycznych. dodać 15 pociętych gałązek jałowca. Zażywać na czczo w celu uśmierzania bólu żołądka. Na choroby nerek i pęcherza ze skąpym wydzielaniem moczu. 1. Stosować 2 razy dziennie do 30 kropli w 1/4 szklanki wody przegotowanej. żołądka. Wino jałowcowe. Edwarda Gobieca: soki te zrobiły ogromną karierę w USA przed II Wojną Światową. Popijać l kieliszek dziennie na wzmocnienie orga209 . Dwa razy dziennie po 50 kropel w 1/4 szklanki wody przegotowanej. zgadze. Sok z jałowca 20 g + sok z czosnku 10 g + wyciąg z jaskółczego ziela 10 g + syrop żywokostowo-podbiałowy 200 g. Sok z jałowca 20 g + syrop z żywokostu 100 g. Przy zaparciu podawać w 1/2 szklanki odwaru z kory kruszyny. 6. cynk. Sok z dziurawca 10 g + sok z jałowca 10 g + sok z mniszka 15 g + sok z rumianku 15 g + wyciąg z mięty 15 g. Trzy razy dziennie po 40 kropli na wodzie na chorobę zwyrodnieniową stawów. 1. 2. Duża zawartość cukru w jagodach jałowca umożliwia przerabianie ich na wino i na wódkę (do 30 proc. 4. Pije się przy zapaleniu korzonków nerwowych. Sok z jałowca 20 g + sok z ziela miłka wiosennego 10 g. bóle. łaknienie i przyrost na wadze. przy puchlinie wodnej.). Utłuc 30 g owoców. Na puchlinę z jednoczesną niedomogą mięśnia sercowego. Dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki w 1/4 szklanki wody.

2. Powyżej 5 kropel podanych doustnie powoduje senność. Zalecana jest więc ostrożność. dróg moczowych i pęcherza. Dla nas wódki te mają zbyt silny zapach i smak jałowca oraz rażący posmak żywic. l łyżkę powideł + 2 łyżki wina lub wody. dodając miód po usmażeniu. Utłuc 25 g owoców jałowca. Działanie tonizujące wzmocni szczypta piołunu i 15 g korzenia chrzanu. Olejek jałowcowy łatwo rozpuszcza jod. Drób tuczony jagodami jałowca na miesiąc przed zabiciem daje smaczniejsze mięso. co podrażnia również przewód pokarmowy. Jagody suszone powyżej 25 st. Olejek jałowcowy nadaje moczowi zapach fiołka. który traci przy tym zdolność do jego normalnych reakcji. Jałowcówkę bezbarwną można sporządzić z olejku jałowcowego. Olejek zwiększa przekrwienie skóry. gdzie jest niemal trunkiem narodowym. Do sosów dodaje się kilka jagód jałowca. a także do dezynfekcji mieszkania. Świeże jagody utłuc delikatnie. Przecedzić do butelki. Może być (olejek) stosowany zewnętrznie. Rozszerza nieznacznie naczynia włosowate i jest silnie bakteriobójczy. Jednorazowa dawka jagód jałowca może wynosić 0. na kamicę moczową i na stany podgorączkowe. gdyż zawiera nadmiar manganu. Gotować 1/2 godziny na wolnym ogniu. nizmu. Po wyciśnięciu smażyć na małym ogniu do konsystencji miodu. Podobnie działa i potas. olejku eterycznego ze związkami głównie mono. Zażywać po jedzeniu i na noc. Wywar popijać dwa razy dziennie po jedzeniu w ilości do 20 g. Powidła jałowcowe. Stosuje się 2 g olejku jałowcowego + l g mentolu + 20 g oleju terpentynowego + 120 g spirytusu 90 proc. Olejek jałowcowy (producent „Herbapol”). Przyprawa. Macerować 5 dni. Dodać trochę cukru lub miodu. 1. na użytek zewnętrzny do wcierania. Świeże jagody z jałowca zawierają ok. Zalać wodą tak. Kora jałowcowa biała to jest druga kora. na apetyt. Mazidło w postaci płynnej homeopatycznej D-6 może być używane wewnętrznie i zewnętrznie na niedowład połowiczy. Wódka jałowcowa.. dodać 7. oszołomienie i może porazić ośrodkowy układ nerwowy. jako lek moczopędny. co polepsza smak i aromat.5 proc. dodać 5 g naparstnicy. Stosuje się do 30 g na litr wody. Nie należy stosować więcej niż 0. stosowana jest jako lek na czyraki. wrzody. Jest popularna w krajach anglosaskich i w Holandii.1 g olejku jałowcowego w alkoholu l raz dziennie. Olejek jałowcowy stosuje się przy zaburzeniach trawienia.5 g (10 jagód).5 g jagód jałowca. Popijać dwa razy dziennie po 1/2 szklanki. Dodanie 3 ziarenek do gotowanej lub kiszonej kapusty i buraczków polepsza ich smak i aromat. gałązki jako przyprawa do kiełbas. przecedzić przez płótno. dodać 15 g cebuli morskiej + 50 g octu jabłkowego + 100 g wódki + 900 g białego wina. Szyszkojagody palone można stosować do inhalacji przy katarze. Popijać 2 razy dziennie po 1/2 szklanki jako wino moczopędne. Utłuc 7. co wzmacnia apetyt i żołądek. C matowieją i tracą olejki eteryczne oraz substancje żywiczne. Na astmę można stosować konfiturę otrzymaną ze smażenia młodych wierzchołków pędów z cukrem. by nie uszkodzić nasion. wódkę o barwie żółtawej zaś przyrządza się z owoców świeżych lub suszonych. 3.5 g gorczycy białej i zalać l litrem wina białego. Jagody jałowca są stosowane w przemyśle mięsnym do wędzenia.i seskwiterpenowymi. Popiół z jagód i igliwia jałowca działa przeczyszczające. schorzeniach układu wątrobowo-żółciowego. aby zakryła owoce. Jałowiec 210 .

działa ogólnie wzmacniająco. kłącze tataraku.dodaje się do marynat. topoli i brzozy. ale nie dostarcza nektaru. kwiat lawendy. ziele nostrzyku. do grzybków nie posiadających własnego zapachu. gąski itp. Gotować 10 minut. Kąpiele. wzmacnia działanie gruczołów wydzielania wewnętrznego. owrzodzeń zastarzałych. poprawia o-bieg krwi. liść mięty. Kora jałowcowa. Jemioła. obdarzona jest. Do celów leczniczych stosuje się ziele jemioły (owoce są szkodliwe i można je stosować tylko zewnętrznie). Jemioła (ziele) obniża ciśnienie krwi. W celu wzmożenia działania leczniczego łączyć ją ze skrzypem w sposób następujący: wody gotować pół godziny pod przykryciem i drobno pociętego 211 tych wpływa pracę jemioły zalecam garść skrzypu na litr zasypać łyżką . Stosować 50 g na l litr wody.do nacierania przy bólach reumatycznych. Stosować na reumatyzm. Olejek jałowcowy wciera się przy bólach gośćcowych. ziele macierzanki. Ułatwia gojenie. nerwobólach i zapaleniu korzonków nerwowych. Jagody jałowca zbiera się jesienią po przymrozkach. Znakomite jest piwo jałowcowe. działa przeciwkrwawnicowo i rozkurczające. zasługującymi na szersze upowszechnienie i stosowanie. np. Na litr wrzątku dać 2 garście ziół. Na użytek zewnętrzny Nalewka spirytusowa . Jagody jałowca zachowują właściwości lecznicze do 3 lat. jak: kurki. ziele melisy. JEMIOŁA Viscum album L. najlepiej zrywanej z dębu. Do pasztetów dodaje się jagody utłuczone. Przy bólach ucha wkłada się watkę zwilżoną tą nalewką do ucha. Zagotować 2 kg młodych gałęzi z garścią szyszkojagód i wlać do kąpieli. właściwościami leczniczymi. wzmaga trzustki. Do przemywania ran gnuśnych. gdyż na drzewach osiąga najsilniejsze działanie lecznicze. która jest rośliną pasożytującą na różnych gatunkach drzew. Jałowiec dostarcza pszczołom dużo pyłku kwiatowego. wypryski skórne i podagrę. regulujące na przemianę materii. Przy otyłości dodać do kąpieli jagody jałowca.

Przygotować odwar. wzniesione kwiatostany. Oto recepta: 100 g ziela jemioły. profilaktycznie . przy kurczach.do pożywienia należy dodawać płatki owsiane w ilości nie mniejszej. Według ks. czyli po prostu kasztan. po 20 ziela dziurawca. w których znajduje się zwykle jedno duże. W lecznictwie ma znaczenie odmiana biało kwitnąca. które po przepuszczeniu przez sokowirówkę dadzą sok. wątroby i pęcherza moczowego.środek odwapniający. Kąpiel powinna trwać 15 min. jeśli chory cierpi na złośliwą postać nowotworu. korzenia przestępu. łatwe do barwienia drewno. Kneippa jemiołę można stosować łącznie z wąsami kukurydzy do leczenia nowotworów. choroby nerek. kwiaty różowo nakrapiane na zebrane w okazałe. Napar z jemioły powinni popijać chorzy na nowotwory oraz nadciśnienie. Ojczyzną tego pospolitego drzewa jest południowa część Półwyspu Bałkańskiego. Ogrzewać pod przykryciem. Kurację najeży przerwać po pół roku i zrobić półroczną przerwę. Owoce to kuliste. Ma miękkie. jako drugi .ziela jemioły i odstawić do naciągnięcia. niż dwie łyżki dziennie. przy zbyt obfitych krwawieniach miesięcznych. zwapnieniu żył i innym chorobom na tle miażdżycowym.jako środek wpływający hamująco na wylewy krwi do mózgu. Kasztanowiec cieszy się opinią drzewa dekoracyjnego. toteż chętnie jest wysadzany w parkach i wzdłuż dróg tworząc efektowne aleje dzięki swojej gęstej i rozłożystej koronie. Bierze się wówczas 4 łyżki ziół na 2 litry wrzątku. krwotokach płucnych. KASZTANOWIEC ZWYCZAJNY Aesculus hippocastanum L. Stosować dwa razy w tygodniu przez dwa miesiące jako zabieg oczyszczający skórę. Kasztanowiec jest dobrą rośliną miododajną. Jest to dzienna dawka. 212 . Ma charakterystyczne. kolczaste torebki. Do masażu przy przeziębieniach można stosować cienkie łodyżki z jagodami (z czubków jemioły wycina się małe listeczki z łodygami i zbiera jagody). Należy go połączyć ze smalcem wieprzowym. nadciśnieniu. cenione w rzeźbiarstwie. Jemiołę można też stosować do kąpieli. W uprawie spotyka się odmiany o kwiatach od barwy białej przez żółtą i różową do czerwieni. korzenia łopianu. którą należy popijać małymi łykami i powoli.oprócz skrzypu . padaczce. Jemioła leczy ponadto kolkę w brzuchu.przy ziarnicy złośliwej. W przypadkach wymagających odwapnienia organizmu . Ziele jemioły może być użyte do sporządzania mieszanki ziołowej do stosowania oprócz zastrzyków witaminy B-kompleks. biostyminy i odpowiedniego pożywienia surówkowego . ziela ruty. Należy zażywać napar przez pół roku na pół godziny przed trzema posiłkami. okrągławe i nieco spłaszczone nasienie. ale nie gotować. po czym kontynuować picie ziół. Wąsy kukurydzy należy zbierać od czerwca do sierpnia i suszyć w cieniu. siedmiopalczaste liście. Macerat z ziela jemioły stosuje się przeciw zaparciu.

a nawet mózgu. a w Bułgarii do produkcji antybiotyków. odmroziny. Zewnętrznie przetwory z kasztanowca podaje się w postaci okładów w leczeniu oparzeń. co hamuje krzepliwość krwi i przeciwdziała powstawaniu zakrzepów wewnątrznaczyniowych. Intrakt ze świeżych niedojrzałych owoców leczy zakrzepy i zastoje żylne. WSKAZANIA LECZNICZE Hemoroidy. obrzęki głośni. Rozrzedza krew. które służą do wyrobu kleju dekstrynowego i saponin. zapalenie ścięgna. obrzęki skóry i tkanki podskórnej. Garbniki zawarte w kasztanowcu wywierają na przewód pokarmowy działanie rozkurczowe. 3.właściwości kasztanowca są następujące: 1. Wspomniane związki podane na skórę działają przeciwbakteryjnie. Kora kasztanowca przewyższa nasiona i kwiaty w działaniu uszczelniającym na drobne naczynia krwionośne. które wynoszą 3 razy 30 kropli. nadmierną przepuszczalność naczyń. przeciwbakteryjne i łagodnie zapierające. Wzmacnia ścianki żył kończyn.Kasztanowiec dostarcza kilku surowców leczniczych. Hypocastani. zakrzepowe zapalenie żył. przeciwzapalnie i łagodnie ściągające. w pełni kwitnienia ścina się całe kwiatostany. 2. Wiosną zdejmuje się korę z młodych. Kwiaty kasztanowca wchodzą w skład mieszanki ziołowej Rektosan („Herbapol”) używanej w leczeniu hemoroidów. jest także stosowany w stanach 213 . dolegliwości w okresie klimakterium. stany zapalne wątroby. 4. a następnie obrywa pojedyncze kwiaty z szypułkami i suszy rozkładając cienką warstwę w miejscu zacienionym i przewiewnym. gładkich i zdrowych gałązek i suszy w przewiewie. krwiaki. Niekiedy do celów leczniczych wykorzystuje się liście kasztanowca. W końcu lipca zrywa się niedojrzałe owoce i w stanie świeżym przerabia w przetwórniach na intrakty (wyciągi). gruczołu krokowego. Mówiąc w skrócie . zapalenia naczyń włosowatych skóry. W czerwcu. odmrożeń. Jesienią zbiera się dojrzałe nasiona kasztanowca. Działa ściągające. płuc. miednicy mniejszej. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Związki czynne zawarte w przetworach kasztanowca uszczelniają ściany naczyń włosowatych i doprowadzają ich przepuszczalność do stanu normalnego dzięki zmniejszeniu kruchości naczyń. Usprawnia się przepływ krwi w naczyniach żylnych. żylaki nóg. Nie przedawkowywać zalecanych dawek Int. żylak powrózka nasiennego. przeciwzapalne. ubytków naskórka. Ułatwia wydalanie moczu przy przeroście prostaty.

Nalewkę spirytusową ze świeżych kwiatów stosuje się do pędzlowania swędzących wysypek. 2 części kwiatu kasztanowca. hemoroidach i pękających żylakach. ogrzewać w naczyniu. wzdęcia i hemoroidy. jedną ilość kwiatu kupalnika zmieszać i popijać napar 2 razy dziennie przy żylakach. przygotować odwar i pić 1/4 szklanki 3 razy dziennie przy krwiomoczu. przywracają sen. przygotować napar. obrzękach pourazowych. po jednej części ziela tasznika i ziela rdestu ostrogorzkiego zmieszać. Stosować w kontuzjach. Mieszanka przeciwobrzękowa nr 2. 3-5 łyżek z jedną łyżką płatków owsianych rozrobić z wodą na papkę. osłabieniu przewodów trawiennych. biegunkę. 5. Wyciąg gęsty z nasion kasztanowca jest jednym ze składników czopków Hemorol („Herbapol”) i drażetek Venescin („Herbapol”) stosowanych przy hemoroidach. Dojrzałe kasztany neutralizują szkodliwe promieniowanie podziemnych cieków wodnych. Zmieniać kilka razy dziennie. Zmieszać w równych ilościach korę kasztanowca. Stosować w kontuzjach. przyłożyć na chore miejsce i owinąć. 4. podskórnych i wynaczynieniach. ziele tasznika. leczy nieżyt jelit. Nadto wchodzi w skład pasty Fitoven. przenieść na płótno. Owoc kasztanowca upieczony i sproszkowany. Kwiat kasztanowca i kwiat jarzębiny po 2 ilości. 214 . W tym celu pod łóżkiem należy umieścić trzy woreczki po 15 kasztanów. obrzękach urazowych. Mieszanka przeciwobrzękowa nr 1. zmniejszają dolegliwości reumatyczne w ciągu nocy. 2. biegunce. Przy przewlekłych chorobach artretycznych lub reumatycznych stosuje się okłady z kasztanowców na miejsca szczególnie zaatakowane na stałe. zażywany dwa razy dziennie na końcu noża. 3. Inne recepty 1. kwiat jasnoty. 30 g ziela krwawnika i 20 g ziela nostrzyka. bólach po zwichnięciach stawów rąk i nóg. pić przy nieregularnym miesiączkowaniu. Zmieszać 50 g kwiatów lub liści kasztanowca. odmrozin i oparzeń. To samo polecam kobietom w okresie klimakterium. SPOSOBY UŻYCIA Odwar z kory kasztanowca (l łyżka kory na dwie szklanki wody) pić trzy razy dziennie po pół szklanki przy czerwonce. 30 g ziela hyzopu i 20 g liści babki. siniakach. 7. i wypić w dwu porcjach między posiłkami. Po roku należy kasztany wymienić. ziele rdestu ostrogorzkiego i kłącze pięciornika. kolkę. Półtorej łyżki ziół zalać dwiema szklankami ciepłej wody i powoli ogrzewać do wrzenia pod przykryciem lub postawić nad parą na 30 min. Zmieszać 50 g rozdrobnionych liści lub kwiatów kasztanowca.zapalnych i nieżytowych żołądka i jelit. Przy chorobach reumatycznych zaleca się noszenie w kieszeniach kasztanów. 6.

niedomogach pęcherzyka żółciowego. nadfermentacja. zaburzenia żółciowe (niewydolność pęcherzyka żółciowego). Wypijać szklankę 15 min. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Bóle brzucha. działa mlekopędnie. Surowcem leczniczym jest owoc kminku. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. niedomogi wątroby. leczy wypryski skórne i zastoinowe zapalenie sutka. reguluje krwawienia miesięczne. moczopędnie.kamiennej. w jelitach. zaflegmienie górnych dróg oddechowych. Gotować 3 sekundy i naciągać 10 minut. zapaleniu oskrzeli i płuc. pasożytobójczo. wzmacnia procesy przemiany materii przez aromatyzację. wzmacnia ruchy perystaltyczne jelit. niedostateczne wydzielanie soków trawiennych. sensacje żołądkowo-wątrobowe. niestrawność i zaburzenia trawienia. Stosuje się przy zaburzeniach jelitowych. Należy do roślin znanych już w epoce . zapalenie oskrzeli i płuc. nadmierna wrażliwość na środki pobudzające pracę serca i naczyń krwionośnych. brak apetytu. usuwa stany skurczowe w przewodzie pokarmowym. poprawia apetyt. pędzi pasożyty. pobudza czynności serca i układu nerwowego. zaparcie z powodu przewlekłej lub przejściowej atonii jelit. poprawia trawienie. działa przeciwświerzbowo. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Kminek eliminuje gazy powstałe z powodu nadmiernych procesów gnilnych. skurcze żołądka i wrzody żołądka i dwunastnicy. skąpe i niedostateczne miesiączkowanie. Jest cennym sprzymierzeńcem naszego trawienia. po posiłku. l łyżeczka kminku na l szklankę wrzącej wody. wzdęcia brzucha. pasożyty jelitowe. ułatwia przyswajanie składników pokarmu. Na użytek zewnętrzny Kminek poprawia osłabiony słuch. działa żółciopędne. słaba laktacja u matek karmiących. 215 .KMINEK Carum carvi L.

wieprzowinie. Rektosan. wiatry itp. Stosować 1-3 g dziennie. Kminkówka domowa. Kminkówka na świeżym. ziele tymianku. Na zapalenie zastoinowe sutka. Jeśli po obiedzie lub kolacji rozpoczną się sensacje wątrobowe. zemleć w niewielkiej ilości i trzymać w szczelnym słoiku. kapusty. razowym chlebie może zawsze doprowadzić do wzdęć i boleści. pół szklanki kminku. korzeń arcydzięgla). Stosować 1-15 g dziennie. W przypadku osłabienia słuchu wprowadzić kilka kropel do ucha.in. co może być przyczyną m. a w konsekwencji do skreślenia tych potraw z jadłospisu. grochu. 216 . skąpe wydzielanie żółci. l do 3 kropli 2-3 razy dziennie w roztworze alkoholowym lub z miodem. Pić przez l godzinę po trochu. Otrzymuje się z dojrzałych owoców przez destylację z parą wodną. grochu. W takich celach najlepiej jest zmieszać pół na pół z majerankiem. Naciągać w cieniu dwa tygodnie. W następstwie tego wywołuje się niedobory witamin z grupy B. nerwicy wegetatywnej i łuszczycy. Kminek wchodzi w skład mieszanek ziołowych „Herbapolu”. Przedawkowanie kminku w potrawach czy w celach leczniczych nie wchodzi w rachubę i nie może zaszkodzić. Owoc kminku jest stosowany w przemyśle kosmetycznym jako środek zapachowy. które wzdymają.Kminek zmielony. Digestosan.5 łyżeczki tego naparu 2-3 razy po posiłkach (wiatropędne). pasztetów. żeby nie zakrztusić się. Rhelax Owoce kminku można stosować jako przyprawę trawienną z innymi ziołami wiatropędnymi (rumianek. l litr wódki.2 do 2 g z miodem lub powidłami 2-4 razy dziennie jako lek wiatropędny. Dodawać do tłustych mięs. Nalewka. Dla dzieci stosować 0.5 szklanki wody. Unikanie kminku w potrawach kapustnych. owoc kopru włoskiego. Owoc kminku stosuje się w formie przyprawy do wszystkich ciężej strawnych potraw. Gastrochol. Stosuje się 1 łyżeczkę owoców kminku zmielonych na 1. kłącze tataraku. 40 g owocu kminkowego i 200 g cukru. Brać po posiłku 125 g przy wzdęciach i niestrawności. Normosan. brać pół łyżeczki takiego proszku i popić chłodnym płynem. Stosuje się przy zaflegmieniu górnych dróg oddechowych. Olejek kminkowy. Popija . Stosuje się doustnie od 0. l litr wódki. liść mięty. Na użytek zewnętrzny Kataplazmy. dojrzałym zielonym kminku.1/4 do 1/2 szklanki 2 razy dziennie. Wywar. Olejek. W celu zlikwidowania objawów niestrawności stosować pół kieliszka tej kminkówki na pół szklanki ciepłej herbaty.5-1. Odcedzić. Macerować 8-10 dni. sałatek. nawet przy zupełnie zdrowym żołądku. Nalewka spirytusowa. wywołują skurcze. Wodny wyciąg kminku dla karmiących matek poprawia trawienie u osesków.

WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Olejek eteryczny w niedużych dawkach umiarkowanie pobudza ośrodkowy układ nerwowy. a nawet na skałach. eliptyczno-lancetowanych listkach. Do celów farmaceutycznych jesienią lub wiosną.in. Korzeń w smaku jest słodki. Zachodniej i Środkowej aż po Japonię. 0. przeciwskurczowy i wzmacniający przy różnych zaburzeniach czynnościowych ośrodkowego układu nerwowego. jest byliną z rodziny kozłowatych.9 proc. a przede wszystkim w ogólnych stanach nerwicowych (bezsenność.KOZŁEK LEKARSKI Valeriana officinalis L.0 proc. migreny i histeria). olejku eterycznego o charakterystycznym zapachu. W skojarzeniu z bromkami preparaty kozłka działają skutecznie w leczeniu schorzeń narządów wewnętrznych. ale zostawia posmak gorzki. Kozłek wytwarza jajowate lub stożkowate kłącza o długości do 5 cm oraz bardzo liczne. w maju przed kwitnięciem rośliny.1. natomiast w dużych dawkach działa hamująco na ośrodkowy układ nerwowy zmniejszając pobudliwość odruchową i osłabiając wrażliwość zakończeń nerwowych. zwany walerianą. Preparaty kozłka mają działanie skuteczne jako środek uspokajający. walcowate korzenie o grubości do 3 mm i długości do 30 cm. skurczach mięśni gładkich. Działanie lecznicze stwierdzono także przy kołataniu serca i skurczu naczyń wieńcowych w zespole objawów bólu (dusznica rzekoma). zwane walepotriatami w ilości 0. czynnościowych zaburzeniach wydzielania wewnętrznego. które się suszy. nagie lub owłosione. jeśli tylko w podłożu jest dostatek próchnicy. owoce bardzo drobne. Azji Mniejszej. kwasy organiczne. Kozłek lekarski. Świeża roślina nie pachnie. zwłaszcza ośrodki oddechowy i naczyniowe-ruchowy. Kwitnie od czerwca do sierpnia.0. choroby Basedowa i świerzbiączek. Z kilku odmian najczęściej występuje i jest uprawiany kozłek szerokolistny o łodydze do 2 m wysokiej. występuje powszechnie w lesistych i wilgotnych rejonach Europy. początkowego stadium choroby nadciśnieniowej.5-2. alkaloidy terpenowe (pośród nich aktynidyna działająca podniecająco na koty). Podstawowe związki czynne kozłka stanowią trójestrowe połączenia. Swoistego zapachu nabiera dopiero w czasie suszenia. napadowych skurczach 217 . zbiera się korzenie i kłącza. Ponadto olejek obniża napięcie mięśni gładkich i rozszerza naczynia wieńcowe. Korzeń kozłka zawiera m. W Polsce rośnie w całym kraju w wilgotnych zaroślach. niezbyt licznych.

w równych ilościach. znamiona kukurydzy. ziele krwawnika w równych ilościach. cukrzyca. WSKAZANIA LECZNICZE Astma nerwicowa.0 g. zawroty głowy. liść brzozy. konwulsje dziecięce. liść melisy 30. Popijać rano i wieczorem po szklance przy złym wydzielaniu żółci. wzdęcia. korzeń łopianu. upośledzenie mowy. bóle głowy. Łyżka mieszanki na dwie szklanki wody. Po miesiącu stosowania kłączy kozłka należy zrobić dwutygodniową przerwę. znosi nadfermentację jelitową i wzdęcia. kwiat głogu 15. neurastenii. przy dermatozach i w stanach zapalnych oczu. Kłącze kozłka. kwiat bzu czarnego. zaburzenia czynnościowe. jest czerwiopędne i przeciwdrgawkowe. rozkurczowo. szyszki chmielu. Kłącze kozłka.jelit. SPOSÓB UŻYCIA Napar. świerzb. 218 . nadmierny napływ krwi do narządów. Kłącze kozłka. Napar. Napar. wzroku. ziele dziurawca. przekrwienie czynne. dychawica sercowa. złe wydzielanie żółci i soku trzustkowego. ziele melisy. ziele dziurawca. Odwar. nimfomanii. Kłącze kozłka. napady padaczkowe częściowe. Odwar. kolka jelitowa. Kłącze działa uspokajająco. przeciwepileptycznie. nadczynności tarczycy.0 g. Zioła sedatywne (uspokajające). korzeń arcydzięgla. Preparatów kozłka nie należy stosować przez czas dłuższy. migrena. kora kruszyny w równych ilościach. Odwar. Kłącze kozłka 60. Pić przy nieżytowym zapaleniu jelit.0 g. Popijać 3 razy dziennie przy pokrzywce. omdlenia. gdyż mogą wystąpić bóle głowy i omdlenia. Zamknąć termos i zostawić na godzinę. pulsowanie w skroniach. słuchu. Odwar. Kłącze kozłka. Kłącze kozłka. nerwice wegetatywne. w równych ilościach. nadfermentacja jelitowa. nadpobudliwość psychiczna i czuciowa. ziela serdecznika. ziele srebrnika. Pić przy histerii. zapaleniu skurczowym oskrzeli. Pić 2/3 szklanki 2 razy dziennie po jedzeniu w stanach pobudzenia nerwowego i bezsenności. Pić przy dychawicy sercowej. częstoskurcz napadowy.0 g.0 g. niepokój. owsiki. kwiat rumianku w równych ilościach. ziele bylicy pospolitej. histeria. Pić 2-3 razy dziennie przy przekwitaniu. korzeń kobylaka. Półtorej łyżki ziół zalać w termosie szklankami wody wrzącej. ponieważ powodują zaburzenia czynności przewodu pokarmowego. Zewnętrznie działa korzystnie na skórę głowy przy łupieżu i łojotoku. gruźlicy płuc. liści mięty. bezsenność. liść melisy. kwiat rumianku 15. korzeń arcydzięgla. omdleniach. liści szałwii oraz melisy. zaburzenia naczyniowo-ruchowe. kłącze tataraku. nasennie. nie należy też przedawkować. przyspieszone bicie serca na tle nerwowym. przekwitanie u kobiet i u mężczyzn. szyszki chmielu w równych ilościach. pokrzywka. wyrzuty skórne. liść mięty 30. histerii. Pić przy padaczce. Przy chorobach przewlekłych używa się ich w odstępach czasu określonych przez lekarza. ziele bylicy pospolitej. korzeń goryczki. działa także przeciwcukrzycowo. Zmieszać równe ilości rozdrobnionego korzenia kozłka. neurastenia. kłącze perzu. liść mięty. działa przeciwrobaczycowo na owsiki i glisty jelitowe. epilepsja. zaburzenia układu krążenia. zmniejsza częstotliwość oddawania moczu i osłabia uczucie pragnienia.

odstawić na 10 min. 2 łyżki ziół zalać 2 szklankami wody wrzącej. Pomocniczo w stanach padaczkowych bez utraty przytomności po 1/2 l łyżeczce nalewki w 1/4 szklanki wody 3 razy dziennie po jedzeniu. przy agresywności. w celu zmniejszenia niepokoju. 60 kropli nalewki kozłkowej dodać do szklanki gorącego mleka. Oto jak należy je stosować.. ale nie podmokła i mająca dostatek azotu. najlepiej na godzinę przed snem. Do butelki wina gronowego (0. popijanego 1/4 szklanki ciepłej wody w nerwicach różnego pochodzenia. Pić 2/3 szklanki po jedzeniu rano i wieczorem na godzinę przed snem w stanach pobudzenia nerwowego i bezsenności. ponieważ główne składniki czynne. W przypadku nadmiernej pobudliwości płciowej. ziela dziurawca i pozostawić na 14 dni. owoców kopru włoskiego i ziela dziurawca. Nervosan. Pomocniczo stosować w napadach padaczkowych częściowych po 1/3-1/2 łyżeczki w kieliszku wody kilka razy dziennie między posiłkami. napięcia i strachu. nakryć i postawić nad parą na 20 min. dodać łyżeczkę do herbaty liści melisy. Zmieszać równe ilości rozdrobnionych korzeni kozika. wypić na godzinę przed snem jako środek uspokajający i przywracający spokojny sen. Przecedzić i pić po łyżce stołowej 1-2 razy dziennie. C i osłodzić łyżką miodu. (Tinctura Valerianae). KRWAWNIK POSPOLITY Achillea millefolium L Rośnie wszędzie. Zmieszać. Półtorej. Dorosłym zaleca się doustnie 30-60 kropli w kieliszku wody 2-3 razy dziennie. Kozłek wchodzi w skład preparatów ziołowych produkowanych przez „Herbapol”. to zamiast ziela macierzanki dodać taką samą ilość mieszaniny kwiatów głogu i owoców głogu. ziela macierzanki. Dorosłym podawać doustnie 20-60 kropli w kieliszku wody 3 razy dziennie po jedzeniu w stanach nerwowych i nerwicy wegetatywnej. często wstrząsając. Wino walerianowe. Pić 1/2 szklanki 3 razy dziennie po jedzeniu w nerwicy wegetatywnej z zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi. przyrządzić wino dodając szyszek chmielowych zamiast ziela dziurawca. Dawki ustala lekarz. pobudzeniu nerwowym i trudności w zasypianiu. Ta bylina z rodziny złożonych (Compositae) należy do najbardziej popularnych. gdzie ziemia jest choć trochę lepsza od szczerych piasków.Zioła rozkurczowe. Intrakt ze świeżych korzeni kozika działa silniej od nalewki. Przetwory z korzeni kozłka mają zróżnicowaną wartość leczniczą w zależności od tego. Nervogran. Jeśli objawem nerwicy są zaburzenia sercowonaczyniowe. szyszek chmielowych. Napój uspokajający z Waleriana. a zarazem najbardziej pożytecznych roślin krajo219 . lekko ostudzić do 45 st. Dorosłym zaleca się doustnie 3 razy dziennie po łyżeczce granulatu po jedzeniu. czy są to wyciągi alkoholowe czy wodne. jako środek ogólnie uspokajający. Nalewka kozłkowa. dwie łyżki ziół zalać w termosie 2 szklankami wody wrzącej i po zamknięciu odstawić na godzinę. jak olejek eteryczny i walepotriaty rozpuszczają się lepiej w alkoholu niż w wodzie.7 1) wlać 15 g nalewki lub intraktu z korzenia waleriany. i przecedzić do termosu.

kamicę żółciową lub moczową. garbniki. prawie prostą łodygę. działa wykrztuśnie i przeciwzapalnie. gojącym i przeciwzapalnym. Zazwyczaj jest wielkości o września. astmę. hemoroidy. 30 g baldaszka kwiatowego na litr wody wrzącej. wpływa uspokajająco na macicę i jajniki. krwioplucie. azotu. 10-80 cm. bóle reumatyczne. Można również zbierać i suszyć same kwiaty.wych. naciągać 120 min. w smaku bardzo gorzki. owrzodzenia goleni. 220 . poprawia przemianę materii. zapalenie skóry i śluzówek. blednicę. białe. charakteryzuje się gęstym ulistnieniem i aromatycznym zapachem. pobudza czynności żołądka. Na użytek zewnętrzny Jest znakomitym środkiem dezynfekującym. drobne. pewne ilości olejku eterycznego. cholinę. szczególnie u młodych dziewcząt przy zbyt częstych i obfitych miesiączkach. ciemnozielone podwójnie pierzaste wiotkie listki. potasu. Do celów leczniczych wykorzystuje się górne części pędów długości do 25 cm. pięciopłatkowe zebrane w bal-daszki kwiatki. działa przeciwczerwiowo (robakobójczo). Po ususzeniu otrzymuje się ziele krwawnika. hemoroidy. Wyciąg wodny. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. Krwawnik ma mocno ziołowy zapach. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Krwawnik wzmacnia działanie gorzkie i ściągające. flawonoidy. pęknięcia sutka i na przetoki oraz na różne rany. kwas askorbinowy mineralne obfitujące w związki manganu. Ma bezogonkowe. Stosować 2-3 g dziennie na hemoroidy. krwawnika zawiera m. hamuje krwawienia. zimnicę. dermatozy. Kwitnie od lipca do późnej jesieni. na kurcze o charakterze sercowym. Popijać trzy filiżanki dziennie między posiłkami przez dłuższy czas na nieżyty i nerwice dróg trawiennych. Stosuje się go jako lek na upławy. sprzyja menstruacji. ma właściwości żółciopędne i moczopędne. które należy ścinać od czerwca do w czasie rozkwitania. Ziele oraz sole fosforu.in.

50 g ziela rdestu ostrogorzkiego. Pić 3 razy dziennie porcjami w stanach zapalnych przewodu pokarmowego. 5. i przecedzić. Świeży sok z ziela osłodzony miodem i rozprowadzony mlekiem pić na czczo po 23 łyżki dziennie przy wszelkiego rodzaju awitaminozach. ziela jemioły . kolana.40 g. Kwiaty krwawnika można stosować podobnie jak ziele. Napar z ziela krwawnika . kwiatu rumianku. kwitnącego ziela przepuścić przez maszynkę. Syrop. pić przy przekwitaniu na nadmierne poty.30. A oto kilka recept z zastosowaniem krwawnika 1. kory kruszyny i liści mięty w równych ilościach stosować przy zaparciu przewlekłym. korzenia biedrzeńca. ziela dziurawca .Tinktura. 1200 g cukru. Gotować do konsystencji syropu.15. Otrzymany sok przecedzić i dodać dla utrwalenia jedną część spirytusu 95 procentowego na 4 części soku. ziela bratka. kłącza tataraku . który polecam przy hemoroidach (trzy razy dziennie po pół szklanki). 4. Odstawić na 15 min. 6. Uwaga. Odwar z mieszanki ziół krwawnika. Łyżkę kwiatów krwawnika zalać wrzątkiem z półtorej szklanki i naparzać pod przykryciem l5 min. 221 . 500 g świeżo zebranego. ziela srebrnika . Stosować do wcierania w chory kręgosłup. Napar z kwiatów. Napar ten można stosować do płukania w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła. 2. Mają one jednak silniejsze działanie przeciwzapalne i rozkurczowe. Przechowywać w lodówce.16.20 . Może także zastępować rumianek. także nadgarstki przy zwyrodnieniach gośćca.20. co wywołuje miesiączkowanie.2 części oraz po jednej części kłącza tataraku i nasienia kozieradki popijać na wzmożenie potencji przed 60 rokiem życia. Stosować 20-30 g dziennie. stosować w przewlekłych zaburzeniach trawiennych z krwawieniem. kłącza kozłka . 600 g wody. 100 g ziela krwawnika. Wyciągi z kwiatów można podawać doustnie w stanach nieżytowych przewodu pokarmowego nawet wówczas. ziela tasznika . Na użytek zewnętrzny Zebrane do butelki baldaszki kwiatu krwawnika zalać wódką żytniówką 2 cm powyżej ziela. W zaburzeniach miesiączkowania i dla usunięcia z organizmu związków toksycznych pić trzy razy dziennie po 2/3 szklanki naparu. Odwar z ziela krwawnika . owrzodzenia jelita grubego i hemoroidy. napar popijać trzy razy dziennie po pół szklanki od chwili zajścia w ciążę (przy ronieniu nawykowym). ziela drapacza. Sok ten zachowuje wszystkie właściwości lecznicze przypisywane krwawnikowi. do sporządzania przymoczek i przemywania oczu. gdy nastąpiło uszkodzenie błon śluzowych. Sok na spirytusie.20 g. 100 g świeżych liści krwawnika. Dwie części ziela krwawnika i po jednej części ziela rdestu ostrogorzkiego i kory kasztanowca użyć do sporządzenia naparu. zaparzyć l 1/2 łyżki ziół na l 1/2 szklanki wrzątku do termosu. Łyżkę ziela zalać wrzątkiem w ilości półtorej szklanki i naparzać pod przykryciem 15 min. jak choroba wrzodowa. Napar z ziela. zmiksować lub odcisnąć w sokowirówce. 50 g ziela tasznika. 3. Pić trzy razy dziennie po łyżeczce w 1/4 szklanki wody lub soku owocowego. zmieszać. Stosować 20-30 kropli trzy razy dziennie. Odstawić na 15 min.

222 . hamują nadmierny rozwój flory bakteryjnej. dobrze się resorbuje. uspokajają akcję serca i podnoszą jego odporność. Postępować tak trzy razy dziennie w leczeniu pokrzywki. częściowo przez płuca z wydychanym powietrzem. Nervosan.Do stosowania zewnętrznego sporządza się napar z dwu łyżek ziela na jedną szklankę wody. Rektosan. jest wydalany częściowo z moczem. sprzyjają wydzielaniu soków trawiennych i wzmagają ruchy perystaltyczne jelit. octanu linalolu. wiatropędnie i napotnie oraz żółciotwórczo. zawierający do 60 proc. w tym i w Polsce. działają moczopędnie. a wytworzoną pianę rozprowadzić cienką warstwą. przeciwdziałają wzdęciom i bólom brzucha spowodowanym nagromadzeniem gazów. Do kąpieli brać 2-3 garście ziela na 2 litry wody. jest znaną od stuleci rośliną leczniczą. z którego jest pozyskiwany olejek lawendowy. Podany doustnie działa silnie na przewód pokarmowy. wyprysku alergicznego. Pulmosan. Głównym składnikiem lawendy jest olejek eteryczny. lecz znacznie silniejsze. Digestosan. Kwiatostany ścina się półtora tygodnia po rozwinięciu pierwszych kwiatów. „Herbapol”) w aerozolu stosować w sposób następujący: zmienioną chorobowo skórę spryskać z odległości kilku centymetrów. LAWENDA LEKARSKA Lavandula officinalis Chaix ex Villars Lawenda lekarska dość powszechnie uprawiana w krajach europejskich. Ziele lawendy charakteryzuje się swoistym przyjemnym zapachem. a w smaku jest gorzkie i szczypiące. Kwitnie od czerwca do września. Krwawnik wchodzi w skład następujących preparatów produkowanych przez „Herbapol”: Cholagoga II. Są one surowcem leczniczym. Sanofil (prod. świerzbiączki i kontaktowego zapalenia skóry. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Kwiaty lawendy maja właściwości antyseptyczne i bakteriobójcze. działają znieczulająco i antyreumatycznie. Pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego. Sklerosan oraz Calmagina. Olejek lawendowy wywiera jakościowo takie samo działanie jak kwiaty.

Działa moczopędnie. nieżycie oskrzeli z rozedmą. histeria. chorobie wrzodowej czynnej. działa przeciwbólowe. a także przy nieżytach i zaburzeniach dróg trawiennych.Na użytek zewnętrzny Lawenda może być użyta jako środek antyseptyczny. Na użytek zewnętrzny Rany różnego rodzaju. pobudzenie nerwowe. dur. blednica. odkażający. kaszel napadowy. drgawki. pasożytobójczy i owadobójczy. biegunka. Wyciąg z kwiatów lawendy jest składnikiem kropli Nervosol. w krwawieniach w przewodzie pokarmowym. dolegliwościach serca i uderzeniach krwi do głowy. gruźlica. dolegliwości płucne. 5 kropli olejku na cukrze poprawia apetyt i trawienie. robaki. zmniejszenie łaknienia u dzieci. zwiotczenie żołądka i jelit. zawroty głowy. skurcze mięśni. wrzody na nogach (proste i zakażone. pozostałość po paraliżu. miesiączkowanie bolesne i skąpe. poważnych schorzeniach wątroby i nerek. W tych przypadkach stosuje się napar kwiatów. l łyżeczka kwiatów na szklankę wrzątku. wegetatywne nerwice. trądzik młodzieńczy i różowaty. choroby infekcyjne. depresja. przetoka odbytu. ugryzienie zwierząt. 40 kropli trzy razy dziennie na łyżce przegotowanej wody. łysienie. wszawica. Nalewka alkoholowa. świerzb. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. Przeciwwskazania. puchlinie wodnej. Naciągać 10 min. pasożyty jelitowe. migreny. Reguluje nerwowy układ skórny. ukąszenia owadów. młodzieży i osób starszych. oskrzeli i przewodów nosowych. kroczowa. jako środek przeciw przewlekłym bólom mięśniowym i stawowym. zgorzelinowe). gardła. bezsenność. gorączka z osutką (z wypryskami na twarzy). jelit i wyrostka robaczkowego. upławy białe. do inhalacji lub w aerozolu w nieżycie jamy ustnej. wzdęcia jelitowe. rozszerzając naczynia włosowate. a olejek lawendowy zasypki Mykodermina. nadmierna pobudliwość. Użyta do okładów bądź kąpieli drażni nieco skórę. egzemy chroniczna lub okołoodbytowa. oparzenia. wątłość dziecięca. reumatyzm. Nie należy stosować olejku lawendowego w ostrych i podostrych zapaleniach żołądka. upławy białe. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma. grypa. mdłościach (szczególnie nerwicowych). Olejek lawendowy stosuje się rzadko i raczej jako lek pomocniczy w zakażeniach oskrzeli. usuwa mdłości. zapaleniu korzonków nerwowych. skąpomocz. zapalenie oskrzeli. zapalenie pęcherza moczowego. żmij (leczenie pomocnicze). skrofuły (gruźlica węzłów chłonnych). dolegliwości dróg oddechowych. gojący. nieżycie u palaczy tytoniu i w początkowym okresie ropnia płuc. Pić dwie szklanki dziennie między posiłkami jako lek wiatropędny lub uspokajający. 223 . nadciśnienie. rzeżączka.

Popijać porcjami w ciągu dnia. Napar na wrzód żołądka. kwiat ruty. ziele bazylii. Recepty z wykorzystaniem kwiatów lawendy bądź olejku 1. liść mięty. ze 100 g olejku lawendowego oczyszczonego z terpenów i 900 g siarkorycynianu sodu. Łyżkę tej mieszanki wsypać do szklanki wrzątku. ziele przełącznika. korzeń prawoślazu. 4. siemię lniane. 8. W równych ilościach kwiat lawendy. Stosować na egzemę suchą. jagody jałowca. 3. Gram olejku wzięty na czczo hamuje wrażliwość nie naruszając sprawności intelektu. liść szałwii. kwiat tarniny. anyż. Kwiat lawendy. po czym wlać do kąpieli. do wcierań i przemywań.5 l oleju z oliwek i trzymać w kąpieli wodnej przez dwie godziny. Płyn (napar) do kąpieli dla otyłych. 6. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki naparu. 7. Zaparzać garść ziół na litr wrzątku. kłącze tataraku. ziele maliny. ziele dziurawca. 2-5 kropli z miodem lub roztworem alkoholowym używać dwa razy dziennie jako środek znieczulający. kwiat tarniny. Kwiat lawendy. liść melisy.) można używać do rozpylania w lokalach użyteczności publicznej. Garść kwiatów wsypać do 0. liść pokrzywy. Napar przy nadciśnieniu. w równych ilościach. kłącze tataraku. ziele rzepiku. korzeń mniszka. Maść. ziele bukwicy. 5. Mieszankę (2 proc. Na użytek zewnętrzny Odwar. naciągać 10 minut. żarnowca i bratka polnego. nasienie kozieradki. Napar przy opuszczeniu żołądka i przeczulicy. Wypijać dwie szklanki dziennie przy chorobach infekcyjnych i gorączkach napadowych. Do przemywania i bandażowania ran (także po oparzeniach) stosować mieszankę wodną o stężeniu 2-4 proc. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki naparu. we Francji. liść mięty. Kwiat lawendy. Macerować przez jedną noc. kwiat wrzosu. Pić w równych ilościach dwa razy dziennie po 1/2 szklanki naparu. Dodać litr wody i stosować do irygacji przy upławach. ziele glistnika. Kwiat lawendy. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki naparu. liść szałwii. kwiat ślazu dzikiego. Napar przy nerwicy żołądka. Stosować l łyżkę ziół na szklankę wrzątku. Garść kwiatów gotować przez 10 min. Napar przy dychawicy oskrzelowej. 2. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po l szklance. liść podbiału. Napar z pięciu kwiatów. ziele jemioły. 224 . przesączyć przez płótno. ziele krwawnika. Stosować na reumatyzm. a także jako środek moczopędny. kwiat bzu czarnego. ziele tasznika. ogórecznika lekarskiego. Kwiat lawendy. Zaparzać l łyżkę ziół na l szklankę wrzątku. Kwiat lawendy. 10 g lawendy oraz po 5 g kwiatów kaczeńca błotnego. Napar przy migrenie. Napar przy nerwicy serca. ziele dziurawca. w litrze wody.in. co jest praktykowane m.Olejek eteryczny. (Jedna część lawendy + 5 części spirytusu). ziele macierzanki. Alkoholat. Stosować l łyżkę mieszanki na l szklankę wrzątku. Kwiat lawendy. ziele nostrzyku.

co należy macerować przez miesiąc. liść melisy. a także na miejsca stłuczone. szczególnie popularnych na niżu. drobnolistna dwa tygodnie wcześniej. Warto wiedzieć. 5 g oleju wazelinowego. korzeń lubczyka. Po jednym gramie następujących olejków: lawendowego. ziele ruty. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po l szklance. zabija bakterie tyfusu. LIPA SZEROKOLISTNA Tilia platyphyllos Scop. 13. zwichnięcia. korzeń łopianu. dotknięte paraliżem. natomiast przy stężeniu 0. 15. koszyczki rumianku aa 50. Napar przy schizofrenii. krezolu i gwajakolu. Lipa należy do roślin miododajnych wysoko cenionych przez pszczelarzy. 10 g tlenku cynku. Krem przeciwko świerzbowi. Suszony kwiat lawendy może być stosowany jako środek przeciwko wszom. Lipa szerokolistna zakwita w początkach lipca. 15 g białej wazeliny. Napar przy histerii. liść pokrzywy. Środek na ukąszenia owadów. . Otrzymuje się ją z mieszanki 60 g świeżych liści lawendy i litra 40 proc. cynamonowego i goździkowego + wazeliny białej. Na zakończenie tego artykułu o właściwościach leczniczych lawendy dodajmy kilka jeszcze informacji. liść rozmarynu. korzeń arcydzięgla. zapaleniu krtani i płuc.5 proc. kłącze kozłka lekarskiego.0. liść melisy. Krem do smarowania pęknięć odbytnicy. LIPA DROBNOLISTNA Tilia cordata Mili. do aromatyzowania pościeli i kąpieli oraz zabezpieczenia tkanin przed molami. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem i na noc po 1/2 szklanki naparu. cytrynowego. Kwiat lawendy. Pić dwa razy dziennie po l szklance naparu. 14. szyszki chmielu. 225 . że olejek lawendowy w stężeniu 4. Napar przy bezsenności.9. miętowego.bakterie gruźlicy. Należy do pospolitych. 4 g azotanu bizmutu. olejku miętowego i alkoholu w równych ilościach. alkoholu. W starożytności. gronkowca i dyfterytu. Lotne wydzieliny olejku lawendowego (opary) niszczą w ciągu dwunastu godzin pneumokoki i paciorkowce. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po l szklance naparu. kwiat głogu. występuje także często w parkach. Kwiat lawendy. liść mięty. 11. stawowych i zapaleniu korzonków nerwowych. Napar przy padaczce. do leczenia zapalenia powiek. drzew przydomowych i przydrożnych. liść rozmarynu. W Bułgarii stosuje się olejek lawendowy w stomatologii oraz do inhalacji przy nieżycie nosa. liść orzecha włoskiego.2 proc. 12. dzięki czemu zbiór kwiatów z obu gatunków nie nakłada się w czasie. kwiat tarniny. Miejsce ukąszenia smarować mieszanką olejku lawendowego. W lecznictwie ludowym olejek lawendowy używany jest do wcierań w bólach mięśniowych. kwiat wrzosu. Właściwości antyseptyczne olejku lawendowego są silniejsze niż fenolu. a następnie odfiltrować przez czystą watę i lejek. 10. Kwiat lawendy. l g lawendy bezterpenowej. stosowano wodę lawendową. a w stężeniu 5 proc. Kwiat lawendy.

w smaku są śluzowate słodkie. piegach. konwulsjach. i przecedzić. miażdżyca. moczopędne. wymiotach nerwowych. nerwice. SPOSOBY UŻYCIA Napar. ziele szałwii. bądź ogrzewać nie doprowadzając doi wrzenia. astmie. delikatny zapach. Zioła zalać dwoma litrami wrzącej wody i pozostawić na parze pod przykryciem na pół godziny. kaszlu. Łyżkę mieszanki zalać szklanką wrzątku i naparzać pod przykryciem 15 min. Pić przy nerwicy. używany najczęściej w postaci naparu. wskazany jest na wzmożenie krzepliwości krwi. kłącze pięciornika w równych ilościach. wykazuje właściwości napotne. przecedzić. Napar. plamach wątrobowych. dodać 2 łyżki syropu malinowego. Pozostać w kąpieli 20 min. migrenie. uspokajające. bezsenność. Zioła do kąpieli. Odstawić. Wytrawione po odcedzeniu zioła umieścić w woreczku płóciennym. zawiązać i zanurzyć w wannie wypełnionej do 1/3 wodą o temperaturze do 40 st. W miękiszu komórki kwiatostanu znajdują się śluzowe gruzły szczawianu wapniowego. Zmieszać po 20 g kwiatów lipy. C. który zbiera się wraz z szypułką i przykwiatkiem w formie lancetowatego listka. C i polopirynę S lub scorbolamid.Surowcem leczniczym jest kwiatostan. 30 g rozdrobnionego kłącza tataraku oraz po 20 g kwiatów lawendy i kwiatów lub ziela wrzosu. Przecedzić i wlać napar do wanny. po 10 min. Zmieszać 50 g kwiatów lipy. Zalać 2 łyżki ziół dwiema szklankami wrzątku i postawić na parze pod przykryciem na 15 min. Kwiatostany mają przyjemny. gardła. histeria. Zmieszać kwiat lipy. kwiat bzu czarnego i owoc berberysu lub kłącze perzu. Po 226 . Odstawić na 10 min. Kwiat lipy. przeciwskurczowe. Ciepłe wypić wieczorem przed snem. Pić 1/3 szklanki 3 razy dziennie po posiłkach w stanach pobudzenia nerwowego. gorączka nosa. infekcje dróg oddechowych. korzeni kozłka i liści melisy. Szczypta kwiatów na szklankę wrzątku (15-30 g na litr wody). Popijać 3 razy dziennie. Pić 3 razy dziennie przy złej pigmentacji skóry. WSKAZANIA LECZNICZE Skurcze. Napar z kwiatów lipy z liśćmi pomarańczy. jednocześnie przyjmować wit. niestrawność. Zioła uspokajające. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Kwiatostan. ziele krwawnika. Naciągać 10 min. Zioła napotne.

Z drewna lipowego uzyskuje się dobry węgiel rysunkowy. ułatwia zasypianie. pielęgnowania cery. do nadzienia mięsnego. karwakrol. z nasion otrzymuje się olej jadalny. Rutinoscorbin i popić ciepłą herbatą z dodatkiem soku malinowego + szczypta imbiru + sok z 1/2 cytryny i cynamonu.6 proc. usuwania piegów. działa napotnie i często przerywa ostry nieżyt nosa. Znanych jest szereg odmian. wszystkich składników. sosów gotowanych. Powtórzyć po czterech miesiącach. terpineol). ale owinąć prześcieradłem kąpielowym położyć do łóżka i ciepło okryć. Stosować jako odwar. Do użytku wewnętrznego stosuje się węgiel przynajmniej w godzinę po zażyciu środka przeczyszczającego. 40 g drewna bez kory i rdzenia środkowego gotować w litrze wody. Główne związki: olejek eteryczny (do 0. ma właściwości moczopędne. co wywołuje efekt wydzielniczy w oskrzelach). Kąpiel oraz liście kwiatów lipy można stosować przy konwulsjach dziecięcych i zmęczeniu. tymol. Węgiel lipowy (Carbo Tiliae). Macierzanka piaskowa należy do rodziny wargowatych (Labiatae) i ma zastosowanie jako przyprawa podobnie jak tymianek. a więc do rosołów. zawiera między innymi: p-cymen. Korzystnie jest wziąć wit. Taka kąpiel działa uspokajająco. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Ziele macierzanki stosowane wewnętrznie działa wykrztuśnie (drażni błonę śluzową żołądka. zażywać przy biegunkach. Zawartość fenoli dochodzi do 60 proc. Kuracja trwa 10-20 dni. dezynfekcyjnie (dzięki zawartości związków fenolowych). ściągające. Lipa dziki (Tilia silvestris) jest również rośliną leczniczą.wyjściu z wanny nie wycierać się. zatruciach. działa przeciwskurczowo. związki goryczkowe. przeciwzapalnie. C. wiatrach. Kwiat lipy wchodzi w skład Degrosanu i Pyrosanu produkowanych przez „Herbapol”. MACIERZANKA PIASKOWA Thymus serpyllum L. Surowcem leczniczym macierzanki jest ziele. rozpuszcza kwas moczowy. Kwiat lipy stosuje się zewnętrznie do okładów na rany i wrzody oraz do płukania jamy ustnej przy stanach zapalnych. obniża ciśnienie tętnicze krwi. kwasy organiczne. do obmywań oraz irygacji. Posiekane listki można dodawać do sałaty. pobudza serce i nerwy (więc 227 . usprawnia transpirację i ma właściwości przeciwskurczowe. flawonoidy. na piaskach i w lasach sosnowych. a jako surowiec leczniczy wykorzystuje się kwiaty i drzewo. W Polsce jest pospolita na niżu. sole mineralne. Proszek z dodatkiem sproszkowanych liści szałwii służy także do czyszczenia zębów. regeneruje skórę i czyni ją elastyczną. przy podrażnieniu i świądzie skóry. aż zostanie 1/4 odwaru. garbniki. Wypijać na ciepło w ciągu dnia podczas posiłku lub między posiłkami. mięsa pieczonego i mielonego. a zewnętrznie jako zasypkę przy ropiejących i cuchnących ranach i wrzodach. Stosować 1-2 łyżki z mlekiem lub wodą. Wskazana jest do drenowania wątroby i żółci.

Czesław Klimuszko stosował ziele macierzanki do leczenia rozedmy płuc i nieżytu oskrzeli. blednicy. Macierzanka jest rzadko używana osobno. Przy zapaleniu okostnej należy uzupełnić niedobór witaminy A. nieżytom dróg oddechowych. biegunkach. przy przewlekłym suchym kaszlu (inhalacje z naparu). kurczach jelitowych. zapalenia przydatków. glistach. wapnia oraz potasu.nieznacznie ściągające. przy ischiasie. wzdęciach. mimowolnego moczenia nocnego. Zwykle wchodzi w skład wieloziołowych mieszanek. nieżycie dróg oddechowych. reumatyzmie. odcedzić i popijać do 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie na pół godziny przed posiłkiem. Ziele macierzanki. wzdęciach. dychawicy sercowej. nagietek lekarski (kwiat).5 szklanki gorącej wody. świądu (stosować kąpiele). chorobom pęcherza. Napar na zapalenie okostnej zębowej. lipę drobnolistną 228 . kamicy nerkowej fosforanowej i węglanowej. nerwicy serca. bronchitach i astmie. nadmiernym wydzielaniu wątroby. kwiat rumianku. dla poprawienia krążenia. blednicy. oparzenia. niewydolności wieńcowej. E. suchego kaszlu. gardła. przy kurczach jelitowych. do przemywania oczu noworodkom w stanach zapalnych. niedokrwistości. przewlekłego. przeciwko puchlinie wodnej. liść szałwii. W tym ostatnim przypadku można popijać 2 łyżeczki octu jabłkowego z l łyżeczką miodu na szklankę wody cieplej (nie gorącej). liść mięty. nieżycie żołądka. l łyżka ziela macierzanki na 1. D. sromu i pochwy . szałwią. nostrzykiem żółtym. ukłucie owadów. bronchitach i astmie. niedokrwistości. dusznicy bolesnej. chorobach pęcherza moczowego. Stosowane zewnętrznie działa bakteriobójczo. puchlinie wodnej. niedomodze wątroby. a do tamponowania i irygacji dodawać krwawnik pospolity (kwiat). Napar dodaje się do kąpieli wzmacniających dla nerwowo wyczerpanych. biegunkach. niedomodze wątroby. a na błony śluzowe jamy ustnej. Ziele wchodzi w skład Septosanu. zwiotczenia żołądka. ostrego swędzenia warg sromowych i przedsionka pochwy (kompresy). nadmiernym wydzielaniu żółci. Płukać zęby co kwadrans ciepłym naparem. jest zalecane na uszkodzony naskórek. babkę wąskolistną (lancetowatą). nieżytom żołądka. Ks. przeciwzapalnie.zalecane przy neurastenii). zranienia. artretyzmie. dla dzieci cierpiących na krzywicę lub skrofulozę. krztuśca (koklusz). niedokwaśność. biegunkach. Napar do płukania ust i do obmywań przygotować z rumiankiem. Napar macierzanki działa jako środek wykrztuśny i powiększający łaknienie lub po posiłku jako środek wiatropędny. naciągać 10 minut. Napar macierzanki jest stosowany w przypadku upartego.

cechuje się właściwościami wzmacniającymi i nieco wzbudza czynność płciową. zapalenie przewodów nosowych i niedrożności nosa przy oddychaniu. kurcze dróg oddechowych. świetna przy katarach nosa u dzieci. Pyłek z macierzanki z miodem jest również stosowany przeciw kaszlowi i jako środek antyseptyczny. zapalenie tętnic. lęki. kurcze trawienne (połykanie powietrza). wycieńczenie. Na użytek zewnętrzny Brak sił. nieżyt żołądka i jelit.lub szerokolistną. nadmierna wrażliwość seksualna. paraliż. obawy. Majorana hortensis Moench. bezsenność. MAJERANEK OGRODOWY Origanum majorana L. a następnego dnia przetopić i odcisnąć przez gęste płótno zielonkawy tłuszcz. niezrównoważenie psychiczne. ogólne osłabienie. przewlekły katar nosa oraz przewlekłe zapalenie zatok bocznych nosa. sosnowego lub jałowcowego w proporcji jedna kropla na l dag maści. Majeranek towarzyszy człowiekowi od niepamiętnych czasów. migrena. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma. 229 . SPOSÓB UŻYCIA Maść. Otarty z łodyg majeranek utrzeć pół na pół ze smalcem. Także do smarowania miejsc stłuczonych i spuchniętych. kurcze mimiczne. Pyłek kwiatowy z macierzanki jest bardzo korzystny dla usprawnienia krwiobiegu. Suszone ziele używane jest jako przyprawa. Wprowadzać na waciku do nosa kilka razy dziennie lub na noc przy katarze przeziębieniowym i przy bólach głowy spowodowanych zapaleniem zatok bocznych nosa. wątłość. do którego można dodać olejku majerankowego. nerwobóle reumatyczne. U nas występuje w uprawie. Właściwości lecznicze ma całe ziele majeranku. neurastenia. Jest gotowa maść majerankowa. Ponadto wzmacnia działalność umysłową. Napar taki można dodawać do kąpieli dla rekonwalescentów i osób starszych.

Surowcem leczniczym są górne części łodygi z kwiatami oraz liście. Ziele majeranku. Majeranek zmielony z kminkiem dodawać do grochu.0 g. W Polsce jest uprawiana przez pszczelarzy oraz na plantacjach zielarskich. fasoli. Wąchanie naparu z majeranku przeciwdziała katarowi. serce. jest wskazana w chorobach żołądka. hyzopem lekarskim i zielem lebiodki. Liście melisy są bogatsze w substancje czynne niż pędy. Ziele majeranku wchodzi w skład mieszanki wiatropędnej dla dzieci wraz z rumiankiem. Popijać przy nadkwasocie napar z l łyżki mieszanki. Wyciąg wodny: 50 g majeranku oraz po 25 g kozika lekarskiego i sałaty głowiastej. pochodząca z rejonu śródziemnomorskiego bylina z rodziny wargowych.0 g. kapusty.4 proc. poprawia apetyt i trawienie. Pół łyżeczki ziela na pół szklanki wrzątku. Ta ciepłolubna. Olejek o stężeniu 0. 300 kropli nalewki z arniki ze 100 ml wyciągu wodnego z majeranku używać po l łyżeczce 2 razy dziennie przy artretyzmie. Stosować 3-4 krople 2-3 razy dziennie z miodem. 5-20 g dziennie można stosować dodatkowo z innymi lekami przeciwskurczowymi. Dorasta do 125 cm wysokości. niszczy zarazki gruźlicy i wirusy grypy. Napar. suchym i ciemnym. Naciągać 10 minut. razowego chleba.4 proc. Napar z majeranku słodzonego wpływa korzystnie na jakość głosu u śpiewaków. 50 kropli olejku z majeranku. korzeniem lubczyka. koprem ogrodowym. Liście i ziele. Naciągać 10 minut. przyjemnym zapachem cytrynowym i lekko gorzkawo-korzennym smakiem pochodzącym z olejku eterycznego wydzielanego przez liście z gruczołów zawierających do 0. ziele szanty 40. układ trawienny oraz przeciwskurczowo i rozkurczowo na mięśnie gładkie jelit. macicę. Wyciąg wodny. krwawnika. braku apetytu i przy każdym objawie niestrawności. które wykorzystywane są także w przemyśle kosmetycznym. zaflegmieniu płuc. charakteryzuje się silnym. tłuszczu. Działa wzmacniająco na mózg. należy przechowywać w miejscu chłodnym. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Melisa działa uspokajająco w niektórych postaciach astmy. Popijać 2-3 razy dziennie przy przeziębieniach. po 25 g cukru i laktozy. Popijać 1-3 łyżeczki przed snem na bezsenność i lęki. Olejek przeciwskurczowy. zmniejsza napięcie mięśni jelita grubego. tysiącznika oraz kłącze tataraku i koper po 10. kolce jelitowej.Napar. w neurastenii. Owocem melisy jest rozłupnia zawierająca do 20 proc. nerwicach serca. Brać l łyżeczkę z naparem przed snem. które należy zbierać przed okresem kwitnienia i ponownie w sierpniu. sałatek. kwitnie w lipcu i sierpniu. wieprzowiny. substancji zapachowych. babką zwyczajną. MELISA LEKARSKA Melissa officinalis L. Jest 230 . Popijać 2-3 razy dziennie przy przeziębieniach. Olejek majerankowy kupowany w aptece. miętą.

przeciwbakteryjnie. stany zapalne dróg żółciowych i trzustki. głowy. SPOSÓB UŻYCIA Liście melisy wchodzą w skład preparatów i mieszanek ziołowych (Nervosan. Na użytek zewnętrzny Ukąszenia owadów. nasenne oraz przeciwzapalne. Jest środkiem przeciwwymiotnym u kobiet ciężarnych oraz mlekopędnym. słabe przyswajanie składników pokarmowych. uczucie niepokoju. kolka jelitowa. bóle gośćcowe i reumatyczne. wrzody. skurcze. epilepsja. przeciwczerwiowo. Wykazuje także słabe działanie moczopędne. Jest środkiem napotnym i wiatropędnym. anemia. granulat Nervogran. łagodzi bóle menstruacyjne i wpływa regulujące na menstruację. urazy. astma. 231 .. rany. napady nerwowe. zapalenie jajników. szum w uszach. menstruacja bolesna. przeciwwirusowo. Popijać 2 razy dziennie po 1/2 szklanki. zaniki pamięci. niestrawność. wyciąg płynny jest składnikiem kropli Nervosol. Popijać do trzech łyżek dwa razy dziennie jako środek uspokajający i rozkurczowy. gotować 1-3 min. Zmniejsza nadpobudliwość płciową. nerwobóle twarzy. skąpe miesiączkowanie. Wywar. braku mleka u karmiących. niedowładzie nerwowym pochodzenia reumatycznego. melancholia. niedokrwistość. Jedną łyżkę melisy zalać w termosie szklanką wrzątku i naciągać przez l godzinę. wymiotach ciężarnych. ucha. zębów. Działa przeciwbólowe. przeciwdziała niedokrwistości. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Migrena wywołana złym trawieniem. Znosi nadmierną fermentację i wzdęcia. zawroty głowy. w sprzedaży są herbatki ekspresowe Melissa-fix). spazmy. Napar. naciągać 10 min. W podobny sposób stosuje się torebki ekspresowe z melisy. pobudliwość. nadmierne bicie serca. bezsenność. drgawki dziecięce. Napar lub sproszkowane ziele (po łyżeczce) stosować 2-3 razy dziennie przy blednicy. a więc wpływa na przedłużenie życia. omdlenie. choroby żołądka. l łyżkę wierzchołków melisy z kwiatami zalać l 1/2 szklanki wrzątku. bóle serca. wzmacnia pamięć.środkiem pobudzającym fizycznie i umysłowo. neurastenii. depresja.

Po 26 g melisy i ziela krwawnika oraz po 10 g liści pokrzywy. 40 g zmiażdżonej gałki muszkatołowej. Po 25 g liści melisy i kwiatów rumianku. Półtorej łyżki ziół zalać w termosie 2 szklankami wody wrzącej. potrząsać raz dziennie. a także w przypadkach bolesnego miesiączkowania oraz kurczów mięśni. Jest to płyn zawierający wyciągi z melisy. Oto kilka recept 1. co działa uspokajająco w przypadku schizofrenii i innych zaburzeń układu nerwowego. po 15 g ziela dziurawca i ziela bożego drzewka oraz 10 g szyszek chmielił i liści mięty. zależnie od zaawansowania schorzenia. wypić całość na 2 godz. Pół łyżki ziół zalać szklanką wrzątku i naparzać pod przykryciem 15 min. W stanach zwiększonego napięcia nerwowego. arcydzięgla i szyszek chmielu. 16 g korzenia arcydzięgla i 125 g skórki pomarańczowej. Dorosłym zaleca się 30 kropli na ćwierć szklanki wody trzy razy dziennie po jedzeniu (w razie potrzeby dawkę można zwiększyć do jednej łyżeczki przed snem).Wino melisowe. Zamknąć termos. przecedzić. kozłka lekarskiego. Zakorkować naczynie i macerować 8 dni. rozdrobnionego korzenia arcydzięgla i korzenia kozłka oraz rozgniecionych owoców kopru włoskiego. zakorkować. odstawić na godzinę. chłodzące i kojąco. Macerować 9 dni. Półtorej łyżki naparzać w 2 szklankach wody wrzącej w termosie przez 2 godziny. Na użytek zewnętrzny Okłady z naparu ze świeżej melisy stosuje się na rany. Popijać po pół szklanki 3 razy dziennie po posiłkach. Trzema litrami wina alkoholizowanego o mocy do 30 proc. przed snem. Melisy można używać do sporządzania mieszanek ziołowych. Popijać po kieliszku raz dziennie jako środek pobudzający łaknienie. Przecedzić. Odwar z melisy można dodawać do kąpieli. Przecedzić i dodać 350 g wody destylowanej. 4 g sproszkowanego cynamonu i 2 g goździków. 3. rozlać do butelek. potrząsać zawartość raz dziennie. Po 24 godzinach przefiltrować. Mieszanka o działaniu przeciwnerwicowym. co działa Jęcząco. Przecedzić przez płótno i dodać 200 g kolendry. 2. lawendy. Na skutek stresów przewód ten spazmatycznie zamyka się i wówczas żółć oraz sok trzustkowy wracają swoimi przewodami w kierunku wątroby i trzustki wywołując ich stany zapalne. Po 25 g liści melisy i rozdrobnionego korzenia biedrzeńca. Mieszanka o działaniu uspokajającym i nasennym. poprawiający pracę żołądka oraz jako środek przeciwskurczowy otwierający wspólny przewód idący z wątroby i trzustki do dwunastnicy. 26 g rozdrobnionych liści melisy macerować 3 dni w pół litra białego wina gronowego. stosownie do wieku. zalać mieszankę składającą się z 500 g liści i kwiatów melisy. Mieszanka do leczenia nerwicy serca. Preparaty z ziela melisy stosowane w zalecanych dawkach nie wywierają działania szkodliwego. po 15 g rozgniecionego owocu głogu i ziela serdecznika oraz po 10 g ziela jemioły i ziela srebrnika. dzieciom należy podawać odpowiednio mniej. Popijać po 2 łyżki 3 razy dziennie jako środek uspokajający i przeciwskurczowy. 4. 232 . Woda melisowa. Popijać po przecedzeniu pół szklanki 2 razy dziennie po jedzeniu. uczucia niepokoju i przy trudnościach z zasypianiem można stosować Nervosol. kwiatów nagietka. Nie zaleca się popijania melisy w przypadku upałów i nadmiernego pragnienia. Olejek z melisy służy do wcierań przy migrenie oraz na bolące miejsca reumatyczne.

a także na wybroczyn krwawe. Liście mięty pieprzowej są składnikiem granulatów Cholegran. które zawierają mentol w olejku eterycznym. Nervogran i Normogran oraz mieszanek Cholagoga 2. Stanisław Kohlmünzer w swoim podręczniku „Farmakognozja” podaje. do napojów owocowych. C). że spośród ponad 20 roślin leczniczych uprawianych w Polsce na większą skalę. pobudza wydzielanie soku żołądkowego i żółci w wątrobie. Nervosan. rośliną z rodziny wargowych występującą w kilku odmianach i formach uzyskanych drogą hodowli. 233 . mięta zajmuje pierwsze miejsce. rutynę. do kwaszenia ogórków i pomidorów. Surowcem leczniczym są liście.in. olejek i mentol. np. Normosan. także m. wątroby. Kompres z liści melisy stosuje się na sutek przy zastoju pokarmu u matki karmiącej. kwas askorbinowy (wit. wodę miętową. MIĘTA PIEPRZOWA Mentha piperita L. pastylki. sosów. karoten. do śledzi marynowanych. do aromatyzowania octów. Digestosan. Mięta pieprzowa jest wieloletnią.Na ukąszenie os przykładać sok ze świeżej melisy. Olejek miętowy jest składnikiem granulatów Cholegran i Gastrogran. Pliniusz uważał. betainę oraz śladowe ilości olejku jasmonu. mięsa i grzybów. Prof. drażetek Raphacholin i Raphalamid oraz pasty Fitolizyna. Liście melisy służą jako przyprawa do zup. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Wyciąg z liści działa pobudzająco na układ nerwowy i wzmaga czynność wydzielniczą żołądka. toteż uczniowie rzymskich filozofów zwykli nosić na głowie wianki ze świeżych roślin. do koktajlów. likierów. herbaty. który występuje głównie w młodych liściach nadając im charakterystyczny. Z mięty otrzymuje się szereg preparatów. Mięta należy do najbardziej popularnych roślin leczniczych. Septosan i Tannosan. sałat i potraw z drobiu. że mięta pobudza działalność mózgu. napar. przyjemny zapach. kwitnącą od czerwca do sierpnia.

W schorzeniach wątroby. wzdęcia. ma właściwości przeciwbólowe. osłabia bóle jelitowe. Inhalacje w nieżytach gardła i oskrzeli. jelit i pęcherzyka żółciowego olejek miętowy jest składnikiem złożonych preparatów ziołowych. znieczula. biegunkach. pobudza łaknienie. Przy dużych dawkach ogranicza i hamuje senność. 234 . wymiotach. w nieżycie jamy ustnej. w dwunastnicy. Mentol stosuje się zewnętrznie w bólach neuralgicznych i mięśniowych. SPOSÓB UŻYCIA Napar. smarowanie maścią lub emulsją przy nieżycie nosa i obrzęku błony śluzowej i w niektórych chorobach skórnych. zmniejsza napięcie mięśni gładkich jelit i dróg żółciowych. bóle brzucha.ułatwia trawienie. wywołuje uczucie chłodu. przy lekkiej niewydolności wątroby i zbyt małym wytwarzaniu żółci. np. w kamicy żółciowej. Jako pasta do zębów i w postaci cukierków do ssania odkaża i odświeża usta. Na nie uszkodzoną skórę mentol działa przeciwświądowo. niszczy bakterie. przeciwskurczowo. w stanach nieżytowych przewodu pokarmowego. obniża nieco ciśnienie krwi. przy nieprawidłowej fermentacji w jelitach. w kolce jelitowej. przywraca prawidłowe ruchy perystaltyczne. łagodzi bóle. obecności bakterii chorobotwórczych w jelitach. migrenowych. umożliwia prawidłowy pasaż treści jelitowej i przeciwdziała zastojom żółci w pęcherzyku żółciowym. niszcząc drobnoustroje Gram-dodatnie i Gram-ujemne. gardła i krtani. Olejek mięty stosuje się doustnie tylko w bakteryjnym zapaleniu dróg żółciowych. Przy bólach nerwowych. lecz znacznie silniej. żółtaczce. reumatycznych stosuje się smarowanie olejkiem. utratę łaknienia. nerwicach wegetatywnych. odstrasza owady. l łyżka liści mięty na l szklankę wrzątku. zaburzeniach miesiączkowania. a w szczególności w jelitach. zmniejsza ból i stan zapalny. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Liście mięty i ich wyciągi poleca się na zaburzenia trawienne np. ułatwiając odejście gazów i zmniejszając wzdęcia. Olejek miętowy działa tak samo jak liście. W postaci aerozolu jest bardzo silnym środkiem bakteriobójczym również dla szczepów antybiotykoodpornych. drażni zakończenia nerwowe. Popijać po 1/2 szklanki 2 razy dziennie w dolegliwościach wyżej wymienionych. działa przeciwskurczowo i antyseptycznie ogólnie. działa wiatropędnie. lekko pobudza popęd płciowy. zmniejsza wydzielanie mleka. po zastosowaniu na błony śluzowe nosa także chłodzące i zmniejszające obrzęki w nieżytach. Na użytek zewnętrzny Płukanie jamy ustnej i gardła naparem. wywołuje miesiączkę. przy zapaleniu pęcherzyka żółciowego i przewodów żółciowych. Na użytek zewnętrzny Działa antyseptycznie. przy utrudnionym trawieniu tłuszczów np. zawiesinę olejową w chorobach skórnych i świądzie. skurczu mięśni jelit i przewodów żółciowych. działa uspokajająco. przeciwpasożytniczo. opuchliźnie.

kora dębu. korzeń lukrecji. Przecedzić i popijać na czczo rano l szklankę w ciągu 10 dni. korzeń łopianu. ziele glistnika. olejek eteryczny miętowy + lawendowy + cytrynowy + goździkowy + cynamonowy po l g. Stosować do płukanek. Doustnie 20 kropli w kieliszku wody 3 razy dziennie na zaburzenia trawienne. korzeń mniszka. 5. strączyny fasoli. ziele szanty. Pić 2 razy dziennie l szklankę. liść pokrzywy. korzeń lukrecji. 6. Napar przy nerwicy żołądka. kora kruszyny. 1/2 szklanki wody i tyleż wina. Napar przy histerii. Algorhin. anyż. kwiat wrzosu. tymianku i macierzanki. Bardzo dobrze 235 . kwiat kocanki w równych ilościach. Napar rano i wieczorem po l szklance przy żółtaczce. Łyżka drobno pociętego ziela. a także w zaburzeniach pokarmowych po l łyżeczce 2 razy dziennie. Ziele mięty. Odwar przy zapaleniu nieżytowym jelit. w równych ilościach. wycieńczonych chorobą. Przy nerwicy żołądka miętę z szałwią i dziurawcem należy popijać stale aż do zupełnego wyleczenia. liść bobrka 15 części. Przy zanikaniu miesiączkowania. Liść mięty. ziele piorunu. 7. Gargarin. Te substancje działają odkażająco i hamują wzrost bakterii chorobotwórczych. Sproszkowany liść na wszystkie wyżej wymienione dolegliwości zażywa się 3 razy dziennie na koniec noża. 4. Stosować l łyżkę ziół na l szklankę wrzątku. szyszki chmielu. szałwii. Recepty 1. 8. 2. liść melisy. Macerować i łyżeczkę mięty w l szklance wody przez l godzinę. W starożytności znane było działanie odkażające mieszanki złożonej z mięty. Woda miętowa. Krople do nosa lub do inhalacji. Liść mięty. 3. Półsyntetyczna pochodna mentolu o działaniu uspokajającym. Napar przy kamicy żółciowej (l łyżka ziół na l szklankę wrzątku). Vialidol). ziele macierzanki w równych ilościach. lub obsypanych liszajami. Kąpiele. w równych ilościach. Ziele mięty lub liść (około 100 g zaparzyć dwoma litrami wrzątku) dodaje się do kąpieli dla osób nerwowo wyczerpanych. w równych ilościach. korzeń biedrzeńca. korzeń omanu. Krople i tabletki przy zaburzeniach neurowegetatywnych. Maść miętowa (mięta + kwas borny). Mentholum Valerianicum. owoc kolendry 25 części. Liść mięty 50 części. jak również do kąpieli rozgrzewających dla reumatyków. liść orzecha włoskiego. Pić 2-3 razy dziennie po l szklance naparu. Mentol (syn. 2 razy dziennie szklankę naparu przy złej przemianie materii. gotować 5 minut.Wyciąg alkoholowy z mięty. Proszek do sporządzania płukanki do gardła. l łyżka liści miętowych + rozmarynu + szałwii + bylicy pospolitej + nagietka. kwiat lawendy. Liść mięty. Naciągać na zimno 8 dni w 2 litrach wina czerwonego. Stosować l część surowca na 5 części alkoholu. Liść mięty. ziele szanty. Do nosa w nieżycie. ziele krwawnika. kwiat kocanki 20 części. kłącze pięciornika. Na świerzb. Stosować przy cuchnięciu z ust.

236 .25-0. Polewać całe ciało. syrop cynamonowy 10 g. paraliżu. a w ślad za tym i serca. świąd i przekrwienie skóry.ustala lekarz. win. woda lipowa 120 g. ból brzucha.5 kg drożdży piekarniczych. Poza lecznictwem olejek miętowy używany jest w perfumerii. Alkohol miętowy 20 g. przemyśle spożywczym i cukierniczym. Olejek lotny może być stosowany kilka razy dziennie do 5 kropli jako napój z miodem. działa promieniująco. Działa przepłukujące na kłębuszki . Stosuje się 20 kropli w l szklance wody osłodzonej. zawrotach głowy. a po dużych dawkach zachwianie równowagi i głęboki sen.4 proc. W gospodarstwie domowym stosuje się kiście kwiatu mięty jako przyprawę do serów.jest dawać do ciepłej półkąpieli 0.3 g dziennie (45 kropli na l gram).filtry nerkowe oraz uwalnia miąższ wątroby od toksyn. syrop z cukru 100 g. Działanie uboczne. neutralizuje bakcyla gruźlicy. gdyż podrażnia żołądek. Mniszek jest rośliną żółciopędną bardzo korzystną dla chorych na wątrobę. skurcz głośni. Eliksir pobudzający cały organizm. MNISZEK LEKARSKI Taraxacum officinale Web. warzywnych. herbatek i octu. Z wychłodzonego olejku eterycznego mięty wydzielają się kryształy służące do produkcji alkoholu miętowego. wole oczy) i jest pospolitym chwastem występującym w całym kraju. potraw mięsnych. Inhalacje z olejku. do aromatyzowania sosów. drżeniu rąk. siedzieć w wodzie 30 minut. podobnie jak kasztan i gorczyca. Sos miętowy jest przyprawą do dań mięsnych i warzywnych. papawa. ale stosowany wewnętrznie musi być dawkowany. Miętę używa się przy wypieku pieczywa i do sporządzania kwasu chlebowego. rybnych.5 godziny. Dawkowanie leków z mięty przy kołataniu serca. Popijać łyżeczkę. Dawka średnia 0. sałat. Popijać łyżeczkę na cały dzień w dwóch porcjach. nalewek. który ma działanie antyseptyczne i usuwa bóle miejscowe. Czuwający w nocy mogą wypić wieczorem napar z mięty. brodawnik. Napój żołądkowy. Tylko w ilości nadmiernej olejek miętowy podany doustnie może wywołać wymioty. niemocy płciowej . wilczy ząb. Wyciąg alkoholowy z mięty. Stosowany zewnętrznie może wywołać pokrzywkę. napojów. sinicę. ból głowy. Do celów leczniczych wykorzystuje się korzeń. do którego dodano napar z łyżeczki liści miętowych jest najlepszym środkiem przeciw robakom u dzieci. Miód z mięty ma przyjemny smak i działa dezynfekujące na gardło i przewód pokarmowy. zatrzymanie oddechu. U niemowląt i u małych dzieci wyciek z nosa. Odwar z mchu korsykańskiego. Przy dawce 0. zapalenia oskrzeli i zapalenia zatok przynosowych. Stosuje się w przypadku astmy. kwiaty i liście. Nosi różne nazwy lokalne (dmuchawiec. Liście mięty usmażone w cukrze + białko jaj stanowią ulubiony przysmak dzieci. Olejek eteryczny z mięty zabija gronkowce w ciągu 3. Mięta. zup. Alkohol miętowy i anyżowy po 15 g. Dodanie liści mięty do mleka zapobiega jego skwaśnieniu. woda cynamonowa 50 g.

działa moczopędnie i wydala związki azotowe z moczem. skąpomocz. obrzęki i zapalenie tkanki podskórnej. choroby skórne. nadmiar cholesterolu we krwi. Na użytek zewnętrzny Bielmo rogówki i jej zmętnienie. szkorbut. wzmacnia i wzbogaca apetyt przez działanie na wątrobę. zmniejsza przekrwienie w jamie brzusznej i osłabia stany skurczowe w przewodach żółciowych i w pęcherzyku żółciowym. złej przemianie materii. jak opryszczka. zakłócenia w krążeniu krwi. zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. Popijać 1/2 szklanki dziennie na 30 minut przed posiłkami. azotemia. Przecedzić do termosu. oczyszcza krew. zwiększa wydzielanie soku żołądkowego i ułatwia trawienie pokarmów. dermatoza u wątrobowców (ciemne plamy na twarzy. reumatyzm. niewydolność nerek. Pociąć 50 g (garść) korzeni i liści. zaparciach nawykowych. żylaki goleni. Naciągać 10 minut pod przykryciem. Wsypać do l litra wody. wątroby. Gotować 2 minuty. zaparcia. poprawia krążenie. żółciowych. nadfermentacja jelitowa. astenia. egzema. stwardnienie tętnic (miażdżyca). trądzik). miażdżycy. niestrawności. chroniczne nawrotowe zapalenie dróg żółciowych. paradentoza. zbytnie przekrwienie naczyń w jamie brzusznej. upartych wysypkach i półpaścu. obniża poziom glukozy we krwi w początkowym okresie cukrzycy. atonia mięśni gładkich i skurcze przewodów żółciowych. kamica żółciowa i nerkowa (szczawianowa i fosforanowa). żółtaczce. trądziku młodzieńczym. brodawki. hemoroidy. przewlekłych trudnościach w oddawaniu moczu. zapalenie wątroby. gościec. sinica. żółtaczka. czyraki. ma właściwości przeciwgnilne i przeciwszkorbutowe oraz saluryczne (usuwa z organizmu nadmiarjonów Na i K). SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. Ten napar stosuje się przy chorobach dróg moczowych.Właściwości: drenuje wątrobę i przewody żółciowe ułatwiając przepływ żółci do dwunastnicy. zatrucie krwi mocznikiem i innymi ciałami azotowymi. kurzajki. 237 . łupież. niewydolność oraz marskość wątroby i następcze osłabienie czynności żółciotwórczej komórek wątroby. otyłość. piegi. zwiększona obecność mocznika i innych ciał azotowych we krwi.

1520 kropli na wodzie. Z nagietka ulatnia się przenikliwy zapach aromatyczny i żywiczny. kości i skóry. puchlinie wodnej. Nalewka alkoholowa na soku z mniszka (succus taraxaci .należy lekko je posolić i zostawić pod przykryciem na dzień następny. A i tym tłumaczy się silne działanie nagietka w leczeniu wewnętrznym śluzówek. Kwiaty nagietka są używane także jako przyprawa kuchenna. Napar z wodą destylowaną: do obmywania plamek na twarzy. 238 . Mniszek należy do roślin leczniczych moczopędnych tzw. Ten sposób stosowali Arabowie już w VII i VIII wieku. Normosan. Degrosan. NAGIETEK Calendula officinalis L. zapaleniu przydatków. w przeciwieństwie do moczopędnych ciepłych: cebula. liść czy kwiat świeżo zerwany dają mleczko. Cholagoga II. Pulmosan. Nagietek zawiera również witaminę C oraz inne witaminy z grupy B. Dodać miodu i śmietany. poziomka ananasowa. krwawieniach wewnętrznych. Badania i doświadczenia nad działaniem przeciwnowotworowym ziół. 2 litry wody. oczu. skąpych krwawieniach macicznych i zakłóceniach miesiączkowania. armodiol przechodzą w przewodzie pokarmowym człowieka w wit. Wyciąg jest składnikiem proszku Gastrochol i płynu Cholesol. Dawniej liście jadało się jako jarzynę. mięśni. 2-3 razy dziennie przy posiłkach.) i w oleju. Nie wszystkie składniki nagietka rozpuszczają się w wodzie i dlatego stosuje się roztwory w alkoholu (biorąc zazwyczaj wódkę 40 proc. 5 dag drożdży winnych nastawić w ciemnym miejscu na kilka tygodni. Młode liście mniszka są dobre do sporządzania sałaty. U nas jest uprawiany w ogródkach. Korzeń upalony wchodzi w skład dobrej kawy zbożowej i cykorii domowej. l kg cukru. zimnych. nerwicy żołądka. Napar z korzenia ziela stosuje się przy niedomodze wątroby. Od wieków jest on znany i wysoko ceniony we Francji. którym można przypalać kurzajki. lubczyk ogrodowy i koper włoski. Karoteny nagietka i inne węglowodory. ischiasie. brodawki.Napar z kwiatu stosuje się przy niedomodze jajników. biegunkach. Na użytek zewnętrzny Mleczko białe. pietruszka i jej natka. Korzeń w przełomie. krwi. 250 g kwiatu. Mniszek wchodzi w skład mieszanek: Diabetosan. szczaw. skierowały w ostatnich kilkunastu latach uwagę lekarzy zajmujących się ziołolecznictwem i homeopatią na nagietek lekarski. ale występuje też w stanie dzikim. Wino na kwiatach mniszka. np. Gdyby były zbyt gorzkie . kamicy żółciowej. podobnie jak cykoria. Po rozrzedzeniu wodą destylowaną do przemywania oczu. Brać . a także w wielu innych krajach. Zażywać dwa razy dziennie mały kieliszek przed jedzeniem przy dolegliwościach kobiecych i trawiennych. Właśnie płatki mają najsilniejsze działanie lecznicze i to szczególnie te w intensywnie pomarańczowym kolorze. a soku ze zmiażdżonych płatków kwiatowych używano do farbowania sera i masła. dróg moczowych. Gdy kwiat opadnie na dno. zlewa się wino do butelek i przechowuje w ciemnym miejscu.jest w aptekach).

przy równoległym leczeniu pod kierunkiem specjalistów onkologów). Działa cudownie regulująco na stany skurczowe w przewodzie pokarmowym.in. w leczeniu stanów lękowych i bólów w okresie miesiączkowania. a stosować po 50 kropli na wodzie dwa razy dziennie. przyspieszając proces ziarninowania i naskórka. Nalewka. Doskonale zewnętrzne. Przy bólach miesiączkowych pić napar przez tydzień przed przewidzianą menstruacją. Napój na uspokojenie bólów miesiączkowania (także recepta Valneta). m. egzemy. żołądka i jelit. nalewka z psianki 3 g. 239 . przeciwszkorbutowo. wrzodzianki i (wyciągu w SPOSOBY UŻYCIA Do celów wewnętrznych Napar. szczególnie u i anemicznych dziewcząt. przeciwnowotworowo. działa uspokajająco i stymulująco wywołując nieznaczne zwiększenie wydzielania się żółci. Wyciąg z kwiatów nagietka 10 g. odmrożenia. stany zapalne gardła. z ziemniaka 5 g. bólów szyi. pozostawić na 10 minut aż naciągnie. oczywiście. Na l litr gotującej się wody wsypać 30 g suchych kwiatów i liści. Stosowany wewnętrznie jest środkiem pomocniczym. jamy ustnej spojówek formie kompresów). Valnet z Paryża w 1972 r. Najlepiej zamówić ją w aptece homeopatycznej. nerwicowych owrzodzenia mięśni i pleców. brodawki. Wypić taką porcję przed każdym posiłkiem. swoim pacjentom podejrzanym o zmiany nowotworowe. Jedną łyżeczkę deserową kwiatu suszonego wsypać do filiżanki i zalać wrzątkiem. Stosowany zewnętrznie pomaga leczyć poważniejsze oparzenia. rozkurczowo. syrop owocowy 20 ml. na akcję naczyń leczy regeneracji rany i potu zębów depresji. uszkodzenia skóry powierzchniowe i głębokie. zapobiegające na uszkodzenie błony śluzowej żołądka. Odstawić i naciągać przez 10 min. przeciwzapalnie. nerwobólów reumatycznych. Pić 3 filiżanki dziennie (taką receptę zalecał profesor J. trądzik. opryszczkę itd. stanów przekrwiennych wątroby. łagodząco na bóle (używany do smarowania dziąseł). Odwar. nieznacznie pobudzająco serca obniżając ciśnienie krwi poprzez rozszerzenie obwodowych.WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Nagietek działa moczopędnie. z melisy 5 g. antyseptycznie i gojąco.

uprawiane są jako rośliny doniczkowe i kwietnikowe. Duże. na liszaje. Świeże liście nagietka mogą być dodawane do sałatek. Sok. Płukać kilka razy dziennie gardło. Odfiltrować. propolisu + 5 kropli Apis Cpl. z brunatną smugą na górnej powierzchni liści. Sporządzić kompres i położyć na ranę oparzeniową. stosowanym w homeopatii. Wśród gatunków doniczkowych dominują: pasiaste. Silnie pachną. Przepis na płukanie gardła przy przewlekłych nieżytach gardła krtani i przy przewlekłych zapaleniach migdałków: l łyżeczka soli kuchennej + l szklanka przegotowanej wody + 10 kropli Azucalenu (nagietek + Azulan) + 2 krople 10 proc. odmrożeniową. Surowiec nagietka wchodzi w skład mieszanki ziołowej Herbapolu Vagosan. W Polsce spotyka się pelargonię pokojową (Geranium species). trądzik. Głównym składnikiem są olejki eteryczne. Dodać 250 g słoniny i gotować aż do wyparowania wody. 10 łyżeczek suszonego kwiatu na l litr wody. W byłym ZSRR sporządza się z nagietka preparat przeciwnowotworowy. Sporządzić z ziela i z kwiatów z dodatkiem wódki w stosunku 4:1. którą tworzą rośliny trwałe lub podkrzewy o liściach dłoniastych lub dłoniastodzielnych. bóle zębów i migrenę. Stosowanie nagietka pozwala wyleczyć wiele ciężkich chorób i z tego względu będzie doskonałym lekiem także w przyszłości. która jest krzewem bądź krzewinką o szarozielonych i dużych liściach pierzasto lub dłoniasto klapowanych. Nagietek jest bardzo ważnym środkiem leczniczym. Należy do rodziny bodziszkowatych (Gemniaceae).Do celów zewnętrznych Odwar. PELARGONIA Pelargonium L’Herit. Cała roślina jest pokryta wielokomórkowymi włosami gruczołowymi. Występują w stanie dzikim (większość gatunków pochodzi z Afryki Południowej). Czas trwania kuracji nagietkowej powinien ustalić lekarz internista w zależności od stanu zdrowia pacjenta. wrzodzianki. Kwitnie w maju i czerwcu. Maść. a także nos w przypadku przewlekłego kataru. Szczególną skuteczność wykazuje jako esencja z ziela zbieranego w okresie kwitnięcia lub z samych płatków kwiatowych. 240 . ropiejącą. stosowany w nieoperacyjnych formach raka żołądka. Esencja taka jest lepsza od nalewki jodowej i ma silne właściwości antyseptyczne i dezynfekujące. gotując 45 minut w 300 g wody. Gotować 10 minut. różowate kwiaty mają dwa górne płatki dłuższe i szersze od dolnych. Z liści otrzymuje się olejek eteryczny używany w perfumerii i lecznictwie. Na wrzody. Surowcem leczniczym są świeże liście. czasem ponownie w październiku i listopadzie. które można wykorzystywać przez cały rok. To uspokaja stan zapalny błon śluzowych jamy ustnej. bluszczolistne o łodygach płożących się i liściach pięcioklapowych i wielokwiatowe angielskie o kwiatach podobnych do bratków. zapalenia gardła. oparzenia.

aftach. ran zewnętrznych. zimnicy. Surowcem jest cała roślina. Stosować małą łyżeczkę geranium na szklankę wrzątku. dolegliwościach pęcherza moczowego. Stosuje się przy bólach i kłuciach ucha wewnętrznego. nieżycie żołądka. poprawiają przemianę materii. tamują krwawienie. glistnicy. krwiopluciu. kamicy moczowej. Na użytek zewnętrzny stosować garść ziela na litr wody. wrzodach żołądka. bólach żołądka. gdzie chowa się pośród innych cieniolubnych roślin. Przy katarze wąchać liście. Na użytek zewnętrzny natomiast w zastoju (przekrwieniu) piersi. Pelargonia francuska (Pelargonium-Geranium odorantissimum). nerwobólu nerwu twarzowego i półpaścu. krwiomoczu. owsicy. Potrzebuje ziemi wilgotnej. Liść zwinięty i wsunięty do ucha usuwa ból i stan zapalny. owrzodzeniach. przy biegunce. cukrzycy. ściągające. wszawicy. chorobach skórnych (liszajec. dobry jest także przeciw rakowatym wrzodom. bezpłodności. puchlinie wodnej. Bodziszek cuchnący (Geranium Rober-tianum L. Stosuje się w przypadkach różnego rodzaju osłabień (deficyt wydzielania przez korę nadnerczy). krwotoku macicznym. próchniczej. Homeopatia produkuje esencję ze świeżej kwitnącej rośliny o działaniu krwiotamującym. Stosuje się napary. Pobudza seksualnie. miejsca raczej cieniste. rozkurczowo. że jest wyjątkowo korzystnym środkiem do leczenia ran i konsolidującym (łączącym) złamane kości. Świeży sok powstrzymuje krwawienia z nosa. kamicy moczowej. na przykład pod płotem. lubi dostatek azotu w glebie. Pochodzi z Algierii. podatności na raka. wyrzutom o najzłośliwszej uporczywości. egzemy suche). ischiasowi. Olejek eteryczny. zapaleniu jamy ustnej. 2-4 krople stosować 2 razy dziennie w roztworze alkoholowym. w przetokach wrzodowych i krwotokach wewnętrznych. stłuczeniom. przeciwdziała nowotworom. bakteriobójczo. Gotować 10 min. a wreszcie 30 kropli nalewki przeciw żółtaczce.Ma właściwości antyseptyczne. Stosuje się 1-2 szklanek naparu lub 1-2 łyżeczki świeżego soku. ranach. w nowotworze macicy. 241 . i jelit. nowotworach.) jest niewielką rośliną roczną. Dorasta 40 cm wysokości i jest dość rzadko spotykany ze względu na specyficzne wymagania glebowe. oparzeniach. olejki otrzymane przez destylację w parze. czerwonce. Napar z ziela bądź świeży sok działają moczopędnie. odmrożeniach. Madagaskaru i Gwinei. Przy bólach reumatycznych stosuje się okłady z liści. Nalewka (kilka razy dziennie po 10 kropli na cukier) dobrze działa przeciw nieżytom dróg oddechowych. bólach lędźwi. opuchniętym gruczołom chłonnym. Płukać gardło przy anginie i zapaleniu języka. mało przewiewne. biegunkom. Uważano.

ale ciągle jeszcze niedostatecznie cenioną rośliną leczniczą. B. przekrwienie piersi. WSKAZANIA LECZNICZE Artretyzm. Triticum repens L. kamica żółciowa. przekwitanie. jest znakomitą. wzmaga procesy utleniania w tkankach. Krem z liści leczy odmroziny. A. egzemy. Liście zawierają koagulant i mają właściwości insuliny.) P. zapalenie dróg moczowych i trawiennych. lędźwiowe . Zgnieciony liść ułatwia gojenie ran. olejki eteryczne . niedokrwistość. Zmniejszają więc zawartość cukru w moczu. znajdującą zastosowanie przy licznych schorzeniach. wit. pobudza gruczoły wydzielania wewnętrznego. PERZ Agropyron repens (L. obniża poziom mocznika i chlorków.Świeżo zgniecione liście stosować na zapalenie ucha. zwiększa odporność błon śluzowych i naskórka. a następnie uwolnić od czarnych korzonków i pociąć. sole potasowe. wit. przewlekłe schorzenia wątroby. gościec stawowy. różne stany zapalne. związki cukrowe (m. podwyższenie poziomu cholesterolu we krwi.stosować okład z odwaru z liści. skąpomocz. ma właściwości przeciwcukrzycowe. reu242 . mannit i trytycyna). Podziemne złogi słomkowego koloru należy ususzyć. żołądka. twarzy. kapilina i karwon. Na bóle głowy. działa moczopędnie i oczyszczająco.ślady m. zmiękczające i żółciopędne. żółtaczka. działa przeciwgorączkowo i przeciwczerwiowo.B. egzemy suche. jak krzemionki. Perz. blednica. nieżyt dróg oddechowych. kamica moczowa. poprawia przemianę materii. Maść leczy zapalenie piersi. ten najbardziej rozpowszechniony i najbardziej dokuczliwy chwast w uprawach działkowych. Perz zawiera następujące związki: inozyt. Zgniecione liście lub okład z ich odwaru stosować na obrzęki nóg.in.in. liszajec. kwasy organiczne. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Perz goi tkanki. krwawienia (hemoroidy). Właściwości lecznicze ma kłącze perzu.

Popijać porcjami w ciągu dnia. ziele skrzypu po 5 gramów. Popijać w ciągu dnia małymi porcjami. liść orzecha włoskiego. Perz wchodzi w skład Degrosanu. liście borówki . Popijać dwa razy dziennie przy złej przemianie materii ze skłonnością do tycia. Popijać trzy szklanki dziennie. l łyżka perzu na l litr wody. Stosować 2 łyżki na szklankę wody.2. liść melisy. a w połączeniu z zielem dziurawca . Fitolizyny. Stosować 4-5 g dziennie (l łyżka perzu na l szklankę wody). syrop z 5 korzeni . 243 . Gotować kilka minut. nerwicy żołądka itp. Zmiażdżyć perz i gotować dalej w 1/2 l wody aż do wyparowania do 0. liść pokrzywy.2. Działa moczopędnie. Mieszanka uspokajająca: kłącze perzu. Stosować trzy łyżki mieszanki na 3/4 l wody. Odwar. żółtaczki. zapalenia pęcherzyka żółciowego i dróg moczowych.5 l wody. kory kruszyny . kłącze kozłka. liść maliny. rzepiku. dla osób o niezdrowej wątrobie. naczyń krwionośnych. przewlekłe niedomogi: błon śluzowych. narządów wewnętrznych. liście poziomki. Wywar. otyłych. Dodać 20 g korzeni lukrecji gładkiej. Gotować 20 min. Inna recepta: kłącze perzu. Kłącze perzu 3 ilości. korzeń żywokostu w równych ilościach zmieszać. Ostudzić i przecedzić. Postawić na 10 godzin. Dodać 10 g lukrecji gładkiej. Do sporządzenia wywaru brać 3-4 łyżki suchego kłącza perzu na 1 l wody. Dodać trochę korzeni truskawek.80 g. Zmieszać razem. Wyciąg wodny. mniszka. Gotować 15 min. Przecedzić godzinę później.4.pumpernikla dla cukrzyków. tkanki łącznej. owoc dzikiej róży w równych ilościach zmieszać. niedokrwistością. Podgrzać do wrzenia i odstawić do naciągnięcia. przeciwcukrzycowych. Normosanu.przed nocnym moczeniem się dzieci. skóry. metabolicznych. Herbatka moczopędna. Stosować przy zwiotczeniu żołądka. Kłącze perzu stosuje się zwykle jako składnik mieszanek ziołowych: moczopędnych. Dodaje się zazwyczaj soku owocowego. korzeń arcydzięgla. strączyn fasoli . zreumatyzowanych z kamicą moczową i nerkową. Herbatka: 20 g perzu i 20 g jęczmienia. agrestu. Mieszanki ziołowe z perzem poprawiające przemianę materii.2 l wody. Sporządzić odwar l łyżka mieszanki na l szklankę wrzątku. 1. Do l wywaru jw. Wskazany jako odżywka i zapobiegawcza herbatka dla dzieci ze skazą białkową. dodać 15 g korzenia marzanny barwierskiej i 20 g korzenia lukrecji gładkiej. Stałe pijanie perzu zabezpiecza przed skazą białkową. Naciągać przez 20 min.matyzm. Popijać filiżankę tej herbaty w ciągu dnia. Stosuje się w przypadkach zapalenia dróg żółciowych. ziele rutwicy . Odwar wypić małymi porcjami w ciągu dnia przy pląsawicy u dzieci. Wywar z perzu -11. Gotować 2 minuty. Przy kamicy moczowej. rdestu ptasiego . Wylać wodę. korzeń łopianu. kłącze kozłka. korzeń prawoślazu. Gotować pocięte kłącze perzu w wodzie przez l min. blednicą. SPOSÓB UŻYCIA Kłącze perzu zmielone może służyć jako dodatek do wypieku chleba .2.2.

dorasta wysokości półtora metra. zwłaszcza w części niżowej. ukąszenia owadów. Piołun ma drobniutkie. pobudza apetyt. nieużytki. wierzchem ciemnej. wszy). biegunka. trzustkowe. Cała roślina ma specyficzny zapach ziołowy i bardzo gorzki smak. zbocza. Bywa uprawiany w ogródkach. przewody żółciowe. zatrucia bielą ołowiową. przeciwczerwiowo. filcowana. pobliże zabudowań. C. a należy je suszyć w temperaturze poniżej 35 st. Na użytek zewnętrzny Rany zwiotczałe. Cała roślina jest szarozielona. wyczuwalny nawet w rozcieńczeniu 1:800. kolka jelitowa. Występuje powszechnie w całej Polsce. opóźnienia miesiączkowania. Jest znanych kilka odmian tego gatunku o różnym stopniu goryczy oraz składzie olejku eterycznego. lubi przydroża. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Piołun ma właściwości trawienne. Pić pół do jednej łyżki na godzinę przed posiłkami przez kilka dni jako środek pobudzający trawienie. wzma244 .PIOŁUN POSPOLITY Artemisia Absynthium L. Surowiec leczniczy stanowią ulistnione wierzchołki kwitnących roślin oraz liście. jasnożółte liczne kwiaty koszyczkowo-kuliste. reumatyzm. moczowe i na macicę. SPOSOBY UŻYCIA Napar. Odstawić na 10 minut i przecedzić. atonia trawienna (żołądek i jelita). brak apetytu. moczopędnie i żółciopędnie. usuwa owsiki. upławy białe. pasożyty jelitowe. działa przeciwgorączkowo. kurcze żołądka. działa rozkurczowo na przewód pokarmowy. Łyżeczkę ziela piołunu zalać szklanką wrzątku wody i trzymać pod przykryciem przez pół godziny. liszaje. olejek ma właściwości odkażające. bolesne miesiączkowanie. wrzody. spodem jaśniej. dolegliwości gastryczne. zaparcia. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny anemia. pasożyty skórne (świerzbowce. niestrawność. wzdęcia. Ziele piołunu ze stanu naturalnego bądź plantacji zbiera się od początku lipca. sprzyja menstruacji. gorączkowanie. zaburzenia wątrobowe. żółtaczka.

Łyżkę ziół zalać szklanką wrzącej wody i pozostawić na 15 minut pod przykryciem na parze. gotować 5 minut. ziela tysiącznika. W litrze wina białego macerować przez cztery dni 30 g wierzchołków kwiatowych piorunu lub liści.przeciw gorączce: 0. liść mięty. Brać jeden kieliszek przed jedzeniem dla pobudzenia apetytu. Zioła w kolce jelitowej. Jest to płyn zawierający wyciąg alkoholowy z ziela piołunu i kwiatów wrotyczu. również trzy razy dziennie przed posiłkami. Nalewka piołunowa („Herbapol”). liści mięty pieprzowej i kwiatów rumianku oraz 10 g owoców kminku. pół szklanki dziennie. zawiązać głowę chustą lub ręcznikiem i pozostawić co najmniej na dwie godziny. Zioła gorzkie. Gorący napar porcjami ćwierć. ziele krwawnika. Wino piołunowe. Zabieg powtórzyć po 24 godzinach i po 6 dniach. pić po pół szklanki przed jedzeniem przy niestrawności połączonej z brakiem kwasów żołądkowych lub ogólną niedokwasotą. ale po 20-60 kropli na ćwierć szklanki wody jako lek żółciopędny rozkurczowy i ogólnie wzmacniający. dodać 500 g miodu. Mieszanka ziołowa. przed jedzeniem jako środek pobudzający wydzielanie soku żołądkowego. Na użytek zewnętrzny Odwar. Ziele piołunu. po czym włosy dokładnie wymyć i wyczesać gęstym grzebieniem zwilżonym w occie. Naparu tego można używać w postaci lewatyw przeciwko owsikom u dzieci oraz do wcierań i obmywań przeciw świerzbowcom. kminek. Odstawić na 5 min. Proszek piołunowy. poprawiający trawienie i przywracający apetyt. Wypić porcjami w ciągu dnia na 30 min. Odstawić na 10 min. 245 . Napar jest dobrym środkiem czyszczącym dłonie ze smarów i olejów.6-2 g na ogólne wzmocnienie organizmu: 4-10 g przeciwczerwiowo. liści bobrka. Piołun trzymany w szafach niszczy mole i pluskwy. Przygotować napar. zredukować objętość do 1/3 litra. ziela pięciornika gęsiego i kłączy tataraku. Syrop. jeden kieliszek po jedzeniu na usprawnienie trawienia. Stosować jako antyseptyk i środek zabliźniający do obmywania zwiotczałych ran. Przez 5 godzin naciągać w litrze wrzącej wody 150 g wierzchołków kwiatowych lub liści piołunu. Zmieszać po 20 g ziela piorunu. jeden kieliszek rano przeciwczerwiowo.gający apetyt i działający ogólnie wzmacniająco. 1-5 g w dowolnym płynie . Przy wszawicy głowy i wszawicy łonowej zwilżyć obficie włosy zwitkiem waty namoczonej tym preparatem. Gotować na małym ogniu do konsystencji syropu i stosować jako środek trawienny i przeciwczerwiowy. pobudzający wydzielanie soków trawiennych. by usunąć gnidy. i przecedzić do termosu. korzeń omanu w równych ilościach. na ukąszenia owadów. ziele tysiącznika. Dwie łyżki ziół zalać półtorej szklanki wrzącej wody i postawić pod przykryciem na parze na 15 min. Garść piorunu na litr wody. Przecedzić. Przecedzić. i przecedzić. Artemisol („Herbapol”). gotować. wrzodów. pić małymi łykami. Zmieszać po 10 g ziela piołunu i korzenia arcydzięgla oraz po 25 g kwiatów rumianku. Liście piołunu z czosnkiem i liśćmi dębu gotowane w mleku stasować do okładów na brzuch u dzieci zarobaczonych. Trzy razy dziennie przed posiłkiem pić po 10-20 kropli jako lek gorzki.

a ponadto chlorofil. Pokrzywy po zwiędnięciu tracą właściwości parzące. jest więc czynnikiem witaminizującym. W liściach pokrzywy występują także flawonoidy. dlatego rozkładamy je cienką warstwą w miejscu dobrze przewietrzanym.). dochodząca do 2 metrów wysokości i żegawka (Urtica urens L. która ma około pół metra wysokości i cała jest pokryta parzącymi włoskami. w miejscu pozbawionym wilgoci. Łatwo się zaparzają i brunatnieją.) wielka. przeciwinfekcyjne. Niektóre składniki olejku eterycznego. przekrwienie mózgu. karotenoidy). serotonina. jod. siarkę. która ma parzące włoski tylko na kwiatostanach. Pokrzywa zawiera mikroelementy (wapń. robić przerwy i nie przekraczać zalecanych dawek i częstotliwości zażywania. Przeciwwskazania. przekrwienie narządów. temperament żółciopędny. żelazo. pobudliwość żołądkowa i jelitowa. witaminy (A. są toksyczne. szkodliwe szczególnie dla kobiet w ciąży.). C. potas. POKRZYWA Urtica dioica L. Karmienie piersią (mleko staje się gorzkie). Należy ją suszyć w cieniu. krzem i sód).). zmniejsza nadmierną potliwość. Przetwory z piołunu należy stosować ostrożnie przez krótki czas. przekrwienia narządów wewnętrznych. B-2. odprowadza złogi żółciowe z dróg przewodów żółciowych. Niżej omawiam właściwości pokrzywy wielkiej i żegawki. fosfor. poprawia pracę wątroby i dzięki temu odtruwa organizm. rośnie jako chwast w ogrodach i przy drogach. wzmacnia żołądek. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Pokrzywa oczyszcza organizm ze złogów kwasu moczowego. zwyczajna (Urtica dioica L. Pokrzywę zbiera się od maja do września w dni pogodne. zwęża naczynia krwionośne. K-1. glikolowy. W Polsce występują trzy gatunki pokrzywy: konopiolistna (Urtica canabina L. Ma działanie przeciwbiegunkowe. ataki epileptyczne. kwasy organiczne (glicerolowy. garbniki i acetylocholina.Działania niepożądane. Odstępstwa od powyższych wskazań mogą powodować zawroty głowy. przeci246 . histamina. a nawet poronienie. zwłaszcza tujon i tujol. mrówkowy i in. hamuje krwawienie. magnez. Po wysuszeniu osmykuje się ziele odrzucając łodygę.

dolegliwości związanych z okresem klimakterium. pobudza wytwarzanie enzymów trzustkowych i zwiększa produkcję czerwonych krwinek i hemoglobiny. Przyrządzony z cukrem można przechowywać równie długo i podobnie dawkować zimą i na wiosnę. który powoduje także lekkie przekrwienie skóry głowy. wycisnąć sok. pęcherza. biegunki. narośli i nowotworów. 25 g na pół litra wody. wprowadzony do otworu nosa. Rozpuścić miód w garnku na gazie nieznacznie podgrzewając. Miód z sokiem świeżej pokrzywy konserwuje się dwa do trzech lat. nadżerkach (aftach). Czopek z waty zwilżony sokiem z pokrzywy. Diabetosanu i Vagosanu. nieżytu śluzowo-błoniastego jelit. Młode pokrzywy można przyrządzać podobnie jak szpinak. a cienko pokrojone . wzdęcia. Sok ze świeżej pokrzywy. Jedną część soku z pokrzywy plus cztery części miodu wymieszać. przy biegunkach i dla oczyszczenia organizmu). anemii. Dodaje się je także do zup. z gośćcowym zapaleniem stawów. ran oparzeniowych i zapalenia skóry. Do tego celu można używać korzenia. Sok świeżej pokrzywy. Popijać 3 razy dziennie po 35 g. leczy łojotok i łupież. których wartość odżywcza w ten sposób bardzo wzrasta. Gdy ustanie ból powstały w wyniku poparzenia ustępują po natarciu skóry oliwą. 247 . krwawienia z nosa. przekręcić w maszynce do mięsa. krwawienia maciczne. ogólnego osłabienia. krzywicy. wstrzymuje krwawienie. krwawiączka). moczenia mimowolnego u dzieci. jeśli jednocześnie ziołami poprawia się pracę nerek. przeciwkrwotoczne. Sok z miodem. Dzieciom podawać dwa razy dziennie l łyżeczkę przez całą zimę. guzów. Ma to działanie hemostatyczne i zwęża naczynia.do sałatek jarzynowych. wlać do słoików twistowych. które wchodzą w skład Reumosanu. Na użytek wewnętrzny Napar z liści i korzeni. infekcjach gardła. stanów przedcukrzycowych. Świeżej pokrzywy używa się do chłostania części ciała zaatakowanych reumatyzmem. Popijać w ciągu dnia w 2-3 porcjach (przy reumatyzmie. Jako ziele najczęściej i z największą korzyścią używane są liście pokrzywy. żółtaczki. nerek. wymioty krwawe. hemofilia. grzybicy skóry. Naciągać do 20 min.można zrobić ponowne „biczowanie”. błon śluzowych. przeciwgośćcowe i rewulsyjne. kamicy wątroby. Gotować do 3 min. ust. Pokrzywa stosowana do wewnątrz jest środkiem wspomagającym w leczeniu różnego rodzaju krwawień (krwioplucie. jamy ustnej. Zewnętrznie zaleca się stosować pokrzywę przy łojotoku skóry głowy i łupieżu. w infekcji jamy ustnej. Poprawia ogólną przemianę materii. wrzodów żołądka.wanemiczne. SPOSÓB UŻYCIA Nalewka ze świeżej pokrzywy użyta pół na pół z zielem nasturcji jest skutecznym środkiem odżywczym dla cebulek włosowych. Działanie jej jest skuteczniejsze. krwinkomocz. wyrzutów skórnych. Gdy tylko znikają zaczerwienienia . artretyzmem. błony śluzowej. Rozcieńczony sok świeżej pokrzywy jest stosowany do płukania ust przy aftach. Pokrzywę należy opłukać przegotowaną wodą. ischiasem (rwą kulszową) z bólami korzonków nerwowych.

np. kminkiem. co daje doskonałą w smaku potrawę. W liściach poziomki stwierdzono ok. Do celów leczniczych zbiera się z roślin dzikich rosnących przez cały okres wegetacji zdrowe. W świeżych owocach 248 . ma skromne wymagania siedliskowe. 60 g mąki żytniej plus woda. Występuje niemal w całej Europie. Jest to przepis zalecany przy mimowolnym moczeniu dzieci. Macerat. Popijać w ciągu 48 godzin między posiłkami lub stosować zewnętrznie. Lubi lasy przejrzyste. majerankiem i vegetą. Po 2 tygodniach zlać i zmieszać z poprzednio zlanym spirytusem. 6 garbników pirokatechinowych. w Azji sięga po Bajkał. niekiedy mogą wywołać uczulenie. krzywy dodaje się do karmy latem. u których zwiększa nośność jaj. ślady olejku eterycznego i sole mineralne. Gotując doprowadzić do konsystencji syropu. plus drobina miodu. Po 14 dniach odlać płyn i macerat zalać ponownie wódką. Znane są różne odmiany uprawne. 125 g cukru. 15 g nasion pokrzywy. flawonoidy. po czym można lek stosować do nacierania skóry głowy przeciw wypadaniu włosów. Owoce. korzeń pokrzywy . Ten surowiec zielarski należy suszyć w warunkach naturalnych. pieprzem. W ten sposób można wyleczyć wiele ciężkich chorób. zarówno z roślin dzikich rosnących. POZIOMKA POSPOLITA Fragaria vesca L. Na użytek zewnętrzny Wyciąg spirytusowy do pielęgnacji włosów przy łupieżu. 25 g drobno pociętej pokrzywy na pół litra wody. Młoda pokrzywa plus liście rzodkiewek i szczypior z cebuli w równych częściach przyrządzić jak szpinak w małej ilości wody. jak i uprawnych. Macerować wszystko dwa tygodnie. kwasy organiczne. wykorzystywane są do celów spożywczych. Ta roślina z rodziny różowatych (Rosaceae) od niepamiętnych czasów towarzyszy człowiekowi. a suszone zimą. Przyprawić do smaku jajkiem. którym można nacierać skórę włosów raz w tygodniu. 125 g soku wyciśniętego z miazgi pokrzywowej. artretyzm.50 g i l litr wódki. Wypijać przy chorobach przewodu pokarmowego. ale do lecznictwa wprowadziła to ziele Hildegarda w pierwszej połowie XII stulecia. Z posiekanych liści zmieszanych ze spirytusem w proporcji 1:3 otrzymuje się macerat. Świeże liście.50 g. w miejscu przewiewnym. w cieniu. Zrobić 6 ciastek i upiec. Wywar. Syrop.Wywar z pociętych łodyg i korzeni. gotuje się 20 min. a nie odlać. 25 g na pół litra wody. Przez l miesiąc podaje się codziennie 2-3 łyżki jako jarzynę. można je zrywać z ogonkami. Dawać dziecku jedno dziennie. rozmaryn . Gotować 10 min. którą należy wyparować. unika tylko ziemi wyraźnie kwaśnej. Pokrzywa jest cennym pokarmem dla kur.50 g. Można też stosować przepis francuski: korzeń łopianu . Wypijać porcjami między posiłkami przez dwa dni przy reumatyzmie. zielone liście. Pokrzywa o smaku szpinaku. a najwyżej jest ceniona poziomka bezrozłogowa. Stosować kurację przez dwa tygodnie. Ciastka. Przekręcić przez maszynkę do mięsa w równych ilościach pokrzywę z nasturcją (kwiaty i liście) i zalać spirytusem. długo owocująca. Dobry środek do nacierania włosów. anemię.

czyszczą krew i regulują przemianę materii. popijać porcjami w ciągu dnia. WSKAZANIA LECZNICZE Dolegliwości nerek. nawet ziołowych. A oraz witaminy B1. niedokrwistość. 40 g ziela nawłoci i kłącza pięciornika kurzego ziela. Napar taki zawiera węglowodany. Sok i owoce mają właściwości odtruwające. Gotować 3 min. związki cukrowe. bolesne miesiączkowanie. prowit. Recepty z zastosowaniem liścia poziomki 1. antocyjany i sole mineralne. dzieci . rozwalniające. melisy. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. kłącze kosaćca i liść orzecha włoskiego w równych ilościach sproszkować.. 3. Jedną łyżeczkę lub trzy liście poziomki zalać szklanką wrzątku. niestrawność. Liść poziomki. moczopędnie. Owoce poziomki mają działanie odżywcze i witaminizujące. Napar ten ma właściwości orzeźwiające.przy wyczerpaniu nerwowym. blednicy i niedokrwistości. tłuszcze. rozpuszcza kamień nazębny i złogi miażdżycowe w naczyniach krwionośnych. wapń. 40 g ziela skrzypu oraz 100 g ziela dziurawca. Taka herbatka z powodzeniem zastępuje herbatkę chińską. Naciągać 10 min. Zmieszać 20 g liści poziomki. ziele krwawnika w równych ilościach zmieszać i stosować 4 łyżki ziół na 3/4 litra wrzątku. przeczyszczające. i zażywać łyżeczkami przy zapaleniu wyrostka robaczkowego. Liść poziomki. Półtorej łyżki ziół zalać dwiema szklankami ciepłej wody i gotować powoli 6 min. przepracowaniu. B6 i C. białko. przeciwbiegunkowe i bakteriobójczo. zaparcia. stany zapalne. wit. opryszczka jamy ustnej. pod przykry- 249 . kaszel. B2. Liście poziomki mogą wchodzić w skład herbatek domowych z dodatkiem liści melisy i ziela macierzanki. nieżyt dróg oddechowych. 60 g owoców róży.przy skrofulozie.występują karotenoidy. zmieszać z trzykrotnie większą ilością miodu i zażywać trzy razy dziennie po łyżeczce. B3=PP. trawiennie. 2. kwasy organiczne. wyniszczeniu pochorobowym. dorośli . liść czarnej porzeczki. Nie stosować żadnych środków przeczyszczających. C. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Poziomka (liście) działa ściągające.

Podobnie jak głóg. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Owoce. przeciwszkorbutowo i ogólnie wzmacniająco. podgatunki liści. glukozę. zwłaszcza w dużej ilości wit. wewnątrz którego znajduje się wiele owoców właściwych w postaci małych. a pomocniczo w gośćcu i przy dolegliwościach skórnych. zawartością garbników.in. obejmującej 120 rodzajów i blisko 4000 gatunków . Odstawić na 10 min. białawych powstaje przez umięśnienie dna kwiatowego. Ma duże. Zawiera wiele katalizatorów i biostymulatorów potrzebnych do utrzymania zdrowia. Zebrane owoce należy wysuszyć i w takim stanie mogą być przechowywane dwa lata. 250 . róży Róża jest dostawcą wielu witamin. wanilię.ciem. różowe lub niemal białe kwiaty. Owoc pozorny. promieniste. pospolita w zaroślach. Róża dzika osiąga wysokość do 2 m. w pobliżu domostw. C. moczopędnie. głównie ząbkowaniem orzeszków. kwiaty i liście. Pić porcjami w ciągu dnia w nieżycie nerek i pęcherza moczowego oraz kamicy moczowej. glikozydów fenolowych. która charakteryzuje się m. hemostatycznie (tamując krwawienie). flawonoidów. śliwa. i przecedzić. wrześniu i pozostają na gałązkach do zimy. truskawka. na miedzach i nieużytkach. owoce dojrzewają w sierpniu. przeciwanemicznie. żywice. pięciornik kurze ziele. które zawierają oprócz wymienionych składników. jako płyn do przemywania oczu i płukania gardła oraz jamy ustnej. także taniny. należy do licznej. trójterpenów. saponin. malina.rodziny różowatych. RÓŻA DZIKA Rosa canina L. Surowcem leczniczym róży są owoce. jarzębina. działają ściągające. rośnie w całym kraju. na brzegach lasów. oczyszczające. Kwitnie od maja do końca lipca. Liczne różnią się między sobą.

dwie łyżki ziół zalać połową litra wody na 5 godzin. krwawienie. B1 oraz po jednej kapsułce wit. W ciągu dnia przyjąć trzy razy po jednej tabletce wit. zmieniać pozycję. Zalać 2 łyżki ziół w termosie dwiema szklankami wrzącej wody. pęcherzyka żółciowego. 5. kwiat stokrotki i ziele przywrotnika. cztery litry wody. 4. Pić 3 razy dziennie po szklance. Napar na biegunkę. przecedzić przez płótno. Bardzo dobrym wyciągiem naturalnym z owoców dzikiej róży jest wino. 20-25 owoców na pół litra wody. A + E.. pęcherza. Recepty z zastosowaniem owocu dzikiej róży 1. a także po zabiegu chirurgicznym.0 owocu dzikiej róży oraz po 20. pozostawić na godzinę. Odwarze skórki owocu. ziela tysiącznika i ziela rdestu ptasiego. liści brzozy i korzenia arcydzięgla. Syrop zawierający zagęszczony wodny wyciąg z owoców róży z dodatkiem cukru może być stosowany w zapaleniu pęcherzyka żółciowego i wątroby. gdy dzienne zapotrzebowanie na tę witaminę wynosi 50 mg. 3.0 kwiat tawuły. zagotować i wypić w ciągu dnia przy zapaleniu przydatków. 5-10 owoców zalać szklanką wrzątku. co daje ponad 100 g wit.0 owoc dzikiej róży drelowany oraz po 20. położyć się i co 3-5 min. pić trzy razy dziennie po szklance przy pęcherzycy. upławy białe. Stosować w zapaleniu żołądka i jelit. 200. nieżyt dróg trawiennych. zaparcia. gdy owoc przestaje krążyć w górę i dół i wszystek opadnie 251 . gotować 1-2 min. Zmieszać 50 g rozdrobnionych owoców dzikiej róży oraz po 25 g owoców kopru włoskiego. przecedzić. glisty. kamica moczowa. Pić trzy razy dziennie po pół szklanki między posiłkami po przebytym wirusowym zapaleniu wątroby w początkowym okresie (3-4 miesiące) zdrowienia. 2. we wrzodzie żołądka. SPOSOBY UŻYCIA Syrop z owoców. Wieczorem dwie godziny po kolacji wypić resztę naparu. układając się na wznak. nieżyt pęcherza i dróg moczowych. osłabienie ogólne. co ułatwia bliznowacenie. Popijać w ciągu dnia. 150. Można przygotować napar na mleku zamiast na wodzie. biegunka. kilogram cukru.WSKAZANIA LECZNICZE Awitaminoza. liści podbiału i ziela rdestu ptasiego. stany pobudzenia nerwowego. C.. bezsenność. liści mięty pieprzowej i ziela bylicy pospolitej oraz po 25 g ziela ostrożenia warzywnego. Owoc dreluje się. przykryć i pozostawić na pół godziny.0 korzenia arcydzięgla. Przygotować odwar. Zalecany przy awitaminozie i jako środek ściągający przy biegunkach. 100 g na litr wody. Po ustaniu fermentacji (wówczas. przy owrzodzeniach jamy ustnej i zapaleniu gardła. Zmieszać po 50 g owoców róży. Gotować 2 min.. schorzeniach nerek. kwiatów wrotyczu. ziela krwawnika. Napar przy wirusowym zapaleniu wątroby. korzenia omanu. W przypadku wrzodu dwunastnicy pije się napar bez wykonywania zmian podczas leczenia. na brzuchu. na bok lewy i prawy. Napar. Zmieszać. sieka drobno lub miele. liści bobrka trójlistnego. Odwar ziół w chorobie wrzodowej. Pić rano i w południe po pół szklanki naparu. Dwie łyżki ziół zalać w termosie dwu i pół szklanki wody wrzącej. zasypuje cukrem i zalewa przegotowaną wodą w proporcjach: kilogram owocu.

w niektórych chorobach wątroby. Wyciąg z owoców zaleca się w leczeniu ran. uszkodzeń sutków karmiących matek. np. odwiać włoski. jak i butelki. czyszczące i wzmacniająco. wrzodzie żołądka i dwunastnicy i in. Pić 3-4 szklanki naparu dziennie. C zawarta w owocach wpływa dobroczynnie przy leczeniu nowotworów. 8. nerek i przewodu pokarmowego oraz w zakażeniach bakteryjnych przebiegających z wysoką gorączką. Przyjmuje się przy tym 5 tabletek wit. dróg żółciowych. w stanach zapalnych drobnych naczyń krwionośnych skóry i wybroczynach. rany. C z pokarmów. na dno) wino zlewa się do sklarowania. ogólna słabość ustroju. osób starszych. kaszel i przewlekłe nieżyty dróg trawiennych. łyżeczka na szklankę wrzątku. Napar. C wpływa hamująco na starzenie się ustroju. oparzeń. dobrze działa na wzmocnienie ogólnej odporności organizmu. 7. Po drugiej fermentacji obydwa gatunki wina zlewa się razem i po całkowitym sklarowaniu rozlewa do butelek. liście . a pestki po utłuczeniu bądź zmieleniu stosować do odwaru (łyżkę na szklankę wody) przeciw takim chorobom. wrzodu żołądka i dwunastnicy oraz jelita grubego. Wit. kamica nerkowa.2 g Wit. w każdym razie należy je trzymać z dala od światła. Kwiaty lub liście pocięte. jak również w przypadkach powiązanych z utrudnionym wchłanianiem wit. odleżyn. C hamuje powstawanie w przewodzie pokarmowym szkodliwych nitrozoamin. jak puchlina wodna. Właściwości lecznicze kwiatów i liści dzikiej róży Kwiaty działają rozwalniająco. naciągać 10 min. zmiany miażdżycowe i zaburzenia trawienne. owoc ponownie zasypuje cukrem i zalewa wodą w tych samych proporcjach następne . powstającymi w przewodzie pokarmowym w wyniku spożywania warzyw uprawianych z nadmiarem nawozów sztucznych azotowych. blizn pooperacyjnych. Pozostałą po całej operacji pulpę dosładzamy i jadamy po 2-3 łyżki dziennie przy niedomodze wątroby. kamica moczowa. wrzody zwiotczałe. rekonwalescentów oraz kobiet w ciąży i karmiących. Zarówno balon z winem. Napar ten jest smaczny i przyjemny w smaku. Odwar ma przyjemny zapach waniliowy i można go pijać jako zwykłą herbatkę domową do posiłków. ran. krwiomocz. zwłaszcza słonecznego. biegunkach. Kosmate pestki pozostałe po drelowaniu należy ususzyć. wysypek i oparzeń. w niektórych nieżytach żołądka i jelit. zwłaszcza u osób starszych. do których zostało zlane. C po 0. Dłuższe stosowanie należy uzgodnić z lekarzem. które są związkami rakotwórczymi. ziela konwalii. oparzenia. zwłaszcza u dzieci. Dorośli przyjmują 2-3 razy dziennie po 20-30 kropli po jedzeniu w kieliszku wody. Owoc dzikiej róży wchodzi w skład mieszanki ziołowej Cardiosan stosowanej w chorobach serca. pochorobowym. a wyciąg płynny jest składnikiem kropli nasercowych Neocardina oraz płynu Cholesol podawanego w schorzeniach wątroby i pęcherzyka żółciowego. Wit. 252 .6. Zastosowanie kwiatów i liści: brak sił. zaparciu. wyczerpaniu. Neocardina zawiera nadto wyciąg z kwiatów głogu. Odwar z owoców dzikiej róży może być stosowany trzy razy dziennie po jedzeniu jako środek witaminowy i regulujący przemianę materii. Olej różany otrzymywany z nasion stosuje się zewnętrznie do leczenia egzem. ziela jemioły i korzenia kozłka.wzmacniająco i zabliźniające (do ran zewnętrznie).wytrawne wino. w stanach pożółtaczkowych. Może być też wykorzystany do obmywania ran i wrzodów. dobrze jest owinąć czarnym papierem.

taniny. na prostej łodydze pięciopłatkowe niewielkie żółte kwiatki rozwijają się od dołu ku górze jak u malwy i dziewanny. aromatyczno-terpenowy zapach zarówno z korzeni. reguluje przemianę materii.n. żołądka jelit. sole mineralne (m. w miejscach nasłonecznionych. nad Morzem Czarnym. Aleksander Ożarowski. flawonoidy np. hamuje nadmierny rozwój flory bakteryjnej w jelitach . krzemionka i pierwiastki śladowe). król Pontu.in. że Mitrydates Eupator.RZEPIK POSPOLITY Agrimonia eupatoria L. Dorasta do wys. l m. 253 . C).. wzmacnia włośniczki. cholina. kwercetyna. Główne znane związki: olejek eteryczny. przeciwzapalnie. Valnet. przeciwkrwawieniowo. fitosterol. związek goryczkowy.e. pączki kwiatowe lepkie. kwasy organiczne (m. Ma nieliczne naprzemianległe łodyżki. witaminy (m.in. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Rzepik ma właściwości ściągające i odkażające. jak też z liści i gruczołów występujących na łodydze. Rzepik pospolity należy do rodziny różowatych (Rosaceae). pęcherzyka żółciowego. gumy i inne. przeciwbiegunkowe. PP = B3 i wit. którzy odkryli. W fachowej literaturze francuskiej opisuje go dr J. zapobiega nadmiernemu złuszczaniu. działa moczopędnie. Jest rośliną trwałą i dobrze rośnie gromadnie na dobrej ziemi. pierwszy zastosował rzepik do leczenia swojej chorej wątroby i za jej skuteczność obdarzył roślinę królewską łaską. żywiczny zapach tej rośliny zwrócił uwagę fitoterapeutów. a w piśmiennictwie polskim doc. cytrynowy). Działo się to w roku 120 p. z nierówno i nieparzyste pierzastymi liśćmi. garbniki pirokatechinowe do 5 proc. co zresztą czynię w mojej codziennej praktyce lekarskiej. Cała roślina jest szczeciniasto omszona. że można nią leczyć nowotwory. Dzieje fitoterapii notują. przeciwcukrzycowo. Przyjemny. prezes światowej federacji zielarzy. Surowcem leczniczym jest część nadziemna: liście i kwiaty (najbardziej skuteczne są świeżo zerwane). rozsiewając delikatny.in. wzmacnia i reguluje pracę wątroby. Stąd nazwa „eupatoria”. zapierające.

zatrucia pokarmowe u dzieci. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Biegunka krwawa. Ziele rzepiku. kontuzje. przeciwzapalne. Na użytek zewnętrzny Zapalenie jamy ustnej. Na zapalenie migdałków. 2-3 łyżki na l litr wody. rany zakażone. ziele krwawnika w równych ilościach zmieszać. zapalenie spojówek. zapalenie nerwu. krwioplucie. goi rany. owrzodzenia żylakowate. półpasiec. afty. przeciwbakteryjne. pleśniawki. Na użytek zewnętrzny Stosować okłady. zwichnięcia. ziele krwawnika. zasypać 254 . białkomocz. Do płukania i kompresów z dodatkiem l łyżeczki miodu. Na zapalenie gardła. krwioplucie. anginę. wypryski skórne. astmie. profilaktycznie angina. rany na nodze. artretyzm. łuszczycę. wstrzymaniu moczu. robaki obłe. cukromoczu. biegunce. Nalewka spirytusowa. trądzik. 3 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. reumatyzm. rozpędza i powoduje rozejście się wrzodu. zapalenie języka. upławy białe. Ziele rzepiku. cukrzyca. astma. egzemy. zwiotczałe rany. Wskazana dla nadmiernie palących. ziele dziurawca. Kompresy ciepłe na wywichnięcie i kontuzje. zwiotczałe rany. rany infekcyjne. ukłucia pszczoły.Na użytek zewnętrzny Wzmacnia błonę śluzowe jamy ustnej i gardła przy awitaminozach. Popijać 3 razy dziennie po 1/2 szklanki między posiłkami przy białych upławach. płukanki. Stosować 2 razy dziennie po 20 kropli przy gośćcu. Herbatka. zapalenie jamy ustnej. l część rzepiku na 5 części spirytusu. owoc dzikiej róży i kwiat lipy w równych ilościach. przemywania. Kataplazmy z liści na migrenę. Na okłady można stosować świeże pogniecione ziele. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. jak również ziele sproszkowane. kamicy nerkowej. Odwar. 3 łyżki strączyn fasoli na litr wody. przeziębienia. gotować 15 minut. Do płukania głowy stosować 3 łyżki mieszanki na l litr wody. źle gojące się. kamica nerkowa. hemoroidy. chroniczne schorzenia skóry. kataplazmy. Naciągać 10 minut. 30-50 g na l litr wody wrzącej. Popijać na wymioty krwawe. kolka nerkowa. otyłość. Gotować 10 minut. ziele dziurawca. Napar przy wypadaniu włosów. schorzenia wątroby. puchlina wodna. ma właściwości ściągające. Na irygacje przy białych upławach.

Rodzina skrzypowatych liczy 24 gatunki. działa m. niekiedy całymi łanami. Uzyskany odwar wypić w ciągu dnia w 3 porcjach przed jedzeniem. odstawić do naciągnięcia. Zastosowanie w medycynie znajduje tylko skrzyp polny. wzmacnia włosowate naczynia krwionośne (kapilary). 255 . wiotkich choinek. Wczesną wiosną skrzyp wypuszcza soczysty. owe rośliny płonne . insulinopodobnie. Pokrzywa. leczy choroby popromienne. Działa bakteriobójczo. Skrzyp polny. potwierdza lecznicze właściwości skrzypu i jego wysoką skuteczność.łyżką takiej mieszanki. będące cennym surowcem leczniczym. Skrzyp polny. rośliny płonne. Wzmacnia siły obronne organizmu. wzmacnia cebulki włosowe. czerwony lub żółtobrunatny pęd zarodnikowy.in. Obdarzona wszechstronnymi właściwościami leczniczymi. powszechny w strefie umiarkowanej chwast rosnący na podłożu kwaśnym (nie występuje na glebach z dodatkiem wapna) . SKRZYP POLNY Equisetum arvense L. ściślej . gdy nie są przestrzegane prawidłowe zestawy produktów spożywczych.zbierane od końca maja do września . a wyrastają. antybiotycznie. który po wysianiu zarodników zasycha i ginie. podobne do małych. zwiększa ilość hemoglobiny.choinki. Leczy wrzody nowotworowe. oczy. przeciwnowotworowo. Hamuje wzrost nowotworów poprzez zdolność wiązania związków toksycznych powstałych w wyniku wadliwej przemiany materii. Nagietek. odmładza. Nowoczesna fitoterapia. w następstwie badań i analiz. Tabela ta przedstawia się następująco: 1. a 3. antybiotycznie podobnie jak penicylina. a w tym sekretyny.tzw. Francuska klasyfikacja ziół najwyższej mocy leczniczej stawia skrzyp na pierwszym miejscu pośród dwudziestu roślin obdarzonych nadzwyczajnymi właściwościami. wpływa na wzrost poprzez działanie hormonów roślinnych. 2.jest znanym od stuleci środkiem leczniczym. Rzepik wchodzi w skład Cholegranu i Gastrogranu. działa przeciwkrwotocznie.

8. Tymianek. Świeże ziele jest bardziej aktywne i pobudza przemianę materii. złamania. działa bakteriobójczo. Tatarak.4. Łopian. Pobudza krążenie krwi. 17. Czerwona koniczyna. Mniszek lekarski. Rzepik. krzywica. nadciśnienie tętnicze. (ogólna słabość). krwioplucie. utrata soli mineralnych (np. miażdżyca (stwardnienie tętnic). 13. biegunka bakteryjna. 16. gojące. hamuje wszelkie krwawienie. 5. 7. dna. 19. Jałowiec. utrudniający zarazem odkładanie się w nich tłuszczów. także produkt regulujący przepuszczalność ścian naczyń krwionośnych. 18. przy chorobach serca. wymioty krwawe. padaczka (dawać drobno pokrojone suszone ziele skrzypu). 20. jest lekiem na cukrzycę i biegunki bakteryjne. 11. wypadanie włosów (łysienie). paznokci kości). krwiomocz. Ruta. dolegliwości płucne i w początkowych stadiach gruźlicy. 15. 6. Jaskółcze ziele. pobudza powstawanie czerwonych krwinek i hemoglobiny. odwapnienie). w tym białaczkę. infekcje nerkowe. krwotok maciczny. astenia. choroby zwyrodnieniowe stawów (artroza). stany nowotworowe. wzmacnia cebulki włosowe. 12. Działa odkażająco i wykrztuśnie. Działa przeciwnowotworowo. zapalenie pęcherza moczowego. nerwowość. oczyszcza organizm z toksyn. Skrzyp poprawia aktywność hormo256 . wątroby i kamicy nerkowej). Czarna jagoda. ściągające i hemostatyczne. białkomocz. leczy wzrok. odwykowo u palaczy tytoniu. niewydolność miesiączkowania. uszkodzenia i rany kostne. nadto jako środek poprawiający elastyczność i odporność naskórka tkanki łącznej i błon śluzowych. puchlina wodna. odmładza. krwotok. 10. remineralizujące i antydegenerujące (korzystnie działa na stan naczyń krwionośnych narządów wewnętrznych. choroby układu krwiotwórczego. Arcydzięgiel. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Skrzyp ma właściwości moczopędne (co ma znaczenie przy stanach zapalnych dróg moczowych. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Skąpomocz. skóry. hemopoetyczne (krwiotwórcze. 9. Pietrasznik plamisty. działa antybiotycznie. 14. tężyczka. włosów. Leczy anemię złośliwą. Bukwica. Huba modrzewiowa. Huba brzozowa. krwawienia z nosa. sprzyja normalnej miesiączce). Kora dębowa. Świetlik.

gdyż sprzyja przyswajaniu fosforu. owrzodzenia nóg. Podobny efekt można uzyskać wchodząc rano na l minutę do wanny z niewielką ilością (do poziomu 10 cm) zimnej wody. Ze świeżej rośliny: 50-100 g na litr wody. Przy dłuższym stosowaniu skrzypu. Tinktura. Wywar. Reumogran. Proszek. oleinowy. po miesiącu. B1 po 3 mg dziennie aż do ustąpienia objawów zapalenia wielonerwowego i zmniejszenia tętna serca. należy jednocześnie przyjmować tabletki wit. Rozpuszczona w wodzie krzemionka jest łatwo wchłaniana przez przewód pokarmowy i wydalana głównie z kałem. Urosan. Młode pączki można zjadać jako sałatę. 5-20 g homeostatycznie dziennie. artretycznych. przemywanie ciężko gojących się ran i przy odmrozinach. owrzodzenia nóg. Świeże ziele zawiera 200 do 260 mg wit. na wolnym ogniu. W homeopatii stosuje się olejek ze świeżego skrzypu zebranego późnym latem. a po wyjściu z wody położyć się na 10-minutowy odpoczynek. Świeży olejek ze skrzypu polnego zawiera kwas linowy. dla dorosłych 260 g dziennie. co klasyfikuje skrzyp do ziół bogatych w ten pierwiastek. w tym 6. Reumosan. Na użytek zewnętrzny Rany. w mniejszym stopniu z moczem. Ziele skrzypu wchodzi w skład granulatów Urogran. Na użytek zewnętrzny Stosować wywar do kompresów lub obmywania ran. np. C/kg. Skrzyp błotny jest zakazany do stosowania. nowotwór owrzodzony. gotować 30 min. w którym spełnia rolę jednego z ochronnych koloidów przeciwdziałających krystalizacji składników mineralnych w przewodach moczowych. stearynowy. afty (płukanie jamy ustnej przy stanach zapalnych). Stąpać nogami. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Świeży sok. Stosować 1-2 g w płatkach aptecznych 2 razy dziennie przed posiłkiem lub po posiłku.4 krzemu. który jest czynnikiem remineralizującym. Dla dzieci stosować 1-2 łyżeczki dziennie. 10-20 g na litr wody. Wyciągi ze skrzypu wchodzą w skład pasty Fitolizyna i płynów Betasol i Cholesol. Stosować 20-50 kropli 2 razy dziennie. przerostu prostaty lub wzmocnić układ naczyń krwionośnych 257 . z rośliny suchej.nalną u ludzi starszych i jest skutecznym specyfikiem na skórę dla osób w podeszłym wieku o obniżonej ilości krzemu. miażdżycy. popiołu. nowotworu owrzodzonego. linooleinowy. Wyciąg płynny. Pomaga w konsolidacji złamań kostnych. Roślina wysuszona (chronić przed światłem) daje 14 proc. Betagran oraz mieszanek ziołowych Cardiosan. żylaków. aby utrzymać tętno serca w ciągu dnia w normalnym stanie. Pulmosan. Uwaga. Stosować dziennie 2-3 łyżeczki. Stosować 2-5 g dziennie przy chorych nerkach. Chcąc uzyskać odwapnienie w przypadku złogów reumatycznych.

ziele krwawnika 10 części. ziele rdestu ostrogorzkiego. Skamieniałą rośliną dominującą w glince jest właśnie skrzyp. przecedzić do termosu. korzeń mydlnicy. Powstało wtedy Morze Czarne.należy gotować skrzyp w wodzie deszczowej lub w wodzie miękkiej co najmniej pół godziny pod przykryciem. Odwar popijać porcjami w ciągu dnia. liść mącznicy. Glinkę często stosował przy leczeniu wielu chorób. działa absorbujące (wydziela szkodliwe składniki z organizmu przez ich wiązanie i wydalanie). Przy artretyzmie i reumatyzmie zaleca się następującą receptę: ziele skrzypu 20 części. ziele brzozy 30 części. z miodem. Przy podejrzeniu o nowotwór zaleca się stosowanie naparu ze świeżej lub suszonej pokrzywy i nagietka oraz ciepłych okładów z ziela skrzypu polnego w okolicy żołądka. korzeń łopianu. kłącze pięciornika zmieszać w równych ilościach i jako odwar popijać przy krwotokach i krwawiączce aż do całkowitego ustąpienia objawów.i płuc . a grube warstwy zdrewniałych roślin o olbrzymich rozmiarach znalazły się na jego dnie. A (1. ks. widłaków. Palaczom pragnącym pozbyć się męczącego kaszlu polecamy receptę: 2 łyżki ziela skrzypu gotować pół godziny pod przykryciem w 1/2 litra wody. Sproszkowany skrzyp trzeszczy w zębach i skrzypi. usuwa złogi. Pod koniec ery paleozoicznej i na początku ery mezozoicznej skład gleby i atmosfery sprzyjał rozwojowi wyższych paprotników. odnosząc sukcesy. ziele tasznika. które osiągały kolosalne rozmiary. zwanych po bułgarsku chumą. W pozostałych potrzebach wystarczy skrzyp parzyć.7 do 7 mg). Odwarem spłukać głowę po dokładnym umyciu. Arab ii gdzie leczono zwichnięcia i złamania kości okładami ze skrzypu i glinki. szczególnie w przypadku odstępstw od prawidłowych zestawów produktów spożywczych. w starożytnej Grecji i Rzymie.. Podobną substancją leczy się we Francji około 170 chorób. gotować jeszcze kilka minut i odstawić do naciągnięcia. astmy i innych nieżytów dróg oddechowych. liść brzozy. ziele pokrzywy 10 części. absorbuje toksyny. Zaniedbywanie wyleczenia kaszlu prowadzi do rozedmy płuc. a po polsku glinką. Znajdujemy je obecnie w postaci grubych skamieniałych warstw. Ziele skrzypu. Ziele skrzypu. Skrzyp absorbuje toksyny. Skrzyp działa odtruwające. Na łupież. lepiej jest sproszkować skrzyp i zażywać go np. Gotować 2 garście tej mieszanki w litrze wody pół godziny pod przykryciem. o czym mówiłam niejednokrotnie w moich wystąpieniach publicznych. 258 . kwiat bławatka popijać w postaci naparu przy białkomoczu. Ta bujna roślinność utrzymywała się co najmniej kilka milionów lat. skrzypów i roślin nasiennych. pączki brzozy. Było to znane w Egipcie. liść pokrzywy w równych ilościach. które już po kilku dniach przykładania likwidują maty guzek na piersiach kobiet lub obrzęk po zwichnięciu stawu. C (od 15 do 280 mg) i prowit. gdy go się żuje. Ziele skrzypu. Kuracja trwa 2 tygodnie. Kneipp działający w Niemczech 120 lat temu. ma zdolności kumulowania energii promieniowania słonecznego. W Polsce jest również dużo podobnej glinki. Inne zalecane postacie leku 2 łyżki skrzypu na 2 szklanki wody gotować 10 minut. Popijać po 1/2 szklanki 3 razy dziennie między posiłkami na poprawę przemiany materii i na wydalanie złogów z moczem. zasypać łyżką korzenia ślazu. podobnie jak liście z białej kapusty. Gdy nie chcemy tracić wit. W tym czasie występowały silne ruchy tektoniczne zmieniające ukształtowanie powierzchni ziemi. oczyszcza krew.

Ślaz kwitnie od lipca do września.występuje pod licznymi nazwami lokalnymi i jest znana jako ślaz dziki. 2 łyżki ziół zalać 1/2 litra wody i gotować 15 minut. wilżyna ciernista 10 części. napar ze skrzypu polnego. Gotować 15 minut. ziele jemioły 20 części. przykryć i macerować przez noc. Krwawienia ustają po 12 dniach. ziele krwawnika 10 części. 259 . ziele rdestu ptasiego 25 części. guziczkowe ziele. powszechna na przydrożach i w rumowiskach.75 l wody pod przykryciem 15-20 minut i popijać w ciągu dnia. ziele bratka polnego 30 części. Gotować 10 min. Rano zagrzać i popijać na ciepło porcjami. w szczególności w postaci krzemionki. ale trzymająca się ziemi lepszej i nie kwaśnej . pokrzywy. Przy schorzeniach macicy lub jajników z obfitymi.owoc jałowca 10 części. ślaz zajęczy. Osiąga ponad metr wysokości. oka. Odstawić do naciągania i popijać 3 razy dziennie porcjami. marskości wątroby zaleca się stosowanie ciepłych okładów z ziela skrzypu polnego i ziół szwedzkich 2 razy dziennie. w kątach liści zebrane są po kilka różowe bądź purpurowe kwiaty pozbawione zapachu. Leczy to infekcje dróg moczowych na tle bakteryjnym. Przy paraliżu polowy twarzy. malwa dzika. nawłoć pospolita 10 części. gdyż normalizuje utraconą równowagę w gospodarce krzemem w organizmie. odrobinę soku cytrynowego oraz olej z oliwek. ziele dziurawca 25 części. pospolita na całym niżu i w niższych partiach górskich roślina. bolesnymi krwawieniami można stosować receptę ks. Skrzyp ma zastosowanie jako zioło antyrakowe. Przy silnych dolegliwościach stosuje się na podbrzusze kompresy z ziół szwedzkich lub okłady z letnią papką ziołową skrzypu polnego. korzeń lukrecji 10 części. 2 łyżki mieszanki ziół zalać 1/2 litrem wrzącej wody. po 2 godziny i na noc na okolicę wątroby. Oto recepta: 2 łyżki utartej huby brzozowej i 2 łyżki ziela skrzypu polnego gotować w 0. soli mineralnych. Przyspiesza to proces leczenia. Ta dwuletnia. Kneippa: ziele skrzypu 20 części. liście brzozy 20 części. ślaz gęsi. Przy kamicy fosforanowej i węglanowej stosuje się receptę: ziele skrzypu 30 części. Skrzyp jest pomocniczym lekiem przy chorobach nowotworowych. mniszka lekarskiego. należy stosować kompresy z aloesowej wody i okładów z papki ze świeżego skrzypu polnego i babki szerokolistnej. Odwar z l łyżki ziół na l szklankę wody popijać 3 razy dziennie. ŚLAZ LEŚNY Malva silvestris L. ziele krwawnika 10 części. Przy chorobach nerek i pęcherza moczowego stosuje się napar według recepty: ziele skrzypu 20 części. jej łodyga jest szorstko owłosiona. Przy wszelkich schorzeniach nerek należy stosować wywar z czystych obierzyn ziemniaczanych. Przy chorobach wątroby. Wielostronność leczniczego działania skrzypu polnego wynika z jego różnorodnych składników. 2 łyżki ziół na l szklankę wody i przy krwawieniach popijać 2 łyżki co 15 minut. ślaz polny. kędzierzawiec. Stosować również do sałatek po kilka liści nasturcji.

liściem babki lancetowatej. liściem podbiału. nieżycie gardła i krtani. ust i gardła. ułatwia odkrztuszanie i zmniejsza stan zapalny danego narządu.. do płukania jamy ustnej w stanach zapalnych błony śluzowej oraz w zaparciach u otyłych. Mieszanka do płukania gardła w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych.). przygotować napar. oparzenia. suchym kaszlu ze skąpą wydzieliną. łagodzi kaszel. Głównym składnikiem ślazu jest śluz (zawartość w kwiatach: 2. Należy je suszyć w cieniu. zapalenie spojówek. Popijać po 1/3 szklanki trzy razy dziennie przy suchym kaszlu i chrypce. Napar ślazowy 1-2 łyżki mieszaniny kwiatów i liści ślazu zalać 1-1. Do celów leczniczych można także używać liści. liściem szałwii. Napar ten można stosować także do płukania w stanach nieżytowych i zapalnych dziąseł. Kwiat ślazu dzikiego jest domieszką do ziół płucnych „Herbapolu”. Działanie ochronne śluzu ze ślazu jest krótkotrwałe. które zbiera się przez całe lato w okresie zakwitania. utrudnionym odkrztuszaniu i chrypce. np. wrzodach żołądka i dwunastnicy. kwiat rumianku. Zmieszać liść ślazu. a zmiękczający (również zewnętrznie) w stanach kataralnych i zapalnych dróg oddechowych. które należy zbierać w okresie kwitnienia rośliny. Liście zrywamy bez ogonków. nerwicy żołądka. następnie naciągać jeszcze 15 min. SPOSÓB UŻYCIA Napary lub odwary z kwiatów stosuje się w schorzeniach górnych dróg oddechowych. korzeniem lukrecji. w miejscu przewiewnym. i przecedzić.świeżo Do celów leczniczych wykorzystuje się rozwinięte kwiaty. przywraca ruch nabłonka rzęskowego. przeciwzapalnych. Śluz zawarty w kwiatach i liściach powleka błony śluzowe jamy ustnej i gardła chroniąc je przed podrażnieniem. Na użytek zewnętrzny Okłady na wrzody. 260 . należy uważać. stany zapalne jamy ustnej. by byty czyste i bez plam. kwiat bzu czarnego. owocem anyżu.5-9 proc. wraz z zielem tymianku. WSKAZANIA LECZNICZE Na Ślaz także użytek wewnętrzny używany jest jako środek powlekający i osłaniający. przy nieżytach przewodu trawiennego.5 szklanki wody wrzącej i naparzać pod przykryciem przez 10 min. kwiatem pierwiosnki lekarskiej. wykrztuśnych. liść prawoślazu.

po angielsku -Drug Eyebright.Augentrost. Zmieszać po 50 g ślazu. Kąpiel ślazowa. Do stosowania przez osoby starsze i otyłe oraz przy zaparciach atonicznych oraz w stanach zapalnych żołądka i przełyku. Łodygę ma sztywną. gotować 3-5 min. po francusku . słabo rozgałęzioną. Ludowe nazwy: ptasie oczko. następnie ogrzać do wrzenia (nie dopuszczać do zagotowania) i całość wraz z ziołami wlać do wanny. Wypić w dwu porcjach. świecznik. O tej małej. ŚWIETLIK LEKARSKI Euphrasia rostkoviana Hayne Po rosyjsku i po bułgarsku . w zaroślach nad rowami. Napar płukanka.Odwar. naciągać 10 min. Rośnie na łąkach i pastwiskach. Stosować do płukania jamy ustnej i gardła w stanach zapalnych błon śluzowych. a czas kąpieli 10-20 min. Świetlik należy do rodziny trędownikowatych. Jest to roślina jednoroczna. a także na terenach. Jego korzenie pobierają pokarm z korzeni innych roślin. pisał w 1949 r. mających zastosowanie w lecznictwie. drobne liście równomiernie pokrywające łodygę. Prace doświadczalne nad leczniczymi właściwościami świetlika są prowadzone w wielu krajach. rzadko dorastająca do wysokości 20--30 cm. zalać jedną łyżeczkę tej mieszanki szklanką wrzącej wody i naparzać pod przykryciem przez 15 min. Temperatura kąpieli powinna wynosić 36-38°C. krwawnika i rumianku zalać w garnku dwoma litrami gorącej wody i pozostawić pod przykryciem na godzinę. zaliczamy także kwiat malwy czarnej.oczanka. którą dopełnić wodą do 1/3 objętości. złodziej mleczny i inne. Jego śluz może być stosowany podobnie jak kwiat ślazu dzikiego. Świetlik ma małe kwiaty kształtu lwiej paszczy o średnicy 45 cm koloru biało-fioletowego. o kształcie jajowatym.. drobna.Herb a l’ophtalmie. Świetlik jest półpasożytem. o brzegach ząbkowatych.. niepozornej roślinie. przecedzić. kwiatów lipy. Do roślin śluzowych. Kwitnie od lipca do września. żyłkowate z żółtą plamką na dolnej wardze. Kąpiel taka działa regenerujące na skórę. podając kilka przypadków wyleczenia okładami z naparów ze świetlika na noc z zupełnej ślepoty po kilku tygodniach. Garść rozdrobnionych kwiatów i liści ślazu oraz 3-4 łyżki kwiatów lipy. po niemiecku . Dwie łyżki kwiatów ślazu i jedna łyżka liści prawoślazu na dwie szklanki wody. przeciwzapalnie. przeciwświądowo i ma właściwości kosmetyczne. a szczególnie aktywnie w Szwajcarii i we Włoszech. gdzie 261 . Jan Biegański w książce „Ziołolecznictwo”. kwiatów krwawnika i liści szałwii.

żywicowe. na przykład mieszankę ziołową „Herbapolu” Digestosan lub Gastrogran. ZASTOSOWANIE LECZNICZE Napar świetlika pobudza czynności wydzielnicze żołądka. woskowe. Świetlik można łączyć do kataplazmy z kwiatem rumianku. smoły. Korzystne jest również dodanie niewielkiej ilości liścia naparstnicy ze względu na skuteczne działanie związków kardenolidowych na oczy. związki garbnikowe. Do przemywania oczu stosowany jest we Francji napar ze świetlika: l łyżka na 100 g wrzącej wody plus 50 g z kwiatu bławatka i z liści babki po 25 g. po lekkim ochłodzeniu. przykładać ciepłe na 10-15 minut. nadkwasocie i nieżycie żołądka. kaszlu. Obecnie. Francuzi zalecają stosowanie świetlika w chrypce. która jest głównym czynnikiem decydującym o ostrości wzroku i o widzeniu zarówno w świetle. kwiatem bławatka. Wszyscy zgodnie zalecają i zachwycają się korzystnymi efektami przy leczeniu Oczu. 262 . Po ostygnięciu pić porcjami przed jedzeniem przy braku łaknienia. stosuje się także inne zioła. czyli w pręcikach. Główne związki: glikozydy flawonowe zbliżone w działaniu do rutyny i do witaminy P. zielem melisy. przy schorzeniach przewodu pokarmowego. działa ściągające i przeciwzapalnie. z powodu trudności otrzymania świetlika.dawniej była puszcza. Poprawia tworzenie się purpury wzrokowej na siatkówce w plamce żółtej. Leczenie świetlikiem często tak poprawia wzrok. które są doskonałe w działaniu. katarze nosa. Często kilkugodzinne zbieranie daje kilka dekagramów suchego surowca. leczy zapalenie wiosenne spojówek i uporczywe stany zapalne brzegów powiek i skóry powiek. kwiatem nagietka. kumaryna i inne. kawowy. są pomocne w kurczu powiek. wątroby i jelit. olejki oraz sole mineralne. U nas w aptekach homeopatycznych można kupić wyciąg ze świetlika. Surowiec ten jest najczęściej mieszanką świetlika gajowego i lekarskiego. w szczególności miedzi. tęczówki i łzawieniu oraz reguluje ciśnienie w gałce ocznej. zmęczeniu wzroku. Świetlik wspomaga pamięć i jest skuteczny w lekkich zakażeniach. W USA wyciągiem ze świetlika leczą przewlekłe katary nosa. Do leczenia oczu: 1/2 łyżeczki sproszkowanego ziela zaparzać w 1/3 szklanki wrzącej wody przez 5 minut jak herbatę i stosować do okładów na oczy na noc. czyli w czopkach i w pozostałej części siatkówki. Pozostały płyn wraz z proszkiem wypić. jak i o zmierzchu. owocem kopru. Leczenie takie kontynuować przez dwa do czterech miesięcy. że możliwa jest zmiana okularów na słabsze. a także przy biegunkach i nadkwasocie żołądka. Świetlik działa skutecznie przy schorzeniach siatkówki oka. schowane wśród trawy i dlatego ich zbieranie jest uciążliwe. jak podano. Rośliny te są drobne. Naciąganie trwa 1/2 godziny. magnezu oraz kwasy: krzemowy. nostrzyka żółtego i innymi. zapaleniu spojówek. Inne zastosowania: zaparzać przez 5 minut dwie łyżeczki na 2 szklanki wrzącej wody. Jako kataplazmy stosować 3 łyżeczki świetlika zmacerowanego w 200 gramach gorącej wody. jęczmieniu. ułatwia przyswajanie witaminy A. próchno bowiem jest bardzo dobrą pożywką dla wzrostu świetlika. spowodowanym promieniowaniem z dużych kineskopów telewizyjnych i długim czytaniem. Te kataplazmy z surowca.

wypadaniu włosów i łupieżowi.Na obfite wycieki śluzu z nosa. kulinarne i kosmetyczne. Olejek szałwiowy jest stosowany w perfumerii jako utrwalacz. W przewodzie pokarmowym wyciągi z szałwii hamują intensywny wzrost 263 . wzniesione. Ma omszone. z dala od światła. Dawki ustala lekarz. ma specyficzny. rozkurczowo. przede wszystkim mięs. wazeliny 15 g. Szałwia wytwarza liczne łodygi. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Liść działa dezynfekujące. Ponownie w drugiej połowie sierpnia ścina się górne części łodyg ponad pierwszym rozgałęzieniem. u dołu drewniejące. lanoliny 5 g. łodygę zakończoną kłosowatą wiechą złożoną z 6-10 jasnofioletowych kwiatów.dwie krople. Jest ona dwa razy bardziej toksyczna niż piołun. wysokie do 70 cm. zmniejsza przekrwienie błon śluzowych i skóry oraz mikrokrwawienia z nadmiernie rozszerzonych lub uszkodzonych naczyń włosowatych. Do celów leczniczych zbiera się w maju. Jako przyprawa ułatwia trawienie. Surowce te należy przechowywać w szczelnym opakowaniu w miejscu suchym i chłodnym. Dawniej szałwia była używana jako dodatek do wina i piwa. jest cierpka i gorzka. Balsamicznie pachnie. Szałwia ma zastosowanie lecznicze. Jest rośliną uprawną. olejek eteryczny stosowane w nadmiarze mogą być toksyczne dla układu nerwowego. naprzemianległe liście zmniejszające się ku górze. W kosmetyce używany jest do odkażania skór. SZAŁWIA LEKARSKA Salvia officinalis Szałwia jest półkrzewem z rodziny wargowych (Labiatae). wykrztuśnie. wzmacnia żołądek. Liście. kwiaty. ściągające. przeciwdziała zbytniemu przetłuszczaniu i rozszerzaniu porów. które jest od nich nieco uboższe w związki czynne. korzenny smak. przeciwzapalnie. olejku bergamotowego . w pełni wykształcone liście oraz ziele. pobudza serce i nerwy. przed kwitnieniem. Stosować 2-3 razy dziennie tampon wielkości grochu nasiąknięty maścią ze świetlika (wyciąg alkoholowy) 5 g. Można ją hodować w ogródkach przydomowych i działkowych.

okres poprzedzający poród. antyseptycznie. angina. atoniczne rany i owrzodzenia. Nalewka lub wyciąg płynny hamują wydzielanie potu. stany zapalne dziąseł i gardła. brak łaknienia. wzmacniają skórę. skrofuloza. skaleczenia drobne. powiększają ilości wydzielonej żółci. chroniczny nieżyt oskrzeli. osłabienie pracy układu trawiennego. swędzące wypryski. apopleksja z krwotokiem. gojąco blizny. sprzyjają zapłodnieniu. skurcz jelit. Można dodać do 20 kropli Azulanu lub Azucalenu na 1/4 szklanki naparu używanego zewnętrznie. ból zęba. podudzi. miesiączkowanie bolesne i zaburzenia miesiączkowania. Na użytek zewnętrzny Działają ściągające. biegunka. dychawica oskrzelowa u osób starszych. podatność na powstawanie raka. zatrucia pokarmowe. powiększają ciśnienie krwi. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astenia. działają moczopędnie. żylaki nóg. brak sił. nadmierną laktację u karmiących matek. Do irygacji można napar rozcieńczyć równą ilością wody. przeciwdziałają nadmiernej fermentacji i bolesnym wzdęciom spowodowanym stanem skurczowym w jelitach i gromadzeniem się gazów. swędzenie pochwy. pobudzają korę nadnercza. niedociśnienie tętnicze krwi. uszkodzenie włosowatych naczyń krwionośnych w ścianie jelit. i przecedzić. wrzód żołądka i dwunastnicy. zapalenie krtani. działają przeciwnowotworowo i antyseptycznie.saprofitycznej flory bakteryjnej. gdy jest ono zbyt skąpe. tamponów dopochwowych oraz do irygacji. obmywania zewnętrznych narządów płciowych. bezpłodność. nadczynność tarczycy. wzdęciach. oczyszczające na krew. odbytu. Ten sam napar stosuje się do płukania jamy ustnej i gardła. drgawki. 264 . dezynfekcja mieszkania. białe upławy. przed posiłkiem. lekkie oparzenia. zapalenie jamy ustnej. łysienie. nadmiernej laktacji u karmiących matek. chroniczny nieżyt żołądka. schorzenia wątroby. dermatozy (egzemy). Pić 2 razy dziennie po pół szklanki przed jedzeniem w nieżycie żołądka i jelit. nadmierna pobudliwość nerwowa. czyraki. wzmocnienie rekonwalescentów. Przetwory z szałwii działają estrogennie i pobudzają miesiączkowanie w przypadkach. działają tonizująco i uspokajająco. płuc. kamica moczowa. dolegliwości nerwowe. niedostateczne wydalanie moczu. przerost układu chłonnego. naparzać pod przykryciem 10 min. zapalenie węzłów chłonnych pachy. Dla pobudzenia apetytu zaleca się 2 łyżki naparu 2 razy dziennie na 30 min. obfite pocenie się rąk. astma. początkowe objawy cukrzycy. biegunce. Na użytek zewnętrzny Afty. niedokwaśność soku żołądkowego!. astma. neurastenia. paraliż. debilność dziecięca. ukąszenie osy. dróg moczowych. 2 łyżeczki liści zalać szklanką wody wrzącej. działają też przeciwcukrzycowo. stłuczenia. sporządzaniu przymoczek na skórę. gorączka z przerwami. SPOSÓB UŻYCIA Napar szałwiowy. bóle i zawroty głowy. zapalenie oskrzeli.

Napar z liści szałwii popijać 2 razy dziennie po pół szklanki przy zaburzeniach trawiennych, biegunkach, nerwicach żołądka, nocnych potach, nieżytach górnych dróg oddechowych, cukrzycy, białych upławach, zaburzeniach miesiączkowania, reumatyzmie, nieżytach dróg moczowych, a zewnętrznie do płukania gardła przy anginie, zapaleniu okostnej, szkorbucie, pleśniawkach, zapaleniu migdałków. Sproszkowane liście dosypywane do takich potraw, jak groch, kapusta, wieprzowina, tłuściejsze ryby itp. działają jak napar. Szałwia wchodzi w skład Diabetosanu, Pektosanu, Neopektosanu, Septosanu, Tannosanu i Vagosanu. Przetwory: Herbogastrin. Płynny wyciąg szałwiowy. 200 g świeżych liści zmiksować z 200 ml etanolu 40 proc. Odstawić na 30 min. i przecedzić do butelek. Brać do 50 kropli w kieliszku wody 3 razy dziennie jako środek przeciwpotny, pobudzający trawienie i hamujący laktację. Stosować 1/2 łyżeczki na 1/4 szklanki naparu szałwiowego z łyżeczką Azulanu i l g boraksu; stosować do płukania jamy ustnej i gardła. Płukanka. Łyżeczka płynnego wyciągu szałwiowego na 1/4 szklanki wody albo 1/4 szklanki naparu szałwiowego z łyżeczką Azulanu i l g boraksu stosować do płukania jamy ustnej i gardła w pleśniawkach, anginie i stanach ropnych. Recepty na mieszanki ziołowe z zastosowaniem liści szałwii 1.
2.

3.

4.
5.

Liść szałwii, kwiat lipy, ziele krwawnika, kłącze pięciornika w równych ilościach zmieszać. Stosować łyżkę mieszanki na szklankę wrzątku i pić dwa razy dziennie przeciw piegom. Liść szałwii, liść mięty, kwiat rumianku w równych ilościach zmieszać. Napar z l łyżki tej mieszanki na szklankę wrzątku stosować do płukania gardła lub zażywać co kwadrans jeden łyk przy przewlekłym nieżycie tchawicy. Liść szałwii, liść pokrzywy, ziele tysiącznika, ziele piorunu. Stosować łyżkę mieszanki na szklankę wrzątku i popijać 2 razy dziennie; tym samym naparem zmywać miejsca zaatakowane świerzbem. Liść szałwii 2 ilości, liście mięty i kwiatu rumianku po jednej. Garść ziół rozparzyć na płótnie i przyłożyć płótnem na miejsca bolące przy ischiasie. Liść szałwii 40, liść orzecha włoskiego 10, liść melisy 10, ziele krwawnika 20, ziele skrzypu 20. Zrobić odwar i popijać po pół szklanki 3 razy dziennie przy nadmiernych potach.

Inne zastosowania szałwii Nasiadówka szałwiowa. Zmieszać 50 g liści lub ziela szałwii oraz po 25 g ziela krwawnika i kwiatu nagietka, zalać całość 3 l wody wrzącej. Nakryć i odstawić na 15 min. Przecedzić do miski. Po ostudzeniu do 36 st. C stosować nasiadówki przez 15 min, przy hemoroidach, świądzie i zapaleniu zewnętrznych narządów płciowych. Kąpiel szałwiowa. 100 g ziela szałwii, 25 g liści babki, 25 g kwiatów rumianku i kwiatów lipy zalać 3- 4 l wody wrzącej i odstawić pod przykryciem na 15 min. Przecedzić do wanny wypełnionej do 1/3 objętości wodą o temperaturze 37 st. C. Pozostałe zioła umieścić w płóciennym woreczku i zanurzyć w wannie. Czas kąpieli do 20 min. Owinąć mokre ciało prześcieradłem kąpielowym i odpoczywać 40 min. Stosować w różnych schorzeniach skórnych, jak pokrzywka, świąd skóry, odleżyny, odmrożenia, nadmierne pocenie się, miejscowe podrażnienie, zapalenie skóry i wysypki alergiczne. 265

Nalewka szałwiowa. 25 g wysuszonych i rozdrobnionych liści zalać 100 min alkoholu 70 proc. i macerować 14 dni, często wstrząsając. Przecedzić, wycisnąć wytrawione liście, połączone płyny przechowywać w lodówce. Pić po pół łyżeczki w 1/4 szklanki wody jako lek hamujący laktację i przeciwpotny. Zewnętrznie służy do płukania jamy ustnej i gardła oraz do przymoczek. Liść szałwii wchodzi w skład proszku i tytoniu przeciwastmatycznego Astmosan („Herbapol”) oraz papierosów Neoastmosan („Herbapol”) używanych w stanach duszności, spowodowanych skurczem oskrzeli i w dychawicy oskrzelowej u osób starszych. Destylowany z liści i ziela szałwii olejek eteryczny jest składnikiem pasty Fitolizyna („Herbapol”) stosowanej pomocniczo w kamicy moczowej. Czopek wywołujący miesiączkę. 0,25 g wyciągu płynnego z szałwii, l g masła kakaowego i l g wosku białego. Stosować 1-2 razy dziennie przy braku miesiączki, zaburzeniach miesiączkowania, bezpłodności. Środek przeciw łysieniu. Stosować do pocierań skóry głowy nalewkę szałwiowa zmieszaną z rumem w równych ilościach. Zgniecione liście szałwii przykładać na ukąszenia owadów, owrzodzenia nóg, rany atoniczne, dermatozy i egzemy. Wino pobudzające asteników i neurasteników, ludzi wyczerpanych fizycznie i pracą umysłową, do stosowania także w przypadkach nerwicy wegetatywnej i gorączki przerywanej. Liście szałwii macerować przez tydzień w l litrze wina. Popijać 1-3 łyżki po posiłku.

TATARAK ZWYCZAJNY Acorus calamus L. Tatarak, wespół z arcydzięglem, chmielem, dziurawcem, lawendą, lipą, melisą i kozłkiem lekarskim (walerianą), tworzy grupę ośmiu roślin, które od niepamiętnych czasów królują w różnych mieszankach ziołowych. Powszechność stosowania rośliny te zawdzięczają następującym właściwościom: zawierają wiele bardzo aktywnych biologicznie substancji, które pobudzają siły obronne organizmu, oraz związki organiczne, do których organizm ludzki jest przyzwyczajony od tysiącleci. Rośliny te działają synergicznie (tj. zespołowo i wspomagające), powiększając tym samym swoją aktywność. Zawierają składniki niezbędne do normalnego funkcjonowania narządów ludzkiego organizmu, a zwłaszcza do trawienia, przyswajania pokarmów, wydalania i odtruwania produktów przemiany materii. Wszystkie te zioła można stosować bez obawy przedawkowania, ich nadmiar bowiem jest łatwo wydalany przez organizm. Zioła stosowane zespołowo nie tylko leczą cały organizm, ale również ułatwiają jego regenerację i mają właściwości antybiotyczne i biostymlujące, aktywują cały organizm nie powodując działań ubocznych. Powyższe uwagi charakteryzują zatem duże znaczenie tataraku. Należy on do rodziny obrazkowatych (Araceae), jest byliną pochodzącą z Azji Środkowej, został prze266

niesiony do Europy Środkowej i Zachodniej, natomiast do Polski został zawleczony przez Tatarów, stąd nazwa rośliny. Tatarak od kłączy aż po końce liści ma swoisty aromat i drapiąco-gorzkawy smak. Rozmnaża się z korzeni, w naszym klimacie bowiem nie wydaje nasion. Ma grube, rozgałęzione, czołgające się po brzegu wód stojących lub wolno płynących kłącze, liście mieczowate dochodzące do metra długości, kwiatostan w formie brązowej kolby. Kwitnie w czerwcu i lipcu. Surowcem leczniczym jest kłącze, które należy zbierać od wiosny do jesieni. Należy je oczyścić z liści, łodyg i korzeni, umyć dokładnie, pociąć na kawałki długości do 20 cm, części grubsze można przeciąć wzdłuż. Suszyć w suszarniach. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Tatarak (kłącze) stosowany jako lek wzmacnia ogólnie, a więc wpływa na przedłużenie życia. Poprawia pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego, działa krwiotwórcze, moczopędnie, nieco napotnie, pobudza czynności żołądka, łagodzi bóle menstruacyjne i dolegliwości kostne, uspokaja, działa przeciwbólowe, przeciwgorączkowo, goi wrzody, jest środkiem przeciwrobaczym, wiatropędnym, insektycydem, wpływa na wydzielanie śliny i soku żołądkowego. Gryzienie kawałków kłączy wzmacnia wydzielanie żółci, działa rozkurczowo na drogi moczowe i żółciowe. Stosowany zewnętrznie na skórę głowy działa przeciwzapalnie, ściągające i bakteriobójczo. Olejek tatarakowy zmniejsza dolegliwości reumatyczne, artretyczne, leczy bezkwaśność żołądkową, kolkę jelitową itp. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Atonia trawienia, zwiotczenie żołądka, utrudnione trawienie, nieżyt żołądka, zapalenie żołądka i jelit, wzdęcia, zaburzone miesiączkowanie, gorączki naprzemienne, skąpomocz, artretyzm, dna, krzywica, skrofuloza, kaszel, reumatyzm, dolegliwości wątroby i pęcherzyka żółciowego, dolegliwości węzłów chłonnych, bóle nerek, brak łaknienia, stany wyczerpania nerwowego, niepokoju i trudności w zasypianiu. Na użytek zewnętrzny Dolegliwości jamy ustnej i jej błony śluzowej, gardła, łojotokowe zapalenie skóry, wypadanie włosów, łupież. 267

SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. Łyżeczkę korzeni tataraku zalać szklanką wrzątku, gotować 3 min., naciągać 10 min. Popijać po 1/2 szklanki 3 razy dziennie. Proszek. Stosować 2- 4 g dziennie z dodatkiem syropu owocowego. Nalewka. Stosować 50 kropli przed posiłkiem na wzmocnienie łaknienia, a po posiłku jako środek wiatropędny i przy bólach żołądka. Odwar. Gotować łyżeczkę kłączy w 1/4 l wody przez 10 min. Wypić w 2 porcjach dziennie przy nerwicy żołądka i dwunastnicy, żółtaczce, blednicy, niedokrwistości, reumatyzmie, nadmiarze kwasów żołądkowych, przy zaburzeniach miesiączkowania na tle blednicy, niedokrwistości i niewłaściwego wyżywienia. Odwar na wrzody żołądka i dwunastnicy. Kłącze tataraku, kwiat rumianku, korzeń żywokostu w równych ilościach. Łyżkę mieszanki gotować w 2 szklankach wody przez 3 min., naciągać 10 min. Nisze wrzodowe znikają po 3-5-tygodniowym podawaniu tych ziół. Nalewka aromatyczna. 50 g kłączy tataraku i 5 g goździków zalać litrem czerwonego wina, postawić w ciepłym miejscu na 10 dni , wstrząsać raz dziennie. Popijać 3 razy dziennie po l łyżce na przemianę materii. Kąpiel. 150 g kłączy tataraku, 150 g ziela tymianku, 50,0 g nasion gorczycy, gotować 30 min. i wlać do kąpieli dla pacjenta osłabionego po chorobie oraz przy skrofulozie i krzywicy u dzieci. Recepty na mieszanki ziołowe z kłączem tataraku
1.

2.

3.

Zioła przeciwpadaczkowe. Zmieszać po 50 g kłącza tataraku, ziela serdecznika i ziela glistnika oraz po 25 g ziela dziurawca, ziela macierzanki wonnej, liści bobrka, liści melisy i szyszek chmielu. Wsypać do termosu 2-3 łyżki ziół, zalać 2 szklankami wody wrzącej. Zamknąć i odstawić na godzinę. Pić po 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie między posiłkami, jako środek rozkurczowy i uspokajający. Stosuje się pomocniczo przy nerwicy wegetatywnej, podnieceniu nerwowym i trudnościach w zasypianiu. Dla młodzieży przeciw polucjom zaleca się połowę dawki. Na kamicę żółciową. Zmieszać równe części kłączy tataraku, ziela glistnika, liści mięty pieprzowej, korzeni mniszka, kory kruszyny, ziela szanty i ziela pięciornika gęsiego, 2 łyżki ziół zalać 2,5 szklankami ciepłej wody, odstawić na godzinę, by napęczniały, następnie ogrzać do wrzenia. Odstawić na 10 minut, po czym przecedzić. Pić 2/3 szklanki 3 razy dziennie jako środek przeciwbakteryjny, rozkurczowy, żółciotwórczy i przeciwzapalny w zapaleniu pęcherzyka żółciowego, dróg żółciowych. Pomocniczo działa w zapaleniu trzustki i kamicy żółciowej. Na dolegliwości trzustki. Zmieszać po 40 g kłączy tataraku i korzeni mniszka oraz po 20 g szyszek chmielu, ziela mięty pieprzowej, korzenia pokrzywy i ziela macierzanki. Zioła sproszkować w młynku elektrycznym i przechowywać w zamkniętym słoiku. Do 200 g miodu lub dżemu, powideł, konfitur dodać 5 łyżek sproszkowanych ziół i wymieszać. Brać po 2 łyżeczki 1-2 razy dziennie przez miesiąc. Reguluje to wydzielanie żółci i soku trzustkowego, poprawia trawienie, przyswajanie pokarmów i działa przeciwzapalnie.

268

4.
5.

Na reumatyzm. Kłącze tataraku, kłącze perzu, kłącze paprotki, korzeń biedrzeńca, korzeń arcydzięgla, liść brzozy, ziele serdecznika. Stosować łyżkę mieszanki na 2 szklanki wrzątku, naciągać 10 min. Popijać po pół szklanki 3 razy dziennie. Na ogólne wzmocnienie organizmu. Zmieszać po 40 g tataraku, ziele pięciornika gęsiego i kwiatów nagietka oraz po 20 g liści melisy, liści pokrzywy i ziela ruty. Do 2 szklanek wody ciepłej wsypać półtorej łyżki ziół, pozostawić 30 min. do napęcznienia, ogrzać na małym ogniu do wrzenia (nie gotować), odstawić na 20 min., przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 2/3 szklanki między posiłkami i jednocześnie przyjmować po kapsułce wit. E.

Calmagina. Tabletki „Herbapolu” zawierające kłącze tataraku, wyciągi z krwawnika i tysiącznika oraz olejek koprowy. Przyjmuje się doustnie l- 2 tabletki 2 razy dziennie na 30 min. przed posiłkiem, popijając małą ilością wody w braku łaknienia i nieżytach przewodu pokarmowego. W leczeniu nieżytów i nadkwaśności można stosować tabletki Gastron (Polfa), tabletki Wikalina (Polfa). Zawierają one składniki roślinne, w tym również sproszkowane kłącze tataraku oraz sole bizmutowe i magnezowe. Na użytek zewnętrzny Kąpiel wzmacniająca. Zmieszać 40 g kłączy tataraku oraz 20 g ziela przywrotnika lub liści pokrzywy i kwiatów lipy. Zalać 2-3 litrami ciepłej wody i powoli ogrzewać pod przykryciem do wrzenia, odstawić na 10 min. i przecedzić. Wlać do wanny wypełnionej do 1/3 objętości wodą o temperaturze 36-38 st. C. Pozostałe po przecedzeniu zioła umieścić w płóciennym woreczku i włożyć do wanny. Czas kąpieli 10-20 min. Kąpiel powtarzać co 2-3 dni przez 2 tygodnie, później co 3-5 dni przez 2 miesiące. Działa to ogólnie wzmacniająco i zwiększa potencję. Sproszkowany korzeń tataraku dobrze dodawać do pasty do zębów, co wzmacnia dziąsła. Okłady i obmywania źle gojących się ran odwarem z kłącza tataraku przyspieszają gojenie. Odwaru z kłączy tataraku używa się do spłukiwania włosów po umyciu, co wzmacnia cebulki włosowe i rozjaśnia włosy, usuwa łupież i łojotokowe zapalenie skóry głowy. Odwar może być również stosowany do płukania jamy ustnej i gardła w stanach zapalnych błon śluzowych, obmywania sromu i odbytu, a po rozcieńczeniu równą ilością wody do irygacji. Olejek tatarakowy wchodzi w skład drażetek Uldenol i Ulventrol, może być stosowany do wcierań w bólach gośćcowych i rwie kulszowej. Żucie suchego tataraku pomaga zwalczać nałóg palenia tytoniu, a żucie z popijaniem maceratu wodnego z krwawnika usuwa objawy raka płuc po 6 miesiącach. Przyjemny zapach tataraku jest wykorzystywany w perfumerii i do produkcji wódek o smaku tataraku Tatarak wchodzi w skład niektórych kuchennych mieszanek przyprawowych w postaci proszków. 269

TYMIANEK
Thymus vulgaris W lipcu 1944 r., będąc wówczas studentką medycyny, wstąpiłam do radzieckiego przyfrontowego szpitala w Mińsku Mazowieckim. Trafiłam do działu chirurgii kostnej. Przeprowadzano głównie operacje żołnierzy rannych w głowę. Rannych było bardzo wielu, toteż ja i moje trzy koleżanki, również studentki medycyny, miałyśmy wiele pracy. Jako środek antyseptyczny, odkażający i bakteriobójczy stosowałyśmy Rivanolum, ale miałyśmy go o wiele za mało w stosunku do potrzeb. Radziecki major-lekarz, który kierował tym szpitalem, pozwolił nam stosować środki dezynfekujące z medycyny ludowej. I w ten sposób nabyłam dużo doświadczenia w stosowaniu lotnych olejków eterycznych występujących w czosnku, cebuli i tymianku. W celu naukowego rozpoznania właściwości leczniczych olejków eterycznych francuska farmacja zbadała 46 roślin. Z l kg ziela tymianku otrzymano 2 gramy tymolu i karwakrolu, to jest głównych olejków eterycznych pochodzących z tymianku. Wykonano następujące doświadczenie: litr bulionu mięsnego zakażono zarazkami bakterii, wirusów i gronkowców, a następnie bulion odkażano przez wprowadzenie do niego olejków eterycznych z roślin aromatycznych. Wystarczyło 0,7 cm olejku eterycznego tymianku, aby litr bulionu stał się sterylny, a więc pozbawiony zarazków bakteryjnych, wirusowych i gronkowców. W przypadku innych roślin aromatycznych trzeba było dawać 1-9 cm olejku eterycznego. Tak więc można powiedzieć, że tymianek zajmuje pierwsze miejsce wśród 46 roślin aromatycznych. Dziś wiadomo, że olejki eteryczne leczą ponad 90 chorób z ponad 15 narządów głównych organizmu ludzkiego. Tymianek właściwy (pospolity) jest rośliną aromatyczną stosowaną w lecznictwie ludowym od najdawniejszych czasów, o czym można znaleźć zapisy u starożytnych Egipcjan, Greków i Etrusków. Tymianek, w zależności od gatunku, zawiera od 0,1 do 1,5 proc. olejku eterycznego. Istnieje ponad 50 podgatunków tymianku. Niektóre z nich, np. z rejonu Morza Śródziemnego, zawierają do 3,5 proc. olejku eterycznego o składzie: tymol (do 50 proc.), karwakrol, p-cymol. alfa-pinen, linalol (ok. 13 proc), borneol (do 15 proc.), cyneol, ponadto garbniki (do 10 proc.), kwasy polifenolowe (kawowy i chlorogenowy), związki trójterpenowe (np. kwasy ursolowy i oleanolowy), flawonoidy (luteola i jej glikozydy), substancje goryczkowe. Dwa fenole tymianku: tymol i karwakrol leczą podobnie jak olejek eteryczny tymianku w całości i są używane w farmacji jako składniki różnych preparatów. Niszczą czwartego roku 270

one bakterie wąglika, pałeczkę durową, pałeczkę nosacizny, meningokoki, maczugowce błonicy, gronkowce złociste, prątki gruźlicy itp. Właściwości bakteriobójcze mają pary tymianku, a olejek eteryczny działa silniej antyseptycznie niż woda utleniona, nadmanganian potasu czy gwajakol. Silniejsze działanie bakteriobójcze i właściwości zabliźniające rany mają olejki nadtlenione odterpenowane niż olejki eteryczne w stanie surowym. W celu zneutralizowania siły drażniącej stosuje się odpowiednie rozpuszczalniki. Olejki eteryczne nadtlenione w 10 proc. rozcieńczonym roztworze mydlanym niszczą florę bakteryjną jamy ustnej w ciągu 3 minut (pasta tymiankowa do zębów). Sproszkowany suchy tymianek jest dobrym środkiem do czyszczenia zębów i wzmacniania dziąseł przy paradentozie. Można go stosować jako mieszankę z glinką w stosunku 1:1. Tymianek należy do roślin miododajnych. Miód tymiankowy wysoko cenili starożytni, którym służył jako pokarm, lek i używka. Ziele tymianku ma przyjemny - szczególnie przy roztarciu - aromatyczny zapach i swoisty smak; jest lekko palące i gorzkawe, co sprawiają gorzkie substancje - serplina i octan bornylu. Tymianek należy przechowywać w szklanych, szczelnie zamkniętych naczyniach. Z ziela destyluje się olejek, z którego otrzymuje się tymol. Ze względu na szerokie zastosowanie tymolu jego właściwości omawiam w osobnym rozdziale. Olejek tymiankowy, a więc i tymol, stosowane doustnie wywołują bóle głowy, nudności, zapalenie błony śluzowej żołądka, niedomogi nerek, białkomocz, a nieraz krwiomocz. W dalszej części tego artykułu podaję dawki, które powinny być raczej zaniżane aniżeli przekraczane, w myśl mojej maksymy. „Nie leczy ilość, tylko jakość”. Dotyczy to przede wszystkim dzieci i osób starszych. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Jest środkiem pobudzającym organizm fizycznie, psychicznie i wpływa na krążenie krwi w naczyniach włosowatych (kapilarach), wzmacnia sprawność układu nerwowego i pobudza sprawność umysłową, pobudza łaknienie, a więc i apetyt, podwyższa ciśnienie krwi, działa moczopędnie, napotnie, wiatropędnie, lekko hipnotyzujące, przeciwrobaczo, wywołuje miesiączkowanie, pobudza leukocytozę (powiększa liczbę białych ciałek krwi w przypadku chorób zakaźnych), oddziałuje przeciwdezynfekująco, znieczulająco, przeciwzakrzepowo, przeciwkaszlowo, przeciwbólowe, ściągające, przeciwwzdęciowo, przeciwkaszlowo, przeciwbólowe, ściągające, przeciwwzdęciowo, przeciwkrwawieniowo, przeciwastmatycznie. Jest afrodyzjakiem. Konserwuje żywność. Na użytek zewnętrzny Może być jako antyseptyk, środek bakteriobójczy, przeciwgnilny, przeciwreumatyczny, przeciwpasożytniczy, przyspiesza zabliźnianie trudno gojących się ran, niszczy drożdżaki i grzybki. Przeciwdziała jadowi żmij. WSKAZANIE LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Brak sił, ogólna słabość fizyczna i psychiczna, niepokój, lęk, obawa, strach, trwoga. Osłabienie i wyczerpanie nerwowe, anemia u dzieci, niskie ciśnienie krwi, blednica, kaszel drgawkowy, koklusz, dolegliwości płucne, grzybica dróg oddechowych, astma 271

oskrzelowa, atonia trawienna (spowolniało trawienie), infekcje jelitowe i moczowe, nadfermentacja w przewodzie pokarmowym, wzdęcia, wiatry, dolegliwości przeziębieniowe (grypa, katar nosa, „łamanie”, „obolałość mięśni”, angina), choroby infekcyjne, czyraki, reumatyzm, zaburzenia w krążeniu krwi, przypadkowy zanik miesiączki, upławy białe, pasożyty jelitowe (glista ludzka, owsiki, tęgoryjec dwunastnicy), bezsenność, gościec, zapalenie korzonków błon śluzowych gardła i krtani. Na użytek zewnętrzny Choroby skórne, czyraki, rany, upławy białe, dolegliwości jamy ustnej i zębów, ogólne osłabienie (kąpiele), artretyzm, dna, reumatyzm stawowy i mięśniowy, wypadanie włosów, świerzb, wszawica, grzyby pasożytnicze, drożdżaki, owrzodzenie wywołane bakteriami ropotwórczymi, powierzchniowe zakażenia promieniowcami, zapalenie jamy ustnej, dziąseł i migdałków, guzy, siniaki, opuchliny. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar, l łyżka ziela na l szklankę wrzątku. Gotować 2-3 sekundy, naciągać 10 minut pod przykryciem. Osłodzić miodem. Popijać trzy szklanki dziennie między posiłkami lub po posiłku, przy przeziębieniu, stanach zapalnych jamy ustnej, aftach i paradentozie. Sproszkowany tymianek stosować do zup i potraw smażonych. Popijany do śniadania może zastąpić kawę lub herbatę. Olejek eteryczny. Stosować 3-5 kropli 3 razy dziennie z miodem. Uwaga. Nie należy stosować miodu do gorących płynów, tylko do ciepłych. W przypadku kokluszu łączyć tymianek z eukaliptusem i cyprysem. Żucie tymianku. Zaleca się w przypadku anginy i astmy oskrzelowej. Marynata z tymianku. Wiązka tymianku, wiązka cząbru ogrodowego, szczypiorek, 3-4 ząbki czosnku, 2 liście laurowe, kilka goździków, 25 g soli, 15 g mielonego pieprzu macerować w 1/2 litrze wina białego. Jest to recepta francuskiego, nie żyjącego pioniera fitoterapii, dr H. Leclerca. Napar przy astmie. Stosować l łyżkę mieszanki na l szklankę wrzątku. Ziele tymianku, ziele bratka, liść podbiału, korzeń omanu, kwiat kupalnika, anyż w równych ilościach. Odwar przy niestrawności nerwowej i nerwicowej. Ziele tymianku, ziele rdestu ptasiego, liść babki, liść melisy, korzeń arcydzięgla, korzeń gorczyczki, w równych ilościach. Pić przed jedzeniem. Napar, l łyżeczka ziela tymianku na szklankę wrzątku. Popijać ciepłe 2 razy dziennie przy bolesnym miesiączkowaniu, nieżytach dróg trawiennych, kurczach sercowych i oddechowych, chorobach zakaźnych żołądka, kaszlu, robakach (glista ludzka), skrofulozie, krwawieniach wewnętrznych, osłabieniu czynności trawiennych, wzdęciach, kurczach. Inhalacje z naparu na drogi oddechowe, zapalenie oskrzeli, katar, koklusz, suchy kaszel, na odkrztuszanie. Ten sam napar służy do płukania jamy ustnej i gardła. 272

Świeże i suche liście tymianku z prawoślazem stosuje się przy kokluszu, schorzeniach przewodu pokarmowego i układu nerwowego, gośćcu i zapaleniu korzonków nerwowych, a także jako środek moczopędny i pobudzający apetyt. Tymianek jest składnikiem wielu mieszanek ziołowych i syropów, wchodzi w skład Septosanu, Neoseptosanu, służy do otrzymywania wyciągów płynnych dla dzieci, którym daje się po łyżeczce 3 razy dziennie jako lek wykrztuśny i przeciwkaszlowy, a dorosłym syrop Tussipect po łyżeczce 3 razy dziennie po jedzeniu, a dzieciom 3-4 razy dziennie po łyżeczce. Krople: dorośli 15-20 kropli w kieliszku wody, dzieci 3-10 kropli 3-4 razy dziennie. Drażetki: 1-2 szt. 4 razy. W kuchni tymianek ma zastosowanie jako przyprawa, zarówno w stanie świeżym, jak i po wysuszeniu. Dodaje się go mięs, ryb, zup i marynat. W krajach południowych i zachodnich świeże liście tymianku są dodawane do sałatek. Należy unikać spożywania nadmiernych ilości tymianku. Tymianek jest bliskim krewniakiem występującej w Polsce w stanie naturalnym macierzanki piaskowej, która jest również stosowana w celach leczniczych. Na użytek zewnętrzny W postaci pasty w dermatologii, rozgrzewanie zbolałych stawów zreumatyzowanych. Przy kokluszu smaruje się piersi. W kosmetyce jako mleczko i krem, również do toalety. Często stosuje się tymianek w połączeniu z cytryną i bergamotką. W chirurgii stosowany jest mydlany roztwór z tymianku do dezynfekcji rąk. Wywar z tymianku z olejem z oliwek stosuje się na kompresy, rany, ukąszenia owadów i żmij. Można również stosować zgniecione liście. Na bóle reumatyczne żuć tymianek, ogrzać go w garnuszku i przyłożyć ciepły na miejsca zreumatyzowane. Kąpiele aromatyczne (500 g tymianku gotowanego w 4 litrach wody) na artretyzm, dnę, astenię (osłabienie). Ułatwia to wykrztuszenie śluzu z dróg oddechowych. Wywar skoncentrowany z l łyżki tymianku na l litr wody: gotować aż zostanie 1/2 litra wody. Smarować włosy, co wstrzymuje ich wypadanie. Na wszawicę i świerzb stosować krem tymiankowy. Mieszanka do inhalacji: Mentol - 25 g, balsam peruwiański 5 g, olejek tymiankowy 10 g, 90 proc. spirytus 80 g. l łyżeczkę wlać do salaterki wrzątku i robić inhalację 2-3 razy dziennie. Lewatywa dla dzieci przeciw owsikom: napar z 15 g ziela tymianku i 10 g kwiatów wrotycza na l litr wrzącej wody, pozostawić 15 minut pod przykryciem, przecedzić i odpowiednio ostudzony użyć do lewatywy. Odwar stosuje się do okładów, przymoczek, kompresów i do zmywania skóry głowy przy łupieżu.

TYMOL
Tymol jest jednym z głównych składników olejku eterycznego tymianku. Występuje w postaci dużych, bezbarwnych, przezroczystych kryształów o charakterystycznym zapachu i palącym smaku. Nie rozpuszcza się w wodzie, jedynie w organicznych rozpuszczalniach i olejkach roślinnych. Ma właściwości antyseptyczne, ściągające, przeciwgnilcowe, bakteriobójcze, czerwiobójcze, wewnętrzno-jelitowe. Jest w lekospisie, a więc i w aptekach. 273

WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Dolegliwości dróg oddechowych, chroniczny bronchit, gruźlica, koklusz (inhalacje i sproszkowany tymol). Na użytek zewnętrzny Antyseptyk jamy ustnej, rany, świąd sromu. SPOSÓB UŻYCIA Podczas stosowania tymolu nie należy popijać alkoholu ani używać oleju. Faworyzują one. bowiem absorpcję tymolu przez ścianki przewodu pokarmowego. Na użytek wewnętrzny 0,05-0,5 g 2-4 razy dziennie. Jednorazowa dawka maksymalna - 0,5 g, a dziennie do 4 g. Na solitera (tasiemca). Drażetki po 0,25 g. Są one w aptekach. Zażywać każdego ranka na czczo przez 8 dni. Soliter wychodzi zazwyczaj czwartego dnia. Naglistnicę. Zaleca się recepty: 1. 3 g tymolu sproszkowanego, dawkami po 0,5 g co 1/2 godziny ze stosowaniem lub bez przeczyszczenia. 2. Brać przez tydzień drażetkę 0,25 g rano na czczo. Przez 3 dni poprzedzające kurację i w czasie kuracji nie należy zażywać leków oleistych, tłuszczy i alkoholu. Na użytek zewnętrzny Tymol jest stosowany do różnych preparatów farmaceutycznych w emulsjach mydlanych dezynfekujących. Roztwór alkoholowy (1-5 proc.) do płukania gardła oraz inhalacji, do opatrunków. Jest w lekospisie. Krem (1-2 proc.). Według recepty lekarza. Proszek przeciw nadmiernemu poceniu. Talk, krochmal - 10 g, tanina - 3 g, kwas salicylowy - 0,5 g, tymol - 0,1 g. Roztwór antyseptyczny do płukania jamy ustnej i gardła. Kwas tymiankowy - 0,25, kwas benzoesowy - 3 g, wyciąg z eukaliptusa - 14 g, spirytus 90 proc. - 100 g, olejek miętowy - 0,75 g. Stosuje się 20-50 kropli na szklankę wody. Roztwór na świąd sromu (do przemywania). Tymol - 2 g, fenol l g, alkohol 10 g, woda 200 g. Nasi uczeni profesorowie Kossakowski i jego żona, z którymi zetknęłam się po otrzymaniu dyplomu lekarza medycyny, składając mi gratulacje wyrazili pogląd, że chyba mnie przypadnie odkryć tajemnicę leczenia nowotworów, gdyż takie -według nich - miało być moje przeznaczenie. Szukałam więc długo wśród środków leczniczych natury. Pogłębiłam znajomości naukowe z zakresu 16 terapii naturalnych i od wielu lat leczę chorych na nowotwory i zapobiegam ich przyczynom. Wiadomości udostępniam każdemu, kto się do mnie zwróci prywatnie czy podczas moich wykładów w kraju i za granicą. Twierdzę, że tymianek, macierzanka i ich olejki eteryczne -tymol i karwakrol, powinny być bardziej popularne, dostępne i rozpowszechnione w Polsce. W Biuletynie Nr l „Apipolu”, Kraków 1986 r., podana jest zawartość makro- i mikroelementów w miodach i ziołomiodach. Ziołomiód tymiankowy zawie274

ra w 100 g: Ca - 49,2 mg, Mg - 11,0 mg, Fe - 1,4 mg, Mn - 0,16 mg, Zn - 0,57 mg, Cu 0,2 mg. Ziołomiód tymiankowy łącznie z ziołomiodami pokrzywowym i rumiankowym powinien być stosowany przez chorych na SM. Tymol zabija bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne, wiec odpowiednio dawkowany przez lekarza może być stosowany w walce z infekcyjnymi chorobami zakaźnymi.

WICIOKRZEW PRZEWIERCIEŃ
Lonicera caprifolium L. Ten krzew pnący osiągający 9 metrów długości występuje także pod nazwami kapryfolium i kozilistek. Ma eliptyczne liście, wonne kwiaty skupione są po kilka w pączkach osadzonych w kątach najwyższych liści, mają drobne, rurkowate kielichy, koronę różową, białawą lub żółtawą, jagodokształtny, elipsoidalny owoc ma barwę koralowoczerwoną. Krzew często u nas uprawiany. Właściwości lecznicze kwiatów i liści znane były już w dawnych Chinach, ale w wiekach średnich roślina ta została przez medycynę zapomniana. Wiciokrzew zawiera przede wszystkim substancje antybiotyczne niszczące gronkowce złociste i paciorkowce okrężnicy. Do celów leczniczych należy sporządzić napar z 10-20 g liści na litr wody. Wypijać dwie filiżanki codziennie. Odwar z liści można stosować do płukania gardła.

NATURALNE AFRODYZJAKI
W potocznym rozumieniu są to środki, które wzmagają siły miłosne, ale ich dobroczynne działanie dla organizmu jest nieco szersze. Dają dobre samopoczucie, przydają energii fizycznej i umysłowej i - owszem, owszem - podnoszą potencję seksualną mężczyzn, dodają temperamentu chłodnym kobietom. Najbardziej popularnym afrodyzjakiem w ludowej tradycji jest lubczyk. Lubczyk. Warto o nim wiedzieć, że jest piękną byliną i może być ozdobą każdego ogródka, że żuty po zjedzeniu czosnku skutecznie zapobiega jego zapachowi, że naj275

silniej działa jako korzeń. Korzeni lubczyka używano jako przyprawy do zup, gdy nie były jeszcze znane kostki magli ani kostki bulionowe z hydrolizowanego białka. Korzeń lubczyka, jednoroczny do czteroletniego, świeży, bądź suszony, jest środkiem moczopędnym stosowanym na poty, przy wodnej puchlinie, niedomaganiach serca, zaflegmieniu, nieżycie żołądka, braku apetytu, zakłóceniach miesiączkowania, przy skurczach. Wskazania lecznicze: reumatyzm, zatrzymanie moczu, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie nerek, niedobór białka, niewydolność nerek, obrzęki goleni, puchlina wodna, niewydolność wątroby, miesiączkowanie skąpe, zakłócenia trawienia, wzdęcia, dolegliwości sercowe, wykwity skórne, migreny. Posiekane liście lubczyka nadają sałatce smak selera, stąd może przypisywanie lubczykowi cech afrodyzjaka. Wanilia. Łagodzi skutki przepicia alkoholowego. Wzmaga popęd płciowy. Cynamon. Działa podniecająco. W tym celu używali go cesarze chińscy. O tych właściwościach cynamonu wspomina Biblia. Najlepszy cynamon pochodzi z Cejlonu. Wiedzieli o tym Arabowie, Rzymianie, Francuzi. Ci ostatni uważają, że dobrym afrodyzjakiem jest wino otrzymywane z maceracji 60 g cynamonu i 30 g wanilii w litrze mocnego, dobrego wina. Cynamon nadto wzmacnia serce i ułatwia oddychanie, usuwa zmęczenie, pobudza apetyt, działa rozweselające, jest dobrym środkiem przeciwgrypowym. Imbir. Przez Arabów używany za szczególnie silny afrodyzjak, toteż dodają go do leków weterynaryjnych podawanych zwierzętom domowym w celu polepszenia ich płodności. Imbir był bardzo rozpowszechniony w starożytności i wiekach średnich. Ma następujące właściwości lecznicze: poprawia wzrok, działa przeciwbólowe, wskazany w przypadkach utraty apetytu, niestrawności, wzdęciach, biegunkach, chorobach zakaźnych, niemocy płciowej. Seler. Wieśniacy francuscy przyrządzają z niego wino, które uważają za skuteczny afrodyzjak. Duży korzeń selera poszatkowany przesypuje się cukrem, zalewa winem (najczęściej stosuje się bordeaux) i zostawia do zmacerowania na 48 godzin. Potem całość należy zmiksować i przefiltrować. Popija się po dwie szklanki dziennie. W smaku przypomina to ananasa. Seler od dawna zalecany przez fitoterapeutów jako afrodyzjak, jest także doskonałym środkiem przeciw bólom artretycznym. Do afrodyzjaków zalicza się także żeń-szeń, szafran, trufle i ostrygi.

APITERAPIA .

tedy . mleczko pszczele. jako jeden ze sposobów leczniczych wykorzystuje się miód. nie wykluczając medycyny. związki azotowe. pyłek kwiatowy. dla których surowca dostarczają pszczoły.nauczył się współpracy z pszczołami. kit pszczeli zwany też propolisem. że ów cudowny w smaku dar natury. ale dorzuciła wiele nowych ustaleń do wiedzy o niepospolitych właściwościach miodu oraz innych produktów wywodzących się z ula. głównie prostych. jak glukoza i fruktoza.Już przed tysiącami lat nasz praprzodek zauważył. niezwykle szacowny kunszt. dodajmy więc tylko. W mojej praktyce lekarskiej apiterapię stosuję z bardzo dobrym skutkiem od dawna. sole mineralne. Chciał wiec jak najwięcej mieć owego niezwykłego specyfiku. oganiając się od owadów zaciekle broniących przed intruzem swej własności . I nauka nie tylko dowiodła. ale także znakomicie poprawia krzepkość i ma dobroczynne działania w różnych przypadłościach i dolegliwościach. chronił przed łakomym zwierzem. które przybrało charakter wiedzy i sztuki wznoszonych na coraz wyższy poziom za sprawą nauki.jest nie tylko wspaniale sycący i posilny. Nauka naszych czasów wzięła pod swoje szkiełko i oko wytwory pszczelej pracowitości. chciał dla siebie oraz intratnego handlu. nazwano ją apiterapią. W miodzie znajdujemy nadto enzymy. kwasy organiczne. w jaki sposób można je wykorzystać do sporządzania specyfików leczniczych. wielki przemysł leków i specyfików. by uzyskać w wyniku cierpliwie prowadzonych eksperymentów hodowlanych owady charakteryzujące się wyjątkową wydajnością i pracowitością. W miarę upływu czasu człowiek „udomowił” pszczołę. który podbiera z dziupli drzew. iż ma rację medycyna ludowa. Poniżej przedstawiam charakterystykę wymienionych tu produktów pszczelich. białka. pierzgę i jad pszczeli. Rozwinęło się pszczelarstwo. podkarmiał. Tak oto rodziło się pierwotne bartnictwo leśne. podaję także. zwracam też uwagę na sposoby wykorzystania znajdujących się w sprzedaży gotowych preparatów pszczelich.aby sobie zapewnić stałe źródło zaopatrzenia . w medycynie wyodrębniła się osobna gałąź lecznictwa. który nazwał miodem. by poddać ocenie utrwalone w tradycji ludowego lecznictwa przeświadczenie o wyjątkowych właściwościach miodu. Ukształtowała się ogromna dziedzina dociekań. 279 . i ciągle pracował nad udoskonaleniem jej kodu genetycznego. otaczał je opieką. wprawił ją do współżycia z nim. MIÓD Nie wymaga bliższego przedstawiania i opisu. że jest on stężonym roztworem cukrów. do którego zostały przypisane szczególne przywileje.

Miód powinien być spożywany z pieczywem. 3 godz. olejki KIT PSZCZELI Kit pszczeli. W normalnych ilościach miód nie powoduje ujemnych skutków w organizmie. ogórka. jest w nim pyłek kwiatowy. kurczęcia pieczonego . najczęściej z topoli. Podgrzewanie miodu niszczy ciała czynne w nim zawarte. papierosów i alkoholu..podobnie jak soków owocowych . bogatą w liczne biologicznie czynne związki chemiczne. spora ilość śliny pszczół. u dzieci wzmaga odporność na choroby. wierzby. tłustego mięsa . wapń. prosto z plastra. dolegliwościach wątroby skóry. Roztwór wodny miodu (l łyżeczka na szklankę wody macerowane przez 12 godzin) zawiera biokatalizatory wpływające m. magnez. chleba. wrzodów żołądka i dwunastnicy. molibden i in. jest bardzo złożoną substancją. Miód należy do pokarmów łatwo przyswajalnych. Jego trawienie . czyli propolis nazywany niekiedy najstarszym lekiem Słowiańszczyzny. Cukry proste zawarte w miodzie są bezpośrednio wchłaniane do krwi. na wzrost wartości hemoglobiny.ok. wędzonego mięsa . w zależności od surowca. sosny.in. Z czego robią go pszczoły. który przyswaja sacharozę tylko w pewnej części.witaminy. obniżając jego wartość do poziomu mieszaniny cukrów prostych. móżdżku i szpinaku . osiki. jakie spełnia funkcje w ulu? Ponad połowę składu propolisu tworzą żywice. ziemniaków. Miód należy przechowywać w ciemnych.. żelazo. a z pierwiastków sól. Lecznicze właściwości miodu zależą od roślin.trwa poniżej dwu godzin (dla porównania kawy i herbaty ponad 2 godz. Wykryta w miodzie substancja jest bardzo nietrwałym związkiem i występuje tylko w miodzie świeżym. rzodkiewki.3-4 godz.). suchych i chłodnych pomieszczeniach. Duża zawartość glukozy i fruktozy kwalifikuje miód jako lek w chorobach serca. kasztanowca. wolfram i kobalt. także innych drzew i roślin. potas. chorób oczu. Zalecam profilaktyczne spożywanie miodu w następujących ilościach: niemowlęta -jedną łyżeczkę (7 g) dziennie. wanad. Działa odtruwające w przypadkach nadużywania kawy. dzieci w wieku 5-13 lat -5-40 g. Skład propolisu może być bardzo zróżnicowany.ponad 5 godz.. z jakich pszczoły zbierały nektar. bar. aby jak najdłużej pozostawał w górnych odcinkach przewodu pokarmowego. Miód regeneruje siły fizyczne i umysłowe. a więc bardzo korzystnych dla człowieka. srebro. eteryczne (zapachowe i smakowe). rozkłada się pod wpływem światła. jaki znajduje się w pobliżu 280 . chrom.4-5 godz.. barwniki.

Kit pszczeli jest substancją lepką. Z uwagi na zawartość wysokoprocentowego alkoholu jest zalecany przez lekarzy w przypadkach szczególnych. a także zapalenia kostne. grzybków itp. Maść-ekstrat. leczy oparzenia skórne . O stosowaniu kitu pszczelego. ale przedawkowanie . Wymaga przechowywania w miejscu suchym i ciemnym.łuszczycę. nerwowe. Także barwa propolisu bywa zróżnicowana od czerwonej. w 80-104 st. smolistą. kit służy im do dezynfekowania wnętrza ula. czopki. Etanolowy ekstrat propolisu (EEP) jest wyciągiem substancji aktywnych (czynnych) z surowego kitu pszczelego. C. powierzchniowe uszkodzenia skóry. Przy złej pracy wątroby mogą wystąpić uczulenia. w którą „wtapiają” szkodnika pojawiającego się w ulu. ubytki kostne i tkanki chrzestnej. dobroczynnie wpływa na psychikę. astmę. szybko poprawia samopoczucie rekonwalescentów. kompresy. propolizat. maź.powiedzielibyśmy . różnego rodzaju odleżyny. 36 st. w temperaturze ok. preparat do inhalacji. dzięki czemu jest on wolny od bakterii. C staje się miękki i plastyczny.sanitarnych. Oto. poprawia pamięć. Lecznicze właściwości propolisu są rozległe.przybiera konsystencję ciastowatą. źle w wodzie. Rozpuszcza się w spirytusie. pleśni. Bakteriobójcze i bakteriostatyczne właściwości propolisu są wykorzystywane przez pszczoły do celów . C topi się. wzmacniający i pobudzający. leczy owrzodzenia żylakowe. pigułki. maść. w wyższych . co zresztą zdarza się rzadko. musi decydować lekarz. Działa skutecznie w schorzeniach prostaty (potwierdzają to liczni pacjenci przeze mnie leczeni). Ma ona ciemny kolor i przyjemny zapach kitu. Maść przygotowuje się w koncentracji 30-50 proc. Aby rozpuścić kit w porcelanowym moździerzu stosuje się olej wazelinowy. natomiast z miodem i sokiem ze świeżej pokrzywy majowej może służyć jako lek przeciwnowotworowy lub do leczenia ziarnicy złośliwej. ze względu na jego aktywność. choroby wrzodowe żołądka i dwunastnicy.doustne bądź zewnętrzne (wchłania się przez skórę) . Zawarty w propolisie aminokwas siarkowy . może im służyć jako substancja. Wprawdzie nie jest toksyczny.pszczelich lotów. łagodzi stany zapalne. W literaturze medycznej można napotkać doniesienia o graniczących z cudem przypadkach wyleczeń przy zastosowaniu preparatów robionych na bazie EEP.może wywołać podrażnienie nerek bądź przewodu pokarmowego doprowadzając do biegunki. leczy stany zapalne jelit. w niższych temperaturach staje się twardszy i kruszy się. zastrzyki. Do powszechnie używanych preparatów z propolisu zaliczamy etanolowy ekstrakt propolisu (EEP). jak należy 281 . regeneruje tkankę chrzestną i kostną. egzemę. Pszczoły wykorzystują propolis do różnych uszczelnień i innych robót wymagających związania luźnych elementów. płynne oleje mineralne i roślinne. wskazanym także dla dorosłych jako preparat o kompleksowym działaniu na organizm. eterze i innych rozpuszczalnikach organicznych. Najprostszym z nich jest mieszanina miodu i propolisu będąca znakomitym środkiem dla dzieci z astmą. poprzez żółtą i brązową po zielonkawą. wzmaga aktywność enzymatyczną komórek wątrobowych. anemii. sprawność fizyczną i psychiczną. dzięki właściwościom bakteriobójczym zapobiega powikłaniom infekcyjnym.cystyna wzmacnia porost włosów. Wyśmienitym produktem odżywczym jest propolis z miodem i pyłkiem kwiatowym lub pierzgą. tabletki. wzmacnia organizm. Poprawia wzrok. które należy podgrzewać razem z moździerzem w kąpieli wodnej do temperatury 40-45 st. Propolis stosowany jest przede wszystkim pod postacią różnych preparatów.

następnie przykrywa czterema warstwami gazy i bandażuje. Otrzymuje się płyn emulsyjny koloru mleka. Propolizat. C. Zawiera m. Maść-ekstrat i propolizat zaleca się stosować w tych samych dolegliwościach i chorobach. a na 20 proc. Podgrzewamy 8-10 min. Spirytusowy roztwór propolisu doprowadza się w wodzie do stężenia kitu 0. mikroelementy. różnych grzybków. a sam płyn jest przezroczysty. A oto właściwości mleczka pszczelego (w proszku oraz tabletkach) i pyłku kwiatowego: aktywizuje przemianę materii.przygotować maść. o słabym. Po dwu tygodniach nalewkę zlać i przefiltrować. łuszczycowe. mieszając od czasu do czasu pod przykryciem. stafylo. Do użytku zewnętrznego. nieco kwaśnym zapachu. spirytusem. Stosować dwa razy dziennie łyżkę stołową.01 proc. tłuszcze. Mleko odfiltrować do słoika. roztwór . łuszczycy i świerzbu skórnego. Mleczkiem karmione są larwy robotnic i trutni przez 3-4 dni życia. węglowodany. To propolisowe mleko jest o wiele trwalsze aniżeli samo mleko gotowane. Bierzemy 10-20 g kitu na 10 g wazeliny. Maść kładzie się cienką warstwą na wykwity skórne. gęstą substancją barwy kremowej. mieszając drewnianą łyżką lub łopatką. astmie zażywa się dwa razy dziennie po 30 kropli na cukier. Maść. którą należy zdjąć. obecnie są gotowe maści propolisowe w sklepach pszczelarskich i aptekach 3. w smaku lekko kwaśne. Zagotować litr świeżego. kit bowiem niszczy bakterie dostające się z otoczenia do naczynia z mlekiem. ostre i cierpkie. C i wrzucić 50-100 g drobno pokrojonego propolisu. Skład: 10-12 g kitu. a matka pszczela w ciągu całego stadium larwiego i w okresie czerwienią. Na dno opadają mechaniczne domieszki i szarobiałe płatki wosku. Kompresy z kitu. MLECZKO PSZCZELE Mleczko pszczele jest wydzieliną gruczołów gardzielowych pszczół. Moczy się pięć warstw gazy i po lekkim wyciśnięciu okłada chore miejsce owijając bandażem. Jest to produkt 5 lub 10 proc. przydaje sił życiowych. swędzących wyprysków skórnych. pełnotłustego mleka. W czasie stygnięcia na powierzchni mleka tworzy się warstwa wosku.1-0. neurodermii. Stosować łyżkę stołową dziennie. Mleczko jest płynną. Mleko utrzymać w kąpieli wodnej przez 10 min. Po 10-15 min. przy temperaturze do 45 st. dwa razy dziennie (rano i wieczorem). W celu otrzymania 10 procentowego preparatu bierze się na litr spirytusu l00 g propolisu. Przy wszelkiego rodzaju bronchitach. białka. mieszczących się w przedniej części głowy.in. witaminy. 20 g lanoliny. 10% alkoholowego roztworu propolisu. Wstrząsnąć dwa razy dziennie. Mleko propolisowe (do użytku wewnętrznego). np.200 g propolisu. 20%. aminokwasy. Kit można rozetrzeć względnie rozdrobnić i zalać 95 proc. Maść jest gotowa do użytku. hamuje rozwój miażdżycy i leczy 282 . Stanowi odżywkę i lek. Na 200 ml wody wziąć l ml 20 procentowego spirytusowego roztworu kitu. 70 g wazeliny.i streptodermii. Można przygotować małe ilości kitu na ćwierć litra spirytusu. filtruje się ostudzoną maść przez gazę do stoików z zakrętką. Otrzymany produkt jest gotowy do użytku. Emulsja wodno-spirytusowa (do stosowania wewnętrznego). aby nie ulotniły się olejki eteryczne. 7. Ostudzić do 45 st. Kit pszczeli leczy różne formy egzem.

niedokrwienie narządów. Wskazania lecznicze: anemia. że właściwości pyłku i jego skład zależą od rośliny. Pszczoły zbieraczki przynoszą pyłek kwiatowy do ula formując go w tzw.ją. a resztę . niedowład kończyn po chorobie Heinego-Medina oraz po wylewach krwi do mózgu. oczy. Jest niezwykle bogatym źródłem witamin. zmniejsza dolegliwości serca. Zjawisko to występuje za pośrednictwem tkanki podścieliskowej. niedobory aminokwasów. pobudza czynności szpiku kostnego. infekcje. Pyłek kwiatowy odznacza się następującymi właściwościami: aktywizuje wydzielanie soku żołądkowego. nieżyt jelita grubego. w następstwie zwłaszcza napięcia nerwowego i innych szkodliwych wpływów. Ustępują stany skurczowe naczyń. Zwiększa wówczas aktywność kwasów nukleinowych.pszczoły odkładają na czarną godzinę. cukrzyca. obniża poziom cukru we krwi. zawroty głowy. wrzody żołądka i dwunastnicy. wzmagające się u ludzi starszych. Stwarza to korzystne warunki do odżywiania komórek. narządów. a więc dojrzewanie erytrocytów. moc odżywczą i energetyczną przy absolutnej nieszkodliwości. płuca. Pierzga powstaje w wyniku dość skomplikowanego procesu fermentacji mlekowej obnóża. normalizuje czynności gruczołów dokrewnych i przewodu pokarmowego. PYŁEK KWIATOWY l PIERZGA Istnieje mało przykładów. usuwa zmarszczki i wygładza skórę twarzy. 283 . poprawia wzrok i słuch. pobudza apetyt. Te stany są również skutkiem niedokrwienia tkanki podścieliskowej. tkanki i narządy wypełniające określone funkcje (np. a także usprawnia produkcję enzymów tkanki podścieliskowej. zmiany w dnie oka. Owo obnóże służy mieszkankom ula do produkcji pierzgi. gdzie w części jest zużywany do bieżących potrzeb. zapobiega awitaminozie. Należy w tym miejscu jednak dodać. z jakiej został zebrany. awitaminoza. następuje aktywizacja procesów życiowych. obniża poziom cholesterolu.). która jest łatwo strawnym produktem białkowym stanowiącym pokarm pszczół oraz nieco podrośniętych larw. eliminuje szumy i zawroty głowy. nerki. Enzymy zawarte w mleczku pszczelim i pyłku kwiatowym działają obwodowe na komórki. oddychanie komórek oraz syntezę fosfatydów. obnóże pyłkowe. osłabienie słuchu. zrosty zapalne. stany chorobowe nerwów. zabija bakterie i wirusy. wzmaga odporność na infekcję. Otóż grudki ziaren pyłku kwiatowego zlepionych nektarem bądź miodem transportują pszczoły w koszyczkach na tylnej parze nóg. usuwa duszności wysiłkowe. wątroba itp. zużycie tlenu w tkankach. trudno gojące się rany. choroba wieńcowa serca. tłuszczów. aby jeden naturalny produkt spożywczy miał aż taką. białek). miażdżyca. niedomogi narządów przemiany materii i gruczołów wydzielania wewnętrznego. przemianę materii (węglowodanów. Kuracja mleczkiem pszczelim z dodatkiem pyłku kwiatowego w proporcjach 1:1 uwalnia organizm od tych skurczów. enzymów i witamin. niewydolność wątroby po żółtaczce zakaźnej i zatruciach. Pszczoły znoszą go do ula. Czym jest pyłek? A co to jest pierzga? Pyłek to męskie komórki rozrodcze roślin nasiennych tworzące się w pylnikach kwiatowych. nerek. niedorozwój umysłowy i fizyczny dzieci. poprawia przemianę materii. astma wysiłkowa. jak pyłek kwiatowy. leczy choroby nerwowe. normalizuje pracę wątroby. zaburzenia czynności gruczołów dokrewnych.mniej więcej połowę zbioru . która ulega przekrwieniu.

palącym. Jad jest kwaśny. Jest to bezbarwny. przeciwdziała zapaleniu nerwów. chorobom zakaźnym. wypadaniu zębów.żołądka.5 do 5. Pyłek i mleczko pszczele zawiera Apivit . gęsty płyn o ostrym zapachu. magnez. senności.66). miedź. tłuszcze i sterydopodobne substancje. metionina. kwas glutaminowy i asparginowy. murawinowy.3 mg. Wydzielono biologicznie aktywne białko . układów nerwowego i oddechowego.preparat produkcji polskiej. Fe i inne) nie znaleziono. przypominającym zapach miodu. K. puszczeniu się naskórka. arginina. zanikowi brodawek językowych. W skład jadu wchodzą: białkowa i tłuszczowa frakcja drobnomolekularnych organicznych związków i mineralnych związków. przeziębieniom. witamina A. 284 . anemii. Suchy pyłek kwiatowy można przechowywać w hermetycznie zamkniętych torebkach z tworzyw sztucznych. olejki lotne. seryna. zakłóceniu trawienia. alanika.5. izoleucyna). bezpłodności u mężczyzn.31.melitynę. która jest najważniejszym farmakologicznym składnikiem jadu pszczelego. Jad jest produktem sekrecji wydzielania specjalnych gruczołów pszczół robotnic. parzącym smakiem.2 do 0. W suchym stanie utrzymuje swoje podstawowe właściwości przez dłuższy czas. zakłóceniom psychicznym. łojotokowi. który przez kanalik żądła zostaje wyciśnięty do otworu rany w momencie ukłucia aż do wyczerpania rezerwuaru jadu. nie reaguje na kwasy i zasady. Gotowanie i zamrażanie nie zmienia melityny. 0. Innych metali obecnych w biologicznym składzie jadu (Na. Siła jego kwasów waha się od 0. pH roztworów wodnych wynosi od 4. Zawiera substancje suche do 41%. o ciężarze gatunkowym 1.38 do 1. krzywicy. glikol. lizyna. z gorzkim. histydyna. jak również wolne aminokwasy (cystyna. treonina. fermenty .44 (średnio 0. Badanie popiołu jadu wskazało na obecność magnezu (0. JAD PSZCZELI Już w starożytności był znany w wielu krajach Europy i Azji z jego właściwości leczniczych. niedokrwistości. brzucha. krwawieniu dziąseł. Z frakcji wolnych kwasów organicznych znaleziono histaminę (do 1%) i znaczną ilość kwasów organicznych. zmianom atonicznym w mózgu.4%) i miedzi (mało). Posiada wysoką aktywność powierzchniową. tj. poronieniom. leucyna. Na powietrzu twardnieje szybko. tryptofan. Nie zawiera węglowodorów. Przy wysychaniu traci do 25% swoich lotnych kwasów.gialurodynaza i fosfolipidy. sprzyja utrzymaniu normalnej wagi ciała. zawrotom głowy i bólom głowy. kwasy nukleinowe (dezoksyrybonukleinowe i rybonukleinowe. solny ortofosforowy. zanikowi mięśni prążkowanych.

mięśni działających na ścianki naczyń krwionośnych. Jad inaktywuje się w roztworze wodnym od 1:100 do 1:1000. 1000 ukąszeń wywołuje śmierć przez paraliż układu oddechowego. Gualinidaza rozpuszcza podstawową substancję tkanki łącznej. obrzmiewa. Frakcja „O” nie została zbadana jeszcze dostatecznie.Lipidowa frakcja jest niewielka. U średnio czułego człowieka jad wywołuje miejscowe zapalenie skóry. należą tu substancje pachnące wydobywane eterem. Miejsce ukąszenia czerwienieje. tworząc produkt toksyczny . Frakcja „I” przedstawia sobą toksyczne białka o charakterze niefermentowym o masie cząsteczkowej około 35 000 mg. Na początku człowiek odczuwa zamęt w głowie.pszczelarzy powstaje uodpornienie na jad. od właściwości organizmu. Jad posiada alergen działający na układ nerwowy. białko termostabilne. która ma działanie cytolityczne i powoduje hemolizę. To ostatnie objaśnia obniżenie lepkości krwi pod wpływem jadu. ale nie działa na melitynę. Jad działa szybko na organizm ludzki. Fosfolipaza A rozkłada leucynę. Ciśnienie krwi spada. Podstawową masą suchego jadu są białka. parzenia. W małych i średnich dozach jad działa leczniczo. obniża ciśnienie krwi. Jad obkurcza mięśnie gładkie i poprzeczne. tj. w szczególności gualinidazy i fosfolipazy A. napływ śliny i nadmierne pocenie się. jest mikrobo-i bakteriobójczy. w szczególności od jego indywidualnej czułości. rozkładając jego białka. krew zagęszcza się. a w większych trująco. Proleoktyczne enzymy pepsyna i trypsyna inaktywują jad. na które nie działają kwasy i zasady. nudności. U niektórych ludzi wywołuje anafilaktyczny szok. jak również steryny wyciągane chloroformem. zdolność do rozpuszczania czerwonych krwinek. Zależy ono od dawki jadu. Po otrzymaniu 100 do 200 ukąszeń chory musi kilka dni leżeć w łóżku z powodu ciężkiej choroby. Jad działa leczniczo miejscowo i ogólnie. temperatura wzrasta od 2 do 6 st. Występują też zaburzenia w jelitach i być może utrata przytomności. jak uaktywnianie działania tkankowych dehydraz i trombokinaz. blokuje (paraliżuje) centralne synapsy nerwów. wywołuje miejscowe zapalenia. występują 285 . zatrucie jadem bywa rzadkie.lizocytynę. U zbieraczy miodu . miejsca ukąszenia. itd. Działanie jadu na organizm ludzki jest różne. Frakcja „II” ma bardziej złożony skład: są tu dwa enzymy . Wysoka temperatura niszczy enzymy jadu. Z tym składnikiem związane są ważne efekty frakcji „II”. po tym wymioty. który trwa kilka godzin. z którym związane są farmakologiczne właściwości jadu pszczelego. powstaje uczucie bólu.gualinidaza i fosfolipaza A. Później wzrasta temperatura. ułatwia rozchodzenie się jadu w skórze i wzmacnia miejscowe działanie jadu.

wcieranie emulsji. Kobiety i dzieci są bardziej czułe. Stosuje się jad do leczenia wielu chorób. Jad rozszerza arterie i naczynia włosowate. Zasadniczo stosuje się przy: reumatyzmie. w tym również do ciężkich i przewlekłych. Podobnie jak autochemoterapia. Zmniejsza się lepkość i gęstość krwi. maści z jadem. Działa korzystnie na układ krwiotwórczy. obniża ciśnienie krwi. W małych ilościach jad pobudza siły obronne organizmu. ukłuć podskórnych. powiększa przypływ krwi do chorego organu i zmniejsza bóle.oznaki rozpuszczenia krwinek czerwonych i hemoglobimeria (hemoglobina w moczu). apetyt i chęć do pracy. aktywuje przemianę materii. Jad ma korzystny wpływ na ogólny stan chorego. zwiększa się ilość hemoglobiny. Leczy się przez ukłucie pszczoły. w szczególności zmniejsza ilość cholesterolu we krwi. jonoforeza. polepsza się sen. preparatów wodnych w ampułkach i oleistych. Działa stymulujące na mięsień serca. itp. .

LEKI l SPECYFIKI ZIOŁOWE .

Przypominam jednak.Przede wszystkim muszę zastrzec. suszyć i przechowywać zioła lecznicze. Ale należy pamiętać.zalewamy zioło wrzątkiem.wtedy siła jego działania będzie równa szklance naparu lub odwaru. ale w niektórych przypadkach powoduje czernienie.gotujemy.to zażywanie ziół sproszkowanych. Nie tylko bowiem utrudnia to suszenie. 289 . że wystarczy zażyć tylko l gram sproszkowanego zioła . których niewielkie przedawkowanie nie powoduje żadnych ujemnych skutków ubocznych. Ale powtarzam. Ale oczywiście niemowlętom nie dajemy więcej niż pół szklanki naparu w ciągu dnia. Zachłyśnięcie się bowiem proszkiem w trakcie popijania gorącą wodą może spowodować katastrofalny w skutkach atak kaszlu. które należy przyjmować nie więcej niż 3 razy dziennie. Na pewno znajdzie się wielu chętnych.nie może być na nich ani wody deszczowej. łodygi i kwiaty. ale ograniczmy się do tych. który zechcą sami zbierać. Tylko lekarz może ustalić diagnozę i na jej podstawie można dobrać takie czy inne zioła lecznicze. Co więcej . ani rosy. Nie wszyscy mamy ochotę zaopatrywać się w zioła w sklepach. witaminową. każda z nich musi odbywać się pod kontrolą lekarza. Zioła zbieramy tylko wtedy. ziołową. a pacjentom po 60 roku życia zmniejszamy dawki jednorazowo do 1/4 szklanki. lub też w postaci maceratu. kąpielową. czy granulat nie zawsze będą skuteczne w przypadku chorób przewlekłych. Możemy je przyjmować w postaci naparu . Teraz przechodzę do sposobów zażywania i dawkowania ziół. Proszkujemy najczęściej te środki ziołowe. łącząc go z pokarmem. gdy najbardziej zależy nam na zachowaniu w surowcu zielarskim witamin. gotuje korę lub korzenie. kiedy to zalewamy zioło szklanką zimnej przegotowanej wody na kilka godzin. odwaru . Dzieciom do okresu dojrzewania podajemy dwa razy dziennie po pół szklanki naparu lub odwaru. Zaparza się najczęściej liście. Macerowanie i proszkowanie obowiązują wtedy. że wszelka kuracja ziołami nie może być prowadzona bez uprzedniej wizyty u lekarza. że przyjmowanie ziołowych środków sproszkowanych musi być ostrożne: popijamy je obowiązkowo zimnym płynem albo wsypujemy do niewielkiej ilości zimnej wody. Ostatni wreszcie sposób . Zioła dobre są dla wszystkich . kiedy są idealnie suche . I dlatego dopiero po pełnej ocenie choroby można zdecydować się na taką lub inną kurację: żywieniową. a niekiedy i na wszystkie na raz. W takich przypadkach nie wysilajmy się na zbieranie ziół rzadko spotykanych.od najmłodszych do najstarszych.pojedynczy preparat ziołowy. które w naszej okolicy występują masowo. żółknięcie i daje inne objawy dyskwalifikujące zebrany surowiec zielarski. wyciąg.

kminek natomiast dobry jest i po 10 latach. które nie wiadomo dlaczego niektóre gospodynie wystawiają na słońce. Kora i korzenie tracą swoje właściwości lecznicze po pięciu latach. Mówiąc ściślej. liści podbiału (35). Oczywiście suszymy i przechowujemy każdy surowiec oddzielnie i w szczelnym opakowaniu. że porcja 3-4 ziół działających w tym samym kierunku. Otóż zioła. melisa. Słońce jest przyjacielem roślin.bez względu na to. Pod wpływem promieni słonecznych zachodzą niekorzystne procesy niszczące wartości lecznicze danej rośliny. całe ziele. kopru (10). a wtedy narazimy się na duże straty. W „zapachu” bowiem prawie zawsze tkwi jakiś składnik leczący. ale również do soków owocowych i innych zapasów. świetlik i owoc kasztanowca tracą działanie lecznicze już po roku . im mocniej dane ziele pachnie. Wszystkie surowce zielarskie . będzie dobra dopiero po roku „leżakowania”. jak i zakupione zioło (nawet w torebkach) trzeba przechowywać w szczelnych opakowaniach z dala od innych zapachów.„Zioła numer 18” składa się z: liści szałwii (10).Zbieramy pojedyncze gatunki osobno. liście i kwiaty pachnące można przechowywać dwa. bratek polny. Kora kruszyny. jeśli ją sami zbieramy. owoc. w miejscu przewiewnym. które przepadają za kminkiem. Więcej . 290 . korę czy korzeń . nigdy nie mieszając ich ze sobą. niż pojedyncze zioła? Oczywiście . wrogiem zaś wszystkich roślin przez nas zerwanych. Dawno już zauważono. Długość przechowywania ziół jest różna w zależności od gatunku. jak będą przechowywane. a niepachnące . który je narkotyzuje.po trzech. jak np. Zasada ta odnosi się nie tylko do surowców ściśle zielarskich.suszymy zawsze w cieniu. gdyż chłoną zapachy obce. MIESZANKI ZIOŁOWE Omawiając mieszanki ziołowe trzeba odpowiedzieć na pytanie.a więc kwiaty. Niektóre zioła lecznicze. przeciwzapalnie. Ale te „Herbapolu” opracowano na podstawie najnowszych badań. tym szczelniejszego wymaga opakowania. korzenia ślazu (10). jedwabie).zarówno zebrane własnoręcznie. Oto gotowe mieszanki . daje pewniejszy skutek niż taka sama ilość pojedynczego środka ziołowego. Z chwilą pojawienia się w naszych zbiorach podejrzanej pleśni. Równie starannie trzeba nasze zioła zabezpieczyć przed myszami. pajęczyny. są w stanie zaatakować inne nasze środki spożywcze i niespożywcze (wełny. Mieszanek zresztą nie wymyślił „Herbapol”. rozedmie płuc. rdestem czy siemieniem lnianym.mieszanka działa lepiej przy tej samej dawce wagowej czy objętościowej. dychawicy oskrzelowej i stanach astmatycznych. zapachu stęchlizny czy innych nienaturalnych zjawisk (najczęściej rezultat niewłaściwego przechowywania). futra.trzy lata. a owoce . więc stosuje się ją przy nieżytach dróg oddechowych i oskrzeli. Szkodniki. czy działają one lepiej.w nawiasach podany jest procent każdego zioła NEOPEKTOSAN . kiedy żyją. zmiękczająco. Warto również pamiętać o ukryciu przed kotami korzenia kozłka. wykrztuśnie. istnieją one prawie od stu lat. które czasem mogą zagnieździć się w ziołach. ziela tymianku (10) i korzenia żywokostu (15). Mieszanka ta działa powlekające. należy zepsuty surowiec jak najszybciej spalić.

nasennym .działają rozwalniająco. owoc maliny (5). korzeń mniszka (12. zagotowuje i pije na czczo rano i wieczorem przed pójściem spać. kwiatu kasztanowca (15). Nervosan stosujemy przeciw nadmiernej pobudliwości w stanach podniecenia psychicznego. Pije się 2-3 razy dziennie szklankę odwaru z łyżki ziół. złej przemianie materii oraz w zaburzeniach w trawieniu i przyswajaniu pokarmów. W obu wypadkach bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. ziele krwawnika (20).„Zioła numer 13”.słowem jest czymś bardzo potrzebnym w dzisiejszych „zwariowanych czasach”. tym silniejszy odwar. liść szałwii (10). niestrawności. wzdęciach. kora wierzby (20). PYROSAN . kory kruszyny (15). liść podbiału (35) i koper (10). kwiat tawuły łąkowej (25). PULMOSAN .łyżkę na szklankę wody. rozedmie z zespołem sercowopłucnym.„Zioła numer 17” . Pektosan działa nieco słabiej i jest wskazany dla ludzi starszych wymagających powolnych długotrwałych kuracji przy sprawach chorobowych przewlekłych. korzeń ślazu (20).Bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. Im dłużej się gotuje. korzenia żywokostu (15).po jedzeniu. Neopektosan można stosować raczej w celach doraźnych. zwłaszcza przy przewlekłej gruźlicy płuc. kwiat lipy (25). towarzyszących każdemu przemarznięciu. przeciwskurczowym.to mieszanka. owocu jarzębiny (15). histerii oraz w zaburzeniach związanych z pokwitaniem i przekwitaniem. owoców bzu czarnego (10). w stanach ozdrowieńczych po chorobach płucnych oraz przeciw pylicom i rozedmie płuc. choć stosowana przy często spotykanej i bardzo dokuczliwej dolegliwości. która zrobiła największą karierę handlową. trawiennie. Bierze się łyżkę na szklankę wody. liście brzozy (10). w nerwicach układu wegetatywnego. W skład tej mieszanki wchodzą: korzeń omanu (25). działa więc napotnie.„Zioła numer 6” . kminku (10). ziele mięty pieprzowej (15) i ziele melisy (10).Podobny w działaniu jest PEKTOSAN . ziele skrzypu (30). W skład Pyrosanu wchodzi: rumianek (5). Składa się ona z ziół o działaniu uspokajającym. pączki topoli (10).stosujemy jako środek pomocniczy przy chorobach płucnych.„Zioła numer 14” . nieżytom górnych dróg oddechowych i przy bólach mięśniowych reumatycznych. kłączy perzu (30). rozgrzewające i kojąco. otyłości. przygotowując każdorazowo świeży odwar. kwiat rumianku (10). kminku (5). Stosuje się tę mieszankę przy zaparciach (zwłaszcza nawykowych). gdy zachodzi podejrzenie takiej czy innej formy przeziębienia: przeciw grypie.to mieszanka o wąskiej specjalności. 291 .„Zioła numer 7” . kwiat krwawnika (22. poprawiają przemianę materii i likwidują nadmierną fermentację jelitową. bezsenności. Składa się ona z kwiatu krwawnika (5). a mianowicie krwawnicach czyli hemoroidach. Stosuje się go we wszystkich stanach gorączkowych. nerwicach i przyspieszonym bezgranicznie tempie życia. W skład Pulmosanu wchodzi: ziele rdestu ptasiego (30). REKTOSAN . Normosan składa się z: kory kruszyny (50).5) i kwiat słonecznika (S).składa się z ziół rozgrzewających (przeciwgorączkowych”. Pije się raz dziennie na noc . krótko gotuje i pije 2 razy dziennie po szklance . W skład Nervosanu wchodzą: korzeń kozłka zwany popularnie Waleriana (40). z lekka moczopędnie.5). NERVOSAN „Zioła numer l” . mięty pieprzowej (10). przeczyszczające. NORMOSAN .

pokrzywy (po 17. kora kruszyny (15). gotujemy krótko i ciepłym odwarem płuczemy jamę ustną przy stanach ostrych i zapalnych.do codziennej higieny intymnej.„Zioła numer 11” . obrzękach i kamicy moczowej.„Zioła numer 2” . REUMOSAN . gotuje i ciepły odwar pije 3 razy dziennie. choć to różne choroby.również przy nadciśnieniu. Bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. Składa się z ziela skrzypu (20). disseminata. Stosuje się tę mieszankę przeciw guzom krwawnicowym w stanach zapalnych ostrych i przewlekłych. dzięki czemu krążenie krwi uruchamia złogi. artretyzmie i ischiasie. zapaleniu dziąseł. ale również przy stwardnieniu rozsianym. liści brzozy (30). nieżytach miedniczek i przewodu moczowego.5 szklanki wody. SEPTOSAN . owrzodzenia sromu. liści mącznicy (15) i korzenia lubczyka (20). przemywań i okładów.jak sama nazwa wskazuje stosujemy przy sklerozie. Mieszanka składa się z liści brzozy (20). Bierze się 3-4 łyżki ziół na 6 szklanek wody.działa moczopędnie. SKLEROSAN .nasienia kozieradki (20) i ziela bratka polnego (10). Bierze się półtorej łyżki ziół na 1. najlepiej na czczo mniejszymi dawkami. W skład Sklerosanu wchodzi m. liści pokrzywy (20). a w stanach zapalnych pochwy .: liść i kwiat głogu (30).in.inaczej mówiąc przy reumatyzmie. piasku. używa do irygacji. i ziela skrzypu (10).„Zioła numer 16” . VAGOSAN .ceniona mieszanka ziołowa przeciw schorzeniom kobiecym takim. skąpomoczu. krótko gotuje i pije 2-3 razy dziennie na ciepło.„Zioła numer 8” .). ziela połonicznika (20). Do użytku zewnętrznego bierzemy łyżkę ziół na szklankę wody. Ze względu na składniki . czyli miażdżycy. okostnej. ziele macierzanki i ziele tymianku w równych ilościach. Z łyżki ziół robi się szklankę odwaru i pije 2 razy dziennie. kory wierzbowej (20). gotuje. ziele krwawnika (5).5 proc. anginie. UROSAN . czyli sderosis. Stosuje się w zapaleniu nerek i pęcherza moczowego. W skład Vagosanu wchodzi ziele rdestu ptasiego. owoc jarzębiny (10).). Mieszanka działa rozgrzewające i jednocześnie moczopędnie. kwiatu tawuły łąkowej (10).składa się z ziół przeciwzapalnych i dezynfekujących. liście szałwii. przecedzą przez gęste płótno. 292 .„Zioła numer 4” . w przypadku pęknięcia odbytu i ropni okołoodbytniczych. Oto skład: liść mięty pieprzowej. ziele jemioły (20) i ziele rdestu ptasiego (10).stosujemy przy ostrych i przewlekłych chorobach gośćcowych . które stopniowo dostają się do przewodu moczowego. wadliwej przemianie materii u osób starszych i w zmianach typowych dla wieku podeszłego. rumianek (20) i kwiatu arniki (2.5 proc. Łyżkę ziół na szklankę wody krótko zagotować i pić 2 razy dziennie. dezynfekuje przewód moczowy i likwiduje jego stany zapalne. kora dębowa (25). liść szałwii. skąd mają już otwartą drogę na zewnątrz. jak upławy. ziela rdestu ptasiego (20). migdałków oraz w innych stanach ropnych i zapalnych w jamie ustnej.

wpływa na złą przemianę materii. chorobach wątroby i dróg żółciowych oraz w kamicy żółciowej. nadmiernej ilości śluzu w stolcu oraz wówczas. ziele dziurawca (7). korzenia lubczyku i siarczanu sodowego po 3. przy wzdęciach. Resztę. przeciwzapalne i wpływające na przemianę materii. zaburzeniach okresu przekwitania i jako środek pomocniczy w leczeniu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy.mieszanka przeciwbiegunkowa i zatrzymująca.„Zioła numer 5” . nadmiernej fermentacji jelitowej oraz chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy. GARSTROGRAN zawiera: ziele rzepiku (10). ziele dziurawca. liść szałwii (17). zgagą. Działa rozwalniająco. przy przewlekłych schorzeniach wątroby. korzeń lukrecji (3). Działanie ma przeciwzapalne. w stanach lękowych. szczególnie przy nerwicy. ziele serdecznika. kwiat rumianku rzymskiego (10). liść bobrka (7). osłabieniu czynności trawiennych i w przewlekłych zaparciach. zapaleniu pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. Stosuje się go w stanach pobudzenia nerwowego. wyciąg suchy z kory kruszyny (2). Stosuje się go więc w zaburzeniach wydzielania wewnętrznego. korzeń ślazu (20). liść mięty i liść melisy po 9. kwiat rumianku (5). Podaję więc skład. kwiaty rumianku i kłącza rzewienia po 7 części. gdy wyliczone objawy wskazują na nerwicę żołądka. jako lek pomocniczy w miażdżycy. zaburzeniach dróg żółciowych. CHOLEGRAN zawiera: ziele szanty. liść szałwii (10). nieżytom jelit. Bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. nerwobólach. gotuje. NORMOGRAN .5. osłaniające. nasienie kozieradki (20). owoc czarnej jagody (30). W skład Tannosanu wchodzą: kłącze pięciornika (30). pije przed jedzeniem.75. w bólach przewodu trawiennego. ściągające i hamujące rozwój bakterii w przewodzie pokarmowym. stanowi masa granulacyjna. korzeń lubczyka (3). niesmakiem. 293 . GRANULATY ZIOŁOWE Wygodną formą zażywania ziół są granulaty. na ciepło. Działanie „Cholegranu” jest żółciopędne i żółciotwórcze. Stosuje się ją przeciw przewlekłym i ostrym biegunkom. Działa kojąco. w stanach ostrych nieżytów przewodu pokarmowego.1). kłącze perzu (20). do stu procent. nasennie i przeciwskurczowo.8 części. Stosuje się więc ten granulat przy kamicy żółciowej. złym samopoczuciem. olejek miętowy (0. ziele krwawnika i kłącze kozika 26 części. otyłości i spastycznych i nawykowych zaparciach stolca. raczej małymi dawkami.TANNOSAN . działanie i zastosowanie niektórych z nich. NERMOGRAN zawiera: kwiat rumianku 0. Stosuje się ten granulat przy zaburzeniach trawiennych.. liść mięty 7 części. bezsenności. ziele rzepiku. liść mięty pieprzowej (20). kory kruszyny i liścia mięty po 11 cz.zawiera: morszczyn (10). przebiegających z odbijaniem się.

nieżyt jelit.spirytusowy wyciąg z czosnku (nadciśnienie tętnicze. niestrawność. ASTMOSAN . ziele gryki 5. ALLIOSTADIL . wzmożone procesy gnilne lub fermentacyjne. Jako ostatni należy odnotować BETAGRAN. nieżyty oskrzeli. zesztywniającym i zwyrodniającym oraz w stanach przeziębienia. korzeń łopianu 13. DRAŻETKI. owrzodzenia i guzy krwawnicowe (hemoroidy). ALTRA .zawiera ziele nawłoci 20. liść brzozy 7. ALAX .7. popijając herbatą lub osłodzoną wodą. rozedma płuc).7 części. jak sama nazwa wskazuje.drażetki na zaparcia nawykowe. zatrucia pokarmowe). ziele skrzypu 6.zawiera korę wierzbową 13. w leczeniu objawów ogólnych i stawowych (w stanach ostrych i przewlekłych). PŁYNY.4. stwardnienie tętnic. Działanie ma. liść brzozy 13. a poza tym moczopędne. pęknięcia błony śluzowej. niedowład jelita grubego.płyn (stany asmatyczne. liść brzozy . ziele rdestu ptasiego 13. stany skurczowe oskrzeli. Jest to pierwszy w farmakopei polskiej środek doustny przeciw łuszczycy.maść na schorzenia odbytnicy.płyn (wszawica głowy i innych miejsc owłosionych). owoc bzu czarnego 10.4. zatrucia pokarmowe. zaburzenia przewodu pokarmowego.REUMOGRAN . liść pokrzywy 13. przeciwzapalnie i dezynfekuje drogi moczowe. Działa moczopędnie. kamicy moczowej. korzeń wilżyny 3. złej pracy nerek i w skazie moczanowej. pasożyty przewodu pokarmowego).drażetki (ostre i przewlekłe zaparcia. UROGRAN . 294 . PROSZKI. bolesność i świąd.tabletki (nieżyty górnych dróg oddechowych. gośćcu postępującym. przed jedzeniem. Zażywa się każdy z ww. kłącze perzu 10. granulatów jednakowo: 1-2 łyżeczki dziennie. MAŚCI AESCULAN . który zawiera szereg środków witaminowych. ziele skrzypu 7. Stosuje się w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych dróg moczowych. stany zapalne. dychawica oskrzelowa. kaszel różnego pochodzenia). ASTMIN . niedowład jelita grubego. korzeń lubczyku 13 części. AZARINA .4 kwiat wiązówki 6. alergiczny katar sienny. choroba wieńcowa. Stosuje się ten granulat w chorobach gośćcowych. ARTEMISOL . grypie i anginie. przeciwreumatyczne. a mianowicie strącza fasoli 20.4.papieros i tytoń (do palenia dla astmatyków).3 części. ziele skrzypu 7. korzeń rzewienia 3.

stany zapalne zatok szczękowych. CALMAGINA . przetoki i odleżyny. choroby alergiczne.maść (rzęsistkowe zapalenie pochwy. łuszczyca. pokrzywka. grzybica naskórka dłoni i stóp. świąd. CARDIOL .tabletki (bóle związane z przewlekłymi schorzeniami dróg żółciowych. W okulistyce: zwyrodnienie siatkówki. przewlekłe schorzenia przewodu pokarmowego. szyjki macicy. figówka gronkowca. posocznice. nerwobóle. AZUCALEN . trądzik pospolity).to samo o przedłużonym działaniu.wyciąg spirytusowy z rumianku (owrzodzenia skóry. choroba wrzodowa. schorzenia gośćcowe. okres przekwitania. kolki. CHELIFUNGIN . stany alergiczne. CHLOROFILAN .maść do smarowania (ropne choroby skóry. dusznica bolesna i astma). niestrawność). zaburzenia czynności serca na tle nerwicowym. łupież ostry.drażetki (nerwice układu wegetatywnego. wyczerpanie.płyn (osłabienie mięśnia sercowego. biegunki. czyraczność. owrzodzenia podudzia. łojotokowe zapalenie skóry. brak łaknienia. zaburzenia równowagi. ujścia cewki moczowej i sromu). CHELIWAG . niedomagania krążenia). ALIOFIL . nerwice. przedsionka pochwy. BIOSTYMINA . okresy rekonwalescencji). skaleczenia i oparzenia. zapalenia ucha środkowego. BELLERGOT RETARD . zaburzenia w pracy serca i układu krążenia. kamica nerkowa.tabletki (zaburzenia trawienne.AZULAN .10 kropli na szklankę wody do płukania gardła. W chorobach ogólnych: dychawica oskrzelowa. choroba wrzodowa). 295 . BELLERGOT . CHELIDONINUM HYDROCHLORICUM .wyciąg z liści aloesu w zastrzykach. trudno gojące się i ropiejące rany u dorosłych i u dzieci). CAPSIPLEX . liszajec. bóle mięśniowe i stawowe). kamica żółciowa. dychawica oskrzelowa i ostre zakaźne schorzenia przewodu pokarmowego). schorzenia rogówki. zanik nerwów wzrokowych. nadczynność tarczycy.maść do wcierania (bóle gośćcowe. wzdęcia i stany wywołane błędami dietetycznymi.maść (stany zapalne i ropne skóry. W pediatrii: wadliwa przemiana białkowa i tłuszczowa. ujścia gruczołów przycewkowych. trudno gojące się rany ropne. rumieniowaty.tabletki (ropne zapalenie skóry. stany zapalne skóry.

wyciąg w formie pasty (w zakażeniach i stanach zapalnych dróg moczowych. zaburzenia czynności mięśnia sercowego. w kamicy nerkowej. FITOLIZYNA .krople (schorzenia naczyń wieńcowych. migotanie i trzepotanie przedsionków. 296 . IDALBINA . stany skurczowe dróg żółciowych. zwyrodnienie mięśnia sercowego. chroniczne zaparcia). w kamicy żółciowej. zaburzenia układu wątrobowo-żółciowego. niedokwaśność soków żołądkowych i błędy dietetyczne). częstoskurcz napadowy. niewydolność oddechowa z powodu zahamowanego wydalania śluzu z oskrzeli i oskrzelików. zwłaszcza w starszym wieku.CHOLESOL . nieżyty przewodu pokarmowego na tle bakteryjnym. zaburzenia układu krążenia). COLCHICINUM . produkowana z fasoli indyjskiej (bardzo skutecznie rozpuszcza złogi i kamienie nerkowe).płyn (schorzenia wątroby. HEMOROL . nerwobóle. dyspepsje. migotania i trzepotania przedsionków. grypowe formy przeziębienia). wady zastawkowe serca i częstoskurcz napadowy).płyn (wady serca w okresie niewydolności krążenia. stany zapalne odbytnicy. DEBELIZYNA . Najlepiej stosować na zmianę z Rubiolizyną. MEL FOENICULI . KELICARDINA . DIGICARSOL . zaburzenia żołądkowo-jelitowe. zatrucia). zaburzenia krążenia obwodowego. kolka wątrobowa. zaburzenia trawienne u dzieci).tabletki (przewlekła i ciężka niewydolność krążenia. owrzodzenia i pęknięcia odbytnicy). błędy dietetyczne). prowadzące do niewydolności krążenia. CARDITON . która działa podobnie. nieżyty oskrzeli. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy.tabletki (ostre stany zapalne w chorobach gośćcowych).tabletki (biegunki. zwłaszcza u dzieci.złożone mazidło pieprzowcowe (bóle nerwowe i mięśniowe pochodzenia gośćcowego.proszek do rozpuszczania w wodzie (zaburzenia w wydzielaniu żółci. GASTROCHOL . zaparcia nawykowe w starszym wieku. stany zapalne żołądka i jelit. LINIMENTUM CAPSICI COMPOSITUM . wadliwa przemiana materii. rozedma płuc). nieżyty górnych dróg oddechowych.miód koperkowy (zapalenia oskrzeli.krople (dychawica oskrzelowa.czopki (guzy krwawnicowe i ich powikłania. KELASTMIN . szczególnie w dusznicy bolesnej. pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych.pasta ziołowa. profilaktycznie w zapobieganiu nawrotom kamicy).

NEONORMACOL .krople (zburzenia czynnościowe serca na tle nerwicowym. ostre i przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego i przewodów żółciowych. upośledzona przyswajalność tłuszczów. przede wszystkim u dzieci). nadczynność tarczycy. żółciowa. RESERGOT drażetki (choroba nadciśnieniowa. RUTISOL . zatrucia pokarmowe).syrop (zaparcia chroniczne. okres przekwitania. bezsenność.krople (zaburzenia czynnościowe serca na tle nerwicowym. UROSET . przewlekłe zapalenie dróg żółciowych. nerwicowe zaburzenia czynności serca. wzdęcia i zaparcia). kolki jelitowe. stany podniecenia. psychonerwice. lotnicza). zaburzenia układu neurowegetatywnego.drażetki i czopki (bóle pochodzenia skurczowego dróg żółciowych i trzustki. trzustkowa. katar sienny. NERVOSOL . kamica nerkowa. zburzenia trawienne. osłabienia mięśnia sercowego. SCOPOLAN . kolka nerkowa. miażdżyca tętnic. jako środek łagodnie przeczyszczający w chorobach wątroby. niestrawność). skurcze moczowodów i pęcherza w procesach zapalnych.tabletki (przewlekłe zaparcia.zapalenie dróg moczowych i żółciowych. zaparcia spastyczne). zatrucia pokarmowe. rekonwalescencja).syrop (stany podniecenia i pobudliwości nerwowej. wrzód trawienny jelita cienkiego.miód żywokostowy (nieżyty górnych dróg oddechowych i kaszel. okres przekwitania. zaburzenia układu wegetatywnego). nadciśnienie). NEOCARDINA . pokrzywki). niewydolność krążenia. bezsenność). zaburzenia układu neurowegetatywnego. kamica żółciowa lub skłonność do tworzenia się kamieni. kamica moczowa. dychawica oskrzelowa. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. skłonność do wylewów krwawych. nerwice. NEOSPASMINA . osłabienie wydajności żółciotwórczej miąższu wątroby. miażdżyca.granulki (przewlekłe i nawykowe zaparcia. 297 . nadciśnienie tętnicze. RHELAX . RHIZOMA RHEI .krople (nadciśnienie. otyłość różnego pochodzenia. PASSISPASMIN . wybroczyn na tle zatruć niektórymi lekami lub jadami bakteryjnymi. stany podniecenia. bezsenność na tle nerwicowym. niestrawność.MEL SYMPHYTI . RAPHACHOLIN .drażetki (stany zapalne pęcherzyka i dróg żółciowych.syrop (zaburzenia układu neurowegetatywnego. choroba morska. niedoczynność tarczycy).

zaburzenia trawienne. NALEWKA ALONOWA .Tinctura Adonidis Vernalis Titrata (niedomoga mięśnia sercowego. zaburzenia trawienia. kamica nerkowa i żółciowa. brak łaknienia.Tinctura Asari (nieżyt oskrzeli.Tinctura Arnicae (wewnętrznie: nieżyt przewodu pokarmowego. NALEWKA Z BULWY TOJADU . stany zapalne jamy ustnej).Tinctura Auranti (brak łaknienia. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. nieżyt przewodu pokarmowego. zaburzenia trawienne. wady serca wrodzone i nabyte. zaburzenia trawienne. NALEWKA POMARAŃCZOWA .Tinctura Capsici (wewnętrznie.Tinctura Aloes (brak łaknienia. choroba wrzodowa żołądka i jelit.Tinctura Belladonnae (bóle przewodu pokarmowego pochodzenia kurczowego. zewnętrznie: do okładów przy stłuczeniach.tu należy przypomnieć. zaburzenia czynnościowe serca. NALEWKA KUPALNIKOWA . brak apetytu. schorzenia i dyskinezy dróg żółciowych i pęcherzyka żółciowego oraz zaleganie żółci). skurcze dróg żółciowych i moczowych). NALEWKA Z ZIELA MILKA WIOSENNEGO MIANOWANA .Tinctura Ammi visnagae (choroba wieńcowa. nieżyt żołądka i jelit.Tinctura Absinthi (brak łaknienia. dychawica oskrzelowa. dychawica oskrzelowa). NALEWKA Z PIEPRZU TURECKIEGO . przeważnie jednak używana dla poprawienia smaku niektórych leków). schorzenia mięśnia sercowego. NALEWKA KOPYTNIKOWA . zewnętrznie: bóle mięśniowe i stawowe pochodzenia gośćcowego. NALEWKA TATARAKOWA . że przereklamowane wino z aloesu ma identyczne działanie i nic ponadto! NALEWKA GORZKA . bóle stawowe i mięśniowe pochodzenia gośćcowego). NALEWKA Z LIŚCI POKRZYKU . zaburzenia trawienne. NALEWKA Z OWOCÓW AMINKA EGIPSKIEGO . dychawica oskrzelowa. krwiakach i naciekach). kolka jelitowa. przewlekłe zapalenie nerek. spowodowany także nadużyciem tytoniu.Tinctura Amara (brak łaknienia. stany przedzawałowe. szczególnie zapalenie nerwu trójdzielnego. zaburzenia trawienne. nerwobóle). choroba nadciśnieniowa. schorzenia układu wątrobowo-żółciowego). przewlekłe i nawykowe zaparcia) . miażdżyca naczyń.Tinctura Aconiti (nerwobóle. 298 . nadmierne napięcie układu przywspółczulnego. miażdżyca naczyń wieńcowych).Tinctura Calami (nieżyt żołądka. nadmierne wydzielanie soków trawiennych).NALEWKI ZIOŁOWE NALEWKA PIOŁUNOWA .

odparzenia). zaburzenia czynnościowe serca. niestrawność. zewnętrznie: w chorobach cebulek włosowych i zapaleniu jamy ustnej). NALEWKA DĘBIANKOWA . napadowe kołatanie serca).Tinctura Chinae lub Tinctura Cinchonae compositum (wewnętrznie: brak łaknienia. NALEWKA Z ZIELA LOBELII . NALEWKA CHINOWA ZŁOŻONA . rozedma płuc. bóle żołądkowe. zaburzenia czynnościowe serca). zaburzenia trawienne. rekonwalescencja. zaburzenia układu wegetatywnego. wymioty. np. nerwowe i psychiczne. skąpe wydzielanie żółci. NALEWKA Z LIŚCI I KWIATU GŁOGU . jako środek wykrztuśny przy kaszlu i nieżycie górnych dróg oddechowych).Tinctura Chelidonii (kamica wątrobowa i żółciowa. zewnętrznie: zapalenie dziąseł. zaburzenia czynnościowe dróg żółciowych). wzdęcia. znaczne wysiłki. biegunki.Tinctura Gallae (stany zapalne dziąseł i jamy ustnej. NALEWKA Z ZARODNIKÓW KOLI .Tinctura Digitalis purpureae titrata (ostra i przewlekła niewydolność krążenia na tle niedomogi mięśnia sercowego. miażdżyca. NALEWKA MIĘTOWA . utajona niewydolność krążenia). nieżyty przewodu pokarmowego. nudności. wady serca wrodzone i nabyte.Tinctura Crataegi (nerwice układu krążenia.Tinctura Lobeliae (dychawica oskrzelowa. wady serca wrodzone i nabyte. NALEWKA GORYCZKOWA . wady serca.Tinctura Opii benzoica (bóle przewodu pokarmowego. chroniczne schorzenia układu wątrobowo-żółciowego. NALEWKA BENZOESOWA OPIUMOWA . zaburzenia układu krążenia. rekonwalescencja).Tinctura Menthae piperitae (brak łaknienia. w sporcie wyczynowym). niewydolność krążenia.Tinctura Colne (wyczerpania fizyczne. niedomoga mięśnia sercowego. NALEWKA Z LIŚCI NAPARSTNICY PURPUROWEJ .Tinctura Digitalis Tanatae titrata (ostra i przewlekła niewydolność krążenia z zaawansowaną niedomogą mięśnia sercowego.Tinctura Convallariae majalis (nerwice układu krążenia. zaburzenia trawienne. kolka jelitowa. nadciśnienie.Tinctura Gentianae (wewnętrznie: brak apetytu. chroniczne schorzenia wątroby i dróg żółciowych. krztusiec. oparzenia). zamartwica noworodków. kolka wątrobowa. kolki jelitowe. NALEWKA Z LIŚCI NAPARSTNICY MIANOWANA . tętnic. schorzenia mięśnia sercowego. NALEWKA KONWALIOWA MIANOWANA . bóle głowy). 299 . nieżyty przewodu pokarmowego.NALEWKA Z ZIELA GLISTNIKA . zatrucia narkotykami i tlenkiem węgla). neuralgie.

NALEWKA Z KORZENIA MYDLNICY . NALEWKA Z KŁĄCZA CIEMIERZYCY . NALEWKA Z KŁĄCZA PIĘCIORNIKA . zewnętrznie: wszawica.Tinctura Saponariae (przewlekłe nieżyty oskrzeli. rekonwalescencja). nieżyty przewodu pokarmowego). bóle przewodu pokarmowego. obrzęki pochodzenia sercowego i nerkowego. szczególnie u dzieci. stany astmatyczne. rzucawka u kobiet ciężarnych. bóle innego pochodzenia. kaszel suchy). biegunki. stany zapalne dziąseł i jamy ustnej).NALEWKA OPIUMOWA . zewnętrznie: nieżyty błon śluzowych. nerwice wegetatywne. NALEWKA Z CEBULI MORSKIEJ . OLEJ RYCYNOWY . bardzo silne ataki kaszlu.Tinctura Opii simplex (bóle przewodu pokarmowego. zaparcia nawykowe. NALEWKA Z NASIONA KULCZYBY . NALEWKA Z BERTRAMU SZAROLISTNEGO . NALEWKA RZEWIENIOWA NA WINIE .Tinctura Strychni (brak łaknienia.zwłaszcza u dzieci). NALEWKA RZEWIENIOWA NA SPIRYTUSIE . skąpomocz po operacjach i zatruciach. ataki kamicy wątrobowej.Tinctura Tormentillae (wewnętrznie: biegunki ostre i przewlekłe. zatrucia pokarmowe. kamica wątrobowa i żółciowa). niskie ciśnienie krwi.Tinctura Stramonii (bóle przewodu pokarmowego.Tinctura Rhei Vinosa (zaburzenia trawienne.Tinctura Scillae (niedomoga serca różnego pochodzenia. ostre zapalenie kłębuszków nerkowych.Tinctura Rhei Spirituosa (zaburzenia trawienne. np. bóle stawowe i mięśniowe pochodzenia gośćcowego). marskość wątroby połączona z opuchliną brzuszną . kurcze przewodu pokarmowego). NALEWKA KOZŁKOWA .w przypadku dużej nadwrażliwości na przetwory naparstnicowe). NALEWKA Z BIELUNIA . zatrucia ciążowe. niestrawność).Tinctura Veratri (wewnętrznie: choroba nadciśnieniowa. menstruacyjne).Tinctura Valerianae (nerwice układu krążenia. stany wyczerpania nerwowego.Oleum Hyoscyami (zewnętrznie: nerwobóle. 300 . niestrawność po błędach dietetycznych . upośledzone trawienie. zatrucia pokarmowe.Oleum Ricini (zaparcia ostre i nawykowe. zaparcia. bóle mięśniowe i stawowe). OLEJKI l SYROPY ZIOŁOWE OLEJEK LULKOWY . wzdęcia. neuralgia. stany pobudzenia nerwowego. nieżyty jelit.Tinctura Pyrethri (zewnętrznie przy wszawicy głowy i innych miejsc owłosionych). żółciowej i nerkowej. dychawica oskrzelowa.

suchy kaszel).Oleum Calami (zaburzenia trawienne i nieżyt przewodu pokarmowego. skąpomocz. SYROP SOSNOWY ZŁOŻONY . OLEJEK ANYŻOWY .Oleum Juniperi (zaburzenia trawienne. zewnętrznie przeciw pasożytom . zewnętrznie: w maści przeciw katarowi u dzieci). gruźlica węzłów chłonnych. brak łaknienia. OLEJEK MAJERANKOWY . SYROP KREOZOTOWY ZŁOŻONY . OLEJEK KMINKOWY . wzdęcia.Oleum Menthae-Crispae (zaburzenia przewodu pokarmowego. do wcierań przeciw bólom stawowym i mięśniowym oraz w nerwobólach). schorzenia pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych.nie stosuje się przy stanach zapalnych nerek. zewnętrznie .Sirupus Symphyti (nieżyty górnych dróg oddechowych. wzdęcia. nieżyty żołądka i jelit.Oleum Carvi (zaburzenia trawienne.Oleum Anisi (nieżyty dróg oddechowych. wzdęcia i brak łaknienia. zwłaszcza u dzieci. schorzenia pęcherza i dróg moczowych.Sirupus Pini Compositus (nieżyty górnych dróg oddechowych.do płukań jamy ustnej. rekonwalescenci a). nerwobóle . wzdęcia. OLEJEK KOLENDROWY . zapalenie oskrzeli i płuc). OLEJEK JAŁOWCOWY . wzdęcia. kaszel oraz jako środek pomocniczy w gruźlicy płuc).Oleum Angelicae (zaburzenia trawienne. nieżyty żołądka i jelit. 301 . pchły oraz komary).Oleum Majoranae (zaburzenia trawienne. kolka jelitowa. zaburzenia przemiany materii. wzdęcia u dzieci.Oleum Coriandri (kolka jelitowa. nieżyty przewodu pokarmowego). wzdęcia. OLEJEK MIĘTY KĘDZIERZAWEJ . brak łaknienia. przełyku i żołądka). stany wyczerpania. SYROP JODOGARBNIKOWY Z FOSFORANEM WAPNIOWYM . SYROP ŻYWOKOSTOWY . kolka jelitowa.jak wszy. zewnętrznie: do płukania jamy ustnej przy zapaleniu okostnej). OLEJEK KOPROWY . kaszel różnego pochodzenia).Oleum Foeniculi (brak łaknienia. OLEJEK TATARAKOWY . bóle mięśniowe i nerwobóle oraz do poprawienia smaku niektórych leków). schorzenia układu wątrobowo-żółciowego. czkawka).OLEJEK ARCYDZIĘGLOWY . SYROP ŻYWOKOSTOWY Z PODBIAŁEM . a zewnętrznie: zapalenie stawów. kaszel. nieżyt przewodu pokarmowego. brak łaknienia.Sirupus Creosoti Compositus (przewlekły nieżyt oskrzeli.Sirupus Symphyti cum Farfara (nieżyt górnych dróg oddechowych.Sirupus Jodotannicus Phosphoricus (krzywica. skąpomocz).

Succus Bardanae (zewnętrznie: wysypki skórne.Sirupus Thymi Compositus (przewlekły nieżyt oskrzeli. ŚRODKI ZIOŁOWE DO STOSOWANIA WYŁĄCZNIE POD KONTROLĄ LEKARZA Jest to szczególnie ważne przy środkach nasercowych. czyraki. zaburzenia trawienia.wyciąg z korzenia pokrzyku płynny (stany skurczowe żołądka i jelit. schorzenia miąższu wątroby. zaburzenia przemiany materii. otyłość. schorzenia wątroby. skurcze dróg moczowych i żółciowych.SYROP TYMIANKOWY ZŁOŻONY . łupież. wypryski i egzemy. SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH KORZENI MNISZKA LEKARSKIEGO . nadmierne wydzielanie soków trawiennych.Succus Betulae (przewlekłe i infekcyjne schorzenia dróg moczowych. nieżyty przewodu pokarmowego. SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH LIŚCI BRZOZY . nieżyty żołądka i jelit. miażdżyca tętnic). zaburzenia trawienne. zwłaszcza nawykowe. wewnętrznie: zaburzenia przemiany materii. wypadanie włosów. bądź też przy ziołach trujących lub mających szkodliwe działanie uboczne w wypadku przedawkowania. bóle przewodu pokarmowego). BELLADONNAE FLUIDUM . zaburzenia trawienne. kaszel różnego pochodzenia). SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH LIŚCI I KWIATÓW PODBIAŁU Succus Farfarae (przewlekłe nieżyty dróg oddechowych. 302 . niestrawności). miażdżyca naczyń krwionośnych).Succus Taraxaci (brak łaknienia. reumatyzm. żółtaczka. Są to: EXTRACTUM ALOESICCUM . SOK ZE ŚWIEŻEGO STABILIZOWANEGO ZIELA DZIURAWCA . SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH KORZENI ŁOPIANU . wypryski skórne. zaparcia. nieżyty oskrzeli. stany zapalne pęcherzyka i dróg żółciowych.wyciąg alonowy suchy (brak łaknienia. ZAGĘSZCZONY SOK ZE ŚWIEŻYCH OWOCÓW ŻURAWINY BŁOTNEJ -Succus Oxyococi (niedokwaśność treści żołądkowej.Succus Hyperici (schorzenia miąższu wątroby. pęcherzyka i dróg żółciowych. zaburzenia i uszkodzenia układu nerwowego). owrzodzenia i trudno gojące się rany. stany zapalne pęcherzyka i dróg żółciowych. kaszel). zaparcia na tle skurczowym. zwłaszcza u dzieci. można stosować również jako środek gaszący pragnienie i orzeźwiający). choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. schorzenia układu wątrobowo-żółciowego. biegunki.

wyciąg lukrecjowy oczyszczony gęsty (nieżyty dróg oddechowych. zaburzenia trawienne.wyciąg goryczkowy gęsty (brak łaknienia. przewlekłe nieżyty oskrzeli. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy).wyciąg z zarodków koli płynny (środek pobudzający w niewydolności krążenia. bolesne i przewlekłe miesiączkowanie). EXTRACTUM GLYCYRRHIZAE DEPURATUM .EXTRACTUM CINCHONAE FLUIDUM . niedokrwistość.wyciąg chinowy płynny (brak łaknienia. dychawica oskrzelowa. stany skurczowe jelit i wzdęcia). EXTRACTUM GENTIANAE SPISSUM . nieżyty żołądka. wrzód żołądka i dwunastnicy. po nadmiernych wysiłkach. . przy bólach głowy. rekonwalescencji po ostrych chorobach zakaźnych). kaszel napadowy. niedostateczne wydzielanie soków żołądkowych i śliny. nerwobóle. w zmęczeniu i wyczerpaniu fizycznym oraz psychicznym. kaszel różnego pochodzenia. bolesne i przewlekłe miesiączkowanie).wyciąg gorzknikowy płynny (krwotoki maciczne. w neurastenii. zewnętrznie: w chorobach włosów do nacierania). EXTRACTUM HYOSCYAMI SICCUM . nadmierne wydzielanie soków żołądkowych.wyciąg z lulka suchy (stany skurczowe narządów wewnętrznych. neurastenia. EXTRACTUM HYDRASTIDIS FLUIDUM . wyczerpanie fizyczne. EXTRACTUM COLAE FLUIDUM .

PIERWIASTKI ŻYCIA .

intensywnym poceniu się. co prowadzi do alkalozy hipochloremicznej.005 proc. który z powodu możliwości uszkodzenia narządów 307 . fosforu. W organizmie człowieka chlor wespół z sodem odpowiada za utrzymanie prawidłowego ciśnienia osmotycznego. masy ciała. CHLOR (Cl) Chlor . zielonożółtego gazu o silnie drażniącym zapachu. podchlorany. masy naszego ciała. Mają wpływ na nasze samopoczucie i zdrowie. jego anion jest głównym anionem płynów zewnątrzkomórkowych. Nadmierna zawartość chlorków we krwi wywołuje . nadchlorany. potasu i siarki . alkoholu etylowego.chlorozę (blednicę). tetracyklina.MAKRO-I MIKROELEMENTY Biopierwiastki to składniki mineralne (pierwiastki i ich nieorganiczne połączenia). które stanowią zaledwie 4 procent. Spełnia też ważną funkcję w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej organizmu. na które dzienne zapotrzebowanie wynosi powyżej 100 mg. Głównym źródłem chloru jest sól i przy jej odpowiednim spożyciu organizmowi nie. Chlor jest pierwiastkiem o właściwościach kwasowych. magnezu. Właściwości usypiające ma chloral . chlorany. Przy wymiotach oraz w niedrożności odźwiernika lub dwunastnicy występują straty chlorków. ma postać ciężkiego. Jego brak może wystąpić przy biegunce. kwas solny i in. Bardzo aktywny chemicznie.ciecz o ostrym zapachu: do dezynfekcji i czyszczenia (np. protezy zębowej) służy chloramina. chlorki. W soku żołądkowym służy do wytwarzania kwasu solnego. ale utrzymują np. Działa w formie zjonizowanej. do narkozy służy chloroform stabilizowany dodatkiem l proc. sodu.grozi niedobór tego pierwiastka. woda chlorowa. wymiotach. Jest trujący. A więc makro. zaburzeniach wewnątrzwydzielniczych.i mikroelementy uczestniczą w licznych reakcjach biochemicznych. chloromycetyna) i jest składnikiem wielu związków o znaczeniu leczniczym.oprócz wapnia. występujących w organizmie ludzkim w ilościach większych niż 0. silnie działającym narkotykiem do inhalacji jest chlorek etylu.szczególnie u młodych dziewcząt . zmniejsza się ich stężenie w osoczu. powodują ich zwiększoną aktywność. ciśnienie osmotyczne. a szerokie zastosowanie mają: chlorowodór.należy do grupy biopierwiastków zwanych makroelementami. Chlor wchodzi w skład niektórych antybiotyków (np. wchodzą w skład wielu enzymów.

a najwięcej Zn znajduje się w gruczole krokowym. pokrzywkowych chorobach skórnych. nerkach.002 proc. który jest stosowany w przypadkach chorób psychosomatycznych. Cynk jest pierwiastkiem niezbędnym dla organizmu i występuje we wszystkich jego tkankach. kapusta. nerwowych zaburzeń wegetatywnych.oprócz krzemu. bierze udział w tworzeniu krwinek. W obecności cynku lepiej tworzy się hemoglobina. kakao. w chronicznych.i to bardzo znacznie . orzechy. CYNK (Zn) Cynk . jęczmień. większość grzybów jadalnych. soki z surowych warzyw i owoców.u chorych na białaczkę. Niedostatek Zn może wywołać epilepsję lub schizofrenię. Występowanie w organizmie (wagowo) . brzoskwinia. mięśniach i skórze. nie występuje w stanie czystym. w przypadkach wrażliwości ciśnienia tętniczego na zmiany pogody. biegunka. potasu i magnezu . Duże niedobory powodują bezpłodność. bezsenności. na skórę. Dziennie należy dostarczać organizmowi 10-15 mg Zn. brak łaknienia. Ilość cynku obniża się przy marskości wątroby. okrywający się na powietrzu ochronną warstwą tlenku. Szkodliwy jest zarówno niedobór.srebrzysty z niebieskim połyskiem metal. ból i zawroty głowy. rozwoju. kruchy. mięso królików i kurcząt. Jest niezbędny dla normalnego wzrostu. Ma zastosowanie w lecznictwie. u dzieci słaby wzrost. który powinien dawkować lekarz.0. Zn .miąższowych (serce. otręby pszenne. nieszlachetny. chloronitryna jest antybiotykiem niszczącym bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne. Poziom Zn spada do połowy u chorych na cukrzycę. gdyż jest stymulatorem i regulatorem przysadki i gruczołów płciowych. bezsenność. odbudowy i regeneracji uszkodzonych tkanek. zioła. nasiona słonecznika. żółtka jaj. szpinak. w urologii. kiełki pszenne.. Zatrucia mogą wystąpić po spożyciu owoców i warzyw opryskiwanych preparatami Zn. wątrobie. suszone drożdże. a także . nerki) może być stosowany jedynie do krótkotrwałej narkozy. np. Występuje także ból brzucha. Cynk znajduje się także w preparacie falvit. a także glinka bułgarska. produkty pszczele (propolis. w dolegliwościach sercowo-naczyniowych. wątroba. uspokajająco działa chlorofeazepoksyd. Nie należy przechowywać żywności w naczyniach ocynkowanych. ostrygi. burak czerwony. Niedobór cynku powoduje zachamowanie wzrostu. nasiona dyni. drżenie rąk. pomidor. apivit). wspomaga działanie trzustki. wapnia. które objawiają się przede wszystkim wymiotami spowodowanymi drażniącym działaniem Zn na błonę śluzową żołądka.jest niezbędny przy leczeniu złamań kości. jak i nadmiar Zn w organizmie. Przy ostrych skurczach mięśni stosowany jest chlorodisazon. zaburzeń trawiennych w jelitach. zanik torebek włosowych. większość ryb. wątroba wołowa. Źródłem cynku są: żyto. trzustce. jest używany przy ekstrakcji zębów i w krótkotrwałych zabiegach chirurgicznych. przykrych objawach przedmenstruacyjnych. pomarańcze. dlatego cynk występuje w insulinie. Nadmiar cynku wywołuje zatrucia. 308 . zaburzenia w rozwoju kości i narządów płciowych. w depresjach. natomiast stosowany miejscowo działa chłodzące. łuszczenie skóry.

100 g tlenku cynku. nerwica wegetatywna. czosnek. magnez. Największe ich ilości występują w produktach zbożowych. Cynk wchodzi w skład ponad 20 enzymów. zboża i ich kiełki. który można stosować bezpiecznie). rany. złamania kości. egzemy. FOSFOR (P) Fosfor został przez dr. 200 g żelatyny. Valneta. Fosfor jest składnikiem licznych związków (węglowodanów. osłabienie organizmu. tłuszczów). przysadki. oparzenia. miażdżyca. winogrona. egzemy. bezsenność . grasicy. Podobnie działają szczawiany.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Artretyzm. wapnia). zapalenie prostaty i jej przerost. wegetarianie. bóle serca. uznany za pierwiastek plastyczny (gdyż bierze udział w przemianach substancji organicznych biogennych. Glinka cynkowa. wapń. gościec. niedomogi tarczycy. na prawidłowe tworzenie się krwinek czerwonych. D. bezpłodność. karłowatość. np. osłabioną odporność komórkową na katalizowanie wielu procesów życiowych. migreny. obrzęki. żelazo. astma. 300 g wody. przekrwienie żylne. Stosować na puchlinę wodną. epilepsja. otępienie starcze. łysienie i wypadanie włosów. cebula. nowotwory.na dwoinki powodujące zapalenie spojówek. Niedobór cynku odczuwają ludzie starsi i spożywający mniej białka. stwardnienie rozsiane (chorym na SM zapisuje lek homeopatyczny Zinci Valerianici D-4. seler. występujące w produktach roślinnych. por. różne choroby skórne. jak: cynk. schizofrenia. żywych. rozpuszczalny w wodzie.dawki homeopatyczne. zaburzenia krążenia krwi. na przemianę materii i przyswajanie prawidłowe. wypadanie włosów. infekcje bakteryjne i wirusowe. niedomogi nerek i wątroby. brak łaknienia. które w przewodzie pokarmowym tworzą trwałe połączenia z wieloma składnikami mineralnymi. parkinsonizm. tak samo na białaczkę i trzustkę. na którego opinie powoływaliśmy się w „Aptece” wielokrotnie. marchew. w szczególności białkowych) oraz dynamiczny (ponieważ wzmaga moc leczniczą leków i biopierwiastków. 400 g gliceryny. Przyswajanie cynku osłabiają zawarte w pokarmach roślinnych związki zwane fitynianami. daje sole. a także artykuły spożyw309 . uszkodzenie tkanek. Kontroluje równowagę wapniową środowiska wewnętrznego i odgrywa istotną rolę w mechanizmach działania wit. w strączkowych i w orzechach. migdały. Źródłem fosforu są m. marskość wątroby. na części miękkie uda i podudzia przy obrzękach. białek. Kwas fitynowy. Jest najważniejszym pierwiastkiem energetycznym nerwów. taniny i błonnik. otyłość. Maść cynkowa . pomidor. Bierze udział w formowaniu kości i krwi. Na użytek zewnętrzny Trądzik. intelektu i układu płciowego. np. orzechy.in. pyłek kwiatowy. Znacznie łatwiej organizm przyswaja ludzki pierwiastki zawarte w mięsie. uczulenia na dłoniach. choroby zwyrodnieniowe stawów. biały proszek bez zapachu. Stosuje się dietę cynkową oraz siarczan i glikonian cynku na trądzik. utrudniając ich przyswajalność. odgrywa ważną rolę w działaniu tarczycy. zaburzenia trawienne.

przerostem kości i części miękkich twarzy.6 g fosforu. żółtka jaj.1:1.in. W źle zrównoważonych dietach stosunek wapnia do fosforu staje się niekorzystny. spazmofilia (napady drgawek.cze bogate w białko i wapń. znajduje się przede wszystkim w kościach i zębach w postaci połączeń z wapniem. Fosfor. zmęczenie mięśniowe. Podobne zjawisko może wystąpić podczas wchłaniania niektórych tłuszczów. gdy stosunek wapnia do fosforu jest niski. mają więc korzystne działanie w rzeszotnieniu kości. W ciężkich schorzeniach nerek zatrzymanie fosforanów jest główną przyczyną kwasicy. mięso i ryby. Hormony steryoidowe zmniejszają wydalanie wapnia i fosforu z moczem. obserwuje się akromegalię. wątroba. wówczas występuje zrzeszotnienie kości. chorobę będącą wynikiem nadczynności płata przedniego przysadki. np. tj. mąka pszenna. co objawia się m. Płyn lub tkanka mg/100 ml lub 100 g krew 40 surowica dzieci 4-7 surowica dorosłych 3-4. niedomogi pracy serca. Nadmiar fosforu powoduje strącanie tego pierwiastka w postaci nierozpuszczalnego fosforanu wapnia. Stosunek wapnia do fosforu nie powinien być mniejszy niż 1:2. Fosfor. dłoni i stóp. stanowi środek leczniczy z następującymi wskazaniami: astenia fizyczna i intelektualna. Wapń i fosfor występują i działają wspólnie. W cukrzycy występuje niższe stężenie fosforanów organicznych w surowicy krwi. a nieorganicznych . astma. fasola. które mają wysoki poziom fosforanów we krwi. U dzieci powinien się zbliżać do wielkości 2:1. Metabolizm fosforu ma związek z hormonem wzrostu. co odpowiada proporcji tych pierwiastków w mleku kobiecym. Hormon przytarczyczek zwiększa wydalanie fosforu z moczem i obniża poziom fosforanów nieorganicznych w surowicy krwi. Równowagę fosforową w organizmie zdrowego człowieka pozwala utrzymać dzienna podaż 1.5 mięśnie 170-250 nerwy 360 kości zęby 22000 310 . zaburzenia pracy tarczycy. Wysoki poziom fosforu we krwi występuje w niedoczynności przytarczyc. a u dzieci i kobiet w ciąży 1. groch suchy. Nasilenie w przemianie węglowodanowej wywołuje przemijające obniżenie fosforanów w surowicy. Gospodarka wapniowa i fosforowa znajduje się pod wpływem gruczołów wydzielania wewnętrznego. Rozmieszczenie fosforu w organizmie ilustruje poniższe zestawienie. a wzrost ilości fosforu w surowicy wywołuje obniżenie poziomu wapnia. U dzieci. sery podpuszczkowe. Niższym poziomem fosforanów charakteryzuje się krzywica i może on obniżyć się do l mg na 100 ml. dolegliwości kostne.5-2 g. skurcze mięśni występujące głównie u dzieci w następstwie wzmożonej pobudliwości nerwowo-mięśnowej na tle zmniejszonej zawartości wapnia w surowicy krwi). a stosunek optymalny .wyższe. gruźlica. objawy chorób nerwicowych. który występuje w każdej komórce ustroju. jako jeden z najważniejszych składników mineralnych ustroju. demineralizacja.

W tym artykule przedstawiam rolę i znaczenie jodu w ustroju ludzkim. bezsennością i ciągłym niepokojem. do których należy także jod. Człowiek może uzupełniać niedobór jodu przez: 1. Smarowanie małej powierzchni skóry tinkturą jodu.tarczyca nie jest w stanie produkować tyroksyny. ciągle wiercące się dzieci poniżej 10 lat można uspokoić podając 2 krople jodu do szklanki soku owocowego. (na pierwszym miejscu masa atomowa. w końcu giną. pomidory. której jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania. 3.). Słabsze zarazki. największe zastosowanie w diagnostyce i terapii ma jod-131. Sprzyja spalaniu tkankowemu produktów spożywczych.JOD (J) Jod jest pierwiastkiem chemicznym występującym w skorupie Ziemi w postaci trwałego izotopu (jod-127). rzodkiew. przez zranioną skórę.5 i 50. jod 127 i 14. a pobieraną przez niego optymalną ilością jodu. Stosowanie preparatów bogatych w jod. Istnieje ścisły związek między występowaniem jodu w organizmie ludzkim. Inną funkcją jodu jest usprawnienie myślenia oraz zapobieganie nadmiernej otyłości. cebula. np. żółtka z jajek. grzyby. Spośród 21 izotopów jodu. Przez dwa płaty tarczycy znajdujące się z przodu szyi przepływa w ciągu 17 minut krew z całego organizmu. np. Dodatkową właściwością jodu jest uspokojenie organizmu i uwolnienie go od napięcia nerwowego. brom 80 i 24. Tarczyca. Picie wody chlorowanej i spożywanie nadmiaru soli powoduje w tarczycy utratę jodu. chlor 35. tabletki z alg morskich. Do nich należy przede wszystkim odbudowa niezbędnej człowiekowi energii. który jest wypierany przez chlor. które wniknęły do ustroju (np. W zależności od ciężaru pacjenta z niedoborem jodu. np. zaleca się stosowanie co drugi dzień 1-2 kropli roztworu. tzw. marchew. kapusta. co trzy lub cztery dni). nie jest uboga przede wszystkim w jod. Grupę chlorowców. magnez i żelazo. Ale największe znaczenie ma jod dla tarczycy. gardła lub przewód pokarmowy) przedostają się do krwioobiegu i są przenoszone do gruczołów tarczycy i tam zabijane przez jod. Pacjent o wadze 70 kg potrzebuje tylko 2 razy 311 . Jod jest jednym z lepszych katalizatorów utleniających. (Niespokojne. Istnieje ścisły związek między siłami. warzywnego lub do wody z dodatkiem l łyżeczki octu jabłkowego. wodzie. rzodkiewka. charakteryzuje prawo wypierania pierwiastków o większej masie atomowej przez pierwiastki o mniejszej masie atomowej . balast i toksyny. 2. Organizm zaczyna chorować. na drugim aktywność) fluor 19 i 100.aktywność chlorowców jest odwrotnie proporcjonalna do ich masy atomowej. soli i powietrzu . Gdy jest go za mało w pożywieniu. Nie spalone produkty spożywcze gromadzą się w ustroju jako niepożądany tłuszcz. czy gleba. rabarbar. szpinak. a jego siłą obronną i możliwością przeciwstawienia się chorobom. tran. Organizm człowieka zawiera mniej niż 10 kropel jodu. W przypadku niedoboru jodu zarazki nie są likwidowane skutecznie. jakimi dysponuje człowiek.: Lugol. przez błonę śluzową do nosa. natomiast silniejsze są osłabiane za każdym siedemnastominutowym obiegiem krwi. banany. z której pochodzi pożywienie. truskawki. W przypadku wyczerpania należy przede wszystkim sprawdzić. płynu Lugola (jod w jodku potasu). Spożywanie pokarmów bogatych w jod (ryby morskie. który emituje cząstki beta minus oraz promienie gamma. fasola. oprócz zabijania zarazków spełnia także inne funkcje. Stwierdzono. poziomki. szparagi itp. ziemniaki. które objawia się wzmożoną pobudliwością. że zawartość jodu w tarczycy zależy od rodzaju wyżywienia i od jakości spożywanej wody. a także w kobalt. sałata.

1/2 szklanki przegotowanej wody. którą należy brać na czczo. Wole proste. Natomiast gdy człowiek źle śpi. chociaż nie zawsze. Powiększona tarczyca nazywa się wolem. występuje w okolicach. szybciej przybierać na wadze oraz dawać lepsze jakościowo mięso. pod postacią jodowanej soli kuchennej). Wole toksyczne (nadczynność tarczycy). Korzystnej jest jadać razowy chleb żytni. że powiększeniu gruczołu towarzyszy wydzielanie nadmiernych ilości hormonu tarczycy (nadczynność razem z powiększeniem). co ujawnia się zwolnionym tętnem. otyłością. przyspieszone tętno. wytrzeszcz oczu. Gdy organizm zawiera nadmiar jodu. zmniejszoną aktywnością psychiczną i fizyczną. jod związany z białkiem. W celu uzupełnienia jodu w organizmie zaleca się następującą receptę: l łyżeczka octu jabłkowego. krążącą w naczyniach włosowatych bez trudu i wysiłku. winogron i borówek. stała utrata masy ciała. produkty kukurydziane. Zapotrzebowanie na jod wzrasta w okresie dojrzewania i ciąży. która wynosi 50 mcg. lecz do objawów toksycznych. Jod jest nieodzowny do wytwarzania hormonu tarczycy i jest to jedyna znana jego funkcja. wynikających z nadczynności. które różni się od wola prostego tym. tyroksyna (TSH). l łyżeczka miodu. rozdrażnienie. Krowy zaś będą zdrowsze i wolne od chorób skórnych. miód zamiast cukru rafinowanego. Termin „toksyczny” nie odnosi się do wydzieliny gruczołu. rano zaś wstaje zmęczony. by otrzymać mleko wolne od bakterii. Najczęstszą postacią nadczynności jest wole (niekiedy zdarza się jego brak) z wytrzeszczeni oczu. We krwi wzrasta poziom cholesterolu. gdyż przemiana jodu łączy się ściśle z funkcją tarczycy. lekko kwaśne nie gęste i konserwujące się dłużej. Przy braku hormonu tarczycy procesy ustrojowe ulegają osłabieniu. l kropla roztworu jodku potasu. które jest widoczne na szyi. W stanach nadczynności tarczycy występują odwrotne zjawiska. to powinien brać jod (np. nerwowość. Z produktów mięsnych najwięcej jodu zawiera wątroba. występuje choroba Basedowa. Stosowanie recepty na zwiększenie skuteczności działania jodu (ocet jabłkowy + miód + woda) czyni krew bardziej płynną. 2. obniżonym ciśnieniem krwi. wole może być prostym powiększeniem gruczołu bez nadczynności lub powiększenia gruczołu z nadczynnością. tj. Używanie jodowanej soli zmniejszyło w znacznym stopniu występowanie prostego wola na Podhalu. Rozróżniamy więc: l. Nieorganiczny jod jest w znacznej mierze pobierany przez tarczycę w związku z syntezą hormonu tarczycowego. gdzie gleba i woda zawierają mało jodu. a nie ilość tyroksyny. a nie alkaliczny. Preparat ten działa przeciwbakteryjnie. wywołaną nie wystarczającym dostarczeniem jodu z pożywieniem. lekko kwaśny. Jeżeli niedobór jodu przedłuża się to występuje wole (przerost tarczycy niedoczynnej). a często. żółty. Z całej ilości jodu w ustroju. popijać soki z jabłek. połączonych ze sobą środkową częścią. Z wyjątkiem woli złośliwych i schorzeń zapalnych tarczycy. We krwi występuje jod hormonalny. działa głównie jako katalizator reakcji utlenień i jako regulator szybkości procesów metabolicznych ustroju. przeciwepidemicznie i może być podawany przez lekarzy weterynarzy bydłu. Zwiększa się zapotrzebowanie na witaminy. które jest chorobą z niedoboru. Gruczoł tarczycowy składa się z dwóch płatów położonych po obu stronach tchawicy. Należy wówczas przerwać stosowanie jodu. Oprócz wola najważniejszymi 312 . cieknie i człowiek ma wieczny katar. tj. zdrowsze i w większej ilości. Czynność tarczycy ma wpływ na całkowitą zawartość jodu w gruczole. przeciwwirusowo. 20 minut przed śniadaniem. Wymieszać wszystko i wypić przed posiłkiem.w tygodniu l kroplę. Hormon tarczycy. wtedy błona śluzowa nosa jest stale mokra. dzięki czemu mocz staje się normalny. w tarczycy znajduje się około 10-15 mcg.

20 mikrogramów. szparagi . reumatyzm. utrata masy ciała mimo odpowiedniego odżywiania. łosoś . mleko . reszta w jajnikach. sery . nadciśnienie krwi. powiększenie gruczołów podszczękowych. a także niektóre leki sulfonamidowe. inowrocławska lub bocheńska. powodując utratę masy. dolegliwości płucne.6. korze nadnerczy i w przy tarczycach. których pochodne acetylowe wywołują wole. zaburzenia krążenia. W organizmie człowieka występuje 20-50 mcg jodu. nadmiar cholesterolu we krwi. gdzie pod tężniami oddycha się jodem. Używać tej nalewki 2 razy dziennie po 30 kropli na wodzie lub cukrze po śniadaniu i po obiedzie. 0. nieżyt nosa. Na jednokomórkowego pasożyta jelit u ludzi (jodomoeba buetschlii) zaleca się octan jodu. z czego 1/2 w mięśniach.25. Zleca się stosowanie soli kopalnej. rzodkiewka .2.4. biegunki. Chorym tarczycowym doradza się pobyt na plaży bałtyckiej oraz w Ciechocinku. propolisu i 10 korali bursztynowych drobno potłuczonych. flądra .. 1/17 w kościach. pomidory . Wole może być skutkiem nie tylko niedoboru jodu.4. Ciągłe podawanie jodu wywołuje nadczynność tarczycy określoną jako choroba Basedowa. nadto raz dziennie smarować nią bardzo delikatnie guzowate wole tarczycowe. W takim przypadku należy korzystać z porady lekarza. Niektóre związki jodu mogą wywołać uczulenie. W Polsce l gram soli jodowanej zawiera 50 mikrogramów jodu.17 mikrogramów w l m sześć. kapusta . który w zetknięciu z raną wydziela 313 . Podobnie działa nadmierne spożywanie soli. Macerować kilka dni. np.55. dorsz . bicie serca ponad 100 na minutę i limfocytozę. ale również niedostatku kobaltu. Mogą z nich powstać nitrozoaminy. 100 g 10 proc. niedoczynność tarczycy. kruszona lub odparowywana. stałe przyspieszenie akcji serca.147.4. marchew . niepokój.1 w skórze. zaburzenia w okresie starzenia się (już od 40 roku życia należy konsumować jod pod postacią soli jodowanej). woda morska .5. łatwe meczenie się. kłodawska. otyłość. drżenie rąk. w szczególności gdy występują skórne wysypki jodowe. która zawiera niezbędne do życia biopierwiastki. Jod może być źle tolerowany i powodować zatrucia z następującymi objawami: zawroty i bóle głowy. jodowe zapalenie skóry. Zawartość jodu w niektórych artykułach spożywczych (w mikrogramach na 100 g): zboża . 1/5 w tarczycy.8. Przy użytku zewnętrznym uczulenie na jod objawia się jako jododermatitis z zaczerwienieniem skóry i obrzękami zwłaszcza na twarzy (mogą pojawić się pęcherze). Przy użytku wewnętrznym mogą występować pęcherzyki pokrzywowe.10.2. wytrzeszcz gałek ocznych. Dużo jodu zawiera sól nie oczyszczana chemicznie.2.objawami nadczynności są nerwowość.35. Woda zawiera 2-150 mikrogramów jodu w dcm sześć.1.34. czasem biegunka. Lepiej jest pobierać jod wraz z produktami spożywczymi. np. Występuje ona częściej u kobiet niż u mężczyzn. a także nadmiernego spożywania kapusty zawierającej azotany i azotyny. Sól warzona nie zawiera jodu. a czasami zaparcia. ziemniaki . podwyższona temperatura ciała z nadmiernym poceniem się. WSKAZANIA LECZNICZE Zahamowanie wzrostu u dzieci. Po 3-4 miesiącach tarczyca zmięknie i bardzo wyraźnie zmniejszy się aż do prawidłowej postaci.6. Jako antyseptyk stosowany jest jodoform. trądzik jodowy. wypadanie włosów. Recepta na leczenie wola.7. Z powodu wybarwienia limfocytów pokazuje się jodofilia. powietrze nadmorskie . przy dożylnym podaniu kontrastu z jodem dla zdjęć rentgenologicznych nerek. pęcherzyca jodowa (pęcherze na zmienionej zapalnej skórze).

Krzem w ścianach komórkowych łodyg roślin wyższych zapewnia im dużą wytrzymałość mechaniczną. Krzem jest pierwiastkiem niezbędnym dla roślin. syntezy białek.które odegrały istotną rolę w powstaniu życia na Ziemi. Krzem występuje w łuskach ziarna zbóż. W mleku jod wchodzi w połączenie z kazeiną. Silne bodźce akustyczne powiększają przepuszczalność tej bariery. tzw. brak apetytu.jod działający bakteriobójczo i antyseptycznie. W ostatnim dwudziestoleciu poczyniono znaczne postępy w badaniach nad rolą krzemu w życiu mineralnym roślin. Nie występuje w stanie czystym. biegunka. Popiół skrzypu aż w 70 proc. chlorofilu. krzemu i dlatego były tak korzystne dla plonów pszenicy. KRZEM (Si) Krzem jest najpospolitszym pierwiastkiem w przyrodzie (25. Brak tego pierwiastka prowadzi do zahamowania wzrostu roślin. szczypiorku. Nawozy krzemowe zwiększają plony. spadku plenności. Jod obniża toksyczne działanie miedzi. Ma to znaczenie przy leczeniu niektórych chorób o etiologii nieznanej. w skórce owoców. Od wielu lat prowadzę obserwacje nad uelastycznieniem uszkodzonych zastawek żylnych goleni u ludzi. Jodyna to ciemnobrunatny roztwór jodu (2-10 procentowy) w alkoholu etylowym. Jod-131. Jodyna zawiera również nieco jodku potasu. Przy zatruciach jodem (jodzica) występuje gorączka. których podłożem jest niedobór krzemu. w szczególności na podudziu. jodany mają właściwości utleniające.45 proc. powodują wyprysk jodowy na kończynach. nadczynność tarczycy.ciecze i ciała stałe . Obniżenie zawartości krzemu w środowisku prowadzi do zahamowania fotosyntezy. a w przyszłości może być zbędne. Służyła ona kiedyś chirurgom do dezynfekcji ran i skaleczeń. ksantofilu i lipidów. Tworzy również związki organiczne . Uodparnia rośliny na choroby grzybowe. DNA. w mleczku 314 . opuchnięcie twarzy. np. Stosowany niekiedy do leczenia guzków gorących w wolu guzowatym u ludzi po sześćdziesiątce. a jego najbardziej rozpowszechnionym związkiem jest krzemionka (Si O2). składa się z krzemu. Muły delty Nilu zawierają 58 proc. radioaktywny. Gromadzi się głównie w ścianach komórkowych wchodząc w skład zewnętrznego pancerza jednokomórkowego roślin i zwierząt. zapalenie błony śluzowej. Jodek sodu lub potasu przenikają dwukierunkowo przez błony otaczające płyn mózgowordzeniowy i utrzymują stałe stężenie kationów po obu ich stronach oraz dwukierunkowy transport aktywny z ogólnego krążenia i do niego. Sole kwasu jodowego. działający bakteriobójczo. co dotychczas leczono operacyjnie. Przy astmie oskrzelowej jod czyni sekrecje bardziej płynne. Niedobory jodu z powodu jego braku w pożywieniu i w napojach. co z kolei jest korzystne dla chorych z SM). Jego okres połowicznego rozpadu wynosi 8 dni. Krzem wzmacnia odporność roślin na zasolenie gleby. powoduje więdnięcie liści (krzem w liściach chroni rośliny przed nadmiarem żelaza i magnezu. Zażyta wewnętrznie jest śmiertelną trucizną. mogą bowiem okazać się pomocne związki organiczne krzemu. obniża toksyczność glinu i germanu i wpływa na metabolizowanie boru. Medycyna zna wiele chorób. wagowego składu skorupy ziemskiej). Jodek sodu lub jodek potasu mają zastosowanie jako leki wykrztuśne na zlecenie lekarza. zwierząt i ludzi. gromadzi się w tarczycy drogą pokarmową. RNA. w górach. w czosnku.

Ludziom starszym zalecam popijanie roztworu glinki po l łyżeczce dziennie. poziewnika i pokrzywy oraz 100 g rdestu ptasiego. nadnerczach. Profilaktycznie zapobiega łatwemu powstawaniu sińców. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Choroby zwyrodnieniowe (artretyzm. grzybice. Na terenach bogatych w krzem i magnez rzadziej występują nowotwór).pszczelim. układu sercowo-naczyniowego. a pomocniczą w leczeniu cukrzycy. Najbogatszymi źródłami krzemu są: skrzyp (zawartość Si . płatki owsiane. Dużo krzemu zawiera woda źródlana. Świadectwem niedoboru Si są pękające paznokcie sygnalizujące demineralizację szkieletu. Krzem odgrywa rolę zasadniczą w leczeniu miażdżycy. łupież. 315 . Dzienne zapotrzebowanie na Si wynosi 20-30 mg i mogą je zaspokoić warzywa. schorzenia skórne. poziewnik. nowotwory. Płuca człowieka zdrowego zawierają 0. chleb razowy. krzywica. złamanie kości. podbiał. miażdżyca (skleroza). po 50 g skrzypu. Krzem jest ważnym lekiem również pod względem profilaktycznym w szczególności w przypadku schorzeń dróg oddechowych. perz. chorobom neurologicznym alergicznym. trądzik różowaty. Zioła z Si trzeba długo ogrzewać na wolnym ogniu.60 proc. Si. wypadanie włosów. który przyspieszy ich zrosty. Zalecany jest przeciw zwapnieniom tętnic (a więc ma znaczenie jako środek zmniejszający miażdżycę). demineralizacja organizmu. cukrzyca. np. Łyżkę tej mieszanki zalewa się 2 szklankami wody i gotuje powoli. owoce. a płuca gruźlika tylko 0. opóźnienie wzrostu u dzieci. ogólne osłabienie. Spożywcze produkty rafinowane są pozbawione krzemu (np. Najwięcej Si znajduje się w grasicy. niklu i cynku. turzyca piaskowa. przysadce. Skrzyp był uważany przez ks. polepsza pracę wydzielniczą nerek. Kneippa za panaceum na wszystkie choroby. Z tych roślin robi się napary lub odwary biorąc np. mięśniach i krwi. dziąseł. Popijać 2 razy dziennie po pół szklanki tego wywaru. działa wykrztuśnie. rdest ptasi. Krzem jest niezbędny dla organizmu ludzkiego. chorobom kobiecym i chorobom wieku starczego. zwalcza stany zapalne. zła przemiana materii. Kobiety w ciąży potrzebują więcej Si. przyspiesza procesy bliznowacenia w gruźlicy. kruchość paznokci. gdyż sprzyja wydalaniu zbędnych złogów i śluzów z organizmu ludzkiego i zapewnia detoksykację ustroju oraz jednocześnie mineralizuje tkankę łączną.).5g) i o wiele więcej niż miedzi (100-150 mg).kapilarów. Występujący w roślinach kwas krzemowy odgrywa znaczną rolę w ziołolecznictwie. otręby pszenne. a wiec więcej niż żelaza (3-3. natomiast wodociągowa jest uboga w Si. który zawiera 7 g Si. pokrzywa. odleżyny. białe pieczywo). aż zostanie połowa zawartości naczynia. na l szklankę wody nie mieszając po 2 łyżki stołowe l lub 2 razy dziennie. nadciśnienie. przepuszczalność naczyń włosowatych rany zastarzałe. stany zapalne. krwotoki (skłonność). dna). Ilość Si w narządach ludzkich maleje z wiekiem. przyzębica. płucach.18 proc. Krzem odgrywa ważną rolę w procesie odżywczym ustroju i jego detoksykacji. przy czym odtwarza elastyczność naczyń krwionośnych . leczy astmę oskrzelową. gdyż krzemionka jest trudno rozpuszczalna. osłabione mięśnie serca. Po zabiegach chirurgicznych na kościach należy stosować Si. więcej niż kobaltu. produkty roślinne bogate w celulozę.009 proc. mięso. osłabienie ścięgien. reumatyzm. zwalcza komórki nowotworowe.

Na użytek zewnętrzny Odwarem ze skrzypu. gdy doprowadza się litemię (ilość litu we krwi) do poziomu 0. który konserwuje odwar. LIT (Li) Lit jest miękkim. Lit wspomaga magnez w reakcjach biochemicznych organizmu. Można również tym odwarem przecierać całe ciało raz w tygodniu. Na powietrzu utlenia się. Sporo litu zawierają także drożdże piwne. Nazwa ta zda się sugerować ważną rolę magnezu w organizmie i jego wyjątkowe znaczenie w procesach życiowych. gdzie pył składający się z SiO2 jest wielkości od 0.. podbiału. lęków.48-0. to jest masowanie stóp. I tak jest w istocie. Krzemica (silikoza). rdestu ptasiego. Katalizuje funkcje wydzielnicze ustroju (np. osłabienia psychicznego w stanach depresji. która wywołuje niedomogę w oddychaniu i krążeniu krwi. Rozwój tej choroby.53). trwa kilka lat. Zuber II). toteż ich stosowanie musi przebiegać pod kontrolą lekarza. Jest antagonistą potasu w dolegliwościach sercowych. niektóre rośliny (np. obsesji. wypiera wodór z wody tworząc mocną zasadę. Jego zastosowanie zaleca się w przypadku bezsenności. Lit wpływa na ustalenie równowagi psychicznej człowieka i decyduje o jego stanie emocjonalnym. Wykorzystywany w leczeniu narkomanów i alkoholików. Sole litu leczą stany melancholii. Ta choroba zawodowa powstaje w wyniku wdychania pyłów krzemowych i może występować u niektórych górników.2 do 2 mikrometrów.69 mg/100 cm. a liczba cząstek przekracza 4000/1. Bardzo korzystne dla dzieci. srebrzystobiałym metalem. co stanowi granicę dopuszczalnej zawartości tego pierwiastka w organizmie. Diagnozę wykazuje zdjęcie rentgenowskie. że więcej tego pierwiastka znajduje się w częściach nadziemnych niż w korzeniach roślin. sześć. Przy nadmiarze lit wywołuje stany toksyczne organizmu. choć nauka wie o tym stosunkowo od 316 .0. a przy tym trzeba powiedzieć. melancholii. ziemniak i pomidor). Leczenie więc takimi dawkami powinno być krótkotrwałe. Bardzo aktywny chemicznie. Zapobiega sklerozie i chorobom serca w nadciśnieniu tętniczym. perzu i poziewnika w równych ilościach z 2 łyżkami octu lub azulenu. działa pobudzająco na czynności szpiku kostnego. Źródłem litu są niektóre wody mineralne (np. Odgrywa bardzo ważą rolę w organizmie. MAGNEZ (Mg) Często w literaturze medycznej magnez nazywa się pierwiastkiem życia. Specjaliści z dziedziny fitoterapii w Niemczech stosują napar z ziela skrzypu. a ja daję dodatkowo produkty pszczele i soki ze świeżych warzyw i stosuję też refleksoterapię. moczu w schorzeniach dny). przemywać twarz 2-3 razy w tygodniu. jest najlżejszym ciałem stałym (ciężar właściwy. jest wykorzystywany w lecznictwie. Zalecam przyjmowanie wit. Lit występuje także w soli z Wieliczki. wiadomo że przy podawaniu organizmowi nadmiernych ilości potasu następuje zakłócenie elektrokardiogramu. pracowników kamieniołomów i zakładów przemysłu krzemowego. B1 raz dziennie po 3 mg. co ujędrnia całą skórę.

współdziała z glikolem. działa przeciwstresowo. od chwili. działa przeciwwymiotnie i przeciwbiegunkowe. zmniejsza toksyczność jonów cynku. jest czynnikiem wzrostu. działa odtłuszczające. pobudza fagocytozę. a co za tym idzie -zwierząt i człowieka. układu współczulnego. zapaleniom prostaty i jej przerostowi. działa korzystnie na proces krzepnięcia krwi. a wyniki tych dociekań okazały się do tego stopnia znaczące. który uczynnią proces fotosyntezy. broni organizm przed zakażeniami. nerwu trójdzielnego. zwalcza procesy starzenia się. u personelu obsługującego lotniska). gdyż obniża alkalozę krwi. regulatorem równowagi wapniowej. że w chlorofilu. usprawnia pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego. zwalcza miażdżycę i zakrzepy. Na gruncie polskim przede wszystkim prof. przywraca moczowi odczyn kwaśny. rozpuszcza kamienie nerkowe. przysadki. Fakt ten pobudził naukę do wnikliwych badań nad rolą magnezu dla zdrowia. osłabia arteriosklerozę i obniża poziom cholesterolu. przeciwdziała schorzeniom pęcherza moczowego. utwardza wodę pitną czyniąc ją zdrowszą i korzystną dla niedociśnieniowców niezależnie od wieku. zmniejsza nadwrażliwość na zbyt silne hałasy szkodliwe dla funkcjonowania narządów rodnych i wywołujące bezpłodność (np. 317 . chroni przed uszkodzeniem mięśnia sercowego. normalizuje funkcjonowanie trzustki i pęcherzyka żółciowego. przywraca wewnętrzny spokój organizmowi. bez którego jest niemożliwe istnienie roślin. bierze udział w procesie termoregulacji. iż w świecie medycznym poświęcono temu pierwiastkowi wiele międzynarodowych konferencji i powstała ogromna literatura przedmiotu. u pilotów. reguluje pracę przewodu pokarmowego (jelit. jak i lecznictwie nabiera rangi w związku z coraz powszechniejszym niedoborem tego pierwiastka w glebie i jego rugowaniem z żywności w procesach oczyszczania.niedawna. działa relaksujące i znieczulająco. a więc tarczycy. drenuje wątrobę powiększając ilość wydzielanej żółci. gdy został rozszyfrowany mechanizm fotosyntezy. ułatwia wydalanie ołowiu z organizmu. ochrania przed promieniowaniem jonizującym.. zwalcza podatność organizmu na powstawanie nowotworów. który odtwarza upośledzoną sekwencję aminokwasów w lipidowych osłonkach mielinowych u chorych na SM. które jest centralnym jonem cząsteczki hemoglobiny. łagodzi i uspokaja bezsenność i zdenerwowanie. znajduje się właśnie magnez. zaburzeniom u kobiet karmiących. a często i skurcze w nogach. zwalcza uczulenie. przeciwzapalnie. żołądka). przywraca równowagę psychiczną i układu nerwowego. działa korzystnie przy białaczkach i przy hemoroidach. nadnercza itp. przytarczek. wzmaga reakcje obronne organizmu. przeciwanafilaktycznie. wzmacnia układ sercowo-naczyniowy. Wykryto bowiem. a w zależności od okoliczności może być antagonistą wapnia. Sprawa magnezu zarówno w profilaktyce. usuwa nieprzyjemny zapach potu. działa profilaktycznie na zapalenie żył w sytuacjach pooperacyjnych. Julian Aleksandrowicz zajął się upowszechnianiem drogi do studiów nad zastosowaniem tego pierwiastka do celów leczniczych. co chroni przed ołowicą. na powstawanie estrogenów (hormonów kobiecych). jest antyseptykiem wewnętrznym i zewnętrznym. po połogach. stabilizuje układ chromosomatyczny. przeciwdziała zaburzeniom wzrostu u młodzieży. jest czynnikiem regenerującym żywe komórki. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Magnez katalizuje wiele procesów życiowych w ustroju. współdziała z żelazem dwuwartościowym. działa tonizująco.

drgawkom (w szczególności u alkoholików). dróg żółciowych. ryż. bobrek trójlistny. padaczkom. neurologicznym. ziemniaki gotowane. które mogą być przyczyną nowotworów. wątroby. arytmia serca. wołowina gotowana. względnie ubogie w magnez: cielęcina. mleko. by wraz z pożywieniem (dbajmy o prawidłowy zestaw produktów spożywczych) nasz ustrój otrzymywał potrzebną mu dawkę Mg. zmęczenie. nerki. kukurydza. nosa. prostaty. jęczmień. czekolada słodka. mąka pszenna. suszone brzoskwinie. wypadanie włosów. zwłaszcza jeśli nie nastąpiło w porę rozpoznanie. czekolada gorzka. hematologiczne. kurcze mięśni. łamanie się paznokci. suszone śliwki. psychiczne. śliwki. grejpfruty. banany. iż wydala tego pierwiastka więcej. mrowienie w nogach i w rękach.WSKAZANIA LECZNICZE Alergia (uczulenie). Zapotrzebowanie. dzika róża (kora i owoc). kamica nerkowa. SM. brokuły gotowane. bóle głowy. ziemniaki w skórce. co może doprowadzić do tworzenia się piasku w nerkach. wady krzepnięcia krwi. ale dokuczliwych objawów występują: poranne zmęczenie nawet po wielu godzinach snu. pomarańcze. a nawet być przyczyną zgonu (w szczególności w przypadku SM).45 mg). bóle stawów. masło. trzustki. układu moczowego. wrotycz balsamiczny. choroby skóry. astenia ogólna. infekcyjne. łączą się z albuminami białek. brzoskwinie. układu sercowo-naczyniowego. stanom skurczowym. 30 mg dla kobiet (karmiącym i w ciąży . nerek. gruszki. niemniej jednak należy dbać o to. selery. winogrona. zaburzeniami dotyczącymi serca (zaburzenia rytmu. Niedobór Mg sprzyja chorobom psychicznym. korzeń czarnego dzikiego bzu. wieku starczego (także profilaktycznie). Do artykułów spożywczych bogatych w magnez należą: kakao. próchnica zębów. hemoroidy. Magnez występuje również w ziołach. konwulsje. fiołek trójbarwny. Na l kg masy ciała zaleca się około 5 mg. neurologiczne. nieprzyjemne sny lub bezsenność. nerwicowym. zaparcia.). Przy niedoborze białka nadmiar Mg i Ca przechodzi do dróg moczowych. pocenie się w nocy. drgawki. utrata równowagi. zapalenia oka). skleroza. orzechy brazylijskie i włoskie. melony. móżdżek. biegunki. śledzie. soja. śmietana. mogą prowadzić do kalectwa. przewodu pokarmowego. trudności w skon318 . układu płciowego. mąka pszenna razowa. pewnymi zaburzeniami układu nerwowego współczulnego (np. niedoczynność gruczołów wydzielania wewnętrznego. dna (artretyzm). o czym świadczy fakt. pokarmy o umiarkowanej zawartości magnezu: makrele. dziąseł. przytulia biała. rodzynki. arytmia serca. osłabienia wzroku i słuchu. kobiece. przemiany materii. przenoszone przez krew. przelot złocisty. Ludziom zdrowym zaleca się 35 mg dziennie dla mężczyzn. nowotworowe. a jego bogatszym źródłem są m. łososie. skłonnością do drgawek. Oba te pierwiastki. tężyczka). niż pobiera. jaja. ogórki. i naczyń krwionośnych (zakrzepy i in. ryż biały. to jest 2 razy mniej niż wapnia (Ca). błon śluzowych ust. drgania powiek. wrażliwość na zmiany pogody. halibut. zębów. Z mniej ostrych. Skutki niedoboru Mg są groźne i niekiedy. Wprawdzie sam organizm jest producentem magnezu. gardła. wiśnie. układu oddechowego. groch. jabłka. Niedobór magnezu. makaron. zwyrodnienia stawów. drżenie mięśni. bezsenność. zawały serca. powoduje liczne zaburzenia i choroby organizmu i objawia się nadmierną pobudliwością nerwowo-mięśniową.in. nagłe zawroty głowy. który może wystąpić przy podaży dziennej niższej niż 6 mg/kg masy ciała. migdały.

tj. bo aż 78 proc.. 319 . które przenoszą impulsy elektryczne z ośrodków mózgowych do przyczepów mięśni. oraz niższy poziom cholesterolu od konsumentów wody miękkiej. przyczynia się do utraty Mg. zmienność nastroju. stałe. co warunkuje utrzymanie postawy ciała. Zapas Mg w organizmie wyczerpuje się w nadczynności nadnerczy i przytarczyc. nadto wraz z wiekiem ich ciśnienie krwi nie wzrasta. Alkohol. zawierająca w przybliżeniu dwa razy więcej wapnia niż magnezu. dolomitowa. osłabienie układu odpornościowego mogące powodować wystąpienie białaczki i potrzebę interwencji lekarza. Do znanych związków magnezu należy dolomit. Ponieważ związki magnezowe powodują zawilgocenie soli kuchennej. Mangan dokonuje substytucji (zastępstwa) magnezu. że następuje zakłócenie tego przewodnictwa i tworzą się warunki do szybkiego rozwoju stwardnienia rozsianego (SM). powolniejszy rytm serca. tlenek magnezowy. nadto hamuje odkładanie wapnia w organizmie. rysów twarzy. gdzie występuje woda miękka. Ma ona niekorzystny wpływ na serce. a jego przyswajanie staje się utrudnione w przypadkach nadmiernego spożywania wit. Biały cukier zawiera dwieście razy mniej magnezu niż ciemna melasa. Na niedobór magnezu (a także niedostatek wapnia) narażeni są mieszkańcy okolic. Należy wówczas uwolnić ośrodkowy układ nerwowy od nadmiaru manganu. Na naszym stole goszczą produkty oczyszczone. Przyswajanie magnezu utrudnia wiele środków farmaceutycznych. zwłaszcza w nadmiarze. Ulega zniekształceniu tonus mięśniowy. Ludzie korzystający z wody twardej mają na ogół niższe ciśnienie krwi. których przydatność określam za pomocą współczynnika G oznaczającego stosunek magnezu do manganu (szerzej na ten temat w artykule „Wskazania dla chorych na stwardnienie rozsiane”). siarczan magnezu. Nie ma obawy przedawkowania magnezu za pośrednictwem codziennego pożywienia. nieznaczne napięcie mięśniowe utrzymywane przez ustawiczny dopływ impulsów ośrodkowego układu nerwowego. Lekarz zapisujący pacjentowi magnez staje więc przed delikatnym problemem. chorzy na SM mogą uzyskać pożądany efekt poprzez stosowanie wyselekcjonowanych produktów spożywczych. W większych ilościach wykazuje on właściwości toksyczne. magnezyt. toteż przyjął się zwyczaj jej rafinowania i rugowania z niej tego nadzwyczaj cennego pierwiastka. a więc niekiedy niemal zupełnie pozbawione tego pierwiastka. nasza powszednia dieta jest bowiem uboga w ten pierwiastek i raczej należy dokładać starań. Natomiast woda twarda. by dostarczać ustrojowi konieczną ilość Mg. MANGAN (Mn) Szczególną właściwością tego pierwiastka jest zdolność wypierania magnezu z osłonek mielinowych pokrywających włókna nerwowe. fasolka szparagowa przerobiona na konserwę traci 56 proc. by tak dobierać produkty spożywcze. traci oczyszczone ziarno zbóż (jedzmy więc pieczywo z mąki z pełnego przemiału). Bardzo wiele magnezu. spazmofilia. co sprawia. który zalecam chorym na stwardnienie rozsiane (SM). Mg. Dla organizmu również szkodliwy jest nadmiar magnezu. Klasycznym przykładem jest sól używana w kuchni. ma dobroczynny wpływ na serce. zachowanie napięcia ścian narządów wewnętrznych.centrowaniu myśli. rafinowane. D. wapnia i białka. wodorotlenek magnezowy i chlorek magnezu.

Rzadko mamy do czynienia z niedoborem Cu. Zła przemiana miedzi nosi nazwę choroby Wilsona.0004 proc. Sole manganu stosowane są w leczeniu anemii. zmiany skórne i kostne. pomidory. Miedź wchodzi w skład enzymów i pobudza ich aktywność. Nadmiar miedzi może być źródłem anemii. Wraz z żelazem bierze udział w syntezie hemoglobiny. następnie w kościach i wątrobie. uczestniczy w tworzeniu kości i utrzymaniu w sprawności osłonek mieliny włókien nerwowych. ostry reumatyzm stawów. Najwięcej miedzi zawierają orzechy. niedokrwistość. drgawki epileptyczne. cebula. do leczenia zakażenia gronkowcami chorób skórnych (liszajec). choroby pochodzenia wirusowego (np. Miedź leczy stany infekcyjne pochodzące od gronkowca złocistego. por. Nadmiar Cu jest szkodliwy i wywołuje groźne następstwa. kalarepa. Niedobór Cu może wystąpić w nerczycy bądź biegunce. jest zalecana w stanach nowotworowych. Nadmiar manganu powoduje wytrącenie magnezu w surowicy krwi i może doprowadzić do następujących chorób: krzywica. np.).Mangan jest konieczny do prawidłowego rozwoju komórek. Dzienne zapotrzebowanie na ten pierwiastek. także pieprz oraz kakao. zaburzeń układu oddechowego oraz zaburzeń funkcjonowania wątroby. częściej natomiast z nadmiarem miedzi w organizmie. którego ilość w organizmie człowieka o wadze 70 kg wynosi 12 mg . jakie wykonuje bądź wspomaga. w której dochodzi do zwyrodnienia jąder soczewkowych w mózgu. niedoczynność tarczycy. Ten sam środek stosuje się w walce z grzybicą roślin oraz do dezynfekcji toalet publicznych. burak. Organizm człowieka dorosłego zawiera 100-150 mg miedzi (0. MIEDŹ (Cu) Miedź jest zaliczana do grupy pierwiastków niezbędnych dla organizmu człowieka ze względu na funkcje.waha się w granicach 3-10 mg i w zasadzie jest pokrywane przez normalną dietę. marskość wątroby. wątroba wołowa. pomarańcza. Niedobór manganu w organizmie może wywołać ubytek masy ciała. a najwięcej tego pierwiastka znajduje się w mięśniach. winogrona. co całkowicie pokrywa zapotrzebowanie organizmu. co jest szczególnie ważne dla chorych na stwardnienie rozsiane. pyłek kwiatowy. zaburzenia w układzie krążenia. Przede wszystkim pierwiastek ten sprzyja wchłanianiu żelaza z przewodu pokarmowego i ułatwia jego przyswajanie. reguluje pracę wydzielniczą tarczycy. Zewnętrznie. zapalenie wielostawowe. hamuje zbytnią koagulację krwi. ostre stany gorączkowania. Obfitym źródłem manganu jest herbata oraz żurawina. uczestniczy w procesie wytwarzania krwi. osłabienie płodności. 320 . Znanym antyseptykiem jest nadmanganian potasu. oddychania. grypa). Przeciętna dieta dostarcza dziennie 2. grzyby. katalizuje proces powstawania hemoglobiny. wiśnia. stosuje się siarczan miedzi i cynku w postaci roztworu. pomaga w przywracaniu organizmowi utraconych zdolności obronnych.5-5 mg Cu. szpinak. ostrygi. Niski poziom miedzi w ustroju ludzkim może być przyczyną niedokrwistości i zahamowania wzrostu oraz powodować wzrost cholesterolu we krwi. migdały. jabłko. opóźnienie wzrostu u dzieci. ośrodkowego układu nerwowego. nieprawidłową mineralizację kości. dobrym źródłem tego pierwiastka są nasiona zbóż. a także do marskości wątroby.

czyli rzadkoskurcz będący zwolnieniem akcji serca poniżej 60 uderzeń na minutę.Miedź może wywołać nudności. szkodzi nerkom i wątrobie. ogólne osłabienie. jest stosowany przy zatruciach pokarmowych). któremu towarzyszy wysoki poziom potasu wewnątrzkomórkowego. zwłaszcza mięśnia sercowego. niż wszystkie pozostałe grupy pokarmów. azotan potasu (stosowany przy dolegliwościach oskrzelowych).do zatrzymania akcji serca. biegunkę. W lecznictwie częściej niż sam potas stosuje się jego związki. a jego kation jest bardzo ważnym składnikiem płynów wewnątrz i pozakomórkowych. drętwienie i mrowienie kończyn. bóle brzucha. bromek potasu (działa antyseptycznie i uspokajająco). osłabienie mięśni oddechowych oraz wiotkie porażenie kończyn. rozpulchnia substancje białkowe). Nadmiar potasu w surowicy krwi objawia się zmianami w funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego. stosowany na ukąszenia żmij). gościec stawowy chroniczny. ataki gorączki oraz zatrucia (dawka śmiertelna wynosi 10 g). wywołuje uszkodzenie i osłabienie mięśnia sercowego oraz zaburzenia rytmu serca.pierwiastek o właściwościach zasadowych. POTAS (K) Ten niezwykle aktywny . wpływa na aktywność mięśni. aktywuje w organizmie ponad 40 reakcji enzymatycznych. obniżenie ciśnienia krwi. Wzrost poziomu potasu w surowicy krwi może być toksyczny. zwyrodnienie stawów w okresie przekwitania. co u sportowców może być zjawiskiem fizjologicznym). chlorek potasu (lekki środek dezynfekujący i utleniający. otyłość z powodu zatrzymania wody w organizmie. przy dużym odwodnieniu. potas należy podawać przy leczeniu Digoxiną lub Lantosidem C starczego zapalenia mięśnia sercowego. paraliż jelit. wodorotlenek potasu (środek ułatwiający trawienie). skąpomocz.wraz z sodem odgrywa decydującą rolę w przewodnictwie nerwowym. odtruwa nadmiar fosforu i morfinę. dolegliwości płucne. odkaża cuchnące rany. Siarczan miedzi wywołuje zielone wymioty. Zarówno nadmiar. Niedobór potasu. osłabieniem akcji serca (bradykardia.bardziej niż sód . nadto pobudza perystaltykę jelit. jak ziarna zbóż. Wskazania lecznicze do stosowania potasu: zmęczenie mięśni. przeciwdziała nadkwaśności treści żołądkowej. Dzienne zapotrzebowanie organizmu na ten pierwiastek wynosi 1-3 g i mogą je zaspokoić takie artykuły spożywcze. Potas . które są bogatszym źródłem potasu. a także przy stosowaniu środków moczopędnych. służy do płukania żołądka i pochwy. Częsty kontakt z miedzią może wywołać choroby skórne. chlorek potasu (jest składnikiem roztworu fizjologicznego). Zdenerwowanie powoduje wzrost zapotrzebowania na potas na poziomie górnej granicy dawki dziennej. bierze udział w regulacji nadnerczy oraz odgrywa bardzo ważną rolę w utrzymaniu równowagi wodnej tkanek. 321 . Uczestniczy w procesach regulacji równowagi kwasowozasadowej oraz ciśnienia osmotycznego. Nadto stwierdza się zmiany psychiczne. po zażywaniu środków moczopędnych. nadmanganian potasu (działa antyseptycznie. który może wystąpić np. jarzyny i ziemniaki. reumatyzm chroniczny. a w końcu . jak i niedobór tego pierwiastka są szkodliwe dla zdrowia. jest składnikiem płynu Lugola). bolesne skurcze mięśni oraz osłabienie ich siły. Oto niektóre z nich: octan potasu (działa moczopędnie. co ma miejsce przy niewydolności nadnerczy w chorobie Addisona. jodek potasu (rozpuszczalny w wodzie: działa wykrztuśnie. co występuje najczęściej u chorych z niewydolnością nerek. Osłabienie tonów serca prowadzi do zapaści naczyń obwodowych.

co jest zjawiskiem pogłębiającym się . że powoduje on w jelitach przemianę wirusa łagodnego i uśpionego w zjadliwą. Winowajcami są nowoczesne metody uprawy ziemi powodujące. uchodzi dzisiaj za wyjątkowo dobroczynny. Aminokwasy egzogenne działają wedle reguły stałych proporcji. nadmiar Se podawany w lekach niszczy aminokwas egzogenny metioninę. że selen jest wypłukiwany z gleby i spływa do rzek. W zasadzie każdy składnik pokarmowy zawiera selen. Rzadziej mamy do czynienia z przypadkami nadmiaru selenu. które miały istotny wpływ na rozwój medycyny. 322 . oczyszczanie i konserwowanie. Brak choćby jednego z tych ośmiu aminokwasów egzogennych prowadzi do śmierci. którego rolę i funkcję w organizmie poznano stosunkowo niedawno. łakoci. słodzonych wypieków. będącego skutkiem obfitości tego pierwiastka w glebie. Nadto pierwiastek ten bardzo źle czuje się w towarzystwie węglowodanów. które określane są jako egzogenne i muszą być dostarczane organizmowi w produktach spożywczych. Medycyna potwierdziła.jej rafinowanie. natomiast jego nadmiarowi towarzyszy zwiększona częstotliwość przypadków choroby nadciśnieniowej. Nadmiar biopierwiastków powoduje stan zatrucia. które są budulcem białka.z niedostateczną jego ilością. metioniny). że rozwój chorób na tle krążeniowym występuje wśród mieszkańców regionów o glebie ubogiej w selen. Pierwiastek ten. których obecność sprawia. ale zarazem bardzo niebezpieczny. toksyczną i wysoce zakaźną mutację. a także przemysłowa obróbka żywności . Moje rozważania naukowe na temat chorobowych następstw nadmiaru selenu doprowadziły mnie do wniosku. Doskonałą ilustracją tego może być wykrycie biochemicznych właściwości selenu. co przy innych okazjach: mniej cukru. prawidłowym odżywieniem). organizm ludzki nie jest w stanie biosyntetyzować ośmiu (w tym m. częściej . ubytku masy. zahamowań wzrostu u dzieci. magnez i selen działają profilaktycznie i chronią przed zawałami oraz chorobami nowotworowymi. jak i nadmiar selenu. natomiast niedobory są przyczyną licznych chorób. że staje się nieprzyswajalny. Spośród ponad dwudziestu powszechnie występujących aminokwasów. W literaturze fachowej spotykam oświadczenia przedstawicieli medycyny. ciast. choć nie wszystkie artykuły spożywcze potrafią zaspokoić zapotrzebowanie organizmu. W ogóle należy zwrócić uwagę. działalność selenu zmusza organizm do wytwarzania ciał odpornościowych w przypadku zagrożenia infekcją (odporność na zakażenia.SELEN (Se) Współpraca chemii i biologii odkryła wiele ważnych leków. nadto jest grzybobójczy. miażdżycy oraz złego krążenia. neutralizuje działanie mykotoksyny dzięki czemu zmniejsza zagrożenie ustroju. Powtarzam więc to samo. selen jako antyoksydant (przeciwutleniacz) ogranicza szkodliwe utlenianie się komórek.in. by został przywrócony stan równowagi i organizm zawierał je na poziomie optymalnych wartości wagowych. a więc chroni je przed deformacją i uszkodzeniami genetycznymi DNA. co może być przyczyną śmierci chorego. wywołującą martwicę wątroby i upośledzenie w biosyntezie białka. Jest mikroelementem wpływającym na przedłużenie młodości. jest uwarunkowana odpowiednim. Niedobór aminokwasów prowadzi do zakłóceń w przemianie materii. w tym infekcje wywołane rakotwórczym wirusem. które usuwają selen. że selen i witamina E są zbawcze dla serca (stwierdzono ich działanie synergiczne). że w leczeniu biopierwiastkami obowiązuje zasada podawania ich pacjentom w takich ilościach. zatem sprzyja prawidłowemu rozwojowi tkanek. Szkodliwy jest zarówno niedobór. Według mojego przekonania.

spożywajmy ograniczone ilości białego cukru.wzmaga ogólną odporność organizmu. kraby. choroba białych mięśni.ryby. Zaobserwowano. kiełki pszenicy. wątroba. W organizmie człowieka nadmiar selenu wywołuje objawy zatrucia. Zatruciom selenem zapobiegają siarka i magnez. nie zapominajmy. dbać o linię (nie tyć). unikać pokarmów kancerogennych. ale czystym powietrzu. W nowoczesnej medycynie ludowej odróżnia się dziesięć typów chorób zakaźnych. niepłodność. Mając właściwości ochraniania kwasów nukleinowych przed uszkodzeniami . dużo Se zawierają nerki (wieprzowe. serce. Pszenica wyrosła na glebie bogatej w Se staje się toksyczna dla bydła. langusty.nie tylko zresztą .1 mcg.z nadmiarem. wszelkie „owoce” morza . Przy leczeniu chorób będących następstwem niedoboru selenu należy odrzucić papierosy i alkohol. powyżej . Jaką stosować dietę. Optymalny i najbardziej korzystny dla organizmu poziom selenu wyznacza ilość 0. o czym już wspomniałam. warzyw i owoców oraz ich świeże soki. iż w konserwach i koncentratach dochodzi do utraty połowy zawartości selenu. powietrze zanieczyszczone nadmiernie utlenia komórki i niszczy zdolności immunologiczne organizmu. ale bez cukru). pomidory. I jeszcze raz przypomnę: produkty oczyszczone i rafinowane tracą bardzo wiele . co notuje się na przykład w okolicach Zakopanego. Zalecenia lecznicze. Otóż w okolicach zamieszkiwanych przez ludność otrzymującą selen poniżej optimum. niźli w rejonach odznaczających się dostatkiem Se. spożywać surówki z jarzyn. a więc znajduje się on także w occie jabłkowym. jajka. Selen w dawce optymalnej zapobiega utlenianiu hemoglobiny i sprzyja leczeniu białaczek. a więc czyni je podatnymi na zmiany nowotworowe. nadciśnienie tętnicze. pomaga w dusznicy bolesnej. Jabłko zawiera selen . wodzie i pokarmach występuje dystrofia mięśni. grzyby. ziarna kukurydzy (dla profilaktyki selenowej wystarczy regularnie jadać płatki kukurydziane z mlekiem. wszelkie artykuły spożywcze z mąki z pełnego przemiału (w pieczywie razowym jest trzy razy więcej Se niż w białym).selenu. a także sól morska oraz kopalna (ale nie warzona). Tak wiec w profilaktyce przeciwnowotworowej selen odgrywa nader ważną rolę. obniża odporność komórek. Zauważono na przykład pewną prawidłowość. Mieszkańcy okolic bardzo bogatych w ten pierwiastek nie powinni hodować bydła. biegunki. Nadmiar Se wywołuje ślepotę u koni i powoduje złe zalęganie się jaj. do których zaliczamy infekcje organizmu drobnoustrojami choro323 . Selenian sodu w diecie chroni przed małymi dawkami aflatoksyny i innych mykotoksyn żywych komórek i organizmów. że niski poziom Se występuje u chorych na raka. aby zapewnić organizmowi pożądaną ilość tego zbawiennego pierwiastka? Otóż bardzo bogatym źródłem selenu są drożdże i czosnek. arteriosklerozę. działa korzystnie na mięsień sercowy i naczynia krwionośne. poniżej tej wielkości mamy do czynienia z niedoborem. wołowe. homary. krewetki. co może się wiązać z niedostatkiem Se w glebie. unikajmy przeto białej soli. a generalnie notuje się wyższą śmiertelność. otwiera więc możliwości zapobiegania chorobom wywoływanym przez grzybki. ograniczać rafinową sól. Bardzo dobrym źródłem Se są otręby pszenne. W celu ochrony biopierwiastków niezbędnych dla utrzymania zdrowia oraz witamin należy dużo przebywać na świeżym.Selen jest pierwiastkiem śladowym. złe krążenie krwi. Niedostatek tego pierwiastka. pamiętajmy o razowym pieczywie. dzięki czemu tworzy puklerz zabezpieczający ustrój przed licznymi chorobami. Bardzo poważne konsekwencje wiążą się z przedawkowaniem selenu. zaczyna ono bowiem chorować na kopyta. cukier i białą mąkę. cielęce). choroby wątroby.

We Francji dr J. Prawie 75 proc. w witaminie B l. a więc jest potrzebny do leczenia chorych na SM. gdyż działa podobnie jak filtr oczyszczający organizm z toksyn. ginekologiczne. np. do tworzenia glikokolu. choroby bronchopłucne. podobne do wiązania fosforanowego. Po zabiegu należy ciało opłukać dokładnie z pozostałości siarczku selenu. przede wszystkim z moczem. Doświadczalnie stwier324 . 7. Związki zawierające siarkę mają znaczenie w mechanizmach detoksykacji. W przeszłości dość długo siarkę ignorowano. Valnet stosuje taki podział chorób infekcyjnych: 1. Jest obecna we wszystkich komórkach organizmu ludzkiego. dróg moczowych. kopyt itp. uszu i gardła. Z punktu widzenia zdrowia ludzkiego. substancji obniżającej ciśnienie krwi i występującej we wszystkich tkankach.botwórczymi z przenoszeniem zarazków z jednego organizmu na inny. tj. Valnet zaleca stosowanie ziół. mózgu. a po jednej ampułce przez następnych 15 dni. 3. w metioninie. Stosuje się dwa razy w tygodniu przez dwa tygodnie po 15 min. stąd większe zapotrzebowanie na siarkę ludzi obficie owłosionych. opryszczek z zapaleniem jamy ustnej z rozsianymi pęcherzykami na śluzówce ust. prostego aminokwasu alifatycznego. Do leczenia półpaśca i opryszczek zaleca po dwie ampułki dwa razy dziennie przez 15 dni. siarczanu nikotyny. stany gorączkowania. Siarczek selenu w postaci zawiesiny jest stosowany we Francji do leczenia chorób skórnych ze strupami na skórze owłosionej i łupieżu pstrego. 8. narządów płciowych u mężczyzn. 2. choroby wirusowe typu grypy. przewodu pokarmowego. Siarkę znajdujemy m. 4.Dużo aminokwasów siarkowych zawiera keratyna . SIARKA (S) Siarka jest pierwiastkiem chemicznym znanym od najdawniejszych czasów. Siarka zajmuje piąte miejsce w hierarchii makroskładników mineralnych niezbędnych dla organizmu ludzkiego. infekcje skórne.in. tj. smarując ciało po uprzednim obmyciu skóry. który pośredniczy w aktywnych czynnościach mięśni. Jej rolę w organizmie zaczęto doceniać. W przyrodzie występuje w dużej ilości. W metabolizmie ważną rolę odgrywa bogate w energię wiązanie siarkowe. stany gorączki wysypkowej. 5. choroby nosa. siarki zatrzymanej w organizmie jest utleniane do siarczanów i wydalane. gdy stwierdzono. w aminokwasie występującym w wątrobie i potrzebnym chorym zakażonym złośliwym wirusem HIV Siarka umożliwia wątrobie wykonywanie czynności odtruwania. potem przeszła w zapomnienie i nie była uznawana. a grupa SH w oddychaniu tkankowym. tj. w heparytynie. 6. siarka jest niezbędna w tworzeniu połączeń organicznych. które muszą być pobierane z pożywienia. olejków eterycznych i między innymi selenu w postaci płynnej w szklanych ampułkach.. które łatwo przechodzą w bolesne owrzodzenia. Część siarczanów wchodzi w połączenie ze związkami organicznymi i w ten sposób przyczynia się do detoksykacji ze związków obcych. . Głównym źródłem siarki w organizmie są dwa aminokwasy: metionina i cysteina. Niewielkie ilości nieorganicznych siarczanów wraz z sodem i potasem występują we krwi i innych tkankach. Do leczenia tych chorób dr J.białko włosów. przede wszystkim w białkach komórkowych jako bardzo ważny składnik struktury białkowej. w kwasie glutaminowym niezbędnym dla układu nerwowego. ważnych funkcji w ustroju ludzkim. że wchodzi w skład bardzo licznych związków organicznych utrzymujących wiele różnych. 9. 10.

pietruszka. obrzęk płuc. groch. Nadzwyczaj toksyczny jest siarkowodór. Choremu należy zapewnić ścisły odpoczynek przez kilka godzin. Wdychanie tlenków siarki wywołuje duszności. zaburzenia równowagi. błona śluzowa jajowodu. że siarka korzystnie oddziałuje na stawy. zapalenia macicy. przy reumatyzmie. W ten sposób może być leczony trądzik. aż do zapaści. dolegliwości płucne. nadmierne łzawienie. cukrzyca. środki nasercowe i antybiotyki. różne infekcje jelitowe. zapalenie pochwy.dzono. Siarka w takiej postaci jest nietoksyczna. Chorym na SM zaleca się leki homeopatyczne z siarki D 10 do 15. Zatrucie przez dawki mniejsze powoduje obrzęk płuc lub zapalenie oskrzeli. śpiączka. orzeszki laskowe. trudności w oddychaniu. cebula. nadciśnienie. Organizm czerpie siarkę mineralną z wielu pokarmów roślinnych. chlor. rzepa. arsen. miażdżyca naczyń. brom. aby nie powiększać jego zapotrzebowania na tlen. krzem. niekiedy bezmocz. skórę i stan jej owłosienia. np. Niedobór siarki wywołuje różnorodne.w postaci kąpieli. ich nieżyt i ostre schorzenie płuc.dwutlenek. chorobie zwyrodnieniowej. automatycznie bowiem realizuje harmonię i równowagę w ich przyswajaniu. Siarka jest doskonałym środkiem przeciw starzeniu w miarę jak następuje zmiękczenie tkanek. Organizm zdrowy odrzuca nadmiar biopierwiastków. zapalenie zatok przynosowych. trójtlenek. potas. schorzenia skórne. Smarować watką raz dziennie. Przy leczeniu wyżej podanych chorób zalecam korzystanie z właściwości uzdrawiających wód mineralnych. np. Siarka jest stosowana do leczenia wielu chorób: artretyzm. Po kilku lub 325 . jod. Leczenie polega na odpoczynku i dotlenianiu się. Tiosiarczan sodowy (15-20 proc. jak magnez. Małe ilości siarki działają rozwalniająco. Chronicznymi objawami zatrucia są zaburzenia wzroku. z Buska. soczewica. trudności w oddychaniu. Te ostatnie mogą wystąpić podczas mgły zawierającej kwas siarkowy. jest to tzw. Można podawać tlen. zapalenie tętnic. Siarkę zawiera czosnek. mangan. siarczek węgla i siarkowodór. zawierających ciepłe związki siarki z wapniem i sodem oprócz wielu innych cennych mikroelementów. do smarowania pospolitego grzybka skóry (łupieżu pstrego) występującego często na skórze pleców i klatki piersiowej oraz na ramionach. niekiedy bardzo ciężkie zaburzenia. Rozdrobniona przyłożona do skóry siarka ulega chemicznej zmianie. myta siarka. rzodkiew. W przypadku średniego stężenia występuje duszność. a przy reumatyzmie stawowym . zaburzenia wątrobowo-żółciowe. migdały. Siarka stosowana jest zewnętrznie w postaci maści na łupież i świerzb. Leki apteczne zawierają zazwyczaj siarkę w postaci żółtego proszku. Jego wdychanie może wywołać niemal natychmiastową śmierć. trąd. kwas siarkowy. Taką siarkę zaleca lekarz na użytek wewnętrzny na rozwolnienie i jako jelitowy środek antyseptyczny. lit. reumatyzm. Bardziej szkodliwe niż siarka czysta są jej pochodne . fasola. żelazo. np. wstępnie uwolnionej z kwasowości w wyniku mycia. na zniekształcenie tkanek chrzestnych i ścięgnistych. gorczyca. jak również w postaci kremu czy płynu w dermatologii do przemywania owłosienia skóry głowy. otrzymywana z siarki kwiatowej. kalafior. kapusta. a także na miażdżycę czyli stwardnienie tętnic. łojotok zwykły. łuszczyca. seler. mięso. przy pasożytniczych schorzeniach skórnych ropnych skóry.) służy do użytku zewnętrznego. dna. rzeżucha.

którego większość znajduje się w płynach pozakomórkowych ustroju. Powszechnie znana jest tzw. sól gorzka. jest współodpowiedzialny za utrzymanie właściwego ciśnienia osmotycznego w płynach ustrojowych. która zajmuje się m. 20 proc. Stąd także znaczenie prawidłowego zestawu produktów spożywczych. sól karlsbadzka. także sól Seignetta. niewydolność krążenia). W fizjologii chemicznej. przy skłonnościach do nadmiernego pocenia się -objawi się skurczami mięśniowymi kończyn i brzucha. Przykładem dubletu jest sód i potas. Korzystna natomiast jest sól morska. Dawkowanie powinien ustalić lekarz. hypotermię. która służy do sporządzania leczniczego napoju. skłonności do wymiotów.in. potas sprzyja wydalaniu wody). rolą biopierwiastków w organizmie. dublety (pary) bądź triplety (grupy trzech pierwiastków). w stanach obrzękowych (marskość wątroby. w schorzeniach nerek. Organizm człowieka zawiera ok. Uspokajająco działa bromek sodu. leczy zatrucia pokarmowe przy pokrzywce pokarmowej nawet bardzo uporczywej i długotrwałej. tachykardię. Roztwór wodny kwaśnego węglanu sodu jest środkiem na nadkwasotę. której dzienne spożycie przez dorosłych nie powinno przekraczać 5 g. Niedostatek sodu wywołuje ogólną słabość. 326 . W ogóle nie zachęcam do używania białej soli rafinowanej. podczas gdy np. używany w ilości l łyżka na pół szklanki gorącej wody na czczo lub trzy razy dziennie przed jedzeniem. wraz z chlorem i potasem odgrywa decydującą rolę w regulacji równowagi kwasowo-zasadowej. Ten sam lek. wysychanie błon śluzowych. stosowany przy leczeniu epilepsji i nadwrażliwości nerwowej. mdłościami i biegunką. kwas solny. Sól taka. by zapewnić organizmowi niezbędne i w odpowiedniej ilości składniki mineralne. Podstawowym źródłem zaopatrzenia organizmu w sód jest sól. natrafiamy na zjawisko współzależnego. To najlepsza droga. a w konsekwencji tego . chorzy cierpiący na nie powinni ograniczyć spożycie soli do l g dziennie. dochodzi do zachwiania ich równowagi biologicznej w ustroju.kilkunastu dniach skóra wraca do zdrowia. SÓD (Na) Sód jest metalem o właściwościach zasadowych i należy do pierwiastków bardzo aktywnych chemicznie. który może wystąpić np. Niedobór sodu w organizmie. skąpomocz. synergicznego współdziałania poszczególnych pierwiastków. W organizmie ludzkim. w przeciwnym przypadku. nie jest wskazana dla chorych na serce oraz osób otyłych. jest wespół z potasem niezbędny dla normalnego funkcjonowania i utrzymania sprawności nerwów oraz mięśni.choroby. które dla prawidłowego wykonywania swoich funkcji muszą występować we właściwej proporcji. wpływa na zachowanie przez nie normalnej pobudliwości. nawet lekko jodowana. chroni organizm przed nadmierną utratą płynów (kation Na+ wiąże wodę w tkankach działając pęczniejące. które tworzą tzw. siarczan sodowy. Sód i jego związki (np. Dawka dla dzieci musi być mniejsza niż u dorosłych. 100 g sodu w formie zjonizowanej. Ponieważ sód sprzyja zwiększeniu nadciśnienia tętniczego. bólami głowy. soda) mają szerokie zastosowanie w lecznictwie. która nie wywołuje otyłości i może być spożywana przez chorych na serce. w niewydolności kory nadnerczy (choroba Addisona).

np. Organizm ludzki zawiera 1.7 0.6 110 140 51 5 320 540 53 58 110 K 440 400 180 140 68 450 100 1300 790 400 400 300 230 140 410 410 350 130 140 4 80 130 380 260 250 WAPŃ (Ca) Wapń jest pierwiastkiem.9 190 16 24 110 5 12 31 0. dla utrzymania normalnej akcji serca oraz funkcjonowania mięśni i nerwów.1 2 0.1 0. dość miękkiego metalu. 327 . Niemal wszystek wapń znajduje się w kościach i zębach. marmur.8 0. gips.5 proc. że występuje on w ilościach większych aniżeli jakikolwiek inny kation.A oto zestawienie ilustrujące występowanie sodu (Na) i potasu (K) w niektórych artykułach spożywczych (w mg/100 g): morele wiśnie truskawki śliwki jabłka pszenica ryż fasola sucha szpinak brokuły kalafior seler kapusta sałata marchew ziemniaki buraki jaja kurze mleko krowie masło nie solone ser biały ser „Cheddar” wołowina wieprzowina kurczę Na 0.39 proc. to znaczy. który w stanie czystym ma postać srebrzystobiałego.) są sole wapnia. tylko niewielka ilość Ca nie wchodzi w strukturę kostna i występuje w płynach ustrojowych będąc częściowo zjonizowana.5 1 0. przeciwdziała powstawaniu stanów nowotworowych. dolegliwościach płucnych (przy gruźlicy). Ca. zapaleniach węzłów chłonnych. Działa przeciwzwyrodnieniowo. Bardzo rozpowszechnione w przyrodzie (3. Wapń zjonizowany ma duże znaczenie w krzepnięciu krwi. wapień. odgrywa istotna rolę w przepuszczalności błon jądra komórkowego. stanach zmęczenia.

W mleku krowim stosunek magnezu do manganu wynosi 6500 (a w kozim . Zn. Wysokie spożycie wapnia oraz wit. Dorosły człowiek potrzebuje dziennie około 10 mg Ca na kilogram masy ciała.tłuste: edamski.in. miedź i żelazo tworząc nierozpuszczalne związki wydalane z moczem i kałem co jest niekorzystne zwłaszcza dla chorych na stwardnienie rozsiane.1640). stanowi potencjalne źródło hiperkalcemii. więc konieczne jest picie surowych soków jarzynowych i jadanie surowych warzyw. pełnotłusty. żółtka. Poniższa tabela (wg A. Cu. Zn. Szczygła) pozwala zorientować się w zawartości Ca w niektórych produktach spożywczych (w mg/100 g produktu): mleko w proszku odtłuszczone 1277 szproty 1003 sery żółte (w kolejności od najwyższej zawartości Ca) . podpuszczkowy. do 19 lat 500-600 mg. witamin D2. W celu zaopatrzenia w dodatkowe ilości Ca podaje się mleczan. należy na każdą jego część dostarczać organizmowi odpowiednią ilość Mg. Wyjąwszy przypadki ostrej tężyczki żołądkowo-jelitowej. nadmiernego uwapnienia. przez dzieci. Najbogatszym źródłem łatwo przyswajalnego wapnia jest mleko. lepiej dostarczać organizmowi Ca z produktami spożywczymi. Dzieci do 12 miesięcy potrzebują 500-600 mg dziennie. W organizmie ludzkim jest normalnym składnikiem mięśni. Ca. każdy bowiem ubytek magnezu opóźnia proces leczenia. Jednoczesne spożywanie surówek. wiąże w jelitach wapń. zwłaszcza po złamaniu kości to wtedy nie wolno stosować Lanatosidu C i digoksiny. toteż zarówno mleko. Kobieta w ostatnich miesiącach ciąży potrzebuje do 1. toteż podaż Ca należy zwiększyć do 800 mg dziennie. sprawnej pracy przytarczyczek. edamski. Wapń działa skuteczniej z witaminami D3. wątroby. fluoru i miedzi. Ca i Cu. ementaler. myśliwski tłusty 795-899 328 . gdy pobieramy dolomit (chronimy jelita przed cementowaniem). A i F.5 g dziennie. tj. Za normalną uważa się dzienną podaż 400-500 mg Ca. D. Pokarmy zbożowe mają działanie odwapniające z powodu zawartości kwasu fitynowego. płuc i mózgu. ale również lecytynę chroniącą przed sklerozą. który z produktami spożywczymi dostaje się do organizmu. Aby zapewnić lepsze przyswajanie wapnia. cynk. Trudno rozpuszczalna sól wapniowo-magnezowa kwasu fitynowego znajduje się w skórkach owoców i warstwie aleuronowej zbóż. które zawierają enzym fitazę. sery. żelazem. magnez. węglan lub glukonian wapnia oraz fosforany dwuwapniowe z wit. C. kwasem solnym. zawierające cholesterol. od obecności fosforu. np. W okresie starości kości ulegają odwapnieniu. Kwas fitynowy. trapistów. co ma zwłaszcza znaczenie. organicznego wapnia. gdyż tylko one zawierają enzym fitazę i gwarantują przyswajanie z jelit Mg. m. jak i jego przetwory zalecam chorym na stwardnienie rozsiane. a później.Przyswajanie wapnia przez organizm zależy od wielu czynników. sprzyja rozszczepianiu w jelitach soli kwasu fitynowego i uwalnia Mg. magnezu. W przypadku niedoboru Ca zalecam jadać sproszkowane skorupki jaj (1/2 łyżeczki dziennie). które stają się przyswajalne. tylżycki. D2. który zawiera węglan magnezu i węglan wapnia. średniotłusty. dostarczając łatwo przyswajalnego. Nie wolno stosować jednocześnie glukonatu wapnia i digitaliny. Uwaga. salami. Fityniany. a w wieku 10-15 lat już więcej: 600-700 mg dziennie. Enzymu fitazy nie zawierają produkty gotowane. gdyż może to wywołać zgon pacjenta.

uczucia ciągłego zmęczenia. 4.) białka śledź sardynka bez oleju chleb graham chleb pszenno-razowy chleb żytni seler natka pietruszki marchew groszek zielony czosnek chrzan jarmuż 759 703 532 530 499 293 240 118 91-98 48 147 6 17 437 26 27 66 60 193 45 54 85 86 155 Częstą chorobą kości w wieku podeszłym jest rzeszotowienie (osteoporosis) oraz łamliwość. także długotrwała nadczynność tarczycy może do tego prowadzić). Przestrzegając zaleceń osiągniemy. bezsenności. zaraz za magnezem. 5. 2. itp. 7. że: 1. jak układać swoją dietę. aby dostarczać organizmowi konieczną ilość wapnia. zawierająca wapń. ustalonej przez lekarza proporcji pomaga usuwać z organizmu ołów. chudy. Należy dostarczyć organizmowi uzupełniającą dawkę wapnia. będąca następstwem złego przyswajania Ca przez organizm w przypadku zaburzeń pracy gruczołów wydzielania wewnętrznego (np. pierwiastkiem. Wapń z magnezem w określonej.) żółtka (6 szt. homogenizowany) jaja świeże całe (2 szt. maślanka śmietanka ser twarogowy (tłusty. co pozwala wyzbyć się chronicznych bólów głowy. 6. znużenia. stresów. 3. kefir. dla którego Ca jest drugim dobroczynnym. a także długotrwałe leżenie. u mężczyzn ten szczyt przypada na okres 10 lat później). Twarda woda. magnez.gouda cheddar bryndza rokpol topiony tłusty edamski mleko zagęszczone słodzone mleko zagęszczone niesłodzone mleko krowie (też kwaśne). lit wskazana na serce. Wiadomo. Kości i zęby pozostaną zdrowe Ustali się prawidłowy rytm serca Obniży się poziom cholesterolu Znikną skurcze mięśni Ustąpi zwapnienie tętniczych naczyń krwionośnych Wzrost dzieci będzie przebiegał prawidłowo Zostanie wzmożona krzepliwość krwi 329 . lęków oraz dolegliwości żołądkowych. przytarczyczek. (Najwyższa gęstość kości występuje u kobiet w wieku 35-45 lat. paraliż.

. śliwki suszone. a najbogatszymi w ten pierwiastek są: pokrzywa. Żelazo występuje w wielu produktach roślinnych i zwierzęcych. W błonie śluzowej jelita znajduje się białko apoferrytyna. orzechy. pietruszka. drożdże. narzekają na bóle głowy. peptydy. W ustroju człowieka o wadze 70 kg występuje 4. ale obecność ołowiu w organizmie wywołuje zaburzenia w tej syntezie. są stale zmęczone. wapnia występującego w organizmie ludzkim to budulec kości i zębów. polinukleotydy. Zapotrzebowanie na żelazo zmienia się u ludzi w zależności od wieku i np. aminokwasy). po 18 roku życia . żółtko. Kobiety chorują częściej na niedobór żelaza niż mężczyźni. Od tej dolegliwości można uwolnić się popijając ocet jabłkowy według moich przepisów. ŻELAZO (Fe) Żelazo jest najpospolitszym metalem ciężkim. owoce strączkowe. młodzież 12-18 lat . kobiety podczas ciąży i laktacji 18 mg. jednak faktyczne zapotrzebowanie organizmu wynosi najwyżej l mg. Żelazo występuje w produktach roślinnych najczęściej w formie kompleksowej z alifatycznymi hydrokwasami (fenole. Dzienny pobór Fe winien wynosić 10-15 mg. w mioglobinie 8-10 proc. Do prawidłowego przyswajania Fe potrzebne są ślady miedzi. W hemoglobinie i mioglobinie jest podstawowym pierwiastkiem służącym do transportu i do kumulowania molekularnego tlenu. czyli zwyrodnienie kości zwane zrzeszotowaniem. ozór. z tego przyswaja się mniej niż 10 proc. podroby (wątroba. dziecko do lat 12 -10 mg. z czego tylko ułamek miligrama jest wchłaniany i przyswajany przez organizm.18 mg. migdały.5 g dziennie. węzłach chłonnych i gruczołach chłonnych. tiole. natka. niektórych chorób (zespół złego wchłaniania w jelitach).wówczas będzie on pobierany z kośćca i zacznie się odwapnienie. Ca krąży we krwi i innych płynach ustrojowych i jest wielkością stałą. cierpią 330 . poniżej zaś l mg powoduje choroby zwane anemiami. Dzieci z niedoborem żelaza uczą się źle. łatwo popadają w gniew. nukleoproteiny. a w produktach zwierzęcych w połączeniu ze specyficznymi substancjami kompleksotwórczymi jak apotransferryna. a z nich najważniejsze są hemoglobina i mioglobina. jeśli pacjent nie choruje na nadkwasotę. kakao. mają niezdrową cerę. Przy niedoborze potasu. Szczególne znaczenie mają proteiny hemowe. bardzo dobrym źródłem Fe są tzw. kwasy żółciowe. rodzynki. Jeżeli zatem w codziennym pożywieniu nie dostarczymy organizmowi dostatecznej ilości wapnia zwłaszcza w ciąży . Na ok. Żelazo zawarte w enzymach bierze udział w przemianach tkankowych (procesy biochemiczne z udziałem tlenu pochodzącego z atmosfery).2 g żelaza. produkty zbożowe z żyta i owsa. które wówczas nabrzmiewają. ale pod warunkiem. z której uwolnione żelazo przechodzi do krwi. mają oddech krótki i szybki. nerki). Żelazo jest biopierwiastkiem niezbędnym dla wszystkich organizmów zwierzęcych. Żelazo kumulujące się w tkankach staje się toksyczne (powyżej 100 mg). która łączy się z żelazem i przechodzi w ferrytynę. żelazo ma niekorzystny wpływ na krążenie chłonki w naczyniach.10 mg. 5 g Fe w organizmie ludzkim w hemoglobinie znajduje się 65-70 proc. Pozostały l proc. Żelazo służy do syntezy hemu. Niemowlęta i dzieci przyswajają z pożywieniem więcej procent żelaza niż dorośli. W zwykłej diecie codziennej spożywamy 10-20 mg Fe. Niedobór żelaza (syderopenia). Dla lepszego przyswajania Fe można ssać witaminę C w ilości 0. wielocukry.99 proc. Dzienne zapotrzebowanie na żelazo wynosi: niemowlęta 6-15 mg.

Gdy przyswajanie jest normalne i gdy stosuje się prawidłowe zestawy produktów spożywczych. niedostateczne wchłanianie Fe z powodu ciągłej biegunki lub dużych strat krwi. dorosłym jedną łyżkę dwa razy dziennie. 5. mdłości. wypadanie włosów.). przebywanie w szkodliwych warunkach. nadmierne spożywane białego rafinowanego cukru. nadmierne stosowanie diety mlecznej zawierającej mało Fe. Pić po pół szklanki dziennie przygotowanych w mikserze soków ze szpinaku. mrowienie. Dzieciom 2 łyżeczki. siemię lniane i liść pokrzywy. Na uzupełnienie niedoborów żelaza proponuje następujące leki naturalne: 1. U chorych. Sproszkować nasienie kozieradki. popijanie gorących płynów o temperaturze powyżej 45 st. łyżeczkę miodu. 6. wzdęcia. co daje stratę Fe do 28 mg. także z powodu niedokwasoty w żołądku. Zakłócenia we wchłanianiu żelaza mogą być dziedziczne. sałatek 1 zup. nerek. pokrzywy.20 g. gdyż żelazo jest centralnym jonem niektórych koenzymów będących częścią składową biotyków kompleksowych. 7. wystąpienie niedoboru Fe u dorosłych jest mało prawdopodobne. kwiatu głogu . 331 . owoc dzikiej róży . niemowlętom l łyżeczkę. Taka ilość Fe może być uzupełniona z normalnym pożywieniem. stosuje się preparaty z żelaza dożylnie lub domięśniowo. rano zagotować i popijać 2 razy dziennie po pół szklanki po jedzeniu. co ulega pogorszeniu.60 g. 4. białego pieczywa. np. 70 ml. gotować 20 min. Niedobór Fe sprzyja rozwojowi nowotworów. marchwi. Jedną łyżeczkę mieszanki: liść czarnej porzeczki . zajady w kącikach ust. Przeciętna utrata krwi u kobiet w czasie miesiączki wynosi ok. zalać szklanką zimnej wody na noc. gdy do ustroju wprowadza się nadmiar wapnia i cukru. przebywanie z dala od naturalnego światła i świeżego powietrza. Przy częstej utracie krwi popijać wywar ze skrzypu (dziennie 2 łyżki ziela na dwie szklanki wody. łamliwość paznokci. Przyczyny niedoboru żelaza: mała aktywność fizyczna. mniszka pospolitego. co powoduje brak kwasu solnego. Przyczyną niedoboru Fe może być także zbyt silny rozkład krwinek czerwonych przez toksyny. którzy nie tolerują lub nie wchłaniają Fe podawanego doustnie. Mogą być również skutkiem chirurgicznego usunięcia żołądka lub rozległej resekcji jelit. Niedobór Fe powoduje anemię z powodu krwawienia wewnętrznego. Jako przeciwwskazanie należy wymienić choroby żołądka i dwunastnicy oraz pobieranie tetracykliny. soli.20 g. nieumiejętne odchudzanie się. jedną łyżeczkę proszku wymieszać z dwiema łyżkami miodu i brać dwa razy dziennie po jednej łyżce.na zaparcia. niezdrowy połysk oczu i skóry. Stwierdza się wtedy drętwienie. dwie łyżeczki octu jabłkowego. np. Niedobór Fe działa hamująco na powstawanie przeciwciał. w rękach. Codziennie jeść po jednym pęczku natkę pietruszki i koperku do kanapek. które pobudzają układ krwiotwórczy : uzupełniają niedobory żelaza. a bogata w produkty mączne. nudności. niedojadanie. dieta uboga w mięso. C. Latem stosować pokrzywę zmieloną z dodatkiem cukru lub sok z pokrzywy z miodem. Pół szklanki przegotowanej ciepłej wody. nagłe bicie serca. 2. Pić raz dziennie. 3. Z leków aptecznych stosuje się doustnie ascofer i hemofer.

5 mg Fe z białkiem. Oto te zestawienia. W przypadku nadmiaru Fe apoferrytyna nie przyjmuje żelaza w błonie śluzowej jelit. 1-2 razy dziennie brać 15-20 kropli 10 proc. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia. WSPÓŁDZIAŁANIE BIOPIERWIASTKÓW Uważny czytelnik mógł zwrócić uwagę na pojawiające się od czasu do czasu opinie. podobnie jak niedobór. które ulega przesączaniu w kłębkach nerkowych. To zjawisko potęgującego się współdziałania albo wzajemnego wspomagania nosi nazwę synergizmu. która jest czerwonym barwnikiem krwinek i mioglobiny. 332 .. że w litrze wody wodociągowej może być do 0. 9. Przesycenie tkanek żelazem nazywa się hemosyderozą. Nadmiar soli żelaza powoduje zatrucia. cukrzycę.centralny jon hemoglobiny. przecedzić i popijać na czczo oraz przed spaniem. Toksyczne działanie Fe nie związanego w tkankach może spowodować uszkodzenie wątroby z objawami marskości. tj. W razie uczulenia na propolis . czyli pary szczególnie wydajnie ze sobą współpracujących pierwiastków oraz triplety -zestawy trzech pierwiastków.leczyć ziołami niedomogę wątroby przez dwa miesiące. które leczy się sokami z surowych warzyw i owoców.8. Polska norma podaje. W nerczycy może dochodzić do wydalania z moczem do 1. liść bobrka trójlistnego . Po latach może nagromadzić się w tkankach do 40 g Fe. Jeśli w surowicy osób zdrowych białko wiążące Fe jest tylko w 30 proc. Przy białkomoczu mogą występować straty Fe z moczem. jest również szkodliwy dla organizmu. gdzie gotuje się potrawy w żelaznych garnkach. Ziele tysiącznika. 20 proc. ziele piołunu. iż ten czy ów pierwiastek z jednym „nie lubi się”. brązową pigmentacją skóry. Może to być związane z hemochromatozą. rano zagotować. ale z innym bardzo chętnie współpracuje. dzięki czemu ich współdziałanie jest skuteczniejsze aniżeli suma działań każdego z nich osobno. ludzi występuje niedokrwistość z powodu niedoboru Fe. gdy wydalanie Fe z organizmu napotyka przeszkody. nasycone. co ma miejsce u chorych na anemię aplastyczną lub hemolityczną. Powstaje ona. W synergizmie biopierwiastków spotykamy dublety.5 mg Fe. Nadmiar Fe występuje tam. Brak wydalania Fe przez nerki wiąże się z obecnością w osoczu żelaza w połączeniu z białkiem. propolisu na wodzie. W terapiach naturalnych żelazo zajmuje pierwsze miejsce jako środek antyanemiczny . u ok. Obecność witaminy C przyspiesza przyswajanie Fe. w hemoglobinie zaś cztery hemy. zwłóknienie trzustki. to u chorych na hemochromotozę jest nasycone w 90 proc. będącej czerwonym barwnikiem mięśni. W mioglobinie nośnik białkowy wiąże jedną cząsteczkę hemu. Nadmiar żelaza. gdyż wchłanianie Fe z jelita jest wzmożone.łyżeczkę ziół zalać 2 szklankami zimnej wody na noc.

brak równowagi wydzielania gruczołów wydzielania wewnętrznego (dokrewnych). klimakterium. niechęć do życia). dolegliwości pochodzące z degeneracji i braku organicznej odporności. mangan leczy zapalenie stawów.miedź . melancholia. Cynk . . Leczenie synergiczne tymi metalami jest wskazane w stanach zapalnych płuc. objawy otyłości pochodzącej z niedomogi działania przysadki. depresja fizyczna i psychiczna (starzenie się. bolesne miesiączkowanie. zaniki pamięci. zapalenie żył. śladowych (zresztą noszą w medycynie nazwę śladowych). wrzody gastryczne. czyraczyca. w płucnych chorobach infekcyjnych. Miedź .miedź. zakłócenia miesiączkowania u dziewcząt i w okresie pokwitania. angina.kobalt. jajników. ból wieńcowy. Triplet ten pod wieloma względami zachowuje się jak antybiotyk. Zalecenia lecznicze: zakłócenia pracy trzustki. Pierwiastki te podawane są w ilościach nieskończenie małych. żylaki. drgawki. zapalenie jąder.kobalt. zapalenie stawów. Zalecenia lecznicze: w przypadku anemii i astenii.kobalt. TRIPLETY Miedź .miedź. niedobór krwinek białych.nikiel . zastoje. a o ich zastosowaniu i wielkości dawek powinien decydować lekarz. Zalecenia lecznicze: choroby przysadki. Magnez . kokluszu. jelitowych.srebro. Zastosowanie lecznicze: zakłócenia krążenia krwi w kończynach dolnych. dolegliwości z powodu stafylokoków. opóźniony rozwój. Cynk . Wskazane w przypadku zakłóceń osi przysadkowotrzustkowej. Miedź działa antyinfekcyjnie i przeciwzapalnie. przewlekły gościec postępujący.nikiel . kurcze. obrzęki.DUBLETY Mangan . Mangan .złoto . przewodów moczowych. drgawko twórcze zapalenie jelita.kobalt. uczucie strachu. grypa. w pewnych rodzajach astmy. gruźlica. zwłaszcza dla cukrzyków. Zalecenia lecznicze: stany ostrych infekcji. chronicznych stanach zmęczenia. zapaleniach jamy nosowo-gardłowej. zapalenie tętnic wieńcowych.

ARGILLOTERAPIA .

Dzisiaj glinka jest powszechnie stosowana m.251 wsypać 1-2 łyżeczki wyparzonej glinki. Oto pijący wraz z wodą czerpie cząsteczki glinki z jej licznymi i bardzo cennymi dla organizmu składnikami mineralnymi. co może służyć do sporządzenia kataplazmów. wolna jest od takich zarodków. krajach Wschodu. o czym wzmianki znajdujemy w Biblii. Kataplazmy powinny mieć grubość 0. O leczniczych właściwościach glinki wiedzieli już starożytni. Po osuszeniu glinkę należy przesiać przez sito o drobnych oczkach. Najlepsza jest glinka zielona (następnie biała.2 l przegotowanej wody. Afryce. a fizjolodzy w Niemczech i Szwajcarii używają jej w leczeniu gruźlicy. która do celów leczniczych wykorzystuje glinkę. fajansowe lub drewniane. Przed użyciem glinkę należy poddać sterylizacji. że dobrze jest sprawdzić drogą analizy chemicznej. Przybywającego do Wietnamu może zdziwić widok mieszkańca tego kraju. W tym z pozoru niezrozumiałym geście kryje się wielka mądrość. która zazwyczaj nie zawiera zarodków bakteryjnych. zasługuje na szersze upowszechnienie ze względu na uniwersalne działanie. w Ameryce Południowej. W niektórych rejonach świata.in. dzięki czemu nie zapadali na dyzenterię. pośród których znajduje się wiele pierwiastków śladowych. we Francji i Bułgarii. Dodać trochę wody i mieszać do otrzymania konsystencji pasty. tak przygotowaną glinkę możemy przystąpić do sporządzenia pasty i roztworu koloidalnego mających zastosowanie do leczenia zewnętrznego w formie okładów i kataplazmów. Podczas pierwszej wojny światowej żołnierze w armiach rosyjskiej i austriackiej otrzymywali musztardę z domieszką niewielkiej ilości glinki. czy kopalnia. Przed użyciem roztwór wymieszać. z której chcemy wziąć glinkę. Mając. wysoką skuteczność oraz prostotę stosowania. w zależności od miejsca występowania może mieć różny skład i w związku z tym zróżnicowane właściwości lecznicze. m. Roztwór koloidalny. Z tych powodów argilloterapia zajmuje eksponowaną pozycję w medycynie naturalnej. który pragnąc zaczerpnąć wody ze źródła. Do naczynia (może być szklane. którą należy 337 .Ta prawie u nas nieznana metoda.in. W Indiach panuje mające starą tradycję przekonanie o jej zbawiennym wpływie w leczeniu wielu chorób. rzeki czy jakiegoś zbiornika . Pasta. W tym celu małe grudki glinki należy ułożyć na patelni i ogrzewać na gazie bądź kuchni przez pół godziny w temperaturze powyżej 100 stopni. a także do użytku wewnętrznego (popijanie rano i wieczorem do 2 łyżek). Zwracam uwagę.mąci ją ręką zanim się napije. utrzymuje się zwyczaj spożywania glinki. którą stosować do okładów. Do celów leczniczych nadaje się tylko glinka pochodząca z głębokich pokładów. czerwona i żółta). porcelanowe. Do pasty dodać 0.252 cm i przykrywać powierzchnię nieco większą niż ta. nie używać metalowego ani z tworzyw sztucznych) o pojemności 0.

żylaki) należy leczyć najpierw kompresami. gdyż zawiera toksyny. Ropnie. Glinkę sproszkowaną z dodatkiem wody pół na pół z sokiem ogórkowym lub z pomidorów względnie winogron można stosować jako maseczki piękności. a nie wokół szyi. dla krocza. flanelowym lub miękkim bandażem w kształcie litery T. Stosowanie glinki może wywołać reakcje mniej lub bardziej ostre. W przypadku uczucia chłodu okład zastąpić lekko ciepłym. gdy uruchamiane są kolejne procesy. ból) należy okład zdjąć i ponownie nałożyć po upływie 12-24 godzin. Okolice lędźwiowe. kontuzje. W przypadku nieprzyjemnego odczucia (chłód. a dopiero później przez okłady. Po jednorazowym wykorzystaniu glinki należy ją wyrzucić (np. koszulkę zmoczoną w bardzo rozrzedzonej papce z glinki i przyłożoną do leczonego miejsca.. zakopać w ziemi). Stopniowo można przejść do okładów o grubości 1-2 cm. Można również stosować. która polega na stosowaniu ziół. trzeba je zmienić. Do kompresów używa się rzadkiej papki. U kobiet w czasie menstruacji nie należy stosować zabiegu z glinki. gdy pacjent dobrze znosi takie leczenie. Każdą kurację z zewnętrznym stosowaniem glinki należy poprzedzić (lub stosować jednocześnie) terapią detoksykacji wewnętrznej. Przy ukąszeniach owadów stosuje się okłady z glinki pokropione octem. Niektóre dolegliwości (np. a następnie co półtorej godziny w dzień i w nocy. a niekiedy przez całą noc. Otrzymaną pastę rozmazać cienką 338 . Glinkoterapię można stosować zawsze.okrywać pastą. na unikaniu nadfermentacji. podobnie jak talk. przy akupunkturze lub innych terapiach aktywnych) pozorne pogorszenie się dolegliwości pacjenta (np. np. Gdy tylko ogrzeją się. W przypadku gdy wskazane są okłady w kilku miejscach (np. o powierzchni większej i pozostających na dłużej. sercowe. Czas okładu 1-3 godzin. kości. jak drenowanie i rewitalizacja. powiększenie rany atonicznej wrzodu lub obostrzenie czasowe bólów reumatycznych). ran.w zależności od zaleceń lekarza zimne. czyrakach. różne ropienia. przykładanych na 1-2 godzin. Gazę. Po usunięciu okładu lub kompresu należy zmyć skórę chłodną lub ciepłą wodą. wrzodów. działa antyseptycznie i gojąco. należy zastąpić go nowym. Na początku stosowania argilloterapii można zaobserwować (jak np.5 cm) o małej powierzchni. Kurację glinką należy stosować aż do otrzymania pożądanego wyniku i nie należy jej przerywać. prawidłowych zestawów produktów spożywczych. Kataplazm przykłada się bezpośrednio na skórę lub gazę. olejków eterycznych. Kompresy i okłady należy przytrzymywać pasem elastycznym. co trwa na ogół 15-30 min. których należy przestrzegać. zapaleniach naczyń limfatycznych (potocznie uważanych za zatrucia krwi). Chroni to przed wznowieniem zatrucia. Na noc można okład zastąpić kompresem z wody glinkowej ponawianym dwukrotnie. w której moczy się kawałek płótna i wyciska nadmiar płynu. soku cytrynowego. Kompresy z glinki stosuje się także przy oparzeniach. nerki. Z tego powodu stosuje się jeden kataplazm dziennie przez 2 do 4 godzin. Jeżeli kataplazm wyschnie dość szybko. Okład na karku należy przytrzymywać bandażem doprowadzonym do czoła. pęcherz moczowy. płótno i bandaże należy wyprać. Kataplazmy lub okłady mogą być . Niekiedy można zostawić okład przez całą noc. Pudrowanie otartej skóry. Okłady zimne stosuje się na skórę w stanie zapalnym lub na podbrzusze. letnie lub bardzo ciepłe. środków lekko przeczyszczających. Nie stosuje się kilku zabiegów jednocześnie. bólach stawów. Leczenie należy zawsze zaczynać od kataplazmów cienkich (do 0. podbrzusze i strefa wątroby. egzem. złamaniach kości. brzuch. jeżeli to konieczne. Wznawiać okłady co pół godziny lub co godzinę. Okłady ciepłe stosuje się na wątrobę. Oprócz okładów i kompresów można stosować sproszkowaną glinkę. Rytm przykładania glinki zależy od dolegliwości i reakcji chorego. podbrzusze i płuca). należy zrobić czterogodzinną przerwę między zabiegami. Zalecenia.

zmęczenie. Białkomocz. Stosować kataplazmy z zimnej glinki na przemian z przykładaniem na okolicę nerek i spojenia łonowego liści z kapusty 1-2 razy dziennie. słabość ogólna. 3. zapaleniu macicy. Wystarczy l g glinki na l litr wody. nieżytem jelit. W tych wszystkich przypadkach można również stosować sproszkowaną glinkę wymieszaną z olejem z oliwek. wodą z cytryną. zapaleniem okrężnicy. Kąpiele takie powinny trwać początkowo 5-15 minut. dyzenteria. Bóle reumatyczne. cieplejsze w przypadku chronicznych. w szczególności rąk i nóg oraz dla anemicznych. Taką maskę można sobie robić raz w tygodniu. Nałożenie opatrunku glinkowego w chorobach przewodu pokarmowego jest korzystniejsze od innych terapii dzięki zdolności usuwania i wydzielania przez glinkę toksyn. Kuracja powinna trwać 10-20 dni. Małą ilość glinki przykładać na 1-2 godziny kilka razy dziennie przez kilka tygodni.przez całą noc. Brodawczak. co trwa 15-30 minut. Po przerwie trwającej 3-5 tygodni kąpiele można powtórzyć. Można to stosować podczas epidemii grypy. którym zalecono kąpiele borowinowe. Stosować również inhalacje z naturalnych olejków eterycznych. 339 . Popijać przez 10-20 dni wodę glinkową (l mała łyżeczka glinki na pół szklanki wody). a jeżeli zachodzi potrzeba . Jest potężnym środkiem przeciwpasożytniczym. Chorzy. nerwobóle. Glinka absorbuje w jelitach gazy i szkodliwe toksyny. Glinka działa na pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego pobudzająco. Astenia. 8. w ogóle chorób zakaźnych. mogą brać również kąpiele glinkowe. by leczyć trądzik różnego typu. WSKAZANIA LECZNICZE I SPOSOBY STOSOWANIA GLINKI 1. (patrz brodawki). Biegunka. co wzmaga aktywność leczniczą kąpieli. dyzenterią. anginy. Przy leczeniu podtrzymującym stosować kataplazm raz dziennie. 2. Bóle gastryczne (patrz wrzód żołądka). po czym zmyć twarz ledwie ciepłą wodą. Kataplazmy z zimnej glinki na brzuch 2 razy dziennie na 2-3 godziny. Stosować również gargaryzm z wodą soloną. 7. nowotworami. 4. regulujące i jako moderator (zwalniająco). 9. znamię. Są one wskazane dla pacjentów chorych na reumatyzm różnego typu. Podaje się ją. Roztwór 3-4 łyżki glinki na litr ciepłej wody może być stosowany do wstrzyknięć do pochwy przy białych upławach. zapalenie okrężnicy. 6. l łyżeczkę glinki na 1/2 szklanki wody codziennie przez 10-20 dni. Angina. Astma oskrzelowa. zapalenie krtani. Do glinki można dodać wody morskiej. wykwity na twarzy. wodą glinkową lub z wywarem z liści jeżyny pachnącej z dodatkiem naturalnych olejków aromatycznych w dużej ilości wody ciepłej. Kataplazm z glinki na gardło 3-4 razy dziennie po 2 godziny. gojenia i odbudowy (regeneracji) tkanek dotkniętych wrzodami. Można również zażywać wodę morską i stosować na 2-3 godziny kataplazmy z ciepłej glinki na kark i podbrzusze. w szczególności cierpiącym na choroby zakaźne. a jako lewatywa przy zapaleniu okrężnicy i odbytnicy oraz pasożytach jelit. 5. zapalenie jelit. Jedna łyżeczka glinki na 1/2 szklanki wody codziennie. Zabieg praktykować 2-3 razy dziennie przez 2-4 godziny lub całą noc. Brodawki. wykorzystywane wielokrotnie. zmarszczki. Glinka sterylizuje wodę pitną. później 15-20 minut i należy je stosować dwa razy w tygodniu przez miesiąc.warstwą na całej twarzy i utrzymać dopóki nie wyschnie. Kataplazmy z ciepłej lub zimnej glinki w przypadku ostrych kryzysów. co tworzy krem działający łagodnie i korzystnie. Ciepły kataplazm z glinki na piersi i na plecy na 2-4 godzin dziennie.

17. Zmyć 20 minut później. Kołatanie serca (patrz pkt. 14. 20. 11. 32. Nekroza. 31. Egzema (patrz dermatoza). 16. 13. Przykładać papkę z glinki 2 razy dziennie. 33. 11). Nieżyt żołądka (patrz wrzód żołądka). 36. 37. 22. Migreny. stłuczenie. Czyrak gromadny (patrz ropień). Maska piękności (patrz trądzik). Liszajec (patrz dermatoza). Kontuzja. Cukrzyca (Doustnie jak w pkt. to po 8-10 dniach zastąpić je przez cienkie (do 1/2 cm) lekko ciepłe kataplazmy przykładane na 1-2 godzin. 19. Kataplazmy z chłodnej glinki na przemian z liśćmi kapusty 1-2 razy dziennie przez 2-3 godziny. Codziennie rano brać glinkę doustnie. 24. kolka żółciowa (patrz nerki i wątroba). Stosować zioła i propolis.10. 18. Doustnie l łyżeczka glinki do 1/2 szklanki wody przez 10-20 dni. Stosować ciepłą kąpiel nóg. Dna (patrz bóle reumatyczne). Choroba serca. 15. Kataplazmy z glinki na czoło (zimne) i na kark (ciepłe) przez l godzinę. Konwulsje (patrz pkt. 23. najpierw przez 1/2 godziny. zostawiać aż wyschnie.. padaczka. drgawki. 34. 340 . 38. 25. Czyrak i pęcherzyki w nosie. Kolka nerkowa (patrz nerki). 21. paraliż. siniak. kurcze mimiczne. Kataplazmy chłodne z glinki przez 2 godziny. Nerki (zapalenia). Marskość wątroby (patrz wątroba). Kataplazmy z glinki na kark. a po kilku dniach przez 2 godziny. Choroby nerwowe. Katar (patrz astma). Neurastenia (patrz zmęczenie ogólne). spazmy. Nerwobóle (patrz pkt. 27. Na noc kompres z wody glinkowej. Dermatoza (choroba skórna). kurcz nawykowy. 30. na podbrzusze. Kolka wątrobowa. Nerwice. Jelita chore (patrz zaparcia). 39. Gangrena (patrz rany). zioła. na kręgosłup. Gruźlica kości (patrz zapalenie opłucnej). Kaszel (patrz astma). 7). Kilka razy dziennie. Glinka doustnie: l łyżeczka do 1/2 szklanki wody przez 10-20 dni. 12. Konsultować się z lekarzem. 28. Doustnie: l łyżeczka glinki przez 10-20 dni. podbrzusze i kręgosłup. 3-4 razy dziennie oraz na czoło. 29. Kataplazmy na kark na 1-2 godzin. 26. Jeżeli pacjent dobrze znosi kompresy. 10). 35. martwica (patrz rany). 41. Kamica nerkowa (patrz nerki). Gruźlica (patrz zapalenie opłucnej). 11). Trzymać w nosie gałeczkę glinki przez l godzinę. Nerwy (dolegliwości) (patrz choroby nerwowe). Stosować również liście kapusty. Rozpocząć od kompresów z wodą glinkową 18-20 proc. Konsultować się z lekarzem. 40. Hemoroidy Małe kataplazmy z chłodnej glinki przez 1-2 godziny i na przemian liście z kapusty. nacieranie kończyn i kręgosłupa.

Stosować doustnie olejki eteryczne według przepisu lekarza oraz leczenie kapustą. 58. Pęcherzyk żółciowy (zapalenie) (patrz wątroba). Wznawiać kataplazm co 2 godziny. Woda glinkowa 2 razy dziennie przez 3 tygodnie.42. Jednocześnie przykładać kataplazm na podpępkową część brzucha na 2 godziny. Zostawić na l godzinę. Jeżeli gaza przylega do tkanki nie zdejmować jej. katar (patrz zapalenie zatok przynosowych). Konsultować się z lekarzem. a guzy są objawem miejscowym . Konsultować się z lekarzem. więc pomagają w leczeniu nowotworów. powtarzać kilkakrotnie w ciągu dnia. Nowotwory. 51. świetlik lekarski (napar przez kilka minut na ogniu i przecedzić przez czystą gazę). Padaczka. Tydzień później stosować 2 kataplazmy dziennie na nowotwór na 2-3 godziny na podbrzusze. raz dziennie przez 1-2 godzin. Połykanie powietrza (patrz wrzód żołądka). zmyć. które działają korzystnie na cały organizm. Zatkanie dróg łzowych. Udar słoneczny. Miejscowo stosować kataplazmy z glinki. 49. Kłaść na przemian liście kapusty. Prostata. 45. Nogi chore (żylaki). Kataplazm z glinki na oczy i wzdłuż skrzydeł nosa. Na kark kłaść kataplazm zimny z glinki na godzinę. Jednocześnie przykładać do pod341 . 2 kataplazmy na podbrzusze dziennie na 2-4 godziny. 3-4 godziny po posiłku. Stosować 1-2 razy dziennie. 54. Pęcherz moczowy (zapalenie). zaczynając od cienkich do 1/2 cm. paraliż (patrz choroby nerwowe). Cytryna: l kropla do każdego oka 2-3 razy tygodniowo. 52. Są to choroby natury ogólnej. Pląsawica zwykła (patrz choroby nerwowe). Czas trwania tych kataplazmów ustala lekarz. 1-2 razy dziennie na 2-3 godziny. 56. stosować zioła. Miejscowo: kataplazm z glinki owiniętej gazą na powiekę (oko zamknięte) 1-2 razy dziennie. Odrętwienie. np. Kropla cytryny na oko. 57. 43. Nieżyt nosa. Między każdym kataplazmem miejsce oparzone owijać tłustą tkaniną. Kataplazmy grube do 2 cm owinięte czystą gazą. Oczy łzawiące. Znowu dwa tygodnie później dwa grube do 2 cm kataplazmy dziennie na nowotwór i kontynuować kataplazmy na podbrzusze. 48. 50. 55. Utrata soli mineralnych (patrz zmęczenie ogólne). gdyż glinka usuwa infekcję i zmartwiałe komórki. np. guz: stosować 1-2 kataplazmy dziennie przez 2-3 godziny i również inne terapie z medycyny ludowej. chłodu. epilepsja (patrz choroby nerwowe). Stosować okłady całą noc na oczy. Przy oparzeniu rąk lub nóg należy trzymać je w błotku glinowym chociaż przez godzinę 2 razy na dzień. Puchlina wodna. Kataplazmy z glinki chłodnej na przemian z liśćmi kapusty. Ponadto obmywać oczy naparem z rumianku. Zioła. Rana wygoi się prawie zawsze bez pozostawienia blizny. Porażenie. Konsultować się z lekarzem. aż do ukształtowania się nowej tkanki. nawet w nocy. Nowotwór łagodny. wodą soloną. Przerost układu limfatycznego (chłonnego) (Patrz zmęczenie). 46. powiek). Nie stosować podczas menstruacji i gdy wywołuje nieprzyjemne uczucie. Jednocześnie stosować inne terapie z medycyn ludowych. 53. Oparzenia. ułatwiając gojenie. Stosować prawidłowe zestawy produktów spożywczych. zapalenie spojówek. 47. Wysmarować chorą nogę warstwą glinki płynnej. aż do wyleczenia. Przekrwienie mózgu. Oczy (różne podrażnienia. 44.

Trądzik pospolity. Wole. Ropień zębowy. (patrz pkt. marska. Upławy białe (patrz zapalenia macicy). Stwierdzono wielokrotnie. Stosować kataplazm gruby przez godzinę. Na początku leczenia. 76. 66. Po 20 minutach zmyć czystą wodą i posmarować twarz białą skórką cytrynową. Starość (patrz zmęczenie ogólne). 77. 74. Rany infekcyjne. Codziennie rano popijać wodę glinkową. jeżeli nie powoduje zakłóceń. 61). można stosować kilka dni później kataplazmy o grubości do 2 cm. gdy zmartwiałe części tkanki są eliminowane. Ropotok (patrz zapalenie zębów). 69. 342 . powtarzać 2-3 razy dziennie. Rana postrzałowa lub z uderzenia. 2) Kataplazm z kapusty. Zapalenie jajowodu (patrz zapalenie macicy). Szkorbut (patrz zmęczenie ogólne). żółtaczka. Wrzód żołądka. 75. zgangrenowane. Doustnie 1/2 łyżeczki glinki na 1/2 szklankę wody. Codziennie między posiłkami kataplazm z glinki na dołek nadbrzuszny. Konsultować się ze stomatologiem. Stosować 6-8 razy dziennie. 3) Kompres z naturalnych olejków eterycznych. co może być uznane za objaw pogorszenia. kolka wątrobowa. Jeżeli pacjent dobrze znosi kataplazmy. Przykładać 4-6 kataplazmów dziennie lub na przemian 2-3 razy dziennie: 1) Gorący kataplazm z cebuli gotowanej w krótkiej wodzie przez 15 minut: zostawić na godzinę. 71. Ukąszenia (patrz rany). 71). 78. Stosować przez kilka dni na przemian z przykładaniem kapusty. W przeciwnym przypadku stosować kataplazm ciepławy lub ciepły. jeśli wystąpi uczucie intensywnego gorąca i wznowić nieco później świeżym kataplazmem. 62. brzusza kataplazm dwa razy dziennie po 2 godziny.59. na 1/2 godziny przed posiłkiem. Ropień. Stosować kataplazmy grube do 2 cm przez l godzinę. Przerwać. 72. Trądzik różowaty (patrz pkt. Później to ustępuje i rana dobrze się goi. 2-3 razy tygodniowo okład z wody( glinkowej na twarz lub z papki glinkowej. Zmywać wodą soloną i przyłożyć kompres z wody glinkowej. 64. Na okolice wątroby chłodny. czyrak. Kataplazm na przednią stronę szyi przez całą noc. 59). Wrzody (Patrz rany zakażone). 7). Reumatyzm (patrz pkt. cienki kataplazm na 2 godziny (jeżeli nie występuje uczucie bólu. 68. że obce ciało opuszczało ranę w wyniku działania glinki. W nocy przyłożyć mokry bandaż z wody glinkowej i olejków eterycznych. 79. 70. którą trzymać aż do wyschnięcia. 63. 65. 73. pęcherzyk żółciowy zatkany. 67. Przyłożyć 2 godziny po posiłku i zdjąć na godzinę przed posiłkiem następnym. nowotwór. Stosować kataplazm chłodny z glinki przez jedną lub dwie godziny. rana wydaje się rozszerzać. Skurcze (patrz dolegliwości nerwowe). 60. W przypadku bólu lub uczucia gorąca przerwać wcześniej i ponownie nałożyć kataplazm. węglik. Kataplazm nocny można utrzymywać do rana. chłodu). Kontynuować leczenie jeszcze przez kilka dni po ustąpieniu stanu ropnego. Popijać wodę glinkową przez 2-3 tygodnie. Robaki (patrz zaparcia). Rana. 61. zastrzał. zapalenie miąższu wątroby. Wątroba chora. Stosować okłady z kapusty. Kłaść na policzek kataplazm z glinki i wznawiać co 2 godziny. Rany atoniczne (patrz pkt. czyrak gromadny.

Zapalenie okrężnicy (patrz zaparcie). 343 . Jeżeli zaparcie nie ustąpi. 83. Zastrzał (patrz ropień). 95. Brać przez 10-20 dni glinkę doustnie (łyżeczka na 1/2 szklanki wody). Zapalenie krtani (patrz angina). Konsultować się z lekarzem. tymianek. jeżeli to jest potrzebne. Kataplazm z chłodnej glinki na brzuch codziennie 2 razy przez 3 godziny i całą noc. Ssać kawałek glinki w ciągu dnia i przed snem. Zapalenie jelit (patrz zaparcia). Konsultować się z lekarzem. 90. igliwie sosny). Żylaki (patrz pkt. Zwyrodnienie kręgów lędźwiowych. Chłodny kataplazm na podbrzusze. Stosować kataplazm (jeżeli jest to potrzebne) z glinki wzdłuż skrzydeł nosa i na czoło.80. bóle. Jednocześnie kataplazm chłodny na podbrzusze co drugi dzień. Letni lub ciepły kataplazm 1-2 razy dziennie na 2-4 godziny lub przez całą noc. Zapalenie opłucnej. 100. Zapalenie zębowe. szczególnie ku tyłowi ucha. Zapalenie nerek (patrz nerki). Zaparcie. 81. W przeddzień można wprowadzić do ucha kilka kropel oleju z oliwek. Stosować doustnie łyżeczkę glinki na 1/2 szklanki wody przez 10-20 dni. Żółtaczka (patrz wątroba). Doustnie brać olejki eteryczne. lawenda. Żołądek (patrz wrzód żołądka). 102. Płukać tym usta codziennie przez 2-3 minuty. Zapalenie powiek (patrz oczy). 97. krzywica). 99. 98. Po tygodniowej przerwie terapię kontynuować łącznie z innymi terapiami medycyny ludowej. neurastenia. Zapalenie oskrzeli (patrz astma). Zażywać wodę morską. Zapalenie macicy. Iniekcja do pochwy codziennie z wody glinkowej z 2 łyżeczek na 1/2 litra wody. Zapalenie wyrostka robaczkowego. postrzał. na przemian na piersi ł plecy ciepły kataplazm na 2-3 godziny. Stosować inne terapie z medycyn ludowych. 84. przerost układu chłonnego. 82. 89. Konsultować się z lekarzem. 93. Stwardnienie rozsiane. Zapalenie zatok przynosowych. 87. 85. Zmęczenie ogólne (również anemia. Przy dolegliwościach lżejszych lub chronicznych codziennie 1-2 kataplazmy na 2 godziny. 94. 86. brać zioła. a w tym czasie kataplazm ciepły na wątrobę na 2-4 godziny. Konsultować się z lekarzem. Kataplazm na ucho obejmujący większą powierzchnię. gdy nie ma zakłóceń. 91. 88. 43). jeżeli błona bębenkowa jest przebita). Zapalenie ucha. 96. Wznawiać co godzinę. Codziennie. rozpuścić poprzedniego dnia). Znamię (patrz brodawki). Trzy razy w tygodniu wkraplać do ucha kilka kropli cytryny. Popijać wodę glinkową przez miesiąc. Zapalenie spojówek (patrz oczy). Na kark i podbrzusze ciepły kataplazm na 2-3 godziny. 92. ropotok zębowy. (Nie wkraplać. 101. Zapalenie pęcherza moczowego (patrz pęcherz moczowy). Stosować glinkę i mocno soloną wodę (łyżeczka soli morskiej na szklankę wody). Wdychać wodę glinkową 2-3 razy dziennie (łyżeczka glinki na szklankę wody. Stosować inhalacje z olejków eterycznych (eukaliptus.

LISTY .

Nigdy bowiem nie choruje jeden organ. niezbędne jest dostarczenie wszystkich składników pokarmowych. śluzówki i narządów rodnych. system trawienny pracuje coraz gorzej. Człowiek jest najdoskonalszą istotą żywą. „T1M . Nawrót do medycyny naturalnej wynika z coraz powszechniejszej świadomości. Do tej pory. krążenia obwodowego krwi. limfy i płynów międzykomórkowych. lecząc przyczyny chorób i niedomagań. że wysoko specjalistyczne podejście do leczenia jest błędne. także do redakcji. Na to zjawisko nakłada się inne: nieprawidłowe odżywianie.Część ta jest odpowiedzią na liczne listy. Aby reakcje biochemiczne. kawą. których tysiące zachodzi w każdej minucie życia. fizyczne. tłuszczami nasyconymi. wieprzowiną. Brak świeżych enzymów i witaminy A powoduje osłabienie wzroku i choroby oczu. a także sposoby ich rozwiązywania. co wynika z faktu dziedziczenia cech nie tylko psychicznych.Twój Ilustrowany Magazyn” oraz na mój prywatny adres. Po czterdziestce. Przy ciągłym przeciążeniu przewodu pokarmowego. Nie wszystkie organy ludzkie są najwyższej jakości. stanowiące grzech powszechny naszego społeczeństwa. Dlatego moje rady oparte na medycynie naturalnej każdy może potraktować jako zasady profilaktyki zdrowotnej. nie zaś skutki i objawy. Ponadto współczesna medycyna. Oddziałuje całościowo. Medycyna naturalna oczyszcza organizm z toksyn. czyli własne siły obronne. jakie otrzymywałam. ale i fizycznych. słodyczami. mimo że nauka poczyniła olśniewające postępy. złogów w nerkach i stawach. nie umiemy odkryć wszystkich tajemnic ludzkiego organizmu. które nam dała Matka-Natura. a także ze społecznego przekonania. mogły przebiegać prawidłowo. Na te. Brak witaminy E rodzi schorzenia skóry. To są tylko przykłady. usprawnia pracę wątroby. Mówi się o tym coraz częściej. ale zawsze cały organizm. przy jednoczesnym niedoborze świeżych jarzyn. przychodzące do Radia i Telewizji. ale zmiany następują zbyt powoli. systemem układów biochemicznych wzajemnie ze sobą sprzężonych i współdziałających. że w listach tych i odpowiedziach znajdziecie Państwo odbicie swoich problemów. podzielona na bardzo wąskie specjalności. zapomniała. nerek. zwłaszcza wędlinami. warzyw i owoców. a nadmiar cholesterolu i niedopałków przemiany materii odkłada się w postaci kamieni żółciowych. Sądzę. ale można podać ich wiele. Prawidłowe odżywianie jest jednym z warunków zachowania dobrego zdrowia. uzupełnia niedobory enzymów i mikroelementów usprawnia więc i wzmacnia układ immunologiczny. A tymczasem niemal w zasięgu ręki mamy te cudowne leki. że człowiek stanowi integralną całość i takie powinno być podejście do leczenia. że leki chemiczne lecząc jeden chory organ niszczą inne. do redakcji tygodników i miesięczników w których pisuję swoje porady. kiedy orga347 .

musiałabym prywatnie zatrudnić sekretarkę. Chciałam też przeprosić wszystkich nadawców listów za brak odpowiedzi z mojej strony. Ta część książki zawiera szereg rad praktycznych dla każdego. astma oskrzelowa. Niezbędne jest zaprzestanie palenia tytoniu. po to. jego sprawność i dłuższe życie oraz złagodzenie problemów zdrowotnych starości potrzebny jest nie tylko lekarz medycyny naturalnej. Współczesny człowiek żyje w zatrutym środowisku naturalnym. samotna. aby życie było zdrowe i radosne.nizm jest mniej sprawny. ale także ekolodzy. pełna chorób. aby zachować prawidłowe trawienie żołądka. zdrowego powietrza i zdrowej żywności. Rodzi to określone skutki. Równolegle konieczna jest zmiana świadomości społecznej i przełamywanie złych nawyków i przyzwyczajeń. stany zapalne migdałków. Niezbędny jest także umiar w jedzeniu. W walce o zdrowie człowieka. Dlatego gorąco zachęcam do kompleksowego stosowania naturalistycznych metod leczenia. jadać tak. Z mojej praktyki lekarskiej wynika. A na to mnie po prostu nie stać. bez ruchu przepony. jelit. O stan zdrowia należy się troszczyć właściwie od wieku płodowego. sprawność wątroby oraz mieć codzienne stolce. Przepraszam . oddycha płytko. Zioła. a starość nie była smutna. mają jednak powolne działanie. powinno się mniej dogadzać jeżykowi i podniebieniu. źle. jak: bóle głowy. reguluje procesy metaboliczne i wzmacnia system immunologiczny. Człowiek potrzebuje zdrowej wody. dostarczająca świeżych enzymów. Chcąc odpisywać na każdy list indywidualnie. dietetyk. do tego skażonym powietrzem. ale jednoczesne zastosowanie akupresury dwukrotnie zwiększa ich efektywność i znacznie skraca czas kuracji. Ta ostatnia. schorzenia wzroku i nerek. choć bardzo skuteczne w leczeniu. że schorzenia zatok bocznych nosowych są najczęstszą dolegliwością powodując łańcuszek następnych. w tym także sokoterapii.

Na wszystkie choroby krwi. BIAŁACZKA SZPIKOWA Anna. lepiej krążąc po organizmie. „ascofer” hemoglobina się podniosła. Niszczy się wówczas warstwę skórną. że miesiączki trwają 7-8 dni i są bardzo obfite. nie zróżnicowane jeszcze komórki. to właśnie wówczas te młode jakby nie zróżnicowane komórki są naświetlane i niszczone. Sprawia ona. Przez 2 miesiące radzę jeść codziennie pęczek natki pietruszki i koperku. co rodzi przerzuty. mięśniową. Płyny te. lat 29. co w konsekwencji oznacza.CHOROBY KRWI ANEMIA Barbara. Nie wiem. jak odżywiać męża. zieleninę można dodatkowo wzbogacić świeżą lub suszoną pokrzywą. rakowate. a o pracy fizycznej nie ma mowy. lat 50. co stosować. 349 . skuteczniej oczyszczają organizm z toksyn. po wzięciu tabletki „ascoferu” podnosi się i ponownie spada. i wypija się w ciągu dnia. Dotychczasowe leczenie nic nie pomogło. kostną. że niszczy się zdrowe i chore narządy. naświetlaniach czy operacjach chirurgicznych. pijana. czyli wyłącznie tylko młode. że powodem choroby są obfite miesiączki. Proszę panią o pomoc. Natomiast nafta niszczy selektywnie. chodzę jak bym była. nie pali papierosów. Choroba sprawia. Podczas każdej miesiączki pić wywar ze skrzypu: 2 łyżki ziela gotuje się w 2 szklankach wody przez 20 min. czuję się bardzo źle. Pomocne byłyby także na noc okłady z rozgniecionych liści kapusty na podbrzusze (otulić ciepłą flanelką. Sądzę. że młode. Dlatego bardzo skuteczna jest po kuracjach chemicznych. gdyż wierzę gorąco w działanie medycyny naturalnej. bez ceratki). Chciałabym zaznaczyć. pokazują mi się. co robić. jeszcze przed zróżnicowaniem. Leczę się. Radzę codziennie pić 2 razy po łyżeczce od herbaty wyciąg z nagietka. mroczki przed oczami. ale i zdrowe tkanki i komórki. Trochę inaczej wygląda sprawa w trakcie naświetlania kobaltem. nie pije. Cierpię na anemię od wielu lat. rzadsze. komórki rozmnażają się szybciej i potem wędrują po organizmie. ale hemoglobina ciągle spada. Dostawałam. że krew i limfa robią się jakby bardziej płynne. czyli chore. od dłuższego czasu cierpi na przewlekłą białaczkę szpikową. Dobry jest również sok z pokrzywy zmieszany z miodem. limfy wskazane jest używanie nafty. lekarz ginekolog nic na to nie poradził. Jeżeli pije się naftę. Mój mąż ma 53 lata.

Traktuję ten lek jako leczenie profilaktyczne: 60 kropli nafty na wodzie. Organizm wzmacniają również soki z surowej kapusty. dyni. Żadne leki już nie pomagają. Mieszankę złożyć do słoika i 2 razy dziennie zjadać l łyżkę stołową. Dawniej niezwykle skutecznie leczono tę chorobę przystawianiem pijawek oraz małymi upustami krwi. że jeżeli przez 5 lat nie ma żadnych problemów. np. Racje żywnościowe powinny być raczej skąpe. Należy jeść chudy biały ser. jeżeli pozostawia się chorego bez osłony nafty. Zabrania się jeść: wieprzowinę. l łyżeczkę od herbaty miesza się z pół szklanki wody lub innego napoju i popija rano i wieczorem. że jest to czerwienica. Długo trwało. 250 g siemienia z dodatkiem cukru (4 łyżki siemienia na l łyżkę cukru). ciepłe opakowanie bez ceratki. nim lekarze ustalili. Miód przygotowuje się mieszając 100 g pyłku ze szklanką miodu i ssie się 5-6 razy dziennie płaską łyżeczkę od herbaty. 350 . Leczenie wspomagają okłady na noc ze świeżej kapusty na okolice wątroby i śledziony + suche. Z mojej praktyki wynika. z przewagą jarzyn. Dwie 5-gramowe paczki tego leku rozpuszcza się w l szklance wysokocukrowego soku owocowego. krwiotwórcze i uzupełnia braki żelaza. np. Po dwóch. ale czuję się coraz gorzej. Mam ataki duszności. miodu oraz 2 kroplami olejku sosnowego. Kuracja powinna trwać 4 miesiące. siemię lniane zmielone wraz z pokrzywą. które zastosowane w porę powinny spowodować cofanie się choroby. Potem następuje 5-7 dni przerwy i ponownie zażywa się naftę przez 14 dni. Leczą mnie. Czas kuracji wynosi 6-8 miesięcy. cynamonu. Laktomagu czy Slowmagu. potem 14 dni przerwy i powrót do zażywania nafty. Proporcje są następujące: 50 g pokrzywy. marchwi. pić chude mleko. że nowotwór został skutecznie zniszczony. ponieważ chory zażywa bardzo silne leki chemiczne. Ponadto radzę pić razem zmieszane: wyciąg z kasztanowca oraz jemioły 2 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. Pomocne są również inhalacje z olejku sosnowego. ale należy je pić dopiero po pewnym czasie kuracji siemieniem i początkowo rozcieńczone w wodzie. podroby. trzech latach zażywa się naftę przez 10 dni w miesiącu. pietruszki. wędliny. dwie tabletki Asparginu lub Asmagu. dodatkowo radzę zażywać zioła. a także smarowanie nim pod nosem. 14 dni pije się naftę. 30 min przed jedzeniem przez 14 dni w miesiącu. Innym preparatem wzmacniającym system immunologiczny jest Mumijo. potem 14 dni przerwy. choć jest to lek drogi. Po tym okresie zwalnia się tempo zażywania. selera. Korzystne jest przebywanie na świeżym powietrzu. Proponuję zażywać naftę 2 razy dziennie po 60 kropli na wodę. W tym przypadku. CZERWIENICA Władysław. Popularnie mówi się. od czasu do czasu pluję krwią. W miarę upływu czasu przerwy mogą być coraz dłuższe. Mięso zdecydowanie ograniczyć do l posiłku w tygodniu. że nie jest to prawda. Pokrzywa ma własności wzmacniające. także Boragoglandyna 100. Na noc pić ciepłe mleko z odrobiną imbiru.zapobiega bowiem przerzutom. lat 58. to znaczy. mleku lub cukrze zażywa się na pół godziny przed jedzeniem dwa razy dziennie przez 14 dni. Ważnym preparatem wzmacniającym jest pyłek kwiatowy zmieszany z miodem propolisowym. Należy zażywać też 2 razy dziennie po trzy tabletki Lewitanu. grube kasze.

Można dodać również zmielone siemię lniane. Dla poprawienia trawienia należy 2 łyżki otrąb pszennych wsypać do zupy czy sałatki. melisa.Po unormowaniu stolca. Wskazane jest również ssanie 2-3 razy dziennie po l tabletce Propolisu. Nadal jednak nie przeszło L Węzły już od dłuższego czasu pobolewają. po tym zawartość wypluć. przed jedzeniem. Przy każdym myciu zębów bolą mnie dziąsła i krwawią. Wszelkie środki farmakologiczne zawodzą. Zwróciłam się do lekarza. Jest to bardzo trudne do wyleczenia. lat 28. a ściślej nietolerancję pokarmową białka krowiego (skazę białkową). skazę etapową. Podaję dawkę małą. bez ceratki). do naparu ziół można dodawać l łyżeczkę Betasolu. a może jest inny sposób? Proszę o pomoc. Radzę stosować na noc na szyję okłady z rozgniecionych liści kapusty + suche ciepłe opakowanie przez 2 miesiące codziennie. Dziecko powinno pić następujące zioła: dziurawiec. 2 razy dziennie ssać olej słonecznikowy: 3/4 łyżki przez 20 minut. zaparzając 2 łyżki na 2 szklanki. zmieszać po 50 g każdego z ziół. Jeżeli dziecko ma powyżej 10 lat. Tę porcję należy wypić w ciągu dnia. Myć zęby pastą z fluorem i 2 kroplami Reumosolu na szczoteczkę. ponieważ nie wiem. Ponad rok temu zauważyłam powiększenie moich węzłów chłonnych na szyi. lat 15. Dwa razy dziennie radzę zażywać po l łyżeczce wapna. lat 16. W trakcie mycia masować szczoteczką przez 10 minut dziąsła i zęby. Na krwawiące dziąsła radzę ssać kilka razy dziennie witaminę C i płukać usta wodą z kilkoma kroplami Dentoseptu. a tym bardziej dziecku. Po badaniach krwi i moczu orzekł. że zdarza się to często i powinno przejść. co wyleczy węzły i migdałki. Bardzo szybko stan dziąseł się poprawi. ale trudno mi ją stosować. ile lat ma dziecko.KRWAWIĄCE DZIĄSŁA Anna. mniszek. co będzie świadczyć o oczyszczeniu wątroby z toksyn. tiosiarczanu sodu (w aptekach) zmieszanego z pół szklanki gorącej wody. 3 razy dziennie po l tabletce witaminy A + DS. WĘZŁY CHŁONNE Kaśka. Dorosła osoba powinna pić na czczo l łyżkę 20 proc. SKAZA BIAŁKOWA Anna. należy pić te same zioła co córka. kocanka. Pracę wątroby poprawiają okłady z rozmaglowanych liści świeżej kapusty na noc na okolice wątroby (owinąć flanelką. jakich używać past do zębów. Jedynym lekarstwem jest przestrzeganie ścisłej diety. Można też płukać gardło l szklanką wody z dodatkiem l łyżeczki soli bocheńskiej i 10 kropel Azukalenu. Córka i ja mamy tzw. Dla wzmocnienia organizmu byłoby celowe zażywanie kilka 351 . l łyżkę tej mieszanki zaparzyć w 1. wody i tę porcję dziecko powinno wypić w ciągu dnia. 30 min.5 szkl. tak jak się płucze zęby. Doradźcie.

Przygotować należy mieszankę po l opakowaniu z ziół: Cardiosanu. Wiele lat temu zachorowałem poważnie na posocznicę. Latem wstydziłam się włożyć strój kąpielowy. Zioła wymieszać. Aby poprawić stan nerek. ZAKRZEPICA Józef. np. brat i tata mamy wrzody. Pomocne byłoby także oczyszczenie wątroby: l łyżkę 20 proc. zapalenie wsierdzia. a ostatnio cierpię na kamicę nerkową i zakażenie dróg moczowych. lecz obecnie nawiedził mnie znowu zakrzep w dolnej części powłoki brzusznej. lat 20. Circulosanu. tiosiarczanu sodu rozpuścić w pół szklanki gorącej wody. zrezygnować z Uroseptu i zażywać 3 razy dziennie po l tabletce Amidoksalu. wzbogacić ją 50 g kory wierzby. w następnym. Sklerosanu. Ataki kamicy ustąpiły. pić zimne przed snem codziennie przez 2 miesiące. Opisane objawy świadczą o przewlekłym stanie zapalnym we krwi. zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki i tę porcję wypijać codziennie. wypić pół godziny przed śniadaniem raz dziennie (przez okres l miesiąca). czyli sprawą podstawową jest rozrzedzenie krwi. WRZODY Agnieszka. Ponadto wszyscy powinni zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Lewitanu. Ponadto radzę zażywać 2 razy dziennie po 2 tabletki Rutinoscorbinu oraz 2 razy dziennie po 3 tabletki Venescinu. Są to objawy świadczące o zwiększonej ilości płytek krwi i włóknika. Na to schorzenie pomaga picie 3 razy dziennie po 30 kropli wyciągu z jemioły i kasztanowca. używać odrobinę na końcu noża lub łyżeczkę od kawy). Raz dziennie każda z osób powinna brać zastrzyki z Biostyminy. lat 73. Mieszkam na wsi. Przebyłem w tym czasie 2 zawały płuc i zakrzepy kończyn dolnych. Cala rodzina dotknięta wrzodami powinna pić gotowane drożdże. Od pewnego czasu ja. Urosanu. To porcja dla l osoby. w następnym 3 razy dziennie po l tabletce Nevigramonu i w ostatnim tygodniu na noc po l tabletce Furaginy. naturalnie strzykawki muszą być jednorazowe. Sprawa zakrzepów i krzepliwości krwi jest dla mnie największym obecnie problemem. kwiatu kocanki oraz nagietka. bo mam na nogach nieładne ślady. l łyżkę drożdży zagotować w pół szklanki wody. wskazane jest stosowanie następującej kuracji (każdy lek jest na jeden tydzień): w pierwszym tygodniu trzeba zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Uroseptu. a w następstwie tego na zakrzepicę. Jeżeli badania wykażą utrzymujące się nadal 352 . Jadać pieczywo razowe czerstwe oraz codziennie surówkę z jarzyn.razy dziennie po l łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem (100 g pyłku rozmieszać z l szklanką miodu). kiszona kapusta + utarta marchew + seler + pietruszka + cebula surowa lub ugotowana + zmielony kminek z majerankiem + 10 ziaren jałowca do smaku (razem zmielone jako przyprawa. Miałem kilka zakrzepów naczyń obwodowych.

cynamonu. Zalać mieszankę gorącym mlekiem. sok z mniszka. Konieczne jest wyleczenie zatok bocznych nosa. Leczono mnie wszystkimi środkami łącznie ze sterydami. białego sera popijanego herbatką z aronii. imbiru. Choroba pozostała. wyciąg z głogu. Sądzę. łyżeczką miodu oraz 2 ząbkami czosnku. Konieczne są też soki z surowych warzyw: marchwi. jeżeli są przewlekle chore. Jest Pani dla mnie ostatnią deską ratunku. Solaren. Niezbędne jest zażywanie nafty destylowanej: 2 razy dziennie po 60 kropli. Proponuję zmieszać 100 g pyłku kwiatowego ze szklanką miodu propolisowego i tę mieszankę zażywać 7-8 razy dziennie po łyżeczce od kawy. żołądek. przez 14 dni. Ponadto należy pić: Pectosol. nie mówiąc o nerwach. Nerwosol po l flakonie. a przy okazji zniszczono mi wątrobę. 30 min. Ponadto radzę zażywać 2 razy dziennie Asmag po 2 tabletki oraz 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu. pić 2 razy dziennie po łyżeczce od herbaty.zmiany w moczu. lat 43. 2 łyżeczek zmielonych nasion wiesiołka + 3 łyżek płatków kukurydzianych. selera. należy powtórzyć to samo leczenie nerek z 10-dniowymi przerwami przy przyjmowaniu każdego z leków. nerki. Na początku można je rozcieńczać wodą. dziennie. Codzienne śniadanie powinno się składać z: 4 łyżek otrąb. Potem 7 dni przerwy i ponownie zażywać naftę 14 dni. przed jedzeniem. Na noc proponuję pić ciepłe mleko z dodatkiem szczypty tymianku. rozpoczynając od małej ilości 1 dochodząc do 2 szkl. W codziennym odżywianiu powinno być dużo jogurtu. Wszystko razem zmieszać. łyżeczkę kminku z majerankiem. sok z podbiału. dyni i buraka. ZIARNICA Stanisław. kapusty. l łyżki zmielonego siemienia lnianego. sok z brzozy. krople nasercowe. Jestem chory na ziarnicę. Można także zażywać Debelizynę 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. sok z łopianu. po ostudzeniu dodać dużo natki pietruszki lub koperku. . że kurację należy zacząć od wzmocnienia organizmu. pietruszki. Kuracja powinna trwać 4 miesiące. W szpitalach spędziłem ponad 2 lata. popijając ziołami.

Podobne działanie ma również czosnek i chrzan. pić zimne na noc) oraz Aspargin 2 razy po 2 tabletki lub Asmag 3 razy po 2 tabletki. Cierpię na żylaki odbytu. która reguluje stolec. Kurację wspomaga picie ziół przeciwmiażdżycowych: Cardiosan. aby zatrzymać jak najdłużej tę masę w odbytnicy (najlepiej całą noc). Reumosan. który mnie badał. Najbardziej wskazana jest dynia. U męża (lat 62) lekarz stwierdził chorobę Bürgera: lewy palec nogi siny. Lekarz. Nerwosanu. co oczyści kiszkę stolcową i dopiero potem zastosować jako leczenie lewatywkę z cebuli. Wewnętrznie należy zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Raphacholinu. Cebula ma bowiem właściwość rozpuszczania złogów w tętnicach. Urosan. nie mogę chodzić. Należy też zażywać 3 razy po 3 tabletki Lewitanu lub pić zagotowane drożdże (l łyżka na pół szklanki wody. 3 razy dziennie należy pić po łyżeczce zmieszanych wyciągów z kasztanowca. Wskazany jest masaż stóp 30 min. lat 60. stwierdził. W jedzeniu uwzględnić dużo surówek. wypijać w ciągu dnia. Cholagoga Nr 3. wypijane do 2 szklanek dziennie. stałej obecności żylaków wewnętrznych oraz w ich stanach zapalnych tworzą się polipy. jeszcze lepiej Boldaloinę. jemioły i ruty oraz zażywać Agapurin 2 razy po l tabletce. przyprawionej zgodnie z własnym smakiem. W tej sytuacji radzę stosować przez 5-6 dni codziennie minilewatywę z rozgotowanych na gęstą papkę 4-5 cebul przetartych przez sito i wystudzonych. potem lecząca. Sklerosan. bo to sprawia mi ból. seler. pietruszka oraz kapusta. Przy dłuższej.CHOROBY SERCA l UKŁADU KRĄŻENIA CHOROBA BÜURGERA Danuta. której czub smaruje się oliwą lub parafiną i wprowadza do kiszki stolcowej. 355 . Codziennie przez 2 miesiące należy zjadać 1/2 kg gotowanej cebuli. Jeszcze skuteczniej działają soki z tych warzyw. Najlepiej na lewym boku. Ważne jest ułożenie ciała. przed lewatywą z cebuli dobrze jest zrobić wlewkę z mocnego rumianku. Nabiera się tę masę do gumowej gruszki. Gdyby się utrzymywały kłopoty ze stolcem. lat 57. potem na brzuch i następnie na prawy bok. Jednorazowa porcja wynosi od 1/4 do 1/3 szklanki. zagotować. udo boli. Prostasan. Czyli najpierw lewatywa oczyszczająca. Zmieszać wszystkie zioła. Ja po prostu postanowiłam zwrócić się do Pani z gorącą prośbą o pomoc. HEMOROIDY Janina. parzyć 3 łyżki mieszanki na 3 szklanki wrzątku do termosu. Po pewnym czasie żylaki zostaną wyleczone. 2 opak. że na głębokości 10 cm kiszki stolcowej jest mały polip i lekkie owrzodzenie i skierował mnie na operację do szpitala.

Krople zażywa się 3 razy dziennie po 30 kropli oraz Venescin 2 razy dziennie po 3 tabletki. że trzustka jest bez zmian. Wszystkie płyny zmieszać i zażywać na wodzie 2 razy dziennie po l łyżeczce na wodzie. potem 7 dni przerwy. lat 68. że mam gęstą krew i należy ją rozrzedzić. ze śliwek z dodatkiem owocu jarzębiny. 2 łyżeczki zmielonego siemienia lnianego. 356 .200 g. która leczy odbytnicę. Dostałam zioła. bo i żołądek.100 g. Można dodatkowo popijać mieszankę ziół: Sklerosan 2 opak. Pomagam sobie ziołami jak mogę. Jeżeli chory cierpi na rozedmę płuc.70 g. strączki fasoli . że rozwija się choroba nadciśnieniowa. doprawione kminkiem lub majerankiem. Najbardziej niepokoi mnie stan mojego serca.70 g. czy te zioła mogą mieć wpływ na podniesienie ciśnienia.100 g. Wskazane jest również zażywanie wyciągu z kasztanowca: 3 razy dziennie po 30 kropli oraz 2 razy dziennie po 30 kropli Rutisolu lub 2 razy po 3 tabletki Venescinu. woreczek żółciowy. po których według zapewnień zielarza miałam czuć się źle przez 14 dni.. Takie schorzenia leczę za pomocą kasztanowca. Na jedną szklankę wody jedna łyżka ziół. Nerwosan 2 opak. Zmieszać razem w misce. zaparzać 2 łyżki mieszanki ziół na 2 szklanki wrzątku do termosu i popijać porcjami po jedzeniu. Całość zalewa się gorącym mlekiem i zjada po wystygnięciu. Zielarz stwierdził również.100 g. nerki. aby na pierwsze śniadanie jeść mieszankę: 4 łyżki otrąb pszennych. Proszę mnie poinformować. rutwica lekarska -100 g. Ponadto należy zażywać mieszankę: wyciąg z głogu + Kelli cardina + Nerwosol + Solaren + sok z mniszka + krople nasercowe po jednym flakonie. tak jakby mi serce chciało wyskoczyć.Wskazane jest. to wówczas organizm wytwarza więcej czerwonych ciałek krwi. zarówno w tabletkach jak i w kroplach. Cholagoga Nr 2 l opak. 2 łyżki płatków kukurydzianych lub owsianych. Dokucza mi wiele chorób. Przy kołataniu serca pomaga noszenie w lewej części stanika medalika z miedzi o średnicy 6 cm lub małej poduszki gorczycowej. mleko lub cukier pół godziny przed jedzeniem przez 14 dni. Do mięsa można używać marmolady usmażonej np. KOŁATANIE SERCA Anna. Dawkowanie trzy razy dziennie po jednej szklance ziół.01. Otręby mają działanie lecznicze i leczą odbytnicę. Podaję spis ziół: brusznica .100 g.. bo będą kłopoty z krążeniem (już teraz cierpną mi dłonie). ziele hyzopu . USG wykazało.150 g. Lekarz stwierdził że grozi mi cukrzyca i że moje dolegliwości pochodzą od trzustki. Od czasu do czasu odczuwam silne kołatanie. W zasięgu ręki powinna Pani mieć Propranolol 0. kozieradka .100 g. kłącze pięciornika . koper . tymianek rzymski . lat 45. Nie jest to może duży ból. skrzyp polny . kwiat kocanki .100 g. Ale mnie trzustka często boli. KŁOPOTY Z KRĄŻENIEM Barbara. Na rozrzedzenie krwi dodatnio wpływa nafta: 2 razy dziennie 60 kropli na wodę.50 g. dziurawiec . Starą metodą leczenia było przystawianie pijawek. ale raczej uczucie wzdęcia. Cirulosan l opak. jarzębina . Lekarz twierdzi.

lat 34 Jestem okropnie gruba. Lekarz po EKG stwierdził „to tylko nerwica”. 357 . choć wydaje mi się że jem mniej niż inni.5 litra płynu dziennie. pić tylko wodę. Mięso chude. Rozumiem.Po miesiącu. ograniczona ilość soli. ziela krwawnika. Należy dbać o codzienne wypróżnienie. Od kilu miesięcy odczuwam bóle w okolicy serca. Konieczne jest schudnięcie i jednocześnie wzmocnienie organizmu. kminek i majeranek zmielone razem. krople nasercowe. że lekarz wykluczył zakłócenia w pracy tarczycy. Codziennie w ciągu dnia pić szklankę wody z octem jabłkowym lub cytryną i łyżeczką miodu. NERWICA SERCA Janusz. W wyżywieniu zdecydowanie ograniczyć mięso. lat 43. z 2 łyżkami oleju. wyciąg z głogu oraz mniszka. popić kefirem oraz ziołami. Mam kłopoty z kręgosłupem. z wyjątkiem wieprzowiny. może być również kapusta kiszona. Po ostygnięciu dodać dużo natki pietruszki. kazał mi zażywać Validol. ziele bratka. W codziennym menu powinno być dużo surówek jarzynowych. że przez pewien okres występują jeszcze wzdęcia. Nerwica świadczy o braku witamin z grupy B. Radził leż. 2 łyżki płatków owsianych. Pić po jedzeniu 2 razy dziennie po łyżeczce od kawy na wodzie. kasz i ryżu. dwóch powinna być wyraźna poprawa. Łącznie z ziołami powinno być 1. tłuszczów zwierzęcych. ziela skrzypu. trochę czerstwego. pić w 3 porcjach przed jedzeniem. Codzienne pożywienie powinno być bez: cukru. a także serce. który często mnie boli. 2 łyżki płatków kukurydzianych zalać gorącym mlekiem. że jest to związane z moją nadwagą. Codziennie pić zioła: 100 g morszczynu oraz po 50 g: kory kruszyny. kłącza perzu. Na śniadanie: 4 łyżki otrąb pszennych. ziela lubczyku. 2 łyżki tej mieszanki ziołowej zaparzyć w 2 szklankach wody. Lekarz stwierdził. korzenia mniszka. korzenia wilżyny. radzę zażywać po jedzeniu 2 razy dziennie po 2 tabletki Bioldaloiny lub Raphacholinu. abym się mniej denerwował. znamion kukurydzy. z masłem lub serem topionym oraz 2 ząbki czosnku. Pić zimne na noc. Wieczorem: kromka razowego chleba. ciast. Oprócz Validolu radzę pić na noc gotowane drożdże: l łyżkę stołową zagotować w 1/2 szklance wody. KŁOPOTY Z SERCEM l NADWAGĄ Maryla. a nawet przez pewien czas całkowicie wyeliminować. białego pieczywa. Są to silne kłucia połączone z drętwieniem lewej ręki. Gdyby okazało się. Jeden dzień w tygodniu jeść warzywa i owoce. Ponadto radzę przygotować mieszankę: nerwosol. gotowane i pieczone. liścia szałwi. strąków fasoli. Ograniczyć również cukier. Wskazane są zioła wzmacniające pracę serca i poprawiające przemianę materii.

Konieczne są codzienne stolce. rumianku. Podobnie działa niemiecki preparat . lat 48.NISKIE CIŚNIENIE Sabina. ziela krwawnika. aby utrzymać wagę. wypijać tę porcję w ciągu dnia. Zawsze miałam niskie ciśnienie. Wszystkie te płyny razem zmieszać i używać 2-3 razy dziennie po 50 kropli. bo inaczej nie mogę pracować. Także 2 razy po l łyżeczce Prostapolu. Gdyby ta mieszanka ziołowa nie dawała pożądanych rezul358 . zwłaszcza jeśli masaż jest poprzedzony polaniem ciała zimną wodą. owocu kminku. Nie unikać umiarkowanego wysiłku. kłącza perzu. jemiołę.Diacord. dodając po 50 g wymienionych ziół. Bogu dziękuję. Zioła zmieszać. złote krople i przy uczuciu osłabienia radzę zażywać 25 kropli. Jak można je trochę obniżyć? Rozumiem. 2 opakowania Degrosanu. Jeść skromnie. zaparzyć 2 łyżki tej mieszanki w 2 szklankach wrzącej wody i wypijać. kory kasztanowca. Najlepiej robić to pół godziny przed jedzeniem. Wieczorem łyżeczka miodu na pół szklanki wody. jaki tryb życia prowadzić. Rutisolu. zaparzyć 3 łyżki tej mieszanki na 3 szkl. WYSOKIE CIŚNIENIE Ewa. Jak się żywić. Jeżeli występuje nadciśnienie. Masaż Shiatsu poprawi samopoczucie i niskie ciśnienie. pić następującą mieszankę ziołową: 100 g ziela jemioły oraz po 50 g: serdecznika. ale ile kaw dziennie zniosą moje nerki i wątroba. Ponadto należy pić krople: l buteleczkę wyciągu z jemioły. aby wzmocnić organizm. ruty. jak mogę. że jeszcze żyję. wyciągu z kasztanowca. ziele bratka. Należy wykluczyć palenie. że chce Pani również trochę schudnąć. melisy. Piję jednak coraz więcej. wody. Przeżyłem zawał serca. a zwłaszcza serce. aby zapobiec chorobie prostaty. W aptekach homeopatycznych są do kupienia tzw. Ponadto radzę zażywać w razie potrzeby 2 tabletki Convafort Forte wyciąg z konwalii. lat 41. Ratuję się kawami. liścia poziomki. stanowi to porcję dzienną. który podnosi ciśnienie i dodaje energii. Przy Pani kłopotach bardzo ważny jest codzienny stolec. Wskazane są spacery. Jeżeli ciśnienie jest normalne. Przy wszystkich spadkach ciśnienia atmosferycznego chodzę jak śpiąca królewna. Jestem gruba i mam wysokie ciśnienie. Radzę więc pić zioła: morszczyn. pić 2 razy dziennie po l łyżeczce na wodzie wyciąg z jemioły oraz wyciąg z kasztanowca razem zmieszane. lat 45. l buteleczkę wyciągu 20 z głogu oraz l flakon kropli nasercowych. Rano pić 3 łyżeczki octu jabłkowego zmieszanego z pół szklanki wody + 2 łyżeczki miodu. wędliny i tłuszcze zwierzęce). Radzę dzień zacząć od szczotkowania całego ciała (od obwodu do serca). ziela skrzypu. A jednak stale towarzyszy mi strach przed następnym. kwiatu głogu. l opakowanie Sklerosanu wymieszać. Dieta jak przy schorzeniach miażdżycowych (wykluczona wieprzowina. PO ZAWALE Włodzimierz.

radzę brać dodatkowo na noc l łyżeczkę Cholegranu zgodnie z recepturą na opakowaniu. które należy lekko owinąć flanelką. Pomocne jest również zażywanie 2 razy dziennie po pół łyżeczki pasty Fitoven. Zimą dobrze jest nosić 2-3 pary cienkich rajstop. radzę pić dwa razy dziennie po 50 kropli wyciągu z nagietka (Tinctura Calendulae). Przy ostrych stanach zapalnych należy najpierw robić przez kilka dni okłady z rozgotowanej cebuli i dopiero potem przejść na okłady z kapusty. proponuję stosować Aeskulin (maść z kasztanowca). Ten ostatni preparat radzę pić aż do zaniku miesiączki. lat 30. dodając do wypijanych ziół. Wiek wskazuje. Jeśli maść Arcalen nie przynosi poprawy. Wagę skutecznie się traci wprowadzając raz w tygodniu dietę wyłącznie owocową i jako jedyny płyn . Obecnie są już bardzo mocno zarysowane i bolesne. łyżeczkę od herbaty. Najlepsze są te zewnętrzne liście. Należałoby jednak zacząć leczenie od prawidłowego wypróżniania. tj.tatów.wodę mineralną. ŻYLAKI NA NOGACH Janina. który dodatnio wpływa również na wątrobę. Radzę więc zażywać na noc l łyżeczkę Cholegranu. Żylaki pojawiły się jako drobne podskórne żyłki 7 lat temu. Występują one na udzie i łydce prawej nogi. iż mogą się pojawić zaburzenia hormonalne. Dodatkowo należy zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Venescinu oraz 2 razy dziennie po 2 tabletki Rutinoscorbinu. Lekarz zapisał mi Arcalen. . Gdyby tak było. które wyrzuca się przed gotowaniem. Proszę o podanie mi skutecznej metody leczenia żylaków kończyn dolnych. Stan zapalny łagodzą okłady z rozmaglowanych liści świeżej kapusty kładzione na noc na nogi.

stawów biodrowych. Od trzech miesięcy cierpię na silne bóle kręgosłupa. W domu śmieją się ze mnie. Mieszankę zaparzać: 3 łyżki na 3 szklanki wody. l Urosanu. lat 65. zachowując kierunek od dołu do góry. oba preparaty należy popijać ciepłym płynem. Na bolące kolana należy robić na noc okłady z rozmaglowanych liści kapusty. po których boli mnie wątroba. Lekarze stwierdzili zmiany w części lędźwiowej kręgosłupa i zalecili mi środki. Sąsiadka natomiast namówiła mnie na masaże i trochę zaczynam chodzić. Zioła i okłady stosować cierpliwie przez 6-8 miesięcy. że popijanie soku z surowej kapusty leczy zwyrodnienia stawów. po czym owinąć flanelką dla zachowania ciepła. zesztywnienie kolan i palców u nóg. Szczotkowanie pomaga również na bóle stawów biodrowych. Bóle kręgosłupa zmniejsza szczotkowanie ruchem kulistym (10 razy). 4 kapsułki raz dziennie przez rok. lat 52. Zażywać Cale granulati 2 łyżki raz dziennie oraz witaminę A + D3. dwa razy dziennie po pół łyżeczki Fitolizyny. pietruszki. Do odżywiania wprowadzić surówki z selera. BÓLE KRĘGOSŁUPA Stanisława. Cholagogi Nr 2 oraz po 50 g kory wierzby. liścia brzozy.SCHORZENIA GOŚĆCOWO-KOŚĆCOWO-REUMATYCZNE BOLĄ MNIE STAWY Irena. Smaruję maściami rozgrzewającymi i owijam bandażem. 2 razy dziennie zażywać po 1/2 łyżeczki Fitolizyny. że jestem najlepszą pogodynką. Jeżeli są zaparcia. kapusty. Przy takich schorzeniach zalecam zażywanie dwa razy dziennie jednej łyżeczki Reumogranu. owinąć ciepłą flanelką. Czy istnieją jakieś inne sposoby. Radzę stosować na bolące stawy na noc okłady z rozgniecionych liści świeżej kapusty. nie mogę też chodzić. które przyspieszyłyby leczenie? Jestem emerytką i muszę sobie dorabiać jako krawcowa. Nie mogę pracować. Chcę tu dodać. Wszystkie te zabiegi z całą 361 . a następnie smarowanie maścią żywokostową. należy na noc brać jedną łyżeczkę od kawy Cholegranu. Kontynuować smarowanie maściami rozgrzewającymi. co stanowi porcję dzienną. popijając następującymi ziołami: 2 opakowania Reumosanu. ale pomaga to na krótko. Coraz częściej na zmianę pogody bolą mnie stawy rąk i nóg. Korzystne jest również zażywanie raz dziennie dwóch łyżeczek Calcium Gluconicum oraz raz dziennie po trzy kapsułki witaminy A+D3.

wypić w ciągu dnia. Nerwosanu. Półkąpiel robić l raz w tygodniu. W takich okresach występuje u niego temperatura. W takich przypadkach radzę zażywać 2 razy dziennie po l łyżeczce Reumogranu. tyleż samo liści brzozy. zaparzać 3 łyżki na 3 szkl. Dodatkowo. powinien je nosić przez całą dobę. lat 30. Wskazane byłoby ssanie 3-4 razy dziennie po łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku na l szkl. do tego dodać 50 g kory wierzby. Pomocne na stawy są okłady z rozgniecionych liści kapusty (owinąć flanelką). poziom mocznika i kreatyniny. może trochę gimnastyki. a także Gastrogran 2 razy dziennie po l łyżeczce. jestem pod stałą opieką poradni reumatologicznej i wszystko to na nic się nie zdaje. ale muszę uprzedzić. Dwa razy leżałem w szpitalu. że można wyleczyć się cebulą. l tabletkę dziennie Falvitu. Z roku na rok jest coraz gorzej. bo około 2 lat. Są one opuchnięte. Ból stawów zmniejszą okłady na noc z rozmaglowanych liści kapusty. Przy podwyższonym poziomie ASO można podawać co 4-6 tygodni l raz domięśniowo 2400000 Debeciliny po uprzednio wykonanej próbie uczuleniowej. Zioła zmieszać. Mięśnie wzmacniają kąpiele w kwiecie siana oraz drożdżach. selera do 2 szklanek dziennie. wywar wlać do wanny oraz dodać 1/2 kg drożdży. źle się czuje. Asparginę 2 razy po 2 tabletki. Sprawdzić badaniem krwi OB i odczyn ASO. proponuję masować obie stopy i kręgosłup tak. sprawdzić sprawność nerek. kapusty. jak jest to pokazane w następnej części książki. 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki Fitolizyny. Reumosanu. Poszatkowaną główkę kapusty gotować w kilku litrach wody 5-10 minut. Lewitan 2 razy po 3 tabletki. Cholagogi Nr 2. wrzątku. Ponadto zażywać wapno (Calcium Gluconicum) lub l łyżeczkę wapna ze zmielonych skorupek wiejskich jaj. Jeżeli syn pozostaje w domu. Mój 10-letni syn cierpi na bóle stawów. DZIECIĘCE BÓLE STAWÓW Danuta. Radzę pić zioła: 2 opak.pewnością pomogą na zwyrodnienia kostne. aż podwyższony OB i poziom ASO wrócą do normy i stawy przestaną boleć. 362 . miodu). Czytałem. W miarę poprawy stanu wskazane są spacery. Polowe życia choruję na gościec postępujący. Taki zastrzyk robi się kilka razy co 4-6 tygodni. aby leczenie było bardziej efektywne. 3 kapsułki witaminy A+D3. że czas leczenia będzie długi. a także zrobić badanie moczu. trudno mu chodzić. kilka razy byłem w sanatorium. polewać całe ciało i do łóżka. Czas trwania kąpieli 20 minut. Kłopoty kuracji będą wynagrodzone powrotem do zdrowia. nim ustąpią wszystkie bóle. Kurację wspomaga jedzenie 3-4 gotowanych cebul dziennie oraz picie soków z marchwi. GOŚCIEC POSTĘPUJĄCY Andrzej. lat 24.

Jest to jedna z odmian chorób reumatycznych. Na wszystkie chore stawy radzę robić na noc okłady z rozgniecionych liści kapusty. stale łykając antybiotyki. Uprzedzam. Nerwosanu. jakbym miała wrzody. Proponowałabym uwzględnić w jadłospisie dużo zsiadłego mleka. wypijać na czczo l łyżkę 20-proc. Odkąd sięgam pamięcią. tyleż samo kwiatu kocanki oraz ziela jaskółczego i liści brzozy. kory wierzby. lat 19. ani badania nie mogą jej pomóc. do 3 posiłków w tygodniu). Na stany depresyjne trzeba brać na noc po l łyżeczce Nervogranu. Reumosanu. noga krótsza o 6 cm. Również raz dziennie 3 tabletki witaminy A+D3. 1opak. lecz ani lekarze. PRZEWLEKŁE ZAPALENIE KOŚCI Stanisława. selera. Pomocne jest wapno. 2 opak. Do tych ziół dodać po 50 g liścia brzozy. Reumosanu.MAMA CHORUJE NA GOŚCIEC Dorota. Należy brać 2 razy dziennie po pół łyżeczki Fitovenu i popijać następującymi ziołami: l opak. zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki wrzącej wody i tę porcję wypijać w ciągu dnia. l łyżeczkę takiego wapna należy zażywać raz dziennie. Ważne jest również znaczne ograniczenie spożycia mięsa (np. bo przy tym „objawiają się” węzły chłonne i występuje wysoka temperatura. dla wygody w termosie. Zmieszać je razem i zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki wody. że kuracja będzie długotrwała. ale najlepsze byłyby tu zmielone skorupki wiejskich jaj z cukrem. Druga noga zwyrodnienie stawu kolanowego. 363 . a zwłaszcza wieprzowiny. kwiatu kocanki. Kuracja olejem powinna trwać 16 miesięcy. szyszek chmielu. Degrosan. mama choruje na gościec. Dopiero po tym oczyszczeniu zacząć brać zioła. a także szczotkowaniu powinien poprawić się sen. Od leków mam chory żołądek i trzustkę. jaskółczego ziela. Urosanu z dodatkiem 50 g kory wierzby. Leczenie będzie trwało długo. dobrze jest również smarować bolące miejsca maścią z jadem pszczół (Apizartron). Bardzo często leżę obłożnie chora. tiosiarczanu sodu rozpuszczonego w pół szkl. sera. aby była to porcja na cały dzień. stosować dietę ryżową przez tydzień. Ponadto zalecam: 3 łyżeczki Calcium Granulatum i Klimaktogran 3 razy dziennie po l łyżeczce. usta wypłukać. Chodzi do różnych lekarzy. Cardiosan. Leczenie dobrze byłoby zacząć od oczyszczenia przewodu pokarmowego. kręgosłup. Należy zażywać przez cały czas zioła: Nerwosan. Pod krótszą nogę podbić w bucie dodatkowe obcasy. lat 50. bolą biodra. zwłaszcza partii kręgosłupa od dołu do góry. 2 opak. po czym smarowanie maścią żywokostową. Zalecam szczotkowanie ciała 2 razy dziennie. także kąpiel w drożdżach oraz zmiksowanych rozgotowanych liściach kapusty. Pozostałość wypluć. Czuję się. gorącej wody. To bardzo trudna i złożona dolegliwość. pietruszki. dwa. Ponadto radzę szczotkowanie stawów biodrowych i również smarowanie maścią żywokostową. Po tych preparatach ziołowych. 3 kapsułki witaminy A+D3. liścia melisy. Zioła zmieszać. Cholagoga Nr 3. Chorą nogę okładać liśćmi rozmaglowanej kapusty. Choruję od 13 roku życia na przewlekle zapalenie kości z czynną okresowo przetoką ropną. Do tego silna nerwica depresyjno-lękowa z bezsennością. Wszystkie te dolegliwości w okresie klimakterium są zaostrzone. a także soków ze świeżej kapusty. Kolano operacyjnie usztywnione. poddaje się wielu badaniom. Pomocne jest picie zagotowanych drożdży. a nawet trzy lata. Choroba nasila się częściej. dodając l kroplę Dentoseptu 2 razy dziennie po 20 min. Radzę też ssać 1/2 łyżki oleju słonecznikowego.

CHCĘ URODZIĆ ZDROWE DZIECKO Iwona. okryć się prześcieradłem i kocem. bez ceratki. to jest od pierwszej miesiączki. Nadmieniam. Nasiadówki powtarzać przez 7-8 dni codziennie. Radzę zażywać wyciąg z nagietka (Tinctura Calendulae) 2 razy dziennie po łyżeczce od herbaty przez kilka miesięcy. który żył tylko 12 dni. I jeszcze jedno: moje okresy są bardzo nieregularne. Robić codziennie przez dwa miesiące na noc okłady na podbrzusze ze świeżej. że to przejdzie po urodzeniu dziecka.2 łyżeczki. przeżywam koszmar. siedzieć nad parą 20 minut. dbać o codzienny stolec. co wzmocni organizm płodu i matki i zapobiegnie chorobom. czyli Tinctura Calendulae. którzy stwierdzili że nic nie mogą mi w tej kwestii poradzić. lat 25. i wypić tę porcję w ciągu dnia. jeść dużo owoców i jarzyn. Od 5 lat. Pół roku temu urodziłam drugiego syna. już bez witamin. Ponadto w trakcie okresów pić skrzyp przygotowany następująco: 2 łyżki ziela zalać 2 szkl. Byłoby dobrze. Diagnoza lekarska brzmiała „rybia łuska”. 365 . Dopełnić do 2 szkl.SCHORZENIA KOBIECE BOLESNE MIESIĄCZKI Jolka. Dostarcza on wielu enzymów i witamin. gdyby Państwo obydwoje w momencie poczęcia byli w dobrym stanie fizycznym i psychicznym. Nie mam siły dłużej cierpieć. że pierwszy mój syn urodził się i jest dzięki Bogu zdrowy. W mojej rodzinie ani też w rodzinie mojego męża nie wystąpił wcześniej przypadek takiej choroby. odpoczywać. również 2 razy dziennie zażywać po 3 kapsułki witaminy A+E. Lekarz pociesza mnie. Garść słomy owsianej lub skrzypu gotować 20 minut. wstawić w garnku dopasowanym do miski sedesu. wody i gotować przez 20 minut. Wskazane jest zażywanie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym przez całą ciążę.geny. Po parówce okład ze świeżej kapusty na podbrzusze + suche opakowanie i do łóżka. rozmaglowanej kapusty. Przez pół roku radzę popijać dwa razy dziennie po łyżeczce od herbaty wyciąg z nagietka. Rozmawiałam z wieloma lekarzami. lat 19. W tym okresie należy spać w miarę potrzeby. Przez cały okres ciąży należy brać wapno Calcium Gluconicum . Dobrze działają okłady z kapusty na dół brzucha oraz wątrobę. Przyczyna . Nasiadówki przed spaniem nad wywarem ze słomy owsianej lub skrzypu. ciepło owinąć. W czasie okresu dosłownie gryzę palce z bólu.

Proponuję kupić gotowe tampony OB. Radzę przebadać się u onkologa. Po kilku dniach powinna Pani pozbyć się upartego grzyba.starać się nie denerwować. Przestałam karmić. Zaczęłam moczyć dolną partię dala w rumianku co odrobinę łagodzi bóle. Bardzo pomocny jest codzienny masaż stref refleksyjnych na stopach: 21. 24. Nerwosan. 18. ale ciągle skuteczny. zmieniam bieliznę osobistą i wstyd mi się przyznać. Jestem przerażona. GUZY NA PIERSI Irena. Po miesiącu zabiegów ponownie zrobić mammografię. 49. ale nie chcą zniknąć. JAK STRACIĆ MLEKO? Anna.16. myję się codziennie. Na utratę mleka stosuje się następujący sposób: podwiązuje się wysoko piersi dwiema ściereczkami lnianymi lub dwiema pieluszkami ułożonymi na krzyż. GRZYBICA POCHWY Hanka. lat 47. Na wieczór zażywać l łyżkę gorzkiej soli (w aptekach). Cebula musi być świeżo gotowana każdego dnia. Co robić? Mam dwoje dzieci. 366 . wody. 15. na jego czubek dać odrobinę maści propolisowej. mam grzybicę pochwy. 17. że to jest rak i wytną mi pierś. 2. W ostudzonej mazi cebulowej moczyć tampon. 43. ale w piersiach mam ciągle resztki mleka. To stary sposób. 39 (który opisuję w następnej części książki). Fitolizynę 3 razy dziennie po pół łyżeczki. gdy dziecko miało 6 miesięcy. 23. po czym dla ciepła owinąć flanelką (bez folii). Zażywa się 3-4 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. Miód przygotowuje się łącząc 100 g pyłku kwiatowego ze szklanką miodu propolisowego. Wypić w ciągu dnia. zakładać tampon dopochwowo na noc. Proponuję robić na noc na piersi okłady z rozgniecionych liści świeżej kapusty. Są to dosłownie kropelki. która nie wymaga interwencji chirurgicznej. lat 25. Reumosan. 40. rozgotować cebulę do miękkości. lat 26. Zmieszać wszystkie razem i zaparzać 3 łyżki mieszanki na 3 szkl. Tamponów można używać wówczas. Pić następujące zioła: Urosan. Jednocześnie zażywać wyciąg z nagietka 2 razy dziennie po łyżeczce. która ma działanie przeczyszczające i jeden dzień pozostawać bez jedzenia.19. Cholagoga Nr 2. jeżeli nie używa Pani spiralki. 22.5 roku temu urodziłam dziecko. Przy mastopatii mogę zaproponować kurację. Mammografia wykazała guzy na lewej piersi. Prowadzę czysto dom. Czy jest sposób bardziej skuteczny? Wstydzę się iść do lekarza.

żeby nie skończyło się to czymś gorszym. środek ten kupuje się bez recepty w aptekach homeopatycznych.41. a nawet poniżej. Po okresie spada jej hemoglobina do 60 procent.39. to przedłużyć kurację o następny miesiąc.KRWAWIĘ BEZ PRZERWY Danuta. gotować przez 20 minut. aby temu zapobiec. że chociaż od 10 lat jestem pod stałą kontrolą lekarską. 23. 50. Od 10 lat cierpię na choroby kobiece. Leczenie okazało się mało skuteczne. Co drugi dzień należy dopochwowo na noc zakładać tampon zmoczony w rozgotowanej na gęsto cebuli. a ja już boję się. 367 . Radzę pić skrzyp: 2 łyżki na 2 szklanki wody. 19. Kuracja ta powinna zahamować krwawienie. w związku z tym przyjmowała różne leki hormonalne. Jeśli nie. Trzy razy miała krwotok. 2 łyżki tych ziół zalewa się 2 szklankami wody i gotuje przez 20 minut. że bez leków krwawię bez przerwy. Radziłabym też robić na noc okłady na krocze i podbrzusze z rozgniecionych liści świeżej kapusty. Stosować akupresurę stóp. Można go również przygotować samemu: kwiaty nagietka lekarskiego zalewa się spirytusem na 2-3 palce powyżej warstwy kwiatów i trzyma w ciemnym miejscu przez 2 tygodnie. 24. 40. po czym owinąć ciepło.40. które kładzie się bez ceratki na podbrzusze na noc i dla utrzymania ciepłoty okrywa flanelką. że między jednym a drugim okresem wszystkie dolegliwości ustąpią. Co lekarze na to? Otóż początkowo twierdzili. po l łyżeczce od herbaty. 49. obecnie USG wykazuje powiększenie macicy o charakterze mięśniakowatym. Skuteczny jest również masaż stref refleksyjnych na obu stopach: 36. Proszę mi poradzić co robić. 18. Lekarze stwierdzili zaburzenia hormonalne. Moja córka od 13. nr receptorów: 21. Radzę zażywać 2 razy dziennie po 50 kropli Calenduli D2. bez ceratki. Popija się 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki.50. Sądzę. Czyli wszystko wskazuje na to. 39. Nie należy masować stóp w czasie krwawienia z dróg rodnych (opis masażu w następnej części). dopełnić gotowaną wodą do dwóch szklanek i pić codziennie w trakcie trwania miesiączki. Najlepiej kupić gotowy w aptece i zamoczyć w cebuli. Radzę także zażywać Sylimarol 2 razy po jednej tabletce oraz Hemofer 2 razy po dwie tabletki. roku życia cierpi na krwotoczne miesiączki. W wyniku badania ultrasonograficznego stwierdzono w lewym jajniku torbiel o średnicy 28 mm. Natychmiast po otrzymaniu tego wyniku córka poszła do lekarza. W dolegliwościach tych pomagają również okłady z rozgniecionych liści kapusty. Od pierwszej miesiączki córka była leczona. która na każdy dzień musi być świeżo gotowana. W trakcie miesiączki i przy każdym krwawieniu zalecam popijanie wywaru ze skrzypu. na sam czubek nałożyć odrobinę maści propolisowej. problem mój polega na tym. tj. 22. 15. że ten stan nie ma wpływu na tak obfite krwawienie. Codziennie masować 30 minut obie stopy (opis masażu w następnej części). lat 37. Tampon lekko odcisnąć. 38. KRWOTOCZNE MIESIĄCZKI Stanisława. choroba postępuje dalej. że to zmiany hormonalne. lat 38. 38. Dwa razy dziennie zażywać po 50 kropli wyciągu z nagietka (Tinctura Calendulae). który stwierdził. Okresy te stały się dla mnie i dla niej koszmarem.

po jedzeniu 3 razy dziennie. zażywać dodatkowo Stilbestrol lub Dienoestradiol po l mg w środy i soboty po l tabl. Chciałabym przy następnej ciąży dopomóc sobie. Mieszanka ta ma właściwości przeciwkrwotoczne. iż odkleiło mi się łożysko. Co godzinę pojawia się męczący „wybuch”. np. to mięśniak. PRZEKWITANIE Alina. ale bardzo obfite od najmłodszych lat do tej pory. po łyżce każdego z tych ziół. a także jedzenie dużych ilości natki pietruszki i koperku. Dziecko żyło 3 godziny. o czwartej rano silny „atak ciepła” wyrywa mnie całkowicie ze snu. Po zajściu w ciążę radzę brać wapno i pyłek kwiatowy z miodem propolisowym 368 . Obecnie nie krwawię. STRACIŁAM DZIECKO Aniela. krwawnik. Straciłam moje dziecko w 26 tygodniu ciąży choć byłam od 6 tygodnia pod opieką lekarza. które działają krwiotwórczo i uzupełniają ubytek krwi. Według informacji lekarza na macicy mam guz wielkości śliwki. że guz. lat 32. gdyż możliwe. że w obrębie narządów rodnych są jakieś stany zapalne. i wypija w ciągu dnia. Sądzę. Mam regularne miesiączki. Niezbędna jest akupresura stóp: punkty macicy i jajników znajdują się po obu stronach pięt. lat 53. Do odżywiania powinno się wprowadzić dużo surówek. Powinni Państwo oboje być w dobrej formie w momencie poczęcia. Na te dolegliwości pomocne jest zażywanie 2 razy dziennie po l łyżeczce Klimatogranu i Nerwogranu. Ostatnio stosowałam: skrzyp. Ponadto należy dbać o właściwe wypróżnianie i prawidłowe oddawanie moczu. Już obecnie powinna Pani brać 2 razy dziennie po l łyżeczce wyciągu z nagietka. Dla wzmocnienia działania można na tym wywarze zaparzać rdest ostrogorzki i krwawnik. lat 47. jasnotę i nagietek. Na dół brzucha radzę na noc kłaść okłady z rozgniecionych liści kapusty. W okresie przekwitania zaczęłam cierpieć na częste ataki duszności. zażywać również 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu. naturalnie nie masuje się ich w czasie miesiączki. o którym Pani pisze. Mam wielkie trudności z donoszeniem ciąży. aby pić skrzyp w czasie miesiączki: 2 łyżki ziela gotuje się w 2 szklankach wody przez 20 min. Jeśli dolegliwości nie miną w ciągu 2-3 miesięcy. W nocy budzą mnie dolegliwości. Mam zioła rdestu ostrogorzkiego. Uważam za niezbędne również picie soku z pokrzywy. powodujący obfite miesiączki. Proponuję. W szpitalu dostałam silnego krwotoku i po operacji cięcia cesarskiego wynikło. robię się czerwona i jest mi okropnie gorąco. Dotychczas nie byłam poddana leczeniu ani zabiegowi.MIĘŚNIAK NA MACICY Helena.

l opak. Masować 30 minut dziennie punkty na stopach 21. 22. Cardiosanu. 3 łyżki tej mieszanki zaparzyć w 3 szklankach wrzątku i popijać przez cały dzień. Kiedy to następowało.! opak. radzę popijać mieszanką ziołową: 2 opak. po czym owijać flanelką. co na końcu noża i popija ciepłym płynem. Byłoby jeszcze lepiej. Cholagogi Nr 2. Radzę pić zioła: Klimaktogran. Boli ją głowa w czole i ciągle ma zatkany nos.torbiele na piersiach. cukier lub. Degrosanu z dodatkiem 50 g morszczynu i 50 g bratka. że zatkany nos wynika z chorych zatok. Wnętrze nosa można smarować maścią propolisową i zakrapiać 3 krople witaminy E. 43 i węzły limfatyczne na obu stopach (opis w następnej części). kiedy weszła w okres przekwitania. Pracę jajników poprawia popijanie po l łyżeczce od herbaty 2 razy dziennie Tinctury Calendulae (wyciąg z nagietka) oraz zmielonego kwiatu jasnoty białej i koniczyny białej. 24. gdyby pyłek kwiatowy z miodem mogli Państwo brać obydwoje przez miesiąc przed planowanym poczęciem. lat 46. Łyżeczkę każdego z tych ziół należy brać 2 razy dziennie po jedzeniu. 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu oraz Aspargin 2 razy dziennie po 2 tabletki. jakby to był chroniczny katar. pojawiało się wysokie ciśnienie. Ważne jest również poprawienie trawienia i przemiany materii. 18. 19.5-6 razy dziennie po łyżeczce od kawy (100 g pyłku na l szkl. Przed miesiączką zażywać 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki Fitolizyny. Sądzę. pozostałość wypluć. ze względu na brak szczegółowych danych. Należy stosować na noc okłady z rozgniecionych liści kapusty na piersi i dół brzucha. TORBIELE NA PIERSIACH Grażyna. Mieszanki przygotowanej w równych proporcjach bierze się tyle. potem przerwa aż do następnego miesiąca. Pomocne byłoby popijanie soków warzywnych oraz masaże ciała. Bez kropli do nosa nie może oddychać. w czasie którego wszystkie słabsze organy 369 . TRUDNY OKRES PRZEKWITANIA Ilona. miodu). Kuracja olejem powinna trwać 16 miesięcy. Wtedy to pojawiło się nadciśnienie tętnicze (180-220 mmHg) i przy tym silne bóle głowy. lat 26. wodę pół godziny przed jedzeniem przez 10 dni w miesiącu. Omdlenia. Wierzę mocno. duszności i częste ataki dreszczy przechodzących w drgawki. Takie przykre objawy związane są z przekwitaniem.. Byłabym za tym. Reumogran i Nerwogran. Mam za sobą 4 operacje i na tym nie koniec. To schorzenie trapi mnie już 21 lat. dlatego też radziłabym ssać 2 razy dziennie olej słonecznikowy: 1/2 łyżki przez 20 min. która poprawi pracę węzłów limfatycznych i gruczołów: 60 kropli na mleko. że Pani doktor może mi pomóc. Mama zaczęła chorować od czasu. usta wypłukać. Jeżeli Pani jest tęga. Nic więcej nie mogę polecić. aby popijać również dwa razy dziennie naftę. Mam stale powtarzające się cysty .

Później się z tego wychodzi i kobieta jest często sprawniejsza niż była. jak się ich pozbyć. popić ciepłą wodą. więc nie wiem dlaczego. Stwierdzono u niej 3 lata temu na macicy cystę wielkości cytryny. Na twarzy . Dawkowanie jest następujące: dwa razy dziennie po 50 kropli. które wykonuje się w gabinecie kosmetycznym. 100 g nagietka. Funkcjonowanie jajników poprawia zażywanie mieszanki ziół: 50 g jasnoty białej. ale lekarze nie są pewni. Od czasu do czasu bolą mnie jajniki. ZIOŁA NA MIĘŚNIAKI Ewa. ZAPALENIE JAJNIKÓW Elżbieta. Doraźnie może pomóc woskowanie. Ubieram się ciepło. a na rękach i nogach są znacznie większe. Nerwosol 2 fl. Obecnie jest jak pomarańcza. lat 17. przygotowane następująco: kilka łyżek skrzypu lub słomy owsianej lub siana z dodatkiem Septosanu oraz mięty zalać 3 litrami wrzątku. wyciąg z kory kasztanowca 2 fl. TWARZY Aśka.. czy konieczna jest operacja . jest dość pilny.. Ponadto proponuję kłaść na noc na podbrzusze okłady ze świeżej kapusty. Garnek wstawić do sedesu i siedzieć nad nim 20 minut. napiszcie. że pomocne byłoby popijanie Calenduli D2 lub dużo tańszej Tinctury Calendulae (wyciąg z nagietka) produkowanej przez Herbapol. czy to jest cysta czy mięśniak (nawet po badaniach USG). lat 31. Proszę. Rutisol 2 fl.plecach. nawet piersiach mam dużo małych włosków. 50 g koniczyny białej.co sugerują lekarze. a także zażywać 2 razy dziennie po łyżeczce od herbaty wyciągu z nagietka (Tinctura Calendulae). Także pomocna tu będzie akupresura stóp (opis w następnej części). Zna370 . gotować 10 min. zażywać 2 razy dziennie po l łyżeczce.. Krople zmieszać do l butelki i używać 3 razy po 50 kropli na wodzie. brzuchu. Włoski są objawem zmian hormonalnych. Chciałabym zapytać. WŁOSKI NA RĘKACH. NOGACH. Przy zaparciach stolca zażywać na noc l łyżeczkę Cholegranu oraz rano lub na noc 4 łyżki otrąb do zupy lub z gorącym mlekiem. o którym napiszę. Proponuję stosować nasiadówki nad parą. Problem. Moja mama ma 41 lat. Wyciąg z jemioły 2 fl. Sądzę. Może pomogłyby zioła. Zioła zemleć z cukrem. Można również stosować na podbrzusze okłady z kapusty. Wstydzę się chodzić z odkrytymi nogami rękami.zaczynają szwankować.

liść borówki czernicy. . ziele tasznika. 39 (opis w następnej części). Kurację przyspiesza masaż stref refleksyjnych na stopach: 22. 19. Powinnam chyba dodać. ziele jemioły. 16. ziele rdestu ostrogorzkiego. I tak radzę kłaść na dół brzucha okłady z rozgniecionych liści ze świeżej kapusty. 18. Klimuszki. 50. że moja mama jest bardzo delikatna i źle zniosłaby pobyt w szpitalu. Przy tym schorzeniu stosuję dla swoich pacjentów wymieniony zestaw ziół. 24. liść brzozy. Cz.lazłam receptury ziołowe o. kwiat kasztanowca. 17. ale dodatkowo wzbogacam go innymi zabiegami. 40. 15. 49. Skuteczność kuracji zwiększają 15-20-minutowe nasiadówki. korę kaliny koralowej. ziele skrzypu polnego. 23. Na mięśniaki: kłącze pięciornika. do których napar przygotowuje się z Septosanu i mięty. najlepiej na całą noc. 38.

że dziecko pozostaje pod opieką pediatry. Citrus limon Burm. Dodatkowo dobrze jest zażywać l tabletkę dziennie Nacomu lub Parcopanu oraz Aspargin 2 razy po 2 tabl. CHCĘ POMÓC DZIECKU Stanisław. raptem chwieje się i przewraca. moczopędnych i żółciopędnych (gotowe mieszanki w aptekach). u mnie zaś szukają Państwo naturalistycznych metod leczenia. lat 53. chcielibyśmy naszemu dziecku udzielić najdalej idącej pomocy w jej. negatywnych skutków i mogą być stosowane z innymi lekami. 2 razy po 2 tabl. Ta choroba świadczy. Od 6 lat odczuwam częste i dotkliwe bóle głowy oraz oczu. co prowadzi do zaburzeń ruchowych. że lepiej jest zapobiegać miażdżycy niż leczyć skutki. co się mówi. Choroba nasila się. 373 . płacz ma doniosły.. które nie mają ubocznych. dostawałam środki przeciwbólowe i na tym się kuracja kończyła. bo mi się ciągle rusza głowa. brałam leki.SCHORZENIA NEUROLOGICZNE CIĄGLE Ml SIĘ RUSZA GŁOWA Zofia. że córka będzie normalnie chodzić. Pomocne jest również picie kleiku z siemienia lnianego. natomiast gdy się przewróci. lat 30. ale sytuacja wcale się nie poprawia. chorobie. a gdy postępuje i trzyma się czegoś. nie mogę nic robić. Kuracje wspomaga picie ziół przeciwmiażdżycowych. Jesteśmy z żoną młodym małżeństwem. Rozumie wszystko. DOTKLIWE BÓLE GŁOWY Alina. Byłam 3 razy w szpitalu. Badania lekarskie stwierdzają. lat 58. ale słów nie wymawia. ale rozwój umysłowy ma opóźniony. co zmniejsza drgania powodujące zmęczenie mięśni. Cavintonu oraz picie 2 razy dziennie po l łyżeczce Boragoglandyny. że byłoby najlepiej rozpocząć kurację od wzmocnienia dziecka przez zażywanie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku na l szklankę miodu propolisowego) 3-4 razy dziennie po łyżeczce od kawy. Rozumiem. W leczeniu pomocne jest zażywanie 3 łyżeczek dziennie zmielonych nasion wiesiołka. Bardzo mnie to męczy. Stan ten zależny jest od zmian miażdżycowych w tętnicach mózgowych. Choruję na kręcz karku i ruchy mimowolne. Moja 2-lelnia córka nie może sama chodzić. Sądzę. mimowolnych.

kory kasztanowca i ziela ruty. co stanowi porcję dzienną. Jest to przejściowe. zwłaszcza na miejsce. Leczenie w tym przypadku musi mieć charakter kompleksowy. Dla poprawienia wzroku należy przykładać napar ze świetlika. wszystko pamiętał. ale po pewnym czasie znów powraca. gdyby mogła Pani przez 2-3 miesiące całkowicie zrezygnować z mięsa i wywarów mięsnych. ciągle się tam uderzał. Na początku września. na noc. Reumosanu oraz po 50 g jemioły. który przygotowuje się zaparzając przez 5 minut pół łyżeczki ziela w 1/3 szklanki wrzącej wody. że choroba dziecka może mieć związek z doznanymi uderzeniami i krwiak. 374 . Martwi mnie to. z której zrobić kompres na oczy i trzymać go przez całą noc mocując opaską na oczach. Do odcedzonego i chłodnego naparu dodać miód w ilości ziarnka grochu. Krzyś jest dzieckiem bardzo ruchliwym.a badanie komputerowe mózgu wykazało zanik kory w obrębie płatów czołowych oraz nieznaczne poszerzenie komór bocznych. Należy zażywać Aspargin 3 razy dziennie po 2 tabletki oraz pić gotowane drożdże: l łyżkę zagotować w pół szklanki wody. codziennie przez 2 miesiące. Sądzę. rezygnując przy tym z wieprzowiny na rzecz kurczaków. Cardiosanu. roku doznał wielu urazów w czoło po stronie lewej. Synek był przytomny. co poprawi regularność stolca. Zamoczyć gazę. Radzę więc ograniczyć spożywanie mięsa do dwóch posiłków w tygodniu. powoduje takie objawy. pozostałość wypluć. Wskazane byłoby ssanie oleju słonecznikowego: pół łyżki 3 razy dziennie ssać przez 15 minut. „Domowego przedszkola” nagle mojemu synkowi wykrzywiły się usta w lewą stronę i zaczął dzwonić ząbkami. Nerwosanu. który się jeszcze nie wessał. Circulosanu. wypłukać usta po zabiegu. Drganie powieki ma charakter nerwicowy i świadczy też o braku magnezu. Od dłuższego czasu drga mi powieka lewego oka. Trwało to kilkanaście sekund. zimne wypić na noc. Przygotować należy następującą mieszankę: po jednym opakowaniu Sklerosanu. wszędobylskim. Pozostały napar wypić. lat 24. Synek około 5. lat 28. rano w czasie oglądania. Byłoby najlepiej. Leków żadnych nie otrzymałam. choć czuję się coraz gorzej. Cholagogi Nr 3. DRGANIE POWIEKI Dorota. czyli kuracji musi towarzyszyć właściwa dieta obniżająca poziom cholesterolu. Codzienny posiłek powinien zawierać dużo jarzyn gotowanych i surowych oraz owoców. Wskazane byłyby okłady z rozgniecionych liści kapusty na głowę. KRZYŻ PO URAZIE Anna. Przez pewien okres chodził z guzem na czole. gdyż lewe oko mam już trochę skośne. Wszystkie składniki wymieszać i parzyć 3 łyżki na 3 szklanki wrzątku. które było potłuczone. Kuracja olejem powinna trwać ponad rok. cielęciny i wołowiny. co spowodowane jest drganiami. Jestem osobą nerwową i wrażliwą. co pozwoli oczyścić głowę ze stanów zapalnych. W kuracji ważną funkcję pełni picie ziół.

Dla uśmierzenia bólów w piętach można je kąpać w „wodzie życia” (mocz) 20 minut codziennie przez 7 dni. Pomocne jest obłożenie głowy rozgniecionymi liśćmi świeżej kapusty i owinięcie ciepłą flanelką. kiedy zaczynam czuć ucisk na skroniach. Migreny mogą mieć różne przyczyny. Wskazane jest smarowanie spirytusem bursztynowym skroni. Na kurcze w łydkach pomagają także okłady na noc przez 10-14 dni z rozmaglowanych liści świeżej kapusty + suche opakowanie bez ceratki. Przyczyną mogą być też zmiany w odcinku szyjnym kręgosłupa. lat 47. Muszę się położyć do łóżka z kompresem na głowie i leżeć przez cały dzień. Po pięciu latach poruszam się z trudnością z powodu niedowładu kończyn 375 . Migreny są często połączone z torsjami. Kuracja ta powinna pomóc. Korzystne byłoby również popijanie herbatki z dziurawca z melisą. Mogą wynikać z nie wyleczonych zatok lub kłopotów z trawieniem. ostrogami? Kurcze w łydkach związane są raczej z brakiem magnezu i potasu. lat 30. jeśli zaś nie . Pić 3 razy w tygodniu rano na czczo sok z 1/2-1 cytryny + 2 łyżki oliwy z oliwek + 2 łyżeczki Cholesolu + 30 kropli Solarenu + 1/4 szklanki gorącej wody. Czy te dolegliwości związane są z tzw.trzeba będzie zastosować zioła jak przy padaczce. Początkowo zaczęło się od zmęczenia nóg i opadania lewej stopy. lat 67. KURCZE W ŁYDKACH Anna. Śmieją się ze mnie. że dziecko powinno zażywać 2 kapsułki dziennie witaminy A+D3 oraz 2 łyżeczki Calcium Gluconicum. Leczenie ostróg jest takie samo. Pomocny byłby wyciąg z kasztanowca: 2 razy dziennie po 10 kropli na wodę. Należy dość mocno uciskać głowę chustką zawijaną poprzez czoło do tyłu głowy. Myślę. Cierpię od kilku lat na bolesne kurcze w łydkach. Także płukanie pęcherzyka żółciowego z błota żółciowego może poprawiając trawienie wyleczyć z ataków migreny. co ułatwi wessanie krwiaka. Pomocny jest również masaż Shiatsu lub akupresura stóp. Na te ostatnie kłopoty najbardziej pomocny jest masaż. MIGRENA Sława. Od kilku lat cierpię na migrenę.głowę owinąć ciepłą chustką. Powinno się brać Aspargin 2 razy po 3 tabletki przez 2-3tygodnie. lak że nie mogę chodzić. Nie pomagają mi wówczas żadne środki przeciwbólowe. a później trudności w chodzeniu. płatków usznych i podstawy czaszki. że cierpię na arystokratyczne choroby ale ja cierpnę ze strachu. jak przy zmianach zwyrodnieniowych kręgosłupa. NIEDOWŁAD NÓG Jerzy.

nie mogę jeść. Dodatkowo zażywać Lewitan Mel. wprowadzić natomiast dużo twarogów. aby uregulować wypróżnienie. Można je jeszcze wzbogacić dodając 50 dag drożdży. Korzystne działanie ma masaż szczotką w trakcie kąpieli od obwodu do serca. powłóczę nogami. po jedzeniu. NISZCZĄ MNIE NERWY Krystyna. ani ich zginać. pobolewa mnie lewa łopatka.1/2 kg drożdży. Razem z Lewitanem należy brać Asmag albo Aspargin 3 razy po 2 tabl. Jeżeli mimo wszystko będą kłopoty. Jestem bardzo nerwowa. bo mają więcej cennych wartości. Radzę zażywać dwa razy dziennie po jedzeniu po łyżeczce Nerwogranu i Gastrogranu. co jest ważne. Pić codziennie na noc przez 2 miesiące l łyżkę drożdży zagotowanych w pół szklanki wody. Ostatnio zauważyłem drżenie mięśni na całym ciele. czy chory nie śpi na żyle wodnej. Można je przyrządzać oddzielnie. takich jak kapusta. można też łączyć. Pomocne byłyby kąpiele z dodatkiem rozgotowanej kapusty oraz okruszków siana z łąki bez nawozów sztucznych -t.dolnych. albo klasyczny bardzo lekki masaż. Zanikają mięśnie łydek i ud na skutek niedomagań nerwów strzałkowych. które spowodowało braki w organizmie. aby dojść do 2 litrów. które idą od żołądka. Należy zrobić badania. miewam jakieś nieuzasadnione lęki. nogi w tych miejscach są już dużo szczuplejsze. zaraz się denerwuję. Wskazane są masaże albo Shiatsu (przedstawione w mojej książce „Zdrowie przez dotyk”). że stolec będzie prawidłowy.. Wiesiołek można zażywać w kapsułkach. jakieś kłucia. ciemnego chleba. czas trwania 1-2 miesiące. pietruszka. Dla wzmocnienia organizmu proponuję Falvit 2 razy l tabl. należy na śniadanie jeść kiełki i otręby pszenne (po 4 łyżki) zmieszane ze zmielonymi nasionami wiesiołka i zalane mlekiem. jarzyn gotowanych i surowych. Sprawdzić. lat 29. po jedzeniu. seler. dynia. a dodatkowo brać 5-6 razy dziennie l łyżeczkę od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu propolisowego). Przy wzroście 165 cm ważę 52 kg. Od pewnego czasu boli mnie serce. marzną mi one szybciej. Najważniejsze w tej kuracji jest picie dużych ilości soków jarzynowych. Sądzę bowiem.. ponadto l łyżeczkę Cholegranu na noc. coś mnie ściska za gardło. Na noc radzę pić zimne zagotowane drożdże: l łyżkę zagotować w 1/2 szklance wody. Sokoterapię należy rozpoczynać od pół szklanki dziennie. czyli z melisą: 2 razy po 4 tabletki po jedzeniu. Dla poprawienia pracy wątroby wskazany jest Sylimarol 2 razy l tabl. radzę jednak szukać polskich preparatów. Kąpiel w drożdżach dodaje energii i witalności. po jedzeniu oraz Asmag 2 razy 2 tabl. W diecie należy wykluczyć wieprzowinę. ograniczyć mięso. Od urodzenia córki mam problem ze zdrowiem. aby wykluczyć nadczynność tarczycy. że u podstaw schorzenia leży nieprawidłowe żywienie. marchewka. Lewitan 2 razy 4 tabl. Gdy cos jest nie po mojej myśli. 20 minut siedzieć i polewać całe ciało. Czasem przestawienie łóżka w inne miejsce powoduje dużą poprawę zdrowia. Nerwy mnie wykończą. len sposób żywienia powinien sprawić. i na ten stan nałożyła się infekcja. 376 . Nie mogę stać na piętach ani na palcach.

ziele ruty. kwiat kocanki. Lecznicze działanie ma stałe noszenie poduszki gorczycowej na prawym ramieniu. potem 7 dni przerwy w kuracji naftą i powrót do zażywania nafty przez 14 dni. aby okrywała odcinek szyjny kręgosłupa i całe prawe ramię. zagotować. Dodatkowo przez cały czas kuracji zażywać gotowane drożdże (l łyżka drożdży na 1/2 szkl. W chwili obecnej po 5 latach leczenia farmakologicznego i rehabilitacji pozostał jej niedowład prawej ręki częściowo prawej stopy oraz niekiedy zachwianie równowagi. W moim przekonaniu jedną z przyczyn tej choroby jest niedobór magnezu.5 łyżki na 1. STWARDNIENIE ROZSIANE Maria. choć długo trwało. szyszki chmielu. Po porodzie dwa lata temu zachorowałam na padaczkę. pić zimne na noc) lub też Lewitan Mel. Radzę pić zioła: kora wierzby. korzeń łopianu. kwiat lawendy. która 5 lat temu przeszła operację mózgu (usuwano jej krwiak). Ponadto radzę pić 2 razy dziennie po 30 kropli wyciągu z kasztanowca oraz stosować masaże. 2 razy dziennie po 4 tabletki. ułożonej tak. Mam serdeczną przyjaciółkę. Po 50 g wszystkich ziół zmieszać i 3 łyżki tej mieszanki zaparzać na 3 szklanki wrzącej wody w termosie. Ona straciła już wiarę. Ma 32 lata i skończyło się dla niej życie. Straciła nawet głos. liść pokrzywy. liść melisy. Od półtora roku już nie chodzi. W miarę poprawy stanu zdrowia zmniejszać dawki leków zaleconych przez neurologa. Ponadto po jedzeniu zażywać wiesiołek polski . wody. mówi szeptem. Można ją umocować agrafką do ramiączek stanika. Lekarze stwierdzili. Dzieciom daje się 1. Po operacji wystąpił paraliż prawej strony ciała. W celu przywrócenia organizmowi potrzebnej ilości magnezu zalecam stosowanie produktów 377 . PADACZKA POPORODOWA Agnieszka. liść orzecha włoskiego.preparat Oelparol 2 razy l lub Boragoglandynę 2 razy l kapsułka przez l miesiąc. nie zawsze można ją zrozumieć. że wróci do zdrowia i do normalnego życia. nim lekarze ustalili diagnozę. Moja bratowa ma 33 lata i od 4 lat choruje na stwardnienie rozsiane. który uległ wyparciu przez mangan z osłonek kamielinowych włókien nerwowych. Cztery albo pięć razy przebywała w szpitalu. ziele kurzego śladu.NIEDOWŁAD RĘKI Krystyna. Popijać przez cały dzień. korzeń kozłka lekarskiego. ziele dziurawca. leży.5 szklanki. Radziłabym zażywać 60 kropli nafty 2 razy dziennie pół godziny przed jedzeniem przez okres 14 dni. że jest to padaczka poporodowa. lat 24. Bardzo chciałabym jej pomóc.

miód propolisowy. Te ostatnie spożywane przez dłuższy czas rozpuszczają występujące w mózgu i rdzeniu kręgowym złogi z krzemianu manganu. Calcium Gluconicum (wapno) 2 łyżeczki l raz dziennie. których współczynnik G jest wyższy niż 100. żelazo i miedź. Są okresy. Przede wszystkim należy wzbogacić dietę dużą ilością surówek albo jeszcze lepiej soków. niezbędne jest ssanie 7-8 razy dziennie l łyżeczki od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym. zaczynając od 50 g. Ponadto należy zażywać: Aspargin 2 tabletki 3 razy dziennie. są korzystne dla chorych na SM. które wyrzuca się przed spożyciem. Czasami zwisy na drążku powodują. 10 g Mumijo rozpuszcza się w szklance pełnocukrowego soku i rano oraz w południe l łyżeczkę od herbaty dodaje się do zimnej herbaty lub wody. wlewa się ugotowaną kapustę do woreczka i całość wkłada do wanny. co i powoduje niedobór tych pierwiastków w ustroju. Przez cały okres występowania tej bolesności wskazane jest noszenie poduszki gorczycowej 378 . Dla wzmocnienia organizmu. kończąc na 2 litrach dziennie. Do powstania SM przyczynia się sytuacja. Powinno się ją brać 2 razy w tygodniu. że z bólu nie mogę się poruszać. który można kupić w aptekach. Wprawdzie enzym fitaza mógłby rozpuścić fityniany. l jajko. wapń.spożywczych o współczynniku G większym niż 100. Stąd w mojej kuracji ważne miejsce zajmują surowe soki i surówki ze świeżych jarzyn i owoców. także dla poprawienia przyswajania witamin i biopierwiastków zawartych w pożywieniu. 1-2 łyżeczki Cholegranu raz dziennie. Co mam robić? To wynik zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa. Aby nie zatkać otworu odpływowego. do 50 g masła. z marchwi. kapusty. ale wystudzone drożdże (l łyżka na pół szklanki wrzątku). Podobne działanie ma preparat Mumijo. 2 łyżki płatków kukurydzianych lub owsianych. np. l raz dziennie 3 kapsułki witaminy A+D3. Produkty. pietruszki. Cierpię od dawna na zapalenie korzonków nerwowych. cynk. Przygotowuje się go łącząc 100 g pyłku z jedną szklanką miodu. lat 50. Pomaga również spanie na twardym. Kąpiel taka wzmacnia mięśnie. co likwiduje tę przyczynę. Jest to stosunek magnezu do manganu według tablic FAO (na następnej stronie). 2 łyżeczki wiesiołka zmielonego plus 2 łyżki zmielonego siemienia lnianego. l litr mleka dziennie. soki i surówki. Mieszankę zalewa się gorącym mlekiem i po wystygnięciu dodaje zielony koper lub natkę pietruszki. Do kąpieli powinno się również dodawać drożdże (25 dag na pół wanny) oraz ugotowaną i zmiksowaną kapustę. gdy wraz z pożywieniem przedostają się do jelit nierozpuszczalne fityny wiążące i wydalające magnez. 500-700 g nasion słonecznika i orzechów. że kręg nachodzi na miejsce i nie uciska boleśnie korzonka nerwu. Należy więc dwa razy dziennie masować szczotką kręgosłup od dołu do góry 10 razy. ale z powodu spożywania pokarmów jedynie gotowanych ulega denaturacji. l łyżeczkę Reumogranu 2 razy dziennie. W tym celu można zużyć zewnętrzne liście. ZAPALENIE KORZONKÓW Stanisław. selera. A oto zalecana norma dzienna produktów spożywczych: do 125 g chleba z pełnego przemiału. Śniadanie chorego powinno zawierać 4 łyżki otrąb pszennych lub zarodków pszenicy. Na noc należy pić zagotowane. wpływa korzystnie na nerwy obwodowe 1 odżywczo działa na skórę. po czym smarować maścią żywokostową.

lat 33. Często bardzo pomocne są okłady ze świeżej kapusty na noc na kręgosłup + suche. Leczenie rozpoczęto od usunięcia zębów leczonych kiedyś kanałowa. co z kolei sprawia że kręg powraca na swoje miejsce. Od 3 lat choruję na zapalenie nerwu trójdzielnego twarzy. kapusta biała kalarepa dynia czosnek kukurydza botwina papryka rzodkiewka pomidory rabarbar burak czerwony rzepa seler liście seler bulwa szparagi szpinak RYBY węgorz węgorz wędzony flądra karp śledź dorsz makrela MIĘSO kurczak wątróbka z drobiu żołądki z drobiu cielęcina udo 160 180 230 435 300 257 252 217 93 300 60 93 175 175 166 75 106 76 G 600 1660 1550 1500 1300 2800 1650 G 1850 73 120 500 cielęcina kotlet cielęcina wątróbka jagnię wątróbka jagnię nerki wieprzowina kotlet wieprzowina szynka wieprzowina wątroba wieprzowina nerki ZBOŻA I MĄKI jęczmień płatki owsiane ryż nie łuskany ryż łuskany mąka żytnia bułeczka chleb żytni chleb biały ORZECHY orzechy ziemne orzechy włoskie orzechy laskowe migdały SŁODYCZE I NAPOJE miód kakao herbata wino MLEKO mleko krowie mleko kozie 530 430 61 144 316 300 60 160 G 22 30 70 26 43 20 34 90 G 120 70 36 133 G 100 120 15-19 23-53 G 6500 1640 przez całą dobę. Po upływie. Zmniejsza to bóle i chory porusza się normalnie. W celu zwiększenia efektywności kuracji radziłabym także zażywać 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu oraz 2 razy dziennie po 2 tabletki Asparginu. ZAPALENIE NERWU TRÓJDZIELNEGO TWARZY Elżbieta. Oczywiście pić l łyżkę drożdży zagotowanych w pół szklanki wody codziennie przez 2 miesiące. ciepłe opakowanie bez ceratki. i 2 alkoholizacje nerwu. Wiosną tego roku zastosowano więc 379 .OWOCE I ICH SOKI G jabłko gruszka morela suszona daktyle truskawki figi suszone grejpfruty czereśnie mandarynki melony oliwki pomarańcze brzoskwinie śliwki śliwki suszone pigwa rodzynki agrest GRZYBY pieczarki drożdże TŁUSZCZE masło jaja kurze surowe żółtko kurze białko kurze WARZYWA Fasola biała groch marchew 71 150 230 650 200 235 1000 480 275 425 440 400 91 130 180 150 131 225 G 164 427 G 25 260 260 255 G 66 73 do 350 ziemniaki kapusta czerw. Nie dało to specjalnie efektów. pewnego czasu dolegliwości spowodowane tą chorobą powróciły. a potem zastosowano 5 blokad ze spirytusu l proc.

3 razy dziennie po 3 tabletki. Kurację tę należy prowadzić codziennie przez kilka tygodni. zamieszać. wypić zimne przed1 snem. . Wnętrze ucha należy smarować olejkiem kamforowym lub sosnowym. które kładzie się na całą głowę. Ponadto trzeba też zażywać Lewitan Mel. Po 10 dniach takich zabiegów powinna być widoczna poprawa. Powinno się pić gotowane drożdże: l łyżkę drożdży zagotować w pół szklanki wody. wkładać też do uszu zmięty listek geranium lub watkę zmoczoną w olejku sosnowym lub czosnkowym. pozostałość wypluć. Biorę ponadto Amizepin (w chwilach bólu) i piję zioła . usta wypłukać (2 razy dziennie przez 6 miesięcy). po czym otulić głowę ciepłą czapką lub chustką.owoc bzu czarnego i korę wierzby. Choroba ta świadczy o dużym braku witamin z grupy B. Pomocne są okłady na noc z rozmaglowanych liści świeżej kapusty. uszy.jeszcze 10 zabiegów akupunktury i 4 naświetlania laserem. Toksyny z głowy usuwa ssanie oleju słonecznikowego: l łyżkę oleju + kropla Dentoseptu należy ssać przez 20 minut tak jak się płucze zęby.

rozcieńczyć wodą i wypić. Sklerosanu. Nie bolało mnie mocno. Boli mnie ponadto staw barkowy prawej ręki. lat 38. l opak. l opak. Wskazane jest też zażywanie Urogranu 2 razy dziennie po l łyżeczce. lat 57. Tym wywarem zaparzać zioła. Radzę pić następujący zestaw ziół: l opak. zaparzać 3 łyżki ziół w 3 szkl. parzone na wywarze ze słomy owsianej. mając nadzieję. Byłoby bardzo korzystne popijanie tych ziół wywarem ze słomy owsianej lub popijanie Urosanu i Reumosanu zaparzanego na wywarze ze słomy owsianej. Można również oba te preparaty (Urosan i Reumosan) zaparzać na wywarze z obierek ziemniaczanych. Od kilku lat dokuczają mi bóle stawów w palcach. Równie skuteczna i tania jest polska maść Capsiderm. więc nie poszłam do lekarza. l opak. Nie przeszło. najbardziej na przedwiośniu i jesieni. 3 opak. Stawy radzę smarować maścią z dodatkiem jadu pszczelego (Apizartron). najlepiej do termosu i pić w ciągu dnia. zaczęło mnie tak potwornie boleć. W razie ataków boki rozpiłować 2 ampułki Papaveryny po 0. l garść słomy -4 l litr wody gotować 30 minut. Pomocny jest Asmag zażywany 3 razy dziennie po 2 tabl Na nerkach nosić poduszkę gorczycową. Diabetosanu. Urosanu oraz po 50 g rdestu ptasiego i nawłoci. KAMICA NERKOWA Teresa. Prześwietlenie wykazało kamicę nerek.SCHORZENIA NEREK l PĘCHERZA MOCZOWEGO CYSTA NA NERKACH Alina. aż miną dolegliwości. Lekarz stwierdził również cysty na obu nerkach. potem popić herbatkami ziołowymi: borówki i rdestu ptasiego. Raz w tygodniu przed spaniem robić nasiadówki nad wywarem ze słomy owsianej lub wywarem ze skrzypu. że do łazienki szłam trzymając się ściany. wrzątku. Reumosanu. wypić w ciągu dnia. że mam nerki. Skuteczność działania ziół zwiększa się. stopy mam też mniej sprawne. Cardiosanu. Od pewnego czasu czułam. Wywar ze słomy gotuje się 30 minut: l garść na litr wody 381 .041. którą najtaniej można kupić u Rosjan. Zioła razem zmieszać. l opak. Na okolicę nerek radzę robić okłady z rozparzonego skrzypu i dla ciepłoty owinąć dodatkowo szalem. jeśli są z. Radzę po jedzeniu zażywać Debelizynę 3 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. Cholagogi Nr 2. że samo przejdzie.

czy mam słaby pęcherz. Cardiosan. które kładzie się na podbrzusze i krocze. gdyż w ten sposób wzmacnia się mięśnie krocza. Jeszcze dwa lata temu mieszkałam z rodzicami. wypijać porcjami w ciągu dnia. Wskazane są nasiadówki nad parą. wody.MOCZENIE NOCNE Anna. Cholagoga Nr 2. wątroby. SŁABY PĘCHERZ Karolina. Ojciec był alkoholikiem. 24. Często broniłam mamę. Bardzo często moczę się. Skuteczne są także nasiadówki nad parą: kilka łyżek skrzypu lub słomy owsianej z dodatkiem Septosanu i mięty zaparzyć w 3 litrach wody. Także masaż Shiat-sou rozluźniający napięcie mięśni przykręgosłupowych kręgosłupa w odcinkach lędźwiowym. 49). Radzę pić dziennie mieszankę następujących ziół. lat 58. wstawia garnek do sedesu i siedzi nad nim 20 minut i natychmiast idzie się do łóżka. więc może pęcherz jest uszkodzony. bo dla mnie jest to męczące. Byłam bardzo nerwowa. dla córki takie krępujące. bardzo często muszę zmieniać bieliznę. Wzmacniające działanie ma także podawanie raz dziennie l łyżeczki wapna ze zmielonych skorupek wiejskich jaj i 3 kapsułek witaminy A+D3.. Proszę poradzić. 18. masuje się tuż przed spaniem. 40. Mocz jest przykrej woni. zaraz miałam boleści brzucha. Kurację przyspiesza picie ziół: Urosan. lat 16. Moja 12-letnia córka ciągle się w nocy moczy. co dezynfekuje mocz. Można także robić na noc okłady ze świeżej kapusty na podbrzusze i krocze. 23. Dla wzmocnienia organizmu dziecka radzę podawać pyłek kwiatowy z miodem propolisowym. 19. 2 łyżki tej mieszanki zaparzać w 2 szkl. węzłów limfatycznych: 22. borówka. Pomocne są także okłady ze sparzonych i rozmaglowanych liści świeżej kapusty. krzyżowym i punktu ponad spojeniem łonowym. Zmieszać razem po l opakowaniu ziół. wypić tę porcję w ciągu dnia. że dziecko z tego wyrośnie. ŚMIEJĄC SIĘ „POPUSZCZAM” Agnieszka. jak podałam w następnej części. Gdy widziałam tatę. 3 razy dziennie należy zażywać po 2 tabletki ziołowego preparatu Urosept. Gotuje się przez 20 minut garść słomy owsianej lub skrzypu na 2. że to może być na tle nerwowym i stwierdził. Lekarz powiedział. Garnek wstawić do muszli klozetowej i siedzieć na nim przez 20 min. Kurację przyspiesza masaż stóp (punkty nerek i pęcherza. aby ojciec jej nie uderzył i wtedy to. rdest ptasi. lat 34. 39. szyszki chmielu. co mi utrudnia pracę i w ogóle jest mi przykro i ciężko żyć. Sklerosan.5 litra wody. zaparzać 3 łyżki na 3 szkl. liść melisy. nie wiem. co robić. Pomocne są również ćwiczenia: siedząc na krześle napinać mięśnie pośladków. Byłam ginekologicznie operowana. po 50 g każdego z nich: dziurawiec. przeżywając koszmar ze zdenerwowania potrafiłam 382 . jest bardzo pomocny. 100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu propolisowego i dawać małej 34 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. owija ciepłą flanelką i trzyma okład przez całą noc.

Stan ten trwa od 10 lat. co jest tego przyczyną. 23. i stąd to pocenie. mięty. Chodzi mi o żonę. lat 66. że należy wzmocnić organizm dziecka dając mu pyłek kwiatowy z propolisem. która po okresie przekwitania ma trudności z utrzymaniem moczu. Czekać i przychodzić na kontrole”. SYNEK SIĘ POCI Beata. Pić na noc l łyżkę drożdży zagotowanych w 1/2 szklanki wrzącej wody. ciepłe opakowanie. Nervogranu. śmiejąc się „popuszczam”. Używać też Urogranu. wzięła rozwód. a także pić zioła: Urogran. Mam trzyletniego synka. Sądzę.się posiusiać. nie zaś przez nerki. lecz tak naprawdę do tej pory nie wiem. lat 24. Pocenie się zmniejszają masaże strefy nerek i pęcherza moczowego na stopach: 22. zmieszać po l opakowaniu i zażywać po jedzeniu po l łyżeczce. Aby je zahartować należy na noc nacierać dziecko szorstką mokrą rękawicą zmoczoną w zimnej wodzie z kilkoma kroplami octu jabłkowego. Problem w tym. a także rdestu ptasiego. Cierpię na obrzęk gruczołu krokowego (prostatę). cierpi na nadciśnienie i migotanie komory serca. . Dla poprawy stanu zdrowia radzę robić nasiadówki przygotowane z zaparzonego Vagosanu z dodatkiem mięty. Wydzielanie wody przez organizm idzie przez skórę. Robiłam mu różne badania. PROSTATA Józef. z garnkiem wstawić do sedesu i siedzieć przez 20 minut. Radzę robić nasiadówki. Cardiogran oraz Klimatogran. że będąc w towarzystwie kolegów i koleżanek. które przygotowuje się zaparzając 2 łyżki Septosanu lub Vagosanu plus dwie łyżki mięty na 2 litry wody. Mój pobyt w szpitalu zakończył się stwierdzeniem: „To prostata. Mama odeszła od taty. 100 g pyłku kwiatowego miesza się ze szklanką miodu propolisowego i podaje 3 razy dziennie po pół łyżeczki od kawy. Po miesiącu powinnaś się już śmiać bez obaw. Na noc robić okłady na podbrzusze i krocze ze świeżej kapusty + suche. że dolegliwość w lecie zwiększa się. choć przyznaję. Nie otrzymałem żadnego leczenia. najlepiej herbatką z dziurawca i melisy. Do picia można podawać herbatkę z szałwii. Żaden z pytanych lekarzy nie potrafił mi tego precyzyjnie wytłumaczyć. lat 65. 24. Dobrze jest również przed nasiadówką wypić napar z selera. Zioła gotować przez 5 minut. 2 razy dziennie po l łyżeczce każdego. PO PRZEKWITANIU Wacław. popijając ciepłym płynem. teraz mieszkamy w innym mieście. bez ceratki. Ponadto należy zażywać 2 razy dziennie po 2 tabletki Uroseptu. Obecnie żona ma lat 66. Nie należy dziecka przegrzewać. Dziecko od maleńkiego silnie się poci bez względu na porę roku.

383 .

39. l opak. 19. Następnie wskazane jest zażywanie 3 razy dziennie po l tabletce Amidoxalu. także po jedzeniu przez następne 7 dni. podbrzusza i krocza. Przy leczeniu prostaty pomaga głodówka (dieta tybetańska). Śliwki te można również zjadać. aby do tej mieszanki dolewać po l łyżeczce Prostapolu i zażywać 2-3 razy dziennie. albo siana z dodatkiem Septosanu oraz mięty. Zioła parzy się w płaskim garnku i stawia do sedesu. Stosuje się wyciąg z afrykańskich śliwek Tadenan albo polski Poldanen 3 razy dziennie po l tabletce. wskazane jest. ale i tak muszą one być wydalone poza pęcherz. wypić w ciągu dnia. Reumosanu.. Czas nasiadówki wynosi 20 minut. wieczorem zażywać Furaginę po l tabl. czy leczenie przerwać czy powtórzyć. ZAPALENIE NEREK Magda. Po powrocie do domu złapały mnie silne bóle nerek. których ludowa nazwa brzmi „bięłuchy”. Nerwosanu oraz po 50 g liścia borówki. 23. Kurację przyspiesza masaż stóp (nerki). 2 opak. Lekarz z pogotowia dal mi zastrzyk i bóle ustąpiły. . Badania wykazały. W czasie podróży bardzo mocno przemarzłam. Proponuję zażywać Fitolizynę 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki z wodą. aż do zużycia opakowania. a także okłady z kapusty na okolice nerek. 3 łyżki tej mieszanki zaparzyć w 3 szklankach wody. Leki wymienione zażywa się kolejno: po ukończeniu Uroseptu . rdestu ptasiego. Tym zresztą sposobem ułatwia się wydalanie przez mężczyzn także kamieni z pęcherza moczowego.Furagina. Współczesna technologia rozbija kamienie laserem. 18. ziela wrzosu i skrzypu. że mam zapalenie nerek. Jeżeli chory zażywa zioła na inne dolegliwości. l opak. lat 28. Powiększony gruczoł krokowy utrudnia wydalanie moczu. Ponadto należy zażywać: Urosept 3 razy dziennie po 2 tabletki po jedzeniu. Dodatkowo można stosować nasiadówki nad parą ze skrzypu lub słomy owsianej. W Polsce odpowiednikiem afrykańskich śliwek są śliwki. Zmniejszenie dolegliwości przyniosą okłady na całą noc na krocze oraz dół brzucha z liści świeżej kapusty.To dosyć często spotykana dolegliwość u mężczyzn w dojrzałym wieku. Konieczne jest kontrolne badanie moczu. Pić zioła: Cholagoga Nr 2. 40 (opis w następnej części). 24. co będzie informacją. Urosanu. Masuje się punkty: 22. po u-kończeniu Furaginy Amidoksal.

należy przez l miesiąc pić 1. kwiat bzu czarnego. liście orzecha włoskiego. tzn. Na oczy stosować okłady ze świetlika lekarskiego codziennie przez 6 miesięcy. że świetlik dobrze działa na oczy. kapusty. Wskazane jest także popijanie soku z marchwi. które kładzie się na całą głowę. Pół łyżki oleju ssać przez 20 min. W tej chwili oczy. MAMA CIERPI NA ZAĆMĘ Dorota. głowę. Zioła wymieszać i 3 łyżki tej mieszanki zaparzyć na 3 szklanki wrzącej wody. Bardzo pomocne są okłady ze świetlika lekarskiego na oczy na noc. Słyszałem. Myślę. ale także z liści kapusty na zatoki. po 1/2 łyżki oleju słonecznikowego. mech islandzki. ale w jej wyniku poprawi się stan wzroku i wzmocni cały organizm. tak jak się płucze zęby. miodu) oraz następujące zioła (łączy się po 50 g każdego): rzepik pospolity. Dla oczyszczenia stanów zapalnych w obrębie głowy należy ssać 2 razy dziennie przez 20 min. ziele rdestu ptasiego. kwiat nagietka lekarskiego. Kuracja jest dosyć złożona. uszy. należy do zaparzonej porcji dziennej ziół dodać l łyżeczkę kory kruszyny. owija flanelką dla utrzymania ciepłoty. co stanowi porcję dzienną. selera. dwa razy dziennie. lat 17. 385 . pozostałość wypluć i wypłukać usta. dyni.5 szklanki dziennie soku z dyni. pączki sosny. kapusty. lat 45. liście białej morwy.SCHORZENIA OCZU JESTEM KRÓTKOWIDZEM Stanisław. Zażywać także 2 razy po l kapsułce Oelparolu (polski preparat wiesiołka). Konieczne są okłady ze sparzonych. że ma zaćmę na oczach i czeka ją ciężka operacja. Można również dodatkowo zażywać 3 kapsułki dziennie witaminy A+E. l szklankę codziennie przez l miesiąc. Wzmacniające działanie ma ssanie 5-6 razy dziennie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku na l szkl. Pozostałość wypluć i wypłukać usta. ale wystudzonych liści kapusty. Od bardzo dawna jestem krótkowidzem. Wiem. marchwi. ziele bukwicy. skropionych octem jabłkowym. że jednocześnie należałoby zastosować ssanie oleju słonecznikowego dla wyleczenia zatok. Bardzo chciałabym pomóc mojej mamie. choroba oczu jest na etapie dojrzewania. Aby poprawić przyswajanie przez organizm witaminy A. Jeżeli występują zaparcia. Kurację należy stosować nawet do 10 miesięcy. ziele ślazu. Mama coraz gorzej widzi i tempo ślepoty jest bardzo szybkie. ziele przywrotnika pospolitego. Jest to w mojej rodzinie cecha dziedziczna.

wrzącej wody. Byłoby również wskazane picie ziół: Sklerosan. pić zagotowane drożdże lub pastylki Lewitanu lub Lewipollenu. 46. Mimo leczenia odczuwam suchość oczu najbardziej w nocy i widzę często jak „przez mgłę”.6 miesięcy. które można osiągnąć przez zażywanie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym. ZAPALENIE NERWU WZROKOWEGO Albina. Radzę robić na noc okłady ze świetlika. WYLEW W OKU Czesław. 29. Cholagoga Nr 3. Należałoby zacząć od wyleczenia zatok (patrz hasło zatoki). Pozostałość wypluć. 23. Reumosan. Obecnie zapalenie to się powtórzyło. 45. dodaje miód w ilości l ziarnka grochu i okład kładzie się na noc na oczy + sucha opaska. lat 44. Zioła wymieszać. Moja 18-letnia córka zachorowała jesienią ubiegłego roku na zapalenie nerwu wzrokowego. jest też po operacji siatkówki (pourazowa). 8. lat 46. Wskazane jest również wzmocnienie organizmu. że źle przyswaja Pani witaminę K. Circulosan. Ulgę i poprawę widzenia. tyleż samo kory kasztanowca. Chciałbym jej pomóc. 41 (opis w następnej części). Funkcjonowanie organizmu poprawia picie soków warzywnych oraz hartowanie. wzroku. Cardiosan. co znaczy. . Radzę dodatkowo ssać olej słonecznikowy: 2 razy dziennie po 1/2 łyżki przez 20 min. Jestem bardzo żywotna. Przygotowuje się je następująco: 1/2 łyżeczki ziela zaparza się przez 5 minut w 1/3 szklanki wrzącej wody. zatok. już trzy lata leczę oczy w związku z zespołem „suchego oka”. którego działanie jest także wzmacniające. Po kilku dniach ssania ta emulsja nabierze nieprzyjemnego zapachu. Właśnie jej brak oraz rutyny dają dolegliwości tego rodzaju. Z opisu wynika. ponieważ córka bardzo się przeziębiła. nerek: 22. Pomocna jest akupresura stóp strefa głowy. z dodatkiem 3 kropli Septosanu lub Dentoseptu. zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki wrzątku i pić codziennie przez 3-4 miesiące. Kurację wspomaga zażywanie 2 tabletek Rutinoscorbinu 3 razy dziennie oraz 7-8 razy dziennie ssanie witaminy C. wymieszane z 50 g jemioły. 48. ziela ruty + ziele krwawnika + ziele tasznika. Czas trwania okładów . Lecznicze działanie mają okłady ze świetlika (pół łyżeczki na 1/3 szkl. czyli ssania oleju słonecznikowego oraz stosowania na noc na oczy okładów ze świetlika lekarskiego. 100 g pyłku miesza się ze szklanką miodu i ssie 4-5 razy dziennie po łyżeczce od kawy. która jest w białej skórce cytrusów. Powinna córka biegać pięć minut dziennie po rosie i potem dla rozgrzania założyć skarpety z owczej wełny. odcedza się. które zapobiega nowym infekcjom. lat 70. Można dodatkowo zażywać tę witaminę w tabletkach 2 razy 2 tabl. Żona cierpi na wylewy w oku. przynosi mi polewanie powiek wodą. Można również zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Lewitanu. usta wypłukać. zaparzane przez 5 minut z dodatkiem miodu w ilości ziarnka grochu). cierpliwie przez 6-8 miesięcy. Należy dostarczyć organizmowi witaminy PP. 47. że rozpraszają się stany zapalne w obrębie głowy. ale na krótko. Niestety.„SUCHE OKO” Helena.

386 .

Tylko na jakiś czas odnosi to skutek. Mama mówi. że konieczne jest przeprowadzenie badań tarczycowych. NADCZYNNOŚĆ TARCZYCY Alicja.SCHORZENIA PRZEMIANY MATERII BADANIE TARCZYCOWE Kamila. lat 40. że mam tarczycę wewnętrzną. Mimo że jem jak wszyscy. Jestem nerwowa. ponieważ na podstawie opisu nic nie mogę powiedzieć. Mam zdrowe zęby. ale trudno mi określić dawkę. a mimo to cierpię na paradentozę. dodać l łyżeczkę Azukalenu oraz 3 krople Propolisu 10 proc. Stwierdzenie. Powinna Pani pozostawać pod opieką poradni endokrynologicznej. Najpierw były tylko chrząknięcia. Ale należałoby przede wszystkim iść do lekarza i zrobić badania tarczycowe. Pani stomatolog przepisała mi żel Sachol z zaleceniem (w razie bólu) smarowania dziąseł i po 10 minutach płukania Dentoseptem. Od dłuższego czasu czuję. Leczenie tarczycy zawsze odbywa się pod kontrolą lekarza. Niezależnie od potrzeby badań radzę płukać gardło następującą mieszanką: pół łyżeczki soli bocheńskiej rozpuścić w szklance wody. łapią mnie często skurcze serca i bóle żołądka. 387 . że mogę się udusić. lat 37. Stosuje się w takich przypadkach Metisol. ponieważ pełna kuracja wymaga badania co 10 dni i sprawdzania ilości płytek krwi i leukocytozy. jakby coś mi w gardle stanęło. boli mnie dziąsło i rusza się ząb trzonowy. lat 15. że po wypadnięciu wszystkich zębów moje dolegliwości miną jest przerażające. a teraz myślę. coraz bardziej chudnę. W moim przekonaniu są to typowe objawy przy nadczynności tarczycy. który zaleca leki i kontroluje ich wpływ na zdrowie pacjenta. Myślę. że coś mnie dusi w środku gardła. PARADENTOZA Teresa. Ilość Metisolu podawać zgodnie ze wskazaniami lekarza poradni endokrynologicznej.

Zmieszać razem. lat 38. W codziennym odżywianiu byłoby wskazane jedzenie czosnku. . Czy muszę się poddać operacji? Proponuję smarowanie tarczycy maścią bursztynową i propolisową na zmianę. Cholagogi Nr 2. Neurosanu. l opak. Reumosanu i l opak. Stwierdzono u mnie wole guzowate. Cała kuracja powinna trwać przez 4-5 miesięcy. Po 20 minutach pozostałość wypluć. Radziłabym też ssać kilka razy w ciągu dnia pastylki Propolisu. Na noc używać l lub 2 łyżeczki Nerwogranu i pyłku kwiatowego zmieszanego z miodem propolisowym.Na tę chorobę pomocne jest ssanie 2 razy dziennie po 3/4 łyżki oleju słonecznikowego z 3 kroplami Dentoseptu. WOLE GUZOWATE Ireneusz. Leczenie wspomagają zioła uspokajające i regulujące zaparcia. l opak. 3 łyżki mieszanki zaparzać w 3 szkl. wypijać w ciągu dnia. surowej lub gotowanej cebuli. Mam trudności w jedzeniu. dużej ilości surowych jarzyn i owoców. wrzącej wody. Kuracja powinna potrwać kilka miesięcy. zwłaszcza gdy się zdenerwuję. Urosanu. usta wypłukać. Proponuję też pić: 2 opak. a na noc okłady z soku łopianu + suche opakowanie.

co wzmocni organizm. BÓLE ŻOŁĄDKA Barbara. który należy pić w zależności od potrzeb 3 razy dziennie po łyżce stołowej aż do momentu unormowania stolca. Dwa miesiące temu miałam operowany guz na podniebieniu. Pomocne w leczeniu są zagotowane drożdże (l łyżkę drożdży zagotowuje się w pół szklanki wody i wypija zimne przed snem codziennie przez 2 miesiące). przy czym naparu powinno być 4 szkl. Lekarze stwierdzili. Organizm wzmacnia popijanie soku 389 . Po konsultacji w Instytucie Onkologii lekarze powiedzieli. wszystkie badania dobre. Dla poprawy pracy jajników pić wyciąg z nagietka.. dwa razy dziennie pół godziny przed jedzeniem. Wskazane jest też picie nafty: 2 razy dziennie po 60 kropli. czyli Tinctura Calendulae: 2 razy dziennie po jednej łyżeczce od herbaty. laryngologiczne itp. drobno pokrojonych i zasypanych dużą ilością cukru. W szpitalu robiono jej badania gastrologiczne. 14 dni i 7 dni przerwy. potem 7 dni przerwy. częste chodzenie ze stolcem miękkim. Taki rytm utrzymywać przez 2-3 miesiące. Na rozwolnienie radzę stosować syrop z zielonych łupin orzecha włoskiego. Wskazane jest zażywanie 7-8 razy dziennie po łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku rozmieszane w szklance miodu propolisowego). Co mam robić. Należy też 5-6 razy dziennie ssać tabletki Propolisu. Po unormowaniu stolca należy zacząć zażywać naftę: 50 kropli na łyżce cukru lub mleka. odczuwa bóle żołądka. ginekologiczne. Następnie radziłabym kontrolną wizytę u lekarza. żeby nie było przerzutów? Zalecałabym kilkakrotne w ciągu dnia głębokie płukanie naparem z przytuli i ślazu. Moja 17-letnia córka choruje od dłuższego czasu.SCHORZENIA PRZEWODU POKARMOWEGO BOJĘ SIĘ PRZERZUTÓW Barbara. łącznie przez 3 miesiące. że to ślinianka. lecz OB raz rośnie. że jest to guz pochodzenia nowotworowego. Ale. Ma kłopoty z miesiączką i wysokie OB. tylko regularnie przychodzić na kontrolę. że na razie nie muszę brać naświetlań. miodu. Należy zażywać ją przez 14 dni. lat 48. zażywać po l łyżeczce od kawy). ponownie nafta. Już na następny dzień powstaje syrop. niestety okazało się. raz maleje. Kuracja naftą powinna trwać przez 14 dni. pół godziny przed jedzeniem. tyleż samo w ciągu dnia zażywać pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku połączyć z l szkl. potem 7 dni przerwy.

i tak w kółko. Przy biegunkach zaparza się na kleiku korzeń kobylaka. Kurację można rozpocząć od popijania przed jedzeniem szałwii (l łyżeczka ziół na 1/2 szklanki wody) ze szczyptą. Ponadto radzę brać po jedzeniu 2 razy dziennie Gastrogran i Nerwogran po łyżeczce każdego z ziół. aby jeść bardzo powoli. rozpoczynając od małych porcji i dochodząc do 2 szklanek dziennie. W miarę dorastania i poprawy ogólnego stanu zdrowia potrawy zawierające gluten sprawiają coraz mniej kłopotów.celiakii. wręcz przeciwnie. bez pośpiechu. Właśnie kleik leczy jelita. Oznacza to. że nie rośnie. wymiotami po przeżyciach nerwowych. która razem z kleikiem z siemienia 390 . Schorzenie to często obserwuje się u wcześniaków. Dobrze też działają okłady na brzuch z rozgniecionych liści świeżej kapusty i owinięte flanelką. bo co to za życie jeść i wymiotować. Kleik daje się do picia z dodatkiem witamin B1 i C. Każda młoda matka powinna wiedzieć. Syrop dobrze jest pić przez dłuższy czas (np. drobno zmielone. co oznacza. który obecnie ma sześć lat. zasypuje się cukrem i pije sok 2-3 razy dziennie łyżeczkę od herbaty przez cały czas choroby. Po 3 miesiącach leczenia powtórzyć badania. co powoduje biegunki lub rzadziej zaparcia. tyle.in. że zwracał kaszkę manną na mleku. Bulimia to rodzaj nerwicy przewodu pokarmowego objawiający się m. że likwiduje się zespół złego wchłaniania. starannie żując pokarm. Nie umiem zjeść trochę czy nie dojadać. miał duży brzuch. Niepokoiło ją to. Karmienie takich dzieci jest bardzo trudne. jeśli występują zaparcia. Już dłużej nie wytrzymam i chyba się otruję. Próbowałam głodzić się lub nie dojadać. BULIMIA Elżbieta. co poprawi przydatki i jelita. 21 lat. Opisane objawy świadczą o zespole złego wchłaniania . Gdy miał roczek. Gotuje się 2 łyżeczki siemienia w 2 szklankach wody przez godzinę. l raz dziennie l łyżeczkę). po ugotowaniu dopełnić ubytek wody do 2 szklanek. jem do ostatniego okrucha. Jestem chora na bulimię — są to ataki objadania się i w konsekwencji wymioty. Biegunki leczy również syrop z orzecha włoskiego. dziurawca. Kurację należy stosować dotąd. że śluzówka jelit ma zmiany chorobowe utrudniające wchłanianie produktów zawierających gluten. stolce duże i tłuste. że przy zmianie mleka powinno się stosować osłonę z kleiku z siemienia lnianego. ponieważ zawiera on taninę. córka zauważyła. CELIAKIA Karolina. ile na końcu noża. aż miną dolegliwości. Zielone łupiny orzecha. ale nic z tego. zaparza się na kleiku herbatkę z dziurawca. Mam wnuczka. Ważne jest. Za każdym razem czułam jak ssie mnie w żołądku.ze świeżej kapusty zmieszanego z sokiem z marchwi.

Toteż ogromnie się zdziwiłam. ale nadal mam wiatry. gorącej wody. Byłam u lekarza. zażywaliśmy wiele zaleconych leków. lat 30. gdy profilaktyczne badania dzieci wykazały. Od dwóch lat choruję na niestrawność jelitowo-gnilną. uczucie gniecenia. Co dalej robić? 391 . Błagam o wyjaśnienie problemu. Potem stopniowo rozszerza się dietę. pić 2 razy dziennie po 2 łyżki. którzy stosując tę kuracje. Pić ponadto glinkę: l łyżeczkę glinki zmieszać w l szkl. Oddaję ciemne stolce o bardzo przykrej woni oraz nękają mnie częste wiatry. Jesteśmy rodziną dbającą o porządek i czystość. o chleb Grahama i inne produkty. że są one zakażone glistami. lat 32. Objawy wskazują. nikt jednak nie może mi pomóc. pozostałość wypluć.wpływa korzystnie na jelita. że my również cierpimy na glistnicę. np. Od pewnego czasu w ustach wydziela mi się więcej śliny. Lekarstwa należy zażywać po jedzeniu. usta wypłukać. Poddaliśmy się leczeniu. CHORE JELITA Elżbieta. które mi przepisał wcale nie pomagają. Proszę. popijać herbatą z dziurawca lub z melisy. rozpuszczone w 1/4 szklanki wody. Płukałam usta szałwią. Później stwierdzono. Bardzo to mi przeszkadza. Radzę pić dwa razy dziennie po jednej łyżeczce Cholesolu plus 30 kropli Solarenu. że chore są ślinianki. wskażcie mi taki lek. aby wiatry ustały. Stosowałam diety. Miałam wielu takich małych pacjentów. że dzieci rozwijają się prawidłowo. radziłam się lekarza. Bardzo proszę. co oznacza w konsekwencji dobre wchłanianie. bo dłużej nie wytrzymam. zostali wyleczeni. ponieważ glisty nie zostały wydalone. ale kuracja nie dała rezultatu. Ponadto jestem osłabiona. CHORE ŚLINIANKI Monika. mam wzdęcia i bardzo silne bóle brzucha. lat 18. lecz leki. Mimo że ją połykam. Radzę przez pół roku ssać olej słonecznikowy i to 2 razy dziennie: l łyżkę oleju z 3 kroplami Dentoseptu ssać przez 20 min. nawet głodówki 1-2dniowe. co sprawia. to jest w dalszym ciągu. Przed użyciem zamieszać. W ciągu dnia używać kminku z majerankiem. Również nasze dzieci nauczone są myć ręce przed każdym posiłkiem. nawet do 2 łyżeczek od herbaty. który od długiego już czasu jest dla mnie utrapieniem. JAK WALCZYĆ Z GLISTAMI? Bożena.

Glistnica jest dosyć pospolitą chorobą pasożytniczą ludzi i zwierząt. wydzielają też substancje toksyczne. I tak zamiast kolacji należy jeść codziennie przez dwa-trzy tygodnie dwa ząbki czosnku z chlebem i masłem oraz 15 dag pestek z dyni. Może warto również przebadać zwierzęta i ptactwo domowe? Pomocny jest również Piperasol. Po ugotowaniu dopełnić do 1.2 duże garście sieczki owsianej zalać l litrem wody. proponuję zastosować 3-dniową kurację . KAMICA ŻÓŁCIOWA Maria z Krakowa. które mogą u człowieka wywoływać alergie. Mam kamienie w woreczku żółciowym. Uprzejmie proszę o podanie przepisu na leczenie olejem słonecznikowym kamicy żółciowej. kalecząc jego ściany. KAMICA WĄTROBOWA Zofia. wywołaną przez rozmaite gatunki glist. czasem powodując jego niedrożność. Bardzo mi na tym zależy. gotować przez 30 minut. III dzień . poza wymienionymi płynami. Byłam u swojego lekarza (specjalność chirurg). dopełnić po ugotowaniu do l litra. Do każdej dodać sok z l dużej lub 2 małych cytryn oraz 2 łyżeczki Cholesolu i 30 kropli Solarenu. ponieważ moja córka od lat cierpi na tę dolegliwość i grozi jej operacja. Pić przez cały dzień. wówczas najbardziej wskazana jest Cholagoga Nr 3 wzbogacona kwiatem kocanki. Dojrzałe glisty pasożytują w przewodzie pokarmowym.rodzaj głodówki. wodę można pić w dowolnych ilościach. w trakcie której nie spożywa się żadnych pokarmów. a jedynie błoto. owoc kolendry. Popijać gorącą wodą. Wypić w ciągu pierwszych godzin rannych. Pić zgodnie z zaleceniem na opakowaniu. I dzień . kwiat kocanki. Pomóżcie mi proszę c Proponuję pić przez kilka miesięcy następujący zestaw ziół: kwiat jarzębiny. Mieszankę przygotowuje się łącząc po 50 g ziół. mięta.3/4 szklanki oliwy podzielić na 3 części. a także leczenia jest przestrzeganie bezwzględnej czystości przygotowywania posiłków. Kiedy USG wykaże.5 litra i pić powoli przez cały dzień. Jeżeli przy kamieniach występują zaparcia. II dzień . ziele pięciornika. Co mam robić? Lekarz nie potrafi mi odpowiedzieć na moje pytania i wątpliwości. Zaparzyć 3 łyżki mieszanki na 3 szklanki wody. dziurawiec. liść bobrka. Jednym z warunków zapobiegania chorobie. mycie rąk przed jedzeniem itp. lat 45. proponuję leczenie naturalistyczne. który przepisał mi Nospę i Cholestil mówi o operacji. że nie ma już kamieni. ziele glistnika.2 duże garście obierek z dobrze wyszorowanych ziemniaków zalać l litrem wody i gotować przez 30 minut. Skoro dotychczasowa kuracja nie przyniosła rezultatu. Zakażenie się nią może nastąpić przez połknięcie jaj glist wraz z wodą lub pokarmem. Czy jest ona konieczna? Czy powinnam pić zioła (mój lekarz nie wierzy w kurację ziołową). wypić tę porcję w ciągu dnia. jarzębiny i melisy. Jeżeli zaś stolce są 392 .

Dokucza mi ból w okolicy lewej kości biodrowej (okrężnica). Przy tej dolegliwości pomocne jest picie drożdży: l łyżka na pół szklanki wody. 23. KŁOPOTY Z JELITEM GRUBYM Anna. Wlewkę należy utrzymać przez całą noc. ale ból nie mija. Nawet zatrucie jadem kiełbasianym można wyleczyć Propolisem. Leczy on nie tylko biegunki. 2 łyżki płatków kukurydzianych. Ta ostatnia receptura usuwa błoto żółciowe. 18. układając chorego na lewym boku. bo ma działanie dezynfekujące i przeciwdziała wszelkim zatruciom. Można dodać l łyżkę rodzynek. Bierze się w zależności od potrzeb: l łyżkę dziennie. A. pomocny jest dla dzieci i starszych. Lewatywę w ilości 1/3 szklanki robi się gruszką do dziecięcej lewatywy. wówczas najwłaściwsza jest Cholagoga Nr 2 z dodatkiem kwiatu jarzębiny. Skuteczność leczenia ogromnie zwiększa zastosowanie refleksoterapii. Dla dorosłego 3 razy dziennie po 30 kropli 10 proc. pić zimne na noc. Przechowywać w lodówce w zamkniętym słoiku. korzenia mniszka. jak bóle. Wszystkie zioła należy zmieszać i pić te herbatę. roztworu. 40. Kamica nie leczona doprowadza do stanów zapalnych pęcherzyka żółciowego. Przygotowuje się ją w proporcjach następujących: 3 łyżki mieszanki na 3 szklanki gorącej wody. które powoduje przykre dolegliwości. Oprócz ziół szwedzkich radzę jeść na śniadanie: 1 łyżkę zmielonego siemienia lnianego. Przy stanie zapalnym odbytnicy i hemoroidach wewnętrznych bardzo skuteczne jest stosowanie codziennie na noc przez 4-5 kolejnych dni lewatyw z rozgotowanej na gęstą papkę cebuli i przetartej przez sito. lat 37. 4 łyżki otrąb lub zarodków pszennych. np. E. Zamiast tego można zrobić syrop orzechowy: zielone orzechy drobno pokroić i zasypać dużą ilością cukru. które są rozpuszczalne w tłuszczach. sok z połowy lub całej cytryny (w zależności od wagi ciała) wymieszany z 2 łyżkami oleju słonecznikowego lub oliwy z oliwek plus 2 łyżeczki Cholesolu plus 30 kropli Solarenu. Konsekwencją tego jest fakt. organizm do końca życia będzie miał za mało żółci. Najwygodniej zaparzyć w termosie. Jeżeli operacyjnie usunie się pęcherzyk. oraz wapna. 15. Dwa razy w tygodniu pije się na czczo.5 roku na przewlekłe zapalenie błony śluzowej jelita grubego. Przy wszystkich sprawach infekcyjnych dodaję Propolis. Propolis może być w pastylkach i wówczas ssie się go po l tabletce 3 razy dziennie. pół godziny przed śniadaniem. Należy masować na stopach punkty: 21. Mieszanka ta poprawia pracę i stan jelita.prawidłowe. przy biegunkach l łyżkę 3 razy dziennie. 22. Zapisywane przez lekarza specyfiki nie dają pożądanych przeze mnie rezultatów. Przy skłonności do biegunek można zażywać 3 razy po 2 tabletki Tanalbiny. do popijania przez cały dzień. 393 . K. jaskółczego ziela oraz Nerwosanu. Syrop działa ściągające na błonę śluzową jelita. 16. a przy schylaniu się promieniuje do boku i tyłu. odbijanie się itp. D. Każde badanie rektoskopowe wykazuje przekrwienie błony śluzowej jelita. Wszystkie składniki rozmieszać w 1/4 szklanki gorącej wody. zagotować. co z kolei rodzi nowe kłopoty. natkę pietruszki. 17. 19 (opis w następnej części). kminek z majerankiem zalane gorącym mlekiem. Sama sobie zaaplikowałam „zioła szwedzkie” + nalewkę nagietkową. ale i nieżyty jelit i żołądka. Leczę się w poradni proktologicznej. Nie mam też apetytu. który ciągnie się do górnej lewej strony brzucha. Cierpię już 2. że nie będzie on przyswajał tych witamin.

Od wielu lat choruję na obstrukcję i żadne środki mi nie pomagają poza ziołami Ramend . Zrobiłam badania. Innym sposobem oczyszczenia organizmu jest całkowite wyeliminowanie mięsa na okres np. raz czuję się lepiej. Procesy gnilne w obrębie jelit likwiduje popijanie glinki: l łyżeczkę glinki rozmieszać w l szklance wrzącej wody. Jeszcze innym starym sposobem jest picie rano na czczo 1/2 szklanki zimnej wody z 2 tabletkami Boldaloiny. 2 łyżki płatków owsianych. lat 42. bez towarzyszących bólów. 394 . raz gorzej. Przy luźnych stolcach pić napar z korzenia kobylaka + l łyżeczka szałwii na 1/2 szklanki wrzącej wody. Zalewa się to gorącym mlekiem. Aspargin 2 razy dziennie po 2 tabletki po jedzeniu. gdyż dostarczają błonnika. Teraz jestem u kresu wytrzymałości psychicznej . W pierwszym okresie kuracji można stosować zastępczo tabletki rzewienia. 2 łyżeczki siemienia lnianego doprawione kminkiem zmielonym oraz majerankiem. Ponadto należy pić codziennie przez 2 miesiące gotowane drożdże: l łyżkę drożdży zagotować w pół szklanki wody. to warto zdecydować się na płukanie jelit wodą zdrojową połączoną z l litrem silnego roztworu zaparzonego rumianku.ostatnio w ogóle nie do zdobycia. Cierpię na zaburzenia czynnościowe jelita. że będzie Pani w uzdrowisku.dolegliwości się nasiliły. 2 łyżki płatków kukurydzianych. zjada po wystygnięciu. 2 łyżki owsianych. Dieta wegetariańska szybko poprawia pracę wątroby. Wskazana jest Cholagoga Nr 2 lub Cholagoga Nr 3 zaparzone w proporcji 2 łyżki na 2 szklanki wody. Do pozostałych posiłków należałoby wprowadzić utarte jarzyny. Po posiłku należy zażywać Gastrogran. zioła po kolacji należy popijać herbatą z dziurawca (ekspresową). w skład której wchodzą: 4 łyżki otrąb pszennych. KŁOPOTY Z TRAWIENIEM Aldona. Kurację wspierają zioła. Ponadto trzeba zażywać magnez. Jednak podstawową sprawą jest właściwe odżywianie. Jelita będą wówczas łagodnie. Zalać wszystko mlekiem gorącym. należy do tych ziół dodać łyżeczkę strączków Senesu. Na śniadanie proponuję jadać mieszankę. Gdyby się zdarzyło. Radziłabym jeść codziennie następujący zestaw śniadaniowy: 4 łyżki otrąb pszennych. Tę porcję wypija się w ciągu dnia. Gdyby jednak zaparcia nie ustępowały. Dietę tę najlepiej zacząć stosować wiosną przez lato do jesieni. zimne wypić na noc. Śniadanie już omówiłam. trzustki i reguluje funkcjonowanie wielu innych organów wewnętrznych. np. Gdyby występowały zaparcia. po czym po ostygnięciu dodać dużo natki pietruszki lub koperku oraz majeranku i zmielonego kminku. pić 2 razy dziennie po 2 łyżki stołowe zmąconego płynu. Cholegran 2 razy dziennie po l łyżeczce. wypłukane. 2 łyżki płatków kukurydzianych. lat 40. Nerwogran.ZABURZENIA CZYNNOŚCIOWE JELITA Bogusława. Cztery lata temu zaczekam mieć zaburzenia w jelicie grubym. miesiąca. Moje dolegliwości nie mijają. l łyżka zmielonego siemienia lnianego oraz łyżeczka zmielonych nasion wiesiołka.

Dla wzmocnienia dziecka radzę podawać mu pyłek kwiatowy 7. 2 łyżki płatków owsianych. Bakteriobójcze działanie ma picie glinki: l łyżeczkę wymieszać w l szklance wody. Czytałam. Temu służy następujące śniadanie: 4 łyżki otrąb pszennych. miodem propolisowym (100 g pyłku na l szkl. lat 28. Przed 5 laty usunięto mi w czasie porodu macicę. 2 łyżki płatków kukurydzianych. wypić tę porcje w ciągu dnia. zaparzyć 3 łyżki na 3 szklanki. Przebywałem kilka lat na kontrakcie w Afryce i tam chorowałem na malarię. Wskazane jest 395 . przy normalnej pracy . l łyżeczka zmielonego kminku i majeranku. Radzę robić przez 2 miesiące codziennie na noc okłady z rozgniecionych liści świeżej kapusty na okolice wątroby. bez trwałego skutku. Mam 6-letnie dziecko. l łyżkę drożdży zagotować w 1/2 szkl. Pomocne jest także picie gorącego mleka z ząbkiem czosnku. Zamiennie zażywać Lewitan: 3 razy dziennie po 3 tabletki. Nerwosanu oraz 20 g szałwii lub 1/4 opak. Tymczasem po powrocie do kraju czułem się źle i zrobiłem badania. Wskazane jest picie gotowanych drożdży. po wystygnięciu dodać dużo natki lub koperku. MARSKOŚĆ WĄTROBY Tadeusz. miodu) i tę mieszankę zażywać 3-4 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. Wcześniej leczona byłam na nadkwasotę i kamicę jelita grubego. Ku mojemu zaskoczeniu okazało się. otulić flanelką i pozostawić na całą noc. że po operacjach w jamie brzusznej następuje spowolnienie pracy jelit. czasem zaparcia. Zalać gorącym mlekiem. 2 opak. Do mieszanki tej dodać Urosan. odbijania. bez folii czy ceratki. LECZĘ SIĘ NA NIESTRAWNOŚĆ Ewa. Septosanu oraz po 50 g mniszka i jaskółczego ziela. Wszystkie zioła razem zmieszać. Dziecko powinno zażywać Chlorchinaldin 0. obecnie na niestrawność. Taki rytm związany jest w czasem życia i wylęgania lamblii. Po tej operacji zaczęły się wzdęcia.Cholagoga Nr 2. Trwa to do dziś. Leczę dziewczynkę od 4 lat. Należy przede wszystkim poprawić trawienie. Cholagoga Nr 2. Leczono mnie wówczas. chore na przewlekłe zapalenie dróg żółciowych. Reumosan. Przy zaparciach wskazana jest Cholagoga Nr 3. Ponadto należy pić zioła: Gastrosan. lat 47.3 razy dziennie po l tabletce przez 7 kolejnych dni w miesiącu 3 tygodnie przerwy. pić zimne na noc. skutecznie. jak myślałem. połączone z lambliazą. lat 26. odchodzenie gazów. wody. Należy też stale pić herbatkę z dziurawca z melisą. pić 2 razy dziennie po 2 łyżki stołowe. że mam marskość wątroby.LAMBLIAZA Teresa. Dla ocieplenia owinąć flanelką. Kuracja musi trwać 7 miesięcy. Kurację należy rozpocząć od okładów na noc na górną partię brzucha z rozgniecionych liści kapusty.06 .

ponieważ ma on silne właściwości rozgrzewające. 49. Gastrosan zmieszany z 50 g kwiatu akacji białej. potem mięso. aby osłonić żołądek. Nerwosan. Na to schorzenie pomaga picie (30 minut przed jedzeniem) soku ze świeżo utartego ziemniaka lub też 1/2 szklanki soku ze świeżej kapusty wypijanego także przed jedzeniem. warstwowo (najpierw jarzyny. 396 . Pomocne byłoby zażywanie 2 razy dziennie po 3 tabl. wrzątku. piorun. Jeść częściej. Bardzo poprawia stan wątroby picie glinki. co powinno uśmierzyć nocne bóle. lat 45. Moja 52-letnia siostra cierpi . wrzącej wody. Dla wzmocnienia należy 4 razy w ciągu dnia zażywać pyłek kwiatowy z miodem propolisowym. surowych soków warzywnych. Siemię z kozieradką należy pić rano i na noc. Zmieszać razem i parzyć 3 łyżki na 3 szkl. lat 40. potem. Uldenolu. Asmagu. zażywać 4 razy dziennie po łyżeczce od kawy. Jeść powoli. mniszek lekarski. jak podałam powyżej. co stanowi porcję dzienną. ale małymi porcjami. 2 razy dziennie zalecam zażywanie 2 łyżek zmielonego siemienia lnianego zmieszanego z 1/2 łyżeczki kozieradki i zaparzonego mlekiem lub wodą. potem ziemniaki czy kasze). ale żadne leki mi nie pomagają. Dodatkowo należy pić zioła: Digestosan. korzeniem lukrecji i liściem babki (po 50 g tych pojedynczych ziół). Przy każdym przeziębieniu przed zażywaniem leków należy brać najpierw łyżeczkę siemienia. kruszyna. Każdego dnia wypić 1-2 łyżeczki oleju i l szkl. 50. mięta. 39. wprowadzać powoli soki ze świeżych warzyw oraz owoców i surówki. Sylimarolu po jedzeniu. NADŻERKI W ŻOŁĄDKU Helena. ziele glistnika. Radzę pić herbatę z szałwii z minimalną ilością piołunu kilka razy w ciągu dnia. 100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu.popijanie mieszanki ziołowej: kwiat kocanki. Cholagoga Nr 2 zmieszane z szałwią. Falvitu i 2 razy dziennie po l tabl. owoc kolendry. dziurawiec. Leczę się od wielu lat na nadkwasotę. Piołunu musi być szczypta.co wynika z prześwietlenia żołądka oraz gastroskopii -na liczne nadżerki na żołądku. 3 razy dziennie po l tabl. Wszystkie składniki razem zmieszać i zaparzać 3 łyżki na 3 szkl. dobrze rozdrobnione. Te zioła pić przez 5-7 dni. 2 razy po l tabl. Lewitanu. Pomiędzy posiłkami trzeba pić Nerwosan. rdest ptasi. 2 razy dziennie po 3 tabl. 23. spożywać warzywa raczej gotowane. Niezbędna jest akupresura stóp . Na początku leczenia lepiej zrezygnować z surówek. Te porcję wypijać w ciągu dnia. Każdego składnika powinno być po 50 g. Gastrosan. wątroba. 2 łyżki mieszanki zaparzyć w 2 szklankach wrzącej wody i wypijać w ciągu dnia.nerki. ziele wrzosu. ziele pięciornika. NADKWASOTA Janina. węzły limfatyczne: 22. liść bobrka. Pić dużą ilość soków z surowych warzyw. w miarę poprawy stanu.

Cholagoga Nr 2 i Nerwosan wymieszać z dodatkiem 50 g korzenia z lukrecji i tyleż samo liścia babki i korzenia mniszka lekarskiego. Osoba chuda powinna zjadać 2 łyżki tej mieszanki. jelit. które mają charakter rozkurczowy: l łyżka stołowa na pół szklanki wody. Należy się także przebadać. dodawać dużo pietruszki i koperku. pocą mi się ręce i wyskakują mi wypieki na twarzy piersiach i szyi. moje piersi zrobiły się małe i wiotkie. dostarczających żelaza oraz ułatwiających trawienie. czyli najpierw spożywa się jarzyny. Oprócz siemienia dodać 3-4 łyżki zarodków lub otrąb pszennych. pietruszki. że pokarm jest lepiej przyswajany i trawiony. gdzie jest to możliwe. radzę pić sok ze świeżej kapusty zmieszany z sokiem z marchwi. Do potraw należy dodawać dużo przypraw ziołowych. Praktycznie nie ma w Polsce leku. ponieważ nie mogę spać. Ponieważ mogą wystąpić trudności z jedzeniem surówek. majeranek i dużo pokrojonej natki pietruszki. na końcu ziemniaki. zagotować. co sprawia. które powodują. Posiłki należy jeść warstwowo. Przy wyjątkowo złym samopoczuciu radziłabym zażywać na noc 2 łyżeczki Brocalcinu. NIEŻYT ŻOŁĄDKA Magdalena. po nagłym zdenerwowaniu cała drżę. Zaparza się 3 łyżki tej mieszanki na 3 szklanki wrzącej wody do termosu. lat 79. wątroby reguluje popijanie zagotowanych drożdży. pozostałość wypluć i wypłukać usta po zabiegu. ryż czy kasze.NERWICA ŻOŁĄDKA Kamila. a gdy ma tendencję do tycia . potem mięso. Ogólnie jedzenie powinno zawierać dużo warzyw. Zioła pić ciepłe przed jedzeniem. To śniadanie zapewnia dobre samopoczucie i poprawia trawienie. Chodzi o kolejność zjadania posiłków. również po jedzeniu. jak u dorastającej dziewczyny. rozpoczynając od małych ilości rozcieńczonych wodą. Zrobić testy badań tarczycowych. Również. Radzę brać 3 razy dziennie po jedzeniu po l łyżeczce Nerwogranu i Gastrogranu. Dodatkowo dwa razy dziennie po l tabletce Uldenolu. Przy tej dolegliwości ważny jest sposób jedzenia. co stanowi porcję dzienną. który mógłby jej pomóc. I tak należy najpierw zjeść surówkę. Pomocne przy leczeniu byłoby popijanie soku z surowej kapusty. Od kilku miesięcy cierpię na nerwicę żołądka. trzustki. lat 22. Wskazane jest również popijanie mieszanki ziołowej: Digestosan. Pracę żołądka. Ograniczyć spożywanie mięsa do 3 posiłków w tygodniu. 2 łyżki płatków owsianych lub kukurydzianych i całość zalać gorącym mlekiem. być bardzo starannie żute. Oprócz działania oczyszczającego kuracja ta powoduje lepsze przyswajanie 397 . Na śniadanie radzę jeść siemię lniane zmielone z cukrem w proporcji: 4 łyżki siemienia i pół łyżki cukru. czy nie ma nadczynności tarczycy. moja waga nie równa się poprzedniej. selera. że wydziela się więcej żółci i soków trawiennych. Do wystudzonego już dania dodać kminek. Dla mnie ta choroba jest dość uciążliwa. dyni. potem ziemniaki czy ryż lub kluski. Dodatkowo zalecam ssanie 1-2 razy dziennie pół łyżki oleju słonecznikowego przez 20 min. Osoby w starszym wieku mogą dodawać 2 łyżeczki zmielonych nasion wiesiołka. Mama moja od dwóch lat cierpi na chorobę przedwrzodową układu pokarmowego. pić zimne przed snem.l łyżkę stołową. potem mięso. do dwóch szklanek dziennie.

Można też podawać Vernitox według załączonego na opakowaniu przepisu na leczenie pasożytów. lat 37. tytoń. Do zakwaszania używać octu jabłkowego. Słoik zawiązać płótnem i po trzech tygodniach jest gotowy ocet.witamin rozpuszczalnych w tłuszczu. Wykluczyć też należy tłustą. alkohol. Kiedy ostygnie do temperatury ciała ludzkiego. ciasta. Lekarz zapisał lekarstwo na owsiki o nazwie Pyrantelum. sok z kiszonej kapusty. Jest blady z „podkówkami” pod oczami. mieszankę ziół na pasożyty. Ponieważ dziecko jest małe. Przygotowuje się je następująco: miażdży się 2 duże ząbki czosnku. Wyeliminować z kuchni ocet spirytusowy. Od niemowlaka ma bardzo słabe łaknienie. tłuste mięsa. który jest bardzo niekorzystny dla wszystkich. przy tym „żywe srebro”. Syn pije biały żur. 398 . Dziecko przy wzroście 115 cm waży 21 kg. OWSIKI Dorota. Karmiłam go piersią (wyłącznie) do końca 5 miesiąca. aby cokolwiek wydalał. musztardę. że ma niedowagę. cierpiącego od 6 tygodnia życia na swędzące wysypki skórne. PASOŻYTY Maria. lat 22. U mojego 15-miesięcznego dziecka stwierdziłam robaki. 3 łyżeczki octu wymieszać w pół szklanki wody. lat 24. czekoladę. a mimo to nie widzę. a w szczególności dla osób ze schorzeniami przewodu pokarmowego. Jestem zdesperowaną matką 13-miesięcznego chłopczyka. dziecko zażywać lek zalecony przez lekarza. radziłabym stosować lewatywki z mleka i czosnku. Dla wzmocnienia organizmu oraz poprawy łaknienia radzę podawać dziecku 3-4 razy dziennie po łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu propolisowego). Na pasożyty pediatra zalecił Pyrantelum. który przygotowuje się następująco: 3 łyżki cukru rozpuszcza się w szklance wody i zalewa obierzyny jabłek. ale nie ma anemii. wykonuje się małą gruszką lewatywkę. Wszyscy członkowie rodziny powinni zjadać po 10 dag pestek na noc. Wiem. Po ostatnim badaniu kału u mojego 8-letniego syna stwierdzono jaja glisty (w styczniu owsiki). dodać 2 łyżki miodu i popijać jeden lub dwa razy codziennie. POKRZYWKA l BIEGUNKA Katarzyna. Zabieg należy powtarzać przez kilka dni. również dla wszystkich członków rodziny. miesza z pół szklanki gorącego mleka. kwaśną śmietanę.

PRZ