Jadwiga Górnicka

APTEKA NATURY
Poradnik zdrowia

PRZEDMOWA

Książka obejmuje wiadomości i sposoby na utrzymanie zdrowia do pierwszych 100 lat życia, na odzyskanie zdrowia, które już trochę nie dopisuje, oraz na wyjście z wielu przewlekłych dolegliwości i schorzeń. Wiadomości te zawarte były w poprzednich wydaniach Apteki natury oraz w mojej książce Zdrowie przez dotyk. W tej ostatniej pozycji były podane sposoby wykonywania akupresury stóp, masażu Shiat-Sou, masaży specjalnych oraz szybkie skuteczne porady w nagłych przypadkach chorobowych, jak omdlenie, zwichnięcie stawu, stłuczenia mięśni, wiązadeł, ścięgien. Ogólnie książka ta jest wartościowym poradnikiem dla osób trochę starszych, które nie chcą chorować i niedomagać, dla osób młodych, które chcą zachować zdrowie i energię tak potrzebną przy obecnym szybkim tempie życia i dla wszystkich, którzy mają już jakieś przewlekłe niedomagania i chcą się od nich jak najszybciej uwolnić, aby nie zachorować i nie utracić zdolności do pracy oraz zachować radość życia. Są tu też podane metody terapii zupełnie zapomniane w epoce leczenia chemią, np.: argilloterapia - leczenie pospolitą glinką, leczenie poprzez uzupełnienie brakujących mikroelementów i odtrucia w sytuacji postępującego zanieczyszczenia środowiska oraz rozwoju chorób cywilizacyjnych: jak nadmiar cholesterolu, wczesna miażdżyca naczyń tętniczych mózgu, serca i tętnic kończyn dolnych, niedoceniane leczenie preparatami pszczelimi, tak skutecznie przyspieszającymi powrót do zdrowia i do pełnej sprawności. Uważny Czytelnik znajdzie tu skuteczne recepty na choroby krwi, węzłów chłonnych, ziarnicę złośliwą, zakrzepicę, choroby serca i układu krążenia, schorzenia gośćcowe i reumatyczne, schorzenia kobiece, schorzenia pęcherza moczowego, prostaty, kamicę nerkową, schorzenia przemiany materii, schorzenia układu pokarmowego, schorzenia skóry, schorzenia układu oddechowego, jak się hartować, aby nie łapać łatwo infekcji i jak łatwo wyleczyć przeziębienie, jak oczyścić woreczek żółciowy i drogi żółciowe w wątrobie, jak rozpuścić i urodzić kamienie nerkowe, co stosować, aby się nie tworzyły nowe, jak oddychać, aby łatwiej wydalać toksyny. Oczywiście zawsze dobrze jest być w kontakcie z lekarzem naturalistą i stosować jednocześnie leczenie wspomagające, np.: odpowiednie żywienie, dobrane dla siebie zioła, kąpiele, pić świeże soki z jarzyn, które ułatwiają i przyspieszają powrót do zdrowia, oraz masaże stóp i całego ciała. Wdzięczna będę za wszelkie uwagi Czytelników - tak pozytywne, jak i krytyczne. Jadwiga Górnicka

Projekt okładki Jerzy Mostowski Opracowanie ilustracji Xaweny Piwocki Opracowanie redakcyjne Elżbieta Stefańska Elżbieta Zawadzka Opracowanie techniczne Elżbieta Gołębiewska

ŻYWIENIE TO ZDROWIE LUB CHOROBA

ŻYWIENIE O znaczeniu prawidłowych zestawów produktów spożywczych w leczeniu chorób metodami naturalnymi
Medycyna ostatnich lat poczyniła ogromne postępy w rozpoznaniu zależności pomiędzy stanem zdrowia człowieka a sposobem jego odżywiania. Szczególnie wiele nauka dowiedziała się o takich dziedzinach, jak biologiczna wartość pokarmów, procesy trawienne i przemiany materii, wpływ na zdrowie i znaczenie pokarmowe białka, aminokwasów egzogennych, węglowodanów, tłuszczów, witamin, biopierwiastków i wody. Rozważania na temat związków między odżywianiem a stanem zdrowia należy poprzedzić ogólną uwagą, że zapotrzebowanie na produkty spożywcze jest zindywidualizowane, a nadto zróżnicowane u ludzi zdrowych i chorych. Każdy powinien poznać swoje indywidualne potrzeby, gdyż nawet uniwersalne zalecenia, że należy jadać czosnek ze względu na selen, jabłka, ponieważ zawierają pektyny, natkę pietruszki, jako bogate źródło witaminy C, a czereśnie ze względu na wiele witamin B5, oraz pić mleko, gdyż znajduje się w nim komplet aminokwasów egzogennych, a nadto wapń - nie mogą być uogólniane. Białko. Oprócz węglowodanów i tłuszczów należy do podstawowych składników pokarmowych. Jest zasadniczym tworzywem cytoplazmy - substancji budulcowej komórek, budulcem enzymów, hormonów i hemoglobiny. Wszystkie białka proste składają się z aminokwasów, które są związkami organicznymi. Na kilogram wagi ciała człowiek potrzebuje przeciętnie 0,5 g białka, choć bywają nieznaczne odchylenia indywidualne. Zapotrzebowanie organizmu na białko wzrasta w stresach, chorobach zakaźnych, przy braku snu, wykonywaniu ciężkiej pracy fizycznej, w warunkach wysokiej temperatury, w stanach bólu, obawy i lęków. Normy dziennego spożycia białka wynoszą 30-55 g. Powinno to być białko pełnowartościowe, a więc takie, które zawiera wszystkie aminokwasy egzogenne. Spożywanie białka w ilościach przekraczających wymienioną tu normę może spowodować przeciążenie wątroby i nerek zmuszając je do usuwania zbędnego balastu, co doprowadza te narządy do patologicznego przerostu. Piątą część wagi ciała stanowi białko. Bierze ono udział w utrzymaniu równowagi wodnej w organizmie. Syntetyzowanie białek jest potrzebne do tworzenia antyciał niezbędnych do zwalczania infekcji bakteryjnych. W skład mięśni, kości, krwi, enzymów, nerwów, błon itp. wchodzą odmienne białka. Wszystkie białka roślinne składają się z identycznych aminokwasów. Do syntezy własnego białka organizm ludzki potrzebuje 22 aminokwasy, z których osiem musi otrzymywać z zewnątrz (stąd ich nazwa: egzogenne) z pokarmem. Aminokwasy są niezbędne jako materiał do syntezy 9

białek krwi i tkanek. Liczne z nich biorą udział w specjalnych reakcjach chemicznych, służą do tworzenia polipeptydów, hormonów białkowych i enzymów. Ważne będzie i pożyteczne dla naszych rozważań zapoznanie się z aminokwasami egzogennymi oraz ich podstawowymi funkcjami. Prezentując je - w nawiasach - podaję w gramach wysokość dziennego zapotrzebowania przez organizm. 1. Fenyloalanina (1,1) bierze udział w procesach transaminazy, wpływa na tworzenie adrenaliny i noradrenaliny; 2. Izoleucyna (0,7) jest glukogenna i ketogenna, intensyfikuje przemianę materii; 3. Leucyna (1,1) jest ketogenna; 4. Lizyna (0,8) działa na wzrost, gromadzi się w surowicy krwi, gdzie stanowi swoiste przeciwciała rozpuszczające obce komórki bakteryjne; 5. Metionina (1,1) stanowi główne źródło organicznych związków siarki dla przemian ustrojowych, chroni wątrobę przed zmianami, może być użyta w procesach detoksykacji organizmu, jako naturalny lek przeciwdziała chorobom wątroby i miażdżycy; 6. Treonina (0,5) wpływa na zużytkowanie tłuszczów w wątrobie, występuje w mięśniach, hemoglobinie i proteinach fosforowych, niszczy ją hydroliza kwaśna; 7. Tryptofan (0,25) wpływa na działanie wit. B6, przekształca się w wit. B3 = PP, niedobory tryptofanu wywołują pelagrę; 8. Walina (6,8) jest glukogenna, jej brak wywołuje nadwrażliwość, ataksję (bezwład ruchowy), zakłócenia w koordynacji mięśniowej, przewodzi prąd elektryczny i ma ogromne znaczenie w procesach widzenia, gdyż występuje między czopkami i pręcikami siatkówki a nerwem wzrokowym odprowadzającym impulsy elektryczne powstałe w percepcji wrażeń świetlnych do kory mózgowej, gdzie następuje rozpoznanie światła. Istnieją nadto aminokwasy częściowo egzogenne, do których zaliczamy tyrozynę, która współdziała w tworzeniu hormonów wydzielanych przez organy wewnętrzne, histydynę, argininę i cysteinę, która przyspiesza gojenie ran. Prawie wszystkie rośliny są zasobne w lizynę i tryptofan, toteż pełne pokrycie potrzeb białkowych organizm może uzyskać tylko w wyniku odżywiania, na które składa się rozmaitość pokarmów. Zalecam więc spożywanie kasz, pieczywa, mąki z dodatkiem mleka bądź roślin strączkowych, np. fasoli, grochu, soczewicy, soi. Brak lub niedobór metioniny w roślinach strączkowych może być uzupełniony metioniną zawartą w ziarnach zbóż, a brak lizyny w zbożu - lizyną roślin strączkowych. Struktura aminokwasów jest stała i nie może być naruszona, gdyż nawet nieznaczne zmiany w jej składzie mogą wywołać poważne następstwa fizjologiczne. Zastąpienie jednego aminokwasu innym w sekwencji na przykład stu lub więcej aminokwasów w łańcuchu polipeptydowym może znacznie obniżyć bądź całkowicie znieść aktywność biologiczną i wywołać na przykład anemię. Promienie rentgena i nadfioletowe powodują denaturację białka, to znaczy zmiany jego fizycznych i fizjologicznych właściwości. Następuje utrata aktywności enzymatycznej. Pewne pokrycie potrzeb białkowych, jak już wspomniałam, uzyskuje się dzięki urozmaiconym pokarmom. Układ trawienny człowieka rozkłada białka na pojedyncze aminokwasy, które przenikają przez półprzepuszczalne błony komórkowe, aby ulec swoistej przebudowie w związki właściwe dla danego organizmu. 10

Białko o wysokiej przyswajalności mają jajka, mleko, ser, ryż, a następnie mięso, które jest uważane za źródło pełnowartościowego dającego zdrowie i siły białka, ale ma niewiele tryptofanu, metioniny i waliny. Białko jarzyn jest w pełni przyswajalne. Najkorzystniejsze proporcje aminokwasów występują w jajkach i mleku. Dobrym sposobem podniesienia wartości białkowej pokarmu jest łączenie produktów roślinnych zawierających uzupełniające się aminokwasy egzogenne. I tak na przykład dzięki spożywaniu ryżu z mlekiem aż 30 proc. więcej otrzymujemy białka aniżeli w przypadku oddzielnego spożycia tych artykułów. Połączenie fasoli z ryżem przysparza jeszcze więcej, bowiem 43 proc. białka w stosunku do sumy białka zawartego w każdym z tych produktów spożywanych oddzielnie. A oto inne przykłady korzystnych połączeń, najbardziej odpowiednie proporcje oraz procentowy wzrost białka: fasola lub groch i mąka pszenna - 0,5 : 3 g, wzrost o 33 proc; fasola lub groch i kukurydza - 1,2 : 2, wzrost o 50 proc.; ryż lub mąka z mlekiem w proszku - 3 : 1/3, wzrost o 13 proc., 3 duże ziemniaki i dwie łyżki mleka w proszku - wzrost o 7 proc. Mleko jest doskonałym uzupełnieniem wszystkich produktów mających niedobór lub brak lizyny oraz izoleucyny, szczególnie zalecane jest jako dodatek do produktów zbożowych, jak kasze, mąki, makaron. Dwie łyżki mleka w proszku dodane do jednej szklanki mąki podnoszą jej wartość białkową o 45 proc. Do bardzo dobrych połączeń należą chleb z serem, kasza z mlekiem. Rośliny strączkowe bogate w izoleucynę i lizynę uzupełniają wartość białkową kasz, ryżu, makaronu, mąki, kukurydzy, płatków owsianych i innych zbożowych, a także nasion słonecznikowych, sezamowych, dyni i orzechów. Produkty zbożowe uzupełniają się korzystnie z fasolą, grochem, serem, mlekiem, jajkami. W świeżych warzywach występują małe ilości metioniny (wyjątek stanowi tu kukurydza, szpinak i grzyby), dobrym więc ich uzupełnieniem są ziarna sezamowe, orzechy, kasza jaglana, ryż i kukurydza. Ryż i kukurydza tworzą szczególnie cenne połączenia z fasolką szparagową, groszkiem zielonym, brukselką, podobnie jak grzyby, które mogą być dodawane do rozmaitych jarzyn. Dobrym uzupełnieniem każdej potrawy, zarówno zbożowej, jak i jarzynowej, są jajka, a dodatek mleka, twarogu, żółtego sera podnosi wartość każdej potrawy jarskiej, mleko bowiem, podobnie jak jajka, zawiera wszystkie niezbędne aminokwasy, a zwłaszcza jest zasobne w lizynę. Soja, która ma więcej tryptofanu niż mleko, stanowi pozytywny wyjątek wśród roślin strączkowych. Gotowane białko wywołuje w przewodzie pokarmowym procesy gnilne, podczas których wytwarzają się produkty toksyczne. Część z nich zostaje wydalona z kałem, ale część jest wchłaniana przez tkanki ciała, by tworzyć źródła ognisk zapalnych i złogi. Głównym miejscem ich odkładania jest tkanka tłuszczowa. Zatrucia białkowe powodują otępienie uczuciowe, osłabienie aktywności, zamknięcie się w sobie, zaburzenia procesów myślenia. Jedną z metod leczenia tych zatruć jest głodówka, która również pomaga w przypadkach zaburzeń przemiany materii, co dotyczy także egzemy, astmy oskrzelowej, nadciśnienia, kamicy żółciowej, stwardnienia żył. Spożywanie nadmiaru produktów mącznych, cukru, białka powoduje ogólne zatrucie organizmu, stany zapalne oczu, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zapalenie rogówki. Wady wzroku, mające przyczynę w zatruciu pokarmowym, można wyleczyć stosując głodówkę. Wówczas następuje wydalenie produktów spalania blokujących mięśnie i naczynia krwionośne otaczające oczy, co doprowadza do odprężenia i rozluźnienia mięśni i poprawy wzroku. 11

Nie należy się przejadać. Powoduje to otyłość, a jedzenie przekraczające możliwości wydzielania potrzebnych enzymów trawiennych wywołuje nadfermentację. Wówczas część pokarmu staje się nieprzydatna i zalega w żołądku i jelitach. Krew, komórki, tkanki stają się wtedy zagłodzone. U młodych ludzi powstaje sytuacja sprzyjająca powstawaniu stwardnienia rozsianego (SM). Zaburzenia metabolizmu u dzieci powodują powstanie poważnych wad umysłowych. Wymagania nowoczesnej dietetyki spełniają: mąka i kasze, warzywa liściaste i zielone: szczypiorek, sałata, szpinak, szczaw, kapusta, rzeżucha, pietruszka, jarmuż, warzywa korzeniowe: ziemniaki, buraki, rzepa, marchew, pietruszka, seler, brukiew, chrzan, oraz inne warzywa: dynia, kabaczek, salsefia, kalafior, pomidory, rzodkiewka, cebula, ogórek, groszek zielony, cykoria, cukinia, kalarepa, por, czosnek, papryka, kapusta, fasolka zielona, szparagi, owoce świeże i suszone, orzechy, grzyby, miód, migdały, razowy chleb, mleko, jajka, twaróg, ser żółty. Gotowanie niszczy witaminy i enzymy. Spożywanie gorących potraw niszczy śluzówkę i enzymy trawienne w ludzkim organizmie. Regenerację błony śluzowej przewodu pokarmowego ułatwia spożywanie bogatych w enzymy surowych warzyw i owoców. Słowo o błonniku (celulozie ). Należy do węglowodanów, jest zbudowany z cukru prostego, jakim jest glukoza. Nie nadaje się jako produkt spożywczy (pokarmowy), ale jest pożądany, wręcz nieodzowny. Organizm ludzki od tysiącleci przywykł do błonnika, a jego brak wywołuje liczne choroby. Obecność błonnika w jelitach ułatwia ich ruchy perystaltyczne (robaczkowe), co sprzyja wypróżnianiu i eliminuje zaparcia. Błonnik występuje w chlebie razowym, otrębach, warzywach, świeżych owocach, grubych kaszach. Jest najbardziej rozpowszechnionym produktem w świecie. Działanie podobne do błonnika mają pektyny - wielocząstkowe cukry występujące w roślinach. Pektyny redukują ilość cholesterolu spożywanego z tłustymi pokarmami. Zapobiegają miażdżycy i zawałowi serca. Wystarczy każdego dnia zjeść dwa jabłka, aby nie dopuścić do nadmiaru cholesterolu. Pektyna dobroczynnie działa przy biegunkach, przeciwdziała rozwojowi bakterii fermentacyjnych i usuwa je z kałem, zapobiega zatruciom ołowiem i strontem 90, niszczy stafylokoki i streptokoki. Wodny roztwór pektyny ułatwia gojenie ran dochodzących aż do kości i przyspiesza powstawanie zdrowej tkanki. Pektyny leczą również rany wewnętrzne: wrzody i krwawienia w całym przewodzie pokarmowym. W cytrusach najbogatsza w pektyny jest biała błonka znajdująca się pod aromatyczną skórką. Bogata w pektyny jest skórka jabłka, a więc należy je spożywać nie obrane. Dobrym źródłem pektyn są czereśnie, winogrona, porzeczki, agrest, maliny, pomidory, morele, rodzynki, banany. Błonnik i pektyny, wit. C, wapń, magnez chronią przed zatruciami wywołanymi przez skażone środowisko. Podstawowe zasady łączenia pokarmów Jednoczesne spożywanie niewłaściwie dobranych pokarmów wywołuje ostre choroby, a nawet może spowodować zejście śmiertelne. W dietetyce ma duże znaczenie, co się je i z czym. W zależności od indywidualnej tolerancji organizmu - poszczególne połączenia są przyjmowane gorzej lub lepiej. Zaznaczałem, że1 człowiek ma precyzyjne i niezawodne mechanizmy trawienia i przyswajania, przez które spożywanie - jednoczesne spożywanie - rozmaitych produktów, białka, skrobię, cukier i tłuszcz, nie jest dobrze tolerowane. Enzymy, których jest blisko 1800, działają w określonych granicach temperatury i każdy z nich katalizuje tylko jedną, ściśle określoną reakcję. 12

Łączenie w jednej potrawie lub w jednym posiłku artykułów spożywczych wymagających różnych soków trawiennych stawia cały układ trawienia wobec bardzo trudnych wymagań. Wszystkie substancje pokarmowe, które w takich warunkach stają się nie do strawienia, ulegają procesom, gnilnym i wywołują nadfermentację. Trzeba bowiem wiedzieć, że trawienie prawie każdej substancji pokarmowej odbywa się stopniowo, a każdy z etapów wymaga innego enzymu. Każdy wchodzący do akcji enzym może skutecznie wypełnić swoje zadanie, jeśli jego poprzednik także zrobił, co do niego należy, np. jeśli białko nie zostało rozłożone przez pektyny, to enzym, który je rozkłada na aminokwasy nie będzie mógł wykonać swoich powinności. Pepsyna działa w środowisku kwaśnym, a odczyn alkaliczny obecny w żołądku uniemożliwia jej rozkładanie białka. Ptialina, enzym zawarty w ślinie, już w ustach rozpoczyna proces rozkładu skrobi na glikozę, ale może działać tylko w środowisku łagodnie alkalicznym. Niszczy ją zarówno kwas jak i silna reakcja zasadowa. Jeśli więc pokarm skrobiowy został zmieszany z kwasem, to blokuje on działanie ptialiny i cała skrobia przechodzi do żołądka w stanie nie strawionym. Tam po pewnym czasie wywołuje nadfermentację. Trawienie białka rozpoczyna się w żołądku pod wpływem pepsyny i przebiega prawidłowo w obecności kwasu solnego. Jednak nadmiar kwasu hamuje jej aktywność. Jeżeli więc spożywa się kwas razem z białkami, to uniemożliwia się ich trawienie. Błędem jest więc popijanie dań białkowych i skrobiowych sokami z kwaśnych owoców (np. pomarańcze, grejpfruty), a także kompotem czy wodą z cytryną. Nie należy też spożywać ich razem z sałatkami przyprawianymi sokiem cytrynowym czy octem. Trawienie tłuszczów zaczyna się dopiero w dwunastnicy pod wpływem soku trzustkowego, ale zanim tam się znajdzie - hamuje w żołądku wydzielanie pepsyny i innych soków żołądkowych, co o dwie godziny opóźnia trawienie innych, znajdujących się tam pokarmów - białka, mięsa. Im więcej pokarmów z różnych grup wprowadza się jednocześnie, tym więcej wytwarza się bakterii gnilnych i fermentacyjnych. Enzymy stają się wówczas obezwładnione. W każdej fazie trawienia mięsa, jajek, mleka inna jest siła działających na nie enzymów. Na mleko najsilniej działa sok żołądkowy dopiero w ostatniej godzinie trawienia, a na mięso w pierwszej. Nie należy więc jadać ich razem, gdyż to dezorganizuje procesy trawienia wszystkich trzech substancji białkowych. Pomiędzy posiłkami należy robić odpowiednio długą przerwę, dlatego też nie należy jadać drugich śniadań i podwieczorków, gdyż pokarmy na pół przetrawione mieszają się ze świeżymi i wytwarza się szkodliwa dla zdrowia sytuacja. Owoce należy spożywać w charakterze osobnego posiłku, ich składniki bowiem - skrobia, cukier, białko - nie harmonizują z żadnym innym pokarmem i jadając je z innymi artykułami spożywczymi, utrudnia się trawienie jednych i drugich. Owoce, do których spożycia zachęca łatwość trawienia, nie ulegają rozkładowi w ustach ani żołądku, szybko przechodzą do jelita i tam zostają łatwo i szybko strawione przy wykorzystaniu całej ich masy, która zostaje przyswojona przez krew i tkanki. Zmieszane z innymi pokarmami tracą część swych bardzo cennych wartości. Jaki wniosek z tych rozważań? Otóż nie ulega kwestii, że cała dotychczasowa sztuka kulinarna musi być poddana rewizji, albowiem jest odpowiedzialna za przykre następstwa zalegania pokarmu w żołądku. Nowoczesna wiedza o łączeniu pokarmów kwestionuje większość potraw i posiłków mających trwałe miejsce na naszych stołach. Do szczególnie ciężkich należą zestawy skrobi z białkiem, tłuszczami i owocami. Niewskazane są połączenia z białkiem i warzywami, zwłaszcza zielonymi, liściastymi. 13

Dobre połączenie to warzywa z białkiem lub ze skrobią, a także z tłuszczem - olejami. Dobrym zestawem są różne warzywa w jednej potrawie czy posiłku, ale nie należy mieszać więcej niż czterech składników nawet spośród dopuszczalnych. Przy każdym posiłku jadać tylko jeden rodzaj białka lub jeden rodzaj skrobi. Tłuszcz opóźnia trawienie białka i skrobi, ułatwia natomiast trawienie i przyswajanie warzyw. Cukier dezorganizuje proces trawienia innego pokarmu, owoców, warzyw, białka i skrobi, a alkohol strąca pepsynę i uniemożliwia strawienie każdego białka. Mleko należy pić samo, gdyż tylko wtedy na pewno nie zaszkodzi. Podobnie owoce. Wtedy są najzdrowsze, gdy są spożywane oddzielnie bądź z innymi owocami tego samego stopnia kwaśności. Dieta optymalna zakłada więc spożywanie przy każdym posiłku jednego tylko pokarmu, podczas gdy nasze obyczaje kulinarne pozostają w rażącej sprzeczności z możliwościami trawiennymi przewodu pokarmowego. Produkty spożywcze wskazane Należą do nich: kasza gryczana, która zawiera rutynę ułatwiająca przyswajanie wit. C i więcej lizyny niż inne zboża; jest ona mniej kaloryczna niż inne kasze. Kasza kukurydziana, kasza jaglana, są silnie zasadotwórcze i lekko strawne. Ryż jest lekko strawny i obniża poziom cholesterolu we krwi. Komponuje się dobrze z jarzynami, grzybami, zielonym groszkiem lub brukselką. Zielona fasolka szparagowa jest zasadotwórcza; konserwowana nie ma kwasów organicznych, miedzi, siarki, chloru, manganu i innych biopierwiastków. Dobrym uzupełnieniem fasoli białej są kasze, ryż, pieczywo, sery, jajka, kukurydza, orzechy i grzyby. Dużo lizyny i siarki ma groch zielony, który jest zasadotwórczy, podobnie jak soja. Kwasotwórczy jest orzech włoski. Słonecznik obniża poziom cholesterolu i miażdżyca kwiaty leczą malarię i śledzionę. Surowe jajka kurze zawierają awidyny blokujące przyswajanie przez organizm biotyny B8=H koniecznej do prawidłowej pracy skóry, porostu włosów, prawidłowej przemiany materii i utrzymania odporności na niektóre choroby. Chorym na wątrobę lub żołądek podaje się żółtka, a nie białka, żółtko ma więcej białka aniżeli białko jaja, białko żółtka jest też lżej strawne. Jajka i omlety można smażyć na maśle, gdyż białko ścina się już w temperaturze 60 st., zanim zacznie się palić masło. Nie należy smażyć na maśle innych produktów, spalone bowiem wytworzą toksyczną akroleinę. Zawałowcom i miażdżycowcom radzę nie jadać żółtek, a jedynie smażone lub gotowane białka, które nie zawierają cholesterolu. Przejście do prawidłowego odżywiania należy zacząć od stopniowego ograniczania spożycia cukru, pasteryzowanego mleka, produktów mlecznych, białego chleba, ciastek, napojów z kwasem węglowym, tatara, parówek, alkoholu, papierosów, zakąsek mięsnych, konserw, prefabrykowanych produktów spożywczych, soli, nadmiaru przypraw, octu winnego, kawy z mlekiem, lodów, słodyczy, czekolady, dużych ryb, np. tuńczyka. Można jeść wiele surowych i gotowanych jarzyn, trochę gotowanego mięsa (kura, kurczak). Lepiej zrezygnować z nadmiaru mięsa i ryb, a zastąpić je jogurtem. Jeść chleb ciemny, razowy, czerstwy, gdyż świeży powoduje szkodliwe śluzy. Jadać kiełki zbożowe. Napoje należy pić 20 min przed posiłkiem, a nie podczas jedzenia. Nie spożywać słodyczy (skrobia) z produktami białkowymi. Jeść więcej pożywienia surowego niż gotowanego. 14

W przypadku złego trawienia stosować trzydniową dietę złożoną z soków owocowych lub przejść na czysto wegetariańskie pożywienie (owoce, jarzyny), aby układ trawienny mógł odpocząć. Gdy zachodzi potrzeba - brać enzymy trawienne. Między posiłkami popijać napary z ziół. Co najmniej dwa razy w tygodniu jeść surowe lub gotowane jarzyny. A oto tabela informująca o jakości poszczególnych zestawień artykułów spożywczych:

Owoce kwaśne: grejpfruty, cytryny, pomarańcze, ananasy, porzeczki, truskawki, czarne jagody, granaty. Owoce półkwaśne: jabłka, gruszki, morele, brzoskwinie, mandarynki, wiśnie kwaśne, mango. Owoce słodkie: banany, daktyle, figi, winogrona, śliwki, owoce suszone.

Pragnącym odżywiać się racjonalnie proponuję zapoznać się (i stosować) z następującymi regułami:
1.

2. 3.

Najlepiej - ze względu na dobre trawienie - spożywać posiłek składający się z jednego produktu spożywczego. Jeśli nie chcemy przestrzegać reguły 1. układamy posiłki wg zasad prawidłowych zestawów. Łączyć nie więcej niż cztery produkty z jednej grupy.
15

4.

5. 6. 7. 8. 9. 10. 11.
12. 13.

14.

15. 16. 17.
18. 19.

20.

Posiłek nie powinien zawierać więcej niż jeden produkt białkowy. Tłuszcze (oleje) spowalniają trawienie. Najlepiej są one przyswajane z jarzynami i owocami, natomiast źle ze skrobią i białkami. Pomidory powinny być spożywane na surowo. Świeży ogórek nie powinien być łączony z pomidorem. Melony każdego gatunku należy spożywać bez żadnych dodatków. Mleko krowie i jego produkty powinny być spożywane osobno. Mleko krowie zawiera dużo kazeiny. Lepsze jest mleko kozie. Jogurt można spożywać z dojrzałymi półkwaśnymi owocami, warzywami liściastymi i kiełkującymi nasionami, ziarnami. Jeśli spożywa się owoce osobno, co jest wskazane, zaleca się ich dobór według rodzaju pestek (brzoskwinie, mirabelki, oliwki, czereśnie, wiśnie); owoce cytrusowe; owoce mające blaszki gniazd pestkowych (jabłka, gruszki); melony; owoce suszone. Jarzyny i warzywa są zasadotwórcze, zawierają bowiem duże ilości pierwiastków alkalicznych. Zasadotwórcze są także: kawa, piwo, cola, wino, mleko, soki owocowe. Mięso, wędliny, jaja, ryby, masło, drożdże, orzechy, skrobia, czekolada, kakao, tłuszcze, oleje, majonez, sery, produkty mleczne - są kwasotwórcze. Banany można jadać z owocami półkwaśnymi. Nie jadać zbyt wiele orzechów arachidowych: są trudno strawne. Do wszystkich produktów trudno strawnych można dodawać zmielony kminek z majerankiem, co ułatwia proces trawienia. Stosować, ale z umiarem przyprawy trawienne: pieprz naturalny i ziołowy, mielony kminek z majerankiem, cynamon, imbir (mało), por, czosnek, cebula, natka pietruszki, kolendra, cząber, i in. Nie pić gorących płynów, nie spożywać gorących potraw. Mające temperaturę powyżej 45 st. mogą spowodować anemię, bóle kręgosłupa, stawów, miednicy, mięśni nóg.

I jeszcze radzę stosować się do poniższych zaleceń: •
• •

• • • •

do posiłku należy wybierać takie produkty spożywcze, które smakują najbardziej; waga posiłku nie powinna przekraczać 600 g; nie objadać się, zwłaszcza przed rozpoczęciem cięższej pracy; główny posiłek powinien być spożywany w południe, gdy promienie słoneczne działają najsilniej; promieniowanie słoneczne ma wpływ na trawienie, dlatego też do ostatniego posiłku należy siadać przed zachodem słońca; pojadanie między posiłkami jest szkodliwe; nie należy jeść, gdy odczuwa się ból, w zdenerwowaniu, po wyczerpującej pracy, w zmęczeniu; dobrze jest po posiłku odpocząć pół godziny, a w każdym razie odprężyć się; przy trudnościach trawiennych dobrze jest przed posiłkiem dziesięć minut odpocząć; nie popijać w czasie jedzenia, pragnienie można zaspokoić pół godziny przed posiłkiem lub po jedzeniu;

16

Pietruszka chroni pomidora. Odkładając się w organizmie w postaci złogów tłuszczowych w naczyniach krwionośnych . krwi. mózgu. fasoli lub z sosem grzybowym. co można ugotować. co prowadzi do bardzo poważnych chorób krążenia. a mówiąc precyzyjnie . nie zapominać. picie wody rano i wieczorem służy przepłukaniu przewodu pokarmowego. a część pozostała pochodzi z żywności. nie smażyć tego. zmiany miażdżycowe i procesy przedwczesnego starzenia się organizmu.280 mg/100 ml. Jeżeli poziom cholesterolu w osoczu krwi przekracza dopuszczalne normy. roślin strączkowych . biały ser najlepiej jeść sam bez chleba. CHOLESTEROL NASZ WRÓG Cholesterol. Gdy spożywamy nadmierne ilości tłuszczów zwierzęcych nasyconych. zaburzenia krążenia. często kończących się zgonem chorego.• • • • • • • • do sałatek. kasze. dęby zabezpieczają przed ślimakami. Zagrożenia spowodowane nadmiarem cholesterolu można oddalić stosując racjonalne odżywianie. soki owocowe należy trzymać chwilę w ustach. by mogły wymieszać się ze śliną. do chleba przyrządzać świeże pasty serowo-jarzynowe. wówczas zaczyna rozwijać się proces. cebuli dodawać olej słonecznikowy. w mięsie i żółtkach jaj (szczególnie bogate źródło). jakie niesie ze sobą nadmiar cholesterolu? 17 . Medycyna mówi że prawidłowe stężenie cholesterolu we krwi nie powinno przekraczać 250 mg/100 ml. surówek. mleka. by mogły się dobrze rozwijać i wzajemnie wspomagać. do potraw gotowanych dodawać olej już po wyłączeniu ognia lub nawet na talerzu. pomidorowym. sera.zostaje zahamowana aktywność białkowych receptorów wątroby. kasze i ryż gotowany na sypko jeść z dodatkiem jajka. marchew. sojowy lub oliwkowy.nawet jednej . ostatni posiłek zjadać w zasadzie trzy godziny przed snem. Za optymalną wartość uważa się 150 .gotowanych z dodatkiem ziemniaków. Jaką więc stosować dietę. Należy wiedzieć. co da się zjeść na surowo. ryż. spożywać pokarmy w stanie naturalnym. że żołądek śpi razem z człowiekiem.jego nadmiar (utrzymany w normie jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu) jest przyczyną wielu groźnych chorób współczesnej cywilizacji. stopniowo zastępując je miodem. twarożku. tymianek i mięta chronią kapustę. makaron jadać z dodatkiem jaj. tkance tłuszczowej i nerwowej.fasoli.miażdżycy. grochu. co powoduje niewydolność pracy serca (zawał).prowadzi do zwężenia ich światła. koperkowym. która traci swoje zdolności odbierania nadmiaru cholesterolu. leszczyna odstrasza muchy. nie gotować tego. gdy czujemy głód. fasolę. uwaga dla osób mających ogródki warzywne: należy zwracać uwagę na odpowiednie rozmieszczenie roślin. fasola rozwija się niedobrze w sąsiedztwie cebuli. Cholesterol jest stałym składnikiem i produktem metabolizmu organizmów zwierzęcych i człowieka. zawierających cholesterol . że 2/3 potrzebnego ustrojowi cholesterolu wytwarza sam organizm. Występuje w wątrobie. raz dziennie zjadać posiłek z samych jarzyn . umiarkowanie używać cukru i słodyczy. aby ustrzec się przed niebezpieczeństwami i zagrożeniami. słodkimi owocami świeżymi i suszonymi. zwłaszcza naczyń wieńcowych serca. zupy gotować z wywarem z jarzyn z dodatkiem grzybów lub ziół przyprawowych.

Znacznie rzadziej przy tym mają nadwagę. Doskonałe są również jabłka. można pić herbatkę z mięty. takimi jak np. jaja smażone na smalcu. mikroelementy i błonnik. co w starszym wieku często się zdarza. jarzębiny. Na wydzielanie cholesterolu do układu krążenia stymulujący wpływ mają stresy. ewentualnie wieczorem napar z mieszanki Cholagoga 2. które nie tylko zawierają sporo wit. razowego pieczywa. boczku i kiełbasie. ale również błonnik i pektyny. Zdaniem naukowców te pozytywne zjawiska występujące u Chińczyków mają związek z ich zupełnie innym jadłospisem. zawierających białko. zapotrzebowania energetycznego pochodziło z tłuszczów. olej słonecznikowy. potrzebne organizmowi białko czerpią ze źródeł roślinnych. Obniża go. Badania przeprowadzone niedawno przez chińskich i zachodnich lekarzy (Francja i Niemcy) wykazały. ale w ograniczonej ilości. Doskonałe rezultaty daje także miesięczna kuracja sokiem ze świeżej kapusty. berberysu. C. Z punktu widzenia profilaktyki choroby wieńcowej zaleca się tłuszcze nienasycone w stanie surowym. Dla profilaktyki przeciw-cholesterolowej ważne jest spożywanie owoców. Sok pijemy świeżo przygotowany. używając bardzo dużo przypraw roślinnych. przy czym w 2/3 powinny stanowić tłuszcze pochodzenia roślinnego. czarne jagody. majeranek. a także spożywanie obfitych posiłków w dużych odstępach czasu. A przede wszystkim trzeba starać się nie dopuszczać do nadwagi. czosnku. Uprawiać sporty. resztę w kawałkach wkładamy do sokowirówki. poziomki. koperku. Nie stronimy od cukru. Zbyt mało natomiast zjadamy surowych warzyw i owoców. 18 . agrest. Radzę wyeliminować spożycie białego cukru. brzydkie liście. 12 łyżek wody i dusimy pod przykryciem przez 20 min. brzozy czy mniszka lekarskiego. gdy jest za niski. Sposób przyrządzania: odrzucamy zielone. Należy też przestrzegać wskazania. bazylia. zredukować do minimum wszelkie słodycze. co wpływa również korzystnie na proces trawienia. zastępując go miodem. reszta zwierzęcego. ciast i słodyczy pod wszelkimi postaciami. Polecam również picie herbatki ziołowej Sklerosan bądź soku z łopianu. maliny. np. estragon. Przy podwyższonym poziomie cholesterolu pomaga również duszona cebula (kroimy drobno 3 duże cebule. U nas podstawę pożywienia stanowią tłuste potrawy. cebuli.Przede wszystkim należy spożywać jak najwięcej (bardzo starannie umytych!) warzyw ze szczególnym uwzględnieniem natki pietruszki. rzadko zapadają na cukrzycę i choroby gośćcowe. które obniżają poziom cholesterolu. jeżyny. nikotyna i kawa. chodzić na długie spacery. wreszcie ograniczyć dodawanie soli do potraw. aby nie więcej niż 30 proc. zastępując ją częściowo przyprawami. Witamina C normalizuje metabolizm cholesterolu i wymywa nadmiar cholesterolu z tętnic. że Chińczycy mają znacznie niższe ciśnienie niż obywatele Niemiec. produktów nierafinowanych. Natomiast w razie pogorszenia się trawienia. gdy jest za wysoki i podnosi. dodajemy łyżkę oleju. Dobrze jest również pić dwa razy dziennie po 2 łyżeczki octu jabłkowego z przegotowaną wodą słodzoną l łyżeczką miodu. sojowy bądź kukurydziany. zwłaszcza jagodowych niskocukrowych.). Do takich owoców należą porzeczki. mięso duszone w sosach. Należy jeść ciemne pieczywo z dodatkiem otrąb. dyni i kapusty. truskawki. a przede wszystkim nie stwierdzono u nich w ogóle podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi. Chińczycy jedzą dużo jarzyn i nierafinowanego ryżu. zupy doprawiane śmietaną. tłuszcze spożywają wyłącznie w stanie surowym. kminek.

jest już zagrożeniem. siemię lniane. sojowy. pszenne i żytnie. Im większe ich urozmaicenie. gdyż te jako rozpuszczalne w tłuszczach. ciasta. Wiadomo. które zawiera 4 razy więcej witaminy E niż pieczywo białe.i mikroelementy. że odkaża on i dezynfekuje organizm. Stosować mleko. Trzeba uważać. 3. 4. prócz żelaza i witaminy C. a witamina A rozkłada się. byle bez tłuszczów. lecytynę. 2. pieczywo razowe. Przypalony olej zawiera trującą akroleinę. np. serów. a powyżej 250 mg oznacza już poważne zagrożenie. 9. jabłka. takich jak: masło. Zjadać warzywa i nasiona do l kg dziennie. błonnik. które są źródłem karotenów. W przeciwnym wypadku pokarm zalega zbyt długo w żołądku i nie jest strawiony. Jadać mniej tłuszczów nasyconych. czosnek. Stosować m. Są kaloryczne. światła i mrozu. obniża poziom cholesterolu.140 mg) na 100 ml krwi. Jadać wszystko świeże lub z zamrażarki. śmietaną. Do pieczywa stosować tylko 3-4 dag masła dziennie. inne tłuszcze zwierzęce. najlepiej słonecznikowy. . Szczególnie oleje powinny być świeże. 13. słonina. Jadać oleje roślinne. 12. Mleko ma wszystko. 11. chociaż 2 szklanki dziennie. Na świetle jełczeją. sosów. 6. Aby zapobiec nadmiarowi cholesterolu . zup zaprawianych tłuszczem.13 RAD ANTYCHOLESTEROLOWYCH 1. (każdy spalony tłuszcz ją wytwarza). kefir. Nie lubią one słońca. witaminy i błonnik. aby w trakcie podgrzewania nie uległy spaleniu. a więc witaminy A lub kiełków zasobnych w witaminę E. Jadać jedną jarzynę ugotowaną a inne na surowo. Unikać tłustych mięs. która bywa rakotwórcza. lub z niewielkim dodatkiem oleju. 5.in. 8. co jest przyczyną wylewu krwi do mózgu. powyżej 200 mg (norma . Nadmiar cholesterolu. Są one dobrym źródłem wapnia. tym lepiej. jogurt. W lodówce należy trzymać je na najniższej półce. należy jadać siemię lniane zawierające najwięcej lecytyny rozpuszczającej cholesterol. Ludzkość zna czosnek od ponad 5000 lat. a ponadto ma żelazo i wszelkie makro. szczególnie do tych warzyw. 7. bez nich nie będą przyswajane. ale obniżają poziom cholesterolu we krwi. Skrobię i białko jadać osobno. który powoduje zaczopowanie naczyń krwionośnych mózgu. 10.

DLA KAŻDEGO INNA DIETA .

mający kłopoty z trawieniem. w niektórych przypadkach nawet białaczki. Osoby o dłuższym jelicie cienkim są zwykle skondensowane. służy dobremu samopoczuciu. Ludzie szczupli. natomiast skłonni do otyłości. jeśli jednak chcemy zachować zdrowie. a uważam. Są osoby. Jeśli proces ten trwa dłużej. to z porcją surówki z warzyw. Bardzo często zapychamy żołądek czym się da. co jest dla nas właściwe. czego się nie powinno łączyć. powinny to robić wyłącznie pod kontrolą lekarza. zwłaszcza młode dziewczyny. Ma to związek z budową przewodu pokarmowego. nie zdając sobie sprawy z tego. Jeśli już koniecznie musimy zjeść swoją porcję mięsa z ziemniakami i surówką. a więc białek z węglowodanami. aby organizm mógł w pełni wykorzystać ich wartość. Tak więc w doborze sposobu żywienia najlepiej kierować się zdrowym rozsądkiem i instynktem. musimy nauczyć się go słuchać. W efekcie w żołądku zalega część nie strawionych resztek pokarmu. Robią to instynktownie. później samo mięso. Moglibyśmy ich uniknąć. przez nikogo nie namawiane. które ulegają gniciu. powinni jadać tylko potrawy lekko strawne. Prawidłowo zestawiony posiłek powinien składać się z jednego produktu białkowego lub węglowodanowego z warzywami. Warzywa należą do pokarmów lekko strawnych. Jeśli już koniecznie chcą się odchudzić. chorobami. aby wybierać te. że przeładowany przewód pokarmowy z trudem przyswaja nowe treści. jeśli ryż lub ziemniaki. tłuszczami. u których proces spalania jest szybki. składających się z warzyw.CO NAM SŁUŻY? Przy ustalaniu indywidualnego sposobu żywienia. Powodują one często nieodwracalne zmiany w organizmie. sygnalizując to rozmaitymi dolegliwościami. Chciałabym przestrzec. że każdy powinien sobie taki wypracować. mięsne. które podpowiedzą. które naprawdę nam służą. 23 . które świetnie się czują po lekkich posiłkach. można oczywiście kierować się różnymi zaleceniami zawartymi w książkach i publikacjach. rozwijającego się organizmu jest niebezpieczne. to też z sałatką warzywną. przed bezmyślnym stosowaniem różnych cudownych diet odchudzających. Różna jest też u poszczególnych osób intensywność przyswajania i spalania składników pokarmowych. a co może zaszkodzić. a na koniec ziemniaki lub chleb. Jeśli wiec jemy mięso. to jedzmy je warstwowo. co dla młodego. przysparzają sił i energii. Taką kolejność często stosują dzieci. które czują się po nich głodne i słabe. Chodzi o takie zestawianie produktów w posiłkach. mogą sobie pozwolić na bardziej obfite jedzenie. a więc najpierw surówkę. w przeciwieństwie do mięsa i ziemniaków wymagających w dodatku innych warunków do trawienia. gdybyśmy nie łączyli tego. np. tak jak Francuzi. Wprawdzie z danego nam przez naturę instynktu nie bardzo potrafimy korzystać. ale są i takie. organizm buntuje się.

Trzeba się starać. a tego co jest w czwartym kole jadać jak najmniej i rzadko. aby utrzymać proporcje określone przez naturę.zgodnie z zapotrzebowaniem ustroju. koło żywności. Stosowanie się do informacji zawartych w kole pozwala na utrzymywanie składników pokarmowych. budulca i regulatorów procesów biogennych. występujących w organizmie ludzkim. białka (20 proc.). 24 . Trzeba więc się tak odżywiać. Braki lub nadmiar któregoś z wymienionych składników budulcowych prowadzą do dolegliwości albo do poważnych chorób.).).) i substancji mineralnych (5 proc. Najlepiej pokazuje to tzw.to podstawa zdrowego odżywiania. co jest w trzecim od środka kole jadać tylko od czasu do czasu. Produktów znajdujących się poza kołem najlepiej byłoby w ogóle unikać.). Produkty umieszczone w centrum i najbliższym kole . wody (55 proc.). tłuszczów (15 proc. w stanie optymalnym . Produkty żywnościowe dostarczają energii. witamin (ułamek proc. aby to. W centrum są produkty szczególnie cenne dla zdrowia.KOŁO ŻYWNOŚCI Organizm ludzki składa się z węglowodanów (2 proc.

Warto też wiedzieć. koperek. płatki owsiane. gdyż w tej właśnie postaci występuje w produktach pochodzenia roślinnego. Niedobory tej witaminy mogą występować również w późniejszym wieku i objawiać się odwapnieniem kości. światło. pogorszenie samopoczucia. Powinny one przebywać dużo na powietrzu i pić jak najwięcej mleka. Niedobór tej witaminy może spowodować zaburzenia w czynnościach ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. ładnej skóry. Jest ona również niezbędna w przebiegu wielu procesów przemiany materii. warzywa i owoce. Najczęściej przyjmujemy ją jako karoten. Są niezbędne dla prawidłowego i lepszego przyswajania wielu produktów. najlepiej spożywać zaraz po przyrządzeniu. nawet choroby. WITAMINA D.. Jej niedobór może spowodować tzw. Witamina ta jest bardzo wrażliwa na wszelkie czynniki zewnętrzne. temperaturę. a więc gruboziarniste. Można ją również znaleźć w mleku. dostarczającego wapnia i witaminy D. by mali pacjenci nie odczuwali jej niedoboru w pierwszych trzech latach swego życia. ułatwiają przetwarzanie żywności w energię. uwalniają energię zawartą w tłuszczach. jajach. dlatego jest szczególnie potrzebna młodym. Regulują przemianę materii. Niedobory powodują zmęczenie. skórę. maśle. trzeba mu w tym pomóc. Ponieważ nasz organizm nie potrafi sam wytwarzać witamin. białku i węglowodanach. spożywamy stale wszystkie grupy produktów. reguluje ilość wapnia w organizmie. Niedobory bowiem mogą spowodować różne niedomagania. które palą papierosy i piją zbyt wiele. w pracy serca oraz w krążeniu i gospodarce wodnej organizmu. jest niezbędna dla naszych zębów i kości. Dlatego też tak wielką wagę przywiązują pediatrzy do tego. ciemne pieczywo. Witaminę tę nazywa się często witaminą wzroku. Jeśli jednak odżywiamy się prawidłowo.CEGIEŁKI ŻYCIA Są one niezbędne do prawidłowego przebiegu procesów życiowych. Tworzy się ona pod wpływem promieni słonecznych. WITAMINA C. powietrze i dlatego wszystkie produkty. co jest ważne dla ochrony przed infekcjami. układ sercowo-naczyniowy. natkę pietruszki. czyli prowitaminę. Dzienne zapotrzebowanie na witaminę C wynosi ok. mięśnie.WITAMINY . przyzębica). Nasz organizm przyswaja witaminę A jedynie w obecności tłuszczów. że zapotrzebowanie na tę witaminę jest większe u osób. Chronią i wzmacniają nerwy. kłopoty z dziąsłami (tzw. podatność na infekcje. Radzę również polubić cebulę i czosnek. nabiał. nerkach i wątrobie. Przeciwkrzywiczna. nie musimy obawiać się. 25 . że grozi nam awitaminoza. Reguluje wzrost. które ją zawierają. a dla palaczy do 130. błony śluzowej w układzie trawiennym i przewodzie oddechowym.. dodając do nich rzeżuchę uprawianą na oknie. Dotyczy to zwłaszcza osób źle trawiących tłuszcze. podając je w pokarmach. do utrzymania zdrowej. Zimą i na przedwiośniu trzeba również pamiętać o wzbogaceniu posiłków. 75 do 100 miligramów. WITAMINY GRUPY B. kawy. rozwijającym się organizmom. O kwasie askorbinowym wszyscy na ogół sporo wiedzą. Regulują przemianę materii. A oto krótka charakterystyka poszczególnych witamin: WITAMINA A. kurzą ślepotę.

ZIOŁA l WITAMINY W bardzo wielu chorobach zaleca się jedzenie surówek. znakomicie poprawi nasze samopoczucie. Jej niedobory powodują pelagrę (czyli rumień lombardzki . zapobiega miażdżycy. PP pozostają nadal w znacznym stopniu tajemnicą. zagotować i po przestudzeniu wolno pijemy. K. znużenie. że witamina H pomaga przy procesach przemiany materii. PP również w okładach zielarskich. gdy zachodzi konieczność wsparcia osłabionego organizmu. M. Chroni także witaminę A przed utlenieniem. przede wszystkim z grupy B. Istnieją poglądy o ochronnej roli tej witaminy w procesach degeneracyjnych. ale mamy prawo domyślać się działania witamin A. Są również przyczyną nadmiernej pobudliwości nerwowej. Kobiety zażywające środki antykoncepcyjne potrzebują jej znacznie więcej. Można je zażywać jedynie za zgodą prowadzącego lekarza.schorzenie wywołane niedoborem witaminy PP i zespołu witamin B). Zwana popularnie witaminą młodości. niezbędnych dla prawidłowego przebiegu podstawowych procesów zachodzących w organizmie. K. Takie witaminy. Z kolei witamina PP pobudza produkcję energii w komórkach organizmu. co drugi mniej więcej surowiec zielarski zawiera w sobie witaminy. to i one bogate są w te związki. Zapotrzebowanie na nią pokrywa racjonalne odżywianie. pomaga w tworzeniu się czerwonych krwinek. wypita 2-3 razy w tygodniu. Odradzam nieprzemyślane łykanie witamin w tabletkach. Na szklankę napoju bierzemy 2-3 dag rozkruszonych drożdży. F. Jeśli chodzi o zioła. zalewamy wrzącą wodą. Wiadomo jednak. Występuje w świeżych liściach warzyw. 26 . są więc wskazane dla nastolatków cierpiących na trądzik młodzieńczy i dla starszych. C. A poza tym zalecane są wszystkim. KURACJA DROŻDŻOWA Drożdże zawierają wiele witamin. Hamuje ona starzenie się. mających brzydką cerę i dokuczliwe zajady w kącikach ust. Szklanka napoju z drożdży. W sklepach można kupić tabletki z drożdży piwowarskich. ze względu na ich wartość witaminową.WITAMINA E. Co prawda dopiero 130 środków zielarskich zostało zbadanych pod tym kątem. jak: H. Witaminy te łyka się zwykle wtedy. Znakomicie poprawiają przemianę materii. utrzymania zdrowych mięśni i tkanek. a także zmniejszenie ogólnej odporności organizmu na wszelkie infekcje. Można je także podawać dzieciom 3 razy dziennie po 1-2 tabletki. Brak witaminy M w organizmie może być przyczyną poronień. Witamina K w tworzeniu się substancji odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi i utrzymywanie prawidłowej przemiany materii w kościach. Jak się okazało. dorosłym 3 razy dziennie po 2-4 tabletki. Wymienione witaminy są wchłaniane przez skórę. których nęka nieusprawiedliwione żadną chorobą osłabienie.

aby jedno ziele nie pachniało drugim.nie każdy proszek da się wymieszać z miodem i nie każde dziecko zechce taki miód jeść. środków gorzkich. zmiany w kościach. I ostatnia wreszcie. Urogran z Urosanu i Betagran. Gastrogran ze sproszkowanego Digestosanu. Dawki te. Przy okazji warto zaznaczyć. Liczyć się trzeba tylko z tym. nasienie kozieradki czy liść pokrzywy. gdy należy ono do tzw. Chodzi o to. przy zażywaniu proszków. Oprócz szkorbutu należy tu jeszcze wymienić zaćmę soczewkową. kruchość naczyń krwionośnych. wybroczynami krwawymi po całym ciele . kiedy pijemy coś gorącego robimy często mimowolny wdech dla ostudzenia płynu i z tym wdechem możemy wciągnąć proszek do tchawicy. czyli sproszkowaną Cholagogę. ale nigdy nie zmniejszy i nie zmieni siły jego działania. a wreszcie alergię. Podobnie rzecz się ma z innymi awitaminozami.Wróćmy do postaci ziół. z drugiej jednak strony młynek trzeba czyścić. żeby sproszkowane środki ziołowe popijać zimnym a nie gorącym płynem. ale ważna uwaga. nawet uznanie krzywicy za chorobę społeczną i zwalczanie jej we wszystkich państwach cywilizowanych bezpłatnie. Stąd druga wskazówka ogólna . czyli kataraktę. Wtedy.nie została nigdzie uznana za chorobę społeczną. dla zrównania należy więc dawkę nieznacznie zwiększyć.awitaminozę D. UWAGA NA SZKORBUT! Zanim nasz znakomity rodak. Nervogran z Nervosanu. Do najczęstszych należą proszki i produkowane na ich bazie granulaty. plamicę krwotoczną. choć nie do każdego zioła i nie w każdym przypadku dadzą się stosować. nie usunęło całkowicie groźby tej choroby. odkrył witaminy i postawił pierwsze hipotezy o ich roli w organizmie ludzkim . Kazimierz Funk. nawet wówczas. który od razu został opracowany w formie granulatu. zwaną wówczas „angielską chorobą” przełamaliśmy za pomocą tranu. Cholegran. 27 . Awitaminoza C. każdy napar czy odwar można więc osłodzić. że rozrzedzenie cukrem osłabi nieco działanie preparatu. W tym celu wystarczy po zmieleniu jednego pachnącego ziela przemleć dwie-trzy łyżki cukru i cukier ten dosypać do sproszkowanego ziela. czyli krzywicę. a więc wątrobowych i trawiennych.ziół sproszkowanych jako silniej działających od naparu czy odwaru nie wolno przedawkowywać. a już szkorbut (czyli gnilec) występuje jeszcze bardzo często i nie jest do zwalczenia na drodze ustawowej. są bardzo małe. której końcowym stadium jest szkorbut i która charakteryzuje się wypadaniem zębów. „Herbapol” produkuje m. że cukier nie odgrywa żadnej roli w leczeniu ziołami. a jej zwalczanie pozostawiono samym pacjentom. Oczywiście nasuwa się tu jeszcze porada natury praktycznej.in. skazę krwotoczną. Czasami takie osłodzenie może popsuć smak odwaru. takich jak siemię lniane i konopne. co najczęściej powoduje długotrwały i męczący kaszel. Można więc sproszkować tylko te zioła. Trudno bowiem podawać dzieciom lub niemowlętom ziele w postaci proszku . włosów. z wyjątkiem środków odżywczych. Granulaty uważane są za najbardziej wskazane i najbardziej wygodne formy zażywania ziół. których dawkowanie daje się łatwo oznaczyć. Reumogran z Reumosanu. Niemniej jednak. Czy warto mieć młynek elektryczny do mielenia ziół? Jest to duże ułatwienie. a mianowicie ich porowatość i łamliwość.

chociaż w tym ostatnim wypadku można by spekulować. zaburzenia w drogach moczowych. szczypior. wszystkie kapusty. maślanka. szczaw. chrzan surowy.nerki wołowe. lit. jeżyny. koper. rafinowany cukier. Są to: żelazo. Są to makroelementy. alkohol. pozbawia żywność wielu cennych pierwiastków. Natomiast wanad. marchew surowa. jod.w stanie surowym. porzeczki białe. choć często zaspokaja potrzeby naszego podniebienia. Organizm ludzki potrzebuje następujących 7 podstawowych biopierwiastków mineralnych: wapń magnez. wreszcie zanieczyszczanie atmosfery pyłami przemysłowymi. Trawienie możemy poprawić przyprawami trawiennymi. Jedno jest niewątpliwie pewne: jak oczy „pracują na witaminie A”. Sześć innych pierwiastków występuje w tkankach. kobalt. a co za tym idzie. szparagi. cykoria. cebula. łuskany ryż są smaczne. a co za tym idzie wzmóc przyswajanie witaminy. ziołowy i papryka przy produktach mięsnych i roślinnych najzupełniej wystarczą. mangan. Niekiedy przyczyną awitaminozy może być również złe trawienie. selen. wieprzowa i wołowa. ale ich funkcje nie są jeszcze dokładnie określone. Białe pieczywo. jakie posiadają te produkty w swym pierwotnym. sałata. złe przyswajanie. ZDROWE BIOPIERWIASTKI Przetwórstwo spożywcze. używane do konserwowania żywności. co jest przyczyną. głóg. gdyż awitaminoza nie zawsze przychodzi w wyniku jadania zbyt małej ilości artykułów zawierających daną witaminę. groch. którą możemy pijać dwa. jabłka. kapuście. wreszcie niedomoga wątroby. potas. niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Trawienie jest dla organizmu zubożonego w witaminy sprawą podstawową. czarne jagody.Na szczęście witamina C „w towarzystwie” innych występuje w bardzo wielu produktach spożywczych. trzy razy dziennie (łyżka na szklankę wrzątku) aż się nam trawienie poprawi. Wszystko to sprawia. bór. morele. że witamina ta jest gromadzona w organizmie w ilości nie większej niż wynosi dwudniowe zapotrzebowanie. nawozy sztuczne użyźniające z jednej strony glebę. tak bez należytej dostawy witaminy C wątroba rozpoczyna niedomagać i w końcowym efekcie będzie się buntować przeciw niektórym artykułom zawierającym witaminę C. czerwone i czarne. maliny. Siedem innych bioelementów jest dla ustroju pożądanych. Codzienna porcja witaminy C ma też znaczenie dlatego. ale nie mają już tych właściwości. kabaczki. a niedobór witaminy pogłębiają papierosy. grochom itp. brusznice. cytryna. czosnek. Są to: glin. miedź. a z drugiej pozbawiające ją cennych biopierwiastków. stosowanymi w polskiej kuchni w sposób tradycyjny. pomidory. majeranek. cynk i molibden w ilościach około l mg na 100 g ciała ludzkiego. rzodkiewka. 28 . gruszki. Do tego dochodzą środki chemiczne. owoc dzikiej róży. W razie trudności trawiennych kminek. Są to tzw. nerwy na witaminach B. wiśnie . mikroelementy. naturalnym stanie. winogrona. kadm i chrom potrzebne w ilościach do 10 mikrogramów. szpinak. kozie i krowie mleko oraz miód. kalarepa. seler. że nasza żywność jest uboga w wiele cennych makro. papryka. pieprz prawdziwy. fosfor. sód.i mikroelementów. jak właśnie przeciw cebuli. siarka i chlor w granicach od 10 do 100 g. poziomki. aby dobrze strawić. a co skutkiem. pieprz prawdziwy. Poza tym . agrest. Witaminy tej dostarczą nam: bób. oczyszczona sól. jarzębina. wątroba cielęca. a poza tym istnieje gotowa mieszanka ziołowa Digestan. spalinami samochodowymi itp.

a także pietruszce. czynnik podobny w działaniu do insuliny. drożdże. 29 .i mikroelementów w postaci preparatów farmaceutycznych. Z kolei cynk (opryszczka. kwasy organiczne. Odradzam jednak łykanie bez konsultacji z lekarzem wszelkich marko. olejki eteryczne. Magnez znajduje się między innymi w chlebie razowym. Zakłócenie równowagi miedzy poszczególnymi pierwiastkami. Radzę zatem zaopatrywać się w sól nieoczyszczoną. nasionach dyni i słonecznika. jest niekorzystne. jeśli spożywa się je razem z witaminą C. grzybach. chlebie razowym. Urozmaicona dieta. np. czosnek) przyczynia się do powstawania chorób sercowonaczyniowych. oczywiście naturalną. trądzik. Jod znajduje się również w wodzie. cukry. Kobalt przyczynia się do ogólnej regeneracji ustroju. litu. W rezultacie może to prowadzić do różnych schorzeń. Jod występuje głównie w rybach. Żelazo jest łatwiej przyswajane przez organizm. warzywa. warzywa i owoce. Osobom chorym na tarczycę radzę zatem spędzać urlop nad morzem i jak najwięcej przebywać na powietrzu. jest gwarancją zdrowia i dobrego samopoczucia. Niestety. Może to być również chroniczny katar. bierze udział w wytwarzaniu witaminy B12 oraz kwasu foliowego. poprawiając pracę jelit. kasze. karoten. botwinie i szpinaku. czosnku. orzechach. Pierwszym. selenu i cynku. I one są nam również potrzebne. podroby. alergie i wiele innych schorzeń. aby te pierwiastki były zawsze obecne w naszym pożywieniu. Niedobór selenu (ryby morskie. Hodowano ją już w starożytnym Egipcie i Babilonii. mące razowej i sojowej. szczególnie śledzie. Odgrywają przy tym korzystną rolę w przewodzie pokarmowym. Niedobory żelaza objawiają się anemią i przemęczeniem. szczaw i szpinak. nie w pastylkach. Powinien znajdować się również w soli. ryby. Posiada ona związki grzybobójcze. uczulenia. w niektórych studniach głębinowych. sole mineralne oraz wiele makro. ołowiu czy rtęci. cukry. bogata w gruboziarniste pieczywo. ren i rad należą do elementów śladowych i występują w ilościach do l pikograma. oczyszczona sól nie zawiera tych pierwiastków. nasionach roślin oleistych i strączkowych. np. fitynę. enzymy oraz witaminy C. german. na przykład suchy groch i fasola. gorzkiej czekoladzie. jak i nadmiar. Pewnych ilości fluoru dostarcza nam herbata. A więc jedzmy je na zdrowie. zarówno ich niedobór. O właściwościach cebuli nie trzeba nikogo przekonywać. która od czasu do czasu bywa w sklepach. Wiele z nich wpływa też dodatnio na różne przypadłości. B2. a zarazem alarmującym sygnałem o niedoborze magnezu jest zmęczenie fizyczne i psychiczne. śledziach i makreli. Sporo żelaza zawiera wątroba i inne podroby. podobnie jak pojawianie się w organizmie obcych. jak ważną funkcję w organizmie spełnia wapń. Fluor chroni zęby przed próchnicą. Dlatego musimy stale dbać.i mikroelementów. buraki. Najmniej go na Podkarpaciu.antymon. TRZEBA JEŚĆ WARZYWA! Surowe warzywa zawierają łatwo przyswajalne witaminy. Pod dostatkiem jest go w mleku i jego przetworach. B1. oprócz magnezu. kakao. najwięcej nad morzem. wrzodów żołądka) znajduje się w otrębach i kiełkach pszenicy. Nasz organizm nie potrzebuje dużo jodu. jednak jego niedobór powoduje choroby tarczycy. płatkach owsianych. bakteriobójcze i właściwości antybiotyczne. poza tym płatki owsiane Nie trzeba nikogo przekonywać. zawroty głowy. gojenie ran. toksycznych pierwiastków. saponiny. nabiał. Poza tym białko. stanowiąc tym samym czynnik zapobiegający anemii.

Nasiona wchodzą w skład niektórych leków. żelazo. jod i bór. Olej otrzymywany z ziarna obniża zawartość cholesterolu we krwi i zmniejsza kruchość naczyń włosowatych. PP i K oraz prowitaminę A.olejki eteryczne. E i K. obniża ciśnienie. Poza witaminami: A. PP. mangan. Znamiona kukurydzy. Czosnek również odznacza się wybitnymi właściwościami leczniczymi. zwaną kapsycydyną. Kapustę stosuje się również zewnętrznie. potas. magnez. zwłaszcza wrzody żołądka i dwunastnicy. Zalecana jest przy niedoborze witamin i soli mineralnych. grypa. przy stanach zapalnych skóry. ponieważ rozszerza on naczynia krwionośne. potas. egzemach. kumaryny i śluzy. potas. poza tym węglowodany i celulozę. siarka. magnez. m. miedź i nikiel oraz cenne i rzadko spotykane mikroelementy . W nasionach znajduje się ok. PP i K oraz sole mineralne . tłuszczu. a gotowana przeciwdziała twardnieniu tętnic. Właściwości lecznicze ma pietruszka dzięki zwartym w niej składnikom: w korzeniu .wreszcie sole mineralne. fosfor. moczopędnie. fosfor. białko. choć od spożywania go jako leku często odstrasza zbyt ostry zapach. sód. Korzenie są środkiem moczopędnym i rozkurczowym.in. potas. cukry. Jest bogata w sole mineralne . Kukurydza zawiera dużą ilość białka i lekko strawnych tłuszczów. pektyny. potas. Zarówno lecznicze.in. Świeża dynia jest środkiem na zaparcia. glin. kwasy organiczne oraz cały zestaw witamin: C. wreszcie prowitaminę A oraz witaminy: B1. oparzeniach i wrzodach. m. Zawiera ona mnóstwo ważnych i niezbędnych dla naszego zdrowia składników. saponiny. żelazo. C. Kukurydza ma wszechstronne właściwości użytkowe i dietetyczne oraz lecznicze. I dzisiaj również zaleca się spożywanie 2-3 ząbków czosnku dziennie osobom cierpiącym na nadciśnienie i miażdżycę tętnic. PP i K zawiera wiele składników mineralnych. pobudzająco na wydzielanie żółci. pobudzają apetyt. choroby jelit. E. siarkę. katar. Fitolizyny. C.in. maści i plastrów. takich jak: wapń. zmniejszają napięcia mięśni gładkich dróg moczowych i jelit. Niezależnie od wartości smakowych jest ona cenną rośliną leczniczą. wchodzącą w skład różnych wyciągów. Wpływa również dodatnio na pracę serca i mózgu. B2. wrzody i stany zapalne skóry. przypadłości żołądkowo-jelitowe oraz procesy ropne. olejki eteryczne. Warto jeść pietruszkę. lecznicze sole mineralne. jak i smaczne są nie tylko natka i korzeń. a także sole mineralne. Czosnkiem leczono kaszel. w natce . flawonoidy. Sok wyciśnięty ze świeżej kapusty leczy schorzenia przewodu pokarmowego. B12. 50 proc. wapń. przeciwzapalnie.potas. Można ją spożywać w postaci gotowanych kolb i płatków śniadaniowych. a także pomaga przy takich schorzeniach. B. np. Są to m. Miąższ zawiera cukier. magnez i żelazo oraz witaminy A.wapń. Dzięki wszystkim tym składnikom jadanie cebuli przyczynia się do spadku cukru we krwi. Cebula posiada działanie moczopędne. kwasy organiczne oraz związki zwane kukuribitacynami. jak angina. leczy zaziębienia i zapobiega arteriosklerozie. B2. kobalt. a wyciśniętym sokiem smarowano źle gojące się rany. popularnie zwane „wąsami”. B1. fosfor. wapń. B i PP. Podaje się ją 30 . B2.witaminy A.in. B2. fosfor. służą do wyrobu leków działających m. C. żelazo. m. Świeże nasiona skutecznie niszczą robaki pasożytnicze w przewodzie pokarmowym człowieka. stany wyczerpania organizmu. np. fosfor. Papryka zyskała sobie u nas popularność stosunkowo niedawno. Trzeba częściej sięgać po dynię. Cennym lekiem jest kapusta. poza tym sole mineralne. fitosterole. choroby wątroby i śledziony. leczy wreszcie szkorbut. D. siarkę. ale i nasiona.selen. Nasiona papryki mają znaczny procent tłuszczów oraz specjalną substancję bakteriobójczą. C. B1. Papryka jest warzywem odżywczym i dietetycznym.in. barwniki.

żelazo i magnez oraz błonnik. Coraz popularniejsze stają się również herbatniki Biovit. ZARODKI. Zawierają one liczne biopierwiastki. wątroby. a także zapobiegającym wielu schorzeniom. przyprawę z suszonych warzyw i nierafinowaną sól. jest wskazane w każdym wieku. Warto mieć również taką sól we własnej solniczce i używać jej zamiast soli oczyszczonej. Niestety. jest doskonałym środkiem terapeutycznym.in. kwaśnym mlekiem i płatkami owsianymi. Tropik i Martynki. węglowodany i celulozę. I te chrupki warto jadać jak najczęściej. selerów.pomidorów. kiełki pszenne. w których ocet zastąpiono kwaskiem cytrynowym. marchewki. zastępujący tartą bułkę. m. które jest pozbawione tego właśnie składnika. One właśnie z powodzeniem mogą pomóc w przypadłościach przewodu pokarmowego. witaminy z grupy B oraz E i PP. selen. pęcherza moczowego. fasoli. Zarodki uzyskuje się podczas technologicznej obróbki ziarna pszenicy przy produkcji mąki. panier. a zamiast bułki do mielonych kotletów. jod i lit. sałaty. Polecam syropy owocowe bez środków konserwujących. a jednocześnie uodpornić organizm przeciwko różnym chorobom. Błonnik zawierają otręby. spożywanie wszystkich tych produktów to tylko jeden z elementów właściwego odżywiania. wreszcie mikroelementy. Jedna z firm wzbogaca je nawet ziołami i sprzedaje jako tzw. lekko strawne tłuszcze. Można je zatem jadać z jogurtem lub kefirem. Odpowiednio spreparowane produkty spożywcze. sole mineralne. Spożywanie posiłków składających się z nabiału. a także przetwory. Zawierają one białko potrzebne do budowy tkanek i komórek. że jedną z przyczyn chorób przewodu pokarmowego jest brak błonnika w pożywieniu. wzbogacone solą i mikroelementami. pozbawionej wszelkich wartości. porów i ogórków. np. że uodparniają one organizm i podnoszą jego sprawność fizyczną. otręby. Dietetycy nie bez racji twierdzą na przykład. żurku czy jarzynowej. OTRĘBY l SÓL „JULIAN” Biopierwiastków należy szukać oczywiście w żywności. Dowiedziono. a także naturalne zespoły mikroelementów. większość z nas woli pieczywo białe od czarnego. Jak wiadomo. a także podnoszący smak i wartość zdrowotną potraw. Rzecz jasna. 31 .in. groszku. zioła. zawierające bogaty zestaw pierwiastków mineralnych. kukurydza posiada dużą ilość białka. warzyw i owoców. przy zaburzeniach przemiany materii i schorzeniach krążeniowych. W sprzedaży spotyka się również chrupki z otrąb. posiadającą naturalne składniki mineralne -żelazo. magnez. Bardzo zdrowe są również chrupki kukurydziane. tłuszczów roślinnych itp. wapń. zdrowa żywność. zarodkami pszennymi oraz ziołami i warzywami suszonymi. Najlepsza sól pochodzi z Kłodawy lub z kopalni „Julian” w Bochni. mogą dostarczyć brakujących składników.przy dolegliwościach nerek. dodawać do zup. toteż zaleca się je np. alpinistom i sportowcom. W jedzeniu nie można pomijać innych warzyw . m. Są produktem o nikłym zapachu i prawie bez smaku. Ta specjalna.. cynk. Innym zdrowym produktem są zarodki pszenne.

również wiele składników mineralnych i mikroelementów. Ważne jest również. im więcej posiada tych składników oraz makro. poza tym miedź. wysiłku fizycznego. 32 . z którego pochodzi. Również pod względem bakteriologicznym musi odpowiadać określonym wymaganiom. gleby. stront i lit. ma niebagatelny wpływ na nasze zdrowie. Staropolanka. Taka domowa kuracja. ani też składników wpływających ujemnie na jej smak. Może ona np.DOBRA WODA ZDROWIA DODA! Do życia. Krakowianka. Perła Bałtyku.in. korzysta ze specjalnych filtrów. do normalnego funkcjonowania całego organizmu jest nam potrzebna woda. Jest zaś tym cenniejsza. itp. powodujących prawidłową przemianę materii. najlepiej bezpośrednio u źródła. NOTUJ CO JESZ! Chociaż na żywność patrzymy zwykle z punktu widzenia jej smaku.i mikroelementów. siarka. gdy są często czyszczone (przynajmniej raz w tygodniu) wymieniane oraz regenerowane za pomocą specjalnych aseptyków. Resztę wody otrzymujemy w połączeniu z produktami spożywczymi. szkodliwych dla zdrowia ludzkiego lub wskazujących na jej zanieczyszczenie. cyna. bar. chrom. selen. Popijanie wód mineralnych o charakterze leczniczym nie jest wskazane.5 litra na dobę. co jemy. zanieczyszczenie powietrza. sód i magnez. wreszcie takie biopierwiastki. jak się żywimy. potas. zmusza nas na co dzień do korzystania z nie najlepszej wody pozbawionej do tego jej naturalnych składników. Spośród kilkuset rodzajów wód mineralnych występujących w Polsce zaledwie niewielki ich procent wykorzystuje się do wyrobu wód stołowych. nie należy zapominać. Ilość ta ulega pewnym wahaniom w zależności od wielu czynników. którą wydobywa się z głębi ziemi. glin. zapobiegających różnym schorzeniom i niedomaganiom. kobalt. Wiele osób. mangan. a nawet sprzyjać tworzeniu kamicy. wapń. zapach lub barwę. rzek i jezior. Minimalne zapotrzebowanie na wodę wynosi 1-1. a co najważniejsze . gnilec. niezbędnych dla ludzkiego organizmu. chlor. temperatury otoczenia itp. jaką wodę pijemy. że spełniają one dodatkową funkcję tylko wtedy. Wodę leczniczą pije się wyłącznie na wyraźne zalecenie lekarza. czyraczyca.posiada składniki mineralne. zbytnio obciążyć nerki. białaczki. Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała listę chorób. Są to m. jak: molibden. wszelkie zakłócenia między przyjmowaniem a wydalaniem wody z organizmu powodują zaburzenia. Woda nie może zawierać substancji chemicznych. stosowana bez kontroli i zaleceń lekarza. czyli szkorbut. czyli w uzdrowisku. anemia. Tymczasem narastające skażenie środowiska. cukrzyca. których przyczyny tkwią w niewłaściwym odżywianiu się. że to. Należą do nich m. wanad. krzem. chcąc poprawić właściwości płynącej z kranów wody. fluor. na które są narażone zbiorniki powierzchniowe. Każda z nich zawiera id kilku do kilkunastu rodzajów źródła. np. czerwienica.in. Jest ona wolna od zanieczyszczeń. Najlepszą wodą do picia jest mineralna woda stołowa. może być wręcz szkodliwa dla zdrowia. nikiel. choroba Basedowa. wieku. W 1970 r. niezbędne dla naszego organizmu. A zatem bez określonych potrzeb leczniczych bezpieczniej będzie ograniczyć się do picia wody stołowej. Jak udowodniono. Powinna ona posiadać. takich jak: Mazowszanka. krzywica. oprócz związków wodoru i tlenu. cynk. Trzeba jednak pamiętać.

kiedy organizm nie otrzymuje tych wszystkich składników. Powinno ich być nie mniej niż 60. Nie dojadać resztek. lecz również na ich monotonii. które zjawiają się na naszym stole. Jadać to. Nie wszystkie drogie produkty spożywcze są lepsze od tańszych.trawienie. a zwiększyć ilość jarzyn. Ograniczyć tłuszcze zwierzęce na korzyść tłuszczów roślinnych. kiedy odczuwa się głód. nadkwasota i nerwica żołądka. 10.łuszczyca. niestrawność. dawać komplikacje. CZY BRAK APETYTU TO CHOROBA? Skargi na brak apetytu słyszy się najczęściej od ludzi. niedokrwistość. pęcherzyca. w połowie na surowo. które są mu potrzebne i których brak może wywołać wyliczone wyżej. Co to znaczy niewłaściwe żywienie? Nie polega ono tylko na nieregularnym przyjmowaniu posiłków. majeranek. Z rejestru podałam. np. którym nie apetyt jest potrzebny. nieżyt żołądka. ale nie chorobowy. apetyt jest zjawiskiem normalnym. Nie jeść w trakcie oglądania telewizji. lepiej wyrzucić. „Recepta” na właściwe żywienie jest niesłychanie prosta: przez miesiąc notujemy poszczególne artykuły żywnościowe surowe i gotowane. które nie zawierają cholesterolu. najpierw surówkę. Dla uniknięcia wszelkich nieporozumień ustalamy. który się rozwija i składników rozwojowych potrzebuje bardzo dużo 33 . 13. cząber. 4. Nie należy pić zbyt gorących płynów ani spożywać gorących pokarmów. 14 ZASAD PRAWIDŁOWEGO ODŻYWIANIA 1. nawet najciekawszych programów. 9. co smakuje i odpowiada wzrokowo. nadkwasota. miażdżyca. że przy niewłaściwym żywieniu. otyłość. Stosować przyprawy trawienne: pieprz naturalny i ziołowy. zaparcie. nieżyt spojówek. tylko te choroby i objawy chorobowe. wrzód żołądka i dwunastnicy. Jarzyny powinny być spożywane w połowie gotowane. 2. Jeść wtedy. Organizm. nawet najbardziej błaha choroba może mieć ciężki przebieg. 12. Jest również ogólnie wiadomo. niebezpieczne choroby. potem mięso i kartofle. 8. czosnek itp. że brak apetytu niesłychanie rzadko jest istotnym objawem choroby. Nie objadać się przed snem. 5. świąd skóry. a brak apetytu należy uważać za objaw niepożądany. Nie przejadać się. a prawie nigdy nie jest jedynym objawem chorobowym. ale . które w Polsce zdarzają się dość często. 6. więc niekoniecznie regularnie. przy czym więcej niż połowa surowych. nadciśnienie tętnicze. rzecz jasna. Ograniczyć ilość mięsa. kminek. jednym słowem od tych. 7. Lepiej osłodzić herbatę miodem. 11. Dla dobrego trawienia zjadać jeden produkt. a więc do 18 roku życia. którym dokucza niedomoga wątroby. ropowica. W młodym wieku. 3. 14. Nie przejadać się słodyczami i ograniczać cukier.

chorego nie należy ani głodzić. Dlaczego? Dlatego. bo sól zawsze trochę szkodzi. . że wszystkie te środki mają jedną wspólną cechę: zwiększają wydzielanie soków trawiennych w żołądku i już w czasie jedzenia dana potrawa podlega procesowi trawienia.i oczywiście. imbir. a cała sprawa wyjaśni się bardzo prędko.ostatni na ok. środki gorzkie. jak wieprzowina. jak widzimy. bobrek trójlistny. co jest przyprawione w odpowiedni sposób mówimy. pieprz ziołowy.i w dużym asortymencie . a mianowicie: kminek. szczególnie przy siedzącym trybie życia. czyli smażone w cukrze zielone pochewki arcydzięgla. (nasienie i nać). W tym długim spisie. czarnuszka. O tym. majeranek. które bez tego dodatku byłyby. niesmaczne. że nie należy jadać potraw uznawanych za ciężko strawne. Należy pamiętać o następujących zasadach podstawowych: . angielskie ziele. dodawanych tradycyjnie do pewnych potraw. Niestety. a jednocześnie trawienia. gałka muszkatołowa. a kiedy jeść skończymy . -wystarczy łyżeczka majeranku lub kminku (nie ma obawy przedawkowania .dla odciążenia przewodu pokarmowego i wątroby oraz dla usprawnienia przemiany materii podawać posiłki 4-6 razy dziennie. ani pieprzem). przywrotnik i wszystkie tzw. . ale raczej nie jest to regułą. jaki z tego wszystkiego wynika. a tym bardziej po czterdziestym. Po dwudziestym roku życia natomiast. mdłości. należą wszystkie zioła. ani przekarmiać. Co gorsza . a ocet w pewnych wypadkach należy również do przypraw niepożądanych. ziół na zredukowanie nadmiernego apetytu nie ma i tylko silna wola pacjenta oraz właściwy dobór pokarmów mają pomóc w jego zwalczaniu. spowodowanego zawsze potrawami nie przyprawionymi. Jednakże dla poprawienia apetytu. kolendra.nie odczuwamy w żołądku ciężaru. goździki. kapusta czy groch -bez należytego ich przyprawienia według tradycyjnych metod polskiej kuchni: nasze babcie i prababcie nie sypały przecież anyżu lub fasoli czy kopru do tortów.powinien zgłaszać swoje potrzeby. czego w całej Polsce używa się jako przypraw smakowych. żołądek uspokoi się i przestanie nam dokuczać.posiłki podawać regularnie . młodzieży wystarczy podawać dziurawiec zamiast herbaty. Do środków ziołowych. a wreszcie dziurawiec. używane do dekoracji tortów i mazurków. w małych porcjach. a poza tym to. że jest smaczne . jak mówimy. spadek apetytu jest objawem zupełnie normalnym. burczenia w żołądku itp. Stąd wielka wartość tych przypraw w każdym domu. A skoro mowa o przyprawach to warto jeszcze dorzucić. cynamon. prawdziwy i turecki. lecz smakowe. grochówki bez majeranku itp.nikt się jeszcze nie otruł ani cynamonem. koperek.tuczyć.nadmierny apetyt zaczyna w tym wieku być objawem niepokojącym i wiedzie do otyłości. które poprawiają apetyt. a w żadnym przypadku . boleści. Tymczasem żołądka odczuwać nie powinniśmy. liście bobkowe. w każdej kuchni: w wypadku niepokojących objawów. 3 godziny przed snem. ale nie podawały wieprzowiny bez kminku. anżeliki. nadkwasoty. DIETA DLA CHORYCH W chorobach (przede wszystkim krążenia) odżywienie dietetyczne ma znaczenie nie mniejsze niż leczenie farmakologiczne. to ten. anyż. 34 . piołun. należy je więc stosować bardzo oględnie. A te niekiedy „zalegają kamieniem”. poprawiające trawienie. figuruje raptem pięć ziół nie używanych w kuchni. zaparcia i innych form złej przemiany materii. I ostatni wreszcie wniosek.zjadamy więcej.. że sól i ocet to nie są przyprawy trawienne. a niekiedy nawet bardzo pożądanym.

konserwy mięsne i rybne. leszcz. sandacz). baranina. rafinowane oleje roślinne. żółtka jaj. ale nie mniej niż l litr (picie mniej niż l litra płynów może spowodować upośledzenie pracy nerek. chude gatunki mięs i ryb (cielęcina. kminek. jak i gotowane. ze zwiększoną możliwością wystąpienia: nadciśnienia tętniczego. wszelkie sery fermentowane (twarde i topione). wołowina. prowadzi do otyłości. musztarda.słodkiego i zsiadłego. która normalizuje podwyższone stężenie cholesterolu i innych lipidów we krwi. zastępując je w pozostałe dni jajami lub serem. ciasto tłuste. a czasem nawet do 0. pieczywo słone. ocet. anyżek. listki bobkowe. cukier. konina. upoważnia lekarza do włączenia terapii farmakologicznej. masło solone. pieczywo przygotowane z dodatkiem proszków do pieczenia. królik. twaróg. zmian zwyrodnieniowych układu kostno-stawowego. DOZWOLONE - - pieczywo (wszelkie) bez dodatku soli lub z małą ilością mąki. Tłuszczów mało -jedynie oleje (słonecznikowy. pietruszka. osłabienie). W profilaktyce miażdżycy istotne jest utrzymywanie należnej wagi ciała. pragnienie. pieprz. Oto skromny wykaz produktów dozwolonych i niedozwolonych. w zależności od wskazań lekarskich do 2. kaczka. więcej niż wydatkowano energii. mięso peklowane i wędliny). węgorz. jak: zielony koper. Bywa. szczypiorek. . kura. fasola. śledź. gorczyca. karmazyn. boczek. cukrzycy.5 g dziennie. przyprawy takie. że trzeba ją wykluczyć zupełnie. czekolada. dorsz. przetwory owocowe. tłuste gatunki mięs i ryb (wieprzowina. słonina. zarówno surowe. Nie więcej niż 5-6 szklanek płynu dziennie. ciastka z kremem. Brak efektów leczenia dietetycznego otyłości. skórka: cytrynowa i pomarańczowa. majeranek.Mięso lub ryby jemy nie częściej niż 3-4 razy w tygodniu. groch. torty. białka jaj (jajka w całości jedynie po otrzymaniu zezwolenia lekarza). smalec. Najbardziej są wskazane potrawy z mięsa gotowanego w wywarach jarzynowych (pulpety. łosoś. dojrzałe. soja. owoce niedojrzałe. obniża podwyższone wartości ciśnienia tętniczego oraz poziomu cukru we krwi.4 g dziennie. wszelkie warzywa i owoce. gęś. Przy powstawaniu obrzęków ograniczamy sól. zaparcie. potrawka. sztuka mięsa. miażdżycy. ryby gotowane). hipercholesterolemii. serwatki i maślanki -jak najwięcej. Nic smażonego. mleko. niewydolności oddechowej. gołąb. Każdorazowa porcja mięsa czy ryby nie powinna przekraczać 100 g. ser twarogowy. Mleka . papryka w proszku. karp. miód. ZABRONIONE - UWAGA-NADWAGA! Dostarczanie organizmowi nadmiernej ilości kalorii w pożywieniu. kasz i makaronów. płotka. ryby w oleju. masło i śmietanka w ilości dozwolonej przez lekarza. szczupak. margaryna. sojowy i z oliwek) oraz świeże masło (mało!). mięso w sosie jarzynowym.

35 .

takie jak np. śmietany. bratka. bądź Degrosan. WHO zaleca zmniejszenie spożycia: tłuszczów zwierzęcych. łącznie z jego przetworami o małej zawartości tłuszczu. W wypadkach otyłości i przewlekłych zaparć nestor ziołolecznictwa mgr . wysokokalorycznych wypieków. zbyt obfite i tłuste. Po zmieszaniu l łyżeczkę ziół zalewa się szklanką wrzątku i parzy pod przykryciem pół godziny. W skład innej mieszanki zalecanej przez Jana Biegańskiego wchodzi: 60 g kory kruszyny. niskokaloryczna dieta. po 25 g ziela marzanki wonnej i korzenia lukrecji oraz 10 g siemienia lnianego. Dobre rezultaty w kuracji odchudzającej można osiągnąć. składającą się z następujących ziół: ziela krwawnika. mleka. Do takich ziół należy kminek. Światowa Organizacja Zdrowia taką zaleca dietę: odpowiednio urozmaicone pożywienie pochodzenia roślinnego. warzywa i owoce. drobiu. Dla kobiet tak uzyskaną wartość należy obniżyć o 7-10 procent. ogórecznik. kolendra. Powinno się spożywać znaczne ilości: węglowodanów. biorąc l łyżeczkę na szklankę wrzątku. Samodzielnie można też przygotować sobie mieszankę. granulat Neonormacol. korzenia prawoślazu. chudego mięsa w małych porcjach. mięsa o wysokiej zawartości tłuszczu. majeranek. Pije się rano i wieczorem. napojów alkoholowych. soli kuchennej i cukru.Do określenia prawidłowego ciężaru ciała najwłaściwszy jest wzór. a także seler. kory kruszyny i mięty (wszystkiego po 10 g). Po zmieszaniu parzy się l łyżkę ziół w 3/4 szklanki wrzątku i pije na noc. dżemów pełnosłodkich. stosując specjalny zestaw ziół produkowany przez zakłady Farmed. Najczęściej otyłość wywołuje nieprawidłowe odżywianie. 20 g korzenia lukrecji oraz po 10 g korzenia mniszka lekarskiego i owocu anyżku. Producent przypomina jednak. według którego waga w kilogramach powinna równać się wzrostowi w centymetrach minus 100. Zioła najlepiej parzyć w termosie. liści mięty. trzeba koniecznie je uregulować. naturalnych olejów roślinnych do przygotowywania posiłków. wysokokaloryczne. Zioła te pije się 3 razy dziennie. mało tłuszczów nasyconych (pochodzenia zwierzęcego). ale także odpowiednia. majonezów. ryb. Jeszcze inna mieszanka stosowana przy otyłości i zaparciach składa się ze 100 g rumianku oraz w równych częściach po 50 g ziela dziurawca. 20 g kory berberysu. kwiatu rumianku. że gwarancją skutecznej kuracji są nie tylko zioła. Przyspieszają one przemianę materii i usuwają z organizmu szkodliwe produkty. Przemianę materii poprawią gotowe mieszanki ziołowe. miesza się je razem i zaparza. przy ograniczonej aktywności fizycznej. Pije się rano i wieczorem. Przy otyłości zioła warto też dodawać do różnych potraw. ziela krwawnika i owocu anyżku. ruta. Jeśli nadwaga jest spowodowana kłopotami z trawieniem. przetwory zbożowe. 36 . składającą się: z 60 g kory kruszyny. złożonych składników mineralnych oraz błonnika. bogatego we wszelkie mikroelementy. W wypadku zaparć można stosować też zioła Normogran lub Normosan. po szklance. np. dodając do naparu 40 kropli soku brzozowego.Jan Biegański poleca mieszankę ziołową. cukru. całych jaj.

biorą udział w produkcji niektórych witamin (kwas foliowy. a nawet wzdęcia w nadbrzuszu. Kto zbyt szybko je połyka nadmiar powietrza. Może ono również występować u ludzi zdrowych po wypiciu większej ilości napojów gazowanych na skutek wydostawania się . W ciągu doby człowiek wydziela do ok. bakteriobójczo oraz pobudzają wydzielanie soku żołądkowego. gdy po spożyciu obfitego posiłku wzrasta ciśnienie śródżołądkowe. Wzdęcie jest spowodowane nadmierną ilością gazów w przewodzie pokarmowym. Objawy te występują w wielu zaburzeniach czynnościowych oraz w schorzeniach organicznych. u których wzdęcia brzucha spowodowane są raczej utrudnionym oddawaniem gazów. że dno żołądka. przy zachowaniu pozycji stojącej. czyli na granicy oddzielającej przełyk od żołądka. lecz stały. wzdęcie jelit występuje odruchowo po operacjach brzucha (trwa 2-3 doby). przede wszystkim „wytwarzane” przez bakterie saprofityczne.dwutlenku węgla. która jest najdłuższym odcinkiem jelita grubego. W zwalczaniu wzdęć zioła są często pomocne. należy w sposób umiarkowany. Nazywa się to odbijaniem. wodoru i metanu. tuż poniżej wpustu. Chorzy odczuwają pełność w jamie brzusznej oraz bóle o zmiennej lokalizacji i nasileniu. stanowiącego niejako wentyl zapobiegający cofaniu się treści żołądkowej do przełyku. pieprz itd. dwutlenku węgla. używać dostępnych przypraw ziołowych. znajduje się w górnej jego części. 1200 ml gazu składającego się z azotu. Zwykle oddawanie gazów odbywa się jednocześnie z oddawaniem stolca i moczu. W okrężnicy powstają również gazy z fermentacji bakteryjnej. reszta przez przewód pokarmowy przedostaje się głównie do okrężnicy. Należy pamiętać.ZIOŁA NA „PEŁNY BRZUCH” Wzdęcie brzucha. Każdy człowiek jednak wraz z pokarmem i śliną połyka niewielką ilość powietrza. Bańka powietrza spełnia zadanie dodatkowego uszczelniania wpustu. niż zwiększonym jego wytwarzaniem się. Aby skutecznie zapobiegać wzdęciom. Skarżą się na nie często osoby z przewlekłym zaparciem. Poza tym często po zażywaniu leków przeciwgruźlicznych w postaci drażetek czy tabletek występuje silna fermentacja w przewodzie pokarmowym oraz wzdęcie na skutek nagromadzonych w jelitach gazów. zwane także bębnicą. seler. podobnie jak stolca. Powietrze znajdujące się w żołądku może wydostać się na zewnątrz przez przełyk i jamę ustną. Wpust w warunkach fizjologicznych jest cały czas zamknięty. jest objawem występującym w różnych zespołach chorobowych oraz przyczyną wielu dolegliwości. co jest związane ze znacznym zwężeniem odźwiernika (blizny po wrzodach. Objaw ten zdarza się u każdego zdrowego człowieka. świeżych i suszonych. rak). dzięki mechanicznemu uciskowi na okolicę podwpustową.wraz z powietrzem . np. cebula. 37 . otwierające na chwilę wpust. Niewielka ilość powietrza zostaje wchłonięta przez błonę śluzową żołądka. wzdęcie żołądka powstaje w razie aerofagii (nadmierne zasysanie powietrza w przełyku) lub wskutek fermentacji treści pokarmowej. witamina K. Gazy gromadzące się w nadmiarze w okrężnicy wywołują wzdęcie jelit. co powoduje odbijanie po jedzeniu. wbrew przyjętemu potocznie pojęciu. które spełniają tam pożyteczne funkcje. 612). ponieważ działają rozkurczowo na mięśnie gładkie jelit. a otwiera go fala perystaltyczna biegnąca w momencie połykania od gardła wzdłuż ścian przełyku. gorczyca. bazylia. Po przedostaniu się do żołądka wytwarza ono bańkę gazu umiejscowioną zgodnie z prawami fizyki w dnie żołądka. Podobne działanie mają liczne przyprawy ziołowe: kminek.

Można także wypić szklankę zimnej. Z innych ziół dobre jest ziele dziurawca. Zażywa się 1-2 łyżeczki na noc. Boldaloiny . popijać niewielką ilością zimnego płynu. Należy też unikać picia napojów gazowanych. Rhelax. owoc kopru włoskiego 20. co nasila wzdęcia brzucha. np. i przecedzić. na czczo zjadać kilka lub kilkanaście suszonych śliwek. przewlekłe. korzeń omanu.. korzeń biedrzeńca. mimo prawidłowego odżywiania i ruchliwego trybu życia. korzeń arcydzięgla. Jeśli jednak. warzywa i surówki. trzy lub więcej rodzajów tych ziół mieszamy razem. pod przykryciem. to należy codziennie rano. odpowiednie spożywanie posiłków. groch. Pić po 1/3 szklanki 3 razy dziennie na 30 min. siedzący tryb życia. kłącze rzewienia. niedostateczną ilość ruchu. Wyróżniamy cztery rodzaje zaparć: przypadkowe.Prof.. należy je zażywać w postaci proszku „na końcu noża”.30 kropli dziennie. przyzwyczajenie się do stosowania środków przeczyszczających. Ma to istotne znaczenie. Doc. fasola. żylaki odbytu. jak np. Muszyński zaleca mieszankę o składzie (ilości podane w g): owoc kolendry 30. Owoce przed użyciem należy rozgnieść w moździerzu albo zemleć w młynku elektrycznym i zaparzać łyżeczkę na szklankę wrzątku pod przykryciem. Cholegran. Zaparcia zwalczamy również środkami.niepokój. przed posiłkiem. Odstawić na J O min. liść prawoślazu. Przy tych dolegliwościach wskazane jest zażywanie węgla leczniczego po ł-2 tabletki 2-3 razy dziennie. liść mięty. Wskazane jest pieczywo niezbyt świeże. J. gdyż skrzyżowanie drogi pokarmowej z oddechową w gardle sprzyja połykaniu powietrza. aby się nie zachłysnąć. przegotowanej wody. A. Nie mogą być lekceważone również czynniki emocjonalne . kapusta. Napar pić po jedzeniu. powodujących zwiększenie objętości gazu w żołądku. dokładnie przeżuwać. wreszcie zaparcie wieku podeszłego. korzenie goryczki. jeśli są to korzenie. Normogran. anyż. Niekiedy przyczyną może być niedostateczna ilość wydzielanej żółci. owoc kminku 20. poprzedniego dnia wieczorem namoczonych w wodzie. przestrzega zdrowej diety z uwzględnieniem chleba razowego z pełnego przemiału. kłącze tataraku. liście melisy. Jeżeli owoce zostały drobno sproszkowane (w młynku). Zalać jedną łyżeczkę ziół l szklanką wody wrzącej i gotować 2-3 min. mało urozmaicony skład posiłków. rozdrobnione korzenie arcydzięgla. unikając jednoczesnego prowadzenia rozmowy. Poza tym należy pamiętać. Zaparcie jest dość często występującą dokuczliwą dolegliwością. Dwa. Kto odżywia się racjonalnie. Do najczęstszych przyczyn tych dolegliwości zaliczamy nieprawidłowy zestaw produktów spożywczych. Neonormakol. występują te dolegliwości. kwiat lawendy. jada stale świeże owoce. nieregularne odżywianie się. należy wówczas unikać pokarmów wzdymających. korzeń lukrecji. wywołane przez zmiany organiczne w jelitach. zdenerwowanie. że korzystnie wpływa uregulowany tryb życia. lęk. Ożarowski zaleca zioła przeciw wzdęciom w równych ilościach o składzie: potłuczone owoce kopru włoskiego. a przede wszystkim brak błonnika w codziennej diecie. nawykowe. zażywać także po jedzeniu. parzymy w szklance wody lub robimy odwar. które zawierają korę kruszyny. GDY DOKUCZA ZAPARCIE. 38 . Dobrze z zasady działa olej lniany lub rozdrobnione w młynku nasiona lnu (1-2 łyżeczki dziennie. ten raczej nie cierpi na zaparcia.2 tabletki lub Solarenu . napęczniałe w ciepłej wodzie. Jeść należy pokarmy powoli. plus 2 łyżki otrąb pszennych).

5 3. dobre krążenie krwi może wyjść z takiego zatrucia obronną ręką.1 2.5 25. Od maleńkiego nieraz kawałka kiełbasy czy niewielkiej porcji lodów może nastąpić katastrofa.1 6.. której przebieg jest niemal zawsze jednakowy: rozłożone. suchym ręcznikiem oraz wełnianym kocem. nieczynne już drobnoustroje.5 7.3 22. natomiast w jelitach ulegają wessaniu do krwi.2 17.4 2. a środki na usunięcie skutków zatrucia może zaordynować tylko lekarz. Przy zaparciach chronicznych można tę normę podwyższyć do 50-70 g dziennie. W tym celu podajemy zawartość błonnika w produktach spożywczych.9 16. W żadnym przypadku nie należy rozpoznanego już zatrucia nieświeżym mięsem czy kiełbasą leczyć samemu. 35 g. Moczymy lnianą ściereczkę w roztworze złożonym z 1/2 szklanki zimnej wody i 1/2 łyżki octu. gdzie nie zawsze wywołują jakieś wyraźne sensacje.2 7.4 1.9 11.W przypadku szczególnie uporczywego zaparcia można stosować zimne okłady na brzuch.4 2.0 16.2 2. Jeżeli pacjent ma niedomogę wątroby.8 11.2 2. złe wydzielanie żółci (zaparcia!).7 6. nadkwasotę. dobre wydzielanie żółci .7 7. a wreszcie złe krążenie krwi (niskie ciśnienie plus osłabiony mięsień sercowy) .8 3. Produkt otręby pszenne pietruszka liście fasola biała suszona morele suszone marchew suszona groch całe ziarno figi suszone cebula suszona śliwki suszone brzoskwinie suszone jabłka bez skórki suszone jabłka ze skórką suszone groch łuskany soczewica płatki kukurydziane chrzan chleb razowy porzeczki czarne chleb graham fasola konserwowa Błonnik (g/ 100 g) 44.0 9.0 39.6 4.1 1.1 12.3 PO ZATRUCIU. składające się na tzw. Jeżeli pacjent ma wątrobę zdrową. dostają się do żołądka.1 4.7 8.1 2.2 11. W leczeniu i zapobieganiu zaparciem szczególną rolę odgrywa odpowiednia ilość błonnika w pożywieniu.. Owijamy się ciepłym.przebieg zatrucia może być nawet groźny dla życia.3 6.4 3. jad kiełbasiany.3 Produkt groszek konserwowy maliny chleb ciemny jeżyny agrest kapusta biała chleb biały ziemniaki marchew jabłka ze skórką ryż śliwki świeże szpinak cebula sałata pomidory czereśnie porzeczki czerwone chleb sitkowy Błonnik (g/ 100 g) 6.4 7.5 7.5 25.6 12. za dzienną normę uważa się ok.9 14. Szybki ratunek ma tu duże znaczenie. 39 .3 12.

Jest to oczywiście z gruntu fałszywy pogląd.Trzeba zatem bezwzględnie pamiętać. które wydaje nam się najbardziej potrzebne ze względu na to. brak tchu. cielęcina i wieprzowina. tłuszczów.dziurawiec. jakie są potrzebne jej i dziecku. że kobieta w ciąży powinna jeść za dwoje. ziemniaków. takich jak kluski 40 . że należy ograniczyć kaloryczne oraz białkowe racje żywieniowe kobiet w ciąży. przynajmniej raz w tygodniu wątróbka. Uważam za bardzo cenne pożywienie mielony pszczeli pyłek kwiatowy zmieszany z miodem (10 dag pyłku mieszamy w szklance miodu i zażywamy 3-4 łyżeczki po jedzeniu). Najczęściej zresztą mięso tylko po wierzchu jest zakażone bakteriami gnilnymi i wystarczy je umyć w naparze rumianku lub dziurawca. mdłości. owoce i warzywa. niemniej jednak najdalej posunięta ostrożność jest nieodzowna. dla poprawienia pracy nerek . a poza tym mleko. Oprócz tego masło. Pijemy jedną. najlepiej sojowego lub słonecznikowego. aby było bezpieczne do spożycia. Wszelkie bóle. krwawnik.gdyby nawet miało najłagodniejszy przebieg -musiało we krwi ślady zostawić. gdyż trucizna przenika do krwi i te obce składniku trzeba z niej usunąć. źle przechowywane. a nawet i trzy przeprowadzić następującą kurację ziołową: dla poprawienia działania wątroby . włącznie z przedwczesnym porodem i zwiększoną śmiertelnością noworodków. czyli za siebie i za mające się narodzić dziecko. Najczęstszą przyczyną zatrucia jest kiełbasa lub inne gatunki mięsa. a nie jego ilość.tymianek lub macierzanka. W przypadku zatrucia. a także kasze. tłuszcz w postaci oleju. Należy również bardzo dokładnie myć owoce. zawroty głowy. po zakończeniu kuracji przepisanej przez lekarza można sobie przez tydzień. czyli tak. Podobnie zresztą jak inny. Dobrze działa zażywane 3 razy dziennie po 25 kropli 25 procentowego propolisu. a nawet częste omdlenia po zatruciu mają swoje źródło w zanieczyszczeniu krwi. Liczne badania wykazały bowiem. że na usunięciu doraźnym niebezpieczeństwa za pomocą środków przeczyszczających . dwa.liść brzozy. dwie lub trzy szklanki dziennie. a wreszcie dla poprawienia działania płuc . jaja. zwłaszcza chuda wołowina. liść borówki lub ziele nawłoci. Po jednym zielu z tych trzech grup możemy zmieszać razem i zaparzać w proporcji łyżka drobno pociętego ziela na szklankę wrzątku. ODŻYWIANIE W CZASIE CIĄŻY Kiedyś uważano. jałowiec lub jagody bzu czarnego. twaróg oraz wszelkie przetwory mleczne. potraw mącznych. by dostarczać organizmowi wszystkich niezbędnych składników. Ważna jest jakość pożywienia. Należy do nich przede wszystkim białko. ale zamrożone niczym pozornie się nie różni od dobrego. A więc mięso.nigdy nie należy poprzestać. a już szczególnie ostrożnym trzeba być w stosunku do mrożonek mięsnych . które . Czasami nie pijemy mieszanki a tylko to ziele. Kobieta w okresie ciąży powinna przede wszystkim odżywiać się racjonalnie. wątrobie i w pewnym stopniu w płucach. O te trzy punkty organizmu należy więc szczególnie zadbać w przypadku zatrucia. że nieprawidłowe żywienie w tym okresie może prowadzić do wielu zaburzeń. Zaleca się natomiast ograniczenie słodyczy.gdyż mięso nieświeże. że ten właśnie a nie inny organ został najbardziej zaatakowany zatruciem. Proces oczyszczania odbywa się w nerkach. ważny budulec rozwijającego się organizmu.

Warto też wiedzieć. ale pięć niezbyt obfitych posiłków w ciągu dnia. słodyczami. Ważne jest również. A jeśli się je przyjmuje. że przez 14 pierwszych tygodni ciąży wskazówka wagi powinna stać w miejscu. Od 14 do 20 tygodnia może podnieść się o 2. Przyszłą matkę obowiązują również okresowe badania moczu. nawet zatrucia ciążowe. Organizm matki chroni i żywi dziecko. czyli 300 kalorii dziennie. aby tego zwiększonego zapotrzebowania na dodatkowe kalorie nie pokrywać tłuszczami. przez całą ciążę. Trzeba również systematycznie sprawdzać wagę ciała.i pieczywo oraz soli. warto zwrócić uwagę na produkty sprzyjające prawidłowemu trawieniu. matka z dzieckiem tworzą jedność. aby w porę uchwycić ewentualną niewydolność nerek. np. ODŻYWIANIE MATKI KARMIĄCEJ Od chwili poczęcia. Ważyć się trzeba co miesiąc. czyli niewiele więcej niż wynosi normalna ilość. Powiedzmy nie trzy. W tym okresie trzeba unikać wszelkich środków przeczyszczających. to tylko za zgodą lekarza. W sumie zdrowa kobieta. Dlatego też. ale raczej warzywami i owocami. co ma dodatni wpływ na przebieg porodu. powinna jeść z umiarem. W okresie ciąży należy unikać przyjmowania jakichkolwiek silnych leków. ale za to częściej. Od 20 do 30 tygodnia o dalsze 5 kg.5 kg i wreszcie do 40 tygodnia mogą występować pewne niewielkie wahania. Samowolne przyjmowanie leków przez przyszłą matkę może doprowadzić do uszkodzenia płodu i urodzenia ułomnego dziecka. jak to nieraz bywa. Od 30 do 36 tygodnia o 2. nie ulegając absolutnie wilczemu apetytowi. Przychodzą na świat z niższą wagą urodzeniową. Niezbędne jest również uprawianie gimnastyki przez cały okres ciąży. co prowadzi nieraz do ciężkich i niestety. Ponieważ u większości ciężarnych procesy przemiany materii toczą się dużo wolniej niż w pozostałych okresach ich życia. owoce. a jeśli występuje tendencja do tycia. Daje to dziennie 2600 kalorii. Obliczono. warzywa. co dwa tygodnie. Wyjątek od tej reguły stanowią leki przepisane przez lekarza położnika. podlegają tym samym zasadom. Najlepszym lekarstwem jest odpowiednia dieta zawierająca soki owocowe. otręby. Również leki ziołowe przeczyszczające uważane za bezpieczne. właśnie ze względu na swe szczególne właściwości. nadciśnienie tętnicze. a także z uszkodzoną wątrobą i trzustką. nieodwracalnych skutków. Karmienie piersią jest zatem naturalnym przedłużeniem i dopełnieniem okresu ciąży. przy prawidłowym przebiegu ciąży. że w czasie 9 miesięcy kobieta powinna spożyć dodatkowo 80 000 kalorii. Jest to zdrowie wyssane z mlekiem matki.5 kg. Ćwiczenia oddechowe poprawiają natomiast przyswajanie tlenu. są podatne na napady drgawek i omdlenia oraz posiadają mniejszą odporność na zakażenia. Dzieci matek pijących alkohol w ciąży mogą urodzić się z wadami ośrodkowego układu nerwowego. chleb razowy. Na działanie dymu tytoniowego narażony jest szczególnie układ nerwowy płodu. Poza tym dzieci matek palących są zwykle niedotlenione i gorzej odżywione w łonie matki. wapno typu Calcium Granulatum i Falvit i przyjmowane ściśle według jego wskazówek. co korzystnie wpływa na stan zdrowia i przyczynia się do urodzenia zdrowego dziecka. pokarm matki bywa nazywany białą 41 .

uwzględniająca w codziennych posiłkach mięso. który zawiera trujące substancje oraz wdycha dym. że picie piwa wzmaga laktację. Nie znaczy to oczywiście. Odbija się to niekorzystnie na jego układzie nerwowym i ogólnym rozwoju. w tym także w nocy. Tych cech nie posiada żadne. Pokarm matki całkowicie zaspokaja pragnienie i głód. Od ilości płynów. że w pierwszych dniach po porodzie dziecko niechętnie ssie pierś matki. takie jak groch. po kilku dniach. póki samoistnie. Pediatrzy wycofali się z tego twierdzenia. kompoty. najlepsze nawet mleko krowie czy w proszku. trzeba zatem przystawiać je do piersi aż do skutku. by nie powodować kolki u niemowlęcia. Dzieci matek palących są przy tym mniejsze i mniej odporne na wszelkie infekcje. że w okresie karmienia nie jada się potraw kwaśnych. Jest to opinia błędna. Potrzeby te zaspokaja właściwie jeden dodatkowy posiłek. np. najlepiej mało słodzone. sery. Sprawę picia powinno zatem regulować pragnienie. mikroelementy. który nadaje pokarmowi niemiły zapach. Dostarcza on niemowlęciu w wystarczających ilościach wszystkie niezbędne składniki odżywcze.krwią. Sposób odżywiania karmiącej matki ma istotny wpływ zarówno na jej zdrowie. Można również jadać niewielkie ilości chrzanu z cytryną. Można pić lekką herbatę. W tym okresie jej zapotrzebowanie energetyczne zwiększa się o około 500 . Unikać natomiast należy czosnku. wbrew niektórym twierdzeniom. Dziecko odżywia się wtedy pokarmem matki. 42 . drugie śniadanie. Przesądem jest również twierdzenie. tłuszcze. a także witaminy. czyli na żądanie. Karmimy tak często. Zdarza się. fasola. czyli staje się niejako biernym palaczem. jak tego domaga się dziecko. ryby. nie zależy bynajmniej ilość pokarmu. Popularne nie tak dawno przekonanie o konieczności sztywnego ustalania godzin karmienia i przestrzegania przerwy nocnej. oraz wykluczyć warzywa mające właściwości wzdymające. tłusta gotowana kapusta. częściej więc chorują. w przyszłości także intelektualnym. bób. chroniące dziecko przed chorobami. owoce i warzywa oraz przynajmniej litr mleka dziennie. budulcowe. W drugim tygodniu sytuacja zazwyczaj na jakiś czas stabilizuje się i potrzeby noworodka ograniczają się do 6-8 karmień na dobę. gdyż zarówno kwaszona kapusta. a tego kobieta karmiąca musi się absolutnie wystrzegać. Ważne jest przestrzeganie przez kobietę karmiącą zasad racjonalnego żywienia. Oczywiście. wodę z sokiem. a w niektórych wypadkach nawet świeży gruboziarnisty chleb razowy. Pierwszy okres od urodzenia. jaja. że trzeba się przejadać.800 kalorii na dobę. urozmaicona. Kobieta karmiąca powinna używać kminku z majerankiem jako przyprawy. Istnieje przesąd. okazało się mylne. Mleko kobiece jest zatem najbardziej wartościowym pokarmem. wymaga kilkunastu karmień na dobę. wszystkie te warzywa można i trzeba zastąpić innymi o podobnych właściwościach odżywczych. kwaśne owoce i surówki nie mają szkodliwych właściwości. wtedy pokarm nie powoduje wzdęć i kolki u niemowlęcia. Jej dieta powinna być lekka. Ssanie zwiększa laktację. To przecież również alkohol. A już w żadnym wypadku nie wolno palić papierosów. nie wytworzy się przerwa nocna. wreszcie ciała odpornościowe. Nie trzeba zatem podawać dziecku żadnych innych napojów. jak też sok z kwaszonych buraków. zwykle jest to pierwszy tydzień. Trzeba wówczas wykazać cierpliwość i nie zrażać się początkowymi trudnościami. jak również na zdrowie dziecka. energetyczne.

trochę pietruszki. Pół godziny różnicy nie jest problemem. czyli jest bardziej podatne na wszelkie infekcje i zarazki. można od razu przyrządzić większą ilość. Posiłek ten trzeba jednak uzupełnić. kapustę włoską. przykryć czystym gazikiem i pasteryzować przez 10 minut pod przykryciem. kalafior. ponieważ zależy to nie tylko od indywidualnych potrzeb niemowlęcia. gdyż bywają dzieci skłonne do uczuleń na te owoce. jest bowiem pozbawione bariery ochronnej. Podajemy początkowo dziecku tylko kilka łyżeczek zupki. z czym styka się niemowlę. Po wystudzeniu buteleczki przechowuje się w lodówce. Noworodek karmiony piersią wymaga uzupełnienia diety w jedną tylko witaminę. a następnie 6 razy. Wskazane jest podawać przy każdym nowym posiłku kleik z siemienia lnianego oraz herbatkę z dziurawca.CZYM KARMIĆ MALUCHY? W pierwszych tygodniach życia potrzeby żywieniowe niemowlęcia są zwykle zaspokojone przez pokarm matki. który ustali najodpowiedniejszy sposób żywienia. a po kilkunastu dniach również ziemniak i burak. najlepiej poradzić się lekarza. Wiadomo. Po dwóch tygodniach do zupki dodajemy pół żółtka. kurczak czy młoda wołowina. Niemowlę nie otrzymujące naturalnego pokarmu. Skład warzyw można nieco zmienić bądź też zmniejszyć udział jednych na rzecz drugich. D. dostosowane do wieku dziecka. Jeśli jednak dziecko jest głodne i płacze. Ale gdy śpi. czyli przeciwkrzywiczną. na cały dzień. rozlać do buteleczek. W siódmym i ósmym miesiącu do jadłospisu można wprowadzać nowe warzywa. jest podstawowym obowiązkiem matki. Początkowo karmi się dziecko 7 razy dziennie. karmiąc dziecko piersią. decyduje zawsze lekarz pediatra. Z czasem do zupki dodajemy trochę drobniutko pokrajanego mięsa. W drugim miesiącu życia dietę niemowlęcia karmionego piersią wzbogaca się soczkami z jarzyn i owoców. W jej skład powinny wejść marchewka. jeżeli naturalnie pora roku na to pozwala. dlatego też bardzo ważną sprawą jest sposób ich przygotowania. mającą niezwykle ważny udział w metabolizmie szybko rozwijającego się organizmu. Warzywa gotujemy do miękkości i przecieramy. Ile kropelek tej witaminy potrzebuje dziecko. trzeba je nakarmić wcześniej. Najlepsze jest mięso cielęce. a mianowicie wit. który wcześniej trzeba gotować i przetrzeć. Ilość soczków zwiększa się stopniowo od l do 4-6 łyżeczek dziennie. Ale w wypadku sztucznego karmienia jest to szczególny obowiązek. pół łyżeczki cukru plus łyżeczkę kleiku ryżowego w proszku bądź też ryż. np. Soki te podaje się w stanie surowym. Należy zachować idealną czystość wszystkich naczyń i przyborów kuchennych oraz samych produktów. na dnie. Dowodem tego jest odpowiedni przyrost wagi. Zdarza się jednak. ale w pewnym stopniu również od pory roku. 43 . że idealna czystość wszystkiego. Od piątego miesiąca przechodzi się zwykle na 5 karmień. seler. W trzecim miesiącu podajemy dziecku tarte jabłko. Na rynku jest specjalnie spreparowane mleko w proszku oraz różne mieszanki. a także soczki z owoców jagodowych. Z sokami z cytrusów i truskawek radzę jednak uważać. By uniknąć nieustannego przygotowywania mieszanek. W piątym miesiącu wprowadzamy do jadłospisu zupkę jarzynową. Niemowlęciu można również podawać kleik ryżowy. by przywykło ono do nowego smaku i konsystencji pokarmu. Jeśli trzeba z nich korzystać. cebulę itp. jakiej mu on dostarcza. lepiej go nie budzić. Na J00 ml wody daje się pół łyżeczki masła. początkowo z marchewki i jabłka. że matka z różnych względów nie jest w stanie karmić dziecka piersią i od początku musi karmić je sztucznie.

np. w postaci pulpetów. która zresztą wcale nie jest najzdrowsza. Po powrocie ze szkoły również należy uzupełnić niedobory pożywienia. rozwoju kośćca i zębów. podobnie jak składniki mineralne. Wystarczają mu zwykle cztery posiłki. nie karmić go na siłę! JAK ŻYWIĆ UCZNIA? Obserwacje zebrane przez lekarzy i nauczycieli wykazują. Każda z nich spełnia odmienną rolę i dlatego każda jest ważna i potrzebna.w owocach i warzywach. chude ryby. wyniki w nauce zależą nie tylko od jego indywidualnych cech. jest już inne niż w wieku niemowlęcym. a jednocześnie rośnie około 9 cm.Dzieciom karmionym sztucznie. często nawet wcześniej. jajach. mięsie. Nie zastąpi tego obfita obiado-kolacja. bo poprzedniego dnia zbyt długo oglądało telewizję i w ostatniej chwili. parówki oraz gotowane mięso. szpinaku. co wszyscy domownicy. Jest to absolutnie niedopuszczalne. wątrobie. dzieci. W tym czasie dziecko jada również kompoty. Natomiast malec w okresie wczesnego dzieciństwa przybywa zwykle 2 kg rocznie na wadze. jarmużu. Tyle że potrawy przyprawia się zwykle nieco inaczej. jeść ser. Jego podstawą powinno być mleko w różnych 44 . ale również od właściwego odżywiania. Dziecko musi kłaść się spać o właściwej porze i wstawać dostatecznie wcześnie. tych składników. W zasadzie dziecko jada to. mięso. niezbędny do normalnego wzrostu. kisiele. Od 10 . szprotach i sardynkach. czyli w 2 i 3 roku życia. Samopoczucie ucznia w szkole. zaczynają ziewać. zupki jarzynowe. serach) oraz pochodzenia roślinnego (warzywach strączkowych. Jest to dowód. a często także witaminy. Dziecko w tym wieku powinno wypijać przynajmniej pół litra mleka dziennie. Bywa. szczególnie z najmłodszych klas. Czasem błędem jest niedocenianie przez rodziców tego pierwszego posiłku. a także natce pietruszki. by mogło spokojnie zjeść śniadanie. który trzeba uzupełnić solidnym posiłkiem. herbatniki itp. Te wszystkie składniki trzeba koniecznie zapewnić dziecku. przeciery. masło. Witaminy. głodne. że u tych dzieci nastąpił ubytek energii. W związku z tym jego zapotrzebowanie na kalorie jest niższe niż zapotrzebowanie niemowlęcia. Żywienie dziecka we wczesnym dzieciństwie. zdolności i predyspozycji. obiad około 50 proc. rybach. Jego waga ulega potrojeniu. nie potrafią skoncentrować uwagi. Składniki mineralne . Potrzebną dziecku energię dostarczają węglowodany i tłuszcze. Wapń. I jeszcze jedno. że po trzech godzinach. a także warzywa i owoce. oczywiście tylko te. ziemniakach). które zaleci lekarz. niezbędne do budowy nowych i odbudowy starych tkanek oraz innych czynności fizjologicznych. są mniej uważne. w przypadku tzw. a także zapewnienia właściwej krzepliwości krwi znajduje się przede wszystkim w mleku i jego przetworach. nie będzie ono w stanie skupić się na lekcjach. pędzi do szkoły. Nie wolno zmuszać dziecka do jedzenia. Jednocześnie wzrost zwiększa się zwykle o 25 cm.12 miesiąca życia można podawać dziecku posiekaną drobniutko polędwicę. i kolacja również około 20-25 proc. I tak pierwsze śniadanie powinno zawierać około 20-25 proc. jajach. racjonalnie je dzieląc między poszczególne posiłki. znajduje się w produktach pochodzenia zwierzęcego (mleku. ale mniej obfitych. że dziecko późno wstaje. regulują procesy życiowe organizmu. Jeśli nie zapewni się dziecku odpowiedniego porannego posiłku. rabarbarze. niejadków można wprowadzić 5 posiłków. stają się ospałe. Białko. w odpowiednim czasie również podaje się soczki. Żelazo jest w mięsie.

Oczywiście również między obiadem i kolacją można podać dziecku coś do zjedzenia: budyń czy kisiel. zastępując je owocami. kwaszoną kapustą z tartym jabłkiem i marchewką itp. Dwie kanapki z wędliną. szczególnie z tłuszczem. Okazuje się wtedy. Jeśli dziecko gwałtownie domaga się jedzenia. smaczną pastą. Zaczyna się rodzinne karmienie malucha. Aby maluch jadł z apetytem i dobrze trawił. czyli wszystko to. W drugim roku życia natomiast dziecko zachłannie poznaje świat i jedzenie schodzi na dalszy plan. ustalający niejako samoistne przerwy. serem. marchewką z jabłkiem. Lepiej jednak nieco wcześniej podać obiad czy kolację. uzupełnione warzywami sezonowymi. jaja. to już w następnych uruchamia się normalny zegar biologiczny. Dzieci jedzą za dużo słodyczy. owoce. Bardzo wskazany jest również dodatek miodu i dżemu. powodujących nie tylko przedwczesną próchnicę zębów.dobrze jest podać coś ciepłego. W czasie przerwy nie wolno dziecku podawać nic do jedzenia. trzeba od wczesnego dzieciństwa przestrzegać regularności karmienia i przerwy nocnej. ryby. Jeśli jednak dziecko je obiady dopiero w domu. z czymś nieprzyjemnym. do tego jakieś warzywo i owoce. przełożone listkiem sałaty. Rodzice widząc. gdy za zjedzoną zupkę obiecują dziecku ulubione słodycze. co powoduje zdenerwowanie troskliwej mamy. Jeśli jada obiady w szkole. barszczyk i surówki. podają mu potem coś do jedzenia i w ten sposób regularność 45 . plus kubek jogurtu lub kefiru. Tymczasem rodzice wiedzą. a gdy ma pragnienie lekko osłodzony kompot. Na obiad dziecko powinno zjeść zupę na wywarze z warzyw i mięsa oraz drugie danie. CO ROBIĆ Z „NIEJADKIEM”? Niemowlęta jedzą na ogół chętnie i dużo. które powodują spadek łaknienia i przyhamowania procesu wydzielania soków trawiennych. a Krzysio nie znosi mleka. Mama wtyka mu do buzi łyżkę z zupą. pieczywo ciemne i jasne. herbatniki i sok owocowy albo kawałek drożdżowego ciasta z lekką herbatą.postaciach. babcia opowiada bajeczkę. Są one konieczne po to. którą poprzednio chętnie jadła. można podać mu co najwyżej jakiś owoc czy warzywo. a także chleba. Malec dokarmiany między posiłkami często nie chce jeść właściwego pożywienia albo je bardzo mało. że Kasia nie ma ochoty na zupkę jarzynową. pić mleko. również drugie śniadanie powinno być solidne. wyczyniając różne dziwne rzeczy. warzywa. wędliną czy mięsem. np. sokiem owocowym i warzywami. jeść wędlinę. może być ono mniej obfite. np. a dziecko wyczuwa to doskonale. tata go zabawia. ale również spadek łaknienia. Między pierwszym śniadaniem a obiadem dziecko koniecznie powinno zjeść drugie śniadanie. że dziecko zjadło mało. Jeżeli bowiem w pierwszych tygodniach karmimy noworodka „na życzenie”. Trzeba ograniczyć słodycze. a zwłaszcza słodyczy. Wszyscy są zdenerwowani. Wystarczy kanapka z wędliną czy serem i listkiem sałaty.moim zdaniem . Odtąd posiłek będzie mu się kojarzyć z przymusem. jajkiem. W żadnym jednak wypadku pierwsze śniadanie nie może ograniczyć się wyłącznie do zupy mlecznej. I jeszcze jedno. zupkę i twarożek . serem. do jego jakieś warzywo czy owoc. wędliną. Na kolację oprócz kanapek . że dziecko musi jeść. co jest mu potrzebne do normalnego rozwoju. chociażby obraną marchewkę. Rodzice znajdują się na straconych pozycjach także wówczas. z masłem. by organizm miał dostatecznie dużo czasu na strawienie pokarmu i by zjawić się mogło naturalne uczucie głodu. mięso. do tego jakiś owoc i warzywo.

które działają wszechstronnie. Zwrócić uwagę również należy na odpowiednią temperaturę pożywienia. gdy dziecko stanowczo nie chce pić mleka i jeść jego przetworów. przeciwbakteryjnie. do drugiej te. Herbatkę z rumianku powinny pić osoby starsze. co świadczy o niedoborze wapnia w organizmie.m. który ewentualnie przepisze wapno w tabletkach.posiłków zostaje całkowicie zakłócona i zachwiana. co chce i tyle. iż ładnie i kolorowo podana potrawa pobudza apetyt. Niezbędny jest zwłaszcza przy pielęgnacji niemowląt. Do jednej z nich należą zwykle jedynacy i dzieci dokarmiane między posiłkami. Napar przyrządza 46 . Do takich należy wciąż niedoceniany rumianek. co prowadzi nieraz do trwałej niechęci dziecka do jedzenia. jak też wystudzonych. Nie chce jeść twarożku. gojąco i regenerujące. czyli unikać potraw zbyt gorących. pietruszki czy ziół. ma ono również swoje ulubione potrawy i takie. np. Nic się nie stanie. że podobnie jak dorośli. jeśli jednego dnia zje mało lub nawet całkiem się przegłodzi. Nie wolno zapominać. witaminy . wesołe i kolorowe. Widuje się przecież dzieci liżące ścianę. a niekiedy również przeciwalergicznie. że jego organizmowi brakuje pewnych zawartych w tych potrawach składników. zachęcające do jedzenia. a przez to także przeciwbólowo. Pobudza trawienie. Poprawia trawienie i ułatwia wydzielanie gazów. dyplomacja. np. Jeżeli dziecko nie chce pić mleka czy jeść zupy mlecznej. często również nie jadanych przez innych domowników. Niejadków można podzielić na dwie grupy. a nie innych potraw może też oznaczać. A przede wszystkim pozostali domownicy nie powinni wyrażać głośno przy dzieciach swojej opinii na temat tej czy innej potrawy. mierzeniem temperatury. za którymi nie przepada.in. szczególnie. glikozy. Instynktownie wyczuwa. Działa rozkurczowo. wymówkami. w którego skład wchodzi azulen. Dziecko powinno mieć swoje własne nakrycia. które nie lubią pewnych określonych potraw. nie powodując ubocznych skutków.. ale są i takie. można spróbować przyrządzić z niego jakiś deser bądź dodać nieco czosnku. a same potrawy powinny być podane z zielonym liściem sałaty czy czerwonym plastrem pomidora. Zawiera on olejek eteryczny. Trzeba więc pozwolić mu jeść to. Absolutnie nie wolno zakłócać mu spokoju innymi zabiegami. naganą.i moczopędnie..zaprzestanie dokarmiania między posiłkami. w przedszkolu. choć właściwie nie powinno brakować go w naszych domach. Ważną sprawą jest stworzenie odpowiedniej atmosfery w czasie posiłków dziecka. C. jeśli są w nich dzieci lub osoby starsze. Trzeba pamiętać. karotenoidy i sole mineralne. należy podsunąć mu kakao. budyń z owocami. jednocześnie działa wiatro. jeżeli naturalnie jest zdrowe. Natomiast w stosunku do nie lubiących tej czy innej potrawy potrzebna jest. Jest przydatny w różnych okolicznościach. co mu jest potrzebne. kefir czy jogurt na słodko lub na ostro. kwasy organiczne. W innych przypadkach . W żadnym razie nie wolno wymuszać na dziecku jedzenia. W drastycznych przypadkach. CENNE HERBATY ZIOŁOWE Są zioła leczące tylko jedno schorzenie. Dobrym sposobem na grymaszących jedynaków jest towarzystwo innych dzieci. warto poradzić się lekarza. Chęć jedzenia takich. ile chce. Wskazany jest on także przy niedomaganiach wątroby i w niektórych chorobach kobiecych.

Pokrzywę poleca się też często przy niedokrwistości i anemii. gorycze i flawonoidy. anginach. pojawia się bowiem zwykle w okresie dojrzewania. a także kwasy organiczne. sole mineralne (potas. cukry i niektóre witaminy. mangan. neurastenii. jest napar z mięty pieprzowej. kwasy organiczne. Stosuje się ją najczęściej w formie naparu: l łyżkę ziela zalewa się l szklanką wrzątku i po naciągnięciu pije się pół szklanki trzy razy dziennie. Stosowane jest także przy nieżytach górnych dróg oddechowych i suchym kaszlu. Jej kwiaty odznaczają się silnym. Ususzone ziele pije się natomiast w postaci herbatki po pół szklanki 3 razy dziennie. Melisa jest środkiem rozkurczowym i uspokajającym: stosuje się ją przy nerwicy. Ceni się ją także szczególnie za właściwości moczopędne (ułatwia wydalenie zbędnego mocznika i chloru). witaminę C i prowitaminę A. gotując na małym ogniu przez kilka minut. Smaczny i ceniony jest napar z lipy. z której wyciska się sok bądź świeże liście dodaje do sałatek. tłuszcze. rozkurczowo. stosowane zewnętrznie. wreszcie dezynfekujące. Oczywiście najcenniejsza jest pokrzywa świeża. gorycze. podnieceniu nerwowym. garbniki. czyli popularnych bratków polnych. Pobudza czynności żołądka. witaminy C i A. Wiele osób ceni napar z melisy lekarskiej. węglowodany i białka. Korzystny wpływ mają właśnie zioła. stosuje się go w przeziębieniach. m. Doskonałą herbatką orzeźwiającą. pęcherza i nerwicach. a szczególnie gotowe mieszanki. Mięta zawiera olejki eteryczne.in. polecam herbatkę z fiołka trójbarwnego. a jednocześnie leczniczą. zawierająca cenne karotenoidy. której dokucza trądzik młodzieńczy. Ponieważ trądzik ma najczęściej przyczyny wewnętrzne. wapń. 47 .się w następujący sposób: l łyżkę kwiatu rumianku zaparza się i szklanką wrzątku i trzyma pod przykryciem przez 15 minut. flawonoidy. nie pomagają z reguły żadne środki kosmetyczne. Po naciągnięciu pije się herbatkę 3 razy dziennie po pół szklanki. Przebywając na słońcu można bowiem nabawić się porażenia słonecznego. bezsenności na tym samym tle. flawonoidy. w tym mentol. Kwiat lipy posiada właściwości napotne i przeciwgorączkowe. Przestrzegam również przed popijaniem gotowego soku z dziurawca tuż przed pójściem na plażę. Pije się 3 razy dziennie po ćwierć szklanki. Doskonale działa również przy zaburzeniach żołądkowych na podłożu nerwowym. Przyrządza się ją z l łyżki ziela zalanego l szklanką wody. garbniki. miodowym zapachem. Ziele to działa również napotnie i moczopędnie. Zawiera ono olejki eteryczne. trzeba jednak poradzić się lekarza. duże ilości chlorofilu. Młodzieży. co bardzo ułatwia kurację. a w nich cytrol. Bratek polny i dziurawiec można często kupić w wygodnych torebeczkach jednorazowego użytku. Ziele to cechuje przyjemny cytrynowy zapach. oraz olejki eteryczne. żelazo). Zawierają garbniki. geranol. garbniki. terpeny. cukry i sole mineralne. Prawdziwą kopalnią zdrowia jest pokrzywa zwyczajna. terpeny. krwiotwórcze pobudzające przemianę materii i zmniejszające nadmierne poty. Napar przyrządza się zalewając l łyżkę ziela l szklanką wrzątku. zwiększa apetyt. śluzy. które regulują i poprawiają przemianę materii. pektyny. żółciopędnie i żółciotwórczo. Napar sporządza się w podobny sposób: l łyżkę kwiatu lipy zalewa się l szklanką wrzątku. sole mineralne. Pijąc ziółka. Działa ona rozgrzewające. a także w chorobach nerek.

LEPIEJ ZAPOBIEGAĆ NIŻ LECZYĆ .

seler. natka pietruszki. Wrzodowcom polecam też picie soku ze świeżej kapusty i marchwi co najmniej przez miesiąc po 1-2 szklanki dziennie. Niezbędne jest uzupełnienie brakującego uzębienia oraz przestrzeganie regularnego trybu życia. cząber.JAK POSTĘPOWAĆ W CHOROBIE WRZODOWEJ? Wiosną (również jesienią) u wielu osób nasilają się dolegliwości związane z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy. Przy chorobie wrzodowej konieczne jest stosowanie się do zaleceń lekarza. Choroba ta pojawia się zazwyczaj między 30 a 40 rokiem życia. lubczyk. Przy skłonności do wrzodów często unikamy ciężko strawnych pokarmów. Jeść powoli i dokładnie wszystko żuć. a gdy miną bóle i lekarz wyrazi zgodę. Dodanie do potraw trzy razy dziennie po l łyżeczce zmielonego w młynku siemienia lnianego oraz raz dziennie między posiłkami po pół łyżeczki sproszkowanego nasienia kozieradki i zmielonego siemienia lnianego nie tylko uzupełni niedobór witamin. co może prowadzić do nadkwasoty. Potrawy przyprawiać ziołami. pietruszkę. Ponadto trzeba jeść marchew. Takie postępowanie jest błędne. Dla choroby wrzodowej żołądka charakterystyczne są bóle w nadbrzuszu. Jest ona z reguły efektem nieregularnego odżywiania. Równie ważne jest zaprzestanie palenia tytoniu. pieczywem pszennym. razowym czerstwym. Należy jeść wszystko. trzeba wzbogacić codzienne żywienie chrzanem. kapustą surową i kiszoną. Ustalenie diagnozy wymaga przeprowadzenia odpowiednich badań wskazanych przez lekarza. życia w ciągłym pośpiechu i stresów. który powoduje nadprodukcję kwasów żołądkowych.najlepiej jako surówkę (zetrzeć na tarce do jarzyn) z dodatkiem przypraw trawiennych. tyle że starannie przyprawione. ale pomoże również odnowić błonę śluzową przewodu pokarmowego. kalafior . sprzyjającej powstawaniu choroby wrzodowej. stosowania nieprawidłowych zestawów produktów żywnościowych. czarną rzepą. a także w witaminy i sole mineralne. W tym celu umyte liście białej kapusty i marchew kroi się na kawałki i wkłada do miksera lub sokowirówki. co może powodować zubożenie organizmu w jakiś rodzaj białka zwierzęcego czy roślinnego. by w pełni wykorzystać jego lecznicze właściwości. koper włoski. Nikotyna bowiem drażni błonę śluzową żołądka i dwunastnicy. 51 . Natomiast chorobę wrzodową dwunastnicy charakteryzują bóle głodowe w nocy. pojawiające się w krótkim czasie po spożyciu posiłku. uczucie pełności i brak apetytu. na czczo oraz pojawiające się około dwóch godzin po jedzeniu. por. częściej u mężczyzn niż u kobiet. Niezmiernie ważne jest unikanie alkoholu. Otrzymany sok trzeba natychmiast wypić (nie przechowywać). przeszkadzając w wyleczeniu. takimi jak kminek z majerankiem (najlepiej mielone).

Przy współistniejącej niedomodze wątroby lub bólach pomaga zażywanie 30 kropli Solarenu + łyżeczka Herbagastrinu w 1/4 szklance wody. leków wrzodotwórczych należy unikać. rozgrzewającym. wydziela kwas solny i pepsynę nie tylko w czasie posiłków. Mieszankę macerujemy przez 14 dni. Kit możemy rozetrzeć lub rozdrobnić i włożyć do butelki ze spirytusem. Dlatego zalecenie częstych choć mało obfitych posiłków jest dla wrzodowców szczególnie ważne.Możemy sobie także zaaplikować 10 proc. 52 . tabletki od bólu głowy. a często i przetłuszczeniu wątroby. a przechowywać go możemy nawet 12 lat Przy chorobie wrzodowej zaleca się też używanie ziół w granulatach. aby kit szybciej się rozpuścił. Liść mięty pieprzowej . wzmaga wydzielanie soku żołądkowego. które zwiększają skłonność do powstania owrzodzeń trawiennych. W chorobie wrzodowej trzeba unikać zażywania leków. spływając po pustym żołądku i dwunastnicy. złym wydzielaniu żółci. wydzielanie soków żołądkowych i żółci. któremu należy powiedzieć. a wreszcie uszczelnia naczynia krwionośne. Ziele krwawnika jest środkiem wielokrotnie zbadanym przez szereg instytutów naukowych pod względem wybitnego działania przeciwkrwotocznego. poprawia pracę trzustki. np.l łyżeczka na noc lub po obiedzie przy wzdęciach. popijać ciepłą herbatką dziurawcową Hyper fix). który zażywa się dwa razy dziennie po 25 kropelek rozcieńczonych w wodzie z dodatkiem łyżeczki miodu. ale także poza nimi. Raz dziennie potrząsamy butelką. popularna Polopiryna i jej pochodne.przeciwdziała gromadzeniu się tłuszczów w wątrobie. Korzeń mniszka lekarskiego . może być także Ekologran . hamujące produkcję śluzu ochronnego. może u osoby predysponowanej doprowadzić do powstania nadżerki lub owrzodzenia. Gastrogranu i Nervogranu (2 razy dziennie po łyżeczce. posiada przeciwskurczowe działanie na naczynia krwionośne. Działa ono poza tym korzystnie na krążenie. spirytusu i 10 g kitu pszczelego łączymy razem. np. a wybitnie dodatnio wpływa na układ nerwowy wątroby i woreczka żółciowego. przeciwskurczowym. który pobudza komórki wątroby do wytwarzania i wydzielania żółci. wreszcie oddziałuje korzystnie przy zaburzeniach trawiennych. trzymając propolis z dala od dziennego światła. a poza tym ma duże znaczenie w leczeniu stanów skurczowych przewodu pokarmowego i może stanowić środek pomocniczy w leczeniu owrzodzenia żołądka i dwunastnicy. Propolis przygotowujemy w następujący sposób: 100 g 95 proc. Trawiący sok żołądkowy. zwłaszcza przebiegającego z nadmierną kwasowością soku żołądkowego. np. JAK POMÓC WĄTROBIE? Ogromna większość niedomagań wątrobowych polega najczęściej na niewydolności wątroby. Tak otrzymany propolis jest gotowy do spożycia. w odróżnieniu od żołądka człowieka zdrowego. Przykładem są leki przeciwzapalne. Po 14 dniach przecedzamy zawartość butelki przez lejek z watą. także Multiwitamina 3 razy dziennie l tabletka.jest środkiem żółciotwórczym. Jeśli nie ma wyraźnego zalecenia lekarza. wpływa na zwiększenie apetytu. szczególnie w nieżytach o podłożu nerwowym. Żołądek wrzodowca. propolis. że cierpi się na chorobę wrzodową. Do ziół stosowanych przy niedomodze wątroby należą: Kwiat kocanki piaskowej (zwany też nieśmiertelnikiem). Butapirazol oraz leki przeciwbólowe.

drażetki rozwalniające o tym samym zastosowaniu. Sok mniszka . Sok łopianu . niż np. koperek do zup i ziemniaków. powiązanych z wątrobą są w Polsce dolegliwościami najczęściej spotykanymi. że to żołądek. Przy nadkwasocie np. stosowane przy zaburzeniach trawiennych.jak to powszechnie wiadomo . wszelkich stanach uszkodzenia miąższu wątroby. jak i niedomoga innych organów trawiennych. Wszystkie bowiem organy związane z procesem trawienia mają tę wspólną cechę. a w żołądku grzeje. bo zawsze nieco spóźnione. takich jak czyraczność. osłabieniu żółciotwórczej wydolności wątroby. zatruciach pokarmowych i niestrawności. działa żółciopędnie. chorobach skóry. niedowładzie jelita grubego.sygnały natury żołądkowej są na ogół dość zawodne. braku apetytu. przewlekłych schorzeniach przewodu . nieżytom przewodu pokarmowego i schorzeniom układu wątroby i woreczka żółciowego. Do łagodniejszych środków wątrobowych.pokarmowego.nie zawsze mogą. Raphacholin . upośledzonej przemianie materii. zaburzeniach układu wątrobowo-żółciowego i chronicznych zaparciach. stanach zapalnych woreczka i dróg żółciowych. a na wiele rzeczy reagują inaczej. warto zaliczyć jeszcze liść bobrka. majeranek. Jeżeli jednak ten żołądek czy wątrobę zaczynamy odczuwać . ziele dziurawca oraz znane przyprawy trawienne: kminek. dezynfekuje przewód pokarmowy. ale nigdy nie zaszkodzą. łuszczyca i trądzik. schorzeniach jelit powodujących zaparcia. zaburzeniach przemiany materii. stosowane przy zaparciach nawykowych. zatruciach pokarmowych i niestrawności. Ze względu na to. A i wtedy jeszcze jesteśmy przekonani. która nam się lokuje w gardle lub tuż poniżej. nieżytach żołądka i jelit. Sok świeżego dziurawca stosowany przy schorzeniach miąższu wątroby.to znaczy. piorunu.stosuje się przy braku apetytu. Drożdże lekarskie . zapaleniu pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. Calmagina drażetki gorzkie. Wymienię tu niektóre środki dla wiadomości tych przysięgłych zwolenników ziół. które . że „zaszkodziła” nam ta czy inna potrawa. Altra . że zaczyna się niedomaganie. których lista zwiększa się co roku.drażetki rozwalniające. jama ustna. Wszystkie wyżej wyliczone zioła zostały zgromadzone we właściwych proporcjach w mieszance ziołowej „Cholagoga II”. Rhizoma Rhei .stosowany przeciw zaburzeniom przemiany materii. alkohol w ustach pali. gdy zaczyna nam ona dokuczać. którzy nie wiedząc o ziołowym ich pochodzeniu traktowaliby je jako nienawistne sobie „chemikalia”. które stosuje się raczej pojedynczo. Kminek i majeranek stosujemy do grochu i kapusty.granulki. anyż do pieczywa słodkiego. Pieprz w jamie ustnej pali. Co gorsze . że niedomoga wątroby. podczas gdy są to wypróbowane środki ziołowe.Kora kruszyny pobudza ruch robaczkowy jelita grubego. czego nasza wątroba nie lubi. anyż i czarnuszkę. że ich normalnej pracy nie odczuwa się.tabletki stosowane przy stanach niedoboru witaminy B. dowiadujemy się niestety dopiero wówczas. O tym. najpierw czujemy typową zgagę. przemysł zielarski dawno już opracował i produkuje szereg środków ziołowych. wzdęciach i niestrawności. nadmiernej fermentacji w przewodzie trawiennym.tabletki stosowane przy przewlekłych zaparciach. Cholegran . oddech zaczyna 53 . W zakresie niedomogi wątroby bada to więc: Alax .drażetki stosowane przy stanach zapalnych pęcherzyka i dróg żółciowych. a w żołądku go nie czujemy. wadliwej przemianie materii. przy kamicy żółciowej lub przy wzdęciach i zaparciach. stosowane przy kamicy żółciowej.

że nie orientuje się. Drugą wielką prawdą jest to. powstający w naszych mięśniach na skutek zmęczenia pracą fizyczną lub sportem. pogodę ducha i fatalnie mąci nieraz spojrzenie na świat. Żółć zbiega do woreczka żółciowego. Złe wydzielanie żółci. uwalnianie organizmu z różnych zanieczyszczeń również dzięki temu przebiega prawidłowo. a pacjent przypisuje to wszystko potrawom. pojawia się później zaparcie. że ma fatalne stosunki w miejscu pracy. apetyt. względnie „żołądek mam zdrowy.. aż wreszcie przechodzi to w stan przewlekły i zaczyna rzutować na charakter. bo je należycie trawi. że w prawdziwych chorobach nerwowych nie ma takiej granicy. tłuszczów itp. do trudności. Inaczej mówiąc . bodaj w niewielkich ilościach. przy której można by powiedzieć. sprawność fizyczną i sen. Dostatek żółci z kolei sprawia. ruchu itp. powoduje przemęczenie wątroby. albo zląkł się poważnie i . którego kaloryczność jest nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do ilości wykonywanej pracy fizycznej. a zaczyna się chory. Krew dochodząc do wątroby przynosi kwas mlekowy. której podstawowym zadaniem jest wytwarzanie żółci. a więc cała rodzina witamin B. gdzie współdziała w rozkładzie chemicznym ciężkich białek zwierzęcych. że nawet zdrowej wątrobie szkodzi przede wszystkim życie w bezruchu i takie wyżywienie. Ponadto człowiek ma wówczas lepszy humor. gimnastyce. jak ściśle te organy są ze sobą powiązane. Nerwicą żołądka nazwano też tę formę niestrawności.dostał rozwolnienia. w woreczku żółciowym mam kamień”. które nam zaszkodziły. która się wyraża reakcją na podniety zewnętrzne: pacjent pokłócił się z kimś. że wszelkie zahamowania w wydzielaniu żółci przypisujemy również nerwom. bo to bezpośrednie następstwo objawów jest istotne: złe trawienie odbiera humor. choć nie najwięcej: im częściej ją otrzymuje. choć w mniejszych ilościach i nie tak często. z których w wątrobie powstaje żółć.ma żółci pod dostatkiem i ma prawo do solidniejszego wyżywienia. a nie tylko na usposobienie. a więc mięsa. Taki tryb życia . z jakimi normalnie trzeba walczyć. że wypróżnienie nie nastręcza trudności.a nie potrawy .kto ciężko pracuje fizycznie .. Ona tej witaminy potrzebuje najbardziej. która sygnalizuje o wielu chorobach. 54 .cuchnąć. Muszę jeszcze wspomnieć o witaminach. że tu już skończył się człowiek zdrowy.. sportu. Racjonalna produkcja żółci w wątrobie opiera się na pracy fizycznej. Jeżeli więc ktoś mówi: „ja mam wątrobę zdrową. tylko. Ustalmy wiec stanowczo. której gospodarzem w organizmie ludzkim jest wątroba. skąd w miarę potrzeby wydalana jest do dwunastnicy. co odczuwamy w mięśniach jako zmęczenie. To nie jest przecież podwyższona temperatura ciała. tym dłużej zachowuje swoją sprawność. słowem na wszystkim.prowadzony niekiedy przez długie lata. poza tym K i P. sporcie. wątroba nie daje mi spokoju” -to znaczy. a przede wszystkim o witaminie C. ale. na jego codziennym stosunku do ludzi. Inne witaminy. w domu i dość często lekarz potwierdza je jako przyczynę nerwicy. ale są również potrzebne do racjonalnej pracy wątroby. Otóż w tej dziedzinie istnieją dwie prawdy: pierwsza to ta. Po wielu takich wypadkach idzie wreszcie do lekarza i skarży się. Poza rym krew przynosi szereg innych zanieczyszczeń. a więc złe trawienie niemal od samego początku fatalnie odbija się na usposobieniu pacjenta.

że kamień się już uformował. zapobiegając wytrącaniu się ciał stałych. mogą świadczyć o tym. Tą drogą więc zapobiegamy powstawaniu kamicy żółciowej. fosforany i inne sole. a zarazem wydalina wątroby. liść bobrka i korę kruszyny. jak produkty przemiany materii oraz związki fizjologicznie obce. Prześwietlenie może jeszcze nie ujawnić obecności kamieni. fosfolipidy. Powstaje zastój żółci. ale przy długotrwałym stosowaniu daje niekiedy coraz słabszy rezultat i lepiej używać jej jako środka doraźnego. tym wywar jest mocniejszy. których organizm nasz potrzebuje tym więcej. Z pęcherzyka żółć przejdzie do dwunastnicy. barwniki i kwasy żółciowe. które działają jak alkaloidy. Krew przepływająca przez cały organizm zbierze z naszych mięśni kwas mlekowy. Istnieją poza tym gotowe mieszanki ziołowe: Cholagoga nr l zalecana przy stolcu miękkim i Cholagoga m 2 zalecana przy stolcu normalnym. to . im więcej człowiek ma pracy fizycznej i wysiłku. służącego jedynie do przełamania obstrukcji. Żółć z pęcherzyka żółciowego ma odczyn alkaliczny i zawiera kwasy i barwniki żółciowe. warto zapoznać się ze sposobami zapobiegania tej chorobie. ziele rdestu ptasiego. że nie przychodzi ona z dnia na dzień. gromadzące się w zdrowej wątrobie. liść czarnego bzu. zwłaszcza przy dłuższym ich zażywaniu. ale również niezawodne zioła. Zanim więc dopuścimy do tak ciężkiego stanu. 55 .bilirubina i biliwerdyna są związkami pochodnymi barwników krwi. glukuroniany. o jego złej pracy. Dopiero ataki bólu promieniujące do prawej łopatki lub kręgosłupa. kwasy tłuszczowe. Ta ostatnia działa wprawdzie najmocniej. że im dłużej ją gotujemy. chlorki. Kamienie żółciowe tworzą się bardzo wolno. owoc czarnego bzu.KAMICA ŻÓŁCIOWA Żółć jest wydzieliny. ciała białkowe i związki. Ruch wzmaga wydzielanie żółci z wątroby i z pęcherzyka żółciowego znowu do jelit. aby tam rozłożyć ciężko strawne białka zwierzęce.zwłaszcza przy ciężko strawnych i obfitych kolacjach i przy braku ruchu i wysiłku fizycznego niedostateczna ilość żółci wydziela się do jelit. Korę kruszyny gotujemy w tym samym stosunku. zaniesie je do wątroby. tym bardziej. Przekształcenie hemoglobiny z rozpadu krwinek czerwonych na barwniki żółci zachodzi w wątrobie i w śledzionie. Kwasy żółciowe biorą udział w trawieniu tłuszczów oraz we wchłanianiu wit. Zawiera związki potrzebne dla organizmu. Do ziołowych środków żółciopędnych zaliczamy: kwiat kocanki. otyłości i miażdżycy. Barwniki żółci . pamiętając o tym. siarczany. gdzie powstaną znowu glikogen. 100 ml żółci. ale powstaje w ciągu kilku nieraz lat. K. Zioła te parzymy w proporcji: łyżka drobno pociętego ziela na szklankę wrzątku i pijemy dwa. kwiat jarzębiny. ziele krwawnika. Zapobiega to zastojowi żółci w drogach żółciowych i w pęcherzyku. po czym stosować te słabsze. Opróżnianie pęcherzyka żółciowego jest unormowane hormonem cholecystokininą. Najlepszym przepisem na dobra pracę wątroby jest różnorodne żywienie oraz praca fizyczna i sport. który jest najczęstszą (choć nie wyłączną) przyczyną tworzenia się kamieni żółciowych. Pierwszym sygnałem są bóle ściskające dokoła pasa. ślad mocznika i kwasu moczowego. Ponieważ nasz pęcherzyk żółciowy w czasie snu nie pracuje. świadczące o podrażnieniu woreczka żółciowego. Dalej w skład żółci wchodzą cholesterol. ziele połonicznika. i wiele innych produktów przemiany materii. ziele dziurawca. Na dobę człowiek wydziela ok. trzy razy dziennie raczej przed jedzeniem.

Niemniej wiadomo. Jest to choroba ogólnoustrojowa. nerek i stóp. a daje o sobie znać dopiero w stadium zaawansowanym. stanowi nadciśnienie pierwotne.to czynniki. w tym serca. a nawet zamknięcie światła naczyń. Miażdżyca jest chorobą tym groźniejszą. W konsekwencji prowadzi to do niedotlenienia. Na występowanie powikłań miażdżycowych ma również wpływ otyłość. które z pewnością mogą pomóc. Powstawaniu zmian miażdżycowych sprzyja palenie papierosów. napięcia psychiczne. napięcia emocjonalne. mniszka. Zdaniem naukowców także stres. Dolegliwość ta zaliczana jest nawet do chorób cywilizacyjnych. wit. niewłaściwy sposób odżywiania. palenie papierosów. pozostawiają po sobie trwałe.MIAŻDŻYCA . gdy jest ono następstwem określonych zmian i chorób.WRÓG UKRYTY Miażdżyca jest przewlekłą chorobą. zwalczanie zaparć. Stąd konieczność profilaktyki. 56 . czyli samoistne. A zatem radzę odzwyczaić się od tego nałogu. powodujące zatrzymanie kompleksów białkowo-tłuszczowych w błonach naczyń tętniczych. selera. Statystyki mówią. ponieważ przedostający się do organizmu tlenek węgla uszkadza tętnice. związki jodu. popijać twardą wodę. ZIOŁA W NADCIŚNIENIU Nadciśnienie tętnicze należy do najbardziej rozpowszechnionych chorób układu krążenia. surowej kapusty. 4-5 min ludzi. O nadciśnieniu wtórnym mówimy wtedy. B6. hormony tarczycy. inozytolem. Aby obniżyć poziom cholesterolu trzeba uzupełnić dietę magnezem. Lubimy jeść tłusto i słodko. Ścianki naczyń włosowatych stają się również bardziej elastyczne. powodując zakłócenie syntezy związków białkowo-tłuszczowych. Również brak aktywności fizycznej przyspiesza gromadzenie się tłuszczu w tkance podskórnej i łącznej. Nadciśnienie można podzielić na dwie grupy: wtórne. By zapobiec miażdżycy stosuje się preparaty zwiększające przemianę materii. że poza obciążeniami genetycznymi powodują je takie czynniki jak: otyłość. Niestety. powodującą upośledzenie czynności tętnic oraz zwężenie. Stanowi coraz większy problem społeczny i medyczny. ruch. zwłaszcza utrzymujący się przez dłuższy czas. wszystkich niemal narządów organizmu. np. czyli objawowe oraz pierwotne. że czasem rozpoczyna się już w okresie wczesnej młodości. co w konsekwencji prowadzi do wzrostu poziomu cholesterolu we krwi. nie zbadanych jeszcze do końca. w wyniku czego zachodzą procesy. w mniejszym lub większym stopniu. Na rozwój zmian miażdżycowych wpływa wiele czynników. gdy pije się soki z marchwi. wśród których istotną rolę odgrywa odżywianie. w pewnym stopniu również predyspozycje genetyczne. choliną. którego przyczyn w pełni jeszcze nie znamy. unikanie stresów i napięć psychicznych oraz nałogów . Niskokaloryczna. Przyczyniają się bowiem do zwiększenia ciśnienia krwi. często po wielu latach. wciąż mamy złe nawyki żywieniowe. pietruszki. Pozostałe 90 proc. cukrzyca. dna. niekorzystne ślady. ale tylko z polecenia lekarza. że w Polsce cierpi na nią ok. aktywność fizyczna. ale urozmaicona dieta. mózgu.

PP. molibden. Wszelkie kuracje ziołowe trzeba bezwzględnie konsultować z lekarzem. Przy nadciśnieniu tętniczym lekarze zalecają również spokojny i uregulowany tryb życia. które zawierają cenne dla zdrowia nienasycone kwasy organiczne. W zapobieganiu i leczeniu nadciśnienia podstawową rolę odgrywa odpowiedni tryb życia. Zioła te miesza się razem i parzy. ograniczenie tłuszczów zwierzęcych i zastąpienie ich tłuszczem pochodzenia roślinnego. Wystarczy przez 4 dni zjadać po 25 dag owoców. 30 g ziela skrzypu i 5 g jaskółczego ziela miesza się razem i parzy l łyżkę na szklankę wrzątku. liścia poziomki i kłącza perzu. 30 g czarnego bzu oraz 25 g ziela ruty. Jej owoce są prawdziwym magazynem witamin (C. 40 g owocu róży. o działaniu rozkurczowym na ścianki naczyń krwionośnych. Rewelacyjnym środkiem skutecznie obniżającym ciśnienie jest także aronia. od kilkunastu lat coraz częściej uprawiana na działkach. czyli olejem słonecznikowym lub sojowym. a wyciąg z jemioły w skład kropli Neocardina oraz Intractum Visci stosowanych przy nadciśnieniu.Choroba ta jest szczególnie groźna ze względu na następstwa: przede wszystkim szybszy rozwój miażdżycy i związaną z tym niedokrwienną chorobę serca. ale mogą także szkodzić. Pije się 2 razy dziennie rano i wieczorem. z grupy B oraz E). po 50 g ziela barwinka mniejszego. wylewy krwi oraz wiele innych groźnych dla życia schorzeń. Po zmieszaniu. traktując je jako środek pomocniczy. Po przecedzeniu pije się ciepłe 3 razy dziennie po jedzeniu. PP. 25 g korzeni kozłka. liścia ruty. 57 . mangan i inne. Ojciec Grzegorz Franciszek Sroka w swym „Poradniku ziołowym” zaleca przy nadciśnieniu tętniczym następującą mieszankę ziołową: 100 g ziela jemioły. 30 g owocu głogu. kwiatu rumianku. zawały. l łyżkę ziela zalewa się szklanką wrzątku i zostawia do naciągnięcia. którzy stosowali je w leczeniu choroby popromiennej.. by już zaobserwować dodatnie skutki kuracji. A oto inna mieszanka ziołowa stosowana przy nadciśnieniu: 20 g morszczynu. wreszcie zerwanie z nałogiem palenia papierosów. która w owocach aronii występuje w nie spotykanych gdzie indziej ilościach. Na l szklankę wrzątku bierze się l łyżkę mieszanki i parzy pod przykryciem przez 20-30 minut. miedź. Pije się 3 razy dziennie. 30 g owocu głogu. poza tym zawierają składniki mineralne wapń. Wchodzi ona zresztą w skład mieszanek ziołowych Sklerosan i Cardiosan. mocnej herbaty. Wyciągi z aronii zyskały sławę dzięki kosmonautom. Zwłaszcza stosowane w zbyt dużych dawkach lub przez zbyt długi czas. Stwierdzono np. głównie zioła. unikanie kawy. Wskazane jest stosowanie diety bezsolnej. alkoholu. kwiatu głogu. Zioła leczą. Oprócz leczenia farmakologicznego zalecają często leki roślinne. Można pić jeszcze inną mieszankę ziołową: 30 g ziela jemioły. że jemioła bardzo skutecznie obniża ciśnienie krwi. 40 g ziela skrzypu. wpływa ona na wzmocnienie naczyń krwionośnych i obniża ciśnienie krwi. unikanie nadmiernego napięcia emocjonalnego. zmniejszenie nadwagi ciała i oczywiście ruch oraz aktywność fizyczną. 30 g ziela jemioły. Jak twierdzi Irena Gumowska. dzięki zawartości wit. to prawda. ziela serdecznika. Wczesne wykrycie nadciśnienia i odpowiednie leczenie dają zwykle pomyślne rezultaty.

umiarkowany wysiłek fizyczny. 58 . które zawierają moczopędny potas uwalniający organizm od nadmiaru wody. krótkim marszem czy kilkoma przysiadami z głębokimi oddechami. a ubogie w tłuszcze. W ciągu ostatnich lat narasta problem ujemnego wpływu na naczynia tętnicze stosowania hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Odciąża to mechaniczną pracę serca o jedną trzecią. a szczególnie mięśni ud. pełne białka. Gdy jesteś już około 50-tki. Trzecim istotnym czynnikiem zapobiegania jest ruch. których przyswojenie przez organizm wymaga dużej objętości wody.spaceru. którą wylewamy cło zlewu. D. natomiast można pozwolić sobie i na jeden kieliszek koniaku. Trzeba raczej spożywać więcej jarzyn. co w następstwie obciąża pracę serca. Ruch jest ponadto najlepszym środkiem uspokajającym. należą potrawy mączne. i w czasie gościnnej uczty chcesz być zdrowym poczęstuj sąsiada. Po wielogodzinnej pracy w biurze pożądany jest marsz do domu i rzadsze korzystanie ze środków lokomocji. Lecz nie wolno być grubym! Zagadnienie polega również na objętości pożywienia . który neutralizuje działanie stresu emocjonalnego i przemęczenie umysłowe. Równie ważne jest mięso wołowe bogate w żelazo.JAK ZAPOBIEGAĆ CHOROBIE WIEŃCOWEJ? Jednym z istotnych czynników zapobiegania jest odpowiednia dieta. gdzie jedyną przyczyną były hormonalne środki antykoncepcyjne. Chociaż serce jest tym podstawowym mięśniem decydującym o krążeniu krwi. Z tym również łączy się sposób przyrządzenia potraw. które rzadko powinny gościć na naszym stole. Są to złożone węglowodany. Następstwem ich przewlekłego pobierania jest znaczne podniesienie się cholesterolu we krwi. Pozostaje jeszcze pytanie. Dlatego spacer szybki czy umiarkowany zalecany jest przed snem. używek . W planie dnia powinno się uwzględniać czas dla najważniejszego czynnika zapobiegawczego i leczniczego . ziemniaki . które podnoszą poziom cholesterolu we krwi. ale gdy gotuje się je obrane. Dlatego należy się ich wystrzegać na korzyść innych metod zapobiegania ciąży.40-letni człowiek może jeść wszystko. Słabo działa mięsień przepony. pieczywo. Zwolniony przepływ strumienia krwi daje większą możliwość osadzenia się jej zlepionych składników na ściankach naczyń i zatykania ich światła. Od najmłodszych lat należy unikać wszystkich składników w pożywieniu.nadmiernego wypełniania żołądka. Należy przeplatać godziny biernego siedzenia chociaż 5-minutowym ruchem. Dlatego ziemniaki obrane po ugotowaniu plus twarożek i mleko to najzdrowsza dieta wieczorna. przesuwa słup krwi przeciw prawu ciążenia w dolnej części ciała do serca. Papierosy uznane są za najważniejszy dodatkowy czynnik ujemny wpływający na pogłębianie się zmian w naczyniach wieńcowych. Np. czy należy unikać tzw. wentylacja płuc się obniża. W zasadzie 30 . bez skórki. Ogłaszane są coraz liczniejsze przypadki zawału u młodych kobiet.alkoholu i papierosów. potas przechodzi do wody. to jednak kurczenie się mięśni kończyn dolnych. Alkohol pity nałogowo i codziennie jest również szkodliwy.potraw. Natomiast ziemniaki gotowane w łupinach zatrzymują swoje bogactwo. przeciwdziała bezsenności nieraz skuteczniej niż powszechnie używane środki. odmów sobie. kluski. Dlatego ludzie prowadzący siedzący tryb życia mają narastające dolegliwości ze strony serca. Siedzący tryb życia z unieruchomieniem kończyn dolnych ułatwia występowanie i postępy choroby wieńcowej.są one bardzo bogate w sole potasu.

Przyczyny bólu mogą być różne . Przed głodówką należy zrobić lewatywę z ciepłego i słabego naparu rumianku. 59 . nadużywanie soli kuchennej. Wówczas stopniowo zmniejszamy ilość soli. kwiat nawłoci. Najpoważniejszym schorzeniem nerek jest kamica. twarogiem. Najlepiej nie solić ich w czasie gotowania. gdy odczuwamy ostry ból. Ograniczyć też trzeba solenie potraw. funkcję regulatora ciśnienia tętniczego krwi). lecz odżywiać się chudym mlekiem. należą do nich: liście brzozy. artretyzm. należy konsultować z lekarzem. Fitolizyna. Są też gotowe mieszanki ziołowe i preparaty przygotowane przez „Herbapol”. kłącze perzu. Z twardą wodą można sobie poradzić dwa razy gotując. Po dniach głodówki nie należy wracać od razu do normalnego jedzenia. ziele skrzypu i wrzosu. fosforanowe i węglanowe . Po pierwszym zagotowaniu i ostygnięciu wodę zlewamy i ponownie gotujemy następnego dnia. nasienie i nać pietruszki. Przyczyn powstawania kamicy jest wiele. kamica nerek lub dróg moczowych. czarnej porzeczki. gdyż niektóre z podanych ziół lub głodówka mogą się okazać niewskazane ze względu na występowanie innych chorób. sok z łopianu. Wtedy pije się kilka razy dziennie tylko same wywary. Jest na to wiele różnych sposobów. środki chemiczne w żywności. lecz już po ugotowaniu. Przede wszystkim należy rzucić palenie papierosów. Zapobiegawczo i leczniczo stosujemy zioła i diety (jarską lub z niewielką ilością białka zwierzęcego). rdestu ptasiego. Ziół oczyszczających nerki i drogi moczowe jest bardzo wiele. Dwie garście słomy lub dokładnie umytych obierzyn ugotować i na takim wywarze zaparzyć rdest ptasi lub ziele wrzosu. Tworzące się w moczu osady różnych soli. a także picie ziół. którą należy stosować 2-3 razy dziennie po łyżeczce na pół szklanki wody.szybciej. jagody jałowca. Wszystkie są jednakowo dokuczliwe i w takim samym stopniu zagrażają życiu. popijać napary z rdestu ptasiego i liści brzozy oraz owoców dzikiej róży. szwankuje też układ krwionośny. sok z brzozy. Owe „obce ciała” zakłócają prawidłowe funkcjonowanie nie tylko nerek. głównie z powodu nadciśnienia (nerki pełnią m. zapalenie zatok. nie dopuszczać do bólu nerek. Jeszcze skuteczniejsze są 5-7 dniowe głodówki. Zapobiegawczo i leczniczo działa np. Objawem niewydolności nerek mogą być również bóle reumatyczne.może powodować go stan zapalny nerek. melisy. najczęściej wapnia. W zwalczaniu kamicy skuteczne są wywary z obierek ziemniaczanych lub słomy owsianej (dla osób z nadwagą). borówki-brusznicy. Należy więc zapobiegać ich tworzeniu się. gdyż nikotyna jest największym wrogiem nerek.in. Kamienie nerkowe moczanowe i szczawianowe narastają wolniej. tuż przed użyciem. Pić dwa razy dziennie.GDY CHORUJĄ NERKI O złym funkcjonowaniu naszych nerek dowiadujemy się najczęściej dopiero wtedy. urologiem lub internistą. na talerzu. korzenie. rwa kulszowa (ischias). które oczyszczają organizm ze szkodliwych produktów przemiany materii oraz odciążają układ moczowy. proszków od bólu głowy i środków sulfamidowych oraz palenie papierosów. pokrzywy. kora wierzby. Opisaną kurację. nasienie kozieradki i czarnuszki. Potem stosować dietę jarską lub półjarską. korzeń i nać selera. Warte polecenia są również Urogan. a wśród nich: twarda woda. kleikiem ryżowym. osadzają się w postaci mniejszych lub większych kamyków w różnych odcinkach układu moczowego.

nie bez racji. najczęściej jednak umiejscawia się w tych. że „liże stawy. ani nie daje tak poważnych następstw jak inne choroby reumatyczne. choć może wystąpić i u ludzi młodych. jak i innych stawach nie doprowadza do usztywnienia ani do tak dużych zniekształceń.. Choć choroba zwyrodnieniowa stawów i kręgosłupa na ogół nie jest ciężkim schorzeniem i nie powoduje kalectwa. Do rozwoju tej choroby przyczynia się zbyt duże tworzenie się kwasu moczowego w ustroju człowieka i zbyt małe wydalenie poprzez nerki. Jest to oczywiście duże uproszczenie. systematycznego leczenia oraz ścisłego przestrzegania zaleceń lekarza. w stawach kolanowych i biodrowych oraz w stawach kręgosłupa. 60 . czynniki emocjonalne. a kąsa serce”. Niezwykle zdradliwa jest też gorączka reumatyczna.REUMATYZM NIEJEDNO MA IMIĘ Łamanie w kościach. po przebytym urazie. np. Mówi się o niej. Bardzo ważną rolę. które są najbardziej obciążone. a w szczególności stawów. np. nadwaga i inne. Przyczyny tych chorób dotąd są nieznane. Ta postać reumatyzmu występuje bardzo często. skrzywienie kręgosłupa. odmienne są przyczyny ich powstawania i niejednakowy ich przebieg. Może zaatakować wszystkie stawy. a w konsekwencji do inwalidztwa. wilgoć. którego charakterystyczną cechą jest dokuczliwy ból. Ujawnia się przeważnie po 40 roku życia. Istnieje bowiem wiele różnych chorób reumatycznych. Niekiedy zwyrodnieniu stawów towarzyszy reumatyzm tkanek miękkich. Aby nie dopuścić do rozwoju tego schorzenia. głównie mięśni i przyczepów ścięgien (zespół bolesnego barku. bolące stawy i mięśnie to dolegliwości przypisywane reumatyzmowi. wskutek odkładania się złogów kwasu moczowego w chrząstce stawowej. W każdym razie wymagają wcześnie podjętego. wady postawy. dźwiganie nadmiernych ciężarów itp. których poszczególne stawy są nadmiernie obciążone . Konsekwencje typu reumatycznego dają też niektóre choroby przemiany materii. Gościec zwyrodniający umiejscawia się też często w stawach palców rąk (powstają wtedy blisko paznokci twarde guzki). a także zimno. płaskostopie). Jest ona w dużej mierze wynikiem starzenia się całego organizmu. Z chorób reumatycznych najbardziej rozpowszechniona jest choroba zwyrodnieniowa stawów i kręgosłupa. jak i leczeniu gośćca zwyrodniającego. jak to ma miejsce w reumatoidalnym zapaleniu stawów. ale zarówno w tych.lub długo pozostają w przymusowej pozycji. należy w miarę możliwości unikać wszelkich urazów i już od wczesnej młodości dbać o zachowanie prawidłowej postawy. stóp. tzn. Sprzyjają temu schorzeniu wady postawy (np. powodujące nadmierne obciążenie pewnych grup mięśniowych. atakująca przecież dzieci i młodzież. Do najcięższych chorób reumatycznych zalicza się reumatoidalne zapalenie stawów (dawniej zwane gośćcem przewlekłym postępującym) i zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. nagłe zmiany temperatury. co może być skłonnością wrodzoną albo też wynikiem nieprawidłowego odżywiania. powodująca zmiany zwyrodnieniowe (artretyzm). a występuje przeważnie u ludzi. choć nie ma on tak ciężkiego przebiegu. okołostawowych. zarówno w zapobieganiu. lumbago). odgrywa systematyczna gimnastyka oraz zabiegi fizykoterapeutyczne. dna. Choroba ta jest wynikiem zużycia się tkanki chrzestnej wskutek zachodzących w organizmie procesów starzenia. Nie leczone obie mogą doprowadzić do trwałych zniekształceń. Chorobie tej sprzyja otyłość. nazywana inaczej gośćcem zwyrodniającym. płaskostopie. to jednak dokuczliwe bóle mogą być przyczyną niezdolności do pracy.

kwiat wężówki. Należy zagotować pół kilograma igliwia w kilku litrach wody. Jeżeli bowiem krew nie jest należycie oczyszczona przez te dwa organy. jodły. a w rezultacie bóle. Do jednej kąpieli bierze się połowę tej porcji. poprawiające krążenie krwi. a więc jedzenie świeżych produktów z uwzględnieniem sporej ilości warzyw i owoców. ziele macierzanki wonnej. owoc jałowca. picie odpowiedniej ilości płynów. korzeń żywokostu . 61 . woda powinna być gorąca. rumianek i korę wierzbową. babki lancetowatej. świerku. Wskazane jest zapobieganie otyłości. ziele nostrzyku. który doskonale czyści nerki i stawy ze wszelkich złogów i nie dopuszcza do ich powstawania. a w celu poprawienia pracy nerek: kwiat bzu czarnego. które się w niej tworzą. co powoduje ucisk. Osoby szczególnie podatne na tworzenie się złogów w nerkach. po czym wlewamy do wanny i uzupełniamy wodą. liście borówki. Znakomity zielarz. Usprawnić należy wątrobę. który pobudza organizm do sprawniejszego funkcjonowania. Pić go należy dwa razy dziennie: 2 łyżeczki octu. W ich skład wchodzą: rumianek. stawach. odstawić do naciągnięcia i odcedzić do wanny z wodą.po 100 gramów. 2 łyżeczki miodu na pół szklanki przegotowanej wody. Do każdej kąpieli dodać trochę naparu z mięty oraz 1/4 kg drożdży. W kuracji przeciwreumatycznej godne polecenia są również gotowe mieszanki ziołowe: Reumosan. dla wspomożenia pracy wątroby zalecał stosowanie dziurawca. Pyrosan. przy zaparciach również ziela kruszyny. krwawnika. przynajmniej kilka dni w miesiącu. a krew do szybszego krążenia. a więc kwiat czarnego bzu. Zamiast obierzyn ziemniaczanych osoby z nadwagą mogą stosować słomę owsianą (garść słomy zalać l litrem wody i gotować przez pół godziny). lipy. zrobić z nich napar (łyżkę mieszanki zalać szklanką wrzątku) i pić 2-3 razy dziennie. korzystanie z ruchu. Ulgę przy bólach reumatycznych przynoszą też kąpiele z dodatkiem zmiksowanej kapusty (2 główki na wannę wody) lub igliwie sosny. Reumogran. miętę. powodujące rozluźnienie mięśni i ustępowanie dolegliwości gośćcowych. Przy skłonnościach do tworzenia się złogów w nerkach i stawach ważne jest właściwe odżywianie. Zalecam też popijanie wywaru z obierzyn ziemniaczanych z dodatkiem ptasiego rdestu. miętę. nieoczyszczonej soli (w niewielkiej ilości). Można je zmieszać. Popijać płyn parę razy w ciągu dnia. Proponuję ponadto spożywanie octu jabłkowego. Odwar z ziół rozcieńczony w 6 litrach wody. Zimą stosować poduszki gorczycowe lub kilkuminutowe okłady z utartego chrzanu. ponieważ ogromną większość złogów reumatycznych tylko tą drogą można z organizmu usunąć. złogi. Kąpiele powinno powtarzać się trzy razy w tygodniu przez dwa miesiące. spożywanie otrąb. przynajmniej kilka kolejnych dni (i powtarzać kurację co miesiąc). słabo osłodzony. pęcherzyku żółciowym powinny taką kurację stosować całe życie. Wskazane są także kąpiele ziołowe. lokują się w zastawkach żylnych w pobliżu nerwów. Witold Poprzęcki. Kąpiel powinna trwać około pół godziny. Radził też stosować zioła rozgrzewające.KURACJA PRZECIWREUMATYCZNA Kurację należy zacząć przede wszystkim od poprawy pracy nerek. Po każdej kąpieli natychmiast położyć się do łóżka.

w stawach natomiast stwardniałe substancje. odwraca na drugą stronę „kieszonkę”. częste spożywanie konserw i nieświeżych koncentratów. A więc jadanie świeżych produktów. zalewamy przegotowaną. Obierzyny z jabłek wrzucamy do słoja. wydzielających się w moczu i krwi w postaci ciała stałego. niedobór wit. Pewną rolę odgrywa tu również noszenie zbyt ciasnego obuwia. W co drugą kieszonkę nasypuje się przez lejek biła gorczycę. wywołując stany zapalne. Przyrządzamy go w następujący sposób. więc i kuracja jest podobna. który doskonale czyści nerki i stawy ze wszelkich złogów. 62 . Sucha gorczyca nie nagrzewa od razu. czyli substancji nierozpuszczalnych. na odpowiednim odżywianiu. Całość stebnuje się co 2 cm. które atakują błonę maziową i ścięgna. Kamica nerkowa powstaje w wyniku zaburzeń przemiany materii. nie dopuszcza do ich powstawania. zszywa dwa brzegi. wreszcie jadanie pokarmów obfitujących w substancje tworzące złogi w drogach moczowych (np. twardej wody. zapobieganie otyłości. trwających wiele lat. szczególnie w lecie i podczas pracy w gorących pomieszczeniach. zastój moczu. następnie obwiązujemy słój czystą płócienną serwetką i po trzech tygodniach. gdzie najbardziej dokucza nam reumatyzm lub artretyzm. po przecedzeniu i przelaniu do butelek. Wtedy zaszywa się ostatni brzeg i otrzymuje poduszkę gorczycową. jego nadmierne zagęszczenie spowodowane piciem zbyt małych ilości płynów. zaczyna się jej dobroczynne działanie . polegające m. W nerkach. spożywanie otrąb. mamy już świetny.in. powodujący powolniejsze ogólne krążenie krwi. Pijemy go dwa razy dziennie: 2 łyżeczki z 2 łyżeczkami miodu na pół szklanki przegotowanej wody. pęcherzyku żółciowym tworzy się nierozpuszczalny piasek oraz kamienie. który powoduje sprawniejsze funkcjonowanie całego organizmu i sprawniejsze krążenie krwi. jak np. zdrowy ocet. • Osobom o skłonnościach do tworzenia się złogów polecam ocet jabłkowy.PODUSZKA GORCZYCOWA Kawałek płótna lub zwartej bawełnianej tkaniny o wymiarach 40 na 80 cm składa się na pół. którą przykładamy na noc na gołe ciało w miejscu. Powstawaniu złogów tych soli sprzyjają takie czynniki. które normalnie znajdują się w moczu w stanie rozpuszczonym. z uwzględnieniem sporej ilości warzyw i owoców. nie-oczyszczonej soli (w ograniczonej ilości). dopiero jak nagrzeje się od ciała. Wskazany jest także ruch. osłodzoną wodą (3 łyżki cukru na l szklankę wody). zapalenie dróg moczowych. Podobne przyczyny powodują powstawanie złogów w stawach. przedawkowanie leków itp. siedzący tryb życia. Złogi w nerkach i stawach są często przyczyną chorób przewlekłych. A i D. odpowiednia ilość płynów. Zasadniczą zatem sprawą przy skłonnościach do tworzenia się złogów w nerkach i stawach jest przede wszystkim zapobieganie. nadmiar cukru i białej soli.promieniowanie.). JAK USUNĄĆ ZBĘDNE ZŁOGI? Złogi tworzą się z niestrawionych resztek pokarmowych. powodujących wytrącenie się z moczu kryształków różnych soli.

Polecam również noszenie w domu specjalnych kapci. A więc jest to jednocześnie doskonały sposób na pozbycie się zbędnych kilogramów. Komory oboczne nosa padają wówczas ofiarą. nerki. czyli przebijania ściany jednej.• • • Doskonałe rezultaty daje także popijanie wywaru z ziemniaczanych obierzyn. zalewamy obierzyny l litrem wody i gotujemy pół godziny pod przykryciem.. póki ciepły. kładziemy na twarz tak. Taki „post” nie tylko doskonale oczyszcza cały organizm z wszelkiego niepotrzebnego balastu. ZAPALENIE ZATOK Jeszcze nie tak dawno zapalenie zatok obocznych nosa uważano za chorobę nieznanego pochodzenia i leczono drogą tzw.chroniczna. To ich zła praca. Niekiedy ropa przedostaje się do nosa i można ją częściowo wydmuchać. W wywarze zaparzamy 2-3 łyżki rdestu ptasiego. Doskonale działają także nasiadówki ze skrzypu. w drugim garnku natomiast gotuje się 3 cebule. a tym samym powodują sprawniejsza pracę nerek. obciążona jeszcze nadmiarem soli w pożywieniu. ziemniaków. krążą po całym organizmie szukając miejsca. Od zewnątrz więc stosujemy okłady. nikotyną itp. 2 marchewki. Zapalenie komór można leczyć zewnętrznie i wewnętrznie. 63 . z dodatkiem rdestu ptasiego. która je rozsadzała powodując uparty. wiosną także „wyoczkowanych”. nie mające ujścia z moczem na zewnątrz. Warzywa zalewamy 2 1/2 litrami wody i gotujemy pod przykryciem przez godzinę.. Odcedzamy i łączymy z wywarem z obierzyn. Oczywiście każdego dnia przygotowujemy nową porcję bulionu. we Francji. Skutecznym środkiem jest tzw. polegająca na odtruciu całego organizmu. Po naciągnięciu popijamy kilkakrotnie w ciągu dnia przynajmniej przez kilka kolejnych dni. 3 pietruszki. Taki „zatokowy katar” to stosunkowo łagodna forma zapalenia komór Highmore'a. punkcji. Osoby szczególnie skłonne do „łapania” złogów powinny taką kuracje prowadzić przez całe życie. gęstej ropy. Nie solimy. które przyczyniają się do lepszego ukrwienia stóp. zaparzamy polewając wrzątkiem i odsączamy okład. gorzką sól. Popijamy kilka razy dziennie. że różne zanieczyszczenia krwi. Na czym ona polega? Otóż pacjent przed planowaną „pokutą” zażywa wieczorem jakiś środek przeczyszczający (np. tzw. kuracja tybetańska.in. ale najczęściej przewlekła. Obieramy l kilogram doskonale wyszorowanych. pokuta. w którym mogłyby się ulokować.stan zapalny. stosowana chętnie np. Można taką kurację powtarzać co 2 miesiące z bardzo dobrym efektem dla zdrowia i urody. 2 pory (mogą być z nacią) oraz l seler. W jednym garnku gotuje się wywar z obierzyn ziemniaczanych według podanego już przepisu. sprawia. Opakowanie skrzypu gotujemy przez pół godziny. rycynę lub pigułkę ziołową). a następnie przez pięć kolejnych dni ogranicza się jedynie do popijania bulionu. fakirek. że zapaleniu komór obocznych nosa winne są m. Poza nim nie jemy nic przez 5 dni. przynajmniej przez kilka dni w miesiącu. Jest to tzw. frontalny ból głowy. jak się to mówi . Dziś wiemy. a na tym swoistym śmietniku mnożą się drobnoustroje i oto . ale także powoduje utratę 3 kg wagi. wlewamy do wiadra i siadamy nad parą na 20 minut. potem drugiej komory i ściągania stamtąd zielonej. Garść kwiatu rumianku i ziela nostrzyka kładziemy na płótnie.

chory taki odczuwa stokroć mocniej niż człowiek zdrowy. Ale jeżeli w wypadku ischiasu już nagrzewanie poduszką elektryczną przyniesie ulgę (podobnie jak ból zęba nieco zelżeje przy popłukaniu rumiankiem lub szałwią). Sposób zażywania podano na opakowaniu. zmielonego siemienia lnianego lub z gotowanej cebuli. zwyrodnienie nerwów obwodowych (różnego rodzaju paraliże). to ataku bólu. a każdy ból. Natomiast ziele skrzypu przyrządza się osobno. TE „KORZONKI”! Zapalenie wielonerwowe. szpinak i codzienne surówki z tych lub innych warzyw i owoców. wątroba. Z gotowych środków ziołowych korzystnych przy tym schorzeniu należy wymienić: Fitolizynę. potrzymać pod przykryciem 10-15 min. Dwa lub trzy z wymienionych środków ziołowych wystarczą. Aby przyrządzić leczniczy napój. sok łopianu i sok brzozy. aż doszło do zapalenia wielonerwowego. żółtko jaja. żadnym nagrzewaniem nie da się rozpędzić. Ze środków doraźnych o dość szybkim działaniu można stosować zastrzyki biostyminy (co drugi dzień zastrzyk.. brak kwasów żołądkowych. pieczarki. Podobny kłopot sprawiają nam wszystkie korzenie. czas dostateczny. Trzeba przy tym wyjaśnić. ciepłe okłady z namoczonego. ischias. powinny znaleźć się: seler. nasiona i jagody parzymy zwyczajnie . kalafior. liść mącznicy. przewód moczowy. kłącze perzu. Najczęściej pacjent ma już na swoim koncie jakieś nerwice. Dolegliwości tej mogą towarzyszyć objawy chorobowe nie mniej dokuczliwe i groźne. pomidory. pietruszka. czyraczyca.pijemy napary ziół pomagające oczyścić krew przez nerki. korzeń wilżyny. Po ugotowaniu do garnka ze skrzypem wsypujemy pozostałe składniki naparu. aby rozgrzać i „uruchomić” pewną część ropy zajmującej komory. jagody jałowca. ACH. ziele rdestu ptasiego.łyżka stołowa na szklankę wrzątku. gdyż należy gotować je pod przykryciem nie krócej niż 1/2 godziny (garść na litr wody). by nigdy nie wróciły. mleko sproszkowane.aby zapachem tych ziół można było głęboko oddychać. ale i spowodować. czy to od zwykłego uderzenia. jak np. liść czarnej porzeczki. zwane popularnie zapaleniem „korzonków” (choć miejsca bolące to nie są „korzonki” tylko zakończenia nerwów). W codziennym jadłospisie musi się znaleźć: mleko pełne. Takie zioła to pączki i liść brzozy. nać i nasienie pietruszki. aby nie tylko pozbyć się bólów głowy. jest objawem zagłodzenia witaminowego. jak przy wszystkich niedomogach nerkowych. należy pamiętać. jednostronny paraliż nerwu twarzowego. a szczególnie niedoboru witaminy B1 w naszym pożywieniu. jakieś sensacje trawienne. że wszystkie nerwobóle są do siebie podobne w odczuciach. Wewnętrznie . że zioła. liść maliny. 64 . odcedzić. I po tym głównie poznaje się tę chorobę. a gotujemy je 5-10 min. nasienie czarnuszki i nasienie kozieradki. kora i kłącza. kwiaty. Poza tym rzadko się zdarza. Urogan. spowodowanego zapaleniem wielonerwowym. Jednak racjonalny „dowóz” witaminy B1 musi polegać przede wszystkim na właściwym odżywianiu. 3 serie po 10 iniekcji). W jadłospisie. które nie dokuczały mu wyraźnymi bólami i dlatego nie zwracał na nie uwagi. czy spowodowany poważniejszą przyczyną. Okład trzymamy najmniej pół godziny. w proporcji łyżka na szklankę wody. żeby zapalenie wielonerwowe przyszło jako sprawa samoistna. Dlatego od nich trzeba zacząć przyrządzanie napoju.

zboże z pełnego przemiału. drożdże. kapusta. majeranek. wątrobę. surówki. a wreszcie niezawodne w większości chorób pochodzących z braku witamin . Wydziela hormon. chrzan. jak groch. Przyprawy trawienne. świeże ryby rzeczne.. że atakuje różne organy wewnętrzne. może spowodować awitaminozę. świeże ryby morskie. składający się w 50 proc. owoce i miód. papryka nie tylko uczynią pokarmy strawniejszymi. ale również zapewnią lepsze przyswajanie witamin. Składa się z dużej ilości „zrazików”. takie jak: kminek. o budowie pęcherzykowatej. orzechy. pieprz prawdziwy i ziołowy. chromanie przestankowe. Tylko właściwe odżywianie jest rzeczywistą terapią chroniącą przed nawrotem. jak zapalenie wielonerwowe leczyć się nie da. Zawczasu więc do pożywienia należy wprowadzić groch. kapustę. Z ziół w stanach nerwicowych stosujemy gotową mieszankę Nervosan. ale i złe ich trawienie. nerki. warzywa. Hormon ten jest magazynowany w postaci tyreoglobuliny. Trzeba sobie wtedy przypomnieć przyprawy trawienne. zawierających w swym świetle koloid.brak witamin B1 i B2 w pożywieniu albo też złe trawienie pokarmów zawierających te witaminy. że tylko ta droga wiedzie do wyleczenia. kozieradkę (do serów).Diegestosan (szklankę naparu dwa razy dziennie). paprykę. Jednak zawsze jej podstawowa przyczyna jest taka sama . że nerwica jest tylko jedna. z jodu.. przykurcz mięśni.wieprzowina. Witaminami syntetycznymi i wyodrębnionymi awitaminozy tak zaawansowanej. Zaburzenia w pracy tarczycy polegają albo na nadmiernym 65 . tyle. GDY DOKUCZA TARCZYCA Tarczyca składa się z dwu połączonych ze sobą płatów. Poza tym przy awitaminozie B1 i B2 może wystąpić zahamowanie przemiany materii. pieczywo razowe. takie jak: kminek. o których była mowa. Wszystkie wielowitaminowe artykuły żywnościowe. Ilość wydalanej tyroksyny regulowana jest przez przysadkę. Bóle towarzyszące innym chorobom odczuwamy w tym stanie o wiele silniej. orzechy. atonia żołądka i wreszcie . kolendra.wyniszczenie ustroju. ale warto wiedzieć. a więc złe przyswajanie.drożdże. w ciągu godziny przepływa przez nią około 5 litrów krwi. Prawidłowo pracująca tarczyca wymaga „dowozu” 2 mg jodu na dobę. Nie tylko bowiem brak artykułów bogatych w witaminy. żółtko jaj. zwany tyreoglobuliną. majeranek. a tam gdzie dopiero zaczynają się kłopoty trawienne . ryb i drobiu). chrzan. podroby mają opinię ciężko strawnych. Tarczyca jest bardzo unaczyniona. MOJE SPOJRZENIE NA NERWICE Należy wiedzieć. jak najczęściej świeże ryby morskie. pieprz. Takie witaminowe zagłodzenie powoduje ogromną ilość chorób: zapalenie wielonerwowe. Leży po obydwu stronach chrząstki tarczowatej i górnej części tchawicy. zwany tyroksyną. 3-5 dag dziennie zagotowane w szklance wrzącej wody. cebulę i czosnek (do mięs. owoce.. których jak najwięcej należy jadać na surowo.

Widoczny jest wytrzeszcz gałek ocznych. Przyczyną jego jest brak jodu w wodzie i w pokarmach. urazy psychiczne. Tętno . podawaniem metylotiouracylu w zbyt dużych dawkach. Obrzękła twarz jest okrągła i ma wygląd księżycowaty. a serce ma powiększone wymiary wskutek odkładania się w nim substancji śluzowatych. tzw. zabiegiem operacyjnym i zaburzeniami wydzielania wewnętrznego. pozbawiony wyrazu. Serce jest powiększone. zimna i obrzękła. Mówią i poruszają się wolno.2 mg. Powiększony język ma odciski zębów na brzegach. a zapobiegawczo dodawać należy do spożywanej soli 10 mg jodku potasowego na l kg soli. W miarę ustępowania schorzenia dawkę się zmniejsza. Tętno jest zwolnione. że najważniejsze jest przestrzeganie właściwej diety w codziennym jadłospisie. Oczy mają bardzo silny połysk. zaburzenia wielogruczołowe w okresie przekwitania. wilgotna i ciepła. objaw rzadkiego mrugania. obrzęk śluzowaty. jak większość tzw. chudnięcie. Włosy szczególnie brwi. RADY DLA DIABETYKÓW Wykaz ustalony przez Światową Organizację Zdrowia lokuje cukrzycę.. Podstawowa przemiana materii jest również znacznie podwyższona. chorób cywilizacyjnych. Dieta powinna być wysokokaloryczna z dodatkiem witamin A. podobnie jak ciśnienie tętnicze krwi. C i B-complex. wypadają. Można wówczas podawać 5-procentowy roztwór Lugola. apatyczni. może być spowodowana zanikiem tarczycy po przebyciu zapalenia gruczołu tarczycowego. albo na zbyt małym wydzielaniu (niedoczynność tarczycy). Niedoczynność tarczycy. kołatanie serca. Mięsień serca ulega uszkodzeniu przez tyroksynę i może powstać niewydolność krążenia. Tarczyca może powiększyć się w kierunki przestrzeni pozamostkowej. Ale z podanych wyżej informacji zainteresowani Czytelnicy będą mogli w przybliżeniu określić rodzaj swojego stanu chorobowego i udać się do właściwego specjalisty. Niedoczynność tarczycy występuje także częściej u kobiet niż u mężczyzn. bezsenność. Leczy się ją podając 3 razy dziennie thyroideum w drażetkach po 0. Choroba jest uleczalna. Kobiety nie miesiączkują. Podwyższony jest procent cholesterolu we krwi (ponad 200 mg). mają uczucie zimna. Ciśnienie tętnicze krwi jest podwyższone. prowadzone przez lekarza.100 na minutę. podaje się jod w celu zahamowania wydzielania tyroksyny oraz Metisol pod kontrolą lekarz. Stosuje się leki uspokajające. pocenie się. np. Występuje ono znacznie częściej u kobiet niż u mężczyzn. Chorzy są senni.wydzielaniu tyroksyny (nadczynność tarczycy). a przyczyną jego są zakażenia. Objawy: pobudliwość nerwowa. istnieje jeszcze schorzenie zwane wolem nagminnym. To bardzo ważne. 66 . Zdarza się. Leczenie wszystkich schorzeń tarczycy musi być oczywiście indywidualne. Nadczynność tarczycy stwierdza się przez powiększenie gruczołu (wole). Niedobór tyroksyny prowadzi do odkładania się w tkance podskórnej substancji śluzowanej i powoduje obniżenie się podstawowej przemiany materii i czynności wszystkich narządów ustroju. w ciągu pół roku i dlatego wydaje się. że cukrzyca przychodzi w tempie dość szybkim. Skóra jest różowa. obniżone. jego akcja przyspieszona. Skóra jest sucha. na liście schorzeń spowodowanych przez braki odpowiednich składników w pożywieniu. Występuje drżenie wysuniętych rąk i stany podgorączkowe. biegunki. dojrzewania i ciąży. Nadczynność tarczycy jest chorobą uleczalną.

Powinno ich być najmniej 60. kapustach. powinny dominować nad węglowodanami i białkami. czyli artykułami mięsnymi. Strączyny fasoli i kłącza perzu gotujemy w proporcji 100 g na 6 szklanek wody. smażone. Wszystko to sprawiło. Wodę tę należy wygotować do połowy i wypić. cebuli surowej. w tranie. jak się będzie zmieniało zaopatrzenie rynku. jabłkach. zmieniając pozycje z tej listy w miarę tego. szczególnie surowe. w którym nie było należytej równowagi między tym. bo mu one szkodzą. żeby się nie zachłysnąć. oczywiście. miodu lub śmietany możemy je w ilościach niewielkich stale dołączać do naszego codziennego wyżywienia. poziomkach. wiśniach. pacjent mógł jej nie zauważyć i dopiero stwierdzenie cukru w moczu było pierwszym sygnałem alarmowym. jajku surowym. razowym. które nie wiadomo dlaczego jada się zawsze gotowane: burak czerwony. świeżych ogórkach. w baraninie. ŁUSZCZYCA l DIETA Leczenie łuszczycy trwa zawsze dość długo. powodują wzdęcia. ziele dziurawca. czarnych jagodach. ale gotowaną. cielęcinie. bierzemy łyżkę takiej mieszanki i pijemy dwa. szpinak. Tego się nigdy nie jada. jeżynach. marchwi surowej. owoce. ziele szałwi. Oczywiście. i leczący. Oprócz cebuli poziom cukru we krwi obniżają: perz. Cebulę jada się u nas dość rzadko surową. truskawkach. seler. W naszym pożywieniu jarzyny. 67 .i zapobiegawczy. że nie doceniamy cebuli. świeżych rybach morskich. pomarańczach. a tym. seler. winogronach białych. trzy razy dziennie. morelach suszonych. drożdżach i miodzie. pieczone. Dwa trzy razy dziennie należy płaską łyżeczkę takiego proszku zażyć i popić zimną wodą. zaparzamy po dwa.Diabetosan. Te ostatnie powinny być zawsze dobrze przyprawione środkami trawiennymi. owoc borówki-brusznicy. cytrynie ze skórką. do nabycia w aptekach i w sklepach zielarskich. Istnieje również gotowa mieszanka ziołowa . bo leczyć trzeba przede wszystkim -właściwym żywieniem. w pieczywie pszennym. inne artykuły z tej rodziny botanicznej. mielone nasienie kozieradki (znakomicie smakuje z białym sercem). że cukrzyca zjawiła się niepostrzeżenie. a więc szczypiorek. o których wcześniej była mowa. ostrożnie. „Test” na takie żywienie jest bardzo prosty: z ołówkiem w ręku zapisujemy każdy artykuł spożywczy. z rosołu wyrzuca się razem z kośćmi i innymi odpadkami. co surowe. trzy w mieszance. pieprzu lub papryki. nabiałem itp. to najczęściej dlatego. Dodając do nich chrzanu. a to jest właśnie najlepszy środek . nieco częściej smażoną. Dość często okazuje się. Tymczasem podstawowy. którą znajdujemy w brukwi. biała kapusta. liście czarnego bzu. a więc „rozsadzają”.. znakomity środek przeciwcukrzycowy mamy zawsze pod ręką i jeżeli cukrzyca może nam zagrozić. powinny również figurować w naszym pożywieniu. Nie bójmy się w podobnym wypadku jadać surowych jarzyn. co gotowane. strączyny fasoli. że pacjent nie może jeść wielu z wyżej wymienionych artykułów. który w ciągu miesiąca znalazł się na naszym stole. a nawet boleści. śliwkach. owoc czarnej jagody. Najpotrzebniejsza w leczeniu łuszczycy jest witamina B6. ziele pokrzywy. owies lub płatki owsiane. Zioła. grochach. korzeń mniszka i kłącze koziołka. pory i czosnek. np. u podstaw której dość długo leżało wadliwe trawienie oraz monotonne pożywienie.Stan podcukrzycowy i późniejsze przecukrzenie krwi są prawie zawsze następstwem złej przemiany materii. podzieliwszy na 4 dawki w ciągu dnia. przy czym więcej niż połowa surowych.

Trzeba wtedy sypać do tych potraw kminek. gdyż chodzi tu nie tylko o trawienie. Pierwszą z nich jest niedobór magnezu. To wszystko pomaga na łuszczyce. ale i o przyswojenie witaminy 62. POMOC W STWARDNIENIU ROZSIANYM Najważniejszy problem w leczeniu stwardnienia rozsianego to usunięcie trzech przyczyn wywołujących tę chorobę. co likwiduje tę przyczynę. co spowodowało zahamowanie przewodnictwa elektrycznego z mózgu do przyczepów mięśni. W celu przywrócenia organizmowi potrzebnej ilości magnezu zalecam stosowanie produktów spożywczych. uzupełniając brak witamin w organizmie. o współczynniku G (od nazwiska Górnickich) większym od 100. Owoce i ich soki G botwina papryka rzodkiewka pomidory rabarbar burak czerwony rzepa seler liście seler bulwa szparagi szpinak Grzyby pieczarki drożdże Tłuszcze masło jajka surowe Ryby węgorz węgorz wędzony G flądra 66 karp 73 śledź do 350 dorsz 160 makrela 180 230 435 300 254 252 Mięso 217 93 300 60 93 175 175 168 75 106 76 G 164 427 G 25 260 G 600 1660 1550 1500 1300 2800 1650 wieprzowina kotlet wieprzowina szynka wieprzowina wątroba wieprzowina nerki Zboża i maki 316 300 60 160 G Orzechy orzechy ziemne orzechy włoskie orzechy laskowe migdały Słodycze i napoje miód kakao herbata wino Mleko G 120 70 36 133 G 100 120 do 19 do 53 G Warzywa fasola biała groch marchew ziemniaki kapusta czerwona kapusta biała kalarepa dynia czosnek kukurydza G . który uległ wyparciu przez mangan z osłonek mielinowych włókien nerwowych. majeranek. pieprz lub jeszcze inne przyprawy trawienne. stosując Cholegran lub Normogran 2 razy dziennie łyżeczkę przed jedzeniem. Ponadto konieczne jest doprowadzenie do codziennego wypróżnienia.

kurczak wątroba z drobiu żołądki z drobiu cielęcina kotlet 1850 73 120 530 68 .

miodu kwiatowego. cynk. Nie zalecam natomiast spożywania warzyw łodygowych.to druga przyczyna powstawania SM. jeden litr mleka. nasion słonecznika i orzechów 500-700 g dziennie. surowe mleko. kalarepy. Ogromne nieraz obszary ciała pokrywa bardzo bolesna wysypka. Z kolei dla polepszenia równowagi neromięśniowej zalecane są tabletki francuskie „Magnesium Glicocole” oraz MgCl (chlorek magnezu) do nabycia w aptekach homeopatycznych. ulega on denaturacji.Gdy do jelit wraz z pożywieniem przedostają się nierozpuszczalne fityny wiążące i wydalające magnez. kiełki zbóż. Wprawdzie enzym fitaza mógłby rozpuścić fityniany. gotować pod przykryciem 1/2 godziny i odcedzić). ale z powodu spożywania pokarmów gotowanych. do 50 g masła. którą uraża nawet jedwabna bielizna. Po przebudzeniu się należy nacierać ciało szorstką rękawicą zmoczoną w zimnej wodzie z solą (łyżka szarej soli kuchennej na szklankę zimnej wody). 5 g nalewki kupalnikowej (Tinctura Arnicae) i 5 g nalewki glistnikowej (Tinctura Cholidonii). tłustych ziaren słonecznika. Stosować małe ilości cukru. Na okłady miejsc zaatakowanych półpaścem stosujemy: 1) maść witaminową.moim zdaniem . a przyspieszy to ich powrót do zdrowia. do 3 łyżeczek miodu. gdyż półpasiec . przyczyna trzecia to bardzo twarde. chleba z pełnego przemiału. surowe owoce.leczenie półpaśca polega na dostarczeniu organizmowi witamin naturalnych i to wszelkimi drogami. występujące (rozsiane) w mózgu i rdzeniu kręgowym złogi z krzemianu manganu. Aby pokarm nie zalegał w żołądku. I wreszcie. żelazo i miedź. BOLESNY PÓŁPASIEC Półpasiec. kapusty. wapń. dużych ilości ziemniaków. szparagów.to po prostu awitaminoza. których współczynnik G jest wyższy niż 100 są wskazane dla chorych na SM. zalecam zjadanie tylko trzech posiłków dziennie i dbanie o wypróżnienie. orzechów włoskich lub laskowych. Jeśli ktoś będzie stosował produkty ze współczynnikiem mniejszym niż 100 G. W zależności od apetytu proponuję następującą normę dzienną produktów spożywczych: chleb z pełnego przemiału do 125 g. Można zjeść trochę śmietany. Produkty. Dla osoby chorej na SM bardzo ważne jest prowadzenie odpowiedniego trybu życia i diety. Wykaz produktów spożywczych pod względem przydatności dla chorych na SM. surowe jajka. Dlatego też zalecam picie surowych soków oraz spożywanie jak największej ilości surówek.i względnie szybkie . Chorzy na SM powinni stosować w swojej diecie produkty o najwyższym współczynniku G. należy zbilansować je produktami o współczynniku większym niż 100 G. Racjonalne . rabarbaru. Złogi te mogą ulec rozpuszczeniu w wyniku długotrwałego popijania określonych soków ze świeżych warzyw i owoców. liściastych. Na krótko przed posiłkiem dobrze jest spożywać stare korzenie marchwi. soli rafinowanej i herbaty. kompotu. a rano zmywać odwarem ze skrzypu (garść skrzypu na l litr wody. jedno jajko. 69 . w skład której wchodzi 10 g Azulanu. wysypka ta rozszerza się nieraz w ciągu kilku godzin. powodują niedobór tych pierwiastków w ustroju . To wszystko należy wymieszać z trzykrotnie większą ilością smalcu i smarować krosty cienko na noc.

cykorii. fasolę i soczewicę. zwłaszcza zielone. zwłaszcza zielone. a jeszcze lepiej . bladością. paprykę.2) okłady z papki zrobionej ze zmielonego nasienia kozieradki. Anemię wywołuje także niewłaściwe odżywianie. Warzywa.co najważniejsze .Ascofer czy Hemofer. świeżą kapustę. polanego ciepłą wodą. np. biały ser. miedź i witaminy. mało urozmaicone. codziennie: surówka z kapusty. groch. a także kwas foliowy. koperek. ale również przed przeziębieniami. potrzebują go jednak więcej niż ludzie pracujący umysłowo. kukurydzę. białej rzepy. jaja. drożdże. tran. ANEMII MOŻNA ZAPOBIEC Objawia się ona ogólnym złym samopoczuciem. miedzi. bólem głowy. ogórków świeżych. U dzieci przyczyną może być obecność w tzw. a także morele. długotrwałym zmęczeniem. bądź witamin z grupy B. Najlepszym i najskuteczniejszym lekarstwem jest odpowiednie odżywianie. ubogie w warzywa. marchew. rzadziej kwasu foliowego. cierpią zarówno dzieci. Zestawy należy zmieniać i . Przy braku wszystkich wyliczonych środków dużą ulgę mogą przynieść również okłady z gotowanej cebuli. ponieważ organizm nie jest w stanie wchłonąć ich w całości.stosować do nich kminek. czasem bezsennością. rzodkiewki. Surówki takie robimy w dowolnym rzecz jasna. Osoby cierpiące na anemię powinny zatem jadać jak najwięcej produktów. Najczęstszą przyczyną jest niedobór żelaza. uprawiające intensywny trening sportowy. Na anemię. Często zakażenia. chrzan. szczypior i cebulę. wreszcie razowy chleb. cierpią na zaburzenia wchłaniania żelaza. czyli niedokrwistość. sałatę. nasiona dyni i słonecznika. stany zapalne i gorączka. same nie wiedząc o tym. paprykę. zwłaszcza w warunkach zbyt obfitych i przedłużających się menstruacji. rzeżuchę. pomidorów. Oprócz tego niektóre osoby. na noc. częste katary i nieżyty nosa. W zasadzie nasz organizm potrzebuje niewiele żelaza. pieprz prawdziwy lub ziołowy. Osoby wykonujące ciężką pracę fizyczną. Dzieje się tak m.nawet 20-30 mg na dobę. selery. powodują zwiększenie zapotrzebowania na ten minerał. Osobom cierpiącym na anemię przepisuje się najczęściej preparaty żelaza . 10-20 mg dziennie. sałatę. a jedynie około 10 proc. U kobiet przyczyną anemii mogą być okresowe utraty krwi. świeżą kapustę. jabłek i innych owoców. w wyniku niedokwasoty żołądka. marchwi. nie ze wszystkiego naraz. a także Falvit. Do niedokrwistości przyczyniają się też krwawiące hemoroidy. szpinaku. trzeciego migdałka utrudniającego oddychanie. Doskonały jest 70 . marchew. przeciętnie ok. chronią nas nie tylko przed anemią. Wszystko to jest oczywiście leczeniem doraźnym. poprawią samopoczucie. A więc.in. paprykę. A więc jadać dużo warzyw i zieleniny. Kobiety menstruujące . czyli natkę pietruszki. rzeżuchę. koperek. Zastrzyki z biostyminy (co drugi dzień zastrzyk) mogą przyśpieszyć leczenie. czarnej rzepy. zawierających żelazo. selery. ale dla zabezpieczenia się przed nawrotami należy przede wszystkim zreformować żywienie. wzbogacają krew w hemoglobinę. lekarstwa te nie są dostatecznie skuteczne.olejem lnianym. jak i dorośli. zestawie. Człowiek funkcjonuje jakby na zwolnionych obrotach. Okład taki zakładamy również na kilka godzin. buraki. Niestety.

estragon. Wchodzimy do wanny i przez pół minuty polewamy zimną wodą krzyż i całe nogi. a także 1-2 łyżeczkami zmielonej pokrzywy (także suchej). odżywiający się właściwie. uprawiający różne sporty. pity regularnie. gorczyca (pół łyżeczki gorczycy popitej wodą poprawia trawienie.in. że żelazo w połączeniu z witaminą C jest łatwiej przyswajalne. jak najmniej używajmy soli. natkę pietruszki. a później pogimnastykować się 5 minut w ciepłym szlafroku. zawsze w kierunku serca. usprawniają i pobudzają zachodzące w nim procesy. pracę nerek). Poza tym należy pić mleko. Zachęcam więc gorąco do spożywania jak największej ilości warzyw. nabawić bólu gardła czy złapać grypę. każdego dnia. 71 . kataru. sałatę. marchew (która poprawia także wzrok). którzy okres ten przeżywają w doskonałym zdrowiu. Niestety. sprawiające. Unikajmy białego pieczywa. majeranek. że żelazo zawarte w pożywieniu staje się bardziej przyswajalne. ale również usprawniają trawienie i przemianę materii. Radzę również. po czym. jeść biały ser. mięso natomiast w niewielkich ilościach. pluchy. przede wszystkim w postaci surówek: kapustę kwaszoną. jeśli to tylko możliwe. Przyprawy ziołowe -bazylia. zmian temperatury. zależy zatem czy nasz organizm zahartuje się i uodporni na wahania temperatury. słodyczy. ułatwiające przedostawanie się tlenu do organizmu. selery. w dużym stopniu. W leczeniu anemii doskonale działa miód i pyłek kwiatowy. bakterie. przejść pieszo jeden czy dwa przystanki. Można pić codziennie sok z marchwi i świeżej kapusty bądź zjadać solidną porcję kwaśnej kapusty z drobno posiekaną cebulą i marchewką. Pijemy dwa razy dziennie. Ma to bowiem ogromny wpływ na wszystkie procesy. Ale są i tacy. ciast. Można np. Pierwsza sprawa to odżywianie. nakładamy ciepły szlafrok i gimnastykujemy się 5 minut. najlepiej z wodą i miodem. NIE DAJMY SIĘ PRZEZIĘBIENIU W czasie jesiennych chłodów.również sok z pokrzywy bądź zmielone suszone ziele dodawane do potraw. Oto kilka przykładów. Do szklanki zimnej wody wsypujemy łyżkę soli i nacieramy całe ciało szorstką rękawicą. Sałatę warto przyrządzić z natką pietruszki. Tym. dynię (usprawniające m. cukru. podnoszą nie tylko smak wszelkich potraw. a także czosnek i cebulę. jak byśmy wypili najmocniejszą kawę. Przed przeziębieniem chroni nas także odpowiednie hartowanie organizmu. nawet w czasie słoty. Można też suchą szczotką masować całe ciało (także kark i uszy) zawsze w kierunku serca. ciągle jemy za mało warzyw. już bez wycierania. rozmaryn. którzy mają trudności z obudzeniem się rano. choć to one właśnie wpływają w ogromnym stopniu na odporność naszego organizmu. bardzo łatwo przeziębić się. Następnie wkładamy ciepły szlafrok i gimnastykujemy się przez 5 minut. choć wszyscy dookoła kichają i chorują na grypę. wirusy. Warto wiedzieć. polecam inny sposób. Od nas samych. rzeżuchą. cykorię. działa żółciopędnie). jak najdłużej przebywać na świeżym powietrzu (aby się dotlenić i zahartować). A oprócz tego konieczny jest ruch i świeże powietrze. Są to zwykle ludzie przebywający dużo na świeżym powietrzu. kminek. Po każdym z tych zabiegów czujemy się tak. udając się do pracy czy wracając do domu. kaszlu. Na pół szklanki wody bierzemy l łyżkę octu i 2 łyżeczki miodu. Pozytywne działanie ma również ocet jabłkowy. Czasami przez całą jesień i zimę nie potrafimy uwolnić się od chrypki. pieprz ziołowy.

by się dobrze wypocić. moczymy w tym roztworze dużą ściereczkę i otulamy szyję łącznie z dekoltem i łopatkami. płuczemy je wodą z solą. l łyżka suszonych malin. że przedstawione powyżej zioła mają zastosowanie nie tylko przy przeziębieniach. Pić po 1/2 szklanki co 2 godziny. przykrywając się bardzo ciepło. natomiast z bratków przyrządza się napary i odwary. kopru włoskiego czy lipy przygotowuje się napary. Jana Muszyńskiego. 2 szklanki wody. Na l szklankę wody wsypujemy l łyżkę soli plus 2 kropelki 10-proc. 1. sok z malin lub porzeczek. Napój z bratków (mieszanka) l łyżka ziela bratków. I tak np. 72 . soli ciechocińskiej czy nawet zwykłej kuchennej oraz drugą miednicę bądź wiadro z bardzo zimną wodą. Zioła wymieszać. kwiat lipy. Odgrywają także pewną rolę w leczeniu innych dolegliwości. zalać dwiema szklankami wrzącej wody. koper włoski oraz cebula. Odmierzoną ilość ziół zalać wrzącą wodą. Jednak stosowanie ich w sposób niżej opisany nie powoduje szkodliwych skutków. Sposób przygotowywania napojów z omawianych ziół jest zróżnicowany. plus pół tabletki Polopiryny S i wchodzimy do łóżka. dr. Przepisy przyrządzania napojów ziołowych stosowanych przy przeziębieniach podajemy według proporcji zaczerpniętych z prac prof. Zwolennicy ziół orientują się. i jeśli mamy. gotować 10 minut. Zioła wykrztuśne to: suszone liście podbiału. Przecedzić. Następnie przygotowujemy kompres na gardło. Herbatka z kwiatów czarnego bzu (mieszanka) l łyżka kwiatu czarnego bzu. l łyżka bratków. Do pół szklanki zimnej wody wlewamy 2 łyżki octu spirytusowego. propolisu. a następnie w zimnej. 2 szklanki wody. pozostawić na 15 minut. zioła działające wykrztuśnie. Po dwóch godzinach ból gardła minie.Gdy jednak nie uda nam się uniknąć przemarznięcia. Kiedy po przemarznięciu zaczyna boleć nas gardło. z suszonych malin. anyż biedrzeniec. Do pierwszych specjaliści zaliczają suszone maliny. Zanurzamy na chwilę nogi w gorącej wodzie. ZIOŁA NA PRZEZIĘBIENIE Najpopularniejsze zioła przy przeziębieniu można podzielić na dwie podstawowe grupy: zioła przeciwgorączkowe i napotne. przyprawić dodatkiem soku malinowego lub porzeczkowego. natychmiast po przyjściu do domu przygotowujemy sobie dużą miednicę z gorącą wodą z dodatkiem szlamu leczniczego. propolisem. Na ten kompres zawijamy jeszcze ręcznik kąpielowy lub ciepły wełniany szal i wchodźmy do łóżka. przykryć. 2. przecedzić. bratki i kwiat czarnego bzu. I tak 20 razy. Pić co 2 godziny po pół szklanki. l łyżka kwiatu lipowego. l łyżka kwiatu rumianku. Pijemy także ciepłą herbatę z malinami.

pozostawić na 10-20 minut. Antybiotyki w tym wypadku są absolutnie zbyteczne. że powikłania pogrypowe występują znacznie częściej. Po okresie wylęgania wirusa. o ile nie wystąpią jakieś powikłania. 4 szklanki wody. propolisem. Po wyciśnięciu nasączamy nim tamponiki z waty i wkładamy do nosa. przykryć. gdy w pierwszych dniach chory nie położył się do łóżka. Potem pojawiają się chrypka. Występuje w postaci mniejszych lub większych epidemii i nie należy mylić jej z podobnie przebiegającym przeziębieniem. wywoływaną przez wirusy. Napój z suszonych malin 40-60 g suszonych malin. Na l szklankę wody wsypujemy l łyżkę soli plus 2 kropelki 10 proc. Obserwacje wykazują bowiem. Jeżeli dołączy katar. niezbyt głęboko. pleców i drapanie w gardle. co trwa 1-2 dni. Podawać co 3 godziny po łyżce stołowej. Pić w dowolnych ilościach w stanach gorączkowych. Na szczęście zdarzają się one rzadko i dotyczą zwykle dzieci i ludzi w zaawansowanym wieku. propolisu. Thiocodinę. Napar z bratków 5-70 g ziela bratków.3. Chorym podaje się zwykle aspirynę lub Polopirynę plus Calcium (Polfa) rozpuszczone w pół szklanki wrzącej wody z malinami i duże dawki witaminy C. UWAGA-GRYPA! Jest ona chorobą zakaźną. czasem także katar. Ziele bratków zalać wrzącą wodą. by można je było łatwo usunąć. jeśli trzeba. Suszone maliny zalać wrzącą wodą. zaczyna się nagle gorączka. np. Występuje podrażnienie błony śluzowej gardła i krtani. 10 dag miodu. Odcedzić. a czasem dopiero po kilku dniach. nasilenie kaszlu. podgrzać do zawrzenia. Od czasu do czasu 73 . przyprawić do smaku miodem lub cukrem. Młodsze dzieci reagują dodatkowo bólami brzucha lub wymiotami. szczególnie dla dzieci. połączona z bólem głowy. W leczeniu niepowikłanej grypy ważne jest położenie się do łóżka i pozostanie w nim dostatecznie długo. ponieważ wirusy grypy nie są na nie wrażliwe. często suchy kaszel. oczywiście wyłącznie z polecenia lekarza. przykryć. który. Koniecznie wówczas należy zgłosić się do lekarza. aż do momentu ustąpienia gorączki. Katar natomiast łagodzi sok z cebuli i czosnku. Zaczyna się niewinnie. pozostawić na 10-15 minut. przepisze antybiotyki. ból ucha. trwająca kilka dni. W takich wypadkach również pacjent leczy się antybiotykami. również leki działające łagodząco na drogi oddechowe. 5. Jeśli jednak nastąpi ponowny wzrost temperatury (zwłaszcza u dzieci). które pojawia się nieraz w drugim lub trzecim dniu choroby. 4. bólami mięśni i stawów i ogólnym złym samopoczuciem. Zwykle jest to choroba niezbyt ciężka. Przy bólach gardła płuczemy je wodą z solą. starsze natomiast narzekają na bóle kończyn. Składniki wymieszać. leki przeciwkaszlowe i wykrztuśne. bóle przy oddawaniu moczu. l szklanka wody. Stosuje się jako środek wykrztuśny. i jeśli mamy. trzeba koniecznie zwrócić się do lekarza. Odcedzić. „Miodek cebulowy” (stosowany przy kaszlu) 10 dag utartej cebuli. Innym powikłaniem pogrypowym może być zapalenie płuc.

oczywiście w niewielkich ilościach. kaszlu Cetraria Islandica Cpl 3 razy dziennie po 25 kropli. musiał zrezygnować z podróży jedynie dlatego. gorczyca nie tylko podnoszą smak wielu potraw. powątpiewania o absolutnej nieszkodliwości aspiryny nie są zupełnie nowe. Dziś jest jednym z najpopularniejszych leków. a także czosnku i cebuli. Nie bójmy się przypraw. A poza tym unikać alkoholu i wystrzegać się palenia papierosów. Jeden z amerykańskich kandydatów. Już w 1969 roku angielski lekarz. Już na 440 lat przed naszą erą genialny grecki lekarz znał kojące ból i obniżające gorączkę działanie kory wierzbowej. porów. nie tylko zresztą w tym okresie. natki pietruszki. Co pięćsetna osoba łykająca aspirynę cierpi na krwotoki z żołądka oraz na objawy uczuleniowe . kisiele. zabieranej przez kosmonautów w przestworza. że jego organizm nie tolerował aspiryny. by uzupełnić utratę wody w organizmie spowodowaną poceniem się. W okresie epidemii grypy trzeba koniecznie unikać liczniejszych zgromadzeń.tamponiki zmieniamy. Mają one bowiem ogromny wpływ na nasze zdrowie. że praojcem tego środka był Hipokrates. Również w czasie grypy starajmy się spożywać więcej ciemnego pieczywa. prof. Ostatnio coraz częściej jednak słyszy się głosy o pewnych skutkach ubocznych. PRAWDA O ASPIRYNIE Odkryto ją przed 75 laty. Prawdę mówiąc. A do nich należy przecież aspiryna. Wchodzi w skład apteczki. jogurt i kefir. Dotrze jest stosować leki homeopatyczne: Apis Cpl. jaja w szklance czy na miękko. Można śmiało powiedzieć. Ale dopiero w 1828 roku łagodząca ból substancja została w formie krystalicznego proszku wyizolowana z kory wierzbowej i przez Anglika Wilkinsona nazwana salizin. Richards po przebadaniu 833 niemowląt doniósł o pewnych kłopotach z noworodkami. Z biegiem lat odkryto dalsze związki chemiczne. przebywać jak najwięcej na świeżym powietrzu. Polecane są natomiast gotowane mięsa i drób. mleko. które podrażniają drogi oddechowe i osłabiają ogólną kondycję organizmu. Aspiryna pogłębia niekorzystne zmiany w obrazie krwi u osób ze złą krzepliwością . marchwi. esiragon. uodporniają nasz organizm i pobudzają zachodzące w nim procesy. pieprz ziołowy. Można też wkładać (do nosa także) z liści mięty. selerów. dyni. mniej ciast i słodyczy. nie przegrzewać się. Piętnaście lat później Włoch Spira uzyskał z tego proszku kwas salicylowy. W czasie grypy pacjent powinien dużo pić. majeranek. sałaty. Zachęcam do spożywania surówek z kapusty kwaszonej. Przynosiły one ukojenie 74 . wietrzyć często mieszkanie. 3 razy dziennie po 25 kropli. Mogą to być domowe lemoniady z cytryny z dodatkiem miodu albo soki owocowe lub warzywne. których matki w pierwszym kwartale ciąży pobierały preparaty salicylowe. wywoływanych przez nadużycie tego niewinnego środka. piersi i stopy spirytusem Apiscum Bryoniae.ocenia jeden z internistów o światowej sławie. W wypadku kataru smarować nos Eucaliptusem.twierdzi znany hematolog. budynie. mięty. ale poprawiają przemianę materii i proces trawienia. Doskonałe są herbatki z czarnego bzu. Eucaliptus Cpl 3 razy po 25 kropli na wodzie. przewidziany jako następny do lotu na Księżyc. geranium. Dobrze jest także smarować plecy. rozmaryn. głogu i rumianku bądź z Pyrosanu z malinowym sokiem. lipy. kminek. Trzeba koniecznie jeść więcej warzyw. Bazylia. galaretki owocowe. Osoby gorączkujące powinny wystrzegać się potraw tłustych i ciężko strawnych. twarożek z różnymi dodatkami.

po jej zażyciu ludzie natychmiast kąpią się w przeręblu albo biegają po śniegu przy siarczystym mrozie. a tym samym uodpornić na choroby. Niemniej jednak. kichają. wreszcie krzyż i łopatki. by przemoczone buty. że przy byle okazji dzieci kaszlą. na podstawie moich długoletnich doświadczeń mogę stwierdzić. stosując nacieranie całego ciała zimną wodą z dodatkiem soli (l łyżka soli na szklankę wody) lub octu. nie polecam aż tak skrajnych metod. z fabryki Byera. Osoby. Osoby skłonne do krwotoków z żołądka nie powinny przyjmować aspiryny w ogóle. Po kilku dniach zaczynamy polewanie pleców i kręgosłupa. Może powodować uczulenia u osób nie tolerujących salicylanów. przebadał jego terapeutyczne działanie i w dwa lata później zgłosił lek do opatentowania. którzy przez całe życie pracują na powietrzu. niemniej są skrupulatnie brane przez naukowców pod uwagę. które tak robią.został przemianowany na aspirynę. najwyżej 1-2 minuty. Po zabiegu nie wycieramy się. które mówią o skutkach ubocznych. zawsze od dołu w kierunku serca. potem polewamy ramiona. wkładamy ciepły szlafrok i gimnastykujemy 75 . brzuch. Zasadniczą sprawą jest uodpornienie nóg na zimno i przemoczenie. pośladki. poprzez kolana. wydają się wyjątkiem. biodra. nie powodowały choroby? U naszych wschodnich sąsiadów popularna jest „bania”. nie odczuwając chłodu i nie przeziębiając się. Można to osiągnąć. po czym kładziemy się do ciepłego łóżka. że organizm można zahartować.biały. powinny uzgodnić z lekarzem. najpopularniejszym lekiem na świecie. Nacieramy energicznie ciało szorstką rękawicą. Latem możemy biegać codziennie przez kilkanaście minut po trawie pokrytej jeszcze rosą. Do tego samego zresztą mają skłonności dorośli. są zdrowe. Skargi na bóle żołądkowe skłoniły syna do poszukiwań lepiej tolerowanego środka. Dodatkowo radzę polewać się zimną wodą. Powinno to trwać krótko. łapią wszelkie infekcje. zaczynając od nóg do góry. ani przez zbyt długi okres. Nie ma na świecie leku o doskonałym i bezbłędnym działaniu. Robimy to za pomocą prysznicu. Kwas acetylosalicylowy . Oczywiście. zawsze zgodnie z ruchem wskazówek zegara. nie powinna być przyjmowana ani w zbyt dużych dawkach. u Finów „sauna”. Ojciec Feliksa Hoffmana. HARTOWAĆ CZY CHOROWAĆ? Wiele matek skarży się. które dotychczas przyjmowały aspirynę. te kilka. Muszą więc i aspirynę obciążać pewne „grzechy”. Obecnie jest ona rzeczywiście. mają chrypkę. przed użyciem należy ją dokładnie rozdrobnić i obficie popić. były jednak niesmaczne i drażniły błonę śluzową żołądka. Co zatem robić. czy zimniejszy podmuch wiatru. Można także postępować inaczej: do wanny nalać zimnej wody do wysokości 10 cm i dreptać w niej 2-4 minuty. następnie opłukujemy nogi i wkładamy ciepłe skarpety z wełny owczej. także leczył swój reumatyzm tymi preparatami. by zahartować i uodpornić organizm na tyle. następnie piersi. krystaliczny proszek . Odkrył go w 1897 roku. Dreser. Zawsze przed użyciem leku z aspiryną zażyć łyżeczkę zmielonego siemienia. a farmaceuta z koncernu Bayera. chemika. Polewanie rąk zaczynamy od palców. odporne na wszelkie choroby. sprawne fizycznie i umysłowo. Spośród wielu tysięcy publikacji na temat jej dobroczynnego działania. Kobiety w ciąży. czym ewentualnie zastąpić ten lek.w cierpieniu przede wszystkim reumatykom. najlepszym tego przykładem są ludzie.

Powstałe w ten sposób ciepło rozgrzewa ciało. w półpaścu. niekiedy ratują zdrowie choremu. grożącej porażeniem ośrodków mózgowych i porażeniem mięśnia sercowego. W przewlekłych stanach gorączkowych zioła te wpływają na poprawę samopoczucia chorego. gotowaną cielęcinę. Jeśli ktoś bardzo źle znosi zimną wodę. a także poprawia pracę serca. wysypek skórnych.organizm zaczyna czerpać energię z zapasów energetycznych ustroju. kurczaka. berberysu. białek mięśni i z narządów. powiedzmy od pół minuty. Doskonale też uodparnia i hartuje organizm czosnek i cebula. A gdy organizm oswoi się z zimnem. wreszcie kapusta kwaszona z dodatkiem natki pietruszki. aż do momentu zupełnego oswojenia się z zimną wodą. Następnie ciało spłukać błyskawicznie zimną wodą. wchodzimy na pół minuty do wanny z zimną wodą. jaja na miękko. W bardzo wysokiej gorączce. do czego przyczynia się zwiększony rozkład białek ustrojowych. pobudza krążenie krwi. twaróg. wszystkie zabiegi powinien dawkować ostrożnie. Stan taki nie może trwać długo. Zalecam również spacery po świeżym powietrzu i wycieczki rowerowe. tawuły. Doskonałe rezultaty osiąga się także w inny sposób: co trzeci dzień. dzieci dwa razy dziennie po tyle kropelek. założyć skarpety i wejść do łóżka. stojąc w wannie. obmywać się zimną wodą z octem lub solą. ZIOŁA PRZECIWGORĄCZKOWE Do ziół przeciwgorączkowych należą: kwiat bzu czarnego. Zapobiegawczo możemy także zażywać propolis: dorośli 25 kropelek dziennie. dopiero co spadłym śniegu. kwiatostan lipy. Wytrzeć się porządnie ostrym ręcznikiem. z tkanki tłuszczowej. W celu uzupełnienia niedoborów białka należy choremu podawać mleko.się przynajmniej przez 5 minut. bezpośrednio po wstaniu z łóżka. wirusowych. Zalecam stosowanie diety lekko strawnej. Można także jedynie po natarciu nóg zimną wodą z octem lub solą. Gdy utrzymuje się gorączka. Potem rozszerzyć powierzchnię masowania na całe ciało. cebulki i zmielonej. a w ślad za tym wzrasta zapotrzebowanie organizmu na energię. słonecznika. rozpoczynając zabieg od stóp. obniża gorączkę i hamuje rozwój choroby. wzrasta przemiana materii. Stosowanie tych ziół wywołuje poty. ziele fiołka trójbarwnego. ile mają lat. kora wierzby. Środki przeciwgorączkowe należy stosować w przypadkach zakażeń bakteryjnych. bowiem następuje wyczerpanie organizmu i osłabienie. owoce maliny. zimą możemy biegać boso przez 1-2 minuty po świeżym. suszonej pokrzywy. wydalanie wody i elektrolitów. pączki topoli. Witaminy takie występują w sokach ze świeżych warzyw i owoców. po czym nie wycierając się nakładamy ciepły szlafrok i wracamy pod kołdrę. Nadmierne ubytki wody należy uzupełniać podawaniem 76 . I ostatnia ważna sprawa: dobrze byłoby rano lub wieczorem szorować nogi wilgotną szczotką. chudą rybę. Zasadą kuracji hartującej jest rozpoczęcie jej późną wiosną czy latem i konsekwentne kontynuowanie przez wszystkie pory roku. np. aż do pachwiny. nadto witaminy w większych ilościach. Jeśli zapotrzebowanie nie zostanie pokryte przez pożywienie . Zabieg ten systematycznie powtarzamy. przy czym ważne jest. Można też początkowo. po czym również należy wejść pod kołdrę. aby zachować kierunek do serca.

grypy lub innych chorób infekcyjnych. które je wywołują. zaczęto opracowywać inne. Bóle z tyłu i z przodu czaszki. ziele majeranku. miażdżycy. które trwają dłużej niż trzy dni lub powtarzają się często. wywołujące nieraz wymioty i zakłócenia w widzeniu. pietruszki. mniszka. takich jak gniew.aloes lub Normosan. guzików mózgowych lub podrażnienia mózgu przez stan gorączkowy. Toteż przez długi czas przypisywano przyczyny bólów głowy skurczom naczyń mózgowych. ryb. Bóle czoła. jeszcze dotychczas znane. karku. zapalenia mózgu. kolendry. cykorii. selera. co obniża gorączkę. Ponadto napary z ziół wzmacniających apetyt. Zalecam stosować Pyrosan. dolegliwości nerek. W bezsenności i stanach podniecenia nerwowego podawać mieszankę ziołową uspokajającą Nervosan.płynów w ilościach co najmniej 2. powstają krótkotrwałe napady bólowe. Zalecam soki z marchwi. niestrawności. Sam mózg jest w pełni nieczuły na bóle. Z powodu zdenerwowania i działania czynników psychicznych. buraka czerwonego. są częstym następstwem nadciśnienia krwi. PORADY W BÓLACH GŁOWY Wszystkie przyczyny bólów głowy nie są. że jego czaszka jest wypełniona płynem. Również bóle głowy. Ponieważ jednak stosowane stale środki lecznicze nie usuwały dolegliwości. sałaty i rzodkiewki. niestety. prawie zawsze występujących jednocześnie u palaczy. irytacja itp. W zaparciach podawać ziołowe środki pobudzające perystaltykę jelit . B1 i B2 po 3 mg dwa razy dziennie. drapacza lekarskiego. kwiat krwawnika. Występujące nagle męczące bóle skroniowe są spowodowane przez stany zapalne obrzękłych arterii skroniowych. babki lancetowatej. W przeciwnym wypadku dochodzi do zalegania pokarmu w żołądku i jego psuciu się. co ułatwia trawienie. wit. goryczki. Po ustąpieniu gorączki wskazane jest podawanie choremu przez kilka dni potraw jarskich z cebulą i czosnkiem. Promieniowanie bólu z oczu. Ziemniaki spożywane same. mijające zwykle po jednej lub dwóch godzinach mogą oznaczać. a przy wstawaniu rano bóle z tyłu głowy. w żadnym wypadku nie powinny 77 . jajek. owoc anyżu. konieczna jest natychmiastowa interwencja lekarza. nadużywaniu alkoholu i nadmiernemu paleniu papierosów. silne jednostronne bóle głowy są często sygnałami ostrzegawczymi ostrych ataków jaskry. Należy unikać zdenerwowania i stresów. tysiącznika. Pożywienie powinno być podawane w małych ilościach co trzy godziny. kopru ogrodowego. do których należą: korzeń arcydzięgla. Bóle głowy towarzyszą niedrożności nosa. udar słoneczny lub rozpoczynające się zapalenie opon mózgowych. natomiast opony i naczynia mózgowe mogą być bolesne. bylicy bożego drzewka. bez mięsa. zaparciom.5 litra dziennie. W wielu z wymienionych przypadków bólów głowy. Należy dbać o regularne wypróżnianie. liść mięty. a w szczególności dwóch ostatnich. W zależności od umiejscowienia i czasu trwania bólów głowy można określić różne przyczyny. Ogólne „brzęczenie” w czaszce jest zazwyczaj następstwem przeziębienia. Jeśli pacjent ma uczucie. szpinaku. że istnieje zapalenie zatok bocznych nosa lub procesy zwyrodnieniowe w kręgach szyjnych. iż chore są zęby. to przyczynami mogą być choroby infekcyjne. skuteczniejsze terapie.

a także unikać stresów. Samoleczenie jest dozwolone jedynie w lekkich przypadkach lub jako pomoc natychmiastowa. rumianku. nad brzegiem rzeki czy morza. Jednorazowo bierze się l lub 2 łyżeczki ziół na l szklankę wrzątku. Zaleca się również stosowanie naparów z dziurawca. Ja jednak nie zalecam stosowania środków przeciwbólowych. aż powstanie płyn o zapachu żywicy. ziele dziurawca. spożywanie cebuli i czosnku. oczywiście bez cukru. przecedzą się i lekko podgrzewa. szpinaku lub mieszanego z marchwi. mięty pieprzowej. radzę wysypiać się. Można także pić napary z ziół. które ratują się jak mogą. a następnie zalewamy spirytusem w porcji 1:1. polewanie zimną wodą kolan i bioder (ale nie zaraz po posiłku). natomiast w migrenie wspomagają leczenie środkami farmakologicznymi. ograniczając się do potraw lekko strawnych. które aktywizują procesy życiowe. których zastosowanie nie powoduje skutków ubocznych. Bóle łagodzi przyłożenie do czoła chusteczki. rozmarynu. nie jadać solidnych kolacji. 1. Kneipa kąpiele nóg. liścia mięty pieprzowej. melisy. Cierpiącym na bóle głowy pomaga nieraz jedna filiżanka kawy. skronie i nasady dłoni w miejscu wyczuwalności pulsu. Grzegorz Franciszek Sroka w swym „Poradniku zielarskim” poleca następującą mieszankę ziołową. Płuczemy go w ciepłej wodzie w szklanym lub fajansowym naczyniu. Zaleca się też picie soków ze świeżych warzyw. tymianku. które często trapi ból głowy czy migrena. półkąpiele. by poczuć ulgę. żurawin. Wystarczy kawałkiem bursztynu potrzeć kark. Terapia akupresurowa Nacisk palcem na zewnętrzną stronę dużego palca u nogi. buraka i ogórka. Pije się je rano i wieczorem. Osobom. które w wielu wypadkach mają korzystne działanie w zwykłych bólach głowy. którym można nacierać bolące miejsca. Jestem zwolenniczką terapii naturalnych. Po 20 minutach.być lekceważone i wymagają porady lekarza. a przy występowaniu tych dolegliwości wieczorem . Zażywane bowiem przez dłuższy czas niszczą wątrobę i. lawendy. 2. Bursztyn rozpuszcza się powoli i długo. wreszcie chodzenie boso po rosie. burakami. nie mówiąc o alkoholu. zjeść przed snem łyżeczkę miodu lub 1-2 jabłka. masaż dużego palca od strony podeszwy oraz 78 . sosny. ziela jemioły i ziela nostrzyku. Osobom cierpiącym na bóle głowy o. nasiadówki w wannie. co tu dużo mówić. np. a nawet ustępują bóle głowy i zmęczenie.jedna szklanka dobrego wina lub piwa. POMOC W MIGRENIE Na migrenę cierpi wiele kobiet. szałwi lekarskiej. wzmacnia się organizm. A przede wszystkim bezwzględnie rzucić palenie papierosów. stosując według starej metody dr. ogórkami czy sałatą. Bursztyn można również rozpuścić w spirytusie. w miejscu gdzie kończy się palec i powstaje małe wgłębienie. gdy naciągnie. Miesza się razem po 100 g kwiatu rumianku i kwiatu lipy oraz po 50 g liścia melisy. marchwi łączonej ze szpinakiem. doraźna. Od bólów głowy można często uwolnić się. zimny kompres na czoło i kark. kozika lekarskiego. zawierającej liście brzozy. marchwi i selera bądź marchwi ze szpinakiem. Terapia sokowa Popijanie soków z dyni. zmartwień i przemęczenia. jednak nie za długo. Doradzam również zastosowanie bursztynu: przez pocieranie ciała bursztynem przenikają do organizmu elektrony. ich działanie jest ograniczone.

trudności i kłopoty domowe są gorsze w skutkach aniżeli najintensywniejszy wysiłek fizyczny. kierując strumień wody na głowę i plecy. Jeśli ktoś woli. Bardzo ważne jest przeciwdziałanie zmęczeniu. Śniadanie powinno być posilne. Terapia magnezowa Zażyć rozpuszczone w wodzie 5 mg magnezu (tabletka lub granulat). to samo dotyczy również niektórych mężczyzn. Po przebudzeniu warto trochę poprze-ciągać się w łóżku. filiżanką gorącej wody i odstawiamy na osiem minut do naciągnięcia. przykrywamy gazą. można np. Zdarza się nawet. I tak np. Stałe napięcie. jak i psychicznie. kładą na skronie plasterki surowych kartofli i moczą nogi w gorącej wodzie z dodatkiem gorczycy. plus jedna łyżka zarodków 79 . bazylii. rowerek. często brak zadowolenia i satysfakcji z pracy. najlepiej dwa razy dziennie. Lepiej nastawić go na nieco wcześniejszą godzinę. lawendy lub napar z majeranku. 4. której pomaga tzw. kilka solidnych głębokich wdechów i wydechów. Jesteśmy senne. Może składać się ono z płatków owsianych. uzupełnione zieleniną. JAK PRZECIWDZIAŁAĆ ZMĘCZENIU? Współczesna kobieta narzeka na stałe zmęczenie. Terapia ciepłem Przyłożyć do bolących skroni butelkę z ciepłą wodę lub puścić na bolące miejsca strumień powietrza z suszarki. zalanych poprzedniego dnia mlekiem. od strony wewnętrznej. Zmęczona jest zarówno fizycznie. postawi nas na nogi. Znam też osobę. może założyć ciepłą czapkę. Przypominam przepis na ocet jabłkowy: obierki z jabłek wrzucamy do dużego słoja i zalewamy osłodzoną wodą (na szklankę wody trzy 1/2 łyżki cukru). Terapia ziołowa Popijamy wolno. Mimo wieloletniej praktyki często uczę się od swoich pacjentów. myśl o najmniejszym wysiłku wprowadza nas w popłoch. zimny prysznic i 5 minut gimnastyki. zupełnie rozbudzić. że już po urlopie wstajemy rano z uczuciem ogromnego znużenia. wielu osobom na bóle migrenowe pomaga filiżanka gorzkiej kawy z dodatkiem 2 dużych łyżek soku cytrynowego. 5 kropli olejku lawendowego dać na kostkę cukru i wolno ssać. tyle że trzeba regularnie używać budzika. małymi łykami. 6. tuż przy palcu następnym: masaż skroni z jednoczesnym użyciem spirytusu bursztynowego. Terapia wodna Wziąć gorący prysznic. apatyczne. Oczywiście. Po trzech tygodniach ocet przecedzamy przez lejek z kawałkiem waty i możemy go już używać. którzy drogą samodzielnych poszukiwań znaleźli najskuteczniejsze dla siebie metody leczenia. a w szczególności na partie wokół kręgosłupa.3. Po wstaniu pobudzająco działa króciutki. 1-2 min. herbatę z melisy. 5. pośpiech. Inni stosują masaż brzucha. Ponieważ w aptekach ziołowych są do kupienia olejki z tych ziół. Ciepło powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych. wypita na czczo z łyżką miodu i 34 łyżeczkami octu jabłkowego. potem gorąca kąpiel i zjedzenie dwóch jabłek. Są na to rady i to dość proste. Napar przygotowujemy zalewając łyżkę stołową ziół. Szklanka zimnej wody lub wody mineralnej bez gazu.

Do pracy. Zaleca się noszenie elastycznych pończoch. zwany cytryną Północy. Najlepiej z razowego chleba posmarowanego masłem i posypanego kminkiem. koperek. Również młodzież na śniadanie powinna zjeść talerz mlecznej zupy z otrębami. Można ją też zjadać na surowo. którą można dodawać do dżemów (leczy naczynia krwionośne) lub zaparzyć razem z różą czy dziurawcem. Można do niej dodać suszony koperek. ziele szanty i jemioły.. zamiast słodkich bułek. Możemy z niego robić galaretki. Żylaki mogą być zamknięte i otwarte. Pić 2-3 razy dziennie po jedzeniu. stałego przemęczenia kończyny i w następstwie tego zwapnienie i rozszerzenia żylnych naczyń krwionośnych. kwiat i korę kasztanowca. ziele ruty. przecedzić. którą można ususzyć wiosną (lub kupić w aptece) i przez cały rok pokruszoną dodawać do potraw. A przede wszystkim zapomnieć o kłopocie. niedoceniane źródło wit. Poza tym radzę jak najwięcej przebywać na świeżym powietrzu. Powstają one w wyniku zaniku zastawek żylnych. Odrzucamy zielone liście. Łyżeczkę wymieszanych ziół wsypać do szklanki wrzątku. Pomocne mogą się okazać zioła jako napar do picia i okładów. jajko lub plasterek wędliny. Leczenie . Lepiej wypić szklankę melisy czy napar z szyszki chmielu bądź łyknąć pół łyżeczki Nerwogranu i popić go wodą. Do tego pomidor. C.. jest niezmiernie bogaty w wit. Żylaki mogą być również skutkiem wrodzonego upośledzenia ściany i zastawek żył lub pozakrzepowej niedrożności żył głębokich.. Można stosować również odwar: kora kasztanowca. a nawet chorobę wrzodową dwunastnicy. ziele krwawnika. Doskonała jest również jarzębina przesmażona z cukrem. nie przenośmy swych frustracji na teren domu i odwrotnie. Na zmęczony organizm doskonale działa pokrzywa.pszennych i 2-3 łyżki otrąb. gotować 2-3 min. PORADY NA UMĘCZONE NOGI Tak. resztę przepuszczamy przez sokowirówkę. Sok ten ma wspaniałe właściwości wzmacniające. bolące stawy. Napar do picia przygotowuje się biorąc kwiat kupalnika (arniki). kwiat rumianku. tak ważną dla zdrowia i samopoczucia. marchewka. jabłko. szczypiorkiem czy pietruszką z listkiem sałaty lub cykorii. gruszka czy śliwki. kłącze perzu. powidełka. zabieramy solidne „zielone” kanapki. wreszcie garstka płatków kukurydzianych. odcedzić. Na naszych stołach w okresie zimy powinna częściej gościć kapusta kwaszona.napar z mięty i dziurawca lub melisy. ziele rdestu ptasiego. obfite i. naciągać 20 min. nieżyty żołądka i jelit. tu będzie mowa o żylakach. niestety. Ćwiczenie powtarzamy pięć razy.zachowawcze. Gotować 15-20 min. stajemy na chwilę w otwartym oknie lub na balkonie i głęboko wdychamy powietrze. cebulę drobno pokrojoną. Nie słodzić. dżemy. psującym trawienie i nasze samopoczucie. kora wierzby. następnie obydwoma rękami ściskamy dolną część żeber oraz górą brzucha czyli przeponę i robimy wydech. który wtedy nie stanie się problemem. Zamiast kawy . w chorobach płuc i wątroby. Codziennie przez miesiąc radzę również pić szklankę soku z surowej kapusty. A jeśli w zabieganym życiu nie możemy wygospodarować sobie kilku minut. Również lubczyk i arcydzięgiel oraz kwiat dzikiego bzu mają właściwości wzmacniające i lecznicze. kwiat nagietka. majerankiem. Leczniczo działa także na nerki. ziele krwawnika. popijać dwa 80 . często występuje to przy niewydolności serca i złym krążeniu. I jeszcze jedno: jeśli w pracy spotka nas jakaś przykrość. Do tego zielona pietruszka. Berberys. utartą marchew lub seler. Kawałek sera. C. kwiat jarzębiny.

chodzić na krótkie spacery z laską. miesza z olejem i odrobiną soku z cytryny) zawiera witaminy. Odwar do moczenia nóg. Kto nie ma czasu na przyrządzanie sałatki. ziele drapacza lekarskiego. posypując nimi posmarowany masłem razowy chleb. ZIOŁOWE ŚRODKI NA WZMOCNIENIE Bardzo nieliczni wśród nas cieszą się siłą i zdrowiem. Zalecenia: poprawić trawienie i stosować prawidłowe zestawy produktów spożywczych. co i kiedy stosować. przewyższającą swymi wartościami sałatę. a obecnie rośnie wszędzie -w Europie.razy dziennie 1/3 szklanki po jedzeniu. nie stać długo na nogach. dbać o codzienne wypróżnienia. Kto nie lubi surówki z mniszka. których zioła są w stanie nam dostarczyć. I dla nich właśnie przeznaczone są poniższe uwagi. Trzeba tylko wiedzieć. Z tej ilości uzyska się 1/2 szklanki witaminowego. Tego samego odwaru można użyć 2-3 razy. znacznie więcej jest takich. uczucie zmęczenia oraz poprawiającego wygląd cery naturalnego leku. usiekanych lub przepuszczonych przez maszynkę. młodych. Afryce Północnej.niewieścią stałością. w ziołach bowiem i w witaminach. nie zdając sobie sprawy. mleczem lub w ludowej gwarze . czy po chorobie. SAŁATKA DLA ZMĘCZONYCH Ludzie szukają skutecznych środków przeciwko objawom wiosennego zmęczenia. gromadząc zapas na najbliższe dwa. substancje krwiotwórcze. do posiłków wprowadzić surówki z chrzanem lub cebulą. kora dębowa w równych ilościach. odstawić na 20 min. że w wielu przypadkach rosną one tuż pod okiem.notabene jest jego bliską krewną. kwiat nagietka. Namoczyć kompres i przykładać do rany żylakowej dwa razy w ciągu dnia i na noc. zwaną mniszkiem. którzy uskarżają się na osłabienie . liść babki lancetowatej. Brać Digestosan lub Gastrogran. może przeprowadzić wiosenną kurację z użyciem soku. przyprawia się ją odrobiną czosnku. starannie wypłukanych listków mniszka (jest trochę gorzkawa. w Azji. Kora wierzbowa. 81 . likwidującego brak apetytu. ani na wyciskanie soku.czy to z przepracowania. kwiat arniki. Była ona znana już w czasach starożytnych.. okalającym bloki. czy -wreszcie wskutek trudnych warunków życia i pracy. kłącze tataraku. składniki leczące dolegliwości wątroby. w Ameryce. która . zielonych. Okłady: kwiat kasztanowca. Z tych względów właśnie mniszek jest uważany (szczególnie we Francji) za niezwykle cenną roślinę dietetyczną. na przykład na trawniku. Zmieszać. Chodzi o roślinę. „oczyszczające” nerki i krew. kryje się cały arsenał środków wzmacniających. gotować 5 min. do naciągnięcia. przy otwartych żylakach nie nosić pończoch elastycznych. wyciśniętego z 1/4 kg listków. trzy łyżki gotować w czterech litrach wody i w takim odwarze moczyć codziennie nogi. soli i pieprzu. na łące przy ogródkach działkowych lub w najbliższym parku. trzy dni. wsypać 5 łyżeczek do pół litra wody. Odpoczywać w ciągu dnia trzymając nogi wyżej. poprawiające przemianę materii. Z weekendowej wyprawy można ich przywieźć cały bukiet. Sałatka ze świeżych. może po prostu usiekać parę opłukanych i osuszonych listków.

które bez tych przypraw przechodzą przez nasz przewód pokarmowy nie strawione. że miesiączkowanie 82 . przetacznika. że pokrzywa jest doskonałym środkiem odżywczym również dla ludzi. ale objawami schorzeń ogólnych. Dalej postawić należy inne „zioła do jedzenia”. a najczęściej przy zaburzeniach przemiany materii zdarza się. choroby kobiece nie są przeważnie chorobami. a zatem ze znacznie mniejszym pożytkiem dla organizmu.mielone. a więc skutkuje przy takich objawach. co oczywiście każde dziecko będzie wolało od tranu. ułatwiają więc organizmowi ludzkiemu przyswajanie wielu składników pokarmowych. nieraz utajonych. bratka polnego. papryka. owoc dzikiej róży.każde z nich można zażywać sproszkowane. których osłabieniu ongiś przeciwdziałał tran (dziś z powodu wzrastającego zatrucia mórz o tran jest coraz trudniej) dajemy siemię lniane. macierzanki. tzn. szczególnie w rekonwalescencji. krwawnika. istnieją jeszcze środki ziołowe bezpośrednio i wzmacniające. W miarę jak dziecko staje się młodzieńcem. inaczej występujących u kobiet. bylicy pospolitej. Oprócz tych. Do wzmacniających zaliczamy ponadto: ziele rzepiku. takie jak: kminek.oczywiście sproszkowana. prosiętom itp. nazwijmy je. który objawia się cuchnącym potem. że młodą pokrzywę dobrze jest dawać całemu inwentarzowi żywemu w okresie rozwojowym: kurczętom. ale jadamy w niewielkich ilościach. tymianku. Ich działanie dla organizmu ludzkiego jest ogromnie ważne. świetlika. pieprz prawdziwy i ziołowy. Pobudza ona pracę wątroby. a ponadto likwiduje taki stan zagłodzenia witaminowego. jak pękanie warg. ziołowe środki wzmacniające można zażywać przez długie lata. kolendra. że pośrednie działanie wzmacniające mają wszystkie przyprawy trawienne. bukowicy. „KOBIECE” ZIOŁA Tzw. majeranek. inaczej u mężczyzn. maliny.podobnie jak kozieradka .jest wszystkich 54. Doświadczone gospodynie wiejskie wiedzą. poprawia j działanie soków trawiennych i jest dobrym dostawcą wielu witamin. kuklika. zwiększa . że żadne ujemne skutki uboczne nie wchodzą w rachubę. czarnuszka. Poprawia ono apetyt. werbeny. a wzmacniające działanie siemienia jest tylko nieznacznie słabsze. ale mało kto wie. anyż.Zacznijmy od pacjentów najmłodszych. Pokrzywa . gdyż wbrew ogólnemu mniemaniu nie są . kwiat stokrotki. łuszczyca. mielone z cukrem w proporcji 3 łyżki siemienia + l łyżka cukru. trzustki. to przyprawy tylko smakowe.. Oczywiście . wystarczy raz na dzień mniej niż pół łyżeczki. działających j odżywczo i wzmacniających należy nasienie kozieradki. których nie parzymy. pleśniawki. wrzodzianki. w osłabieniu pochorobowym. bluszczyka. korzeń podróżnika. zwiększa ilość krwinek czerwonych (ważne przy anemii!). po niektórych antybiotykach. ani nie gotujemy. przedawkowanie jednej tylko kozieradki może się objawić „kozim” zapachem potu.ilość krwinek czerwonych. Przy pewnych stanach osłabienia pochorobowego. Co jest w takiej ziołowej kuracji wzmacniającej najważniejsze? To. żołądka. pęcherzyca czy krwawnice. szyszki chmielu . homoroidy. ale trawienne. Do czołowych środków regulujących przemianę materii. pośrednich. gorczyca estragon . należy przypomnieć. Jadać dwa razy dziennie łyżeczkę. a wtedy wystarczy dawkę dzienną zmniejszyć. liść czarnej porzeczki. dwa razy dziennie łyżeczkę. Dzieciom.

to znaczy . pasta Fitolizyna. mięty. mamy sygnał. jak: mieszanka Urosan. że ma charakter prawie krwotoku. Zaparzamy go w proporcji l łyżka na szklankę wrzątku i pijemy 3 razy dziennie. zmieszanego w równych ilościach.chemicznych środków rozgrzewających (polopiryny. granulat Urogranu. lukrecji. liść mącznicy. kłącze perzu. Oczywiście . liść poziomki. Przepis na odwar z wymienionych ziół jest jeden: łyżkę rozdrobnionego ziela należy zalać szklanką wrzątku. Najlepszym środkiem przeciwkrwotocznym jest ziele tasznika. że ich przyczyną jest niedostateczna praca nerek. Wówczas pijemy zioła moczopędne: liść brzozy. wiosennej. Należy ich szukać w sklepach zielarskich i zaparzać według przepisów na torebkach. połonicznik. blednicy itp. Przy miesiączkowaniu skąpym i bolesnym stosujemy nagietek (suszone kwiaty pomarańczowej odmiany tego kwiatu . którą można używać 2 razy dziennie po 50 kropli. liść borówki-brusznicy. korzeń wilżyny. W naszym pożywieniu powinny się znaleźć seler. majeranku. pietruszka i kalafior. kwiatu jasnoty i kłącza pięciornika. Białe upławy mogą być objawem blednicy już mocno zaawansowanej. braku wapna w organizmie. Przy łagodniejszych bólach stosujemy kwiat lipy. niekiedy jest tak obfite. sok brzozy. Łyżkę drobno pociętego ziela. krótko zagotować i pić 3 razy dziennie po jedzeniu. Dobry również jest kwiat białej konieczny.l ilość. krótko zagotować. rdest ptasi.u chłopców w okresie mutacji. skrzyp. sproszkowany korzeń kobylaku . samo lub razem z rdestem ostrogorzkim. a także herbatka ekspresowa Urtica fix . że najczęściej występuje u młodzieży w wieku przejściowym. 83 .odmiana kanarkowo-żółta nie ma wartości leczniczej). odcedzić i pić 3 razy dziennie po jedzeniu. należy zalać szklanką wrzątku. RADY NA UPŁAWY Jest to dość częsta dolegliwość kobieca spowodowana zakłóceniami w przemianie materii. Obecnie jest w aptekach Tinctura Calendulae.pita 3 razy dziennie po szklance (zaparzona z 2 torebek).trwa tydzień lub dłużej. chininy itp. Silniejsze działanie lecznicze osiągamy stosując mieszankę z ziela krwawnika. przyrządzonej na szpinak. liści rozmarynu. a bardzo często jest ogromnie bolesne. Tym naparem można też dokonywać irygacji. częste lub zgoła piekące oddawanie moczu. Dobrze działają gotowe preparaty. bzu czarnego. Dobrze działa nalewka spirytusowa ze świeżych liści . jadane w postaci surówki. reguluje ona radykalnie pracę jajników. Można stosować mieszankę: sproszkowany suchy liść pokrzywy . jeżeli zachodzi podejrzenie ciąży. powtarza się częściej niż co cztery tygodnie. pączki brzozy. miodzie lub mleku 2 razy dziennie. u dziewcząt w okresie pokwitania. Jeżeli upławom towarzyszy zwiększone parcie na mocz. TRĄDZIK MŁODZIEŃCZY Trądzik pospolity (Acno vulgaris) zwany jest młodzieńczym dlatego. poczynając od młodej. Bywa też pochodną nadmiernej ilości kwasów w moczu.2 ilości.) również wówczas stosować nie wolno. po 2 łyżki takiego proszku w syropie. ziele nawłoci. Z ziół stosujemy wówczas pokrzywę we wszystkich możliwych formach.pita 3 razy dziennie po łyżeczce. Wszystkich tych środków nie stosujemy w żadnym wypadku.

przed posiłkami. Takich szklanek należy w ciągu dnia wypić 2 do 3 przed jedzeniem. korzenia łopianu. w dalszym jednak rozwoju.to maseczka ziołowa nr 6 . Uzyskany odwar wlewamy do wody kąpielowej. Najważniejsze będą jednak zioła do użytku wewnętrznego.picie odwarów ziołowych. zmieszanych w równych ilościach. a następnie małą łyżeczkę odwaru rozcieńczyć 1/4 szklanką wody i w tym płynie maczać gazę. słaba praca trzustki. Podkreślić trzeba. liścia poziomki. ziele bratka. zaburzenia w czynnościach przewodu pokarmowego czy wreszcie jednostronne odżywianie . tarczycy).krosty poczynają się zmieniać w coraz większe ropne wrzodziki. zostawiają po sobie ślady w postaci mniejszych i większych dziur w skórze. złe wydzielanie żółci. ziela dziurawca. odmierzyć l łyżkę stołową mieszanki na szklankę wody i gotować krótko. ziele macierzanki należy zmieszać w równych ilościach. zła praca nerek. któremu sprzyjają: łojotok. zatrucia 84 . W celu szybkiego usunięcia trądziku można również robić kompresy z odwar . Korzeń łopianu. podejrzanych krostek należy się zainteresować przyczynami wewnętrznymi.3 litrach wody przez 15 minut. igliwiem sosny lub świerku. Jak poprzednio należy pić 2-3 szklanki tego odwaru dziennie. złe trawienie i zła przemiana materii. Jeśli to możliwe (wanna) to te wodne należy wzbogacić ziołami: tymiankiem. gotowanych krótko w proporcji łyżka mieszanki na szklankę wody. skrzypem. nawet po starannym wyleczeniu. miętą. Osobom skłonnym do rozwolnień zaleca się drugi zestaw ziół. korzeń mniszka. kąpiele słoneczne i wodne. bez ziół „do wewnątrz”. którą może być: niedomoga wątroby. albo: „to przejdzie z wiekiem”.jak opiewa napis na niej: „Dla cery tłustej z trądzikiem” (przepis użycia załączony do opakowania) oraz gotowa maseczka ziołowa Degrosan. zaparcia. jak również . korzeń mydlnicy. a nie tłumaczyć sprawy naiwnie: „to jest ostra krew”. ziela piołunu. którą najlepiej zemleć i zażywać mniej niż pół łyżeczki takiego proszku. czyli czopu łojowego w podskórnych przewodach łojowych. Dlatego też już z pojawieniem się pierwszych. rumiankiem. PIELĘGNACJA WŁOSÓW Wypadanie włosów może mieć różne podłoże. Odwar przyrządzamy z korzenia dzięgla. Bo jednak ślady pozostają na długie lata. korzeniem tataraku. dobrze jest zastosować oba jednocześnie. że nie da nam dobrych wyników stosowanie wyłącznie zabiegów zewnętrznych. Następnie bardzo ważne jest świeże powietrze.Ropny stan trądzika wytwarza się wokół tzw. które mieszamy w równych częściach i w łącznej ilości nie więcej niż 20 dag gotujemy w 2 . zaburzenia w wydzielaniu gruczołów dokrewnych (np. kwiatu nagietka i kory wierzbowej zmieszanych w równych ilościach gotować tę mieszankę krótko. kwiatu rumianku. którą przykładamy do twarzy na 1 godzinę i na dłużej. kory dębowej. ni słodzić. bez należycie urozmaiconego pożywienia (dużo owoców i warzyw). ziela szałwii. Pierwszy . Codziennie pić przez 2 miesiące łyżkę drożdży zagotowanych w 1/2 szklanki wrzącej wody. a więc skłonność do cukrzycy lub stan podcukrzycowy. które. Istnieją dwa gotowe środki ziołowe do zwalczania trądzika. zaskórnika. obficie popijając wodą. Masowe wypadanie włosów (za dopuszczalne uważamy 50 włosów dziennie) jest objawem chorobliwym i na pewno ma swoją poważną przyczynę wewnętrzną. zła przemiana materii. brak słońca i powietrza. W lżejszych formach trądzik uzewnętrznia się zwykłymi krostami.

PP i B6 oraz 10 ampułek Biostyminy. Całość odstawić w ciemne miejsce. kwiat rumianku. Zioła parzymy w proporcji dwie łyżki na szklankę wrzątku. brak witamin w wyżywieniu. Ziele skrzypu osusza skórę głowy. rozczesując włosy rano . jeśli zamierzamy myć głowę rano. naświetlanie promieniami rentgena oraz wiele innych mniej uchwytnych przyczyn. odtłuszcza i nadaje włosom śliską jedwabistą puszystość. co chcemy osiągnąć: odtłuszczenie. który przyciemnia włosy. kłącze tataraku i korzeń łopianu. a sok uzyskany w ten sposób zalać spirytusem w tej samej ilości. które internista może i powinien ustalić. jak i inne tłuszcze roślinne powinniśmy. Niemniej jednak jednocześnie i niezależnie od troski o sprawy wewnętrzne możemy zastosować ziołowe środki zewnętrzne do ratowania i do zwykłej pielęgnacji włosów. więc gdy powodem wypadania jest awitaminoza . ziele skrzypu.i stany pozatruciowe. Do włosów jasnych stosuje się: korzeń mydlnicy. Mocniejsze działanie ściągające uzyskujemy za pomocą odwaru z kory dębowej. W celu radykalnego zatrzymania wypadania włosów możemy również zrobić przed umyciem głowy kilkuminutowy okład ze świeżo utartego chrzanu. którym smarujemy na noc skórę głowy. zaburzenia czynności wydzielniczych skóry głowy. ale niekiedy ogromnie skutecznym środkiem kosmetycznym jest olej lniany. ziele skrzypu dłużej niż pół godziny pod przykryciem w tej samej proporcji. nostrzyka. że taki właśnie olej. która zawiera: korzeń mydlnicy. gruczołów płciowych. przebyte choroby (grypa.jeśli mamy zamiar myć głowę wieczorem. nieco ściągające i odżywczo na skórę. które ulegają wessaniu przez skórę. przyciemnienie itp. korę wierzby. nawet nie zagrożonych masowym wypadaniem. korzenie i korę gotujemy krótko. ziele skrzypu. liść pokrzywy i szyszki chmielu. Do płukania włosów można również stosować mieszankę ziołową Kapilosan do włosów ciemnych. Co więcej. a rano zmywamy włosy najpierw mydłem. zależnie od tego. 85 . nostrzyka. działa przy tym dezynfekujące. Powstrzymują również wypadanie włosów: kwiat rumianku. a później tym czy innym naparem ziołowym. lub soku czarnej rzodkwi. kora dębowa i inne. Pokrzywa osusza skórę głowy. Nalewką taką smarujemy tylko skórę głowy. kłącze tataraku. zaburzenia pracy tarczycy. Olej lniany (nierafinowany jest lepszy) zawiera witaminy A. korzeń tataraku. po czym włosy spłukujemy aż do zniknięcia ich chrzanowego zapachu. Będą to: liść lub całe ziele pokrzywy. Bardzo kłopotliwym. którym płucze się włosy po każdym myciu. E i F. mamy wówczas wskazówkę. korzeń łopianu. tyfus). bodaj w małych ilościach. łojotoku i wypadania włosów stosuje się odwar z korzenia łopianu i kłącza tataraku. a więc powstrzymuje wypadanie. wrzosu. kłącze tataraku. jedwabistość i miękkość. Do flakonu Seborenu i Seboradinu należy dodać po pięć ampułek wit. rozjaśnienie. wkładamy czepek kąpielowy. W przypadku łupieżu. wrzosu. ziele skrzypu. liść orzecha włoskiego.skutek może być nadspodziewanie dodatni. korę wierzby i kwiat rumianku. nieco częściej jadać. chrzan. Doskonale działa nacieranie głowy codziennie na noc watką zamoczoną w preparacie Seboren lub Seboradin. ziele nasturcji ogrodowej. Poza tym dobrze robi zabieg następujący: świeże ziele nasturcji ogrodowej pół na pół ze świeżą również pokrzywą przekręcić przez sokowirówkę. które działają nieco rozjaśniające i liść orzecha. leczenie lekami cytostatycznymi. lub wieczorem. a po dwóch tygodniach otrzymujemy doskonały środek do pielęgnacji włosów. Następnie jeszcze raz spłukujemy naparem lub odwarem jednego z wymienionych ziół. szyszki chmielu. Zapewnia to włosom połysk.

Ponadto warto stosować świeże soki z marchwi (280 g) i szpinaku (170 g) oraz marchwi (225 g). borówka czarna. W wyniku rozszerzenia żył splotu odbytniczego tworzą się w nim niebieskawe guzy. musimy przede wszystkim wyleczyć tę przypadłość. szpinaku (170 g). dziewanna drobnokwiatowa. mniszek lekarski. Doraźnie można stosować sok wyciśnięty z gotowanej cebuli z dodatkiem 2 kropli oleju. pokrzywę i podbiał. by nie przysychał.zarówno wewnątrz. zmieniając co kilka godzin.wskazują. 86 . skrzyp polny lub bez czarny razem z jagodami jałowca (przy zdrowych nerkach) plus babka lancetowata wąskolistna. Analizy . natomiast rano obmywanie górnej części ciała. czosnek. aby się ich pozbyć. a wymienione tu objawy chorobowe będą nawracać.in. . W przypadku ostrego nasilenia zapalenia żylaków używa się zewnętrznie ziół do nasiadówek i kompresów lub wewnętrznie w postaci wyciągów kasztanowca. popijając zimnym płynem.gdyż inaczej wszystkie zabiegi będą skutkować tylko doraźnie. jak i zewnątrz odbytnicy. co działa uspokajająco.fizjologiczna i metaboliczna . Przy pojawieniu się takich objawów należy niezwłocznie zasięgnąć porady lekarza. Zaleca się unikanie alkoholu. okład robimy od zewnątrz. W ciężkich przypadkach hemoroidów należy stosować codziennie przez 14 dni przez 6-12 s nasiadówki z zimnej wody oraz na przemian polewanie nią ud i kolan. mniej niż pół łyżeczki. nadmiaru kawy i ostrych przypraw trawiennych. aplikując jako czopek do odbytnicy na noc. Do tego można dodać sok z czosnku. JAK ZWALCZAĆ HEMOROIDY? Jest to choroba spotykana obecnie bardzo często.Należy jednak przede wszystkim pamiętać o jednoczesnym działaniu na przyczyny wypadania czy przetłuszczania się włosów itp. I dlatego. nasączamy nim tampon waty. kora dębu. Dobrze działa także gotowa mieszanka ziołowa Rektosan. Możemy zażywać również propolis dwa razy dziennie po 15 kropli. Cierpią na nią kobiety i mężczyźni. Warto jednak wiedzieć coś więcej o tej dolegliwości. cebula. cyprys. Leczenie zachowawcze polega również na stosowaniu nasiadówek w zimnej wodzie lub ciepłych kompresów z rozgotowanej na miazgę cebuli. skrzyp polny. czy siemię lniane zmielone z cukrem (l łyżka cukru plus 3 łyżki siemienia) zażywane 2-3 razy dziennie po jednej łyżeczce. jak np. kruszyna pospolita. wreszcie zażywaniu leków przeciw zaparciom. Gdy natomiast umiejscowione są na zewnątrz. Popijać kompot z suszonych śliwek i czarnych porzeczek. Przez następne 14 dni można stosować obmywanie ud i półkąpiele. Na użytek wewnętrzny zaleca się popijanie naparów: parzymy korzeń arcydzięgla plus piołun. odpowiednich czopków. W tym celu należy m. że przyczyną hemoroidów są długotrwałe zaparcia. którą mielimy na proszek i przyjmujemy dwa razy dziennie. również z ugotowanej cebuli (można go przytrzymać opaską higieniczną). Na hemoroidy krwawnicze do nasiadówek można stosować wywar z kory dębowej (100 g na l litr wody) gotowany 15 minut. Do nasiadówek z zimnej wody można dodać otręby oraz drożdże. We Francji do leczenia hemoroidów stosuje się takie zioła. które łatwo krwawią . ludzie młodzi i starzy. zawierających dużo błonnika. winorośl. stosować właściwe zestawy produktów spożywczych z przewagą surówek jarzynowych. jeżeli krwawnice są położone wewnątrz. rzeżuchy i rzepy (55 g).

z jaką żołądek i przewód pokarmowy wchłaniają kofeinę jest w przypadku tych dwóch używek różna. która na godzinę przed położeniem się wypiła dużą filiżankę kawy.którym lekarz nie zakazał stosowania tej używki. na pewno jednak zakłóca w poważnym stopniu prawidłowy sen. Dopiero dodanie do kawy cukru i śmietanki zwalnia proces przechodzenia kofeiny do krwiobiegu. Czy to jest celowe i słuszne? Kawa wypita dla otrzeźwienia działa przejściowo i krótko. Wiemy przecież. ALKOHOLU l ŚNIE Nie można powiedzieć jednoznacznie.czas. Podczas ogrzewania przy paleniu papierosów znaczna jej część uchodzi z dymem w postaci benzopirenu. Filiżanka aromatycznego napoju odsuwa wówczas moment zmęczenia. Zmiany zachodzące pod jej wpływem dają się obserwować w pierwszych trzech godzinach. że kawa neutralizuje jego działanie. Tak więc kawa może być naszą towarzyszką przy pracy . które odczuwają wyraźne zakłócenia snu. Serce zmuszone jest do wzmożonej aktywności. benzopiren wpędza palacza w niebezpieczny. i kofeina mają wpływ na te same ośrodki mózgowe. albo czujemy się „nieswojo”. który w małych dawkach jest pobudzający. które pobudza i ożywia i . dopiero po wypiciu małej kawy. Wiele osób pije kawę. potem osłabiają jego sprawność. który pozostaje na prawdziwy. PRZECZYTAJ ZANIM ZAPALISZ W liściach i korzeniach tytoniu występuje nikotyna. 8-godzinna jazda rowerem pod lekki wiatr. aby zlikwidować lub przynajmniej osłabić skutki działania alkoholu. Jeśli w dodatku zdarzy się. W przypadku alkoholu ta pobudzająca faza jest bardzo krótka. Można to stwierdzić. jeśli oceniają ją jako wyczerpującą pod względem fizycznym i psychicznym. niż przy śnie prawidłowym. Sprawność umysłu maleje. Wypita w tym stadium kawa tylko na krótko poprawia sprawność myślenia i mięśni. oddech oraz ruchy ciała osobie śpiącej. że po wypiciu kawy intensywnej śnimy . gdy organizm znajduje się już w stadium wyczerpania i wymaga snu czy odpoczynku. rejestrując na przykład ruchy gałek ocznych. na które działa ona korzystnie. powinny pić kawę przed podejmowaniem pracy. której zawartość w zależności od gatunku waha się od 0. Nikotyna rujnuje nie tylko bardzo ważne dla życia naczynia wieńcowe. że osoby o niskim ciśnieniu. ruchy stają się niezręczne. Interesujące jest przy tym. Czy mocna herbata działa w podobny sposób? W istocie -tak. utajony stres. Kiedy więc najlepiej jest pić kawę? Osoby. Następnego dnia albo budzimy się z ogromnym trudem. że przy przeciąganiu się „alkoholowego wieczoru” narasta uczucie zmęczenia.dłuższe. puls. powolniejsze. lecz także drobne końcowe. Szybkość jednak. 87 . w większych zaś porażający.5% do 8%. Gdy drażniąca substancja dymu dostanie się wraz z oddechem do delikatnie rozgałęzionych dróg oddechowych.O KAWIE. jak np. przy herbacie wolniejsza.co jest najistotniejsze . Wprawdzie i alkohol. że kawa powoduje bezsenność. głęboki sen znacznie się ogranicza. Faza głębokiego snu jest krótsza. wyrównującej ciśnienie do normalnego poziomu. napięcie mięśni. nie znaczy to jednak. Potem nieuchronnie przychodzi faza osłabienia. Wypalanie 20 papierosów dziennie obciąża serce tak. fazy lekkiego snu oraz czuwania . Obydwie używki najpierw pobudzają mózg. zasypiają bez trudności.nie powinna natomiast być napojem pitym wówczas.

Pojawia się anemia i bóle głowy. Lek w postaci tabletki zawierającej cytyzynę nazywa się „Tabex” (produkcji bułgarskiej). hipnoza Złotokap zwyczajny Cytisus labumum zawiera alkaloid zwany cytyzyną. ataki serca. Zniszczenie ścianek pęcherzyków płucnych prowadzi w efekcie do upośledzenia funkcji płuc. Benzopiren. Podanie tabletek zmniejsza głód nikotynowy i ułatwia odzwyczajenie się od palenia tytoniu. refleksoterapia. Punkt pierwszy znajduje się na początku mostka. Może także dla ułatwienia kuracji odwykowej żuć powoli i łykać po 6 owoców jałowca dziennie lub żuć i łykać suszone kłącze tataraku. w kończynach nóg i rąk. krtani i wątroby. Uciska się go palcem środkowym kilka razy dziennie przez 2-3 minuty w kierunku krtani. który wypalał dziennie 20 papierosów. przełyku. jamy ustnej. Pojawia się chromanie przestankowe i palacz kuleje. w małym zagłębieniu kostnym. Niebezpieczeństwo nowotworu płuc jest u palacza 15-krotnie większe niż u niepalącego. Można także. które zaznaczone są na rysunkach. Pacjent stosując leczenie według wskazań lekarza powinien porzucić palenie najpóźniej piątego dnia. Wysokie opodatkowanie wytwórców i konsumentów papierosów okazało się jako wyjście z tej sytuacji tylko ślepą uliczką. to może w tym pomóc: Fitoterapia. który przynajmniej jeden raz próbował odzwyczaić się od palenia papierosów. Punkt trzeci leży nieopodal stawu kolanowego. Bardziej lub mniej ostre zarządzenie dotyczące papierosów łagodzi nieco zagadnienie. zawały i inne przykre skutki niedostatecznego ukrwienia. Refleksoterapia polega na stosowaniu mikromasażu w określonych miejscach na ciele. rozedmy płuc i zwiększonej podatności na zakażenia infekcyjne. W zależności od kondycji palącego. jak trudne jest zerwanie z nałogiem palenia. Jeśli jednak istnieje wewnętrzne pragnienie zerwania z tym nałogiem. kładąc dłoń z lekko rozstawionymi palcami na kolano. Przeciwwskazaniem do stosowania „Tabexu” jest miażdżyca tętnic i podwyższone ciśnienie tętnicze krwi. doskonale orientuje się. w celu uspokojenia zażywać Nervosan 3 razy dziennie po l łyżeczce po jedzeniu. Punkt drugi znajduje się na szerokość palca za płatkiem ucha. a nawet może być konieczność amputacji nogi. uszkadza drobne naczynia tętnicze w nerkach (zatykając je). od rozmiarów i czasu trwania nałogu dochodzi po latach do złośliwych zmian w komórkach różnych narządów organizmu. który jest środkiem odwykowym dla palaczy papierosów. Statystyka wykazuje. przez 2-3 minuty. 88 . krótkiego oddechu. że tętnice człowieka 35-letniego. Poraża węzły układu współczulnego i wykazuje działanie wymiotne. Gorzej odnawia się krew w szpiku kostnym. Męczący kaszel palacza w rannych godzinach jest najczęściej początkową fazą późniejszego bronchitu. składnik dymu papierosowego. Działa podobnie jak nikotyna. są stwardniałe i kruche jak naczynia krwionośne niepalącego starszego od niego o 15 lat. co poprawia również trawienie. Ujawnia się nowotwór trudny do wyleczenia. Można go odnaleźć w wyraźnym w tym miejscu zagłębieniu. Każdy palacz. Z powodu uszkodzenia wątroby pojawiają się uczulenia. Często już po kilku dniach czy tygodniach rezygnuje z tej walki. że palenie papierosów niezaprzeczalnie może wywołać raka płuc. Wcześniej występują też u palaczy zaburzenia krążenia. lecz go nie rozwiązuje.Badania wykazały. Ten ważny punkt uspokojenia uciska się obustronnie kilka razy dziennie ruchem okrężnym w lewo.

Uciska się go obustronnie. którzy mają czasem wiele dolegliwości? Swoje uwagi. do tyłu i na boki (jeśli mamy sprawne kolana i kręgosłup). BĄDŹ ZDRÓW DO PÓŹNEJ STAROŚCI! Zdrowie łatwiej osiągnąć tym ludziom. Jako lekarz z wieloletnią praktyką dużą uwagę każę przywiązywać do regularnego codziennego wypróżniania. krtani. ujmę w punktach. Dobra jest gimnastyka wibracyjna. Można też pomasować brzuch według wskazań masażu Shiatsu.ułatwi wyleczenie nosogardzieli. W celu całkowitego odzwyczajenia się od nałogu palenia papierosów. a więc utlenianie w płucach krwi. Ćwiczenie to wykonywane 2 razy dziennie pomaga zachować sprawny umysł. którzy systematycznie uprawiali sporty i mieli mniej trosk w życiu. po przebudzeniu szklankę zimnej wody z miodem i octem jabłkowym + 2 tabletki „Boldoloiny” lub 30 kropli „Solarenu”. kilka przysiadów i skłonów do przodu. aż do definitywnego zaniku chęci palenia. w kierunku pięty przez 2-3 minuty. Na przykład ssanie oleju słonecznikowego . Zawsze zaczynamy jednak od usprawnienia drożności nosa i wyleczenia przewlekłych stanów zapalnych zatok bocznych nosa. bezsenność. należy zalecane zabiegi stosować przez dłuższy czas przy jednoczesnym radykalnym przerwaniu palenia papierosów. uczucie niepokoju miną dzięki delikatnemu wibrowaniu tego wrażliwego na uciski punktu w kierunku palców kilka razy dziennie przez 2-3 minuty. spokojnie bez pośpiechu za pomocą palca środkowego. kręgosłup i nogi bez żylaków. Ale jak mają uzyskać zdrowie ci genetycznie słabsi. 89 . W przypadku kłopotów mogą nam pomóc 4 łyżki otrąb pszennych + 2 łyżeczki siemienia lnianego + 2 łyżki płatków owsianych lub kukurydzianych zalanych wrzącym mlekiem lub wodą + natka pietruszki + odrobina mielonego kminku z majerankiem. 3. potem lewe. Punkt czwarty znajduje się na dwie szerokości palca przed stawem dłoni. którzy są z natury genetycznie mocni. Ataki kaszlu. około 50-krot-ne unoszenie się na palcach i bezwładne opuszczanie na pięty przy wyprostowanym kręgosłupie. co umożliwi korzystanie z pokarmów surowych aż do późnego wieku. 1. znacznie poprawi naszą sprawność np. poprawi błonę śluzową dziąseł. Jako pierwsze uciska prawe przedramię. Wspomniane już prawidłowe oddychanie powiększa pojemność oddechową płuc. 4. Czasem trzeba dodatkowo pić rano. a nawet może leczyć paradentozę.l łyżka 2 razy dziennie po 20 minut . dla jasności obrazu. a więc zmniejsza dolegliwości wieńcowe. trąbek słuchowych. którzy mają zdrowy przewód pokarmowy.tego poprzez ruch przepony. Trzeba uczyć się prawidłowego oddychania . Oddychanie wraz z ruchem przepony powiększa w klatce piersiowej miejsce dla serca. 2. np. która jest przesyłana przez pośrednictwo wątroby z przewodu pokarmowego wraz z przyswojonym już pokarmem. Poza głębokimi oddechami wraz z ruchem przepony. Bardzo ważne jest uporządkowanie uzębienia i dbanie o usprawnienie żucia.

na które nie mamy wpływu. 8. (Można wtedy poprosić o pomoc drugą osobę). źle przyswajającym produkty spożywcze. Słowem . w różny sposób powinniśmy doradzać.kilka łyżeczek w szklance przegotowanej wody z dodatkiem miodu. nerek. Ludziom osłabionym. cynku. wątroby. płuca i skórę. trybu życia i zajęć. zwłaszcza w kończynach dolnych.wypoczynek na łonie przyrody. niezamartwianie się na zapas sprawami. co poprawia zarówno umysł. Zalecam codzienne polewanie zimną wodą całych nóg lub całego ciała (po „zaprzyjaźnieniu” się z zimną wodą) l do 1. Żywienie powinno być dopasowane do każdego człowieka. 9. jak dana osoba ma sobie uzupełnić niedobory mikroelementów: np. Szczególnie w starszym wieku korzystne jest obcowanie z dziećmi lub osobami pogodnego usposobienia. zalecam używanie zmielonego pszczelego pyłku kwiatowego. według znanego powiedzenia: „nieszczęścia przychodzą parami. podwyższa ciśnienie i powoduje napływ energii). grzbiety oraz boki stóp masujemy ręcznie. propolisu. Podobnie działa zjedzenie na noc 2-3 ząbków czosnku. ułatwia także szybsze odtrucie i wydalenie toksyn poprzez nerki. przebywanie i praca na działce. Przeciwdziała też obrzękom i zastojom płynów w tkankach. Ważne jest pozytywne myślenie. Należy używać powszechnie występujących przypraw. wydolności przewodu pokarmowego. do jego wydolności krążenia. siarki i witamin .najlepiej w sposób naturalny. Zresztą. 7. Oczywiście. np. podobnie działa mleczko pszczele. Bardzo korzystne jest popijanie 2 razy dziennie octu jabłkowego . jazda rowerem. wieku. Bardzo korzystne dla zdrowia są wszelkie wycieczki piesze. Masowanie stóp powoduje przekrwienie i lepsze utlenianie krwi we wszystkich narządach wewnętrznych. przeciwdziała zakażeniom wirusowym.natomiast palce.5 minuty. krzemu. jak ogólną sprawność fizyczną. magnezu. Mieszamy 10 dag pyłku ze szklanką miodu i ssiemy 3-4 łyżeczki. a później szczotkowanie całego ciała od obwodu do serca (co pobudza krążenie obwodowe. Stosowanie produktów pszczelich.5. ale odchodzą na szczęście trójkami”. znajdujące się na podeszwach stóp . 6. Taki masaż zapobiega też skłonnościom do infekcji. . Wieczorem nieocenione korzyści zdrowotne daje stosowanie akupresury stóp: najpierw na wałku drewnianym masujemy strefy refleksyjne.

PRZYPRAWIAĆ CZY NIE PRZYPRAWIAĆ .

PRZYPRAWY Przyprawami nazywamy potocznie dodatki aromatyczne polepszające smak i zapach produktów spożywczych. a zarazem odtruwają organizm. Gdyby pieprz był choćby w najmniejszym stopniu szkodliwy. wówczas w którymś państwie zostałyby wprowadzone ograniczenia w sprzedaży tej „trucizny”. W Egipcie wyryto takie zalecenia już około 4500 lat przed naszą erą na piramidzie w Gizie. lecząc go. nasiona lub inne części roślin) mają oprócz smakowych. a zarazem pobudzane są funkcje trawienne przewodu pokarmowego. Arabowie stosują przyprawy chroniące przed pragnieniem na gorącej pustyni. co się absolutnie nie pokrywa z rzeczywistością. Ale należy je stosować z umiarem. do tworzenia krwi czy będących źródłem ciepła. W historii bardzo starej cywilizacji spotykamy zalecenia dotyczące stosowania przypraw trawienno-leczniczych. gdyby nie był przyprawą zdrową . ich kuchnia bowiem jest wybitnie pieprzna. Wymieniam je niżej w porządku alfabetycznym z podaniem właściwości leczniczych. Nauka o środkach spożywczych zalicza je do używek. Czosnek miał strzec budowniczych piramid przed chorobami.Turcy wymieraliby na jakąś narodową „chorobę pieprzową”. pieprz. W przyprawach występują głównie olejki eteryczne. Przyprawy (korzenie. pobudzając wydzielanie żółci z wątroby. co niekiedy wywołuje sam zapach i widok przypraw. Ślina nie trawi tłuszczów. a przyprawy to ułatwiają. Przy tej okazji warto odnieść się do poglądu o rzekomej szkodliwości „ostrych przypraw”. Ułatwiają trawienie. Dzięki przyprawom jedzenie staje się mniej monotonne. kora. nie tylko błędny. gdyż przedawkowane mogą drażnić nerki. które sprawiają. 93 . Hebrajczycy sypali pieprz naturalny na fasolę i groszek. że staje się nieistotna. Gdyby np. również właściwości trawienno-lecznicze. Nie zawierają one składników odżywczych bądź ich ilość jest tak znikoma. był szkodliwy. Nie dostarczają też ustrojowi substancji budulcowych np. by ułatwić ich trawienie. Węgrzy i Bułgarzy byliby nękani przez jakąś „chorobę paprykową” a tylko Anglicy ze swoją mdłą i naprawdę niesmaczną kuchnią byliby wolni od takiej choroby i gastrycznie zdrowi. W naszym klimacie stosuje się ponad 50 przypraw. a przecież od wieków na całym świecie pieprz jest dostępny bez recept nawet dla dzieci. Przyprawy zawierają ponadto węglowodory pachnące związane z substancjami organicznymi zawierającymi siarkę i potas promieniujące. Pogląd ten jest bowiem nie tylko przestarzały. Wzmaga się wydzielanie soków trawiennych. przyprawa naprawdę ostra. ale dla żołądka ludzkiego wprost zabójczy. mikroelementy i substancje o właściwościach pobudzających ośrodkowy układ nerwowy. wątrobę i błonę śluzową przewodu pokarmowego. że pokarm staje się smaczny oraz witaminy.

pieprzu prawdziwego.Co więcej . cząbru. co nam później „rozsadzi”.13 mg. zdrowym czy chorym żołądku. Ściśle: owoc berberysu. Anyż. wykrztuśnie. który jest stosowany w lecznictwie. burakach ćwikłowych i niebieskiej kapuście. przede wszystkim witaminy C. Borówka brusznica. Bazylia. estragonu.w żadnej z klinik badawczych nie zanotowano przypadku zatrucia pieprzem. Na co dzień wystarczy dodawać kilka ziaren do mleka i zup mlecznych. dalej natomiast przewód trawienny uzbrojony w inny układ nerwowy.4 g. pieprzu wcale nie odczuwa. witaminy B1 . rzadziej ciast czy keksów.0. „anżeliki” używane do dekoracji tortów. Sos Cumberland do drobiu pieczonego lub duszonego robi się w sposób następujący: zwykłą zasmażkę białą rozprowadza się sokiem z borówek przetartych surowych lub smażonych. Działa przeciwskurczowo. a w dalszej drodze potrawa nie będzie przyczyną wzdęć. kolendry. kopru. które dzieciom nie odbierają ochoty do jedzenia.0. mazurków. znosi nadmierną fermentację i wzdęcia. boleści. Konfitury z berberysu miały we wszystkich starych książkach kucharskich bardzo poczesne miejsce. że przyprawy są dla naszego układu trawiennego nie tylko korzystne.0. wiatrów. Stosuje się do zup rybnych. Wszystkie przyprawy trawienne są przyjmowane przez żołądek bez sensacji. To wszystko bardzo łatwo sprawdzić na własnym. B6 . C . mlekopędnie. Smażone w cukrze na suchą konfiturę jako tzw. To całkowicie zaniechana przyprawa trawienna.22 mg. Wystarczy wówczas „zażyć” pół łyżeczki jednej z następujących przypraw: kminku. czy to jednorazowego. Zachowanie się potraw dobrze przyprawionych w naszym żołądku najlepiej zaświadczy. Nie należy przedawkować. pobudza serce i nerwy. likierów „na apetyt” oraz do cukierków. To znakomity dodatek do ciast. rozmarynu. majeranku. odbiera wszystko inaczej i np. a mianowicie wegetatywny. pieprzu ziołowego. Wzmacnia i pobudza czynności żołądka. by nie dodawać wówczas innych przypraw. rosołków. z surówkami i wieloma innymi potrawami. rozwolnienia czy zaparcia. Musimy sobie uświadomić.11 mg. choć oprócz trawiennego ma jeszcze działanie żółciopędne i jest dobrym dostawcą witamin. majerankiem. lecz zielone pochewki liściowe. 94 . tymianku. ale wskazane jest. Są to ciała chemiczne o charakterze katalizatorów. Wystarczy zjeść porcję kapusty bez przyprawy i porcję z kminkiem. B2 0. jałowcem czy kolendra. pieprzem. działa rozkurczowo. że tę „ostrość” pieprzu (i papryki również) odczuwamy tylko w ustach (po przełyk).23 mg. aby te sensacje ustąpiły. Ale nie korzeń. spotykane również w czarnych jagodach. wykrztuśne i wzmacniające. które należą do ciężko strawnych. Jest poza tym dobrym środkiem odżywczym. czy wskutek stałego nadużywania tej przyprawy. Podobnie z grochem czy grochówką. aby nie popsuć smaku. które spełniają jakieś wyraźne funkcje trawienne przy wielu ciężej strawnych artykułach spożywczych. szałwii. mają wybitne działanie trawienne.24. B7 . Berberys. ale wprost nieodzowne. że zjemy coś. ciastek. a potraw doprawionych pieprzem nawet pochłonie on więcej i strawi je łatwiej.1170 mg oraz antocyjany. moczopędnie. mlekopędnie i trawiennie. Arcydzięgiel. Może nam się zdarzyć. bulionów. Zawiera: prowitaminy A . gorczycy białej.

kminku i anyżu stanowi najlepszy środek przy wszystkich kłopotach laktacyjnych u matek karmiących.1. PP .0. a nie wyłącznie objawowy. B1 .0.20 mg.0. B5 .74 mg. żadnych ubocznych skutków ujemnych obawiać się nie trzeba. PP .0. Stosowany gdzieniegdzie w dawnym zaborze pruskim. B6 . a stosunkowo najrzadziej stosuje jako przyprawę. Stosujemy ziele sproszkowane do serów topionych i wędzonych oraz do 95 . Działa trawiennie. B6 . Zawiera prowit.0. pobudza czynności żołądka. Surowy sok nastawiany.12 mg i C . Surowa jest znakomitym środkiem dezynfekcyjnym wewnętrznym. Dodać odrobinę soli. B2 .38 mg. ale w kilkuminutowych okładach jest najlepszym zabiegiem przeciwreumatycznym. A . B2 0.58 mg. PP . B1 .0 mg. B1 . Jest dostawcą następujących witamin: prowit.55 mg. ale podawać na surowo do mięs i wędlin na zimno. również koniecznym dodatkiem do surówek.64. Skórka cytrynowa (żółta i biała „podszewka”) należy do nielicznej grupy środków obniżających ciśnienie krwi w sposób leczniczy. działa wykrztuśnie. nieco rozwalniająco.12. działa mlekopędnie. rokitnik.30 mg. Cebula. działa ściągające i moczopędnie. oczywiście tuż przed podaniem na stół. Obniża ciśnienie krwi.0.1.0.0. B2 .23 mg. cebula.78.41 mg.26 mg. Pobudza czynności żołądka i działa przeciwbólowo. Do tej grupy należą jedynie: czosnek. Czarnuszka.126. Jada się je w formie deseru.0. nieco słabiej działają jako środek bakteriobójczy i przeciwgorączkowy.50 mg.1 mg. czyraki.10 mg.0.73 mg. sprawy ropne lub zapalne. oczy łzawią) i stosuje się ją w okładach .28 mg. Komu trawienie cebuli nastręcza trudności. a z ziół leczniczych liść barwnika i ziele jemioły.3. choć są środkiem leczniczym o bardzo poważnym działaniu przeciwbiegunkowym i przeciwrobaczym. moczopędnie i przeciwreumatycznie.odpowiednio dokwaszając cytryną lub dosładzając cukrem . B1 .0. PP . Czarny bez. pobudza czynności żołądka. B2 . jest nieodzownym środkiem trawiennym przy wszystkich ciężej strawnych rodzajach mięs (zawsze z pieprzem!).4 g.0 mg. B7 .1. powinien do niej dodawać kminek. Skórkę cytrynową można polecić nawet organizmom zniszczonym. Cząber.33 mg.powinien być wyraźnie słodki.10. a poza tym nigdzie w Polsce.1. Zawiera: prowitaminy A . można zawsze dolać do każdego sosu mięsnego. Chrzan. Wraz z nasieniem kopru. Ugotowana traci swoje działanie drażniące (od którego np.84 mg i C .4 mg. jest przyprawą trawienną wybitnie niedocenianą. Działa trawiennie. do ryb i innych zimnych przystawek. A . majeranek. hemoroidy itp.340.55 mg.0.0. Owoc bzu działa napotnie. a nie wysmażany. odżywczo i rozpędza złogi reumatyczne. pieprz prawdziwy lub ziołowy i raczej leczyć żołądek i wątrobę niż odstawiać cebulę.60 mg. B7 . żurawiny. moczopędnie i przeciwskurczowo. że jagody można bez obawy podawać w chorobie nawet dzieciom. Czarne jagody.3 mg i C . Chrzanu nigdy nie należy gotować. na wrzody.2 mg.6 mg. Cytryna. B7 . ale wszystkie te cechy są tak łagodne. nadzienia do pierożków. w okładach drażni skórę aż do bąbli. wit.1 mg i C . B6 0. Owoc czarnego bzu zawiera: wit. H .

K i PP. Jest środkiem wzmacniającym żołądek. Dynia. E. prowit. W płótno.13 grama w kilogramie owocu. a nie straciło wartości odżywczych.77 mg B5 . do ogórków kwaszonych. potrzebne np. B6 . Działa poza tym moczopędnie. Najmocniejsze bóle ustępują w ciągu dwóch miesięcy. Estragon. wydłubać oczka.7 mg.80 mg. że wykryto w niej działanie promieniujące. wit. a w szczególności dużo C. jest jednym z najsilniejszych środków bakteriobójczych (prawie zawsze wystarcza sam zapach) i w tym charakterze zażywany doustnie spisuje się jak najlepszy antybiotyk. A -15.0 mg. Uzyskanym wywarem robiono choremu lewatywę. żółciopędnie i kojąco. z drelowanego owocu robiły konfitury. Wino z dzikiej róży (na gorąco) jest najlepszym napojem rozgrzewającym przy najsilniejszych przeziębieniach.1. bo aż 8. podobne do kasztana. żeby straciło przykry odór baraniny.76 mg. B1 . Bułgarska czubryca ma takie samo działanie. a ze względu na smak można je stosować tam.0. wapnia itp. zawiera prowit. Gorczyca biała. ale jest znacznie mocniejsza. ponadto działa wykrztuśnie i przeciwrobaczo. Sproszkowane suche ziele jest dobrą przyprawą trawienną do zup i sosów. B2. B1 .0.63 mg. PP .70 mg. jedną zgniecioną główkę czosnku. Zawiera wit. PP .0. B2 . korniszonów i ogórków. A oto stara recepta na zapalenie płuc: cztery średnie ziemniaki. Ziarno natomiast jest najlepszym środkiem przeciwrobaczym w naszym klimacie przeciw soliterowi. Dynia zawiera. przy reumatyzmie oraz działa bakteriobójczo.0 mg.54 mg.33 mg.sosów mięsnych. Miąższ dyni starty na surowo z jabłkiem i przyprawiony octem jabłkowym oraz miodem leczy białkomocz i obrzęki nerczycowe u dzieci.3. należy je uznać za jedyny napój alkoholowy absolutnie nieszkodliwy (chyba. Mięso baranie naszpikowane czosnkiem dusi się z dodaniem liści bobkowych i jałowca. Czosnek. dodać dwie łyżki siemienia lnianego. a tak bezpieczne w stosowaniu. Podobno jedna wystarczała. kalafior . poprzeszywane wzdłuż. Obniża ciśnienie krwi. gdzie zdrowie pacjenta wymaga diety bezsolnej. że można je podawać nawet dzieciom. Bardzo rzadko w naszej kuchni spotykana (chyba w formie konserwy zimowej) ma działanie lekko rozwalniające. skrajać bez obierania. Dzika róża. A . Gorczyca działa trawiennie. Owoc dzikiej róży dostarczy nam witamin B1.5.0. C . o dużej zawartości fosforu. jak i gotowana. zarówno świeża. K .63 mg.2. a z pestek wypalały kawę domową. Jest ono ponadto doskonałym środkiem odżywczym. Miała niegdyś powodzenie tylko u zawołanych gospodyń.190. Wymagałaby osobnego omówienia ze względu na to. stosuje się ją do śledzi marynowanych w occie. które nastawiały na owocu wino.5 mg i C . stosuje się je w naparach przy nerwicy żołądka i stanach nieżytowych dróg trawiennych. a w formie 96 .46 mg. W zastosowaniu zewnętrznym wywołuje przekrwienie lokalne. przy jednoczesnym zastosowaniu Reumogranu i środków naturalnych moczopędnych. B7 . nasypuje się gorczycy i taki okład (suchy) nosi się stale na miejscu zaatakowanym reumatyzmem lub artretyzmem.13.0 mg. że ktoś przebierze miarę).28 mg i C 123.0. jak seler. pietruszka. 5 szklanek wody gotować 20 minut. Ziele ogromnie w naszej kuchni niedoceniane.na surowo. B2 .

szczególnie konserwowanych itp. po czym obie nalewki zlewa się razem. wiatrochłonne i moczopędne.12. Zmielony z majerankiem w równych ilościach daje znakomity środek doraźny przeciw wzdęciom. ma działanie wykrztuśne. olejek koperkowy z mlekiem matki przechodzi do żołądka niemowlęcia. Podobnie jak przy anyżu. Likwiduje wzdęcia. na następne dwa tygodnie. odstawia się w ciemne miejsce na dwa tygodnie.3 mg. do mięsa. jest więc ponadto wskazany dla karmiących matek. koncentratu pomidorowego i oliwy (lub oleju) robimy znakomity sos do śledzi lub mięs na zimno. A . kilo obydwu owoców. gdzie również spełnia funkcję trawienną. Żucie pojedynczych jagód (przedawkowania można się nie obawiać) kilka sztuk kilka razy dziennie jest skuteczne przy cuchnącym oddechu. czarnuszka i koper działa mlekopędnie. jest środkiem wiatrochłonnym. jak i nać są niezbędnymi dodatkami do ogórków świeżych i kwaszonych.do sosu trochę jagód dorzucić należy. ciężko strawnych artykułach. zalewając owoce spirytusem na dwa trzy palce wyżej. W prostym użytku kuchennym wystarczy zemleć l łyżeczkę na osobę i dosypać do sosu mięsnego. Jarzębiak domowy nastawia się na owocu dobrze przemarzniętym (można to zrobić w zamrażalniku lodówki. C . w wędlinach itp. Kolendra.0 mg. Z musztardy. W umiarkowanych dawkach. Kminek. ale ze względu na zawartość witamin jest również bardzo cennym artykułem spożywczym. To dobry środek trawienny.40 g. Zarówno nasienie. przeciwskurczowy. aby daną potrawę zmienić na smaczną i lekko strawną. zanim doda się kminek lub majeranek.490. sensacjom.można go powtórzyć dowolną ilość razy. Nać koperku zawiera: prowit. pół kieliszka dziennie. kilo cukru i 6 litrów wody przegotowanej zimnej) działa moczopędnie i łagodnie rozwalnia. np. artretyzmie. Łyżeczka nasion po tłustym obiedzie zapobiega niestrawności dzięki ich silnemu działaniu żółciopędnemu Jarzębina. z lekka moczopędnie. smakiem zbliżone do dziczyzny. działa pobudzająco na serce i nerwy. Bez obawy przedawkowania jadamy ten owoc przy hemoroidach i innych stanach zapalnych na trasie przewodu pokarmowego. sosów mięsnych. Wino z owocu jarzębiny (owoc pół na pół z. odżywczy i konserwujący np. zgadze itp. zlewa i ponownie zalewa zwykłą wódką 40 proc. wit. jakimś słodkim gatunkiem jabłek. Koper. pobudza czynności żołądka. słodzi łyżką cukru na litr wódki i dobiera się wodą do uzyskania mocy 40-45 proc. Sypiemy go więc odważnie do serów. a przede wszystkim dodajemy do razowego chleba. Zresztą w jakiejkolwiek formie drób się podaje . Znakomity dodatek do kapusty dla osób. do bigosu i innych potraw z kapusty. zgadze. a jeśli taki zabieg okaże się za mało skuteczny . Działa moczopędnie i ściągające. Nasienie działa trawiennie. Jałowiec. Ptactwo karmione jałowcem na miesiąc przed zabiciem daje lepsze mięso. a podobnie jak anyż.musztardy spotykamy ją przy wszystkich wędlinach. rybach. śledzi w occie. czarnuszce i kminku. Bierze się wówczas pół łyżeczki takiego proszku i popija zimną wodą. którym trudno ją trawić: dodaje się łyżeczkę na osobę na 10 minut przed końcem gotowania. Owoc jarzębiny zawiera: soli mineralnych 3. działa leczniczo. A 97 . wit. które po jedzeniu też się mogą pojawić. reumatyzmie i nieżytach dróg moczowych.

Marchew działa moczopędnie.7 mg. A . przeciwrobaczo i dostarcza witamin: prowit.46 mg. B6 . E .8 mg. B? .0. D .1.10 mg i C aż 996.0. pobudza żołądek do wydzielania soków trawiennych.0 mg. które zagotowane w lekkim. ale za to jest bogatszy w witaminy: prowit. E .44.37. czyści krew i poprawia jej skład np.44 mg.0. wykrztuśnie. napotne i trawienne.43. nigdzie dziś nie spotykane „koreczki w oliwie”).9.0. Oczywiście surowa i drobno utarta. Napar z łyżki tego ziela na szklankę wrzątku możemy wypić przy pierwszych objawach przeziębienia. a nie z sokowirówki.1.8 mg. PP . wit.2. należy go koniecznie dodawać do surówek przy chorobach przewodu moczowego.27. przeciwzapalnie.0 mg i C .2 mg.8 mg! K . B1 . Korzeń ma działanie moczopędne.1. że marchew należy jeść w całości. Daje zielone nasiona. tzn.6 mg. B1 . Drobno krojony liść jest również dobrym dodatkiem do kanapek z czosnkiem.0. jak z borówek robi się sos Cumberland.56 mg. H .250.29. i PP.5 mg. Maść majerankowa sprzedawana w aptekach jest bardzo dobrym środkiem na katar. likwiduje wzdęcia. Ułatwia trawienie. A .254.02 mg.3 mg. neutralizującym jego zapach. przy białaczkach. K .047 μg.8 mg. K.8 mg. A .0 mg. które łatwo im ulegają.2 mg i C .67.0. z masłem lub margaryną przemieszany.0.12.w mniejszych ilościach E. Papryka (oczywiście ta w proszku. „ostra”). Pietruszka. Jest znana od wieków jako środek rozgrzewający.40 mg. Marchew. B? .24 mg. jest doskonałym „smarowidłem” pieczywa.0.0 mg! Z surowego drobno utartego korzenia w zimie. działa z lekka moczopędnie i jest doskonałym dostawcą witaminy A. PP . B1 .0. W kuchni stosujemy majeranek do sosów.86 mg i C .. działa przeciwskurczowo.61 mg. duszonych itp. B2 . a z drobno skrojonego liścia w lecie można sporządzać znakomity sos do mięsa w ten sam sposób.93 mg. B2 .1. H 23. Majeranek.67. który nie ma żadnego uzasadnienia.66 mg.54. B1 . B6 .54 mg.0. gdyż gotowanie marchwi to jakiś duży nonsens.08 mg. PP .0 mg. wzmacnia. B1 .0 mg. a dostarcza witamin: A .55 mg. działa lekko rozgrzewające.21. Z tego wynika jasno. wręcz przeciwnie.183.8. B2 .0 mg.0 mg. PP . grochówek. Działa trawiennie. 98 .55. tzw. W soku marchwi ilości witamin kształtują się inaczej: prowit.84 mg.. Malina.0 mg.2 mg i C . przeciwskurczowo. powoduje duże straty w ilości witamin w marchwi zawartych.0. osłodzonym occie (podobnie jak się robi dynię czy gruszki na zimę) jako kaparki były stosowane od niepamiętnych czasów w formie dodatku do ciężko strawnych mięs i ryb (np. Nasturcja ogrodowa.18 mg.23 mg.42. B2 . niewielkim dodatkiem mielonej kozieradki. dodając go zawsze pod koniec gotowania. Zawiera prowit.2 mg. i C .3. B2 . że przy częstym stosowaniu czyni organizm ludzki odporniejszym na przeziębienia. warto jednak wiedzieć. B5 2. B.0.0. mięs pieczonych. C . co jest szczególnie ważne dla osób. B6 .26. utartą. pełnotłusty ser z białą papryką. grochów. Świeży. PP . A .14 mg.aż 865. Liść ma działanie moczopędne i trawienne tylko. PP .

4 mg. Bywa przyczyną uczulenia. pobudza działalność serca i nerwów.3. póki młoda i świeża. pomidorowych. Rozmaryn.0 mg. ale ogólna dewitaminizacja organizmu i tę należy usunąć. a w lecie łyżka świeżego soku zlikwiduje w krótkim czasie przykry odór potu z pod pach.1. Tarnina. a nie ususzona. bakteriobójcze.27 mg. B1 . wzmacniające. Obniża ciśnienie krwi. PP . jak i nać lepiej jadać na surowo. jako dodatek do win. że w takich wypadkach nie poziomka winna. poprawia przemianę materii. B2-0. dezynfekcyjnie i przeciwbiegunkowe.6 mg i C .70 mg. Użyty wewnętrznie działa podobnie jak pietruszka.. Śliwki „węgierki”. B2 0.0 mg. A-0. jako przyprawa dobra do tłustych ryb i takich mięs. Mają znakomite działanie trawienne. żółciopędnie i trawiennie.9 mg.0 μg. 65 .66 mg. B5 .2 mg. B3 . PP . Suchy liść sproszkowany dodajemy do dziczyzny. dostarcza witamin B i C.7 mg.56. przeciwcukrzycowe.51 mg.4 mg. zjedzonej bez takiego dodatku. B1 . że zarówno korzeń. Skórka ma działanie trawienne. napotnie i trawiennie.1. drobiu.0.61 mg. Pomarańcza. B1 . PP .1. Korzeń selera dostarcza nam: prowit.55. przeciwzapalne i ściągające.Poziomka.7 grama w kilogramie owoców.57 mg i C .20.26 mg.20 mg.22 mg. Działa chłodzące.0. Seler. konfitury itp. B1 . zup fasolowych.43 mg. Może być znakomitym dodatkiem do sałatek. Ongiś wyrabiano z niego soki. ale użyty zewnętrznie w okładach i kąpielach ma działanie rozgrzewające.0. Rokitnik.46 mg.6. Świeże dostarczają witamin: A .1. Uwolnione z pestek rozmoczone śliwki dodajemy do fasoli pod koniec gotowania. Nać selera ma równie bogaty wachlarz witamin. ryb. z witamin zawiera prowit.6 mg.53 mg.42 mg.0 mg. B5 . Ma działanie przeciwcukrzycowe.90. co nas zabezpieczy przed wzdymającym niekiedy działaniu fasoli.4 mg. 99 .0. B7 . bardzo cenne w chorobach artretycznych i reumatycznych. dziś prawie wcale nie spotykany w polskiej kuchni. oparzenia i rany. Olej z rokitnika leczy choroby skórne. B7 . wódek i likierów działa przeciwzapalnie. Dziś już chyba nigdzie nie używana.0. B6. jarzynowych itp. i C aż 2. B6-0. Łyżka utartej na proszek pokrzywy w zimie. czyści krew i prawdopodobnie jest artykułem wysokowitaminowym. dobry również przy obniżonej szczelności naczyń krwionośnych (drobne wybroczyny podskórne) dość częste. Dobrze myć gorącą wodą przed zdjęciem skórki do celów konsumpcyjnych.95 mg.0. moczopędnie. Pokrzywa. a nie wygotowywać w rosole. Jako przyprawa trawienna u nas zupełnie nie stosowany.57 mg i C . H .4. z nóg itp. Działa moczopędnie. zwłaszcza w wieku podeszłym.0.4. Owoc rokitnika dostarczy nam witamin: prowit.3 mg. szpinaku i szczawiu. B6 .11 mg. Poza tym suszone śliwki można dodawać do każdego sosu mięsnego i bigosu pod koniec gotowania.0. B5 . nadzienia.36 mg.0. szczególnie gdy są ususzone. ale należy pamiętać. B2 . Szałwia. A .60. A .0. Liść ma działanie trawienne. B2 .1.562. K . rozwalniające. z czego prosty wniosek.

Ułatwia trawienie białek. jakie ogromne znaczenie mają dla naszego zdrowia oraz pamiętać. Gałka muszkatołowa. antyseptycznie. Wanilia. Działają: odmładzające. Ziele angielskie. aniżeli na przykład zwykłych spraw zakaźnych. wzmacnia apetyt. wystarczy tylko je znać i wiedzieć. Trzeba dawkować. Liść bobkowy. których leczenie jest znacznie bardziej trudne. przeciwskurczowo i ściągające. Wzmacnia żołądek. Były sławne i drogie (import). Pobudza apetyt. Ma właściwości silnie smakowe. Pieprz. Cynamon. iż monotonne wyżywienie na równi ze złym trawieniem prowadzą do bardzo wielu chorób. sosów mięsnych itp. a więc do rosołu. bo mamy pod dostatkiem własnych. uspokajająco i rozgrzewające. wiatropędny. którym potrafią zaradzić antybiotyki czy chemiczne środki „szybkiego działania”. krajowych przypraw. Pobudza trawienie. Antyseptyczny. Pobudza działanie żołądka. . choć należą do tradycji polskiej kuchni. Ułatwia trawienie tłuszczów. wzmacnia żołądek. Czytając powyższe nietrudno zauważyć. Pobudza działanie gruczołów wydzielania wewnętrznego. bulionu. Kurkuma i inne. Ale możemy bez żalu odstąpić od omawiania ich zalet. wzmacnia żołądek. Szafran.Tymianek. odmładza. Ziele można dodawać wszędzie. że zostały pominięte: Goździki. Czubryca. Imbir. Biedrzeniec. Odmładza. serca i nerek. gdzie stosuje się inne dodatki zielone. Dzisiaj mniej stosowane. działa wykrztuśnie. Moczopędny.

WARZYWA MOGĄ LECZYĆ .

ułatwia trawienie różnych mięs. Oprócz kapusty i marchwi jest najczęściej stosowany w kuchni. np. Nawet na słodko zachowuje te właściwości. jest odświeżający i łatwostrawny. SPOSÓB UŻYCIA Buraki spożywa się gotowane. Burak zawiera środki hormonalne i stymulatory biogenne podobne do estrogenów. czyli ćwikła. demineralizację organizmu. Działanie odkwaszające buraka na organizm jest niezależne od tego. W leczeniu naturalistycznym jest stosowany na anemię. Znany w Polsce od wieków. W Babilonii stosowano liście buraków jako ziele lecznicze. Z czasem wyhodowano pod-gatunki: burak korzeniowy i burak liściowy. ale najlepiej jeść je na surowo. który zaczął rywalizować z trzciną cukrową oraz pastewny i ćwikłowy czerwony. cukrowy. nowotwory. odkwasza.BURAK CZERWONY Beta vulgaris L. Utarty burak gotowany z utartym chrzanem z dodatkiem kminku. nerwicę. utarte i jako dodatek do surówek. Jest zasadotwórczy.n. przeciw zapaleniu nerwów i wątroby. gruźlicę. grypę. W krajach śródziemnomorskich zaczęto spożywać korzenie buraka dzikiego już 800 lat p. czyli boćwina. z jabłkami. Z korzeniowego powstały trzy najważniejsze odmiany: sławny od czasów Napoleona. WŁAŚCIWOŚCI i WSKAZANIA LECZNICZE Burak pobudza apetyt. Popijać dziennie jedną szklankę z utartego buraka lub sok z ćwikły. Ma dużą wartość biologiczną ze względu na zawartość biopierwiastków promieniotwórczych (rubid i cynk). 103 . w jakiej spożywamy go formie. Sok.e. poprawia pracę wątroby.

jest środkiem moczopędnym. pasożyty jelitowe. osłabia napięcie jelit. aby pozbyć się kwasu szczawiowego. w Gruzji i Bułgarii . a także geriatryczne. leczy gruźlicę węzłów chłonnych. ułatwia trawienie produktów mącznych. nadmiar chlorków we krwi. Cebula ze względu na właściwości lecznicze jest ceniona od czasów starożytnych. nieżyt nosa i pogrypowy. przeciwreumatycznym. jelit. CEBULA Allium cepa L.ludzie słyną z długowieczności. Znane są jej zalety wzmacniające i dezynfekujące.Kawa higieniczna z buraków. otyłość. pobudza popęd płciowy. przeziębienie. Daje dobre skutki w leczeniu następujących chorób i dolegliwości: angina. wątroby. W dawnej Polsce była bardzo ceniona. Leczniczo działa barszcz kiszony z dodatkiem soku cytrynowego. gdzie jada się dużo cebuli. Rozdrobnione buraki suszy się i przypala w piecu. wzmaga czynności nerek. awitaminoza. nadfermentacja jelitowa. Boćwina. obrzęki. obniża poziom cukru we krwi. W celu uzupełnienia ubytku wapnia zaleca się dodać kawałek sera lub szklankę mleka. rozpuszcza i eliminuje mocznik i chlorki. utrzymuje w równowadze pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego. działa przeciwczerwiowo. wykrztuśnie i wydzielniczo. przerost układu chłonnego (stan limfatyczny). leczy skórę i jej owłosienie. puchlina brzuszna i wodna. np. czyli burak liściowy nie tworzy korzenia spichrzowego. dolegliwości w oddychaniu. niedomogi prostaty. antyseptycznym. przeciwszkorbutowym i przeciwzakrzepowym. obecność mocznika ogólne osłabienie fizyczne i umysłowe. którą odlewamy. 104 . Przemysł farmaceutyczny wielu krajów stosuje cebulę do produkcji preparatów bakteriobójczych i przeciwszkorbutowych. skąpomocz. astma. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Cebula stosowana wewnętrznie jest środkiem antyinfekcyjnym. niemoc płciowa. katar. biegunka. krzywica. infekcje moczopłciowe. przeciwsklerotycznym. Otrzymany produkt miele się w młynku elektrycznym. cukrzyca. układu nerwowego. Przepisy sporządzania boćwiny znajdziemy w książkach kucharskich. Tam. jest środkiem lekko nasennym. Tak otrzymany proszek jest lepszy w miarę odpowiedniego przechowywania. kamica żółciowa. wzmacnia i upiększa paznokcie. grypa. Boćwinę gotujemy w dużej ilości wody.

Przecedzić. Popijać ciepłe raz za razem i kilkakrotnie. wadliwa przemiana materii. Nalewka słabsza. wg. Popijać pół litra dziennie. Cebula cienko siekana. 200 g cienko pokrojonej cebuli. Macerować cebulę jak wyżej w alkoholu 20 proc. nerwoból zębowy. Na kamicę żółciową: dusić dużą cebulę cienko pokrojoną w 4 łyżkach oliwy z oliwek. ropień.stwardnienie tętnic. Dodawać do sałatek. czyraki. 100 g jasnego płynnego miodu. Wino z cebuli. brzęczenie w uszach. zapalenia opon mózgowych. głuchotę. Popijać codziennie rano przez l tydzień (w okresie ostatniej kwadry księżyca. Stosowana zewnętrznie leczy brodawki. ale pokrojone w plastry cebule gotować . wrzody. leczy rany. Jeść i pościć następny dzień po nadmiernych piciach alkoholu. Popijać codziennie przez dwa tygodnie po jednej szklance przed snem. Po gotowaniu zostawić na 4 godziny do naciągnięcia. 105 . Cebula gotowana jest łatwo strawna. Ostudzić i podawać dziecku. smarować kanapki z masłem lub olejem. Przefiltrować. Macerować przez kilka godzin w ciepłej wodzie. migrenę. opłucnej. skrzepy (leczy zwężenia naczyń krwionośnych. Nalewka. Popijać rano na czczo z dodatkiem kilku kropel cytryny. Dodać 150 g wody i 40 g słoniny nie solonej. Używać 2-4 łyżeczki dziennie przy awitaminozie. Stosuje się na żylaki odbytu i nieżyt jelit. Przed ułożeniem się do snu wypić filiżankę wywaru z kruszyny pospolitej (2-5 g wysuszonej kory na l filiżankę wody). zakąsek i zup. Valneta). Stosować 5-10 g dwa razy dziennie z dodatkiem wody osłodzonej przy posiłkach. w stosunku 1:1. Świeży sok. 600 g wina białego. zupa francuska. odmroziny. tj. Można również stosować cebulę macerowaną w oliwie z oliwek przez kilka godzin. Gotować 10 minut. Na pasożyty jelitowe: macerować przez 6 dni w litrze wina białego dużą cebulę pokrojoną w plasterki. oparzenia. nierozpuszczalne białko będące podstawą skrzepów). Cebula siekana. ukąszenia osy. Na żołądek: gotowana cebula usuwa skutki picia alkoholu. zakłócenia wzrostu włosów. Powtórzyć po 2-3 miesiącach. Popijać 3-5 łyżeczek dziennie (l łyżeczka zawiera 5 g cebuli) na zaparcia i kamicę moczową. czyli fibrynę. uśmierza ból. ropni płuc. Na grypę: Macerować w pół litra wody dwie cebule pokrojone w plasterki. hamuje krzepnięcie krwi rozpuszczając włóknik. Dodawać do mleka lub do rosołu. oskrzeli i węzłów chłonnych. Działa to bakteriobójczo i pobudzająco na czynność wydzielniczą jelit. Pacjent chory od 18 lat na gościec stawowy wyleczył się w ten sposób. Fitoncydy świeżego soku wdycha się w celu leczenia anginy.w wodzie przez 15 minut. zastrzał. Na reumatyzm: trzy nie obrane. Na biegunkę: garść skórek gotować przez 10 minut w litrze wody. odstrasza komary. osierdzia. nieżytów grypowych i nieżytu nosa. Popijać po jednej szklance rano na czczo i wieczorem. wzmacnia porost włosów. Macerować przez 10 dni świeże cebule w alkoholu 90 proc. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Cebula surowa. Macerować przez 48 godzin. Stosować ten zabieg raz w roku. Na biegunkę u niemowlęcia: naciągać trzy pocięte cebule w litrze gotującej się wody przez 2 godziny. zapalenie krtani.

wysypki. Upieczoną w piecyku cebulę umieścić na noc na podeszwach stóp przy dolegliwościach astmatycznych i sercowych. Okład z surowej cebuli na dolną część brzucha na bezmocz lub wstrzymanie moczu. jabłka i miodu. Arabowie dodają jeszcze sól i pieprz. Uwaga. hemoroidy. Mieszanina wyciągu z cebuli z gliceryną jest stosowana do leczenia pochwy u kobiet przy zapaleniu wywołanym przez rzęsistka. sól morska i glinka w równych częściach . Tamponik z watki z sokiem.30 g soku z cebuli i 30 g wódki. czyrak. smarować głowę. że nadmierne jej używanie może okazać się szkodliwe w przypadkach ciężkich chorób nerek. Syrop. Przyłożyć cebulę do czoła. Tampony startej cebuli w wacie lub gazie przy grypie wkłada się trzy razy dziennie na 15 minut w nozdrza.Na użytek zewnętrzny Surowa cebula z plastrem gorczycznym na reumatyzm. to należy pamiętać. przykryć gazą i dokończyć opatrunek. Sok z cebuli wzmaga porost włosów. wrzody. odciski.pić przy kaszlu. przy zapaleniu opon mózgowych. Skórką cebuli można owinąć zastrzał. Kataplazmy z cebuli gotowanej . a po dłuższym 106 . Zupa cebulowa . Inny sposób: do wydrążonej cebuli włożyć grubą sól. na wiosnę zaleca się szczypiorek. To samo zaleca się przy stwardnieniu tętnic mózgu. Macerować przez 24 godziny. brodawki. Miazga ze świeżej cebuli i sok leczą rany. Można również stosować miazgę z tartej cebuli. oparzenia. ciepła. przyspiesza dojrzewanie ropnia. Pociąć cebulę w plasterki. odmrożenia. wiatry. Cebula rozcięta . łatwo bowiem utlenia się i może stać się szkodliwa. Owinąć nogi na 8-10 godzin w 1-2 kg posiekanej cebuli. Jedna cebula upieczona w piecyku. Nałożyć na uszkodzoną skórę. Stosować do 5 łyżek dziennie. wzdęcia.na rany. Cienka błonka między warstwami cebuli stanowi okład aseptyczny (jałowy). Nie zapomnieć wyciągnąć żądła. Sok z miodem . czyraka. wągry.pocierać cebulą skronie. wątroby. Otrzymanym płynem pocierać brodawkę rano i wieczorem. Watkę nasiąkniętą sokiem z cebuli umieścić w uchu na szumy. leczyć odmrożenia. zapaleniu oskrzeli i kokluszu. urazy. Wydzielające się fitoncydy leczą również katar i łagodzą stany zdenerwowania.na brodawki. oparzenia. Zmiażdżoną cebulą albo sokiem z dodatkiem octu pocierać piegi. Chociaż cebula odznacza się doskonałymi właściwościami leczniczymi. Zupy mleczne z posiekaną cebulą zjadać dwa razy dziennie na puchlinę wodną. lekko ocieplony 3-4 krople trzy razy dziennie do ucha na głuchotę.działa dobrze na niestrawność. Przekrojona cebula nie powinna być przechowywana. Miejsca ukąszenia przez osy i komary pocierać przez 1-2 minuty kawałkiem cebuli. dymkę na surowo lub w zupie. piegi. ułożyć na talerzu. gościec. Cebula. Macerat . żołądka i serca. Jako leczenie uzupełniające . wrzody.położona w pobliżu łóżka odstrasza komary. ropowicy. umieszczony w wydrążeniu zęba. zadrapania lub pęknięcia skóry. na kaca.na ropień. Okład na migrenę. Kompres z soku cebuli . Poprawa występuje po tygodniu. posypać cukrem. usuwa jego ból. zacięcia.

pietruszkę itp. Urosan. Otrzymamy przyprawę do mięsa o bardzo dobrym działaniu trawiennym i odkwaszającym. biały w przekroju. Zapach cebuli z oddechu usuwamy gryząc 2-3 ziarenka kawy. W zastosowaniach kuchennych lepszy jest chrzan z upraw ogrodowych. ale nie bąble. Można też dodać łyżkę dżemu ze śliwek. w Egipcie. CHRZAN Armoracia lapathifolia (Gilib) Stosowany już w starożytności np. Chrzan zawiera 4-5 razy więcej witaminy C niż cytryny i pomarańcze. skrzyp. Fitolizynę. Jada się głównie korzenie: surowe. Reumosan. kalafior.toksyczna. natomiast w lecznictwie ze stanu naturalnego. przyłożyć ceratkę. Cebula obierana pod bieżącą wodą lub nad gorącą płytką kuchenną nie wywołuje łzawienia. Aby usunąć zapach cebuli z rąk. utarte. Chrzan dziki jest za ostry w smaku. atonii w trawieniu (nieżyty z niedoborem kwasu 107 . a trawiennej i leczniczej prawie żadnej. Reumogran. Okład trzymać aż pojawi się silne zaczerwienienie. artretyzm (miejsce zaatakowane artretyzmem okładać na kilka minut do pół godziny warstwą świeżo utartego chrzanu. należy natrzeć dłonie wodą soloną lub wodą z amoniakiem (2 łyżki na litr wody). Okład powtórzyć gdy zniknie zaczerwienienie. Wypłukać usta miętowym alkoholem. a liści używa się jako przypraw do solonych i konserwowanych warzyw. Stosowanie chrzanu jest wskazane przy astmie. Jednocześnie poprawić pracę nerek stosując Urogran.czasie . We Francji miesza się tarty chrzan ze słodką śmietaną z dodatkiem łyżki cukru. Często przyprawia się gotowane pokrojone w plasterki czerwone buraki z chrzanem z dodatkiem octu jabłkowego i łyżki cukru (ćwikła). seler. Chrzan gotowany ma niewielką wartość odżywczą. czarnuszkę. W Polsce występuje w stanie dzikim i jako roślina ogrodowa.). jabłko. WSKAZANIA I WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. suszone i konserwowane. Najsmaczniejszy jest chrzan jednoroczny. Olejki eteryczne zawarte w chrzanie działają jak antybiotyk. Ma właściwości roślin promieniujących. natkę pietruszki.

przy obrzęku stawu 30 minut. Jako środek przeciwszkorbutowy pić 30-40 g dziennie. gruźlica. Po czosnku i cebuli chrzan ma najwięcej fitoncydów. Gdy zaczyna się trzeć korzeń chrzanu. rany ropiejące. wątroby i nerek. braku apetytu. ryb itp. gościec. zapalenie korzonków nerwowych. kamica nerkowa. Popijać dwie filiżanki dziennie między posiłkami przy artretyzmie. reumatyzm. Przy niestrawności. niedomogów mięśnia sercowego. 108 . puchlina wodna. Najlepiej więc ucierać chrzan przy otwartym oknie lub przekręcić przez maszynkę do mięsa. podrażnieniach oczu i bolesnym osłabieniu nóg. dolegliwościach płucnych. Na użytek zewnętrzny Bóle mięśniowe w plecach i w pasie. niedomodze wątroby. przysypuje się je rozdrobnionymi korzonkami chrzanu lub okłada liśćmi. upławy białe. przeziębienia. co chroni masło przed jełczeniem. Na wylot maszynki można założyć woreczek z folii. Garść świeżo utartego chrzanu zalać pół litra białego wina gronowego. 15-30 g chrzanu na l litr wody. zapalenie uszu. wskazaniem jest bronchit chroniczny (zapalenie oskrzeli). a jeszcze lepiej w lodówce. powodującego łzawienie. posypać cukrem. stan limfatyczny. wrzody. z naparem z kory chinowej. ułożyć na talerzu. Dla reumatyków chrzan powinien stanowić stałą przyprawę do wszelkich mięs. paraliż. która rozkłada olejek eteryczny synigrynę. bólach reumatycznych. niedomykalności zastawek serca i kołataniach serca można nosić na szyi w okolicy serca niewielki woreczek. Po kilku dniach można zażywać. stany zapalne korzonków nerwowych. nerwicy żołądka i nieżytach przewodu trawiennego zażywać 2-3 razy dziennie l łyżkę przed jedzeniem. Wino. Dobrze zakorkować i postawić w miejscu chłodnym . Stosowanie chrzanu powinno być ostrożnie dawkowane przy zapaleniach przewodu pokarmowego. skrofuloza. Lotne olejki eteryczne chrzanu są pomocne przy napadach kaszlu. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Macerat. z chlorkiem rtęci. Należy też pamiętać o niezgodności chrzanu z węglanami pierwiastków alkalicznych. Jako środek żółciopędny popijać 1-2 łyżeczki dziennie. stany zapalne nerek. Korzeń chrzanu pokroić w talarki. Macerować 12 godzin. schorzenia wątrobowe. niedobory witaminy C i alkaliów. wówczas z uszkodzonych komórek wyzwala się mirozynaza.solnego). piegi. Syrop. powodując wydzielanie piekącego w smaku olejku gorczycznego. przerost układu chłonnego. Na użytek zewnętrzny Miąższ w postaci kataplazmu (okładu) stosować na gościec. zawierający drobno ostrugany i ususzony chrzan lub małą poduszeczkę z nasionami białej gorczycy albo krążek średnicy 6 cm z blachy miedzianej. silnych i uporczywych bólach głowy. Żuć korzeń chrzanu na wzmocnienie zębów i dziąseł przy paradentozie.w piwnicy. W przypadku sensacji sercowych. Aby zapobiec psuciu się produktów spożywczych.

niektóre częstoskurcze serca. hemoroidy. zakłócenie czynności ukrwienia naczyń mózgowych. zmęczenie serca. Miałam okazję stwierdzić to pracując w szpitalu przyfrontowym w okolicach Mińska Mazowieckiego. Masa ta nie dotykała ran. Spożywano go już w Babilonii 4500 lat przed naszą erą. profilaktyka chorób zakaźnych. obrzęk nóg. atonia układu trawiennego. W czasie II wojny światowej w przyfrontowych szpitalach radzieckich pod rany zakładano płaskie pudełeczka. zakażenia dróg oddechowych. wzdęcia. krztusiec. wiatry. nadciśnienie tętnicze krwi. zakażenia gardła i krtani. puchlina wodna. trawienie utrudnione. koklusz. niedostateczne wydzielanie soków trawiennych. Występująca w czosnku allistatyna niszczy gronkowce. biegunka. dyzenteria (czerwonka). stwardnienie naczyń tętniczych. 109 . zaburzenia równowagi w pracy gruczołów wydzielania wewnętrznego. Czosnek pospolity zajmuje czołowe miejsce wśród jarzyn i warzyw mogących się przyczynić do utrzymania dobrego zdrowia. zakłócenia krążenia krwi z powodu nadmiernej krzepliwości. zgorzel. miażdżyca. ziarna palonej kawy. astenia. kamienie nerkowe. bób surowy. Po destylacji rozdrobnionego czosnku z parą wodną otrzymuje się lotne olejki eteryczne. nadmierne ukrwienie naczyń krwionośnych. Nieprzyjemny zapach czosnku usuwa zielona natka pietruszki. W b. jabłko. zapalenie płuc. zakaźne pochodzenie nieżytów żołądka i jelit. napełnione utartym czosnkiem i cebulą pół na pół. astma. u których dotychczas wszystko goiło się źle. zakłócenie czynności żółciotwórczych. reumatyzm. wymiarem większe od rany. skąpomocz. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Artretyzm.CZOSNEK Allium sativum L. odtruwanie wątroby. pasożyty jelitowe. W swoim działaniu zbliżony jest do preparatów z kitu pszczelego. odbijanie. żylaki. w Egipcie zaś strzegł budowniczych piramid przed chorobami. W oparach czosnku i cebuli rany goiły się szybko. ropień płuc. skurcze jelitowe. ogólne osłabienie. ZSRR ekstrakty z czosnku są stosowane jako antybiotyki. kurcze naczyniowe. Czosnek zawiera związki hormonalne i antybiotyczne. piasek moczowy. rzeżączka. rozedma. ropień płuc. bębnica. nawet u takich chorych. zapobieganie nowotworom przez działanie przeciwgnilne w jelitach. zaburzenia pracy płuc. gościec stawowy. bóle brzucha. brak apetytu. oskrzeli.

Jeden do trzech ząbków czosnku stosować codziennie rano na gościec i na uzdrowienie ogólne. Valneta. J. rany zakażone. torbiele. Kompres z 30 g czosnku startego i macerowanego przez 10 dni w 0. Popijać na czczo na robaki. Wypić nazajutrz na czczo. twardziny. 25 g czosnku gotować 20 minut w 0. Na użytek zewnętrzny Maść z drobno zmiażdżonego czosnku z dodatkiem tłuszczu i oleju rozpuszcza ropień zimny. modzele. Macerować przez noc. W tym czasie nie jadać do południa. guzy nowotworowe. Słabo posłodzić.Na użytek zewnętrzny Ból ucha. Popijać na czczo codziennie rano aż do wypędzenia tasiemca. Zużyć nazajutrz rano do kanapek. Można również przemywać wywarem z czosnku (6 ząbków na 1 l wody). Odfiltrować. 110 . przetoki. Na astmę pokropić kostkę cukru pięcioma kroplami nalewki i ssać w chwili ataku. nadciśnienie. Nalewka czosnkowa o działaniu przeciwmiażdżycowym i obniżającym ciśnienie krwi. Francja) na pasożyty jelitowe. głuchota. Przefiltrować. Często wstrząsać. Nie trzeba jadać za dużo czosnku. na obniżenie ciśnienia krwi tętniczej. Sok z czosnku. 20-30 kropli 2 razy dziennie. Macerować 10 dni. Przeciwwskazania: ostry nieżyt żołądka i jelit. wrzody. Roztwór 10 . ropień skórny. Dodać kilka kropli oliwy z oliwek. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Czosnek surowy. Stosować jako antyseptyk. brodawki. Wypijać 2 do 3 łyżeczek na czczo. soku z czosnku z dodatkiem l do 2 proc. reumatyczne bóle. Stosować do sałaty i różnych produktów spożywczych. Czosnek tarty: 3-4 ząbki dodać do filiżanki gorącej wody lub mleka. rozedmę płuc. odciski. na świerzb. 500 g czosnku na 1 l wrzącej wody. 20 g czosnku na 200 g mleka ciepłego. grzybica woszczynowa. na bóle reumatyczne. Czosnek z olejem kamforowym w stosunku 1:2 na wcieranie na strupień woszczynowy. cysty. Wywar. alkoholu służy do odkażenia ran i wrzodów. Inny przepis. Syrop przeciwczerwiowy. Nie jest wskazany dla nerkowców. gdyż jest ciężko strawny i drażni błony śluzowe przewodu pokarmowego. okres karmienia osesków. świerzb. Dwa ząbki czosnku posiekać z natką pietruszki. Naciągać l godzinę. na chroniczny nieżyt oskrzeli. Wznowić po miesiącu. niedociśnienie tętnicze.proc. do rozszerzania naczyń krwionośnych. Przez 3-4 dni popijać 2 razy dziennie przy ostatniej kwadrze księżyca (wg. Wyciąg spirytusowy. rany źle gojące się. ukąszenia owadów. Zetrzeć ząbki jednej główki czosnku i gotować 20 minut w mleku. Brać dwa razy dziennie do 30 kropli przez kilka dni.25 l wody lub mleka.50 g wódki. Na l g czosnku .5 l octu. Nalewka czosnkowa: 50 g pokrojonego czosnku i 250 g wódki 40 proc. Stosować przez trzy tygodnie na pasożyty jelitowe. ropień zimny (na tle gruźlicy stawowej lub kości).

111 ... a lecznicze właściwości mają świeże liście. twardziny. owoców i zbóż. przepływ krwi i lepsze doprowadzenie tlenu. cysty. Przyłożyć pod koniec leczenia plasterki z glinki. to pozostałe 9 będzie mieć następującą wartość: zboże -30 proc.. Kapusta biała. Stosować to rano i wieczorem. ziemniak . Czosnek nie jest wskazany przy kaszlu zabarwionym krwią. Pocierać kawałkiem czosnku kilka razy dziennie. Korale z ząbków czosnku mają zapobiegać żółtaczce (wg literatury ludowej). modzele.Czosnek z olejem kamforowym w stosunku 1:2 wcierać w miejsca reumatyczne i wzdłuż kręgosłupa na osłabienie ogólne. że owsików nie ma. poświęcimy więcej miejsca i uwagi w naszej „Aptece natury”.5 proc. nie stwierdzi się. Można również przyłożyć gorący ząbek czosnku upieczony w piecu. Stosować 3 razy dziennie. cebula -23. w przypadku gorączki towarzyszącej zapaleniu płuc..25 proc. a czołowe miejsce na tej liście . KAPUSTA Brassika oleracea. bez skutków ubocznych. Na torbiele..obejmującej ponad sto pozycji.18 proc. borówka . a właściwości lecznicze kapusty przyjąć za 100 proc. Osobny rozdział w fitoterapii zajmuje leczenie za pomocą warzyw. marchew . kurzajki. gdyż mają korzystny wpływ na stan naczyń mózgowych.29 proc. Na odciski. nerki i gruczoły mleczne. trzeba pacjentowi dawać więcej witaminy C. Alliostabil nie pozostawiają przykrego zapachu. aby ustrzec się przed szkorbutem. Na wynik pozytywny czeka się do 2 tygodni. vel sabauda. Na ból ucha wprowadzić do ucha długi kawałek gazy (żeby można z powrotem go wyciągnąć).5 proc. czosnek . winogrona . włoska i czerwona ma zastosowanie na użytek zewnętrzny i wewnętrzny. zawierający starty ząbek czosnku. vel capitata alba. płuca. Ponieważ owsiki żywią się głównie witaminą C. cytryna ... Na lewatywę przeciw owsikom uciera się 2-3 ząbki czosnku i dodaje się 1/2 litra ciepłej wody. Zabieg taki powtarza się co 2 dni (taki jest okres rozwojowy owsika) dopóki. Na głuchotę pochodzenia reumatycznego wprowadzić co wieczór do ucha wacik (tampon) nasiąknięty sokiem z czosnku. a także kapusta gotowana. Olejek czosnkowy wydala się z ustroju ludzkiego przez skórę. Wyciągnąć żądło i pocierać kawałkiem czosnku. i pietruszka . należy się bez wątpienia kapuście.. Plasterek z ząbka czosnku przyłożyć na pewien czas. której zalety dawno odkryła medycyna ludowa. dlatego można czosnek uznać za naturalny antybiotyk.20 proc. a ta ulega wessaniu do krwi dopiero w odbytnicy. Ukąszenie owadów. Przetwory z czosnku. vel capitata rubata. o dużej sile działania. Preparaty z czosnku mają duże znaczenie w geriatrii. Kapuście zatem. jak: Alliofil..15 proc. Jeśli wziąć z listy 10 najbardziej skutecznych roślin. a noszone w okolicy pępka mają chronić przed chorobami zakaźnymi. Przyłożyć wieczorem zmiażdżony ząbek czosnku w postaci kataplazmu i ochronić przylepcem przyczepionym do zdrowej skóry. duszona i kiszona oraz surówka : i świeży sok.26 proc.21.

wątrobowe. Przy owrzodzeniach żylakowych goleni. Zjawiska te potwierdzają proces odtruwania i regenerację leczonych tkanek. guzy i liście. włośniczek. Na postrzał. Podobne zjawisko występuje przy stosowaniu naparu z rumianku: u jednej osoby na tysiąc wywołuje bezsenność. co powiększa ich antytoksyczność i czyni je bardziej gojącymi. wykwity skórne w kile. Gdy ukaże się sok na powierzchni. zapalenie naczyń chłonnych. rwa kulszowa). nerwoból lędźwiowy. z migdałów lub ze słonecznika. czas trwania okładu. ropień zimny. twardych i popękanych macerować liście przez pół godziny w oleju słonecznikowym. W przypadku stwierdzenia nietolerancji (swędząca wysypka skórna) należy przerwać przykładanie liści i zastąpić je okładem z czystej oliwy z oliwek. migreny. ropowica. kolkę nerkową. opryszczki. czyli postrzał. ukąszenia. Im świeższa. Przed użyciem należy je umyć. trzech liści. trądzik. łupież. przyłożyć i owinąć bandażem. Gdy ustąpi zapalenie. Do leczenia można również używać mięsistych liści kapusty czerwonej lub włoskiej. W takim przypadku należy stosować leki przez jedną do dwu godzin z przerwami 6-12 godzin. silne bóle głowy. bóle pochodzenia 112 . chorobowy obrzęk migdałków podniebiennych. czyraki. gangreny i martwice. Jeden lub warstwę z dwu. Sok wówczas sączy się znacznie łatwiej i spływa na ranę. oparzenia. astma. przerost węzłów chłonnych. egzemę sączącą można przykładać pasemka liści zachodzące na siebie brzegami. wysuszyć. hemoroidy. siniaki. a przed nałożeniem na wrzód o brzegach obrzękniętych. W przypadku bardzo czułej rany moczyć liście we wrzątku przez dwie sekundy. egzemach. można wznowić przykładanie liści ograniczając. egzemę. gruźlicę stawową i kostną. a w przypadku przykładania na wrzód lub czułą ranę także resztę unerwienia.Szczególne właściwości mają świeże następujące choroby i dolegliwości: żołądkowo-jelitowe. stłuczenia. nerwobóle reumatyczne (nerwoból lędźwiowy. W przypadku nietolerancji nie stanowią ujmy dla naszej metody. nowotwory. nerwobóle zębowe nerwu twarzowego. zdarza się bowiem bardzo rzadko (a najczęściej z powodu stosowania chemicznych środków owadobójczych). zapalenie oskrzeli). podczas gdy u innych działa leczniczo. zastrzał). liście kapusty wywołują niekiedy zaostrzenie się ropienia lub ponownie bardziej lub mniej ostrych bólów. różne infekcje (ropienie. żylaki. Stosowane zewnętrznie leczą opłucną-płucną (katar. dnawy. można przystąpić do sporządzania okładu. co je zmiękcza. pęcherzowe. pęknięcia i odmroziny z pęcherzami. Na ranę zakażoną lub wrzód. ranach zaniedbanych lub zakażonych. jeżeli zachodzi potrzeba. zapalenia opłucnej. tym skuteczniejsze ich działanie. Rozgnieść liście wałkiem do ciasta lub butelką na czystej stolnicy. dolegliwości naczyniowe. półpasiec i gorączki napadowe. wykroić środkową żyłę główną.

który boli. Nie należy przykładać gorących okładów na żołądek. ogórka. toteż należy spożywać kapustę w stanie surowym. Afonia. Kapusta na użytek wewnętrzny w postaci surówki lub świeżego soku jest zalecana na dolegliwości gastryczne. układu oddechowego. Wskazania lecznicze (na podstawie danych francuskich) 1. Alkoholizm (środki odwykowe).reumatycznego i różne dolegliwości pęcherzykowe zalecam kataplazmy przyrządzane z dwóch lub trzech liści gotowanych w małej ilości wody przez 20 minut z dodatkiem 2 cebul i l łyżki otrąb. że jest ciężko strawna. Po wyparowaniu wody umieszcza się wszystko na gazie i ciepłe przykłada do rany. Do surówki z kapusty należy dodawać zmielony kminek z majerankiem. jelitowe. rozpuszczalna w wodzie. toteż zaleca się go pić z dodatkiem soku z marchwi. gojące i zabliźniające. Spożywanie kapusty zaleca się także cukrzykom. kapusty włoskiej bądź różowej. 4. kalafiora. Nie należy więc ich niszczyć i nie płukać kapusty kiszonej. Ma to zasadnicze znaczenie. Zawiera ona enzymy pomagające w trawieniu tłuszczów i błonnika. Właściwości gojące i zabliźniające soku z kapusty są wykorzystywane przy leczeniu zapalenia wrzodziejącego okrężnicy. 3. w szczególności w postaci świeżego soku. Jedna do dwu szklanek dziennie soku z surowej kapusty. Kapusta była i jest najlepszym lekiem na szkorbut. buraka cukrowego. Enzymy mlekowe kapusty działają silnie dezynfekujące na przewód pokarmowy. Diagnozę dolegliwości powinien postawić lekarz. Płukanie gardła sokiem z kapusty ma działanie czyszczące. dyni. Na marskość i puchlinę brzuszną można spożywać z korzyścią sok z kapusty (400 g dziennie w porcjach po 200 g) lub kapustę gotowaną bądź surową (surówki). Witamina U. okazuje się nadzwyczaj korzystna dla żołądka i jelit. natki pietruszki. solom potasowym i witaminie U (chroni śluzówki). Tak więc kapusta wbrew uprzedzeniom. szparagu. cebuli. pomidorów. Na dolegliwości przewodów moczowych. papryki. gdyż w przypadku zapalenia wyrostka robaczkowego lub przydatków macicy nie przykłada się gorących opatrunków. Korzystna dla organizmu jest również kapusta kiszona. a w przypadkach różnych typów kamicy nerkowej soku z sałaty głowiastej. Spożywać surówkę z kapusty z burakiem czerwonym. 113 . Liście z kapusty jako okład na szyję na noc uśmierzają bóle i pomagają w detoksykacji poprzez wydalanie trucizn z organizmu. 2. Żelazo. młodej kukurydzy. magnez i miedź zawarte w kapuście leczą anemię (nie pić płynów o temperaturze wyższej niż 45°C). Dodawanie do kapusty nadmiernych ilości wędlin czyni pokarm trudniej strawnym. witaminie K (przeciwkrwotoczna). gdy organizm kumuluje aminokwas cysteinowy powodujący kamicę cysteinową. Spożywanie kapusty surowej lub duszonej oraz świeżego soku działa odtruwające i odwykowo. co ułatwia trawienie. Skutek leczniczy zawdzięczamy kleistym śluzom roślinnym. Sok z kapusty nie jest przyjemny w smaku. Sok z kapusty zaleca się alkoholikom i na wrzód trawienny. siarce. układu oddychania. i świeże enzymy rozkładają się podczas gotowania. ogólne osłabienie. Anemia. Sok z kapusty z małym dodatkiem miodu do spożywania i do płukania. Angina. jelitowe dobrze robi popijanie l szklanki świeżego soku prosto z sokowirówki.

Stosować okłady z kapusty przez l miesiąc. Bóle reumatyczne. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. bóle mięśni. a następnie całą noc. Jelita (nieżyt lub zapalenie albo infekcja). Stosować zioła Rektosan. Przykładanie miejscowe liści zmniejsza przekrwienie i normalizuje krwiobieg. O wyborze środka ziołowego decyduje lekarz. martwica). Zostawić na 3-4 godziny. Spożywać sok gotowany z borówki czarnej i pyłek kwiatowy. zmęczenie. 9. Na noc przyłożyć 3 liście na kark i niekiedy na nogi. Przykłada się 3-4 liście na miejsce dolegliwe na całą noc. godzinę dziennie.) i z cytryny (50 proc. Zażywać pół łyżeczki co godzinę. Gangrena (Patrz rany. Grypa. według lokalizacji bólu. Na przewlekły bronchit stosować mieszankę: wywar z 60 g kapusty gotowanej w 0. 23. 114 . Bardzo korzystnie działa syrop z niedojrzałych orzechów włoskich drobno posiekanych i zasypanych cukrem. Zapalenie opłucnej. zatrucie polekowe. Jest to leczenie pomocnicze.5 l wody przez l godzinę. 24. (Jak pkt. Dennatoza. Popijać do 3 szklanek soku dziennie. Czyrak. Popijać rozcieńczone olejki eteryczne (lawenda. Dna-artretyzm. Głuchota. Przyłożyć dwa liście do czoła i 3 liście na kark na 4 godziny lub na całą noc. Ból głowy (silny i uporczywy). 7. Choroba serca. 13. 26. Astma. Przykładać surowe liście na 2 do 4 godzin lub na całą noc.). egzemy. 11. opryszczki). Jeść kapustę surową i duszoną. 18. 10. 8). Kamienie moczowe. Przykładać liście kapusty. Egzemy. Popijać do dwu szklanek soku ze świeżej kapusty dziennie. Konsultować u lekarza. ropień. 22. słabość ogólna. Pod koniec gotowania dodać 60 g miodu. 6). Stosować przez całą dobę okłady z kapusty na brzuch. Spożywać kapustę długo gotowaną i popijać wywar. Ból lędźwiowy (postrzał). Bezsenność. Przyłożyć liście do strefy wątroby. Popijać świeży sok i jeść kapustę surową lub duszoną. 16. Wkraplać do uszu mieszankę soków z kapusty (50 proc. Postępować jak przy astmie. Popijać sok. Gruźlica. Zjadać rano 2 łyżki kapusty kiszonej. 15. Popijać 2 szklanki soku dziennie. Wkładać do odbytu liście w formie czopka na noc na 4 godziny. 25. u podstawy płuc lub na łopatki. nekroza. 14. (Patrz bóle reumatyczne). 21. Popijać do dwóch szklanek soku dziennie. Stosować reguły prawidłowych zestawów produktów spożywczych. Przyczyną może być: nieodpowiedni zestaw pokarmów. Popijać sok. 12. Hemoroidy. choroba skórna (Patrz liszaje. Unikać zdenerwowania i niewłaściwej przemiany materii. sosna). Diabetes mellilus (cukrzyca). Dziennie popijać do 2 szklanek soku. Delikatne działanie rewulsyjne liścia z kapusty jest bardzo korzystne. 17. Bóle żołądkowe. należy uprzednio oliwić każdy liść. 6. aż do eliminacji ropienia. Bronchit.5. zapalenie oskrzeli. dna. 3-4 liście kapusty jako okład na pierś i na szyję. Kontynuować aż do uśmierzenia bólu. Astenia. 20. Zostawić 3 liście na kilka godzin. Spożywać cebulę. jelitowe. 19. Stosować liście pelargonii. Biegunka. Jeżeli egzema jest sucha. (Patrz pkt. wąglik. Popijać świeży sok. Przyłożyć 3 warstwy z liści na 4 godziny lub na noc. 8.

Jak najszybciej przyłożyć liście dobrze zmiażdżone. Łojotok. Lekko zabandażować. 115 . Przykładanie liści ożywia tkanki i absorbuje nieczystości. Okłady z liści zmniejszają przekrwienie. Stosować l łyżkę syropu 3-4 razy dziennie do naparu przeciwkaszlowego. Obrzęk. Przykładanie liści na 4 godziny dziennie lub na noc kończy się przeważnie zgojeniem rany. Dotyczy to również ciężkich nóg. chabru. Liście uśmierzają bóle. Kapusta jest tutaj wyborowym lekiem. 42. sinicy skóry. bławatka. 5 g szafranu. Popijać 1-2 szklanki soku dziennie. Zarejestrowanych typów owrzodzeń jest co najmniej 34. 29. Przykładanie liści na przebiegu bolesnego nerwu uspakaja stopniowo ból. 250 g miodu. 41. Liści nie ogrzewać. Na noc przyłożyć 3 warstwy liści na powierzchnię większą niż objętą dolegliwością. 30. Martwica. (Patrz wątroba). 38. 34. ogórek. Krzywica. Nerwoból (zębowy. nadto na wątrobę lub na dolną część brzucha w zależności od źródła migreny. w razie potrzeby także w ciągu dnia. Uśmierza to bóle i działa gojąco. 32. reumatyczny. oczyszcza włośniczki z nieczystych substancji. 45. truskawka. Stosować 3-4 razy dziennie po 4 godziny. zaczerwienione). W przypadku oparzenia II stopnia i III stopnia powinien zdecydować lekarz. 37. Skład syropu : 500 g soku z kapusty czerwonej. 31. 39. 40. Nogi (dolegliwości). Nekroza. 44. Pęcherzyk żółciowy. poprawia krwiobieg. Migrena. Przyłożyć 2-3 warstwy liści na zbolałe miejsce. Nerwowość. a w wolne dni na krocze na całą dobę. Półpasiec w początkowej fazie jest do wyleczenia w ciągu kilku dni. cytryną (l kropla do każdego oka 2-3 razy dziennie). Na pęcherzyki półpaśca pomagają lepiej olejki eteryczne. Odmrożenia z pęcherzykami. 36. Katar. Zagotować. Popijać 2 szklanki soku dziennie. żylaki. Maseczki kosmetyczne. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. nieżyt alergiczny sezonowy (Patrz astma). Krtań (zapalenie) (Patrz afonia i katar). Katar sienny. twarzowy. Popijać sok. 33. 46. absorbuje skupiska tłuszczu z tkanki podskórnej. Często potrzebna jest konsultacja u lekarza. Na oparzenia I stopnia można przyłożyć gotowane obierki z ziemniaka lub tartej marchwi. 43. Aktywuje to krwiobieg. Opryszczki skórne. ożywia tkanki. wody solonej (l łyżeczka soli morskiej na 500 g wody). Liszajec. rwa kulszowa). Owrzodzenia żylakowe goleni. Przykryć watą. 48. zapalenie tętnic. Przyłożyć na noc 3 liście na górną część brzucha. Przykładać liście. Prostata. Popijać sok. Jak wyżej oraz na dolną część brzucha i krocze. Przykładać liście.27. 47. 35. Przykładać co drugi wieczór liście na dolną część brzucha. Podobnie działa brzoskwinia. 28. Wprowadzić do oka kilka kropli świeżego soku wieczorem przed snem. łzawiące. Można również przemywać oczy naparem z rumianku. Pęcherz moczowy (zapalenie). Lekarz decyduje jak postępować. Oczy (podrażnione. płatków z róży. Przykładać liście na noc i zmywać rano sokiem. Oparzenia. Trzy warstwy liści przykłada się na 4 godziny pod koniec dnia lub na całą noc. Półpasiec. Przykładanie kapusty na pół godziny regeneruje i oczyszcza skórę.

116 . (patrz nogi pkt. Wtedy należy oczyścić ranę z ropy i sczerniałej krwi. Można również popijać wywar z obierek kartoflanych albo z lukrecji gładkiej. 68. Rany zwykłe. lawendy z eukaliptusa. zatok bocznych nosa). Stosuje się również: por. 61. Uśmierza to bóle i poprawia krążenie krwi. zawierające olejki eteryczne. lawendę. jeżeli przypadek nie jest groźny. Ropień zimny (gruźlica stawowa lub kości). na pas lędźwiowy. 58. 67. nieżyt nosa. 51. Przykładać miejscowo liście moczone w oleju słonecznikowym lub oliwkowym. nie gojące się. udar słoneczny. Przykładać liście. 72. Węzły chłonne (zapalenie). (Patrz głuchota). 65. Tętnica (zapalenie). 63. czosnek. 38). kontuzja. Tętnicze nadciśnienie krwi. 57. Popijać między posiłkami do 2 szklanek soku ze świeżej kapusty. dając 20 kropli do czaszy z gorącą wodą. Bandaż wieczorny pozostaje na całą noc. Zastrzał. 60. Skóra (dolegliwości). Zmieniać bandaże aż do kompletnego zagojenia rany. natkę pietruszki i inne. Popijać 2 szklanki soku dziennie. W razie potrzeby uzupełnić okładem z liści dolną część brzucha na noc. Skąpomocz.49. a później co 4 godziny. 64. (patrz pkt. 55. Zjadać dziennie 2-3 łyżki kapusty kiszonej. Żyły. Sinusitis. 38). Przykładanie liści uspokaja bóle i pomaga w usunięciu toksyn. Słuch (przytępienie). Rano i wieczorem wpuścić pół łyżeczki soku do nozdrzy. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. W celu ułatwienia rewitalizacji tkanek i wydalenia części zmartwiałych. Popijać sok. które wyciągając nieczystości inicjują korzystne procesy ropienia. Przykładać liście i popijać sok. Stłuczenie. Wrzód żołądka. 59. Żylaki. na kark na 2-3 godziny lub na całą noc. Na początku zmienia się okład z kapusty co 2 godziny. 52. 56. Skaza moczowa. nasiona kapusty. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. Skóra popękana. 50. 62. tymianku. katar. Trądzik. 53. Stan depresji. Obmyć gotowaną wodą (jedną szklankę) z dodatkiem soli morskiej (l łyżeczkę). Przykładać liście i popijać sok do 2 szklanek dziennie. 69. Można również podawać choremu czosnek. Dla dzieci 20-30 g dziennie. Przykładać 3-4 liście na głowę i na kark co 4 godziny z przerwą 2-3 godzin. Robaki jelitowe. cebulę. Przekrwienie mózgu. Szybko natrzeć liściem i zrobić bandaż z liści. (patrz nogi pkt. 54. odwapnienie. 66. 71. dynię zwyczajną. Przyłożyć 3-4 liście jako okład na noc. Jest to zapalenie zatok przynosowych (jam obocznych nosa. Utrata soli mineralnych. Stosować inhalacje z mieszanki olejków eterycznych z igliwia sosny. Jeść surówkę. przykłada się liście i popija świeży sok. 70. Popijać rano przez 3 kolejne dni szklankę soku. Przyłożyć 3 warstwy liści. Popijać dziennie do 2 szklanek soku. Przykładać liście do łydek. W przeciwnym wypadku zmieniać bandaż częściej i oczyszczać ranę. Szkorbut. Ukąszenie owadów. szałwię. 15). Utrudnione trawienie.

cytryny. Zdolność prawidłowego. Wątrobowa kolka. 95. (jak pkt. Popijać glinkę. Popijać po l szklance soku dziennie Zapalenie powiek. Zapalenie zatok przynosowych w niskim lub wysokim ciśnieniu atmosferycznym. 80). 76. Popijać sok ze świeżej kapusty. Zapalenie naczyń chłonnych. Zapalenie spojówek. Dolegliwości nerek jest 25 rodzajów. Zdolność utrzymania prawidłowej pracy nerek. 92. Przyłożyć liście do dolnej części brzucha. Stosować sok z surowej kapusty z dodatkiem kilku kropel cytryny. Popijać 1-3 szklanki soku dziennie między posiłkami. 80). 88. Sprzyja to odpływowi wysięku z uszkodzonej części kończyny. Zdolność prawidłowej przemiany materii. Po miesiącu zrobić kilkudniową przerwę. Popijać wodę z gotowanej kapusty 2-4 szklanki dziennie. 80). Popijać 2-3 szklanki soku dziennie. dodać szczyptę przypraw trawiennych i pić raz dziennie. 75. Brać 2 razy w tygodniu kąpiele z dodatkiem roztartej w mikserze główki kapusty i naparu ze 100 g mięty + 1/2 kg drożdży piekarniczych. żółciowa kolka. Popijać 2 szklanki soku dziennie. Przykładać liście. Rano i wieczorem wprowadzać do nozdrzy 1/2 łyżeczki świeżego soku. zatrzymanie moczu. (jak pkt. kolka nerkowa. np. przykryć watą i zabandażować delikatnie. kamica nerkowa. 85. 74. (patrz oczy). 96. 117 . Zwichnięcia. Zmęczenie ogólne. łagodząco i uśmierzająco na bóle wątroby w przypadkach dolegliwości pęcherzyka żółciowego i niewydolności wątroby. 87. 91. Działa to uspokajająco. Zapalnic macicy. Zapalenie zatok czołowych. Zapalenie zatoki szczękowej. Zapalenie zatoki sitowej. 81. Zapalenie włośniczek. 83. jak i na noc. Do ziół leczących wątrobę zaliczmy: czarną rzodkiew. Przyrządzić w mikserze koktajl z soku kapusty. natki pietruszki i l jabłka. 94. korzeń podróżnika (składnik leków Herba-polu: Sylimarol i Fitolizyna). Zaleca się równie/ stosowanie olejków aromatycznych i pyłku kwiatowego. korzeń mniszka. Zaparcie. Przykładać rano i wieczorem po 3 liście. Korzystny jest również sok z borówki. Zły stan układu nerwowego. 90. Przykładać warstwę z 3 liści zarówno w dzień co 4 godziny. Skaza dnawa. 84. 77. 93. bezbolesnego miesiączkowania przy bólach. nawłoć pospolitą. Stosować inhalacje z olejków eterycznych. Żołądkowy nieżyt przewlekły. zapalenia różnego rodzaju. Żołądek (wrzód). Przykładać liście na 4 godziny i na całą noc na nerki i pęcherz moczowy. ostropest plamisty. Popijać przez tydzień po pół szklanki dziennie. 79. Przykładać liście do dolnej części brzucha na 2-3 godziny. Stosować liście. Wszystkie inne leki uspokajające są również pochodzenia roślinnego. jeść surówkę i kiszoną kapustę. Konsultować u lekarza. 78. liście karczocha. (patrz oczy). (jak pkt. Przyłożyć 2 liście na 4 godziny lub na całą noc. (jak pkt. Zapalenie okrężnicy Przyłożyć 3-4 liście na noc na brzuch. 18. co zmniejsza przekrwienie w pasie miednicowym. które mają działanie rewulsyjne i zmniejszą przekrwienie. 89. 86. Popijać sok. Wątrobowa marskość. Do zbolałego miejsca przykładać liście. odmładzanie się. 82. 80. Zapalenie zatoki klinowej. Zmniejsza przekrwienie.73. 80). Wątroba (twarda).

szczególnie u dzieci. sok nasiona i liście. jest czynnikiem wzrostu.5 proc. W Polsce jest uprawiana w kilku odmianach o różnym kształcie i barwie korzenia. olejku eterycznego. Zamroczenia alkoholowe. ma właściwości remineralizujące. co sprawia. znajduje się na czele roślin baldaszkowych. że korzeń odznacza się dużą siłą witalną. choć możliwości jego wykorzystania przez organizm są mniejsze aniżeli w przypadku innych warzyw. Marchew należy do roślin najbogatszych w karoten. B2 (ryboflawina). działa przeciwcukrzycowo. Pić sok. Powiększona liczba czerwonych krwinek i hemoglobiny odnawia komórki naskórka. przeczyszczające. kwiaty antycyjany i flawonoidy. zwłaszcza liściastych (np. 97. pobudzanie wzrostu). Zachodzące w marchwi procesy przemiany kwantów energii świetlnej. 118 . Jeść kapustę duszoną na oleju słonecznikowym z dodatkiem szczypty kminku. szpinaku). Pić sok z kiszonej kapusty. . WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Korzeń: działa wzmacniająco. reguluje czynności jelit i działa przeciwbiegunkowe. osłodzony cukrem lub miodem. kaszel. Marchew stosuje się w celach profilaktycznych i leczniczych przy hipowitaminozie. Stosować sok z kapusty z dodatkiem soku z czarnej rzepy i kilku kropel cytryny.karotenoidy i wit. 98.Zapalenie stawów. przeciwanemiczne. do 1. Jako surowiec leczniczy stosuje się rdzeń (miękisz) korzenia. robić na noc okłady z liści świeżej kapusty. Dolegliwości układu nerwowego. tłuszczu. pobudza czynności wątroby. Marchew. na ośrodkowy układ nerwowy i mają korzystny wpływ na przemianę materii (tworzenie tkanki kostnej. Nasiona marchwi zawierają do 12 proc. Należy do jarzyn o najwyższych właściwościach leczniczych. 100. pozwala uzyskać zdrową i ładną skórę. Pić sok z kapusty z sokiem z selera w proporcji 1:1. Wyciąg z nasion działa spazmolitycznie i rozszerza naczynia wieńcowe. ziele . przeciwgnilnie. pobudza naturalne siły obronne. Tako roślina astralna kumuluje energię światła słonecznego i promieni kosmicznych. której ojczyzną jest rejon śródziemnomorski. MARCHEW SIEWNA Daucus carota L. Zapalenie oskrzeli. krzemu i innych substancji działają stymulujące. 99. działa uspokajająco.

Po tym czasie włącza się do diety soki z selera. oczyszczanie krwi zatrutej toksynami. anemia. nadciśnienie tętnicze. Pół kg obranej i pokrojonej na kawałki marchwi gotować do miękkości w litrze wody z dodatkiem pół łyżeczki soli morskiej. dna. pęknięcia skóry. Przepuścić przez wyciskacz do jarzyn. białaczka. skrofuloza. zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. łuszczyca. przy niespokojnym śnie. regulacja krwawienia miesięcznego. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astenia (osłabienie ogólne). biegunka u dzieci. Przy raku jelita grubego dodawać sok z zielonych liści mniszka lekarskiego. dla dzieci z uczuleniem na białko. oczyszcza krew. nowotwór nabłonkowy. W tych przypadkach stosuje się kurację w ciągu trzech miesięcy z 1-2 litrów zupy z marchwi dziennie. Biegunka u dzieci. cierpiących na choroby alergiczne przewodu pokarmowego. Na zaparcia. Natomiast rzadziej stosuje się mięso i produkty zbożowe. wrzód żołądka i dwunastnicy. moczopędnie. niedobór mleka u karmiących matek. Popijać dziennie litr soku z marchwi z dodatkiem pół litra soku z selera. także miód. pęcherzyca. zaparcia. krzywica. usuwa robaki. Nasiona: działają rozkurczowo. buraka czerwonego i rzeżuchy. wrzody. Na użytek zewnętrzny Rany. nabłoniak. stany nerwicowe. pietruszki. a także zmarszczki. Profilaktycznie: choroby zakaźne i zwyrodnieniowe. zaburzenia przemiany materii (trawienne). łupież. sok z winogron. Po sześciu miesiącach dawać stopniowo sałatkę jarzynową i świeże owoce. goi rany. artretyzm. Marchew jest wskazana dla niemowląt i dzieci chorych na białaczkę. U starszych dzieci po sześciu miesiącach włącza się do diety gotowane jarzyny i sałatę zieloną. hemoroidy. Kilogram marchwi gotować przez dwie godziny w litrze wody. choroby nerek. trądzik twarzy. bronchit chroniczny. Spożywać porcjami w ciągu dnia. Spożyć w ciągu 24 godzin. dermatozy. wstrzymać się 119 .gojąco na jelita i przewód pokarmowy. nerwicy żołądka. dolegliwości płucne (gruźlica.in. oparzenia. odmroziny. reumatyzm. infekcje jelit. niedokrwistość. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Nasienie marchwi brane trzy razy dziennie (szczypta na końcu noża) pomaga w niedomodze wątroby. egzemy. krwawienia żołądkowo-jelitowe. nowotwór piersi (leczenie pomocnicze). niedomogi wątrobowo-żółciowe. Marchew leczy artretyzm. rozpuszcza żółć. blednica. m. obniżona ostrość widzenia. buraków czerwonych. Podawać zupę marchwiową. Przepuścić pręż maszynkę do mięsa. miażdżyca. przeciw robakom (dzieciom dodawać wody). sprzyja wydzielaniu mleka u karmiących matek. stwardnienie rozsiane. 50 . ropień. jarzyn i owoców. działa wykrztuśnie. w bólach i kurczach żołądka oraz jelit. zatrzymaniu moczu. demineralizacja. astma). uwalnia z głębi skór) zrakowaciałe komórki i tkanki. Świeży sok. cukrzyca. stany przedrukowe. pasożyty jelitowe. czyraki. żółtaczka. liszajec twarzy.500 g popijać rano i wieczorem w celach odżywczych.

seler. stwardnienie tętnic. Zawiera wówczas mniej azotanów. Popijać sok zaczynając od kilku łyków dziennie. wzmacniający włosy i paznokcie. liszajec i inne. Napar z l łyżki nasion na szklankę wrzątku działa moczopędnie. Ma ona właściwości moczopędne. pietruszka. l kg marchwi usuwa glisty przewodu pokarmowego w ciągu 24 godzin. poprawia krążenie krwi. Zupa taka wskazana jest dla osób otyłych. zaburzenia w trawieniu. cebula. Zupa z marchwi musi być skonsumowana w dniu sporządzenia. wrzód na nodze.. 120 . tymianek. oparzenie. Kuracja marchwiowa leczy białaczkę z niedomogą śledziony i skłonnością do wymiotów. Leczenie takie musi trwać kilka miesięcy (półtora roku). Sok z marchwi działa profilaktycznie na kamicę nerkową i usuwa stany zapalne. regulujący żołądek. chorobę wieńcową. Zupę z marchwi zaleca się ze względu na jej właściwości remineralizujące i odtruwające oraz zdolność przywracania w organizmie równowagi kwasowo-zasadowej. liść laurowy. Organizm uwalnia się wówczas od toksyn powstałych przy złym metabolizmie. Uwaga. Są to substancje szkodliwe i lokalizują się w zewnętrznej skórce marchwi. ujędrnia skórę. nowotworu piersi. goździki. odmrożeń. Obmywanie daje uczucie świeżości. jeśli nie przyjmuje się innego pokarmu. niszczy się owsiki. Spożywając regularnie po jednej marchewce na czczo i wieczorem. Podać mleko. Na biegunkę u dzieci: utrzeć pół kilograma marchwi i gotować w litrze wody przez godzinę. Podawać do popijania. zapobiega zmarszczkom. czyraki. Wywaru z liści używać do płukania gardła (na afty. Leczy nadczynność tarczycy.od jedzenia mięsa przez rok. świeże zmiażdżone liście stosować do okładu lub do przemywania ropnia. Przetrzeć przez sito i uzupełnić wodą do litra. Regularnie. Geriatrzy zalecają ludziom starszym sok z marchwi jako lek przemywający naczynia krwionośne. pobudza czynności gruczołów wydzielania wewnętrznego. wywołuje miesiączkę. ropień ust itp. rozmaryn. Na zmianę diety organizm reaguje wzmożeniem stanu chorobowego. rano i wieczorem. Skórze pozwolić wyschnąć. Na użytek zewnętrzny Wywar z korzenia lub świeżych liści. czosnek. Sok z marchwi jest doskonałym kosmetykiem do pielęgnacji skóry twarzy i szyi. daje ładną karnację. marchew utarta. które utrzymują kwaśny odczyn środowiska jelit. a dopiero później występuje faza powrotu do zdrowia. w których występuje por.) oraz obmywań pęknięć skóry. Sok (lub marchew utarta) z miodem zagotowany w mleku stanowi lek na przeziębienia. co je chroni przed rozwojem gnilnych drobnoustrojów. kalarepa. łupież. by stopniowo dojść do litra dziennie. Marchew i jej liście powinny być dodawane do wszystkich zup jarzynowych. Sok ze. aby używana marchew nie zawierała azotanów pochodzących z preparatów chemicznych stosowanych w uprawach. Przy dawce 1-5 g nasion ma właściwości wiatropędne. przestać z chwilą ustąpienia biegunki. Popijać co dzień szklankę soku. Należy dbać. na świeżą bądź zastarzałą ranę. utrzymującym w zdrowiu wątrobę i oczy. pobudza łaknienie. jest mlekotwórczy. smarowanie skóry świeżym sokiem nada jej ładną. a następnie masować ją oliwą. świeżej marchwi zawiera związki sprzyjające rozwojowi jelitowych bakterii beztlenowych wytwarzających kwas mlekowy i octowy. jasnobrązową barwę „gubiącą” piegi. niemoc płciową. W przypadku suchej skóry można stosować maseczki.

Niemowlętom nie należy podawać szpinaku. Zatrucia te jedynie przy natychmiastowej pomocy. szpinak. wszystkie kapustne). 121 . Marchew może także zawierać resztki pestycydów. por. gdyż. podobnie jak niektóre inne warzywa (buraki. cebula. PIETRUSZKA ZWYCZAJNA Petroselinum sativum Hoffm. liście. Zawiera chlorofil. w przeciwnym bowiem przypadku dochodzi do powstawania aflatoksyny. sporo olejków eterycznych. który zawiera 0. szczaw. zatrucia. drgawki. biegunka. To konieczny warunek. a w ciężkich przypadkach sinicą spowodowaną porażeniem układu krążenia i obecnością methemoglobiny we krwi. mniszek. podobnie jak czosnek. które z kolei zmieniają hemoglobinę w methemoglobinę. Ostre zatrucia azotynami charakteryzują się zaczerwienieniem twarzy i powłok skórnych. niż potrzeba (3 do 4 mg). ale przy jej stosowaniu należy przestrzegać kilku zasad. Należy zwracać uwagę na pochodzenie marchwi. Nać daje 4 razy więcej prowit. Do celów leczniczych wykorzystuje się korzeń. Marchew jest wprawdzie uniwersalnym środkiem leczniczym. gdyż nie tuczy (w 100 g jest 10 kał. Jest także zalecana dla otyłych.Marchew powinna być stałym składnikiem menu palaczy tytoniu. Występuje także rozszerzenie obwodowych naczyń tętniczych i spadek ciśnienia tętniczego krwi. toteż należy ten fragment odciąć. nie kończą się śmiercią. Natka pietruszki jest bardzo cennym produktem spożywczym i leczniczym. występujących w glebie nadmiernie zasilanej nawozami azotowymi bądź pochodzących z innych źródeł (dymy. owoce i nasiona. w pełni z pożytkiem wykazała swoje właściwości. Azotany przemieniają się w azotyny. szczególnie u małych dzieci. profilaktycznym i kosmetycznym. który wystaje nad ziemią. by. które lokalizują się w częściach peryferyjnych korzenia i dają się stosunkowo łatwo wyeliminować przez staranne skrobanie. pyły. rabarbar. ścieki. Nasiona zawierają znacznie więcej olejku eterycznego i flawonoidów niż korzenie i dlatego działają silniej moczopędnie i przeciwszkorbutowo.). co należy mieć na uwadze starannie przygotowując przed spożyciem. ma ona właściwości zatrzymywania i gromadzenia szkodliwych azotanów. A (12 mg). 20 g natki dostarcza 48 mg witaminy C na dzienne zapotrzebowanie organizmu 75 mg. W części korzenia. azotanów. marchew. że nawet marchew rosnąca z dala od największych źródeł zanieczyszczeń tymi toksycznymi związkami nie musi być całkowicie ich pozbawiona. kapusta. która jest toksyczna. pestycydy). Należy jednak pamiętać. bóle głowy. a 2 razy więcej niż mniszek. aminokwasy. Jest rośliną o ogromnych wartościach leczniczych. marchew wytwarza solaninę (widoczną jako zazielenienie). wobec silnych objawów methemoglobinemii.36 proc. czasem wymioty. Azotany znajdujące się w wodzie pitnej zajmują eksponowane miejsce w zatruciach małych. Ma 4 razy więcej witaminy C niż pomarańcze i kapusta. Należy również pamiętać o konieczności odpowiedniego przechowywania marchwi. której wartość biologiczna substancji czynnych przewyższa wiele innych warzyw leczniczych. dzieci. Taka marchew czy sok z niej może wywołać groźne. marchew. do pół roku życia.

gorączka przerywana. dolegliwości wątrobowe. stany nowotworowe.2 do 0. Wypijać rano na czczo. Na użytek zewnętrzny Przemywanie 2 razy dziennie sokiem lub naparem na piegi. skąpomocz. zastój mleka w sutku. Popijać 1/4 szklanki 2-3 razy dziennie przed posiłkami. rany. astenia. korzenia lub natki na pół litra wody. zranienie i ukąszenie pszczół. kamienie moczowe. Sok z korzenia pietruszki ze spirytusem 70 proc. Osłodzić miodem. wzdęcia. Taki okład przyłożony do piersi wysusza mleko karmicielki oraz łagodzi zapalenia sutków przy zastoju pokarmu. ukąszenia owadów. Na zapalenie oka.2 litra wody. Przy nerwobólu zębowym zwilżać palec i pocierać wzdłuż przebiegu nerwu dziąsła i policzki. 100 g na l litr wody w postaci irygacji dopochwowych leczy białe upławy. l g skórki pomarańczowej i l g skórki grejpfrutowej gotować w l litrze wody. reumatyzm. naciągać 15 min. w 0. Mieszankę 25 g korzenia pietruszki. zakażenie. miesiączkowanie bolesne. stany nerwowości. aż zostanie 0. Wywar. Wyciąg z suchych nasion. Leczy biegunki. atonia pęcherzyka żółciowego. Na owsiki: szczypta natki pietruszki. łagodzi bóle i eliminuje opuchliznę. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. Natka zmiażdżona.4 g dziennie w postaci kapsułek żelatynowych na kilka dni przed menstruacją łagodzi bóle napięcia przedmiesiączkowego. os. Zażywany w ilościach 0. gościec. Pić codziennie rano na czczo. Na reumatyzm. czyli apiol (do nabycia w aptekach). Na użytek zewnętrzny Kontuzje. Jako okład antyseptyczny i gojący na rany. Wkraplać 1-2 krople świeżego soku z korzenia 2-3 razy dziennie lub stosować jako okład na noc. Naciągać 15 minut. korzeń selera i fiołka wonnego. 25 g nasion. 122 . zapalenie oka. niestrawność. brak łaknienia. Flakonik z sokiem trzymać szczelnie zamknięty.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. pasożyty jelitowe. piegi. Gotować 3 min. zimnicę (malarię). wady krwi. upławy. zaburzenia miesiączkowania. nerwobóle. skąpomocz. Wywar z nasion. w równych ilościach łagodzi nerwobóle.5 l. Gotować 3 minuty. kamienie moczowe.

surówek. gościec (reumatyzm).Na rozjaśnienie cery. Stosowanie przez dłuższy czas dużych dawek wyciągu z nasion pietruszki powoduje kurcze macicy przez mirystycynę. grzybami. mięs. niewydolność nerek. kamica moczowa. jaj. Por jest zasadotwórczy. Działanie: wzmacnia nerwy. Można go jeść na surowo. gruźlica. Myć twarz rano i wieczorem przez tydzień ciepłym wywarem z korzenia pietruszki. moczopędny. Gotować 15 min. jest antyseptyczny. Natkę pietruszki należy jeść przez cały rok i używać do kanapek. budulcowy. Zaleca się go jako odtrutkę po zatruciach np. a wyciąg wodno-alkoholowy z nasion jest dodawany do Fitolizyny. Natkę można mieć przez całą zimę sadząc korzenie pietruszki do ziemi w skrzynkach lub w doniczkach. uszkodzenie błon śluzowych przewodu pokarmowego z powodu apiolu. kasz. co działa uzdrawiająco. podobnie jak czosnek i cebula. 123 . Fitolizynę powinno się dawkować ostrożnie i podawać z przerwami. zup. otyłość. więc nie tuczy. po ugotowaniu i duszeniu. sosów. podnosi potencję seksualną mężczyzny i jest zaliczany do afrodyzjaków. Sok ze świeżych porów jest dobrym środkiem leczącym wszelkie formy kamicy moczowej i nieżyty dróg moczowych. Zastępuje kurację wodami mineralnymi. Pietruszka wchodzi w skład mieszanek moczopędnych Urogran. arterioskleroza. ołowiem ze spalin samochodowych lub parą ołowiu w drukarniach. Znany w Polsce od kilku wieków. POR Allium porrum Por jest jarzyną towarzysząca człowiekowi od tysięcy lat. Działanie uboczne. łatwo strawny. azotemia (zatrucie amoniakiem). zaparcie.5 litra wody. dolegliwości dróg moczowych. Syrop z porów działa korzystnie na koklusz u dzieci. i kobietom w końcowym okresie ciąży zaleca się ostrożność przy doustnym przyjmowaniu nasion pietruszki. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. Olejek silnie drażni nerki i może być przyczyną poronień. ryżu. Stosować l garść rozdrobnionej pietruszki na 0. Jest lekko strawny. z właściwości leczniczych i odżywczych. nieświeżym pokarmem. Małym dzieciom. pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego (olejek). Urosan. artretyzm. niestrawność. oczyszczający krew. 100 g porów dostarcza około 30 kalorii.

ropnie. hemoroidy. otrzymuje się skuteczne leki dla pacjentów niezależnie od płci i wieku. Egipcie. Jako załączniki do afrodyzjaków zalecam: soki z selera i pokrzywy. Stwardnienie (modzelowatość) obłuska się. który zadziała jak bandaż antyseptyczny i gojący. zastój moczu. Nie należy obawiać się przedawkowania. Duże ilości podobnych związków można znaleźć w preparatach otrzymywanych z produktów pszczelich. Zewnętrzne okłady z porów gotowanych w mleku są stosowane do przykładania na ropiejące rany. wrzody. Na brodawki i odciski. Wypijać codziennie rano duży kieliszek. opuchlizny reumatyczne. pielęgnacja twarzy. brodawki. imbir. Zjeść nazajutrz bulion z porów. Obmywać zaczerwienienia i wysypki na twarzy. Nazajutrz zdrapać odciski. Działają one wzmacniająco i są korzystne przy osłabieniach. a także po ciężkich chorobach lub operacjach. ukąszenia owadów. Na rany. porów. Jej właściwości korzystne dla zdrowia znane są od tysięcy lat. W razie potrzeby zabieg ponowić. selera. Używając ich obok świeżych soków z pokrzywy majowej. odciski. takich jak. pierzga. Na użytek zewnętrzny Sok oraz mleko lub serwatka. Macerować liście porów w occie przez 24 godziny. wanilię jako przyprawy. Na azotemię: 30 g korzonków macerowanych przez 10 dni w litrze białego wina. rany. 124 . Na zastój moczu i na zapalenie pęcherza moczowego gotować na małym ogniu 6 porów przykrytych olejem. Zawierają one substancje czynne. Białe liście pora ugniecione w małej ilości osłodzonej wody dają miąższ na kataplazmy na czyraki. Po uprzednim wyjęciu kolca. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Korzonki oczyszczone. Na ukąszenie owadów. Wiedziano o tym w Chinach.propolis.Na użytek zewnętrzny Czyraki. krwawienie z nosa. czyraka. rozdrobnione z dodatkiem mleka zalecane są na robaki. kit pszczeli . wrzody. pyłek kwiatowy. Na stan przepicia (alkoholowego). Związki zawarte w afrodyzjakach działają wzmacniająco ogólnie. U nas używana do sałatek. między innymi fosfor działający pobudzająco. RZODKIEWKA OGRODOWA Raphanus sativus L Uprawiana we wszystkich krajach jako roślina spożywcza i przyprawowa. mleczko pszczele. Ciepłe pory przyłożyć do podbrzusza jako okład. żądła bolące miejsce nacierać trzonem poru rozciętego na dwie części. cynamon. Na noc przyłożyć na mokre części ciała. nagniotki. Grecji. Ma mnóstwo entuzjastów na całym świecie. Sok + miękisz chleba daje miąższ przyspieszający dojrzewanie wrzodów. postrzały. Przyłożyć liść pora.

szkorbucie. drenuje nerki i wątrobę. ukrwienia. aktywizacji. poprawia ukrwienie organizmu. artretyzmie. witamin. zmarszczkach. uzdrawia cały organizm. kamieniach nerkowych i żółciowych. które działają jako afrodyzjaki i odmładzające. po spożyciu enzymów. który poprawia ukrwienie. wykrztuśnie. porost włosów. żółciotwórczo i żółciopędnie.i śladowych. pobudza łaknienie i trawienie. SPOSÓB UŻYCIA Jako produkt spożywczy. przeciwszkorbutowo. Zjadać więc rzodkiewki z „serduszkiem”. Pośród 12 pierwiastków. astmie. braku łaknienia. przyczyniającej się do normalnego przebiegu procesów oddychania. ważny jest zestaw: Fe + Cu + Mn. działa przeciwbólowe. metabolizmu. remineralizacji. działa bakteriostatycznie. 125 . WSKAZANIA LECZNICZE Spożywanie rzodkiewki zaleca się przy anemii. Nauka dopiero w ostatnich dziesięcioleciach rozpoznała procesy występujące w przemianie materii po zjedzeniu rzodkiewki. Wykorzystywać liście rzodkiewek. reumatyzmie. poprawia pamięć. przeciwkrzywicznie. wypadaniu włosów. demineralizacji organizmu. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Rzodkiewka ma właściwości antybiotyczne. a w szczególności zdolność stwarzania w organizmie przewagi jonizacji ujemnej. Młode listki rzodkiewek dodawać do sałatek i zup. Stosować przepisy kulinarne podane w książkach kucharskich. krzywicy. dolegliwościach oskrzelowych i wątrobowych. pierwiastków makro-.Stwierdzono że poprawia wzrok. Wielu specjalistów z dziedziny fitoterapii zaleca chorym na nowotwory spożywanie między innymi rzodkwi na surowo wraz z gotowanymi liśćmi. jakie zawiera rzodkiewka. nadfermentacji jelitowej. mikro. grzybobójczo. usprawnia intelekt.

Do najbardziej popularnych należą: sałata głowiasta (var. co działa wzmacniająco. dolegliwości płucne. pospolicie uprawiana. reumatyzm. łodyga. egzema. crispa L. ma silne właściwości przeciwszkorbutowe. Liście są jadane na surowo. krzywica.). niestrawność. WSKAZANIA LECZNICZE Astma. bronchit chroniczny. Jadane są zgrubiałe łodygi. uspokaja nerwy. dodać opiekaną cebulę. Surowiec zawiera lactucarium . Popijać 4-6 łyżek dziennie. Po 10 godzinach zebrać sok.RZODKIEW CZARNA Raphanus niger Mill. capitata L. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Czarna rzodkiew działa moczopędnie. Popijać 20 . Stanowi to przystawkę do zakąski. 126 . niedomoga wydzielnicza wątroby. pobudza czynności wątroby. a w przypadku kamicy żółciowej 100 . Zetrzeć rzodkiew na tarce z małymi oczkami. sałata szparagowa (var. Gatunek ten liczy ponad 200 odmian botanicznych. SPOSÓB UŻYCIA Surówka. sałata kędzierzawa (var. Surowiec leczniczy: liście. ale o wiele słabszy. zapalenie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. artretyzm. Do celów leczniczych stosuje się korzeń bez czarnej skóry. Zalecany dla dzieci. zalecana przy wypadaniu włosów sprzyja opróżnianiu pęcherzyka żółciowego.50 g dziennie rozcieńczonego soku. Zjadać świeże. sok z cytryny lub łyżeczkę Rosavitu i łyżeczkę śmietany. Syrop na kaszel. kamica moczowa i żółciowa. Krążki rzodkwi posypać cukrem.200 g. augustana). Młode liście używane są na sałatę. SAŁATA Lactuca sativa L. uprawiana w Polsce na małą skalę. Sok świeży. uczulenia.). wzmacnia czynności oddychania. szkorbut.sok o działaniu podobnym do opium. koklusz. także rozcieńczonego i małymi porcjami. łaknienie i trawienie. nasiona.

l przed snem.251 wrzątku. zaparciach oraz jako środek przeciwszkorbutowy i moczopędny. Stosować dawki około 0. pobudza gruczoły aktywniejszego działania. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. Wyciąg wodno-alkoholowy. ma właściwości mineralizujące. który jest prowitaminą A. co uspokaja miesiączkowanie bolesne. Sok zawierający lactucarium. przy kołataniu serca. żółtaczce. bolesnym miesiączkowaniu. kaszlu nerwowym.5 l wody dać 4-5 nasion. skurczach trzewnych. się przy nerwicy objawiającej się okresami lęków i natręctw. Sałatę podawaną do mięs (ułatwia ich trawienie) dobrze jest polewać śmietaną lub jogurtem. poprawia wątroby. Przy cukrzycy brać po 60 kropli przed posiłkami. 75 g liści sałaty na litr wody. znieczulające i uspokajające. pracę krwi. obniża poziom cukru we krwi. Popijać porcjami 2-3 łyżeczki. Naciągać 5 minut. co ma działanie uspokajające. Lepsze przyswajanie witaminy A ułatwiają witaminy D i E. słonecznikowego lub z oliwek na czyraki. Wywarem z nasion przemywać oczy przy oftalmii (zapalenie oka). Nasiona . Okłady z gotowanych liści sałaty z niewielką ilością oleju sojowego. korzystnie wpływa na krążenie Zaleca. dlatego radzimy dodawać do sałaty zielonej trochę oleju. pobudliwości płciowej. bólach żołądka. Na użytek zewnętrzny Wywar z liści na trądzik.WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Sałata odświeża i oczyszcza organizm. Ogrzewać na słabym ogniu do 30 minut. zapaleniu nerek. Popijać 2 łyżki dziennie.wywar. Popijać trzy szklanki dziennie między posiłkami. zapaleniu wątrobowym. cukrzycy. na zapalenie płuc. We wszystkich częściach świeżych zielonych roślin występuje karoten. w za paleniu oskrzeli. Stosować 0. co ma działanie przeciwskurczowe i nasenne. przeciwkaszlowo.1 do l g dziennie. bezsenności. Zalać 0. Popijać 2 do 3 szklanek dziennie na astmę. Prowitamina A i witamina A są rozpuszczalne w tłuszczach. Wywar z liści.05 do 0.3 g dziennie. nasieniotoku. Na 0. 127 trawienne do przeciwbólowe. działa nasennie. Sałaty nie powinno się spożywać przed posiłkiem. Pokroić 5 lub więcej liści na paseczki. astmie. wrzody i na oparzenia. . Napar z 20 g sałaty.

asparagina. B1. Uprawia się głównie odmianę. łagodzi nieprawidłowości miesiączkowania. na wyspie Uznam nad Zalewem Szczecińskim. mannit. cytrynowy. żelazo. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Seler surowy stosowany wewnętrznie działa wzmacniająco. działa przeciwszkorbutowo. glikozydy w tym apina (nadająca selerowi eteryczny zapach). jest dobrze tolerowany przez cukrzyków i działa korzystnie na nieżyt oskrzeli. ogrodowa. wzbogaca pracę nerek. Mikroelementy: sód. wapń. Woda. wątroby. z których najbardziej czynny jest psolaren. Kilogram selera daje 40 kalorii.SELER Apium graveolens L. glutamina. Skład jej 128 . magnez. W stanie naturalnym występuje na wilgotnych glebach nadmorskich. mangan. rozwalniająco. kolki żołądkowe. otyłość. Witaminy: A. chlor. siarka. Stosowany zewnętrznie działa kojąco na rany i odmrożenia i to bardzo łagodnie. działa korzystnie na dolegliwości sercowe. przy schorzeniach pęcherza moczowego łagodzi wydzielanie moczu. której korzenie i liście używane są jako przyprawa kuchenna. kwas nikotynowy. leczy zapalenie powiek i miejscowe odbarwienie skóry. Liście i korzenie zawierają surowce lecznicze. tłuszcze i białka. prowit. nie parząc jak chrzan i papryka. Zawartość głównych związków w selerze Cholina. E. B2. olejki eteryczne i inne związki typu furokumaryn. PP. kwas jabłkowy. poprawia przemianę materii. działa odmładzająco. „drenuje” krew. B6. korzenie zaś jako jarzyna. Odmiana liściasta służy również jako jarzyna. śluzy flawonowe. wzdęcia. wzbogaca organizm w składniki mineralne. C. leczy reumatyzm. potas. W Polsce seler uprawiany jest jako roślina warzywna. A. łagodzi sklerozę. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Korzeń utarty na tarce jarzynowej z dodatkiem różnych warzyw wymieszany z łyżką śmietany i majonezu oraz przyprawami ziołowymi jest znakomitą surówką. wspomagająca mechanizm widzenia. fosfor. Węglowodany (cukry i skrobia). 9 ważnych aminokwasów w tym walina. leczy gościec kamicę moczową.

po czym obie nalewki połączyć razem i zażywać 2-3 razy dziennie po łyżeczce od herbaty przy astmie. witaminę K (przeciwkrwotoczna. Seler gotowany jest łatwo strawny. Płyn z parzonych obierzyn selera do kąpieli odmrożonych rąk i nóg daje dobry efekt leczniczy. Zawiera m. łodygi i bulwy selera. Odcedzić. Uprawiany na całym świecie. jako okłady i kompresy na rany. ischiasie. Z utartego selera i cukru w proporcji 5:1 otrzymujemy sok działający korzystnie na samopoczucie ogólne i przy krwiopochodnym zapaleniu nerek. powinna być stosowana 2 razy dziennie przez 10 minut. Zlać i zalać ponownie. Szpinak jest zasadotwórczy. bóle głowy. należy pokrojone liście lub kawałki korzenia dać na krótko przed ukończeniem gotowania. Inhalacje z soku selera leczą migrenę. Otrzymany płyn o smaku ananasowym pić po kieliszku dwa razy dziennie przed jedzeniem. Napar z liści i nasion używany jest przy wzdęciach. działa silnie krwiotwórcze. cholinę. 129 . Brać jedną do dwóch łyżeczek dziennie po jedzeniu. Seler do jedzenia nie powinien być zbyt długo gotowany. karoten. jest najcenniejszym lekiem kuchennym we wszystkich dolegliwościach dróg moczowych. Po kąpieli osłonić to miejsce ręcznikiem. Nalewka.in. SZPINAK Spinacia oleracea L. znów na dwa tygodnie. zup i sosów przed podaniem na stół. Nasypać do butelki pokrajane liście. nie rozpuszcza się w tłuszczach). prowitaminę A (25-50 g w szpinaku zaspokaja dzienne zapotrzebowanie organizmu na prowitaminę A). która zapobiega i likwiduje otłuszczenie wątroby i reguluje odkładanie się tłuszczu w całym organizmie. jabłko. Na l litr bulionu dać 30 g liści lub 50 g korzenia. w której występuje dolegliwość. Liść selera drobno pokrajany dodajemy do surówek. ale zwykłą wódką. zawiera spinacynę. Seler obniża ciśnienie krwi. paprykę i inne jarzyny. kolkach jelitowych. do kąpieli. Na użytek zewnętrzny Sok z selera stosuje się do obmywania ran. Na wzmocnienie: utrzeć 200 g selera i zmacerować w litrze białego wina przez 48 godzin w ciemnym miejscu. Nalewkę należy trzymać w ciemnej butelce. trawienie i są gazopędne. Nasiona selera działają pobudzająco na łaknienie. aby nie utracił pachnących olejków eterycznych oraz wartościowych witamin. bogaty w chlorofil. szczyptę cynamonu i imbiru. Liście młodego szpinaku są wartościową jarzyną wielowitaminową. Bierzemy 250 g na l litr wody i gotujemy co najmniej pół godziny. reumatyzmie.można stale zmieniać. Możliwie gorąca kąpiel części ciała. Lecznicze właściwości mają również suszone liście. zalać spirytusem i odstawić na 2 tygodnie w ciemne miejsce. Seler oprócz pietruszki i kalafiora. Aby nie utracić jego aromatu w bulionie. tj. aby uniknąć monotonii i dodawać niekiedy ziemniak. Na odmrożenia stosujemy wywar z łodyg lub bulwy.

wątroby. pęcherzyce. sojowym lub oliwkowym są dobrymi okładami na oparzenia. Popijać 3 razy dziennie przy zaparciach Na użytek zewnętrzny Liście szpinaku gotowane w oleju słonecznikowym. łuszczyca. Szpinak jest łatwo przyswajalny. Zaparzać 5 minut. szkorbut. oczyszcza przewód trawienny. liszaje. aktywuje wydzielanie soku trzustkowego.in. Napar z nasion. starzenie się. dezynfekujące (fitoncydy). Na użytek zewnętrzny Oparzenia. Jadanie szpinaku jest korzystne dla anemicznych i rachitycznych. Wskazane dla rekonwalescentów . Mrożony i w puszkach traci wiele ze właściwości. 5-10 g nasion na szklankę wrzątku. rekonwalescencja. młodzi i osoby starsze. artretyzm. łuszczyca. łatwo żelazo. prowadzące siedzący tryb życia. Sok. reumatyzm. dzieci. cierpiące na zaparcia. opryszczki. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. Świeży sok surowy jest środkiem przeciw blednicy. przeciwszkorbutowo. m. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Działa przeciwanemicznie. l szklankę wina czerwonego zmieszać z 1/5 szklanki świeżego soku ze szpinaku. Przy każdej chorobie spowodowanej niedoborem witamin i mikroelementów zaleca się go jako warzywo witaminizujące i mineralizujące. krwiotwórcze. nowotwory. Mogą go jadać zdrowi. krzywica. stwardnienie rozsiane. Dolegliwości przewodu pokarmowego. wzmacnia prace serca. pęcherzyca. SPOSÓB UŻYCIA Na surowo do sałatek. remineralizująco. dolegliwości nerek z powodu nadmiaru szczawianów wapnia i potasu (około 3 g na l kg). łupież itp. niedokrwistości i białaczce. Popijać l szklankę soku ze szpinaku i mniszka codziennie rano przy depresji fizycznej i nerwowej. zapalenia gastryczne i jelitowe.przyswajalne swych Zawiera liczne biopierwiastki. Przeciwwskazania. nie gojące się rany. wyrzuty skórne. rany. astenia fizyczna i nerwowa. odmładzające. gościec. Wino szpinakowe. wyrzuty skórne.popijać porcjami. Można uchylić te przeciw130 .

Szpinak + seler + mniszek (1:2:1) 7.5) 5. przywracają równowagę kwasowo-zasadową. Szpinak + seler + sałata (1:2:1.5:2.5:1:0. Marchew i seler zawierają dużo magnezu. papryka. rozmarynu. Jest to ważne dla chorych na SM.1. W podanych sokach aminokwasy te sumują się wzmagając właściwości lecznicze. Szpinak + sałata + marchew (1:1. Szpinak + seler + marchew (1. bieluń kędzierzawa trująca.in.5) 4. psianka słodkogorz trująca.2) 3.5) Recepty te są stosowane w laboratorium chemii produktów spożywczych w Nowym Jorku. Przyswajanie takich soków w jelitach trwa do 20 minut.wskazania. krew i nerwy. pokrzyk wilcza jagoda. rozkładającego się w organizmie na alkohol i kwas octowy. Ich świeże enzymy katalizują procesy przemiany materii. Składniki tych soków występują w postaci zjonizowanej. mniszek.5) 2. Soki te ułatwiają detoksykację organizmu u dzieci. a z ziół . Szpinak + marchew (1:1. także cukru. burak. napary z mięty. co wywołuje białaczkę. miechunka rozdęta.5. gdyż służy organizmowi do celów energetycznych. pomidor.7) 6. Białko szpinaku zawiera 8 aminokwasów egzogennych niezbędnych do życia oraz ważne dla dzieci aminokwasy częściowo egzogenne. bakłażan. Wymienione soki podnoszą wytrzymałość tkanek. a przy ich długotrwałym braku pacjent umiera. Ziemniak należy do rodziny psiankowatych (Solanaceae). który neutralizuje szkodliwe działania kwasu szczawiowego tworzącego osady szczawianu wapnia i potasu w stawach. ułatwiając prawidłowe przyswajanie. Przy niedoborze aminokwasów występują zakłócenia przemiany materii. Wszystkie reakcje biochemiczne są w organizmie ludzkim sterowane przez biokatalizatory.kolcowój szkarłatny. a ich nadmiar nie jest stracony. 131 . gdy w dniu spożywania szpinaku pije się sok cytrynowy. sałata. bieluń surmikwiat). Marchew. lulek czarny. tytoń. psianka czarna trująca. a także przez specjalistów fitoterapii w wielu krajach świata. seler i pietruszka zawierają aminokwasy egzogenne w różnych ilościach. Odżywiane są wtedy komórki. Szpinak + seler + ogórek + pietruszka (1:2. Zalecamy następujące kombinacje (proporcje w nawiasach): 1. Psiankowate odznaczają się swoistą aureolą. Sok ze świeżego szpinaku z sokami innych roślin pomaga w leczeniu wielu ciężkich chorób.2. chronią organizm przed czynnikami nowotworowymi. tymianku bądź wodę gotowaną z obierzyn kartoflanych lub 2 szklanki mleka. Szpinak + mniszek + marchew (1:1:2.1. do których zaliczamy świeże enzymy. Szpinak + burak + marchew (1. ZIEMNIAK Solanum tuberosum L.3) 8. wydalanie kwasu moczowego z organizmu (mięśni) oraz nadmiaru śluzów i niestrawionej skrobi. a działając bakteriobójczo normalizują przemianę materii. ogórek. która liczy 90 rodzajów i 2500 gatunków (m.

Dobra odmiana ziemniaków powinna mieć oczka jak najmniej wgłębione. z których wyrastają pędy nowej rośliny. korę. Powoli przyjął się we wszystkich krajach Europy. gąbczaste i podatne na gnicie. Im starszy ziemniak.solanina. Żywią się one pokarmami nagromadzonymi w bulwie macierzystej. W każdym oczku jest 3 do 5 pączków. Ziemniaki marzną przy minus 1-4°C. a w Polsce pojawił się za Jana Sobieskiego. Takie ziemniaki muszą być grubiej obrane. Ziemniak wiele traci podczas ucierania. Ziemniaki wyparły u nas wiele warzyw z ogrodu i kuchni. Podczas gotowania ziarna skrobi pęcznieją. Oczka znajdują się w pobliżu wierzchołka. tym szybciej ciemnieje na powietrzu. witaminy C. Witaminy ulegają utlenianiu. na placki. którym kartofel rośnie. późne zaś zajmują miejsce na pograniczu warzyw i produktów mącznych. a rozpowszechnił w czasach saskich. to jest końca. np. W żywieniu odrywają dużą rolę. Ziemniak jest pokryty brunatną skórką. W pierwszych tygodniach przechowywania ziemniaków ilość skrobi nieco wzrasta. należy obrywać powyrastane pędy. Ziemniaki wczesne zaliczamy do warzyw. Zmniejsza się wartość odżywcza i witaminowa ziemniaka. giną także podczas smażenia. który nieustannie spala się. równa. Ziemniaki wczesne i młode. Wywar z gotowanych ziemniaków jest trochę lepki. stają się słodkie. Wywar z ziemniaków zawiera także wiele wartościowych składników i powinien być użyty do zup i sosów. Wierzchołek przeciwny jest przyrośnięty do łodygi podziemnej zwanej rozłogiem. Zmniejsza się w nich ilość witamin. Ilość skrobi zmniejsza się od pierścienia do rdzenia. Ziemniaki należą do najważniejszych roślin uprawnych. Ziemniak w przekroju ma korkowinę. jednobarwna. W ziemniakach przechowywanych w piwnicy lub kopcu zachodzą z czasem zmiany i skrobia przechodzi w cukier. woda ulega wyparowaniu. rozpuszczalna w wodzie. Najbardziej wartościową częścią kartofla jest warstwa grubości 2-3 mm pod skórką. Aby zapobiec niszczeniu ziemniaków. dzięki czemu nie traci się witamin. a wywar wylany. Do gotowania należy je zalewać wrzątkiem. Ziemniaki gotowane w łupinach tracą tylko 10 proc. walec osiowy i rdzeń. dopóki nie pokryją się zielonymi liśćmi i nie zapuszczą w glebie korzeni. a obrane Peru przez 132 . niesmaczne. Powstaje pożywny i łatwo strawny klej skrobiowy. bogatsze w witaminy. rozpływają się. choć są inne warzywa. Pod wpływem światła zielenieje warstwa bezpośrednio pod skórką. Wodniste ziemniaki wczesne mają cienką skórkę i nie nadają się do przechowywania. Macierzystym związkiem solaniny jest cholesterol. pierścień naczyniowy bogaty w witaminę C. Powstaje toksyczny glikoalkaloid . a także stare (nie są sypkie) gotują się długo.Ziemniak został przywieziony do Europy z Hiszpanów około 1530 r. która powinna być gładka. Wszystkie cenne składniki zachowują ziemniaki gotowane lub pieczone w mundurkach. Surowa skrobia jest źle trawiona przez człowieka.

Wywar z obierzyn kartofli rozpuszcza wszelkie złogi w nerkach. są niskokaloryczne. Dostarcza dużo energii (100 g skrobi daje 360 kał. Pary ulatniające się podczas gotowania działają korzystnie na drogi oddechowe. zgagi. a stare.58g 0. lęki. ale bez solaniny. Hamuje rozwój grzybów i bakterii dzięki zawartości glikoalkaloidu .co najmniej 25 proc. zwłaszcza pieczony lub gotowany w mundurku. która przez dłuższy czas może stanowić wyłączne pożywienie człowieka.65g 1.07g 99 Ziemniak smażony (frytki) 43g 3. Kartofle są więc bardzo korzystne dla zdrowia. że do wody przenika witamina C i witaminy z grupy B oraz wiele biopierwiastków. Nawet ślady solaniny szkodzą. Ziemniaki po 6 tygodniach przechowywania zawierają już tylko 10 mg. pęcherzyka żółciowego. wymioty. Ziemniak gotowany nie powinien być trzymany w lodówce dłużej niż 24 godziny.99g 6. Jest przeciwwrzodowy. Jest również 133 . Mają białko w najlepszym gatunku. w niewielkiej ilości wody.73g 336 woda białko tłuszcze węglowodany sole mineralne wartość kaloryczna Wynika z tego. Gotuje się wiec ziemniaki zaraz po ich obraniu. Działa korzystnie na nerki.tomazyny oraz niszczy je. że frytki są ciężko strawne. Działa przeciwnowotworowo. Działa przeciwskurczowo i moczopędnie (ze względu na dużą zawartość potasu). Uspokaja śluzówkę przewodu pokarmowego. Otyłym zaleca się jadać wieczorem kilka pieczonych kartofli i 100-200 g sera białego.1g 22. palenia w gardle. Leczy egzemę i inne choroby skórne. Mogą go spożywać diabetycy i otyli. najwyżej 7-8 mg wit. Ziemniak w łupinie upieczony jest najlżej strawny. pocenie. Tę właściwość determinuje duża ilość skrobi oraz wszystkie aminokwasy egzogenne potrzebne i niezbędne człowiekowi do życia. Ma właściwości gojące. mdłości. wywołując bóle artretyczne. Działa zmiękczająco. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Ziemniak: jest zdrowym produktem spożywczym. Najlepiej gotować ziemniaki na parze. Ziemniak gotowany 75g 2.). wymioty. cierpiących na odbijania. W zależności od sposobu przygotowania ziemniaka do spożycia ma oj odmienny skład. Działa korzystnie na serce ze względu na zawartość rutyny. Sprzyja pracy jelit. jeżeli są spożywane bez dodatków tłuszczowych. bogate w potas i magnez. zawiera dużo witaminy C. Wzmacnia naczynia włosowate. bardzo lekko strawne i bardzo łatwo przyswajalne. Odgrywa rolę przy leczeniu obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego. rozpuszczając kamienie. Tomatyna przeciwdziała rozszerzaniu się naczyń krwionośnych. osłabienie serca.38g 44. Trzymanie obranych ziemniaków w wodzie kilka godzin przed gotowaniem powoduje. Poprawia stan ogólny chorych. zapalenie nerek. łatwo strawnym.26g 1. jest powlekający. C. na wiosnę. Ziemniaki prawie nie zawierają tłuszczu. co ma znaczenie przy leczeniu alergii. nudności. podrażnienia śluzówki. Ziemniak jest jedyną rośliną. Mączka ziemniaczana jest najczęstszym dodatkiem do różnych pigułek i tabletek. Ma właściwości przeciwszkorbutowe. aby prawie całkowicie się wygotowała. Ziemniaki me tuczą.

Przy łuszczycy zaleca się 134 . Rozprowadzić 1/4 do 1/2 kg mąki ziemniaczanej w zimnej wodzie i dolać do gorącej wody w wannie. zapaleniu opłucnej. wysypki suche i mokre. zaparciu. przez miesiąc przy owrzodzeniu żołądka i dwunastnicy. zapaleniu stawów.dobrym pudrem na poparzenia słoneczne. Popijać po 1/2 szklanki 3 razy dziennie. czyrakach. jak również powierzchnię posrebrzanych przedmiotów. soku z marchwi lub z cytryny. nie obierać. Wywar z gotowanych obierek kartoflanych. przy ischiasie. Z odwaru zrobić pacjentowi lewatywę raz dziennie przez kilka dni. Odwar z ziemniaków może być stosowany do leczniczych lewatyw odżywczych. np. Słynny dr Kneipp zalecał stosowanie papki z ziemniaków ugotowanych w mundurkach. Ostudzić do 30°C i poleżeć w takiej kąpieli 30 minut w przypadku świądu. odwodnieniach. zaparcia. Sałatka z ziemniaków z dodatkiem 50 g oleju słonecznikowego. cuchniecie z ust i różne formy niedomogów wątroby. 30 minut przed jedzeniem. Świeży sok z surowego ziemniaka leczy przewlekłą nadkwasotę. Soli nie dodawać. Dodana do kąpieli leczy świąd. zesztywniającym zapaleniu stawów międzykręgowych. nieżycie przewodu pokarmowego. artretyzmie. że woda z obierzyn kartoflanych rozpuszcza osad wapienny w garnku. Zjadać przez 3 kolejne wieczory na pasożyty jelitowe. przy opuchliznach. Z trzech ziemniaków wyciąć oczka. zapaleniu pochewki ścięgna. bez grudek umieszczonych w woreczku z płótna jako okładów do uśmierzania bólów. wysypek suchych i mokrych. z dodatkiem mleka w proszku. mielonego siemienia lnianego. zwichnięciach. pokroić w kostkę. oczyszcza szkło z plam. dodać 2 łyżki siemienia lnianego. Odkładaniu się w stawach nierozpuszczalnych w wodzie soli szczawianów wapnia przeciwdziałają potas i magnez. które składają się głównie z szczawianu wapnia nierozpuszczalnego w wodzie. Recepta na leczenie lewatywą zapalenia płuc. Tak więc potas i magnez działają przeciwartretycznie. osłabieniu gruczołów wydzielenia wewnętrznego. które rugując wapń. 2 razy dziennie po 20 kropli na wodzie przed posiłkiem lub po posiłku na dolegliwości żołądkowe. pity przez pewien czas. dnie. przy cukrzycy. cuchnięciu z ust i schorzeniach wątroby. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Nalewka. rozpuszcza kamienie nerkowe. Sok z surowego ziemniaka. Na inne schorzenia popijać 1/2 szklanki raz lub 2 razy dziennie. po obniżeniu temperatury. Można dodać trochę miodu. zapaleniach. Wywar z ziemniaków jest dobrym środkiem odżywczym w wyczerpaniu pochorobowym. zapaleniach skórnych i otyłości. Pić 2 razy dziennie po 2 łyżki stołowe przed jedzeniem przy nadkwasocie. Właściwości lecznicze ziemniaka są znane od dawna medycynie ludowej wielu krajów na całym świecie. zapaleniu przymacicznym (parametrium). Wiadomo. jedną główkę czosnku. tworzą sole rozpuszczalne w wodzie. ręcznie zmiażdżonych. katarze górnych dróg oddechowych. zgadze. skurczów w przewodzie pokarmowym. 5 szklanek wody i gotować 20 minut. Na użytek zewnętrzny Kąpiel w krochmalu. Sok wyciśnięty ze startego ziemniaka surowego. lumbago (postrzał).

Ziemniaki można jadać z warzywami. malinowego). bogate w siarkę. nadmierne pragnienie. Ziemniaki zjadane wbrew tym zaleceniom zalegają długo w żołądku (do kilku dni). 100 g mąki ziemniaczanej bez wody lub z dodatkiem l litra wody.5 kg ziemniaków przez diabetyka. niegojące się rany. Zaleca się kartofle jadać osobno. kwasów organicznych (cytrynowego. z podwyższoną ilością mocznika i kreatyniny. tłuszczu lub węglowodanów. odmrożenia. ziemniaki pieczone. Stare ziemniaki surowe są dobrym okładem na oparzenia. Przyczynia się do tego duża zawartość potasu. Trawienie ziemniaka zaczyna się już w ustach. np. zupa kartoflana. jak cukromocz. gdy w ustach nie ma jednocześnie białka.dodawać do takiej kąpieli napar z mięty. która występuje również w soku surowej kapusty. Kilkudniowa dieta ziemniaczana leczy ciężkie stany u chorych z zapaleniem nerek. toteż dzienne spożycie ziemniaków należy ograniczać do 1/4 kg. bukwicy i korzenia łopianu. ustępują objawy chorobowe. Chory czuje się lepiej. placki kartoflane. kwiatu czarnego bzu. pęknięcia skóry. . kluski kartoflane. Poprawia się ogólny stan zdrowia. które regulują równowagę kwasowo-zasadową krwi. Ziemniak posiada aminokwasy egzogenne i częściowo endogenne. działając przeciwzapalnie. ale dzieje się tak. l kg ziemniaków dostarcza organizmowi 5 g potasu. zaparcia. Po 5-dniowej diecie kartoflanej (piure. gdyż enzym ptialina zawarty w ślinie rozkłada skrobię. na obrzęki powiek. magnezu. powodując rozkład i nadfermentację. aby wydzielały ptialinę. Enzym oksydaza zawarty w ziemniaku ułatwia wiązanie wodoru z tlenem. hemoroidy itp. ale nie należy ich jadać z owocami słodkimi. Można dodać trochę oleju słonecznikowego. Świeży sok z surowego ziemniaka może służyć do płukania gardła w przypadku stanu zapalnego. Okłady na liszaje. który reguluje przemianę wapniową. Przy codziennym spożywaniu 1-1. wielomocz. kluski śląskie) obniżają się wartości mocznika i kreatyniny. Nadmiar związków siarki rozdyma czasem żołądek. co wywołuje mnóstwo chorób. gdyż w przeciwnym przypadku mózg nie przesyła rozkazów do ślinianek. Środkiem przeciwwrzodowym ziemniaka jest witamina U.

UZDRAWIAJĄCE SOKI .

biopierwiastki. aby odciąć u marchwi mniej więcej 139 . a w szczególnych przypadkach nawet do czterech litrów dziennie. nadto substancje kleikowate. Jedynym źródłem wody organicznej jest roślina. Ile soku można wypić w ciągu dnia? W ogóle zalecam codziennie popijanie świeżych soków. Należy zwrócić uwagę. że są nie tylko smaczne. podając w gramach proporcje poszczególnych kombinacji. niesfementowanych i nie przetworzonych w sposób szkodliwy dla człowieka. Przedstawiam niżej rośliny. stanowiąca doskonały środek naturalny oczyszczający organizm z nadmiaru śluzów. Pełnowartościowe soki uzyskuje się z warzyw i owoców dokładnie startych. lecz stosunkowo niedawno soki zostały uznane za doskonałe leki. Pasteryzacja i konserwowanie psują wodę organiczną i odbierają jej przydomek żywej. ale i zdrowe. Pamiętajmy. co ukazują na przykład starogreckie malowidła i przekazy o Rzymianach lubujących się w aromatyzowaniu codziennych napojów właśnie sokami.czynnikiem działającym stabilizująco na organizm i zaopatrującym go w brakujące składniki. wkrótce też po odkryciu biochemicznych mechanizmów działania soków ich ranga w leczeniu naturalnym wydatnie wzrosła. białka. a zatem i soki. które mogą być wykorzystane do robienia soków.Wprawdzie od najdawniejszych czasów człowiek ze smakiem spożywał soki z owoców i jarzyn. Świeży sok zawiera wodę organiczną wysokiej jakości potrzebną komórkom i tkankom. Zestawienie pierwsze obejmuje soki proste. Jako normę dzienną można przyjąć 600 g. co sprzyja utrzymywaniu równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie. Pierwsze prace na temat leczniczych właściwości soków z jarzyn. że składniki te występują w formie zjonizowanej. wprawdzie dawno odkryto. warzyw i owoców zostały opublikowane w drugiej połowie lat trzydziestych w USA. Znajdują się w nich pełnowartościowe składniki .) przez organizm. Wszystkie te uwagi dotyczą soków świeżych. w tym aminokwasy egzogenne oraz świeże enzymy należące do biokatalizatorów sterujących reakcjami biochemicznymi w organizmie. który staje się łatwo i szybko przyswajalny (przyswajanie soku trwa 10-15 min. antybiotyki. tłuszcze. Ważne jest.5 litra. ale w przypadku stosowania sokoterapii. witaminy. że najczęstszym składnikiem tych kombinacji jest marchew. Surowe i świeże (koniecznie należy podkreślić to słowo: świeże) soki są .soki złożone. czyli używania soków do leczenia należy tę ilość zwiększyć do 1-1.łatwo przyswajalne cukry. a zatem chroni organizm przed czynnikami rakotwórczymi. aby najważniejsze składniki mogły przedostać się do soku. Znaczenie soków jako leku wiąże się z ich składem.co udowodniono . hormony. drugie .

85. Burak. -200.140. pietruszka . szpinak . burak . 85. Ogórek. -225. Sałata.85.225. szpinak . 7. mniszek . Marchew 34. sałata . 18. Seler. 9. seler . . Marchew 140 -365. burak . Jabłko. Marchew 24. Marchew 22.55. sałata . -285. -250.200. -200. 14. sałata -110.110. -335. groszek zielony - sałata . 8. Szpinak. 16. Marchew 23.170. -285. seler . burak . 20. pietruszka .85.85.60.85. Marchew 28. iż buraki. kapusta . Marchew. rzepa . Marchew 38. Marchew 41. Marchew 50.85. Marchew 45. -210. ogórek .85. -310. burak .110. Marchew 32. Pietruszka.110. sałata . kapusta . . Marchew 51. rzodkiewka i rzepa służą do wykorzystywania na soki w całości . . Lucerna.170. rzepa . seler .55.140.110. szpinak .110. sałata .140. brukselka . 3. seler .centymetr z końca. -310. seler .85. -250. Kapusta. sałata . seler . 12. sałata 110.85. szpinak . 4. -223. SOKI ZŁOŻONE 21. . Marchew 31. mniszek . mniszek. -200. ogórek . Marchew 40. szparagówka zielona .140.85. Marchew 33. Marchew 36.110. rzodkiewka .85. Należy też pamiętać.55. cykoria .85.110.110. Marchew 46. sałata . Brukselka. . -335. 13. -250. ogórek .140.225.55.250.85. Marchew 49. Marchew 47. mniszek . Chrzan. Marchew 37. rzepa .140. Marchew 35.110. Mniszek. burak .z liśćmi. -200. 5.140.110.110. burak . Cykoria. Rzepa. seler . -335. kapusta . -200. seler . 85. 10. seler . Marchew 48. mniszek . Marchew 42. 15.110. -280.140. Marchew 29. Marchew 25. sałata . -250.140. lucerna .85. Rzodkiewka. 6.55.140. 19. -225. Dynia. Rzeżucha. Marchew 44. -365. Marchew 39. cykoria .85. 17.55. -250. z którego wyrastają liście. SOKI PROSTE 1. Groszek zielony. 1 jabłko burak . -200. -250.170. Marchew 26.85. groszek zielony sałata .140. 2. Marchew 27. Marchew 30. 11. łodygą i korzeniem. seler .85. Marchew 43. cykoria . -370. Szparag zielony.110.85.

mleka pasteryzowanego. . 330. Marchew 74. ogórek . rzeżucha rzeżucha . Marchew 55.55. 225. 330.110. (Przyczyny: wapń. . 2. pietruszka. 42. Marchew 60.11 0. 62. 2.140. 250. 25.52.110. 33. co przeszkadza przy oddychaniu).200. 4. 170. 225.110. (Przyczyną może być wieloletnie niewłaściwe odżywianie się. (Nadmierne napięcie i niedostateczne wydalanie odpadów z organizmu). 34. wątrobie. 34. szpinak . Marchew 75.110. (Nadmiar śluzu bronchitowego. .85. 7. 330.110. 53. Marchew 57.55.85. koper . .170. . 2. Marchew 63.140. 24. 6. 330.24.55. 42. Brukselka -72. Apopleksja. wiązadła. odkładanie odpadów). Seler 65.85.110. 24. sałata rzodkiewka rzeżucha . 55. Seler 71. rzeżucha.110. kości. Astygmatyzm: l.110. szpinak . (Odkładanie się wapna nieorganicznego w wyniku spożywania dużych ilości skrobi. ziemniaki . Astma: 11. trzustce. pietruszka rzepa szpinak pietruszka szpinak szpinak 110. Afonia. 9. 141 .110. 310. Marchew 62. 31. Bezpłodność: l. 330. Angina: l. 23. . koncentratów. 31. 55. 11. Brukselka 73. cykoria . 1. 55. konserw).140. 24. groszek zielony groszek zielony groszek zielony szparag . 47. 56.110.110. 200.55. przytarczyczkach). rzepa . Seler 70. 15. 140. Seler 67. 24. rzeżucha . zanik głosu: l. 55. 225. . 225. zaleganie odpadów w jelitach i tworzeniu się toksyn).55. Marchew 54.85. pęcherzyku żółciowym.55. 200. Marchew - 285. 3. 55. mniszek . Seler 69. 55.55. Marchew 61. Alergia pokarmowa: l. pasternak. 24. 42. . które zbierają się na migdałkach). Astenia: 2. 250. Nie jeść tłustych mięs. 34. lucerna . szpinak . 140. Marchew 53. 225. ogórek . 49. 10.110. udar: 2. 55. Seler 66. jabłko . Wymienione soki mogą być stosowane do leczenia poniższych chorób Zostały podane tylko numery soków. 40. 5. 55. 285. seler . 73. rzepa . Marchew 64. Marchew 56.55. które szkodzą na stawy.110. 54. 285. 8. (Nadmiar osadów w gruczołach wydzielania wewnętrznego.85. Artretyzm: 2. Bezsenność: 24. 44. nie pić alkoholu. Seler 68. rzepa . 250. 23. 35. Anemia: 2.200. sałata . W niektórych przypadkach znalazły się także dodatkowe zalecenia.110. 24. sałata . Marchew 58. 310. (Dużo odpadów w organizmie. . 170. 55.110. spożywanie dużych ilości skrobi. rzepa . 55. Marchew 59.110. 285. 285. pietruszka.

49. zaburzenia psychiczne. 19. Lewatywa dająca ulgę.12. 55. mięsa i cukru.11. Pomaga organiczny jod z wodorostów i trawy morskiej. 55. 15. 27. 49. 44. 51. 24. 15. Krzywica: l. Przyczyną może być: nadmiar skrobi. 34.35. 2. 34. 24. 25. 15. 24. wątrobie. 34. Nie palić papierosów. 40. mowy i myślenia). 21. Biegunka: J. Hemoroidy: 2. Białaczka: l. 16. 35. 55. 22. 8. 24. 41. 25. octu). 29.24. skrobi i cukru). 53. (Nadmiar odpadów toksycznych w organizmie). 35. jadanie konserw). 47. 55. 24. Epilepsja: 2. 3. Dyfteryt (błonica): 2. (Występują w brzuchu. . 13. 55. Krosty: l. Gruźlica: l. Głuchota: 11. 23. Jeść surówki skręcone w maszynce do mięsa. Usunąć toksyny z organizmu nawet przez głodówkę. (Przyczyną jest wapno nieorganiczne). 54. 31. 24. 55. (Odkładanie osadów na ściankach naczyń krwionośnych mózgu prowadzi do utraty zdolności ruchu. Białkomocz: l. 24. 15. 55. 55. 42. 20. 34. (Bakterie działające niekorzystnie na skórę poprzez system limfatyczny). sok z cytryny. 34. 40. 142 . 32. 2. Katar: 11. szkodliwy jest sód nieorganiczny. Czyraczyca: 24. (Nadmiar wapna). 38. 55. 12. 55. gniew. 55. 39. 24. 15. Kaszel: sok z cytryny. 35. 55. Cukrzyca: 2. 53. brak witaminy D3. 41. 55. 34. Operacja nie usuwa przyczyny wynikającej ze spożycia dużych ilości skrobi. (Może być wywołana przez gotowane produkty. kościach. 55. sprzyja rozmnażaniu bakterii).34. brak magnezu i potasu. 11. 34. 24. Kalcemia: 23. 15. (Nadmiar kwasów). 31. (Nadmiar śluzu i odpadów). 34. 24. Gardło.55. (Nadmierne spożywanie węglowodanów. strach). Zrobić lewatywę i detoksykację organizmu. 17. 24. 55. 53. 24. (Deformacja kości). Gastris=nieżyt żołądka: l. 55. nadmiar skrobi). musztardy. 55. Kamienie żółciowe: 24. 55. 53. bóle i choroba Basedowa: 12. 35. złe przyswajanie wapnia. (Nagromadzenie się opadów i gazów w organizmie). napięcie. 34. (Nadmiar śluzu w organizmie od krowiego mleka. 30. Pić wywar z czystych obierzyn kartoflanych. 22. Do kubka z gorącą wodą wcisnąć cytrynę. 30. Kurcze : 24. Ciąża: l. Kolka jelitowa: 24. 31. sok z cytryny. Impotencja: l. 13. Gruźlica węzłów szyjnych chłonnych: 2. 28. 34. 55. naroślą: 24. Głowa. Kamienie nerkowe: 24. Guzy. 56. 15. Grypa: 2. 20. 37. 24. 24. 56. 2. 15. 24. 34. 34. 42. (Rozstrój jelit. 39. Unormować skład krwi.49. 14. 36. 55. Dyzenteria (czerwonka): l. mózgu. 25. (Bakterie chorobotwórcze działające na drogi oddechowe). Dyspepsja: l. Guzy mózgu: 24. nadmiar skrobi. 34. Ssać kit pszczeli. 55. (Nadmiar produktów nieorganicznych w pożywieniu). bok: 2. 18. 56. 26.49. Jeść cebulę gotowaną w małej ilości wody +miód co l godzinę l łyżkę. 55. nie jeść ostrych produktów (pieprzu. 33. 55.

31. cukru. bóle: l. Nadciśnienie: 2. usprawnić trawienie i wydalanie stolca. 64. 31. (W śluzach występują mikroorganizmy. 55. 52.42. oczyścić woreczek żółciowy. Neurastenia: 3. Melancholia: 2. 62. Nerki. 55. 55. Nieprzyjemna woń z ust: 55. 54. 24. zapalenie: 23. (Nagromadzenie kwasu moczowego w kłębuszkach nerkowych i miedniczkach wywołuje stan zapalny). Nerwoból: 15.53. używać kit pszczeli. zapalenie: l. 70. ciasta.24. żuć owoce jałowca. 23. pić zagotowane drożdże. 47. białego chleba. 60. (Zmniejszenie drożności naczyń krwionośnych na skutek odkładania się złogów i toksyn. Nieżyt jelita grubego: l. 31. cukrów i smażonych mięs tłustych. (Produkty toksyczne działają na układ nerwowy. 2. 49. 41. 50. 24.55. Nerki. 54. 55. 24. 15. Oczy. 55. 34. 55. 55. 15. tj. 47. Niedociśnienie: l. Immunitet daje właściwe odżywianie się). Hartować się zimną wodą i szczotkować całe ciało. 53. 55. 34. piasek: 24. Nieżyt nosa: 11. 55. 63. 24. octu. 68. Ospa wietrzna: l. pochodzących z koncentratów. 11. (Przyczyny mogą być fizyczne i psychiczne). 11. 34. 34. 24. 51. 43. (nadmiar odpadów w organizmie). 35. 24. 55. 34. 55. 24. 68. 46. 53. 56. Może być dziedziczne). 53. 24. Lumbago. 31. 51. Nowotwory: l. 55. 31. 48. (Nadmiar kwasu moczowego w organizmie). Ospa: l. 143 . 2. (Występuje ból ugniatający połowę głowy). (Nadmiar odpadów w organizmie. wyleczyć zatoki boczne nosa. Przeprowadzić detoksykację. Półgodzinny sen popołudniowy pomaga. 45. 24. 15. 15.34. 2. Szkodzi niedobór organicznych alkalii. Pomagają lewatywy z czosnku. 55. 23. zapalenie (bronchit): l. 34. 2. 55. Jeść gotowany szpinak. 44. 7. 15. 49. 55. Moczenie nocne: 24. 34. 31. 24. Malaria: l. 55. 57. 24. 66. skrobi. 34. 24. Nerw kulszowy. 24. (Nadmiar odpadów w organizmie faworyzuje rozwój bakterii. 67. pochodzących z gotowanych pokarmów. Nimfomania: 2. Występuje utrata wiary we własne siły. Orchit (zapalenie jąder u mężczyzn z powodu nagromadzenia się substancji patologicznych): 24. 55. alkohol i papierosy szkodzą. skrobi). 55. używać levitan. Nieżyt krtani (zapalenie): l. 24. 39. 53. 55. Unikać alkoholu i octu. 24. sok z cytryny. 65. Łuszczyca: l. 37. 55. które najczęściej i pochodzą z niedobrych produktów mlecznych). (Niedobór wapna organicznego i nadmiar wapna nieorganicznego. 24. Unikać napięć nerwowych. 34. Stosować lewatywy. 54. Unikać wapna nieorganicznego. 61. 45. 2. bolesne kurcze mięśni lędźwiowych: l. 35. 69. Nerwica: l. Migdały. pokrzywę przygotowaną jak szpinak. niedobór witamin z grupy B. 34. 24. Nerki. Migrena: 2. (Przyczyną może być nadmierne spożywanie konserw. (Za dużo śluzu w kości sitowej). (Bolą źle odżywione nerwy). 15. 55. 55. 53. co wywołuje stan toksyczności). skrobi. 44. Oskrzela. Kwasica: 24. 49. 58. 24. 34. bóle: 24. Ścianki naczyń włosowatych tracą elastyczność). 15. Soki pomnożą ilość czerwonych krwinek. 59. 55. (Skutki nagromadzenia w organizmie nierozłożonych produktów. Miażdżyca: 2. zapalenia: l. mięsa. 55. 2. konserw.

bóle przy oddychaniu: 24. podawać wyciągi kasztanowca. Polepszyć wyżywienie w celu wzmocnienia krwi i organów. 35. 95. (Zakwaszony organizm). 92. 55. zła: 11. Parliż połowiczy: 2. 93. Rozedma płuc: 75. 24. 55. 55. (Niewłaściwe odżywianie komórek mózgowych i nerwów). Ropotok: l. Paraliż dziecięcy: l. 35. wywołujących procesy fermentacji i gnicia). 24. okłady na noc na oczy z naparu świetlika. 54. 24. Pokrzywka pokarmowa: l. 73. (Nadmiar skrobi. (Zakrzepy naczyń wieńcowych). Spojówki. 144 . 79. 96. 24. Skóra.33. Serce. 55.w przypadku rozpadu tkanki kostnej. Urozmaicić jedzenie. Płuca. Paraliż: 6. 11. Przeziębienie: 11. 55. Serce. sok z cytryny. 101. 73. 28. 15. 2. choroba wieńcowa: 2. masowanie stóp. 55. Leczy się podobnie jak astmę. 24. 77. 24. 44. 2. Występują bóle wieńcowe. 2. 2. 53. 86. 35. 41. Przemiana materii. 34. 11. 55. gościec: 6. 23. Stawy. (Przyczyną jest ukazanie się kamieni i piasku). wykwity: l. co działa niekorzystnie na skórę). 49. 40. 55. 55.55 . 97. 26. zawał: 11. Serce. Usprawnić układ nerwowy i odżywianie. cukru i mleka). 15. 34. Napar kwiatu bzu czarnego. 6. 100. infekcja wirusowa. 24. 84. mleka i cukru).(Odkładanie się w chrząstkach nieorganicznego wapna). 54. ciast). 24. (Zapalenie opłucnej).24. 83. 55. które krystalizują się powodując bóle). 78. zapalenie. Wzrasta ciśnienie gazów w jelicie grubym. 55. Soki te zwiększają wytrzymałość tkanki otaczającej. 55. zapalenie. 60. 80. 34. 55. 55.55. 34. 44. bóle: 24. 24. ćwiczyć oddychanie z ruchem przepony. (Przyczyną może być nadmierne spożywanie mleka pasteryzowanego. 26. sok z cytryny z gorącą wodą. 24. 34. poprawić pracę wątroby i nerek. zapalenie: 15. Przyczyna (Nadmiar skrobi w diecie. bóle: l.24. Występuje przeważnie u dzieci z powodu braku witaminy B1) Pleurit. 34. zapalenie: l. 34. 64. Przekwitanie: 2.55. zioła moczopędne. 55. 85. 45. Osteomyelitis. 34. Puchlina: 11. zapalenie: 24. 94. daje ucisk na serce. 24. 24. Prostata. masowanie stóp. 87. bóle: 2. 55. 34. 102. 55. skrobi. 56. Brać witaminę A i B2. ale nie przyswojone całkowicie przez ustrój. 72. 24. Skrobia nie rozpuszcza się w wodzie.31. Różyca. 24. 15. 55. bóle mięśni i zastawek serca. (Nadmierne spożywanie mleka. Rzeżączka: 15. 99. 53. zioła moczopędne + kora wierzby i liści brzozy. Otrzewna. 91. w razie zmniejszenia się procesów utleniania . 82. 89. Reumatyzm: 24. gromadzenie się odpadów w organizmie. 81. Rzucić papierosy. 24. zapalenie utkania kostnego: l. Ograniczać skrobię. 74. (Powodem są rozłożone produkty spożywcze. (Dużo kwasów w organizmie. (dotyczy kości i szpiku).34. Pęcherz moczowy. natomiast zanieczyszcza krew. 90. 55. (Brak surówek w diecie. 24. Pęcherz moczowy.71.26. Przepuklina: l. 55. Otyłość: l. 55. 24. 55. 53. Propolis 10% 5 razy dziennie. 31. Przetoka: l. tworząc osady powodujące bóle).42. 76. 33. cukru).37. 15. 56. 75. skrobi. (Przeprowadzić detoksykację organizmu.24. 55. 55. Osteomoalacja: 47. (Krew roznosi po organizmie cząsteczki skrobi z chleba i ciast. Skleroza: 24.55. Pląsawica: 2. 98. 49. 54. 88. 55. 24.

55. Wątroba. (Obecność toksyn w jelicie grubym). sok z cytryny. Zakłócenie rozwoju umysłowego: l. Ograniczyć tłuszcze. 24. zmiana żywienia. Wstrzymanie moczu: 24. złe odżywianie. Jeść świeże produkty zawierające witaminę A. 56. (Obecność moczu we krwi). 110. 120. 55. 34. Wątroba i nadnercze. (Zaleganie odpadów w jelicie grubym. 55. stresy). 117. 60. (Produkty niepełnej przemiany materii działają źle na gruczoły nadnercza). 45. 53. 24. 113. 108. 112. zatrzymanie oddawania moczu. 5. 124. mięśnie ulegają stwardnieniu. skrobi. Stosować dietę ubogą w sód. skrobi i cukru. niedokrwienie mózgu). Ograniczyć mięso odstawić szpinak. bóle: 24. 68. a bogatą w potas. Wątroba.103. 104.Światłowstręt: 24. 24. 6. podawanie żelatyny. marskość: l. Nadmiar skrobi ten stan pogarsza). (W nerkach i w pęcherzu moczowym występują kryształy szczawianów wapnia). 2. 24. 55. 24. (Złagodzenie pracy nerwów i komórek mózgowych. (Nadmiar skrobi z chleba i ciast. Pomaga kit pszczeli. Szkorbut: 2. 53. (nagromadzenie śluzu i odpadów przy nadmiernym spożywaniu mleka krowiego. 118. nierozpuszczalne w wodzie). 126. nadmiar kwasów). karoteny i intensywnie masować stopy. 106. 34. 55. 40. 55. 115. (Także okład na noc ze świeżej kapusty na wątrobę codziennie przez l miesiąc). Zapalenie ślepej kiszki może nastąpić przy częstym żywieniu konserwami. gdyż to sprzyja rozwojowi niekorzystnych drobnoustrojów. 55 Zakrzepica: 2. 31. 2. co ułatwia rozwój bakterii). 111. 41. Woreczek żółciowy. nadkwasota: 24. 34. (Przyczyną może być niewłaściwe odżywianie nerwów. (Spożywanie nadmiaru koncentratów. zapalenia torebek: 24. 34. (Za mało substancji organicznych w pożywieniu). choroby: 12. 55. 55. Zły skład pożywienia. Żółtaczka: l. (Nadmierna ilość odpadów i kwasów. 34. (Procesy fermentacji i gnicia. Tyfus: l. Zatrucie pokarmowe: 15. 15. Wrzody żołądka i dwunastnicy: l. skrobi i cukru). Ograniczać spożywanie mięsa. mleka pasteryzowanego. Ziarnica (choroba węzłów chłonnych): l. Zaćma: l. Jeść sałatę. 55. 34. 114. 119. 145 . 55. Popijać do 3 litrów soku dziennie. nadmiar płytek krwi. 55. 55. 34. 116. 24. pić sok z marchwi. 122. propolis i chrzan. (Brak mazi w stawach). 15. 60. zaparcia stolca. pić 30 minut przed jedzeniem 3 razy dziennie przez 1 miesiąc. stłuszczenie wątroby. 53. 55. 121. regulować czynności przewodu pokarmowego i wydalania stolca. 55. 24. 2. Utrata przytomności: 2. Stwardnienie rozsiane: l. 55. gotować i dezynfekować pożywienie. 24. 44. złe odżywianie). Przeprowadzić detoksykację. 55. 55. Zaparcie: l. 31. Ślepa kiszka. 24. 55. Ślepa kiszka jest gruczołem ochronnym i jej wydzieliny usuwają produkty gnilne w jelicie grubym. dodawać do cukru czosnek. (Złe przyswajanie tłuszczu. 123. 55. 20. Żołądek. 109. 34. 31. 33. 55. 24. 55. Syfilis: 24. bóle: l. 6. Szkarlatyna: 24. Zapalenie mózgu: 24. zapalenie wyrostka robaczkowego: l. 74. 34. Stawy. 30. 46. 24. 125. 15. (Niedobór mikroelementów. 105. zioła moczopędne. 40. 127. 62. 24. 107. 34. 31. 33. Pieczenie w żołądku) oraz sok świeży z surowego ziemniaka utartego. 34. Uremia: 24.

jak cukierek stanowi lek obdarzony szerokimi właściwościami. Olej w ustach staje się gęsty. Rano oblewać całe nogi zimną wodą przez l minutę. guzów żołądka. egzemy. Podczas stosowania tej metody mogą wystąpić stany krytyczne choroby. Chory ma wrażenie. 146 . także okłady ze świeżej kapusty na noc na golenie + suche opatrunki bez ceratki. chorób kobiecych. 129. Należy przyjąć pozycję siedzącą. 24. ale najwyżej do 25 min. Niekiedy może wystąpić podwyższona temperatura. płuc. Ssać olej słonecznikowy + l kropla denstosept 2 razy codziennie po 3/4 łyżki po 20 minut. Leczenia jednak nie należy przerywać. w barwie przypomina mleko. Czysty olej słonecznikowy ssany przez 15-20 min. 55. smarować w nosie maścią propolisową. serca. wypluć i wypłukać usta: Stosować 4 do 6 miesięcy. zakroplić witaminę E do nosa. kolejno oczyścić nos. zapalenia korzonków nerwowych. Jeśli po zakończeniu ssania okaże się.rano. Zabieg ssania należy powtarzać dwa. Również niedobór witaminy B). Żyły. jeśli pacjentowi ta przypadłość dolegała.pięciu dniach. że zaczynają się rozpraszać ogniska chorobowe. zapalenia oskrzeli. szczególnie u ludzi cierpiących na przewlekłe i długo nie leczone dolegliwości. najwyżej trzy razy w ciągu dnia . zapalenie: 2. po trzech . zapalenia mięśnia sercowego. nowotworów złośliwych. nerek. (Koncentraty. Należy dobrze wypłukać usta. przy paradentozie i zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa. następnie w godzinach późniejszych.128. jelit. Objawy te oznaczają. 55. Staje się rzadki. ciecz ta bowiem ma właściwości chorobotwórcze. OLEJ SŁONECZNIKOWY JAKO LEK Metodę tę można stosować do leczenia bólów głowy. zapalenia zakrzepowego żył. skrobi). Po zakończeniu ssania pozostałości oleju należy wypluć do muszli i spłukać ją kilkakrotnie dokładnie. Olej należy ssać w przedniej części jamy ustnej przepuszczając go między zębami dbając. 55. preparaty kasztanowca. epilepsji.przy następnym zabiegu należy czas ssania przedłużyć. szczególnie nagłe i ostre. rozszerzenie: 2. oraz oczyszczenie i wybielenie zębów. zapalenia zatok bocznych nosa. w innych przypadkach leczenie może trwać do roku i do 2 lat. Żyły. chronicznych chorób krwi. cukier. 56. Po 2 tygodniach oblewać całe ciało zimną wodą. że pozostała ciecz ma barwę żółtą . zapalenia mózgu. 24. (Nadmiar wapna nieorganicznego i wynikające z tego niedomogi krążenia krwi. odczekać. 130. Wytrzeć nogi. tworzą osady na ściankach naczyń). Jednym z pierwszych zauważalnych skutków tego leczenia jest ustąpienie krwawienia dziąseł. paraliżu. Ćwiczyć 2 do 3 razy dziennie po 5 do 6 głębokich oddechów z ruchem przepony. Włożyć ciepły szlafrok bez wycierania. Żylaki goleni: l. jakby stan jego zdrowia pogarszał się. (Nadmiar wapna. skrobia. przy stosowaniu tej metody mogą ustąpić bardzo szybko. Smarować w nosie miodem. Stosować 3-minutową gimnastykę. aby oleju nie połykać. wciągać nosem. ale w miarę ssania zmienia się jego konsystencja i kolor. 15. Niektóre zachorowania. 24. okłady ze świeżej kapusty. zawałów serca. a po raz ostatni wieczorem.

OWOCE MOGĄ LECZYĆ .

trawienne. dolegliwości płucne. przeczyszczające. szczeciniasty. dolegliwości gorączkowe.AGREST Grossularia reclinata Mill. żółciopędne. Jest jedną z najmłodszych u nas roślin uprawnych. zapalenie układu moczowego. oczyszczające. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Moczopędne. średniopóźny i późny. marmolady i nadzienia do cukierków. przewlekłe schorzenia wątrobowe. uprawianych w ogrodach. w różnych kolorach i wielkościach. odchudzające. truskawki. brak łaknienia. przerabiane na powidła. gościec. 149 . jak również przez podział krzewów. zaparcia. WSKAZANIA LECZNICZE Artretyzm. remineralizujące. dżemy. demineralizacja. rozwalniające. średniowczesny. otyłość. ale zyskał dużą popularność i występuje w ponad 50 gatunkach. Niedojrzałe lub półdojrzałe owoce mogą być kandyzowane lub przerabiane na kompoty. Dojrzałe spożywane są na surowo. Rozmnaża się za pomocą odkładów. zmniejszające przekrwienie wątrobowe. soki i dobre wina. Agrest zwyczajny należy do rodziny skalnicowatych (Saxifragaceae). np. jako agrest wczesny. choroby skórne. stany zapalne jamy ustnej i gardła. konfitury. pobudzające apetyt. Agrest niedojrzały zawiera sporo pektyn i nadaje się świetnie na galaretki lub jako dodatek galaretujący do owoców. które pektyn nie zawierają lub mają ich za mało. zamrażane. sadzonek dzielnych i zdrewniałych. nadmierne ukrwienie. reumatyzm. niedokrwistość. przeciwbólowe. wzmagające ruch robaczkowy jelit. gładki. zapalenie przewodu pokarmowego.

że hurtownicy. Po usunięciu bibułki szybko ulatnia się nieprzyjemny zapach dwufenylu. CYTRYNA Citrus limon Burm Cytryna występująca w licznych kształtem owocu uchodziła w starożytnej Należy do owoców cytrusowych bogatych w stugramowej cytryny zawiera 70 g wit. decydujące o jej znaczeniu odżywczym i leczniczym. Nie jest powszechnie znany fakt. odmianach różniących się wielkością i Grecji i Rzymie za symbol zdrowia. więc owijane są przez producentów w bibułkę nasączoną dwufenylem. Zanim szerzej i w szczegółach przedstawię jej zalety . Sok i miąższ z jednej więc tyle. Takie cytryny są podatne na psucie. któremu sama witamina C nie jest w stanie zapobiec ani go usunąć. a zapotrzebowanie organizmu dorosłego człowieka. Cytryna słusznie cieszy się opinią owocu bardzo zdrowego. co ma znaczenie profilaktyczne dla ludzi skłonnych do zawałów serca. co nie dopuszcza do pleśnienia. gazują je etylenem bądź acetylenem. najlepiej ciepłą wodą. że owoce cytrusowe zrywane w stanie niedojrzałym już nie dojrzewają. najlepiej w miejscu ciemnym. aby nadać owocom kolor złocistożółty. C. Cytryny. Wówczas -podobnie jak owoce przejrzałe . Owoc agrestu nastawiony na sok surowy należy trzymać z dala od światła słonecznego. a nawet parzenie wrzątkiem jest konieczne również dlatego.podaję w kilku punktach najważniejsze właściwości cytryny. Dotyczy to w szczególności wapnia (Ca). Popijać 100 do 300 g dziennie w 2 lub 3 porcjach z domieszką wody lub bez wody. 150 .SPOSÓB UŻYCIA Sok. witaminy.powinny być dokładnie myte. Mycie.są kwaśne i rugują z organizmu biopierwiastki alkaliczne o ogromnym znaczeniu dla zdrowia. 2. które są spryskiwane różnymi środkami chemicznymi. a więc jej działanie oddala symptomy szkorbutu. Sok cytrynowy z tartym chrzanem w stosunku 1:4 rozpuszcza drobne skrzepy krwi występujące w naczyniach wieńcowych. która chroni witaminę C (kwas askorbinowy) przed zbyt szybkim utlenianiem. Cytryna zawiera witaminę P (C2). ile wynosi dzienne 1. a podczas zrywania przechodzą z rąk do rąk .

ucha. grypa. astma. zmarszczki (profilaktycznie). liszaje. połykanie powietrza. a następnie każdego dnia 151 . wymiotujących i mających krwotoki. wysypka. Pokroić cytrynę na plasterki i włożyć do wody lub dać sok z cytryny do pół szklanki wody słodzonej. natomiast w żołądku zasadowa.. wzdęcie jelitowe. reumatyzm. anemia. która znacznie podnosi wytrzymałość naczyń włosowatych (krwionośnych) i przepuszczalność jonów wodorowych. łamliwość włośniczek. nadkwasota żołądkowa. puchlina brzuszna. plamy. łojotok fizjologiczny twarzy. która normalnie jest przyswajana przez człowieka dopiero na końcu jelita grubego. afty. Kuracja z soku z cytryny pomagająca rozpuścić kamienie żółciowe (recepta francuska). posiada zalety bardzo cenione w medycynie naturalnej. odmroziny. opryszczka. zaburzenia w okresie wzrostu. dna. Stanowi to napój dla gorączkujących. rekonwalescencja. wykwit. żylaki. Witamina C2 (P) sprzyja działaniu adrenaliny. 4. żółtaczka. angina. Rozpocząć kurację od 1/2 cytryny + l łyżka oleju z oliwek przed jedzeniem 3 razy dziennie i powiększać progresywnie aż do 9 cytryn dziennie. Wskazana dla ludzi starszych jako środek uśmierzający bóle. uporczywe bóle głowy. przekrwienie wątroby. nadmierna lepkość krwi (kuracja cytrynowa zastępuje upust krwi). marchew. Cytryna. niestrawność (utrudnione trawienie). jamy ustnej i języka. wymioty. 5. otyłość. Cytryna zawiera bardzo dużo składników biochemicznych z przewagą składników alkalicznych (zasadowych) i może z tego powodu być stosowana pod różnymi postaciami. brak łaknienia. zapalenie zatok przynosowych. starzenie się. czerwonka (dyzenteria). hemofilia (krwawiączka). krwawienie z nosa. ale również zjadanie białej skórki. osłabienie (astenia). pielęgnacja skóry rąk. a po pewnym czasie wrzody. Cytryna jest w ustach kwaśna. wrzód żołądka. Na użytek zewnętrzny Katar i nieżyt nosa (ostry). nadmierne wypełnienie naczyń krwią (przekrwienie). piegi.3. nadciśnienie. zimnica (malaria). SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Cytronada. zapalenie oskrzeli. Gdy w organizmie występuje niedobór witaminy P. krwiomocz. krwotok żołądkowy i jelitowy). demineralizacja. niedomogi wątroby i trzustki. szkorbut. pasożyty wewnętrzne (owsiki). czyraki. stany gorączkowe. artretyzm. krwotok (krwawienie z nosa. 100 g soku z cytryny zawiera 6 g kwasu askorbinowego. Zalecam stosowanie nie tylko soku (kwas askorbinowy otrzymywany z pulpy cytrynowej). jelitowe itp. to witamina C. zapalenie żył. grzybica woszczynowa. ukąszenia owadów. wreszcie nowotwór końcowej części jelita grubego (odbytnicy). kapusta biała. kamica nerkowa i żółciowa. podobnie jak czosnek. rany zakażone i gnijące. wykwity śluzówki w jamie ustnej. nie spełnia swej funkcji i wówczas powstaje nieżyt. zapalenie powiek. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Różne infekcje płucne. rumień. migrena. brodawki. świerzb. wodobrzusze. biegunka. miażdżyca naczyń. łamliwe paznokcie.

Wypić nazajutrz rano na czczo. zapalenie jamy ustnej: Płukać przez kilka minut jamę ustną sokiem z cytryny z miodem i wodą i połykać. zakorkować je i ułożyć w pozycji poziomej. dodać miodu i zjadać codziennie rano na czczo. Na użytek zewnętrzny Katar nosa i zatoki nosowe: Wprowadzić 3 razy dziennie kilka kropli soku do nosa. Zapalenie powiek u noworodka: Wprowadzić do oczu 1-2 krople soku cytrynowego. Zapalenie ucha: Wprowadzić 2 krople soku cytrynowego do ucha co drugi dzień. Produkcja lemoniady: Beczułkę pięciolitrową wypełnić wodą. Po miesiącu następuje poprawa słuchu. Owsiki. Wywar z całego owocu wskazany jest przy pasożytach jelitowych. Brodawki: Smarować dwa razy dziennie mocnym octem. Zmiażdżyć cytrynę. Po tygodniu rozlać do butelek. Afty. Selery. Wypić przed snem. Zmiażdżyć nasiona. Tłusta skóra: Obmywać twarz rano i wieczorem przez tydzień watką przesiąkniętą sokiem cytrynowym. jak również do mięsa. mieszając je łyżką aż ukażą się granulki. Wieczorem zalać wrzącą wodą 3 rozkrojone cytryny. Aromatyzować sokiem z cytryny. Cytryna ma zastosowanie w codziennej sztuce kulinarnej. Krwawienie z nosa: Włożyć do nosa wacik nasiąknięty sokiem cytrynowym. Angina: Płukać gardło sokiem cytrynowym rozpuszczonym w ciepłej wodzie. Suszyć 20 minut. 152 . Odmroziny: Wcierać sok cytrynowy. Kontynuować tę kurację stosując codziennie 3 razy po 1/2 cytryny mniej jak na początku 3 razy po 1/2 cytryny. W celu spreparowania mleka zsiadłego z sokiem cytrynowym należy wcisnąć kroplami l cytrynę do 1/2 litra mleka. gruszki i pieczarki pokropione sokiem cytrynowym nie ciemnieją. Migrena: Przyłożyć na czoło kompres z soku cytrynowego lub plasterek cytryny do skroni i mocno ścisnąć głowę chustką. Posmarować kremem i upudrować. dodać l cytrynę pociętą na plasterki łącznie ze skórką. Lemoniada przeczyszczająca: Stosuje się węglan magnezu 11 g + kwas cytrynowy 18 g + woda 300 g. Skórka z cytryny dodana do ciast poprawia ich smak i aromat. Przekrwienie wątroby. Łamiące się paznokcie: Przykładać sok z cytryny rano i wieczorem przez tydzień. Dodać kilka kropel świeżego soku cytrynowego. w którym macerowano przez tydzień skórki z 2 cytryn. Sok z 1 cytryny na l litr wody może być stosowany do dezynfekcji wody pitnej. Napój uzdrawiający: Sok z jednej cytryny. Kilka kropel soku usuwa specyficzny zapach ryb morskich. Kuracja trwa 4-5 tygodni. ryb i innych produktów. Rany zakażone: Przyłożyć czysty lub rozrzedzony sok z cytryny. Przecedzić po wyciśnięciu cytryny. Przez popijanie soku cytrynowego z wodą neutralizuje się również nadkwasota żołądka. Kilka kropel soku dodanych do mięsa czyni je lżej strawnym. Można to robić również profilaktycznie. Środek przedwczerwiowy. macerować 2 godziny w wodzie z dodatkiem miodu. Cytryna parzona we wrzątku przez 5 minut daje o wiele więcej soku niż zazwyczaj. jabłka. Stosować 3 razy dziennie l łyżkę.zmniejszać dawkę do pół cytryny. napar z łyżki melisy w l szklance wrzątku + kieliszek alkoholu. Poruszać beczułką 2 razy dziennie. Napar ze skórek z 2-3 cytryn na l litr wody daje doskonały napój.

Umywalkę poplamioną pocierać mieszaniną z 1/2 filiżanki soku cytrynowego z garścią soli. gdzie jest plama. pięciornik. piana z białek. syn. ponadto trójterpenów i flawonoidów. charakteryzującej się obecnością garbników działających ściągające i koagulujących białko oraz wielofenolowych prekursorów katechiny. leukoantycjanów. Mleczko cytrynowe: Do szklanki mleka wcisnąć sok z pół cytryny. Spleśniała cytryna odstrasza mrówki. Kilka plasterków z cytryny nadaje pieczonej lub gotowanej baraninie specyficzny korzystny aromat.in. Cytryna wybiela i wydelikatnia skórę rąk. Czereśnia należy do rodziny różowatych (Rosaceae). Torebka z wysuszonymi skórkami z cytryny w szafie odstrasza mole. gdyż mogą wywołać rozwolnienie. Przyłożyć do plamy bardzo gorące żelazko i mocno przyciskać. Surowcem leczniczym są owoce. rzepak pospolity. gdyż utrudniają jego trawienie. taki lekko zwarzony serek wypijać na czczo. śliwka. pobudzające wzrost cebulek włosowych. powiększające naturalne reakcje obronne organizmu. W celu oczyszczenia kominka z białego marmuru należy pocierać go połówką cytryny w miejscu. Prunus avium L. odtruwające. Do gliceryny w płynie dodaje się kilka kropel cytryny i tym można smarować ręce po umyciu. Wytrzeć lekko naoliwionym płótnem. truskawka. cukier zwykły i waniliowy. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Antyinfekcyjne. żółtka i sok z 2 cytryn. Zawierają m. jabłko. łatwo przyswajalną przez cukrzyków lewulozę. Krem cytrynowy: żelatyna. Zupa cytrynowa: do przecedzonego rosołu mięsnego dodać pół szklanki śmietany. Czereśni nie należy popijać wodą.Sok cytrynowy rozpuszczony w wodzie zastępuje ocet jabłkowy i winny. poziomka. antyartretyczne. CZEREŚNIA Cerasus avium L. Nie należy jadać czereśni przed posiłkiem mięsnym. malina. antyreumatyczne. l cytrynę i kilka łyżek ugotowanego ryżu. przybrać konfiturą. odmładzające tkanki. Czereśnie są zasadotwórcze. szypułki i guma czereśniowa. Różowate zawierają również glikozydy fenolowe. Praktyczne zastosowanie cytryny: W celu oczyszczenia sczerniałej miedzi należy ją pocierać połówką cytryny pokrytą grubą solą. • Potrawy z cytryny. róża. Rdzy z białej bielizny usuwa się umieszczając plasterek cytryny między dwiema warstwami materiału. 100 g czereśni daje tylko 60 kalorii. morela. Biżuterię srebrną czyści się przez pocieranie plasterkiem cytryny. odświeżające. jarzębina. przeczyszczające. silnie 153 . Powtórzyć w razie potrzeby. między innymi florydzynę i sorbit. moczopędne. Zmyć gorącą wodą i osuszyć skórką zamszową. gruszka. Do rodziny różowatych należą: brzoskwinie. antytoksyczne. migdał.

Artretyzm (opuchlizna rąk.pracę wątroby i żołądka. niezależnie od wieku pacjenta. aby produkować tyroksynę. oczyszczające. zniekształcenie cukrzyca. uspokajające. Popijanie soku z pomidorów i krótko zagotowanych drożdży wspomaga leczenie. Chorzy z niedoczynnością tarczycy powinni jadać czereśnie. Stosować przez kilka dni w ciągu sezonu letniego. kamienie żółciowe. miażdżyca (stwardnienie tętnic). bóle ramion. przewlekłe schorzenia wątroby. dolegliwości pęcherza moczowego.lub dwudniowa kuracja wyłącznie czereśniowa doskonale oczyszcza organizm i sprzyja wydalaniu toksyn. pomaga przy dolegliwościach Na użytek zewnętrzny Plaster ze zmiażdżonych czereśni przyłożony do czoła łagodzi migrenę. Odwar z kory działa przeciwrobaczycowo. reumatyzm. 154 . dużego palca u nogi. Ustępują obrzęki. Jedno. upiększające skórę i cerę. remineralizujące. nadmierne wypełnienie naczyń krwią. Olej z nasion czereśni produkowany we Francji łagodzi bóle reumatyczne i usuwa kurzajki oraz plamy na skórze.herbata z ogonków czereśni służy jako środek odchudzający i moczopędny. Kompot z gotowanych czereśni oraz syrop lub konfitury dobre są na zaburzenia pęcherzowe u dzieci i osób starszych. dolegliwości serca. Tarczyca wychwytuje jod z krwi. usprawniające pracę WSKAZANIA LECZNICZE stawów). demineralizacja organizmu. które zawierają do 274 mg jodu. gościec. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Kuracja świeżym sokiem czereśniowym wymienionych we wskazaniach leczniczych. stałe uczucie zmęczenia. Daje to dobre wyniki przy opuchnięciu i zniekształceniu stawów palców rąk. zaparcia. Jeden posiłek zastąpić przez 1/2 kg czereśni. otyłość. kolan. Napar. kamienie moczowe. regulujące rozwalniające. Taki sam plaster położony na szyję wzmacnia i odmładza skórę. opóźnienie wzrostu. Smarować rano i wieczorem. hormon regulujący przemianę materii i wzrost u dzieci. nadfermentacja jelitowa. Kuracja czereśniowa na artretyzm. gruczołów wydzielania wewnętrznego.

alkohol i kwas octowy oraz produkty gnilne rozpadu białka . Gdy kosmki jelitowe są pokryte bardzo grubą warstwą śluzu. silvestris Jabłoń należy do rodziny różowatych (Rosaceac). Do tej samej rodziny należą: brzoskwinie. Nadmiar śluzu blokuje przewód pokarmowy tworząc zatory. Chroni wewnętrzne tkanki ciała przed substancjami drażniącymi i żrącymi. Wówczas należy zastosować kurację oczyszczającą i uwolnić jelita z zalegających pokładów śluzu. Przewód pokarmowy człowieka przekazuje z produktów spożywczych do krwi takie składniki odżywcze. drogi oddechowe i gruczoły wydzielania wewnętrznego. JABŁOŃ Malus domestica. biopierwiastki. skatol i inne substancje toksyczne. O jego właściwościach leczniczych decydują składniki. zasługującym na szersze upowszechnienie. utrudniające przedostawanie się strawionego pokarmu do jelita cienkiego pokrytego kosmkami. Śluz wydzielany w ustach ułatwia przełykanie pokarmu. głównie C. glukoza. 155 . głóg. która liczy 120 rodzajów i 4000 gatunków. Śluz to substancja ochronna. gruszka.fenol. Ojczyzną dzikich gatunków jabłoni są Chiny. W żołądku. kwasy organiczne oraz witaminy. czereśnie. gdzie przebiega dalszy proces trawienia białka pod wpływem działania trypsyny. A jabłko jest znakomitym środkiem terapeutycznym.Żywica spływająca z pnia czereśni z dodatkiem wody zrobiona na pastę może służyć jako lek na liszaje. a także na artretyzm. róża. poziomki. witaminy. wydziela się dużo śluzu. przewód pokarmowy. syn. maliny. Jabłko zawdzięcza swoją popularność przede wszystkim walorom spożywczym. przenikają do krwi. pięciornik gęsi. Powszechnie uprawiana w umiarkowanych strefach klimatycznych. Leczy to wszelkie dolegliwości przewodu pokarmowego oraz nadmierne wydzielanie śluzu w górnych drogach oddechowych i chroniczne schorzenia oskrzeli. uprzednio rozłożone przez enzymy. towarzysząc przechodzeniu pokarmu przez jelita. które drażnią błonę śluzową jamy ustnej. jego zalety lecznicze nie są dostatecznie znane. wyścielająca wnętrze organizmu. Inny rodzaj śluzu chroni wewnętrzne ścianki przewodu pokarmowego i działa jak smar. przez które substancje odżywcze. morele. duża część strawionej. Podobnie w dwunastnicy. kwasy tłuszczowe. rzepik pospolity itp. ale nie wessanej masy pokarmowej przechodzi do jelita grubego i jest wydalona bez żadnego pożytku dla organizmu. śliwki. W Polsce występuje w ponad 30 odmianach. Pomaga temu popijanie świeżych soków z warzyw i owoców oraz octu jabłkowego. Nadmierne wydzielanie śluzu rośnie pod wpływem kwaśnych pokarmów i białka. W światowej produkcji owoców jabłko zajmuje drugie miejsce po winogronach. jak: aminokwasy. Wskutek niewłaściwego odżywiania się przenikają do krwi produkty fermentacyjne rozpadu cukrów . truskawki. pektyny. Jednocześnie w przewodzie pokarmowym zwiększa się wydzielanie śluzów. spośród których zwróćmy uwagę na potas (137 mg) oraz inne biopierwiastki. Ale chociaż jak najsłuszniej uchodzi za owoc bardzo zdrowy. gdzie zaczyna się trawienie białka.

Na zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. reumatyzm. wpływa oczyszczające na krew. bezsenność. trawiennie. Popijać w kilku porcjach w ciągu dnia. nie obranych ze skórki jabłek na l litr wody. na biegunkę w okresie ząbkowania. otyłość. Do gotujących się jabłek dodać sok z 1/2 cytryny. dolegliwości oskrzeli. Napar z 2-3 pociętych na plasterki. Zalecane w gerontoterapii. neutralizują substancje toksyczne. Jabłko tarte na biegunkę u dzieci. dna. Podawać dziecku jabłko tarte 2 razy dziennie przez dwa dni. wiążą radioaktywny kobalt. nadciśnienie tętnicze. Gotować 15 minut. niedobór minerałów. herbatę lekko posłodzoną. przeciwkamicowo. bóle żołądka z obrzękiem błony śluzowej na tle artretycznym. przeciwreumatyczne. rekonwalescencja. wpływa pobudzająco na pracę wątroby i zmniejsza jej przekrwienie. Dicta z surowych jabłek na grypę do 1/2 kg. odświeżająco. umyte. schorzenia przewlekłe wątroby. stront i ołów. zawały. reumatyzm. dla prowadzących siedzący tryb życia. Jabłko utrzeć. zjadać ze skórką bogatą w różne substancje lecznicze.? oskrzeli. Pektyny jabłkowe regulują florę bakteryjną jelit. rozwolnienie. pobudzają wydzielanie kwasu moczowego przez nerki. uporczywy ból głowy. nadmierne wypełnienie naczyń krwią. jako przeczyszczające jedno wieczorem. ochrania przewód pokarmowy.WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Jabłko dzięki wzmacnia mięśnie i układ nerwowy. ciąża. Dawać dziecku trzy razy dziennie po 200 g. schorzenia mięśnia sercowego. stany gorączkowe. niestrawność i wrzody gastryczne. zaparcia. infekcje jelitowe. osłabienie fizyczne i umysłowe. Jako oczyszczające zjadać jedno jabłko rano. Kompot. Wapń i krzem skórki jabłka działają korzystnie na włosy i paznokcie. rozpuszczają cholesterol. nerwowość. dolegliwości jelitowe. Do popijania po 1/2 godz. artretyzm. przemęczenie. jego SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Jabłko surowe. WSKAZANIA LECZNICZE Anemia. opryszczka. 156 . miażdżyca. Dodać kilka kawałków korzenia lukrecji na zapaleni. Dawać to samo na dyzenterie. odchudza tkanki. skąpomocz. dziennie jako wyłączne pożywienie w ciągu 2-3 dni. pektynom obniża poziom cholesterolu we krwi. działa moczopędnie.

Jarwisa w 1961 roku. żelaza. Stosować l łyżkę na szklankę wrzątku. Ujędrnia to tkanki piersi u kobiet. Gotować 15 minut. Z jabłek można przyrządzić dobre dżemy. pierś. szyję. fluoru. Naciągać 15 minut. musy i bardzo leczniczy ocet (patrz rozdział następny). Jabłko zjedzone wieczorem czyści zęby. egzemę. OCET JABŁKOWY Ocet jabłkowy stosowany jest powszechnie w medycynie ludowej ze względu na dużą zawartość potasu. Jabłecznik ma właściwości przeciwreumatyczne. Herbatka z suszonych skórek renety na bezsenność. Napar z kwiatów jabłoni w ilościach 30 g na l litr wody na kaszel. przeczyszczające i rozwalniająco.Napar ze zmielonych wysuszonych skórek jabłek. Przyjemna kwasowość jabłek pobudza do wydzielania się śliny w ustach i wszystkich soków trawiennych przewodu pokarmowego. zaparcia (wypijać na czczo). odciąża krążenie krwi i przemianę materii. siarki. Włożyć do wnętrza trochę zmiażdżonej siarki. wygładza skórę twarzy. przyspiesza przebieg rekonwalescencji po chorobach zakaźnych. Zawarte w jabłku sole potasowe są bardzo ważne dla prawidłowych przebiegów procesów życiowych.5 kg jabłek zjadanych dziennie jako jedyne pożywienie pomaga przy biegunce. co działa wykrztuśnie. susz. Osłodzić miodem i wypijać l szklankę przed snem. Alkaliczny mocz staje się kwaśny. Na użytek zewnętrzny Ból ucha. wina. !5 g pektyny utrzymuje cholesterol w normie. chloru. 157 . Wycisnąć sok. brzuch i egzemę. Świerzb. grzybica woszczynowa. Związać połówki jabłka i upięć. ładną cerę. Macerować przez 2 godziny. Wypijać po 2 łyżeczki przed każdym posiłkiem. wapnia. kompoty. odcedzić. aby nie obciążyć zbytnio żołądka. jelit. wybrać blaszki gniazd nasiennych i pestki. obrzęk pochodzenia nerkowego i sercowego. dolegliwości wątroby. Syrop jabłkowy (nektar) z utartych renet. obniża poziom cholesterolu. a ponadto fosforu. artretyzm. układu kostnego. Świeży sok z jabłek dla ludzi w podeszłym wieku. układu nerwowego. sodu. jędrną skórę. Dieta jabłkowa: 1-1. pomaga w leczeniu chorób na tle niedokrwistości. Wiąże ołów itp. magnezu. Można dodać kilka liści czarnej porzeczki. Kuracja jabłkowo-pomidorowa pomaga w leczeniu cukrzycy u dzieci. Popijać 4 szklanki dziennie na skąpomocz. Jabłko z dodatkiem ryżu obniża ciśnienie tętnicze. Rany zwiotczałe. Stosowanie octu jabłkowego rozpowszechniło się w USA wraz z ukazaniem się prac prof. Krew i płyny komórkowe uzyskują trwałą równowagę ciśnieniową. Przyłożyć jabłko upieczone. Można również stosować sok z takiego jabłka z dodatkiem oleju w równych częściach. wzmacniając go. marmolady. Potas usprawnia pracę mięśnia sercowego. Przetwory są najlepsze z jabłek niezbyt dojrzałych i z niedojrzałych spadów. daje zdrową krew. Zmiażdżyć i pocierać tym chore miejsce. Jabłko dla palaczy i drukarzy działa odtruwające. Jabłko z dodatkiem soku cytrynowego ułatwia trawienie węglowodanów. Sok z jabłka można stosować jako środek kosmetyczny na twarz. Kwasy organiczne i pektyny niszczą bakterie. galaretki. Przepołowić jabłko. reumatyzm. krzemu i innych pierwiastków śladowych. Jabłko zmiażdżone i ugotowane we własnym sosie przyłożyć do rany.

Zawiązać naczynie płótnem. zaburzenia trawienne. Rurką plastikową przelać ocet do butelek filtrując płyn za pomocą lejka wyłożonego gazą. Ze względu na właściwości octu (uodparnia na infekcje. wyczerpanie ogólne.5 litra na 0. Napoje powstałe w wyniku fermentacji beztlenowej z soków owocowych oraz z jabłek i pigwy są znane pod ogólną nazwą cydru. Jarwisa ocet jabłkowy można stosować jako produkt dietetyczny i jako środek leczniczy. Dorośli: dwa razy dziennie 2-4 łyżeczki octu z 2 łyżeczkami miodu na pół szklanki wody przegotowanej. 158 . Po 3-4 tygodniach otrzymamy ocet gotowy do użytku. owoce zgnieść lub przetrzeć na tarce. przeziębienie. beczułka) bądź emaliowanej gliny zalać tę surową miazgę ciepłą. po 10 dniach zlać wszystko do woreczka z gazy. Fermentacja jest zakończona. W naczyniu ze szkła lub drewna (np. Zalać słodzoną wodą przegotowaną w proporcji 2 łyżki cukru na l szklankę wody. co stwierdziłam w ciągu ostatnich kilkunastu lat praktyki lecząc różnorodne. Ocet jabłkowy stosuje się jako przyprawę do sałat i do innych potraw. W celu przeprowadzenia drugiego stadium fermentacji. Dzieci: l łyżeczka octu z dodatkiem 2 łyżeczek miodu rozpuszczonego w 1/2 szklanki wody przegotowanej. przegotowaną wodą w ilości 0. Zalaną miazgę należy 2-3 razy dziennie mieszać drewnianą łyżką. choroby skórne. promienie ultrafioletowe szkodzą bowiem przebiegowi reakcji fermentacyjnej.Jego przepisy przeszły do makrobiotyki. zalewa woskiem lub lakiem i przechowuje w odpowiednim miejscu. Z umytych jabłek wyciąć zepsute lub robaczywe części. Przygotowanie cydru jest podobne do produkcji słabego wina wytrawnego o zawartości alkoholu od 2 do 8 proc. bóle i zawroty głowy. Można zużyć również skórki z jabłek oraz resztki pozostałe podczas sporządzania kompotu. jako kwaśny dodatek do spożywanego pokarmu. a w celu przyspieszenia fermentacji octowej -10 g drożdży piekarniczych i 20 g suchego chleba razowego. należy nakryć naczynie gazą i trzymać je w ciepłym miejscu. Na każdy litr wody dodać 100 g miodu lub cukru. według potrzeby organizmu pacjenta. zaburzenia związane ze zmianą pogody. reumatyzm. Otrzymany po wyciśnięciu sok przecedzić ponownie do naczynia z szerokim otworem.4 kg miazgi. dostarcza składników niezbędnych do utrzymania równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie) polecam profilaktyczne jego zażywanie w następującej ilości. otyłość. bóle gardła. kiedy płyn uspokoi się i przybierze kolor jasny. Dobrze wymieszać. nieraz ciężkie choroby wedle wskazań wielu terapii z medycyn ludowych. Mieszać do pełnej homogenizacji. nadmiar śluzu w przewodzie pokarmowym. Podaję też uproszczony sposób przygotowania octu jabłkowego. jak np. Takie wina produkuje się we Francji głównie z jabłek gorszych gatunków. Naczynia nie zakrywać i trzymać w pomieszczeniu o temperaturze 20-30°C w miejscu ciemnym. Butelki korkuje się szczelnie. Na każdy litr soku można dodać 50-100 g miodu lub cukru. Sposób przygotowania octu. Ocet jabłkowy działa profilaktycznie i leczniczo w przypadku wielu chorób. W zależności od jakości soku ocet jabłkowy będzie gotowy do użytku po upływie 40-60 dni. Obierzyny ze zdrowych jabłek włożyć do szklanego naczynia. Zgodnie z zaleceniami prof. Stosując fermentację tlenową można otrzymać wysokogatunkowy cedrowy ocet spożywczy.

gdyż uspokaja ataki kaszlu. Po posiłku rano i wieczorem pić 2 łyżeczki octu jabłkowego z 2 łyżeczkami miodu na 1/2 szklanki wody przegotowanej. zmieszanym w równej części z naparem kwiatu lawendy. Taki kompres można również przyłożyć na kark. Katar sienny (alergiczny). Połykanie powinno być bardzo powolne. Zmienić okład gdy się nagrzeje. 2.Recepty 1. 6. 7. Zabieg ten powtarzać rano i wieczorem. Przyłożyć na czoło kompres z gazy namoczonej w roztworze wodnym: 1/2 szklanki wody zimnej. a drugi wieczorem. który okaże się bardzo smaczny. u młodzieży do 15 roku życia. W przypadku silnego kaszlu należy zażywać l łyżkę syropu co 2 godziny w ciągu całego dnia. gdyż w zasadzie groźba kataru siennego została w ten sposób oddalona. To leczenie może być stosowane w chwilach kryzysu i na początku ataku duszności. i tylko po l łyżeczce octu jabłkowego. Po 2. ale w zmniejszonej ilości (1/4 łyżeczki 3 razy co godzinę rano i podobnie po południu). Brać co dwie godziny l łyżeczkę syropu o składzie: świeży sok z 1/2 cytryny z taką samą ilością octu jabłkowego. l łyżka miodu akacjowego i l łyżeczka gliceryny. Kurcze mięśni. W przypadku wrażliwego. 159 . Całą kurację można przerwać po 2 tygodniach. Wymieszać do uzyskania syropu. Miejsca chore myć roztworem złożonym z 1/3 octu jabłkowego. szalem albo chustą wełnianą. Powtarzać płukanie 4 razy dziennie. Kaszel. co kilka minut bardzo powoli połykając. Przyłożyć do miejsc bolesnych zimne kompresy z roztworu wody i octu jabłkowego w równych częściach. Dzieciom do 5 roku życia zaleca się popijanie l łyżeczki octu jabłkowego z dodatkiem l łyżeczki miodu i 3 łyżeczek ciepławej wody. Bóle głowy. Bezsenność. Najlepiej do tego celu nadaje się lniana ściereczka. 2 łyżeczki octu jabłkowego i 2 łyżeczki miodu wymieszać w 1/2 szklanki ciepłej. Angina. Płynu tego można używać też do okładów na klatkę piersiową i plecy. Kawałkiem gazy wklepać w chorą skórę. Kontynuować leczenie profilaktyczne. 5. Po osuszeniu przyłożyć trochę kremu witaminowego. np. 3.5 miesiącach zaleca się popijać codziennie l szklankę wody mineralnej z 2 łyżeczkami miodu i 2 łyżeczkami octu jabłkowego z dodatkiem 5-10 kropli świeżego soku cytrynowego. 8. 1/3 wywaru z korzenia łopianu i 1/3 oleju z migdałów słodkich lub oliwy z oliwek. Nacierać klatkę piersiową czystym octem jabłkowym lub jeżeli naskórek jest kruchy. Płukać gardło bardzo powoli. Wypijać kilka łyżeczek tej mieszanki. Dzieci powyżej lat 2 mogą zażywać ten syrop co godzinę. Mieszanina taka powinna być zużyta w ciągu 14 godzin. Wodę można zastąpić wywarem z melisy. Nie przemywać mydłem. przegotowanej wody. 2 łyżeczki octu jabłkowego i 2 łyżeczki miodu. Syrop ten jest bardzo cenny w przypadku zapalenia tchawicy i kokluszu. To wszystko powinno być dobrze zemulgowane. Stopy i golenie należy owinąć suchym ręcznikiem. zaleca się płukanie jeden raz rano. Wieczorem przed snem wypić roztwór 2 łyżeczek miodu akacjowego z l łyżeczką octu jabłkowego i odrobiną wody mineralnej. Dermatozy: (choroby skórne suche ze złuszczaniem lub lekko ociekające). delikatnego gardła. Profilaktycznie można używać l łyżeczkę miodu rozmarynowego lub tymiankowego przed posiłkami. a w przypadku napadu kaszlu także w nocy. 4. Astma.

Po 2-3 dniach liszajec zniknie. zaleca się wypić roztwór l łyżeczki octu jabłkowego na 1/2 szklanki wody przegotowanej. Zamiast płatka lilii można przyłożyć warstwę gazy nasiąkniętej octem jabłkowym. Sporządzić mazidło z 2 łyżeczek octu jabłkowego. 19. Przyłożyć okład z octu jabłkowego. z wody solonej. Pokrzywka. Rana cięta. Gdy zaczną się nudności. l łyżeczki esencji terpentynowej i l żółtka. 160 . Brać przez 3 tygodnie w ciągu miesiąca od dnia nowiu księżyca. Ponadto należy codziennie rano brać prysznic na przemian z wody cieplej i zimnej. Pęknięcia skóry. Natrzeć ciało octem jabłkowym i ubrać się. octu jabłkowego i wywaru lub soku z korzenia łopianu. 11. Preparat ten może być stosowany w przypadkach bólów mięśniowych z powodu przeziębienia lub dużego wysiłku. na krosty stosować okłady z gazy namoczonej octem jabłkowym. Gdy pokażą się pryszcze. Aby uniknąć pęcherzy. Wrażliwość na zimno. Ocet ulotni się. Wymieszać jak emulsję i masować zbolałe miejsce. Rana. Jeżeli nudność występuje po każdym posiłku. Oczyścić ranę roztworem złożonym w 75 proc. Zalecana jest również glinka zmieszana z octem jabłkowym. Zwichnięcia. 18. Zmyć ranę roztworem z octu jabłkowego i naparu z kwiatów bzu czarnego w równych ilościach. Wiadomo. Ostudzić. Przyłożyć kompres z tego roztworu. Miejsca dotknięte pokrzywką zwilżać roztworem: wywar z pokrzyw świeżych lub suszonych (l litr wody na garść pokrzyw. Dzieciom podawać połowę tej porcji. że światło księżyca w przeciwieństwie do światła słonecznego wywołuje niepokój. Oparzenia. 10. Po kilku dniach takiego hartowania poprawi się krążenie krwi i zniknie wrażliwość na zimno. Codziennie rano po przebudzeniu zażywać 2 łyżeczki octu jabłkowego z naparem z tarniny lub połową szklanki wody. mdłości. z octu jabłkowego i w 25 proc. Po spożyciu posiłku o dużej zawartości białka i tłuszczów zaleca się wypić l łyżkę octu jabłkowego z 1/4 szklanki wody musującej (gazowanej). Przykryć gazą i zrobić opatrunek. popijać co godzinę przez 3 godziny l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/4 szklanki wody mineralnej. wypić rano po przebudzeniu l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/2 szklanki wody mineralnej i zjeść suchy biszkopt (suchar). Ukąszenie owada. smarować wielokrotnie. Zaleca się hartowanie organizmu przez branie 2-3 razy w tygodniu kąpieli w ciepłej wodzie z dodatkiem l litra octu jabłkowego i l kg soli morskiej. należy po jedzeniu wypić l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/2 szklanki naparu z melisy. Nudności. Przyłożyć do rany płatek kwiatu lilii białej nasiąkniętej octem jabłkowym. 20. Do chorego miejsca przyłożyć mieszaninę z równych części gliceryny. 15. Polewać powoli ranę aż do usunięcia wszystkich • nieczystości. Nie przemywać mydłem. Należy wiec okład powtórzyć. Z chwilą wystąpienia objawów. 16.9. Gdy nudności są spowodowane przez ciążę. Stosować także przy oparzeniach słonecznych. 2 łyżeczek wywaru z tymianku. należy możliwie najszybciej nasycić oparzone miejsce czystym octem jabłkowym. 14. 17. Liszajec. 12. Mieszaninę przygotować ponownie po 2 dniach i stosować do zabliźnienia rany. 13. W przypadku niestrawności spowodowanej nieświeżym produktem pić l łyżkę octu w 1/4 szklance wody. wyparować wodę) plus 3 łyżki octu. Trawienie niedobre. Na niepokój i lęki. Liszajec jest zakaźną chorobą skórną.

a mniejszych od l grama. Nadto niszczy bakterie występujące w komórkach organizmu zabierając im wodę. Zimne nogi i ręce. 12.uwalnia organizm od stafylokoków i streptokoków. l łyżeczka esencji chinowej. Po 10 dniach mieszanka traci właściwości lecznicze. Rano masować nogi ruchem do góry. Dzieciom podawać pół łyżeczki na 1/8 szklanki wody. Płyn wzmacniający do przemywania skóry. Drgawki powiek i kącików ust. Częste. Wymieszać. 3. Skłonność do zaparcia. skłonność do spożywania ciepłych potraw. Niedobór potasu pozwala rozpoznać następujące objawy: 1. Człowiek starszy potrzebuje dwukrotnie więcej potasu w postaci miodu. Wieczorem popijać l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/2 szklanki wody przegotowanej. Coraz gorszy sen. Bóle w stawach. Wymieszać i obmywać skórę rano. Ocet jabłkowy i potas Ocet jabłkowy ma duże znaczenie ze względu na zawartość potasu. Częste swędzenie skóry. 1/2 szklanka octu jabłkowego. stosując roztwór z wywaru liści winogrona czerwonego (l litr wody. 14. nudności z wymiotami. Twardnienie skóry na podeszwach. 8. Rozwija się artretyzm. 2. Lekko nacierać ciało po wysiłkach fizycznych. w szczególności w czasie upałów i nadmiernego pocenia się. 13. 7. garść liści) i octu jabłkowego w proporcji 1:3. 6. Wrażliwość na zimno. trudności w podejmowaniu decyzji. jabłek lub octu jabłkowego. to jest pierwiastków występujących w 100 gramach produktu spożywczego w ilościach większych od l miligrama. l szklanka wywaru z lawendy i l szklanka wody przegotowanej. Podatność nóg na odciski. Macerować 14 godzin. Brak łaknienia. 3. Recepty dla każdego pacjenta 1. Trudności w leczeniu zranień. Jest niezbędny dzieciom do wzrostu. 1/2 szklanki wody mineralnej. 11. Utrudniony wypoczynek. Psucie zębów. a ponadto dziewięciu innych wymienionych na wstępie mikroelementów. Stały stan napięcia wewnętrznego. 9. świeżych i warzyw i owoców. 4. osłabienie pamięci.21. 5. a więc przeciwdziała procesom miażdżycowym. l szklanka wywaru z tymianku. Potas odgrywa ogromnie ważną rolę w organizmie. 15. Popijać łyżeczkę na 1/4 szklanki wody przed każdym posiłkiem. Występowanie pryszczy na skórze. Napój pobudzający łaknienie. 2. Potas opóźnia stwardnienie naczyń krwionośnych. 125 g miodu tymiankowego lub lawendowego. Działa antyseptycznie . Żylaki. Osłabienie świeżości psychicznej. . 10. l łyżeczka cynamonu. 50 g octu jabłkowego. 1/2 wody kolońskiej. bardzo bolesne kurcze nóg w nocy. Płyn do przemywania dla sportowców. 1/2 szklanki naparu z melisy. Podatność na przeziębienia i choroby infekcyjne.

161 .

Skórę umytą mydłem można nacierać octem jabłkowym. Dobroczynny wpływ octu jabłkowego na organizm wiąże się z jego właściwościami zakwaszającymi. Krowa. Zwracam przy okazji uwagę. fasola. popijając soki. Wilgotność organizmu wraca do normy. Łykać trochę tej mieszaniny. kukurydza. by unikać potraw dających reakcje alkaliczne (zasadowe). . Dotyczy to ludzi starych. Istnieją analogie w odżywianiu i leczeniu organizmu ludzkiego i zwierząt. a więc dorosłym do 2 łyżeczek. Wtedy znika swędzenie. Swędzenie skóry głowy można usunąć stosując do moczenia grzebienia płyn z l łyżeczki octu jabłkowego na l szklankę wody. Im więcej jada się białka. nudności. Przy niedoborach węglowodanów białka dostarczają energii mięśniom. cebula. cytrynowa biała skórka. która otrzymuje ocet jabłkowy jako dodatek do pokarmu. gdyż odczuwa sytość. popijając ocet jabłkowy z miodem i wodą przegotowaną. np. Należy jadać więcej węglowodanów (owoce. krowy regulują sobie w ten sposób równowagę kwasowo-zasadową i właściwości katalityczne enzymów złożonych. Przy alkalicznej reakcji moczu występuje migrena. dolegliwości żółciowe. dając przy tym 162 . biała mąka. zjada mniej siana i mniej zboża. Skóra staje się blada. ocet jabłkowy. Ustala się prawidłowy procentowy zestaw biopierwiastków w wartościach optymalnych. winogronowy. może być podawany zwierzętom gospodarskim. W przypadku moczu alkalicznego należy przez 1-2 miesiące stosować kurację octem jabłkowym. płucząc co godzinę gardło roztworem l łyżki octu i łyżki miodu w l szklance przegotowanej wody. Jabłka. Gdy zasadowość krwi rośnie. co umożliwia poprawny przebieg w komórkach około 1000 reakcji biochemicznych na sekundę. nosa. porzeczki czarne zakwaszają krew i wyrównują jej ciśnienie. aby skóra była lekko kwaśna. kaszel z powodu nadmiaru śluzu w gardle. Ocet jabłkowy ma wszelkie właściwości lecznicze jabłka. szum w uszach i zakłócenia słuchu. winogrona. bardzo korzystnych. mięso.Dzienne zapotrzebowanie na potas można pokrywać jedząc paprykę. pszenicy. ser. Krowom zaleca się podawać 2 razy dziennie l łyżeczkę octu jabłkowego na każde 50 kg wagi ciała (ludziom podobnie. zjada mniej. Ciśnienie krwi obniża ocet jabłkowy. Ocet jabłkowy jako produkt spożywczy i lek z równą skutecznością. Występują wówczas zawroty głowy. biały cukier rafinowany. mięso. owoce cytrusowe dają mocz alkaliczny. miód). Chore migdałki leczy się w ciągu 12 godzin. natomiast dzieciom l łyżeczkę na 1/2 szklanki wody z dodatkiem łyżeczki miodu). Dotyczy to również zatok czołowych i zatok nosogardzieli. Ocet jabłkowy neutralizuje szkodliwe działanie spożytego w nadmiarze białka. z czarnej porzeczki. warzywa liściaste. Takie dawkowanie pozwala uniknąć wielu kłopotów związanych z utrzymaniem organizmu w dobrym zdrowiu oraz ochronić przed przedawkowaniem potasu. Picie octu jabłkowego z miodem do każdego posiłku likwiduje migrenę.tym bardziej ciśnienie krwi wzrasta. Potas chłonąc wodę likwiduje łzawienie oczu. Osoby nie znoszące octu jabłkowego mogą go zastąpić słodkim moszczem z jabłek. Silnie alkaliczną-reakcję wywołuje np. jabłkowy. Organizm ludzki i np. czosnek. Dozowanie octu zależy od stanu chorobowego. Ocet jabłkowy dostarcza organizmowi około 50 biopierwiastków. nadmiar soli białej. Człowiek. orzechy). Ważne. a więc zdrowotnych. Normalnie ukrwiona skóra ma wygląd różowy z połyskiem. a mniej białka (jajka. Pszenica. który przy posiłku wypije l łyżeczkę octu jabłkowego rozpuszczonego w 1/2 szklanki wody. mydło. Leczenie trwa 2-4 tygodnie. staje się ona gęsta i łatwiej tworzą się skrzepy.

jodu. Krowy uwalniają się od wyżej wymienionych schorzeń. U krów mogą wystąpić następujące objawy: 1. co powoduje zakażenie mleka paciorkowcami i innymi bakteriami. magnezu. 3. Natomiast ich niedobory powodują denaturację enzymów kompleksowych. bezwład kończyn po ocieleniu. co wskazuje na lepsze tworzenie się krwinek czerwonych. mają delikatniejsze mięso i czerwony szpik. 5. potasu. Szwajcarii. U zwierząt domowych należy obniżyć podawanie białka do 11 proc. 8. Ocet jabłkowy nie jest wskazany dla wrzodowców i przy zakazie • stosowania produktów spożywczych kwaśnych. gdy otrzymują pożywienie z dodatkiem octu jabłkowego. ludzie itp. pod których wpływem ulegają denaturacji. które organizm musi wydalić. kwasu octowego. za pomocą papierka lakmusowego wykazują w takich przypadkach zasadowość pożywienia. wywołują liczne choroby u zwierząt. muszą być stosowane z umiarem. 6. boru i in. spowodowana jest zaburzeniami czynnościo163 . Białka są wrażliwe na różne czynniki fizykochemiczne. Oto kłopoty i troski hodowców krów. Poronienie i bezpłodność oraz trudne porody. chorują nieraz na zawroty głowy pochodzenia usznego. Krowy bronią się przed tym poszukując pożywienia o odczynie kwaśnym. Pokarm norek zawierający więcej niż 20 proc. Przeciwwskazania. Owce. 2. 7. Katalityczne działanie tych pierwiastków reguluje i przyspiesza przemianę materii. miedzi. Wtedy ilość otrzymanego mleka może się podwoić. To tłumaczy dlaczego nadmierne spożywanie białek działa toksycznie. Zapalenie wymion chroniczne i ostre. pijące wodę z octem jabłkowym. Podatność na przeziębienia i częste stany grypowe zimą. puchnięcie kolan. Ropne zapalenie wymion u krów znika szybko. Ocet jabłkowy leczniczy powinien zawierać 6 proc. Ich mleko zawiera wtedy znacznie mniej różnych bakterii. wychudzenie. Austrii. i Choroba ta zwana zespołem Méniere'a. np. w Bułgarii. Słabe nowo narodzone cielęta. Ich pęcherz moczowy wypełnia się kamieniami moczowymi. Nadmiar białka w pożywieniu norek powoduje objaw Méniere'a. 4. które otrzymują ocet jabłkowy z wodą pitną. bardziej tłuste i zdrowsze. Ocet jabłkowy jest powszechnie stosowany w wielu krajach. norki. Spożywanie nadmiaru białka przez człowieka powoduje również powstawanie kamieni w nerkach i pęcherzu moczowym. rosną szybciej. Brak łaknienia. co utrudnia kładzenie się i powstawanie. żelaza. mimo że są podstawowymi składnikami wszystkich organizmów zwierzęcych i roślinnych. Porażenia. są duże i bardziej odporne na czynniki zewnętrzne. Niemczech. jest smaczniejsze. Artretyzm.odpady azotowe. W takich przypadkach ewentualne dawkowanie należy do decyzji lekarza. Kury. białek powoduje ich zgon. Pisklęta po upływie 3 tygodni są całkowicie upierzone i wypuszczają pióra ogonowe. który znika po dodaniu do pokarmu 1/2 łyżeczki octu jabłkowego. Niedobory biopierwiastków. Indyki. Drób staje się bardziej mięsisty i łatwiejszy w gotowaniu. Badania odczynu pokarmu np. Ciągłe zaparcia. Białka. osłabienie. jeżeli podaje się ocet jabłkowy.

przeciwbiegunkowe. ma właściwości przeciwgnilne. miażdżyca. P . biegunka. Jeżeli to zdarza się u samca. szkorbut. co zależy od klimatu. Wysoka -1-1. Gdy ten stan trwa dłużej. W medycynie ludowej uważa się takie zakłócenie równowagi za skutek nadmiaru spożywania białka. Przyswajanie witaminy C ułatwia występująca w czarnej porzeczce wit. łapią koniec ogona. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Czarna porzeczka działa moczopędnie i napotnie. przeciwszkorbutowe. jedząc jagody i liście o odczynie kwaśnym. objawiającymi się napadowymi zawrotami głowy z osłabieniem słuchu. artretyzm.wymi wewnątrzbłędnikowymi ucha wewnętrznego. 164 . Te funkcje regulujące może spełnić ocet jabłkowy. wzmacniające żołądek. dolegliwości wątrobowe. K oraz liczne biopierwiastki. Charakterystyczny zapach jagodom i liściom czarnej porzeczki nadają substancje składowe. to staje się on niezdolny do rozpłodu. zmęczenie ogólne. Zawiera także wit. norki ogryzają coraz bardziej swój ogon. która liczy 110 gatunków. przeciwartretyczne. gdyż nie mając ogona nie może opierać się przy kryciu samiczki.cytryn. szumem w uszach oraz niekiedy oczopląsem. ale surowiec leczniczy uzyskuje się z krzewów uprawnych. w upalne lato ilość wit. Porzeczka czarna jest bogatym źródłem witaminy C (w 100 g zawiera jej 50-400 mg.5 proc. Zwierzęta te kręcą się wokoło siebie. kamica moczowa. reumatyzm. Norki żyjące na wolności regulują swoje pH. WSKAZANIA LECZNICZE Angina. to jest odczyn kwasowo-zasadowy. gościec. do podrodziny porzeczkowatych (Ribesioidae). PORZECZKA CZARNA Ribes nigrum Porzeczka czarna należy do rodziny skalnicowatych (Saxifragaceae). dodawany w niewielkiej ilości (pół łyżeczki) do każdego pokarmu. Czarna porzeczka występuje w stanie dzikim. zawartości pektyn pozwala zestalać owoce na surowo jako galaretki utrwalane cukrem. głównie olejki eteryczne. zatrzymanie moczu. Są one szeroko uprawiane jako cenne rośliny pokarmowe i lecznicze. C może dojść do 2000 mg) oraz P i pod względem ich zawartości ustępuje tylko owocom róży i rokitnika. Atak zawrotu głowy z zakłóceniami równowagi powoduje u norek i owiec zataczający bieg w kółko.

Do naparu dodać kwiat więzówki. ziele hyzopu. Dzięki inhibitorowi utleniania kwasu askorbinowego wit. nerwica żołądka. co działa odtruwające. Do liści czarnej porzeczki dodać ziele rdestu ptasiego. Na reumatyzm. jesion mannowy. ziele nawłoci. niedomoga nerek. nasienie fasoli. Napar z l łyżki ziół na 1/4 szklanki wody gotować 3 minuty i popijać 2 razy dziennie między posiłkami. 5. 7. przyzębicę. ziele skrzypu. bólach głowy i zapaleniu gardła. niedokrwistość. Garść liści na l szklankę wrzątku. C zawarta w czarnej porzeczce rozkłada się bardzo wolno (do 15 proc. Napar sporządza się jak w punkcie 1. 165 . owoc jałowca. nieżyty dróg trawiennych. a wieczorem .napar z liści lipy. 4. maliny i jeżyny. wypadanie włosów. ziele drapacza lekarskiego. poprawę krążenia krwi i czynności serca. Liść czarnej porzeczki. w ciągu roku). W nieżycie jelit i żołądka. korę jesionu pospolitego. żółtaczkę. przyzębica. ziele marzanki wonnej. niedokrwistość. liść poziomki. Liście czarnej porzeczki 100 g. ziele dziurawca. skazę krwotoczną. złe trawienie. Jadać owoce i płukać gardło wywarem z 60 g liści na litr wrzątku. Naciągać 15 minut. Napar zwiększa ilość wydalanego kwasu moczowego. brzozy oraz kwiaty tawuły łąkowej i pączki topoli. Przy detoksykacji oraz kuracji wzmacniającej i uspokajającej zaleca się pić: rano -napar z liści czarnej porzeczki. powodując stopniowy zanik obrzęków. 3. zła krzepliwość krwi. Stosować l łyżeczkę mieszanki na szklankę wrzątku. liść orzecha włoskiego. zaćma soczewkowa. kwiat lawendy. 6. korzeń wilżyny. nadmiar kwasu moczowego.napar z mięty. W równej ilości liście czarnej porzeczki. Na rwę kulszową. stosuje się 2 razy dziennie po 1/4 szklanki przy niedomodze nerek i wątroby. zaćmę soczewkową. korzeń żywokostu. w południe . 2. Na zapalenie gruczołu krokowego. poziomki. infekcje bakteryjne. skaza krwotoczna. działają słabo ściągające. liść pokrzywy. na szkorbut. zatrucia. Sok na cukrze nastawiony w cieniu. Popijać dwa razy dziennie po jednej szklance. Napar. pączki sosny. kwiat wrzosu zwyczajnego. Jednocześnie spożywać surowe owoce przy zapaleniu płuc. zapalenie gruczołu krokowego. wzmacniająco i uspokajająco. Garbniki i związki boru wywierają działanie przeciwzapalne na błony śluzowe żołądka i jelit. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Angina. Sok ze świeżych jagód czarnej porzeczki stosuje się przy przyzębicach i zapaleniu krtani. W skazie moczanowej (pomocniczo). Liść czarnej porzeczki jest składnikiem wielu mieszanek ziołowych: 1. osłabienie ogólne. gruźlicy. żółtaczka. liść mięty pieprzowej. z dala od promieni słonecznych. wypadanie włosów i zębów. hamują rozwój drobnoustrojów. korzeń pietruszki. Liść czarnej porzeczki z dodatkiem liści borówki brusznicy. Popijać 3 razy dziennie po l łyżce. Środek moczopędny.migrena. Popijać rano i wieczorem po pół szklanki.

Czarne porzeczki należy jeść dojrzałe. żurawiny. tamujące krwawienia. z czarnej porzeczki robi się galaretki. maliny. silne działanie energetyczne i niezaprzeczalne możliwości gojenia ran. Podrodzina porzeczkowatych . kwasy organiczne. magnez chronią człowieka przed zatruciami wywołanymi przez skażone środowisko. PORZECZKA CZERWONA Ribes rubrum Porzeczka czerwona jest krzewem z rodziny skalnicowatych. winogrona. przeczyszczające. wit. Świeże i suszone liście porzeczki zawierają ponadto fitoncydy i są przyprawą dodawaną do solonej i kwaśnej kapusty. K i olejki eteryczne. liści babki lancetowatej. przeciwwirusowe. które mają właściwości antyseptyczne. Ma ona znaczenie w procesach krwiotwórczych. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Moczopędne. soki. wzmacniające. wina). nalewki i wina. morele. kwiatu krwawnika. dżemy. Na te właściwości wpływają wydzielane przez całą roślinę olejki eteryczne . wiśnie. Liście świeże dodaje się jako przyprawę do solonych ogórków. w przetworach (konfitury. Na użytek zewnętrzny Okłady z liści lub z rozgniecionych owoców na krwawiące rany. że wina ładnie klarują się i dobrze przechowują. które powodują. na nie gojące się rany żylakowe. które jest dwuwartościowe. Gojące działanie wywiera wit. C. 166 . garbniki. Miedź. agrest. które mają właściwości lecznicze na użytek zewnętrzny i wewnętrzny. Owoce jadane są na surowo. gardła z dodatkiem liści szałwi. trawienne (spożywać godzinę po posiłku). jabłek w zalewie i konserwowych owoców. porzeczki. P.zapach o ujemnej jonizacji. W takie żelazo obfitują czereśnie. Wodny roztwór pektyny ułatwia gojenie się ran dochodzących do kości i przyspiesza powstawanie nowej zdrowej tkanki. Natomiast żelazo trójwartościowe jest toksyczne. pomidory. oczyszczające. burak czerwony. antytoksyczne. dżemy. różowej i białej. Do celów leczniczych służą również liście. Na ukąszenie owadów. Błonnik i pektyny. pomidorów. utrzymując w całości wit. czerwonej. ogórków. a więc łatwo przyswajalne. Zgnieść liście czarnej porzeczki i pocierać miejsce ukąszenia. agrest.in. C i wit. Z biopierwiastków należy zwrócić uwagę na żelazo. pomidory itp. bakteriobójcze. pobudzające łaknienie (stosować na czczo). Wchodzi ono w skład hemoglobiny i enzymów oddechowych komórek i jest zalecane przy niedokrwistości. Porzeczka zawiera m. Występuje u nas w odmianach: czarnej. Stosować płukankę w zapaleniu błon śluzowych jamy ustnej.Ribesioidae zawiera pektyny. odświeżające. wapń. Dobrymi źródłami pektyn są czereśnie. Napar z liści stosuje się w okładach do leczenia ran. soki. do płukanek jako środek przeciwbakteryjny i ściągający. Niedobór miedzi wywołuje niedokrwistość u dzieci i kobiet w ciąży.

gdy konsystencja galaretki jest dostateczna. Włożyć do słoika. warzywa). Pija się dwa razy dziennie 1/4 szklanki. beryl. spalinowe wydzielają do atmosfery ołów. zapalenie wątrobowe. gdy owoce na krzewach są czerwone i dojrzale. krwotoki i jako środek napotny. Usunąć piankę po 5 minutach. przy różnych wysypkach i chorobach skórnych. Do l kg galaretki dodać 100 poziomek. które stawia się na słabym ogniu. gościec. które w większej dawce są toksyczne dla człowieka działając szkodliwie na ośrodkowy układ nerwowy. zaczynając od chwili. zaparcia. Galaretka z porzeczek. gdy na krzewach pojawiają się zielone porzeczki. ryby. Wpływa to na wzrost zanieczyszczenia środowiska metalami ciężkimi. miażdżyca naczyń. Surowy sok jest dobrym środkiem na nad-kwasotę. niewydolność wątrobowa. SPOSÓB UŻYCIA Sok czysty lub z domieszką wody 100 do 500 g dziennie w trzech porcjach. kolki. puchlinę wodną. brak łaknienia. zapalenie dróg moczowych. nieżyt pęcherza. Kąpiele z odwaru z liści porzeczek stosuje się w skazie limfatycznej. Porzeczki należą do owoców kwaśnych. Odwar z liści i z pączków jest lekiem na gościec. będącej przyczyną wielu chorób przewodu pokarmowego i układu krążenia. nie-strawność z powodu niedoboru soków trawiennych. zapalenie dróg trawiennych. Wycisnąć sok do naczynia. Należy przez 2 miesiące codziennie smarować piegi kilku rozgniecionymi jagodami. Kąpiele takie pobudzają czynności kory nadnercza. Zgodnie z zaleceniami z makrobiotyki nie powinny być zjadane podczas posiłku składającego się z białka (mięso. na nie gojące się rany żylakowe. jajka. kamienie moczowe. aż do czasu. zgagę. Krzewy porzeczkowe rosną bardzo często blisko szos i autostrad. kadm. cuchnący oddech. Wiadomo. dodając cukier w stosunku 1:1. Rozgniecione jagody porzeczki leczą piegi. Lepiej jest więc zjadać porzeczki l godzinę po takich posiłkach.5. skazę limfatyczna. schorzenia skórne. puchlina wodna. 167 . reumatyzm. że pojazdy mechaniczne. Sprzyja to lepszemu trawieniu i zapobiega zbytniemu zaleganiu produktów spożywczych w żołądku oraz unikaniu szkodliwej nadfermentacji. Rozgniecione jagody porzeczki mogą służyć do okładów na krwawiące rany. migreny. co poprawia jakość galaretki.WSKAZANIA LECZNICZE Artretyzm. dolegliwości serca. dolegliwości gorączkowe. przewlekłe schorzenia wątroby. Powoli doprowadzić do zagotowania. Od-trutką są między innymi magnez oraz witaminy A i C zawarte w porzeczkach.

Zawierają 90 proc. 30 mg wit B1.TRUSKAWKA Fragaria ananassa Duch Ta bylina z rodziny różowatych jest bardziej dziełem człowieka niźli przyrody. nie ma bowiem truskawek pochodzących z dzikiego stanu. że truskawki najpierw się myje. Pasteryzowane w słoikach przechowują się dobrze przez 6-8 miesięcy. żółtaczkę. nadciśnienie. wody i niewiele 38 kalorii. pobudza łaknienie. wątroby. kolkę nerwową. Z krwawnika i liści truskawek można przygotować napar do nasiadówek przy dolegliwościach pęcherza i cewki moczowej (przy stanach zapalnych). WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Truskawka przejawia działanie wzmacniające. Surowcem leczniczym są liście i korzenie. 30 g korzenia na litr wody lub garść liści z korzeniami na litr wody. na upławy białe. a dopiero potem obiera. dżemy. gotować.na biegunkę u dzieci. Odwar z liści na anginę (gargaryzm). 20 g na litr wody . Są zasadotwórcze. zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. Ich kwaśność pochodzi przede wszystkim od kwasu cytrynowego. a później tracą swoją piękną purpurową barwę. WSKAZANIA LECZNICZE Dolegliwości dróg moczowych (cysta). żelaza. wit. Truskawki zawierają sporo potasu. żółtaczka oraz angina (płukanie naparem z liści). C. 100 mg wit. które zawierają kwas krzemowy. kolka nerkowa. Popijać na artretyzm. Korzenie barwią stolec na czerwono. miażdżycę. B3 i pewne niewielkie ilości wit. reguluje pracę wątroby i wydzielanie żółci. magnezu. przeciwbiegunkowe. Pospolicie uprawiana w bardzo wielu odmianach i krzyżówkach. siarki i innych pierwiastków. Liście świeże. wapnia. moczopędne. B2. przeciwreumatyczne. 168 . nieco miedzi. kamica moczowa. krwotok maciczny. dolegliwości dróg moczowych i astmę. ściągające.konfitury. W 100 g truskawek znajduje się 60 mg wit. hemostatyczne. Należy pamiętać. reumatyzm. dna. Napar z korzeni. krwawienia jelitowe. naciągać 10 min. Z truskawek sporządza się smaczne przetwory . kompoty. upławy białe. Liści truskawek można używać do zup. manganu. astma. krwawienia maciczne. zgniecione można stosować do okładów (kataplazmów) na podbrzusze na noc + bez ceratki ciepłe opatrunki. a mocz na różowo. A. SPOSOBY UŻYCIA Odwar z garści młodych liści na pół litra wody stosować na biegunkę.

KLASYFIKACJA ZIÓŁ WEDŁUG WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZYCH .

przetacznika. skrzypu. szanty. macierzanki. skrzypu. cebula i czosnek. a także niektóre inne. kwiat rumianku pospolitego. ogórecznika. w przypadku braku w sprzedaży jednych) o tym samym działaniu. kłącze kosaćca. liść borówki. 5. Hamują krwawienia zewnętrzne i wewnętrzne: ziele krwawnika. bez recepty. 1. kora kaliny. owoce czarnej jagody. rdestu ptasiego. rutwicy. maliny. nadto wskazuje na bardzo pożądaną ze względu na skuteczność leczniczą . korzeń łopianu. majeranku. Dowodzi to zapotrzebowania na popularne. skrzypu. jasnoty. 171 2. Moczopędnie (czyszcząc i lecząc nerki. korzeń omanu. poprawiając ich pracę i znosząc parcie na mocz) działają: ziele połonicznika. mięty. kora wierzbowa. lnicy. tasznika. poziomki. bardzo powszechne i o ustalonej renomie w fitoterapii środki lecznicze. kocanki. Goją rany i skaleczenia: kwiat nagietka.Bardzo często w mojej praktyce spotykam się z pytaniami o działanie poszczególnych ziół. tymianku. np. ziele piołunu. poziomki. bluszczyku. drapacza.możliwość stosowania mieszanek z ziół o wspólnym kierunku działania. rzepiku. cebula. 3. liść pokrzywy. liść barwinka. dziurawca. korzeń żywokostu. Bakteriobójczo (dezynfekująco) działają: czosnek. liść orzecha włoskiego i pączki topoli. szałwii. 4. liść mącznicy. mniszka. drapacza. wychodzi niniejsza klasyfikacja wymieniająca w trzydziestu sześciu grupach przede wszystkim ogólnie. dziurawca. podróżnika. iż przy tej samej dawce naparu z mieszanki osiągniemy znacznie lepszy rezultat niźli z jednego ziela. kwiat stokrotki. które wyrażają te pytania. . Krew czyszczą ze złogów i pozostałości po zatruciach: ziele bratka polnego. rdestu ptasiego i ostrogorzkiego. barwinka i kłącze pięciornika. ziele drapacza. podobne zwięzłemu przewodnikowi. borówki. Należy bowiem wiedzieć. szałwii. Naprzeciw zainteresowaniu. wrotyczu. Pozwala bowiem na zastępcze stosowanie ziół (np. opracowanie grupujące środki zielarskie według ich właściwości leczniczych. rumianku pospolitego. Podział ten ma istotne znaczenie praktyczne. brzozy. dostępne w sprzedaży środki ziołowe. szyszki chmielu i nasienie czarnuszki.

nasienie gorczycy. nasienie pietruszki i czarnuszki. bazylii. 15. 13. liść mącznicy. bazylii. korzeń łopianu. ziele przetacznika. korzeń łopianu. bzu czarnego. kora kasztanowca. kwiat stokrotki. liść czarnej porzeczki i nasienie czarnuszki. liść rozmarynu i korzeń goryszu. strączyny fasoli. 14. owoc kminku. korzeń żywokostu. 8. nerwów: ziele dziurawca.piołunu. kwiat lipy. liść pokrzywy. które mogłoby wywołać ujemne skutki uboczne): cebula. dzikiej róży. szyszki chmielu. Obniżają ciśnienie krwi (bez obawy przedawkowania. dziewanny. kwiat lawendy. bazylii. orzecha 7. lipy. nawłoci. bzu czarnego. liść melisy. 172 . jarzębiny. barwinka. lukrecji. 9. bratka polnego. nasienie pietruszki. kosaćca. korzeń ślazu. Mlekopędnie (nieodzowne dla karmiących matek we wszystkich kłopotach laktacyjnych) działają: kminek. czarnej jagody. leczenie cukrzycy i stanów przedcukrzycowych) działają: kłącze perzu. podbiału. brusznicy. cząbru. rdestu ptasiego. bratka polnego. przywrotnika. rumianku pospolitego. czosnek. pokrzywy. czarnej jagody. korzeń kozłka. macierzanki. liść brzozy. ziele macierzanki i kurzego śladu. drapacza. kocanki. babki. Do stosowania zewnętrznego w okładach: kwiat rumianku lub gotowana cebula. liść barwinka i nasienie pietruszki. Działanie osłaniające (przy podrażnieniach układu oddechowego i trawiennego) wykazują: liść ślazu. podróżnika. lubczyka. wrzosu. omanu. koper włoski. kozieradki i siemię lniane. kora wierzbowa. strączyny fasoli. bylicy pospolitej. Czynności żołądka (przy „wątpliwościach” natury trawiennej) pobudzają: ziele krwawnika. rzewienia. cząbru. śliwki suszone. liść melisy. rutwicy. hyzopu. nawłoci. wrzosu. a dawkowane pod kontrolą lekarską . kwiat głogu. jasnoty. płucnika-miodunki. Napotnie (wskazane przy wszystkich rodzajach przeziębień) działają: kwiat lipy. nostrzyka. majeranku. szanty. bobrka i nasienie kozieradki. Właściwości przeciwartretyczne mają: ziele rzepiku. kłącze tataraku. 10. mydlnicy. kłącze perzu. ogórecznika. pączki topoli. mięty. brzozy. anyż. Przeciwkrwawnicowo (do stosowania doustnego przy jednoczesnym zadziałaniu z zewnątrz) działają: ziele krwawnika. mniszka. 12. szyszki chmielu. siemię lniane mielone. bazylii.ziele jemioły i liść barwinka. owoc maliny i bzu czarnego. ziele rutwicy. przetacznika. pączki topoli. kwiat lawendy. Nasennie i uspokajająco wpływają : ziele nostrzyka. jałowca. dziurawca. przetacznika. omanu. hyzopu. cebula surowa. nawłoci. pietruszki. korzeń lubczyka. znamię kukurydzy. pietruszki. 11. żurawiny. żywokostu. drapacza. gąbka słodkowodna. tataraku. 6. kłącze pięciornika. skórka biała cytrynowa. goryszu. Pobudzają działanie serca. mydlnicy. werbeny. bławatka. goryszu. goryszu. Przeciwcukrzycowo (profilaktyka.

ziele skrzypu. 22. ziele tysiącznika. kwiat jasnoty. owoc czarnej jagody. ziele dziurawca. cebula surowa i gotowana. korzeń chrzanu. majeranku. Regulują krwawienia okresowe kobiet: kwiat nagietka. srebrnika. majeranku. rumianku rzymskiego. kora wierzbowa i znamię kukurydzy. 23. . Przeciwzapalnie (do użytku zewnętrznego w formie okładów z naparu) działają: ziele hyzopu. lnicy. świet173 17. owoc dzikiej róży. rumianku pospolitego. 27. Przeciwskurczowo działają: ziele jaskółcze. macierzanki. kopru włoskiego. krwawnika. rumianku pospolitego. 26. szanty. Przeczyszczają i rozwalniają: kora kruszyny. anyżu. Właściwościami przeciwgośćcowymi odznaczają się: liść brzozy. lipy. 16. białej koniczyny. szałwii. dziewanny. bzu czarnego. Przeciw stanom zapalnym jelit stosować: korzeń lukrecji. kminek. liść podbiału i korzeń żywokostu. kasztanowca. ziele tysiącznika i drapacza. szałwii. rutwicy. Przeciwzapalnie (do użytku wewnętrznego) działają: kwiat rumianku pospolitego. szałwii. 24. tymianku. kminku. 25. ziele srebrnika i świetlika. kwiat rumianku. kora wierzbowa. Regenerują śluzówkę dróg oddechowych i trawiennych: śliwki suszone. ziele dziurawca.włoskiego. owoc czarnej jagody i borówki brusznicy. kora wierzby. kwiat tawuły łąkowej. liść orzecha włoskiego. kłącze rzewienia. korzeń mniszka. Znoszą gorączkę: liść mięty. czarnej porzeczki. nasienie czarnuszki i gorczycy białej (suche okłady). cebula gotowana i kwiat rumianku pospolitego. ziele rdestu ptasiego. siemię lniane. połonicznika. kwiat bzu czarnego. tymianku. bławatka. kasztanowca. korzeń lubczyka. ziele bukwicy. kwiat wrotyczu. siemię lniane i strączki sensesu. tymianku. kwiat lipy. owoc kolendry. korzeń kozłka (można stosować łącznie). korzeń kuklika. nasiona dyni. 28. rumianku rzymskiego. 18. kwiat lawendy. owoc bzu czarnego. wrotyczu. nostrzyka. kłącze pięciornika. kwiat kocanki. słonecznika (same płatki kwiatowe). dziurawca. ziele dziurawca i krwawnika. Ściągająca (przeciwbiegunkowa) działają: kora dębowa. liść babki. gąbka słodowodna. Przeciwalergiczne właściwości mają: kwiat rumianku. Właściwości przeciwszkorbutowe wykazują: ziele bluszczyku. lnicy. szałwii. wierzbowa. korzeń goryszu. 20. bazylii. nagietka. przywrotnika. werbeny. bobrka. glistnika. kłącze pięciornika. ziele piołunu. 19. 21. owoc jarzębiny. macierzanki. czarnuszka i nasienie pietruszki. ziele rzepiku. żywokostu. łopianu. rzepiku. Przeciwrobaczo działają: czosnek.

owoc dzikiej róży. majeranku. cząbru. dziurawca. 35. mydlnicy. liść podbiału i nasienie kozieradki. srebrnika. wrzosu. przetacznika. mniszka. majeranku. arcydzięgla. płucnika-mioduszki. liść mięty. borówki. kminek. kłącze tataraku. 31. ziele bluszczyku. Uspokajają układ nerwowy: korzeń kozłka. szyszki chmielu. macierzanki. dziurawca. piołunu. Działają dobroczynnie na wątrobę (na niedomogę itp.lika. bluszczyku. barwinka. kopru włoskiego. tymianku. kwiat stokrotki. nasienie czarnuszki. dzikiej róży. 29. jałowca. nawłoci. lawendy. lawendy. kwiat kasztanowca. owoc dzikiej róży. bzu czarnego. dziurawca. przetacznika. koper włoski. płucnikamiodunki. hyzopu. omanu. liść pokrzywy. kminek. szałwii. Wykrztuśnie i przeciwkaszlowo działają: surowa i gotowana cebula. tymianku. kłącze tataraku. tysiącznika. nasienie kozieradki. kora kruszyny. bukwicy. podróżnika. gorczycy i korzeń chrzanu. lubczyka. liść barwnika i kwiat rumianku. bylicy pospolitej. 36. kosaćca. piołunu. macierzanki. liść orzecha włoskiego. liść orzecha włoskiego. szyszki chmielu i siemię lniane. mniszka. czosnek. macierzanki. bylicy-bożodrzewu. maliny. barwinka. glistnika. anyż. kolendra. przetacznika. bratka polnego. kłącze rzewienia. owoc kminku. szałwii. poziomki. jałowca. krwawnika. ziele mięty. Wzmacniają: ziele rzepiku. korzeń podróżnika. goryszu. 174 . rdestu ptasiego. hyzopu. cebula. nawłoci. Uśmierzają bóle: owoc kasztanowca. tysiącznika. koper włoski. kłącze perzu. anyż. korzeń arcydzięgla. dziurawca. 34. dymnicy. jarzębiny i czarnej jagody. pokrzywy. szanty. drapacza. gąbka słodkowodna. pokrzywy. owoc dzikiej róży. kuklika. goryszu. ziele bylicy pospolitej i macierzanki. werbeny. bratka polnego. lukrecji. przetacznika. 33. werbeny. Wpływają dodatnio na przemianę materii: ziele rzepiku. kwiat rumianku. 32. połonicznika. Trawiennie działają: ziele bylicy bożodrzewu. krwawnika. dymnicy. kocanki. ziele nostrzyku. macierzanki. 30. maliny. nasienie kozieradki i znamię kukurydzy. liść czarnej porzeczki. byliny pospolitej. świetlika. kwiat lawendy. nostrzyka.): ziele dziurawca. kwiat rumianku. czarnej jagody. kolendry. liść bobrka. rumianku pospolitego. ziele cząbru i nasienie pietruszki. korzeń podróżnika. Znoszą nadmierną fermentację i wzdęcia: korzeń arcydzięgla. rozmarynu i znamię kukurydzy. korzeń arcydzięgla. maliny. czarnej porzeczki. krwawnika. tymianku.

ZIOŁA. ICH WŁASNOŚCI I STOSOWANIE .

odmroźmy. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Niedomogi miesiączkowania. źle gojące się rany oraz oparzenia termiczne i promieniami 177 . a w zimie co najmniej przez miesiąc. zapalenia kory mózgu. owrzodzenia podudzia. zmętnienie rogówki. pęknięcia skóry. Ta wieloletnia roślina mieszkaniowa jest wiecznie zielonym sukulentem z rodziny liliowatych. Liście trzyletnie służą do otrzymywania wodnych wyciągów zawierających tzw. zanikowy nieżyt błony śluzowej żołądka. Ten rodzaj obejmuje 180 gatunków występujących na wszystkich kontynentach. owrzodzenie. owrzodzenie odbytnicy i okrężnicy. stymulatory biogenne. stany zapalne przewodu pokarmowego. gdy brak jest parcia na zwieracz odbytu u osób w wieku podeszłym i u otyłych). W mieszkaniach kwitnie bardzo rzadko. wysypki alergiczne i ropne. zaparcia (gdy ruchy perystaltyczne okrężnicy zanikają. Surowcem leczniczym jest sok ze świeżych liści. oskrzelowa dychawica. nerwobóle. stany zapalne i zwyrodnienia rogówki i siatkówki. zanik nerwu wzrokowego. zapalenie zatok bocznych nosa (wkraplanie i przemywanie). choroba wrzodowa. uporczywe bóle głowy. Na użytek zewnętrzny Blizny.ALOES Aloë arborescens Mill. Nie znosi przymrozków. Przed wykorzystaniem aloesu do celów leczniczych należy go nie podlewać w lecie przez dwa tygodnie. uszkodzenia naskórka. wyczerpanie nerwowe. nieżyt nosa. W Europie znany od 1700 r. podostry i przewlekły nieżyt jelita grube go.

ampułki a 2 ml). Jednorazowo 0. powiększona prostata. zapalenie pęcherza moczowego. w chorobie wrzodowej. Doustnie po l łyżeczce 2-3 razy dziennie 30 minut przed jedzeniem jako środek żołądkowy i przeciwgorączkowy (antiphlogisticum). zwanego aloną są znane od tysiącleci. menstruacja. które zawierają mikroelementy. mentol.rentgenowskimi. zapalenie trzewi. zwłaszcza te. paradentoza. przy owrzodzeniu okrężnicy i odbytnicy. SPOSÓB UŻYCIA Proszek z suchych liści. 5-10 kropli na żołądek. wiek dziecięcy. Ogółem 25-35 wstrzyknięć. w zanikowym nieżycie błony śluzowej żołądka. Biologiczne stymulatory są szybko wchłaniane i z krwią docierają do różnych narządów. Wyciągi lub miazgę ze świeżych liści aloesu stosuje się w stanach zapalnych przewodu pokarmowego. W postaci zastrzyków biostyminy podaje się rekonwalescentom po zabiegach chirurgicznych i po długotrwałych chorobach. zapalenie sromu (okłady) i pochwy (tamponowanie). zapalenie śluzówki jamy ustnej. zapalenie okrężnicy. różne krwotoki. biostymina (Herbapol. dyzenteria. Przeciwwskazania.5 ml dziennie w ciągu 10-15 dni. toteż nie powinno się tych środków używać jednocześnie z aloesem. ostre lub podostre zapalenie wyrostka robaczkowego i kłębuszków nerkowych. nadciśnienie. W dychawicy oskrzelowej po 1-1.2 g w opłatku wieczorem z 1/2 szklanki płynu jako środek przeczyszczający (purgans). Syrop z aloesu z żelazem (Askofer) jest środkiem krwiotwórczym. ciężka niedomoga serca i naczyń krwionośnych. Lecznicze właściwości wysuszonego soku z aloesu. Nie uaktywniają się w kwaśnym środowisku żołądka. żylaki odbytu. ukłucia owadów. zaawansowana ciąża (od 7 miesiąca). okres miesiączkowania. Wyciąg z aloesu w dawce 1/2-1 łyżeczki na 1/2 szklanki wody wieczorem jako purgans. niepełny skurcz serca. Niezgodność wywołują garbniki. tymol. Krwotok macicy. osobom w podeszłym wieku z ubytkiem sił i przy zwiększonej podatności na choroby infekcyjne oraz przy wyczerpaniu nerwowym. bezpośrednio po operacji przewodu pokarmowego. 178 . Poprawia się sprawność biologiczna chorych tkanek i przemiana materii w całym ustroju oraz polepsza się jego równowaga (homeostaza). żelazo. jod. a przy 8 g proszku śmierć. Wodne wyciągi lub miazga ze świeżych liści aloesu wykazują właściwości biostymlujące: wzmacniają mechanizmy obronne organizmu i uaktywniają enzymy ustrojowe. Antagonistami aloesu są narkotyki i kwasy. fenol. 20-30 mg jednorazowo 2-3 razy dziennie przed posiłkami jako stomachicum (na żołądek) pobudzające łaknienie. następnie ta sama dawka co drugi dzień. Większe dawki preparatu aloesu mogą być niebezpieczne dla kobiet ciężarnych (groźba poronienia lub przedwczesnego porodu) oraz w przypadku przekrwienia okrężnicy i narządów miednicy mniejszej. krwotoki.1-0. Sok ze świeżych liści aloesu. obniżenie temperatury ciała (hipotermia). afty. Przy dużych dawkach występuje ogólne osłabienie. Działania uboczne. spowolnienie pulsu. dolegliwości maciczne. Preparaty: Alax (Herbapol). Nie są niszczone przez enzymy tkankowe i dlatego wyciągi z liści aloesu można podawać pozajelitowo-doustnie lub zewnętrznie na skórę i błony śluzowe.

Niekiedy wystarczy napar na sproszkowanym liściu w formie okładu. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Korzeń działa rozkurczowo. to dlatego. podobne są w smaku. Napar z suchych liści. jako maść w oparzeniach termicznych i promieniami rentgena. olejek eteryczny. iż będąc rośliną północnoeuropejską nie był znany w basenie Morza Śródziemnego. który jest surowcem leczniczym. wykrztuśnie. Liść i kulki kwiatowe roztarte w palcach wydają przyjemny. w smaku jest początkowo słodka-wy. Zawiera liczne związki. W Polsce spotyka się arcydzięgiel w Sudetach i Tatrach. Arcydzięgiel bywa uprawiany dla celów leczniczych. kojąco.Zewnętrznie w postaci przymoczek. Dobry środek gojący przeciw ropniom i ropiejącym ranom. a jeśli nie wspomina o nim piśmiennictwo starożytne. pobudza czynności żołądka. Znany od dawna. Łyżeczka na szklankę wrzątku dziennie jest dobrym środkiem żołądkowym. flawonoidy i sole mineralne. kwasy organiczne. Nalewkę spirytusową na równi z winem z aloesu i sproszkowanym aloesem należy przechowywać w opakowaniach ciemnych. szczelnych i z dala od światła. Stosuje się do przemywania przy schorzeniach rogówki oka i ropnych stanach zapalnych spojówki 2-3 takie porcje dzienne należy również wypić. Jest zaliczany do najcenniejszych roślin leczniczych. jest świetnie działającym środkiem gorzkim. wreszcie korzenno-gorzki. wątrobowym i trawiennym. nad brzegami potoków. Korzeń. m. związki kumarynowe i furanokumarynowe. moczopędnie. w wyjątkowych warunkach -czteroletnią. odstawić do naciągnięcia i przecedzić. garbniki. ARCYDZIĘGIEL LITWOR Archangelica officinalis Hoffm. Nalewka spirytusowa na świeżym liściu. wzmacnia ogólnie. korzenno-żywiczny zapach.in. nawet elektrycznego. okładów w różnych dermatozach. naczynia krwionośne jest środkiem na uspokojenie serca. Natomiast wiele o zaletach leczniczych arcydzięgla piszą średniowieczni autorzy z obszarów na północ od Alp. Dorasta wysokości dwu i pół metra. Sproszkowany liść działa podobnie jak piołun. Jest najczęściej rośliną dwuletnią. później palący. miejscami na niżu. wzmacnia nerwy. 179 . kosmetycznych oraz spożywczych. Szczyptę na końcu noża w 100 cm wrzątku zaparzyć.

pomaga w zaflegmieniu płuc. Pochodne furanokumaryny. wzdęcia. połykanie powietrza. zapalenie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. na dolegliwości jamy ustnej. nieżyt jelit. pomaga na bezsenność. nadkwaśność soku żołądkowego. zwłaszcza pierwszego dnia. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. histerii. SPOSÓB UŻYCIA Odwar. Na użytek zewnętrzny Do wcierań przeciwbólowych. niemoc seksualna. angelicyna i inne pochodne furanokumaryny wykazują działanie fotodynamiczne i zwiększają wytwarzanie pigmentu melaniny w skórze po wystawieniu jej na działanie światła słonecznego. miesiączkowanie zaburzone. białych upławach. przewodu trzustkowego. blednica.reguluje krwawienia miesięczne. pomaga w wydalaniu toksyn z organizmu drogą nerek. działa uspokajająco. leczy śluzówki ust. zimnicy. 4 łyżki drobno pociętego korzenia gotować w dwu litrach wody pod przykryciem. na bardzo wolnym ogniu. przeziębienie. Napar. obrzęk gruczołów chłonnych. zapalenie skóry. gruźlica. Łyżeczkę korzenia gotować 15 min. astma nerwicowa. działa napotnie.. padaczce. reumatyzmie. niedrożności jelit. przeciwświądowych. kolce jelitowej. Odwar. stanowi odtrutkę na belladonnę. kaszlu. zawroty głowy i omdlenia. 180 . stłuczenia stosuje się olejek arcydzięglowy. blednicy. jest wiatropędny. przeciwzapalnych. bronchit chroniczny. Dodać do kąpieli dla ozdrowieńców. i niektóre składniki olejku eterycznego działają rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i dróg żółciowych. grypę. W wiekach średnich stosowano arcydzięgiel przeciw dżumie. Olejek eteryczny z arcydzięgla wykazuje właściwości bakteriobójcze i grzybobójcze. bóle w okresie miesiączkowania. dolegliwościach płucnych i zimnicy. nerwowych bólach głowy. atropinę (i inne alkaloidy). zwalczanie stresów. gruczołów wydzielniczych. pobudza łaknienie. Ksantotoksyna. białe upławy. obrzęknięte stawy. kurcze żołądka i jelit. Arcydzięgiel jest składnikiem polskiej mieszanki z pięciu krajowych ziół wzmacniających. bóle reumatyczne. popijać 2 razy dziennie w celu uregulowania miesiączkowania (gdy jest skąpe. szkorbut. przewlekłych nieżytach przewodu oddechowego. ksantotoksol. szkorbucie. co przypomina działanie żeń-szenia. przemianę materii. wzdęciach. Angelicyna. Pobudza wytwarzanie pepsyny i pentagastryny w żołądku. migreny nerwicowe. u nerwicowych spazmatyczne wymioty. Łyżkę ziela gotować w szklance wrzątku 1-3 min. osłabienie ogólne. zimowit jesienny i cykutę. w 1/4 l wody. naciągać 10 min . jelit. zaparcia stolca. wskazany po zatruciach alkoholem i nikotyną. odcedzić. Pić dwa razy dziennie po pół szklanki przy osłabieniu żołądka. osłabienie (atonia) trawienia u osób słabych. żołądka. bolesne bądź nieregularne lub zbyt obfite i długotrwałe). niewydolność i niedomoga wątroby. pomaga narkomanom w kuracjach odwykowych. zawarta w przetworach z arcydzięgla. kurczowych wymiotach.

ziela drapacza lekarskiego. liści mięty pieprzowej i liści melisy oraz po 10 g rozdrobnionych korzeni omanu. przekrwienie lub powstanie pęcherzy już po krótkim naświetlaniu słońcem. Jest to znakomity środek trawienny. pączki topoli i ziele serdecznika w równych ilościach. Wraz z walerianą i arniką popija się napar z arcydzięgla jako środek wzmacniający napięcie naczyń krwionośnych przy niskim ciśnieniu krwi. a okaże się to niesłychanie skuteczne po najcięższym obiedzie. W cukiernictwie wykorzystuje się zielone pochewki liściowe i młode pędy oraz łodygi smażone w cukrze na suchą konfiturę tzw. Korzeń arcydzięgla. keksów ze względu na piękny kolor zielony. 3. Spirytus arcydzięglowy złożony. Z młodych pędów i ogonków liściowych można przyrządzić surówkę.W kuracjach odwykowych od narkotyków. Przy wrzodach żołądka stosuje się odwar z korzenia w połączeniu z naparem z piołunu i szałwii. ziele glistnika. Napar z korzenia arcydzięgla. liść mięty w równych ilościach. które są używane do dekoracji : tortów. ale wtedy trzeba ją posłodzić. Pić po 2/3 szklanki 2-3 razy dziennie przed posiłkiem jako środek pobudzający trawienie (wydzielanie enzymów trawiennych). 2. zażywać łyżkę co pół godziny. trudności w zasypianiu. Pić przy zapaleniu żołądka. po zatruciach alkoholem i nikotyną oraz wyczerpaniu stosuje się popijanie odwaru z 4 łyżek korzenia jak wyżej. 1/2-1 łyżki rozdrobnionych korzeni zalać 1-1 j/2 szklanki wody wrzącej i naparzać pod przykryciem przez 15 minut. Półtorej łyżki mieszanki zalać w termosie 2½ szklankami wody wrzącej. Na korzeniu arcydzięgla (do 10 dag świeżego korzenia i kilku cm łodygi nad korzeniem na litr spirytusu. Recepty na mieszanki z korzenia arcydzięgla 1. kłącze turzycy. Zioła żołądkowe. Stosuje się do wcierań łagodzących bóle w zapaleniu i korzonków nerwowych. Przetwory z arcydzięgla stosowane w zalecanych dawkach nie mają działania szkodliwego na organizm. Pić po 1/4-1/3 szklanki 2-3 razy dziennie na godzinę przed jedzeniem jako środek pobudzający wydzielanie soków trawiennych albo po posiłkach jako lek wiatropędny i czyszczący krew. korzeń żywokostu. Jako środek orzeźwiający przy zapaściach. nerwobólach i bólach gośćcowych. Odstawić na 10 minut i przecedzić. liść bobrka. mazurków. przeciwzapalny i ogólnie wzmacniający. ziela glistnika i ziela szanty. ziele dziurawca. Korzeń arcydzięgla. ziele krwawnika. jeden. Pomaga w trawieniu. można je dodawać do innej surówki. stosowanego w stanach zwiększonego napięcia nerwowego. kora wierzbowa. przeciwskurczowy. stanach wyczerpania nerwowego na skutek chorób zakaźnych stosuje się odwar lub nalewkę. uczuciu niepokoju. Odwar z korzenia gotowanego pół na pół w winie i wodzie działa wiatropędnie i wiatrochłonnie. Pochodne furanokumarynowe zawarte w surowcu zwiększają wrażliwość skóry na promienie słoneczne i mogą powodować miejscowy obrzęk. kłącze pięciornika. 181 . Zmieszać po 20 g rozdrobnionych korzeni arcydzięgla. Wyciąg płynny z korzenia wchodzi w skład płynu Nervosol („Herbapol”). anżeliki. Z łyżki mieszanki zrobić odwar do stosowania przy hemoglobinurii. Zrobić odwar z półtorej łyżki mieszanki na półtorej szklanki wrzątku. najwyżej dwa listki trzeba dobrze pożuć i popić czymkolwiek.

kosmetycznym i chemii gospodarczej. kontuzje. Do celów leczniczych zbiera się w dni słoneczne. ARNIKA GÓRSKA Arnica montana L Jest dość rzadką. pobudzą mózg po urazach (skrajne wyczerpanie). kurcze tętnicze. Na użytek zewnętrzny Wybroczyny krwawe. można osłodzić) górale podhalańscy robią swoją słynną „dźwigoniówkę”. Łatwiejsza w uprawie jest arnika łąkowa. Do celów leczniczych wykorzystuje się oprócz kwiatów także liście i korzeń. koklusz. stłuczenia. ma właściwości wymiotne. W krajach anglosaskich i nordyckich korzeń arcydzięgla stosuje się w kompozycji z innymi surowcami ziołowymi do aromatyzowania piwa. zwichnięcia. częściej spotykana na Suwalszczyźnie. która jednak dla osób o wysokim ciśnieniu krwi jest niewskazana. na plantach kwiatostany koszyczki. rozcieńczyć gotowaną wodą do właściwej mocy zwykłej wódki. oprócz zastosowań medycznych. siniaki.postawić w ciemnym miejscu na dwa tygodnie. występującą na łąkach i obrzeżach lasu na niżu byliną. jest używany w przemyśle mydlarskim. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Stwardnienie tętnic. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Pobudza układ nerwowy (kwiaty). kontuzje. W początkowym okresie kwitnienia. należy je suszyć w miejscu suchym i przewiewnym. po obeschnięciu rosy. Olejek arcydzięglowy. krwiaki. niektórej porażenia (paraliż). Na użytek zewnętrzny Urazy. rozerwanie mięśni. Wyciągów z owoców i korzeni używa się w połączeniu z innymi surowcami roślinnymi do wyrobu likierów ziołowych lub aromatycznych wódek. 182 .

a w przypadku uszkodzeń. osłabienie pracy serca. wymioty. na skutek kontuzji lub obrzęków. biegunkę. Łyżkę mieszanki zalać w termosie dwiema szklankami wody wrzącej. drgawki nerwowe. Lepiej jako lek homeopatyczny. zwiększają ilość wydzielanego moczu i działają rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i dróg moczowych. pobudzają oddech. sercu starczym o postępującym osłabieniu mięśnia sercowego na tle miażdżycowym. Nie można przyjmować arniki doustnie w stanach zapalnych żołądka i jelit. oparzenia III stopnia. Przetwory z arniki stosuje się doustnie w zaburzeniach wieńcowego i mózgowego krążenia krwi u osób w podeszłym wieku oraz tzw. Zioła z arniką. kwiatów jarzębiny i kwiatów głogu oraz 20 g kwiatów arniki. zwężenie źrenic. ułatwiają jej przepływ do dwunastnicy. zapobiegają przenikaniu osocza poza łożyska żylne. Rannym daje się małe ilości w niewielkiej filiżance aż do wystąpienia normalnych kolorów skóry twarzy. Zbyt duże dawki arniki stosowane doustnie mogą spowodować bóle głowy i brzucha. działają przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo w obrębie obwodowych naczyń żylnych i naczyń mózgowych. rozległe otarcia naskórka i ostre stany zapalne skóry. krwawieniach w przewodzie pokarmowym. obniżeniu czynności serca i duszności.. Napar arnikowo-rumiankowy. oddechu. Zmieszać po 50 g kwiatów kasztanowca. Przeciwwskazania. postawić pod przykryciem. Zmieniają również ciśnienie na zewnątrz i wewnątrz drobnych naczyń podskórnych. stanach pozawałowych i leczeniu strofantyną oraz glikozydami naparstnicy. a także w stanach zapalnych i zakrzepowych naczyń krwionośnych w kończynach dolnych. Napar.SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Stosować z dużą ostrożnością. Pić małymi porcjami w ciągu dnia w stanach zapalnych i zakrzepowych naczyń krwionośnych w kończynach dolnych. Korzystnie jest łączyć z nalewką z głogu. Na użytek zewnętrzny Związki czynne kwiatów arniki stosowane zewnętrznie łatwo przenikają przez skórę. ułatwiają resorpcję płynu wysiękowego oraz zmniejszają obrzęki i bóle przez nie powodowane. Gotować 15 min. zwiększają liczbę skurczów serca i jego objętość wyrzutową. Po wniknięciu do naczyń wyraźnie zwiększają aktywność fibrynolityczną krwi. W zaburzeniach krążenia wieńcowego i mózgowego krwi. zalać dwie łyżki mieszanki pół litrem wody wrzącej. po ostudzeniu przecedzić. popijać 2 filiżanki dziennie przy kokluszu u dorosłych i w niektórych paraliżach. gdyż może to wywołać silne podrażnienie tkanek. przeciwdziałają aglutynacji płytek krwi i zapobiegają powstawaniu zakrzepów żylnych. Nalewka arnikowa. Należy unikać stosowania arniki na otwarte rany. Odwar. może bowiem wywołać zawroty głowy. mieszać po 30 g kwiatów arniki j kwiatów rumianku. 10-20 g korzeni lub liści na litr wody. zmniejszają opory w naczyniach obwodowych i poprawiają krążenie w kończynach i mózgu. np. podnoszą nieznacznie wydzielanie soku żołądkowego i żółci. Przetwory z arniki działają korzystnie na układ krążenia. Stosować po 5 kropli raz dziennie w kieliszku wody po jedzeniu w spadku ciśnienia krwi. Po godzinie przecedzić. wzmacniają ściany naczyń włosowatych. stosować Arnicorin produkowany w Niemczech. 5 g liści bądź kwiatów na litr wody. skłonnościach do żylaków i osłabieniu serca. 183 .

BABKA WĄSKOLISTNA Plantago laceolata L. Jej liście i nasiona zbierano w Chinach już przed trzema tysiącami lat. gorycze. wzmaga krzepliwość krwi. śluz. a wśród nich krzemionkę i sole cynku. Babka wąskolistna trzyma się wilgotnych łąk i pastewnych roślin uprawnych. glikozydy. Wysuszone liście zawierają m. zaczyna kwitnąć od dom i kwitnienie . ma drobniutkie kwiaty osadzone na jednej łodydze. zmniejsza przekrwienie błon śluzowych i nadmierną przepuszczalność włosowatych naczyń krwionośnych. a więc chwast. Ziele babki ma słaby zapach. siarkę. roślina. 60 g wody i pół łyżeczki octu. Nie występuje tylko na szczerym piasku. gorzkie i słone. wit. 2 łyżeczki kwiatów arniki gotować 5 min.). zielsko. Babka zwyczajna jest starą ludową rośliną leczniczą. C. Odwar. Kwiaty są zapylane przez wiatr. Stosować jako kompresy ciepłe na kontuzje bez ran.in. skąd roślina ta została zawleczona na wszystkie kontynenty. flawonoidy. Babka wąskolistna albo lancetowata (nazwa pochodzi od kształtu liści). kwasy organiczne. płuca i żołądek. 184 . Jako środek łagodzący bóle stosuje się arnikę w zakrzepowym lub zarostowym zapaleniu żył i w bólach pooperacyjnych. obejść domowych. podobnie jak babka średnia (Plantago media L.) oraz zwyczajna (Plantago major L. sole mineralne. trawników. co na polski można przełożyć jako „roślinisko”. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Babka ma właściwości antyoftalmiczne. garbniki. Ojczystą krainą wszystkich trzech gatunków babki jest Europa. posuwa się ku górze. średnia i zwyczajna natomiast przydroży.Do okładów i kompresów można stosować mieszankę z 20 g nalewki arnikowej z dodatkiem 50 g gliceryny. ma skłonności przeciwzapalne. Nazwa „plantago” jest pejoratywem od łacińskiego „planta”. karoten. oczyszcza krew. w smaku jest cierpkie. Babka kwitnie od maja do września. Starogrecka i rzymska medycyna zalecały nasiona przy czerwonce. należy do najpopularniejszych roślin ziemi. działa ściągające.

wsypać łyżeczkę siemienia i łyżkę babki razem z pokrzywą. gruźlica. gorączka. C. chroniczne zapalenie oskrzeli. utrata wagi. zaburzenia trawienne. kory dębowej. w tym maciczny. zapalenie dziąseł. astma. Zioła do okładów na oczy. Czynnymi związkami babki są wielocukry roślinne. liść bobrka. opóźnienia rozwojowe u dzieci. białe upławy. Do dwu litrów ciepłej wody dodać 5-6 łyżek ziół. w temperaturze 37-38 st. korzeń arcydzięgla w równych ilościach. Zmieszać po 25 g liści babki lancetowatej i liść maliny oraz 100 g mieszanki ziołowej Vagosan. odstawić . bezkwaśność żołądka i dwunastnicy. zagotować. krwotok. korzeń goryczki. Stosować nasiadówki z częstotliwością w zależności od zaawansowania choroby. koklusz. Zioła przeciwbiegunkowe. zapalenia gardła i angina. Zioła przeciw hemoroidom. kwiatu rumianku. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Biegunka. krwioplucie. dyzenteria. Na użytek zewnętrzny Uszkodzenia skóry wszelkiego pochodzenia. bakteriobójczy i osłaniający. skórka pomarańczowa w równych ilościach. Zalać 1/2 łyżki mieszanki 2/3 szklanki wrzącej wody i naparzać 15-20 min. ukąszenia owadów i żmii. zemleć i zażywać mniej niż pół łyżeczki przed jedzeniem. odbijaniu się. Recepta przy wrzodzie żołądka. łyżkę korzenia arcydzięgla zalać czterema szklankami wody. endogenne toksyny bakteryjne. cuchnięciu z ust. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Recepta do stosowania przy niestrawności. stany zapalne i świąd sromu. nieżyt dróg oddechowych i zaflegmienie gardła. Osuszyć odbyt i posmarować maścią nagietkową albo Tormentiolem bądź Dermosanem. Zmieszać po 15 g liści babki. świerzb. wpływa regenerujące na naskórek. zgadze. ogólne osłabienie. liść pokrzywy.działa rozkurczowo na mięśnie gładkie górnych dróg oddechowych. uszkodzenia śluzówki żołądka. i przecedzić. stosuje się na wysypki i wrzody. stany zapalne nerek. owoców borówki czarnej i ziela rdestu ptasiego oraz po 10 g kłącza pięcior185 . a także nieznacznie wykrztuśnie oraz moczopędnie. powoli ogrzewać przez 10-15 min. Na użytek zewnętrzny Działa gojąco na rany. Zmieszać po 20 g liści babki zwyczajnej lub lancetowatej i kwiatów malwy czarnej oraz po 10 g kwiatów jasnoty białej i kwiatów rumianku. zapalenie spojówek i powiek. wrzody na nogach. siemię lniane. dermatozy strupiaste. glukany lub aminoglukany o bardzo dużej masie cząsteczkowej. Chroni organizm przed wirusami i nowotworami wywoływanymi przez wirusy onkogenne przedostające się do komórek. Liść babki wąskolistnej. Stosować na oczy jako środek przeciwzapalny. liszajec. zapalenie krtani. Liść babki. do naciągnięcia i wypijać małymi ilościami w ciągu dnia. Odstawić na 10 min.

dla wzmocnienia efektu leczniczego babkę należy mieszać z taką samą ilością płucnika (Herba plumonariae). Do płukania ust przy zapaleniu gardła. Odwar z liści babki. Dwie łyżki odwaru na szklankę wody można stosować do spłukiwania głowy po umyciu włosów. Maść do leczenia trądziku. Stosuje się odwar z 10 g na litr wody. i przecedzić. bławatka. osłaniający oraz przeciwbiegunkowy. kaszlu. po czym ogrzewać do wrzenia.. 10 g liści babki. oparzeniach i wrzodach. Napar z liści. krwawieniu z płuc. Płyn do przemywania oczu. czyrakach. nieżycie! szczytów płuc. l kropla olejku róży. Stosować wodny wyciąg z babki. Syrop wykrztuśny. i przecedzić. Korzeń gotowany lubi żuty usuwa ból zęba. wysypkach zakaźnych. astmie i kokluszu. bólach zębów. Naciągać 15 min. Pić 2-3 razy dziennie przed jedzeniem jedną szklankę jako środek przeciwzapalny. Ten sam odwar można stosować zewnętrznie do płukań. okładów i przemywań. Odstawić do naciągnięcia na 10 min. 5 g lanoliny. do przemywania oczu. Do oczu rozcieńczyć przegotowaną wodę w proporcji 1:1. szczególnie. Wyciąg wodny z 50 g babki. Napar z korzenia stosuje się przy biegunkach. C i K. Na półtorej szklanki ciepłej wody wziąć łyżkę liści. 3 g siarczanu cynku. stąd szerokie zastosowanie soku. W każdym wypadku. przegotowanej wody i zmiksować albo przekręcić przez maszynkę. Stosować po łyżeczce. Odstawić na 10 min. przeciwbólowy. Nasiona babki są moczopędne. 10 g białej wazeliny. J Do celów leczniczych wykorzystuje się także korzeń babki. Na użytek zewnętrzny Świeże liście całe lub roztarte stosuje się na wszelkie zaognienia zewnętrzne skóry okłady przy róży. Pić dwa razy dziennie po pół szklanki w nieżycie jelit i biegunce. które ulegają wchłonięciu przez skórę. 5 g wody z płatków różanych. żółtaczce i zgadze. irygacji dopochwowej przy białych upławach stosuje się napar z liści. Ogrzewać do wrzenia i łagodnie gotować pod przykryciem przez 3-5 minut. wycisnąć sok z miazgi. Przecedzić przez czyste płótno i obmywać spojówki oraz powieki w stanie zapalnym. najwyżej po pół łyżki kilka razy dziennie jako środek wykrztuśny i przeciwkaszlowy dla dzieci i młodzieży. W ilości 1-2 szklanki dziennie albo 3 razy dziennie łyżkę soku żel świeżej rośliny na wodzie stosować przy nieżytach górnych dróg oddechowych. 150 g wrzącej wody. gdy zażywamy babkę w celu wpłynięcia na poprawę działania dróg oddechowych . 186 . 100 g świeżych liści babki pociąć na drobne kawałki. Gotować łagodnie pod przykryciem przez 3 min. Płyn ściągający. 5 g kwiatów chabru. 5 g kwiatków nostrzyka. co sprzyja usuwaniu łupieżu. osłabieniu pęcherza. Świeży sok zawiera witaminy A. dodać 100 rai ostudzonej. ogrzewać do wrzenia. przesączyć i rozpuścić w nim 10 g cukru.nika i porostu islandzkiego. Świeży sok ma właściwości przeciwgorączkowe. Rozlać do małych butelek i przechowywać w lodówce. niedomodze wątroby. Eliminują kwas moczowy i chlorki. Zalać łyżkę ziół szklanką wody ciepłej.

artretyzm. przepuszczające. Kwiaty: astma. 187 korę. moczopędnie. padaczka samoistna. stany zapalne żołądka. żółtaczka. działają słabo żółciopędnie i rozwalniająco. pozyskujemy dla celów leczniczych kwiaty. kwiat kremowy. gorączka podwyższona z wysypką. Rdzeń białych młodych gałęzi działa moczopędnie. moczopędnie. WSKAZANIA LECZNICZE Owoce (jagody): nerwice. konfitury. zapalenie oskrzeli. Ma niewielkie wymagania glebowe. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Kwiaty działają napotnie. niestrawność. ma właściwości przeciwpadaczkowe. rozpuszcza kamicę nerkową i żółciową. usuwają z organizmu toksyny egzogenne i szkodliwe produkty przemiany materii. korzeń. choroby skórne. Zbiera się także korę z korzeni i całe korzenie. Młode gałęzie mają gruby. rozkurczowo. drobny pikowany. zaparcia. potrzebuje trochę próchnicy i nie zacienionego miejsca. Owoce działają rozwalniająco. który ma wiele odmian. Z owoców przyrządza się soki. Liście mają właściwości moczopędne i napotne. biały rdzeń. zebrany w duże baldachy. Krzew rozsiewają ptaki. przeczyszczające. natomiast w sierpniu ukazują się w baldaszkach granatowe jagody. puchlina wodna. biegunka. Dawki lecznicze stosowane z umiarem nie wywołują niepożądanych skutków ubocznych. liście i kuliste owoce. antyreumatycznie. reumatyzm. zapalenie pęcherza moczowego. czyraki. nerek. zapalenie nerek. katar. uszczelniają ściany naczyń włosowatych i dzięki rutynie zwiększają ich elastyczność. dolegliwości oczu. Z tego krzewu. niedomoga wątroby. dna. gruźlica. Ten drzewokrzew z rodziny przewiertniowatych. szkarlatyna. pięciopłatkowy. przeciwbólowe). o krótkich ogonkach i drobno pikowanych brzegach na liście o krótkich ogonkach. Kwitnie w maju. . mają właściwości przeciwreumatyczne i przeciwzapalne. w zapachu duszący.BEZ CZARNY Sambucus nigra L. nerwobóle. osiągający wysokość 5-10 m można zaliczyć do chwastów dendrologicznych. zwiększają odporność na choroby zakaźne. gromadzenie się wody w tkankach. Rdzeń biały: reumatyzm. kamica moczowa. zapobiega dnie. różyczka. napotnie. kamica moczowa. kwiaty można zapiekać w cieście lub używać jako namiastkę herbaty.

Łyżka soku na szklankę herbaty rano likwiduje moczenie nocne u dzieci. Kwiaty. zapalenie spojówek (okłady). Naciągać 48 godzin. korzeń arcydzięgla. Naciągać przez godzinę. ziele świetlika. Stosować co drugi tydzień przez dwa miesiące przy epilepsji samoistnej. Kwiaty bzu czarnego wchodzą w skład mieszanki ziołowej Pyrosan („Herbapol”) stosowanej jako lek napotny i przeciwgorączkowy. Należy zachować pewną odległość od wrzątku. kąpiele kosmetyczne. Wypić rano na czczo w dwu porcjach w odstępie 15 min. gromadzeniu się wody w organizmie. 20 g pomornika. Macerować 2 dni. gośćcu.. Stosować 20-30 g soku rano przy zaparciach i nerwobólach.2-1 litra dziennie. Recepty na mieszanki ziołowe z zastosowaniem kwiatu bzu czarnego 1. 10 g kwiatów bzu. Popijać kilka szklanek w ciągu doby.Liście: zewnętrznie . 600 g wody wrzącej. Napar moczopędny. tak aby czuć zapach naparu. Kwiat bzu czarnego. naciągać 10 min. Gotować 2 min. Wyciąg wodny. Inhalacje parami z naparu z kwiatów pomagają w przewlekłych nieżytach dróg oddechowych i uporczywym kaszlu. reumatyzmie. Odwar z kory poprawia skład soków trawiennych. następnie napar wycisnąć i dodać 100 g syropu miętowego. wygotować do połowy. zwłaszcza w chorobie gośćcowej.zwiększona przepuszczalność włosowatych naczyń krwionośnych.przy przewlekłych zaparciach. naciągać 10 min. co pobudza wydzielanie soków żołądkowych. ale nie traci właściwości. Owoce wchodzą w skład granulatu Betagran („Herbapol”) i płynu Betasol (ten sam producent) oraz mieszanek ziołowych Normosan i Neonormosan używanych w zaparciach. ale nie narażać się na wysoką temperaturę. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Jagody. Garść kwiatów na litr wody wrzącej. działa regulujące w biegunkach. Napar. Biała kora. 188 . brzuszną i zapalenie nerek. Wino moczopędne. ziele piołunu. gorączce z wysypką. Stosować jedną łyżkę co dwie godziny na puchlinę wodną. Stosować 0. Powidła grubo smarowane na bułce jeść na zwalczanie wrzodów żołądka i dwunastnicy. 10 g nagietka lekarskiego. zapaleniu nerwu trójdzielnego i bólach neuralgicznych. zapalenie jamy ustnej i gardła. stosować 100 g dziennie. Sok nastawiony na cukrze działa korzystnie na drogi moczowe. jako środek przeciwbólowy w rwie kulszowej. Popijać w dowolnych porcjach przy zapaleniu oskrzeli. Odwar z dwu łyżek rozdrobnionej białej kory na litr wody. liść szałwii i korzeń goryczki w równych ilościach sproszkować i zażywać mniej niż pół łyżeczki na pół godziny przed jedzeniem. chorobach zakaźnych i niektórych schorzeniach skórnych. 10 g korzenia bzu na 400 g wody. pobudza czynność nerek u dorosłych. 10 g kwiatów ogórecznika lekarskiego. Sok może się zwinować. Stosować 50 jagód ze 150 g ciepłej wody. Odwar moczopędny. pić w ciągu dnia przy reumatyzmie. W ustach zostawia posmak zjełczałego masła. Owoce podaje się jako środek odtruwający i ułatwiający usuwanie z organizmu szkodliwych produktów przemiany materii. Dodać 3 g wyciągu z jałowca. 1(5 g białego rdzenia bzu i litr białego wina. Łyżka powideł z owocu (robi się je przez proste smażenie i odparowanie) pomaga brać na noc .

ziele rzepiku. na l krew. mielone nasienie kozieradki. dbając o prawidłowe odżywianie. które są biurowcem zielarskim. przeziębieniach. przygotować napar. Kwitnie w maju p i czerwcu. naparzać 10 minut. Kwiat bzu czarnego. BOBREK TRÓJLISTNY Menyanthes trifoliata L. ziele bukowicy.2. kiedy też . nadbrzeża wód stojących . liść ruty. liście roztarte mają smak gorzki. liść poziomki. Napar z kwiatów bzu działa silniej niż napar z kwiatu lipy przy kaszlu. liść mięty.stała się.należy zbierać w celach leczniczych liście bobrka. pobudza przywspółczulny układ 189 . liść brzozy. stosować przy ischiasie. liść czarnej jagody. Ta bardzo rozpowszechniona roślina wieloletnia z rodziny goryczkowatych (Centanaceae) lubiąca środowisko wilgotne bagna. cztery z tych składników sproszkować i zażywać w stwardnieniu rozsianym. w wyniku masowo przeprowadzanych melioracji gatunkiem zanikającym. egzemy powiek. podmokłe łąki. Odwar z kwiatów bzu z dodatkiem połowy łyżeczki Azucalenu można stosować zewnętrznie do okładów i płukania jamy ustnej. Stosować do łagodzącego okładu i ciepłych kąpieli na odmroziny. Z kwiatu bzu w połączeniu z kwiatem rumianku robi się okłady z rozparzonego ziela pod ceratką na godzinę. morszczynu. działa oczyszczające. liść czarnej porzeczki w równych ilościach zmieszać. kora wierzby. Obmywać oczy w przypadku dolegliwości. przeciwmigrenowe i przeciwczerwiowe.w początkach pojawiania się kwiatów o biało różowym zabarwieniu zebranych w stojący na osobnej łodyżce kwiatostan . zaflegmieniu płuc i katarze i może być podawany niemowlętom. 3. Na użytek zewnętrzny Okład. kwiat tawuły łąkowej. np. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Liść bobrka ma właściwości przeciwszkorbutowe. kwiat krwawnika. 2 łyżki kwiatów bzu na litr wody wrzącej. pączki topoli. Bobrek nie ma charakterystycznego swoistego zapachu. Kwiat bzu czarnego.

brak apetytu. ziele piołunu. Liść bobrka. reumatyzm. 3 części liścia bobrka. najlepiej zażywać bobrek sproszkowany stosując 23 razy dziennie lub w opłatku po 0. żółciopędnie.5 g. i przecedzić. W połączeniu z piołunem i tysiącznikiem działa znacznie mocniej i jest stosowany jako lek w zimnicy. Odwar pobudzający trawienie i wzmacniający. zapobiega niedomogom wątroby. wzdęciom. SPOSOBY UŻYCIA Ze względu na zawartość witamin. wzmacnia działanie gruczołów wydzielania wewnętrznego. przeciwdziała za-parciom. Bobrek wchodzi w skład granulatu ziołowego Gastrogran. Odstawić na j 10 min. spowalnia współczulny układ nerwowy. mieszanki Digestosan. Mieszanka pobudzająca łaknienie. menstruacja nieregularna. nadkwasotą. Pić trzy razy dziennie po ćwierć szklanki przed jedzeniem przy bezkwaśności. krwawnik. We wszystkich wyżej wymienionych chorobach i dolegliwościach można stosować nalewkę ze świeżych liści (15-30 kropli na cukier lub wodę przed każdym posiłkiem i mniej niż pół łyżeczki proszku). WSKAZANIA LECZNICZE Anemia. powoli gotować pod przykryciem. liść mięty. pasożyty jelitowe.nerwowy. 5 g nalewki z bobrka. szkorbut. 5 g nalewki z drapacza lekarskiego. ziele tysiącznika. Popijać 1-2 łyżeczki przed jedzeniem. Wino 10-procentowe: 10 g świeżych liści bobrka na 100 g gorącego wina czerwonego. kłączy tataraku. migreny po posiłkach. ma właściwości przeczyszczające. Naciągać pół godziny. osłabienie ogólne. pobudza wydzielanie soku żołądkowego i kwasu solnego. Napar przy zimnicy. 4 części liści piołunu i 2 części kwiatu słonecznika. ziela krwawnika. liście są również jednym ze składników nalewki gorzkiej (Tinctura amara z „Herbapolu”) i kropli żołądkowych. 6 g nalewki chmielowej i 10 g roztworu alkoholowego z wrotycza pospolitego. Zioła żołądkowo-trawienne. wzmacnia organizm. Pić 1-2 łyżki 3 razy dziennie na godzinę przed posiłkiem. Napar przy niestrawności połączonej z brakiem kwasów żołądkowych lub ogólną . w nieżycie. przecedzić do termosu. krzywica. korzeni lukrecji. Łyżkę ziół zalać szklanką wrzącej wody i przez 2-3 min. ogrzać do wrzenia i gotować łagodnie pod przykryciem 3 min. Popijać pół szklanki przed jedzeniem. dermatozy. sprzyja menstruacji. kminek. Stosować 25 kropli na kwadrans przed obiadem i kolacją. działa przeciwzapalnie. korzeń omanu w równych ilościach. 190 . Odstawić na 10 min. wzdęciach i innych zaburzeniach trawiennych. gorączka naprzemienna. wymioty i biegunkę. dna. poprawia samopoczucie psychiczne. Zmieszać po 25 g liści bobrka. ziela nostrzyka i ziela tymianku. liści mięty pieprzowej. Stosowanie bobrka w zbyt dużych dawkach może spowodować mdłości. niestrawność. Pół łyżeczki liści bobrka zalać szklanką j wrzątku.

ma właściwości wymiotne i przeciwnowotworowe (korzeń). gdyż koaguluje krew. działa przeciwzapalnie na jelita. goi rany. wstrzymuje utratę wody. hamuje biegunkę. Korzenie zbiera się w październiku i listopadzie. na łąkach i w lasach. pobudza apetyt. ślady alkaloidów. leczy schorzenia kobiece. przyspiesza regenerację naskórka. na słońcu bowiem płowieje i traci wiele ze swych właściwości leczniczych. niszczy bakterie i wirusy. działa przeciwbakteryjnie. Na użytek zewnętrzny Działa przeciwgnilnie. w smaku jest cierpkie i gorzkie. kwas kawowy.BUKWICA Betonica officinalis L Bukowica jest pospolitą rośliną wieloletnią z rodziny wargowatych (Labiatae). naprzemianległe.zaczyna się już w kwietniu. leczy błonę śluzową żołądka i jelit. betonicyna. C. a jeśli gromadnie to w dużym rozproszeniu. W ich kątach znajdują się kwiaty lub łodyżki kwiatowe.). na skraju bagien. wzmacnia osłabiony układ nerwowy. działa wykrztuśnie i przeciwgorączkowo. w tym również wobec szczepów antybiotykoodpornych. 191 . stachydryna. gorycz. Rośnie przeważnie pojedynczo. zaroślach. cholinę.liści. związki aminowe. zapobiega małym krwawieniom wewnętrznym z uszkodzonych właśniczek w przewodzie pokarmowym. Świeże ziele ma nieprzyjemny zapach. kwiatów i korzeni . jak betaina. Bukwica zawiera olejek eteryczny. w rowach. karbowane i bezogonkowe liście. sole mineralne. a zatem i soli mineralnych. garbniki (do 12 proc. niszczy bakterie i ich toksyny. Występuje na ziemi dobrej. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Oczyszcza drogi oddechowe. odkaża miejscowo i hamuje krwawienie. przeciwartretyczne i przeciwreumatyczne. zwiększa krzepliwość krwi. wit. turycyna. ma prostą łodygę wysokości 30-80 cm. próchniczej i wilgotnej. Kwitnie od czerwca do września. Wysuszoną i zmieloną bukwicę należy przechowywać w miejscu ciemnym. dwunastnicę i żołądek. wysuszone traci przykrą woń. a zbiór surowca . Ilość kwiatów okółkowych zwiększa się ku górze przechodząc w różową wiechę z odcieniem fioletowym.

dolegliwości płucne. Nalewka. zakażenia skóry bakteriami ropotwórczymi. Wywar z korzenia w winie leczy schorzenia kobiece. bezsenność. Taki proszek należy używać ostrożnie. Na użytek zewnętrzny Rany zakażone bakteriami ropotwórczymi i grzybkami. ziele rzepiku. Odwar z ziela bukwicy podaje się doustnie przy biegunkach o różnym stopniu nasilenia. w nieżycie żołądka i jelit. padaczka. zawroty głowy. lekkich zatruciach pokarmowych. reumatyzm. Parzyć 10 min. krwioplucie. kłącze tataraku. 192 . Na to samo: napar z 15 g liści na 0. nowotwory i owrzodzenia. w nadmiernej potliwości stóp (obmywanie). drobno pocięte. Stosować 3 razy dziennie po 10 kropli dawkuje lekarz przy powiększonych węzłach chłonnych pachwinowych. migreny. Stosować 1-2 g proszku dziennie na astmę. Gotować 3 min. sproszkowane. paraliż połowiczy. Ziele bukwicy. Przy zaparciu. biegunka z obecnością krwinek w kale. skąpe wydzielanie soku żołądkowego. ziele rzepiku. gdyż przedawkowanie powoduje kichanie. Ziele bukwicy. Na użytek zewnętrzny Gotować 100 g bukwicy w litrze wody i stosować do obmywania zanieczyszczonych ran i na okłady na owrzodzenia nóg. gościec stawowy przewlekły. dwa razy dziennie mniej niż pół łyżeczki przy nieregularnym okresie u kobiet. Popijać 4 razy dziennie po 1/4 szklanki na kaszel. żółtaczka.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma. żółtaczce i zaparciu. osłabienie nerwowe. liść ruty. Do kataplazmów stosuje się liście świeże. Proszek z bukwicy. nieżyt żołądka i jelit. bóle głowy. ischias. liść pokrzywy. nasienie kozieradki w równych ilościach sproszkować i zażywać mniej niż pół łyżeczki przy paradentozie. guzy twarde przechodzące w tkankę nowotworową.5 litra wody. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Łyżkę świeżego soku z miodem pić 3 razy dziennie przy puchlinie wodnej. a nieraz i wymioty. zarodnikami grzybów pasożytniczych i drożdżakami. przy bólach brzucha i wzdęciach wywołanych nadfermentacją oraz przy nieznacznych krwawieniach wewnętrznych z małą ilością krwi i śluzu w kale. W mieszance przeciwbiegunkowej i przeciwkrwotocznej stosuje się wewnętrznie ziele bukwicy »f liść pokrzywy + ziele tysiącznika + ziele tasznika pospolitego + liść orzecha włoskiego + liść babki lancetowatej + liść maliny. na czyraki. puchlinie wodnej i żółtaczce stosować świeży sok z bukwicy z miodem. Jako środek przeciwkrwotoczny na użytek zewnętrzny i wewnętrzny stosuje się mieszankę z tysiącznika + fiołek trójbarwny + krwawnik. nadmiar śluzów w przewodzie pokarmowym. Wypijać dziennie l szklankę w trzech porcjach. Napar. zaflegmienie dróg oddechowych. owrzodzenie skóry nóg. l łyżeczkę korzenia w jednej szklance wody. artretyzm. Pić 3 razy dziennie po l łyżce.

W Anglii do liści tytoniu dodawane są liście podbiału i liście bukwicy. Surowcem leczniczym jest liść. olejek brzozowy i in. olej juchtowy. Z odpadów drzewnych otrzymuje się wysokokaloryczny opał. Drewno brzozy jest bardzo cenne i używane w meblarstwie. BRZOZA BRODAWKOWATA Betula verrucosa Ehrh. pączki. jak smoła. syn.węgiel drzewny. Brzoza brodawkowata jest pospolitym w Polsce drzewem. Osiąga 20 m wysokości. który należy zebrać w maju i suszyć w miejscach przewiewnych i zacienionych. Brzoza omszona rośnie w miejscach wilgotnych i podmokłych. a częstym ich składnikiem są glikozydy flawonoidowe. Rodzina brzozowatych (Bealulaceae) jest dość liczna. z drewna . Kwitnie w kwietniu i maju. okrężnie łuszczącą się korę. Rośnie w lasach na suchym siedlisku. czeczotka) używane do ozdobnych wyrobów stolarskich. z którego po sfermentowaniu otrzymuje się napój o pewnej zawartości alkoholu. zwisające gałązki są ciemne i nagie. dziegieć. korę i sok. młode gałązki używane są do wyrobu mioteł i koszyków.szereg cennych produktów. Wiosną ze skaleczonych pni wycieka sok. często obecna w pobliżu ludzkich siedzib. z przeróbki chemicznej (sucha destylacja) drewna. Betula alba L. Na pniu tworzą się naroślą dające drewno o bardzo ładnym rysunku (tzw. Kora służy do wyrobu pudełek. 193 . Największe znaczenie w lecznictwie mają brzoza brodawkowata i brzoza omszona. pokryte kropelkami żywicy w postaci brodawek. co ponoć odpowiada tamtejszym palaczom tytoniu. korzeni i kory . Do celów leczniczych wykorzystuje się liście. Młode. Maksymalna ilość bukwicy stosowana do otrzymywania naparu wynosi 3 do 6 g na l do 2 szklanek wrzątku i tej dawki nie należy przekraczać. Wszystkie zawierają garbniki. obejmuje bowiem sześć rodzajów i prawie sto gatunków. Ma białą. BRZOZA OMSZONA Betula pubescens Ehrh. występuje na całym niżu oraz w niższych partiach górskich. Z gałęzi ścinanych zimą lub bardzo wczesną wiosną zbiera się pączki i korę. powszechna w parkach.

WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Liście działają moczopędnie eliminując chlorki z moczem, kwas moczowy, ponadto oczyszczające, napotnie; pączki usuwają zastój gruczołów chłonnych; kora oczyszcza (np. krew), ma właściwości trawienne i przeciwgorączkowe; świeży sok działa przeczyszczające, usuwa kamicę moczową. Świeży sok z liści brzozy pobudza przesączanie w kłębkach nerkowych i zwiększa wydalanie szkodliwych produktów przemiany materii oraz potu i żółci. Huba brzozowa, a właściwie czyr brzozowy (czytaj osobny rozdział w tej książce) działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, wzmacniająco, zwiększa odporność organizmu i zwalcza wirusy szkodliwe dla organizmu, ma więc znaczenie przeciwnowotworowe, zmniejsza niebezpieczeństwo przerzutów. Odwary podawane doustnie działają przeciwzapalnie na błony śluzowe przewodu pokarmowego, a w irygacjach - na błony śluzowe narządów rodnych. Przetwory z brzozy muszą być dawkowane przez lekarza. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Obrzęk pochodzenia sercowo-nerkowego, skąpomocz, nadmiar związków azotowych we krwi dający zawroty głowy, bóle głowy, reumatyzm, nadmiar kwasu moczowego we krwi, kamica moczowa, bóle nerkowe, puchlina wodna, otyłość, nadmierne wypełnienie naczyń krwią, artretyzm, białkomocz, nadciśnienie i wywołane przez nie zaburzenia (mózgowe, zawroty głowy, muszki przed oczami), pasożyty jelitowe, miażdżyca (stwardnienie tętnic). Na użytek zewnętrzny Choroby skórne, zapalenie węzłów chłonnych, rany. SPOSOBY UŻYCIA Napar z liści. 40 g liści na litr wody wrzącej, naciągać 10 min. Pić po filiżance między posiłkami jako środek moczopędny, przeciwobrzękowy i przeciwzapalny. Odwar z pączków. 150 g pączków na litr wrzątku. Dodać l g węglanu sodu, aby rozpuścić żywicę. Pić filiżankę przed posiłkiem na gorączkę. Odwar z kory. Stosować łyżeczkę na szklankę wrzątku. Lek na łuszczycę. Sok ze świeżych liści. Pić trzy razy dziennie po 40 kropli w 1/4 szklanki wody jako środek moczopędny i lekko napotny, antyreumatyczny. Sok wyciekający z naciętego pnia. Pić trzy razy dziennie po 1/2 szklanki między posiłkami na kamicę moczową, zapalenie nerek i pęcherza moczowego. Sok przechowywać w lodówce i pić wiosną do 10 litrów na całą kurację. Zioła w skazie moczanowej. 40 g liści brzozy i korzenia wilżyny, 20 g liści porzeczki czarnej i korzenia pokrzywy. Dwie łyżki tej mieszanki na 3 szklanki wody ciepłej, ogrzać do wrzenia. Gotować do 5 min., przecedzić do termosu. Pić 3 razy dziennie między posiłkami. Zioła w zapaleniu pęcherza. Po 30 g liści brzozy i ziela janowca, po 20 g na owocni fasoli, kwiatów rumianku i owoców jałowca, po 40 g owoców dzikiej róży i ziela skrzypu. Dwie łyżki tej mieszanki gotować przez 3 min. w dwu szklankach wody. 194

Przecedzić do termosu, osłodzić miodem. Pić po pół szklanki dziennie między posiłkami w zapaleniu miedniczek nerkowych i pęcherza. Preparaty „Herbapolu” z zawartością składników z brzozy: Reumosan, Betagran, Betasol, Fitolizyna, Reumogran, Urogran. Na użytek zewnętrzny (okłady i obmywania w chorobach skórnych i na rany). Na litr wrzątku dawać dwie łyżki liści i 30 g kory brzozy. Gotować 10 min.

CZYR BRZOZOWY
Innotus obliquus Wzrastające zainteresowanie brzozą, a właściwie trzema jej gatunkami (brodawkowatą, omszoną i białą), wiąże się m.in. z wykryciem szerokich właściwości leczniczych pasożytującego na tym drzewie grzyba, popularnie, ale mylnie zwanego hubą. W nauce nosi on nazwę włóknouszka ukośnego (Innotus obliquus); narośl ta, czyli czyr występuje na różnych gatunkach drzew, m.in. na modrzewiu, lipie, olsze, dębie, klonie. Stwierdzono jednak iż najsilniejsze działanie lecznicze ma czyr brzozowy, szczególnie odchodzący z drzew rosnących na torfowiskach. Brzoza zawiera cenne saponiny (2 proc.), taniny, flawonoglikozydy, w szczególności hiperozydy, myrecytynę, galaktozyd, betulinol, garbniki, olejki lotne, sole mineralne oraz inne substancje jeszcze nie do końca zidentyfikowane -więc te same składniki zawiera także pasożyt żywiący się pokarmem czerpanym z drzewa. Czyr osiąga ciężar 2 kg, w wyjątkowych wypadkach 5 kg. Ma powierzchnię chropowatą, może być różnej barwy - od ciemnej, przez brązową do bardzo jasnej. Bardzo twardy po wysuszeniu. Czyr doprowadza z biegiem czasu do obumierania drzewa, jednak najwyższe właściwości lecznicze zachowuje narośl zebrana z drzew żywych. W medycynie ludowej wyciągi z czyra były stosowane do leczenia chorób żołądka, wątroby, śledziony, nerek, pęcherza moczowego, złośliwych guzów i obrzęków. Do leczenia stosuje się odwary z czyra suszonego na świeżym powietrzu lub przy ciepłym piecu w temperaturze do 60 st. C. Wysuszony surowiec miele się np. w młynku elektrycznym na proszek. Pół łyżki białego i tyle samo czarnego czyra zalewa się 3/4 szklankami przegotowanej wody na noc, rano podgrzewa się do wrzenia i ostudzony macerat łyżkami podaje choremu w ciągu dnia. 195

Lecznicze właściwości czyra były sprawdzane w klinikach wielu krajów, gdzie stosowano ekstrakty do leczenia choroby wrzodowej, nieżytów żołądka oraz nowotworów złośliwych. Uczona z Białoruskiej Akademii Nauk, Nikołajewa, której wyniki badań nad czyrem brzozowym publikowała prasa radziecka w latach sześćdziesiątych, zaleca zemleć 100 g huby na proszek. Dwie łyżeczki tego proszku na pół szklanki cieplej, przegotowanej wody, nastawić na noc do naciągnięcia. Rano zagotować i pić trzy razy dziennie po łyżce. Francuski uczony Kars, nazwał leczniczą substancje czyra betolinus. Zawiera on kwas poliporowy o silnym działaniu przeciwzapalnym i przeciwnowotworowym, nie słabszym niźli kortyzon. Kars leczył czyrem guzy schorzałej błony śluzowej jamy ustnej. Nikołajewa tę substancję leczniczą nazywa funginami. Czyr stosuje się w homeopatii jako lek w postaci nalewki i ekstraktu w chorobie wrzodowej żołądka. W literaturze zielarskiej można spotkać informację, że wyciągi z czyra wzmacniają mechanizmy obronne organizmu osłabionego przez chorobę nowotworową. U chorych z nowotworami, leczonych wyciągami stwierdzono poprawę stanu ogólnego, obrazu morfologicznego krwi, poprawę łaknienia, przybieranie na wadze. Równie korzystne rezultaty osiąga się w leczeniu wyciągami z czyra chorych białaczkowych. Długotrwałe podawanie wyciągu wpływa na przedłużenie życia ludziom z zaawansowaną chorobą nowotworową. Opisano wiele przypadków wyraźnego zahamowania wzrostu tkanki nowotworowej oraz zmniejszenie skłonności do jej przerzutów. Wielu autorów twierdzi, że czyr działa regulujące na procesy metaboliczne ustroju. Zalecają oni przyjmować dwa razy dziennie po odrobinie (na końcu noża) proszku z czyra jako środek w leczeniu raka żołądka i płuc oraz w leczeniu chorób żołądkowojelitowych.

CZĄBER OGRODOWY
Satureja hortensis L. Pochodzi ze wschodniej części basenu Morza Śródziemnego. Należy do rodziny wargowych (Labiatae), która dostarcza wielu ziół leczniczych (tymianek pospolity, macierzanka piaskowa, szanta, szałwia lekarska, mięta, rozmaryn, lawenda, melisa, hyzop, majeranek, bazylia). Temperatura ich suszenia ma duży wpływ na ilość zachowanych substancji czynnych. Podczas suszenia nie należy przekraczać temperatury 35 st. C., co uchroni substancje lotne (olejki eteryczne) zlokalizowane we włoskach gruczołowych. Spośród licznych odmian cząbru najlepszy jest bałkański (bułgarska czubrica), który ma silniejsze działanie niż cząber uprawiany w Polsce. Surowcem leczniczym jest całe ziele cząbru. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Cząber działa moczopędnie, pobudza czynności żołądka, intelektu i pracę kory nadnerczy. Dzięki zawartości karwakrolu ma właściwości przeciwbakteryjne, przeciwgnilne, przeciwrobaczycowe w szczególności u dzieci, przeciwzapalne, regulujące perystaltykę jelit, rozkurczowe - zwalnia napięcie mięśni gładkich, ma działanie trawien196

ne, uspokajające, wiatropędne, wykrztuśne, wzdęcia i nadfermentację, zwalnia napięcie gładkich przewodu pokarmowego. Ziele cząbru ma zapach macierzanki i wchodzi w skład pieprzu ziołowego. Służy jako przyprawa do konserw mięsnych i jarzynowych. Na użytek zewnętrzny Ma właściwości gojące, rozpuszczające, zabliźniające. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astenia intelektualna i seksualna, astma, wywołana zwiększonym napięciem mięśni przewlekłe, blednica, bóle gastryczne, ludzka, kurcze jelitowe, nadfermentacja niedokwaśność soku żołądkowego, nieżyt pokarmowego, nerwice żołądka i ogólne, osłabione przyswajanie składników zapalenie oskrzeli, wzdęcia. Na użytek zewnętrzny

ułatwia przyswajanie pokarmu, znosi mięśni

pokarmowych,

atonia gładkich, biegunki glista jelitowa, przewodu osłabienie ogólne, pasożyty jelitowe,

Czyraki, guzy, osłabienie słuchu, rany, stłuczenia, ukąszenia owadów, wrzody. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. 5 g ziela na szklankę wody wrzącej. Gotować 2-3 minuty, naciągać 10 min. Popijać l szklankę 3 razy dziennie po posiłku przy biegunkach, przewlekłych nieżytach przewodu pokarmowego, nerwicy żołądka, nerwicy ogólnej, wzdęciach, blednicy, ogólnym osłabieniu, pasożytach jelit. Olejek cząbrowy z apteki. Stosować 3-5 kropli z miodem 2-3 razy dziennie pod koniec posiłków przy tych samych dolegliwościach. Cząbru sproszkowanego używa się do sałatek, mięs, twarogów, szczyptę na końcu noża. Na użytek zewnętrzny Napar z całej rośliny. 25-30 g na 1 l wody stosuje się do okładów i jako płyn do przemywania ran. Napar z cząbru na głuchotę. Wprowadzić 3-4 krople do ucha 3 razy dziennie 197

Uwaga. Przy chorobach nerek i wątroby oraz przy dolegliwościach sercowych należy ograniczać dawki cząbru. Ziele cząbru wchodzi w skład mieszanek o działaniu wiatropędnym i regulującym trawienie. Mieszanka taka zawiera kłącze tataraku, liść mięty, koszyczek rumianku, ziele dziurawca, korzeń lukrecji i owoc kopru włoskiego w równych ilościach. Mieszanki przeciwbiegunkowe: kłącze pięciornika, owoc borówki czarnej, ziele rdestu ptasiego, ilość pokrzywy, liść babki lancetowatej, kwiat krwawnika i korzeń lubczyka, korzeń kobylaka w równych ilościach. Takie mieszanki mogą być także używane do kąpieli przy czyraczycy, wrzodach, guzach, stłuczeniach z wybroczynami. W Europie Zachodniej, np. we Francji, wywar z cząbru jest stosowany do płukania ust przy owrzodzeniu dziąseł. Uśmierzano nerwoból zębowy przez nacieranie spróchniałego zęba olejkiem z cząbru, przy czym jedną kroplę olejku wprowadzano do ucha. Olejek cząbrowy działa jak antybiotyk.

CHMIEL ZWYCZAJNY
Humulus lupulus L. Ta pnąca roślina z rodziny konopiowatych (Cannabaceae) dorasta 5 m wysokości, występuje na obszarze całej Polski, powszechna wśród wilgotnych zarośli oraz w lasach olchowych. Surowcem leczniczym są owocostany, zwane szyszkami chmielowymi. Szyszki używane są także do produkcji piwa. Młode pędy chmielu można spożywać jako sałatkę. Z włókien pędów wytwarzane są grube tkaniny. W niektórych regionach kraju rozpowszechnione są plantacje chmielowe. Owocostany chmielu zbiera się w sierpniu, na początku dojrzewania, wówczas, gdy szyszki nabierają zielonożółtego odcienia. Na powierzchni szyszek występują włoski gruczołowe wypełnione żółtą substancją. Podczas suszenia owocostanów włoski te częściowo okruszają się. Tak powstaje surowiec leczniczy mający postać zielonkawo-żółtego, a później pomarańczowego proszku, zwanego lupuliną lub mączką chmielową. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Chmiel działa oczyszczające, moczopędnie, pobudza łaknienie, działa przeciwszkorbutowo. Wpływa regenerująco na krew, uspokaja pociąg płciowy, ma właściwości przeciwskrofuliczne, przeciwgorączkowe, przeciwrobacze, wspomaga porost włosów, 198

działa nasennie, wskazany jest przy niedokwaśności, nadmiernej fermentacji jelitowej, wzdęciach i odbijaniu, koi układ nerwowy, zapobiega zmazom nocnym. Na użytek zewnętrzny Łagodzi bolę. WSKAZANIA LECZNICZE Anemia, blednica, brak łaknienia (zwłaszcza u dzieci), dna, dermatozy (egzemy, półpasiec, liszajec), gorączka wiosenna i jesienna, kamica, krzywica, limfatyzm, puchlina wodna, obrzęki, nieżyt jelitowy, podniecenie, moczenie mimowolne, nerwowość i bezsenność, niestrawność i zaburzenia trawienia, pasożyty jelitowe, pobudliwość seksualna, skrofuloza, szkorbut, upławy białe, zapalenie węzłów chłonnych. Na użytek zewnętrzny Bóle reumatyczne, dna, nowotwór zewnętrzny, wrzody, zapalenia korzonków nerwowych, stany zapalne skóry, czyraki, trudno gojące się rany, wypadanie włosów. Wyciąg z szyszek chmielowych wchodzi w skład preparatów uspokajających: kropli Nervosol („Herbapol”), syropu Passipasmin („Herbapol”) i kropli nasercowych Milocardin („Polfa”). SPOSOBY UŻYCIA Mieszanka ziołowa. Szyszki chmielu, kwiat wrzosu, kwiat lawendy, liść mięty w równych ilościach; zmieszać, sproszkować i zażywać dwa razy dziennie na koniec noża przy histerii. Napar, l łyżkę szyszek chmielu zalać szklanką wody wrzącej i postawić pod przykryciem na parze na 10 min. Odstawić na 10 min. i przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 1/4-1/3 szklanki na pół godziny przed posiłkiem, jako środek poprawiający trawienie, rozkurczowy, wzmacniający i łagodnie uspokajający. Napar. Zmieszać po 30 g szyszek chmielowych, ziela dziurawca i korzenia kozika oraz po 20 g liści mięty pieprzowej i ziela serdecznika lub liści melisy. Zalać 2 łyżki tej mieszanki 2 1/2 szklankami wrzątku, postawić na pół godziny na parze pod przykryciem, odstawić na 10 min, i przecedzić do termosu. Pić 2/3 szklanki dwa razy dziennie po jedzeniu przy bezsenności wywołanej przez nerwice narządowe oraz w ogólnym pobudzeniu nerwowym i uczuciu niepokoju. Napój w nadpobudliwości płciowej. Do butelki jasnego piwa wsypać po łyżeczce szyszek chmielowych, liści mięty, pozostawić na 12 godzin i przecedzić. Pić od 1/2 szklanki do całej butelki, zależnie od wieku i stopnia nasilenia nadpobudliwości (zalecane dla kobiet i mężczyzn), również w zmazach nocnych, przy skłonnościach do onanizmu i bezsenności na tle erotycznym. Odwar. Zmieszać po 30 g szyszek chmielowych, rozdrobnionych korzeni łopianu, ziela skrzypu polnego oraz 80 g rozdrobnionych korzeni mydlnicy i 20 g kwiatu rumianku, 1-2 łyżki stołowe mieszanki wsypać do 2 szklanek zimnej wody i gotować powoli pod przykryciem 15-30 min. Odstawić na 15 min. i przecedzić. Pozostałe po przecedzeniu zioła zalać ponownie dwiema szklankami wody, zagotować, a po lekkim ostudzeniu przecedzić i dodać 2 łyżki szklanki ciepłej wody. Pierwszym płynem zmoczyć włosy i palcami masować skórę głowy, odczekać 15 min. i umyć głowę wodą 199

pozostałą z drugiego odwaru. Jest to zabieg wzmacniający, który należy stosować przy wypadaniu włosów, łojotoku, łupieżu, nawet grzybicy. Korzystne jest, aby bezpośrednio po umyciu nie osuszać włosów i skóry, ale zawiązać na pół godziny turban z ręcznika. Szyszek chmielu można używać na kataplazmy na zbierające wrzody oraz na hemoroidy. Na talerzyk położyć gazę o wymiarach dwukrotnie większych od wrzodu, nasypać grubą warstwę pociętych szyszek, zalać wrzątkiem, lekko odcisnąć, a po ostudzeniu przyłożyć na zbierający wrzód. Lupulinę jako środek kojący zażywa się w ilości 0,5 do l g dziennie, jako środek nasenny - do 2 g w dwu, trzech dawkach przed jedzeniem, podobnie przy zmazach nocnych, zaburzeniach histerycznych u kobiet, także do pudrowania nóg wydających nieprzyjemny zapach przy poceniu, po uprzednim umyciu w odwarze ze skrzypu. Lupulinę należy przechowywać w zamkniętych naczyniach, w ciemnym i koniecznie chłodnym miejscu, w cieple bowiem zmienia kolor na brunatny, jełczeje i nabiera nieprzyjemnego zapachu zepsutego sera. Olejek eteryczny zawarty w lupulinie wchodzi w skład Walcordinu zaburzeń sercowo-naczyniowych, nerwic wegetatywnych i skurczów jelit. Przedawkowanie lupuliny może być niebezpieczne. Należy bowiem pamiętać, że chmiel jest rośliną trującą i dlatego wszelkie preparaty z chmielu muszą być przyjmowane na zalecenie lekarza i zgodnie z jego wskazówkami. Produkowany przez „Herbapol” preparat Passispasmin należy stosować w sposób następujący: dorośli po l łyżeczce syropu 3-4 razy dziennie po jedzeniu w zaburzeniach nerwowych i niepokoju, a przy bezsenności l łyżkę stołową przed snem. Dzieciom podawać pół łyżeczki 2-3 razy dziennie, a przy bezsenności podwójną dawkę przed snem.

DZIURAWIEC ZWYCZAJNY
Hypericum perforatum L. W medycynie ludowej równy popularności rumiankowi i mięcie, wykorzystywany do celów leczniczych od najdawniejszych czasów. Należy do rodziny dziurawcowatych (Buttiferae) liczącej prawie 200 gatunków. Dziurawiec, który bardzo łatwo rozpoznać wśród wielu innych ziół o żółtych kwiatach, zawdzięcza swoją nazwę charakterystycznym, owalnym listkom, które wzięte pod światło wyglądają niczym podziurawione cienką szpileczką. Gdy patrzeć na listki z góry - tworzą one krzyżyk, stąd inna nazwa dziurawca - krzyżowe ziele. Nazywają go też zielem świętojańskim, ponieważ choćby lato było najbardziej spóźnione zawsze zakwitnie do 24 czerwca. Rośnie na piaskach, bagnach, suchych łąkach, ugorach, miedzach, wśród zarośli. Tworzy sztywną, twardą łodygę dorastającą 60 cm wysokości, zakończoną pięciopłatkowymi kwiatami. W smaku gorzki, ale bez zapachu. Owe wspomniane „dziurki” na liściach są zbiorniczkami olejków eterycznych. Potarte kwiaty wydzielają krwistoczerwony sok. Do celów leczniczych wykorzystuje się kwitnące, nie zdrewniałe młode pędy z pączkami, które należy zbierać od czerwca do połowy lipca, a następnie w końcu sierpnia, gdy przycięte rośliny odrosną i ponownie zakwitną. Świeże kwiaty i ziele służą do otrzymywania wyciągu olejowego. 200

Surowiec leczniczy, którym są wysuszone nadziemne części dziurawca, zawiera m.in. flawonoidy, olejek lotny, garbniki, naftodwuantrony (m.in. hiperycyna), związki żywicowe i cukrowe, kwas askorbinowy. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Dziurawiec działa antyseptycznie, antybakteryjnie (hamuje wzrost gronkowca złocistego i innych drobnoustrojów Gram-dodatnich), ściągające (garbniki), antynadkwaśnie, przeciwskurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, dróg żółciowych i naczynia krwionośne o-raz w mniejszym stopniu na drogi moczowe (powoduje powolny, stopniowy spadek napięcia ścian w tych narządach wywołany przez flawonoidy i hiperycynę), moczopędnie, garbniki działają na drobne naczynia krwionośne, zwłaszcza na włośniczki i tętniczki przedkapilarne, podobnie jak witamina P. Hiperycyna katalizuje procesy wewnątrzwydzielnicze i wpływa korzystnie na mechanizmy (hiperycyna występuje w soku z dziurawca i w jego oleju; w odwarze i w naparze jej brak, gdyż nie rozpuszcza się w wodzie). Dziurawiec pobudza łaknienie, poprawia trawienie, działa balsamicznie, przeciwgorączkowo, robakobójczo, przeciwdepresyjnie (popijanie soku), flawonoidy skutecznie działają przy nadciśnieniu tętniczym. Na użytek zewnętrzny Dziurawiec ułatwia leczenie ropni, zakażonych ran, oparzeń II i III stopnia, wrzodów, ropnych zapaleń, zakażeń skóry, zapaleń sutka, ostrego nieżytu nosa i zapaleń gardła, owrzodzenia żylakowego. Bywa stosowany na miejsca pozbawione pigmentu przy bielactwie nabytym. Działa przeciwzapalnie i ściągające. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma, dolegliwości płucne, biegunka, dolegliwości przewodu pokarmowego, nieżyt i stany zapalne żołądka, jelit oraz przewodu żółciowego, niedokwaśność treści żołądka, przekrwienie wątroby i zaburzenia czynnościowe, skąpomocz, bezsenność, niedomogi krążeniowe, bóle głowy, wyczerpanie nerwowe, zarostowe zapalenie tętnic, choroby zakaźne u dzieci, gorączka przerywana, niestrawność, zapalenie oskrzeli, wywołane przez stresy stany skurczowe wspólnego przewodu dróg żółciowych i trzustki przy wejściu do dwunastnicy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, skurcz odźwiernika 201

i naczyń żylnych, dolegliwości miąższu niektórych narządów, upławy białe, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie nerek, nadciśnienie tętnicze, zapalenie okrężnicy, grypa, angina, gościec stawowy, skaza limfatyczna, moczenie nocne, czyraki, obfite menstruacje. Jest używany jako środek uspokajający, na apetyt oraz zmniejszający przepuszczalność naczyń włosowatych. Na użytek zewnętrzny Rany, oparzenia, owrzodzenia nóg, likwidacja przykrego zapachu z jamy ustnej, zapalenie dziąseł oraz środek na ich wzmocnienie, zapalenie jamy ustnej, ropne zapalenie skóry. Stosuje się przemywanie i inhalacje. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. 15-30 g kwiatów i ziela na litr wrzątku. Gotować 2 min., naciągać 10 min. Pić 3 razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki, co działa wzmacniająco, przeciwbakteryjnie, uspokajająco, pobudza apetyt, ułatwia trawienie. Dzieciom podawać napar rozcieńczony, kierując się zasadą, im mniejsze dziecko, tym napar „lżejszy”. Ten sam napar może być stosowany jako płukanka. Naparz dodatkiem mięty. Łyżkę stołową kwiatów i ziela dziurawca i łyżkę liści mięty zalać szklanką wrzątku. Gotową 2 min. pozostawić pod przykryciem. Po 30 min. odcedzić. Pić 2 razy dziennie po szklance w przypadkach skąpego wydalania moczu, kamicy żółciowej, zastojach krążenia w kończynach, nadmiernej przepuszczalności i łamliwości włośniczek oraz przewlekłym gośćcu i skazie moczanowej, w ogólnym wyczerpaniu nerwowym, stanach depresyjnych wywołanych zaburzeniami czynnościowymi, urazami lub okresem przekwitania, w psychozach okresowych, zaburzeniach równowagi nerwowej, objawach niepokoju, moczeniu nocnym u dzieci, lęku nocnym i w stanach nerwicowych. Pomocniczo w depresjach po wstrząśnieniu mózgowym, ciężkich kontuzjach i operacjach. Mieszanka do leczenia zapalenia oskrzeli, astmy, zapalenia pęcherza moczowego. W równych ilościach dziurawiec, bluszcz pospolity, korzeń olszyny. Jedną łyżeczkę mieszanki wsypać do szklanki wrzątku, gotować 2 min., naciągać 10 min. Popijać 2 razy dziennie po 1/2 szklanki przed lub między posiłkami. Mieszanka ta pobudza odnowę uszkodzonej i porażonej tkanki nerwowej (w jednym przypadku pomogła mi leczyć zanik przednich płatów mózgowych u 14-letniej dziewczynki, która otrzymywała dwuchlorek magnezu), zmniejsza bóle menstruacyjne. Odwar z ziela. Gotować przez 5 min. łyżkę ziela w 2 szklankach wody, odstawić na 10 min. Przecedzić do termosu. Pić 3 razy dziennie przed jedzeniem. Odwar ten gotowany z korzeniem wilżyny, owocem jałowca, zielem nawłoci pospolitej, liściem brzozy i owocem dzikiej róży działa moczopędnie i oczyszcza organizm. Nalewka. 10 dag kwiatów, pąków i liści dziurawca zalać 1/2 litrem spirytusu. Trzymać w ciemnym miejscu, po 2 tygodniach przecedzić i wycisnąć przez gazę. Pić raz dziennie l łyżeczkę tej nalewki na 1/2 szklanki mleka lub wody, co działa ściągające, przeciwbakteryjnie i wzmacniająco, a także jest środkiem uspokajającym. Wyciąg wodny. Popijać l łyżeczkę w kieliszku wody 2 razy dziennie po jedzeniu, dzieciom dawać 20-40 kropli jednorazowo na poprawę łaknienia. 202

Przeciwwskazania (dotyczy nalewki spirytusowej). Wrażliwość na promienie nadfioletowe, uszkodzenia wątroby i nerek oraz wysoka gorączka. Ziele dziurawca jest składnikiem granulatu Gastrogran, Normogran i Cholegran oraz mieszanek ziołowych Cholagoga nr l i 2. Wyciągi z ziela dziurawca wchodzą w skład preparatów Herbogastrin, kropli żołądkowych i Hemostinu. Na użytek zewnętrzny Ziele, kwiaty i olej z dziurawca są stosowane do leczenia trudno gojących się ran, ponieważ działają przeciwzapalnie, odkażająco i ściągające. Hiperycyna rozpuszczona w wodzie ma właściwości uczulające na promienie ultrafioletowe światła słonecznego i może wywołać zapalenia i poparzenia skóry, znajduje się w nalewce alkoholowej. Olej dziurawcowy nr 1. 500 g świeżych kwiatów, olej z oliwek, 1/2 litra białego wina. Macerować 5 dni, gotować w kąpieli wodnej aż do wyparowania wina. Namoczyć gazę i stosować do okładów na rany, oparzenia, owrzodzenia oraz nacierania nerwobólu reumatycznego. Olej dziurawcowy nr 2. 50 g świeżych kwiatów zwilżyć 50 ml 95 proc. spirytusu, dodać 250 min oleju słonecznikowego, postawić w naczyniu na parze, ogrzewać 2 godziny, aż kwiaty staną się kruche, odcedzić. Intensywnie czerwony płyn przelać do butelki. Stosować do leczenia dermatoz, to jest chorób skóry, robiąc okłady i obmywania. Sok wyciśnięty z kwiatów dziurawca służy do pędzelkowania i smarowania dziąseł. Preparaty z dziurawca mają zastosowanie w homeopatii w przypadkach uszkodzeń nerwów obwodowych spowodowanych cięciem, ukuciem, zmiażdżeniem lub rozerwaniem, z silnymi bólami przebiegającymi wzdłuż nerwów; wstrząśnienia mózgu lub rdzenia przedłużonego; stany depresyjne u osób z miażdżycą, przede wszystkim naczyń mózgowych lub po wstrząśnieniu mózgu bądź udarze mózgowym. Oprócz naparów, odwarów, oleju i roztworów używa się maści i zasypki, które działają antyseptycznie i zarazem sprzyjają podsychaniu powierzchni ran oraz pobudzają regenerację tkanek. Naparz dziurawca z małym dodatkiem mięty, zlany pół na pół ze spirytusem i lekko osłodzony (łyżka cukru na pól litra gotowanej wódki) da nam prawie odtrutą wódkę. Tenże napar na drugi dzień rano po kolacji nadmiernie zakropionej innymi alkoholami, okaże się środkiem niesłychanie skutecznym w uwolnieniu organizmu od alkoholu. Dziurawiec wraz z innymi ziołami może być stosowany do kąpieli przez chorych na cukrzycę. Recept z zastosowaniem dziurawca 1.
2.

3.

Na zapalenie nerek i pęcherza. Ziele dziurawca 40,0 g + nasienie lnu 40,0 + korzeń żywokostu 40,0 + kłącze pięciornika 20,0 + kwiat wrotyczu 10,0. Łyżkę ziół zalać rano szklanką wody, wieczorem podgrzać do wrzenia i wypić ciepłe przed snem. Przy kamicy fosforanowej i węglanowej. Ziele dziurawca 25,0 + ziele bratka polnego 30,0 + ziele skrzypu polnego 30,0 + ziele rdestu ptasiego 25,0 + korzeń mniszka 25,0. l łyżka ziół na l szklankę wody. Gotować 10 min., odstawić na 1/2 godz. Pić ciepły odwar 3 razy dziennie. Na zwiększenie perystaltyki jelit (regulacja układu trawiennego i nerwowego oraz, poprawa czynności jelit). Ziele dziurawca 20,0 + ziele melisy 50,0 + kwiat nagietka 203

4.

5. 6. 7.
8.

9.

10,0 + kwiat bzu czarnego 10,0 + kora kruszyny 20,0. l łyżka ziół na l szklankę wrzątku. Gotować 2 min. Pić po 1/2 szklanki przed posiłkiem. Na bezsenność. Ziele dziurawca 10,0 + ziele mięty pieprzowej 10,0 + korzeń waleriany 30,0 + kwiat lawendy 10,0 + ziele melisy 20,0. 2 łyżki ziół zalać 1/2 l gorącej wody, odstawić na 3 godziny, połowę odlać do innego naczynia, resztę zagotować, zlać razem, pić ciepłe 2 razy dziennie po l szklance rano i wieczorem. Przy nerwicy żołądka. Ziele dziurawca, liście mięty, liście melisy, korzeń omanu, szyszki chmielu w równych ilościach. Napar wypić na pół godziny przed jedzeniem. Przy zapaleniu miedniczek nerkowych. Ziele dziurawca, ziele świetlika, kwiat krwawnika, liść pokrzywy, liść podbiału w równych ilościach. Napar popijać 3 razy dziennie po 1/2 szklanki. Przy miażdżycy. Ziele dziurawca 80,0 + liść czarnej jagody 80,0 + liść poziomki 50,0 + ziele świetlika 20,0. Zmieszać, 2 łyżki ziół zalać 2 szklankami ciepłej wody, pozostawić 10 godzin, zlać i wypić po połowie rano i wieczorem. Przy złym wydzielaniu żółci. Ziele dziurawca 40,0 + kłącze kozłka 35,0 + kwiat kocanki i kwiat rumianku po 20,0. Wypijać szklankę naparu na godzinę przed snem. Przy histerii. Ziele dziurawca, kłącze kozłka, kłącze perzu, korzeń arcydzięgla i szyszki chmielu w równych ilościach. Przygotować odwar.

Dla ludzi młodych napar z dziurawca z małym dodatkiem mięty jest nieodzowną herbatką. Zarówno dla sportowca, jak i mózgowca; pierwszemu zapewni apetyt i dobre trawienie, drugiemu przyswajanie fosforu, bez którego rozwój umysłowy młodego człowieka jest dość trudny. Ziele dziurawca ma korzystne działanie trawienne i ułatwia przyswajanie witamin typu B, dzięki czemu wpływa na odżywienie tkanki nerwowej i lepsze jej funkcjonowanie, l W warunkach domowych można przygotować wiele bardzo skutecznych przetworów z dziurawca, zwłaszcza ze świeżych kwiatów, ale trzeba pamiętać, iż należy je l nastawiać i przechowywać z dala od światła.

GŁÓG DWUSZYJKOWY
Cartaegus oxyacantha L. Jest ciernistym krzewem, niekiedy występuje w postaci niewielkiego drzewka. W Polsce pospolity w niższych partiach górskich, na zachodnim niżu po Wyżynę Małopolską, Kujawy i Pomorze. Rośnie w lasach, parkach, ogrodach, wzdłuż ulic, używany do żywopłotów. Osiąga wysokość 5 m. Ma białe, zebrane w baldachogronach kwiaty, czerwony jajowaty bądź kulisty owoc. Kwitnie w maju lub w czerwcu. Do celów leczniczych zbiera się rozkwitające kwiatostany z 2-5 najbliższymi liśćmi i suszy możliwie szybko. Suszone zbyt długo lub pogniecione przy zbiorze łatwo ciemnieją i tracą wartość leczniczą. Podobną wartość co kwiatostany, zwane często po prostu kwiatami, mają także kwiaty i owoce głogu jednoszyjkowego. Głóg szkarłatny mający kwiaty czerwone, często sadzony w parkach - nie nadaje się do celów leczniczych. Preparaty z głogu znajdują zastosowanie w chorobach serca w starszym wieku, zwłaszcza miażdżycy, dusznicy bolesnej, nadciśnieniu, w zaburzeniach ciśnienia krwi, 204

w przewlekłej i mało nasilonej niewydolności wieńcowej, przy osłabieniu mięśnia sercowego na tle metabolicznych po przebytych chorobach zakaźnych, upośledzonym krążeniu krwi w naczyniach mózgowych, zawrotach i bólach głowy oraz ogólnym zmęczeniu. Preparaty z głogu nadają długotrwałego stosowania. Ich działanie jest Kwiatostan głogu wchodzi w skład mieszanki ziołowej Cardiosan stosowanej w chorobach serca, a kwiatostany i owoce w skład mieszanki Sklerosan używanej w początkowych stanach miażdżycy. Wyciągi alkoholowe są składnikami kropli Cardiol, Neocardina i Kelicardina podawanych w chorobach serca, a także syropów Neospasmina i Passispasmina używanych jako leki łagodnie uspokajające. Wszystkie wymienione tu leki są produkcji „Herbapolu”. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE

postępującym zaburzeń w przy się do powolne.

Wzmacnia serce, obniża ciśnienie krwi dzięki rozszerzaniu naczyń krwionośnych, działa przeciwskurczowo, jest środkiem nasennym i przeciwgorączkowym. Korzystnie na preparaty z głogu reagują naczynia mózgowe. Ich rozszerzenie umożliwia doprowadzenie z krwią zwiększonej ilości tlenu oraz składników odżywczych, co przeciwdziała anemizacji mózgu. Rozkurczowe działanie głogu na drogi moczowe powoduje nieznaczne zwiększenie ilości wydalanego moczu. Występuje spadek ciśnienia krwi, jeśli nie jest ono pochodzenia nerkowego. Preparaty z głogu stosowane w zalecanych przez lekarza dawkach nie wywołują szkodliwego działania ubocznego. Nie są zalecane przy niskim ciśnieniu tętniczym krwi. Owoce działają ściągające i rozpuszczają kamicę. WSKAZANIA LECZNICZE Biegunka, bóle serca, bezsenność, częstoskurcz i arytmia serca, dusznica bolesna, kamica nerkowa i żółciowa, kołatanie serca, kurcze naczyniowe, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, nadmierna pobudliwość, niestrawność, przekrwienie narządów, nerwica wegetatywna przebiegająca z zaburzeniami wywołującymi zawroty głowy, szum w uszach i niepokoje. SPOSOBY UŻYCIA Napar z kwiatów. Łyżeczka na szklankę wrzątku. Pić dwie szklanki dziennie. Wyciąg alkoholowy 20proc. Brać 20 kropli przed każdym posiłkiem przez 3 tygodnie w miesiącu na nadciśnienie i 40 kropli przed snem jako środek przeciwskurczowy i nasenny. 205

zatrzymaniu moczu. stanach nerwowych. liście. kwiat bzu czarnego. żółciotwórcze i odkażające. 206 . Owocem jałowca jest szyszkojagoda. ziele jemioły po 40. Brać łyżeczkę mięty na łyżkę wody. olejki eteryczne (2 proc. Większe dawki terpenów wywołują objawy toksyczne i uszkodzenie nerek. trzecią jesień. kwiat tawuły. Z dwu łyżek zrobić szklankę odwaru i wypijać w ciągu dnia pojedynczymi łykami. l g tinktury z pokrzyku. 10-15 kropli dziennie w przypadkach nadmiernej pobudliwości. W sąsiedztwie jałowca łatwo przyjmują się i szybko rosną sadzonki sosny.Wyciąg wodny. kora kruszyny.) kwasy organiczne. Mieszanka o wielokierunkowym działaniu. Łyżkę ziół zalać szklanką zimnej wody na 8 godzin. Odwar przy miażdżycy. 4 g wyciągu z waleriany. ziele kopytnika z korzeniami. Inna mieszanka. Drażnią również błony śluzowe dróg oddechowych i wywierają działanie wykrztuśne oraz odkażające oskrzeli. związek goryczkowy. a dojrzewa na drugą. Można to stosować przez czas dłuższy. mają więc właściwości żółciopędne. Jałowiec występuje w kilkudziesięciu gatunkach w postaci drzewa i krzewu. Herbatka z owoców. wypijać 2-3 szklanki dziennie. ziele serdecznika. Kwiat głogu. zwapnieniu żył. Pić co 2-3 godziny szklankę naparu. a w młodych lasach z jałowcem szybko pojawiają się grzyby. sole mineralne. należy do rodziny cyprysowatych zawierającej monoterpeny z liczną grupą związków terpenoidowych. 20 g tinktury z głogu. we wrześniu. Surowcem leczniczym są szyszkojagody. owoc dzikiej róży 30. Jałowiec zawiera m.przez brązowy.in. Brać 20 kropli na wodzie 2 razy dziennie w przypadkach lęków i nerwicy wegetatywnej. ziele morszczynu 50. substancje żywicowe i woskowe. gdyż rozkładające się igliwie jałowca wytwarza żyzną próchnicę. następnie zagotować. fioletowo granatowy. drzewo. alkohol terpinelowy. Brać 40-60 kropli 3 razy dziennie. wyciąg alkoholowy z ziela Ballota foetida. Jałowiec znany ze swych właściwości leczniczych już w starożytności. JAŁOWIEC POSPOLITY Juniperus communis L. Działają bakteriostatycznie i dezynfekujące. Kwiat głogu 50. by stać się czarnym z sinym nalotem. 10 g tinktury z głogu. Konfitury z owocu i kwiatu zażywane dwa razy dziennie po łyżce dobre są w kuracjach odchudzających. 15 g na litr wody. Pić 2 razy dziennie po jedzeniu przy niedokrwistości. W równych ilościach kwiat głogu. występujących głównie w olejkach lotnych (juniperyna) o silnym zapachu. która w pierwszym roku jest zielona. 10 g tinktury z męczennicy. Może rosnąć w glebie jałowej. ziele krwawnika. W miarę dojrzewania zmieniają kolor . liść czarnej porzeczki 20. Mieszanka ziołowa naparu przy puchlinie wodnej i niedomodze wątroby. 10 g tinktury z ziela męczennicy. Na kurcze naczyń stosuje się także następującą mieszankę: po 3 g tinktury z głogu i męczennicy. Mieszanka przeciwskurczowa. Olejki te stosowane wewnętrznie działają drażniąco na błony śluzowe przewodu pokarmowego i nerki. 90 ml wyciągu wodnego z mięty. biopierwiastki.

nadfermentacja jelitowa. trądzik. bolesne miesiączkowanie. kminkiem i majerankiem. nadto witaminy A. Po kilku dniach . pamiętając o przemyciu deseczki i kamienia. Z biopierwiastków zawiera potas. przykryć czystą deseczką. nadczynność tarczycy. Chorzy na wątrobę i serce mogą jadać codziennie z dodatkiem siekanej cebuli. fosfor. Na użytek zewnętrzny Dermatozy. siarkę (korzystną na cerę. arsen.jeżeli nie dodano octu jabłkowego . Dodać pół szklanki octu jabłkowego. rany (rany niegojące). C. włosy i paznokcie). Proces kiszenia bezsolnej kapusty można przyspieszyć sypiąc na dno garnka dwie czubate łyżki mąki żytniej. siekanego pora z łyżeczką oleju słonecznikowego lub sojowego. Bezsolna kiszona kapusta jest korzystna dla nadciśnieniowców i stanowi lek przeciw obrzękom. białkomocz. miedź. upławy białe. tartego selera. Przechowywać w temperaturze 20-26 st. Zawiera tyle j wit. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Bezsolna jałowcowa kapusta dla nadciśnieniowców: przygotować gliniany. Jest łatwo strawna. dna.proces fermentacyjny dobiegł końca. reumatyzm. dolegliwości dróg moczowych. C co cytryna. świeże bądź gotowane są skuteczne przy nieprzyjemnym i oddechu i zgadze. bóle zębowe. Mogą ją jadać osoby z wrażliwym przewodem pokarmowym. kamienie żółciowe i moczowe. aż ukaże się sok. Przechowywać ją w słoikach w lodówce. wyprysk moknący. pięciolitrowy garnek. obciążyć kamieniem.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Artretyzm. K i B-kompleks. Zabieg ten powtarzać co trzeci dzień. kamienie moczowe. którą należy nakryć liśćmi kapusty. Żucie kilku jagód dwa razy dziennie leczy artretyzm. E. Na taką objętość daje się 15 g jałowca w ziarnkach lub zmielonego oraz tyle samo kminku i majeranku. Po dwu tygodniach można spożywać taką kapustę. Jagody gotowane w winie działają moczopędnie. reumatyzm. aby szybciej przebiegała fermentacja. nieżyt dróg oddechowych. pszennej lub jęczmiennej. Można używać jałowca do dezynfekcji mieszkań. zmęczenie ogólne i organiczne. Taka kapusta ( syci i nie tuczy.zebrać szumowiny. skąpomocz. co jest korzystne dla chorych na stwardnienie rozsiane. Jagody jałowca suche. owrzodzenia. Gdy szumowina przestaje ukazywać się . Świeżą białą kapustę cienko posiekać i mocno ubijać warstwami w garnku. sód. wewnątrz glazurowany. puchlina wodna. cukrzyca. następstwa paraliżu. Przy nieżytach żołądka Kneipp zalecał 207 . Bezsolna kapusta kiszona jest bogata w witaminy. wapń. Stosunek magnezu do manganu wynosi 230. Przesypać jałowcem. rozpuszczają piasek. żelazo. stwardnienie tętnic.

żółciopędny i trawienny. W moczu zaczynają ukazywać się krwinki białe i czerwone. korzeniem wilżyny. Napar ułatwia wydalanie szkodliwych produktów przemiany materii. koszyczkiem rumianku. do jelit. zwłaszcza we Francji. moczopędnej z owocnią fasoli zwykłej. zielem drapacza zielarskiego. zielem nawłoci pospolitej. mazidło. stosowane same uszkadzają nerki i powiększają nadmiernie diurezę. wino jałowcowe. ilość dobowego wydzielania moczu. że normalna flora bakteryjna w jelitach uległa niekorzystnym zmianom w wyniku infiltracji (przenikania) bakterii gnilnych. kłączem perzu. Następnie. proszek jałowcowy. Przyczyną tego jest obecność węglowodoru juniperyny . Popijać 3 filiżanki dziennie jako lek moczopędny.in. wyciąg alkoholowy. 10-20 g jagód na litr wody lub l łyżeczkę jagód na filiżankę wody. 208 . wywar z szyszkojagód. co odtruwa organizm. Napar przedawkowany działa drażniąco na przewody moczowe. Sól kuchenna rafinowana jest również szkodliwa dla nerek. liściem mięty pieprzowej. powidła. Stosować 2 razy dziennie do 15 kropli na wodzie. korzeniem mniszka. wyrostka robaczkowego. Podobnie działa nikotyna. wyciąg z jagód jałowcowych w przypadkach następujących: ostre i podostre stany zapalne jelit. Nie jest wskazane. przywraca apetyt. preparatów: roztwór spirytusowy z owocu i korzenia arcydzięgla do wcierań w nerwobólach i doustnie w zaburzeniach trawiennych 10-20 kropli 2-4 razy dziennie oraz mazidło saponatocamphoratum do wcierań przeciwbólowych.żuć jagody pierwszego dnia 4 sztuki. Nadmiar doustnych dawek z wyciągu z jagód jałowca i olejek eteryczny jałowcowy. choroba wrzodowa. w kamicy moczowej. Działanie uboczne. Dotyczy to również reakcji alergicznych na olejek jałowcowy. korzeniem omanu. Słaba praca nerek powoduje gościec stawowy i dolegliwości serca. Podręczniki medycyny ludowej zalecają stosowanie jałowca w następujących postaciach: napar. wódka jałowcowa. bardzo szkodliwych. syrop. Stosować 1-5 g dziennie w postaci napoju jako środek pomocniczy. przyprawa jałowcowa. ujmując po jednym dziennie.w jagodach i olejku eterycznym. a następnie do krwi. np. Napar służy również jako składnik win gatunkowych. marskość wątroby. kora jałowcowa. Olejek jałowcowy wchodzi w skład m. nerek. Owoce jałowca są stosowane jako składniki następujących mieszanek ziołowych: żółciopędnej Cholagoga nr l i 3. Wyciąg alkoholowy. a przynajmniej należy ograniczać do dawek homeopatycznych. wrócić do 4 dziennie. Wyciąg wodny. Tutaj gromadzą się substancje toksyczne powodujące upośledzenie czynności enzymów i biotyków kompleksowych. Wyciąg ten jest składnikiem Cholesolu. okres ciąży. każdego następnego dnia o jedną więcej aż do 15. która zatyka kłębuszki nerkowe i powoduje złą przelotowość nerek. zielem skrzypu. Napar z szyszkojagód. Nieprzyjemna woń z ust jest oznaką. kąpiele z jałowcem. owocem róży. piwo jałowcowe. wyciąg wodny. szyszkojagody palone. popiół jałowcowy. np. liściem brzozy. żucie jagód. poprawia samopoczucie. Naciągać 3 minuty. Olejek stosowany zewnętrznie powoduje na ogół zapalenie skóry z obrzmieniem i bólami. niedostatecznym wytwarzaniu żółci i związanych z tym zaburzeniach trawiennych. zielem krwawnika. olejek. do D6. przy nadfermentacji. co działa łagodnie przeczyszczające. okres bezpośrednio po operacjach przewodu pokarmowego i dróg żółciowych. pobudzającej trawienie wraz z zielem tysiącznika. nalewka spirytusowa. tj. przy niewydolności wątroby przy zastoju w przewodach żółciowych.

Proszek jałowcowy. osłabionym organizmie. zgadze. 1. Dwa razy dziennie po 50 kropel w 1/4 szklanki wody przegotowanej. Popijać l kieliszek dziennie na wzmocnienie orga209 . Wino jałowcowe. ischias. Zażywać na czczo w celu uśmierzania bólu żołądka. Popijać 2-5 łyżeczek dziennie. Edwarda Gobieca: soki te zrobiły ogromną karierę w USA przed II Wojną Światową. Syrop antyartretyczny. 8. Na kamicę nerkową i żółciową. 9. Sok z jałowca 20 g + sok z brzozy 60 g + wyciąg z naparstnicy. parzyć 15 minut). Na obrzęk skóry i tkanki podskórnej. zwapnieniach. Soki wg zaleceń mgr. cynk. Wymieszać soki z jałowca 10 g + z dziurawca 25 g + z brzozy 15 g + z bratka 15 g + z mniszka 15 g. 1. Działa to jako lek przeciwcukrzycowy. potas. Sok z jałowca 20 g + sok z ziela miłka wiosennego 10 g. Na niedomogę wątroby. Trzy razy dziennie po 15 kropel na wodzie. Dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki w 1/4 szklanki wody.Nalewka spirytusowa. 7. wzmaga odporność organizmu. bólach artretycznych. Sok z dziurawca 10 g + sok z jałowca 10 g + sok z mniszka 15 g + sok z rumianku 15 g + wyciąg z mięty 15 g. Na wodobrzusze. 4. 6. po 15 dniach zrobić przerwę do l miesiąca i wznowić stosowanie. Dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki w mleku. Dwa razy dziennie l łyżkę stołową na nieżyt oskrzeli. łaknienie i przyrost na wadze. zapaleniu pęcherza moczowego antyseptycznie przy upławach białych. pobudza przemianę materii. 5. Proszek taki zawiera magnez. Sok z jałowca 10 g + sok z dziurawca 25 g + sok z brzozy 15 g + sok z mniszka + wyciąg z jaskółczego ziela. Przy zaparciu podawać w 1/2 szklanki odwaru z kory kruszyny. przecedzić do butelki i dodać 30 g cukru. Sok z jałowca 10 g + sok z mniszka po 15 g. Na gruźlicę u dzieci. przy piasku moczowym. 3. Duża zawartość cukru w jagodach jałowca umożliwia przerabianie ich na wino i na wódkę (do 30 proc. Sok z jałowca 20 g + syrop z żywokostu 100 g. przy puchlinie wodnej. 10 g jagód jałowca + 10 g wyciągu płynnego ze skrzypu. Żucie jagód. Dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki i w 1/2 szklanki odwaru z kwiatu bławatka (l łyżeczka kwiatów na l szklankę wody. Pije się przy zapaleniu korzonków nerwowych. miedź.). bóle. zalać l litrem białego wina i ogrzewać do wrzenia. Na choroby nerek i pęcherza ze skąpym wydzielaniem moczu. 2. niestrawność. Pozostawić do zmacerowania przez 4 dni. reumatyzm. Spożywać dziennie około 10 ziarenek z wodą. przy cuchnącym oddechu. żołądka. Na puchlinę z jednoczesną niedomogą mięśnia sercowego. Sok z jałowca + sok z dziurawca + sok z brzozy + sok z kwiatu krwawnika + sok z korzenia łopianu po 20 g. Stosować dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki w 1/4 szklanki wody na artretyzm. dodać 15 pociętych gałązek jałowca. Utłuc 30 g owoców. Sok z jałowca 20 g + sok z czosnku 10 g + wyciąg z jaskółczego ziela 10 g + syrop żywokostowo-podbiałowy 200 g. farm. Stosować 2 razy dziennie do 30 kropli w 1/4 szklanki wody przegotowanej. Trzy razy dziennie po 40 kropli na wodzie na chorobę zwyrodnieniową stawów. rzeżączce.

na apetyt.5 g (10 jagód). wrzody. 1. olejku eterycznego ze związkami głównie mono. Zalecana jest więc ostrożność. Przecedzić do butelki. Popiół z jagód i igliwia jałowca działa przeczyszczające. Jałowcówkę bezbarwną można sporządzić z olejku jałowcowego. Nie należy stosować więcej niż 0. Na astmę można stosować konfiturę otrzymaną ze smażenia młodych wierzchołków pędów z cukrem. Olejek jałowcowy (producent „Herbapol”). Jałowiec 210 . by nie uszkodzić nasion. Działanie tonizujące wzmocni szczypta piołunu i 15 g korzenia chrzanu.1 g olejku jałowcowego w alkoholu l raz dziennie. Jednorazowa dawka jagód jałowca może wynosić 0. Popijać dwa razy dziennie po 1/2 szklanki. wódkę o barwie żółtawej zaś przyrządza się z owoców świeżych lub suszonych. dodać 15 g cebuli morskiej + 50 g octu jabłkowego + 100 g wódki + 900 g białego wina. Szyszkojagody palone można stosować do inhalacji przy katarze. Kora jałowcowa biała to jest druga kora. Jagody suszone powyżej 25 st. na użytek zewnętrzny do wcierania.5 g gorczycy białej i zalać l litrem wina białego. Powidła jałowcowe. Rozszerza nieznacznie naczynia włosowate i jest silnie bakteriobójczy. dodając miód po usmażeniu. Dodanie 3 ziarenek do gotowanej lub kiszonej kapusty i buraczków polepsza ich smak i aromat. gdyż zawiera nadmiar manganu.i seskwiterpenowymi. Dodać trochę cukru lub miodu. na kamicę moczową i na stany podgorączkowe. Powyżej 5 kropel podanych doustnie powoduje senność. przecedzić przez płótno. co wzmacnia apetyt i żołądek. Może być (olejek) stosowany zewnętrznie. Macerować 5 dni.. który traci przy tym zdolność do jego normalnych reakcji. Olejek jałowcowy stosuje się przy zaburzeniach trawienia. Drób tuczony jagodami jałowca na miesiąc przed zabiciem daje smaczniejsze mięso. Stosuje się 2 g olejku jałowcowego + l g mentolu + 20 g oleju terpentynowego + 120 g spirytusu 90 proc. stosowana jest jako lek na czyraki. Do sosów dodaje się kilka jagód jałowca.5 proc. Wódka jałowcowa. 3. nizmu. Gotować 1/2 godziny na wolnym ogniu. gałązki jako przyprawa do kiełbas. Przyprawa. Stosuje się do 30 g na litr wody. Po wyciśnięciu smażyć na małym ogniu do konsystencji miodu. schorzeniach układu wątrobowo-żółciowego. dodać 7. Olejek jałowcowy nadaje moczowi zapach fiołka. dodać 5 g naparstnicy. Dla nas wódki te mają zbyt silny zapach i smak jałowca oraz rażący posmak żywic. a także do dezynfekcji mieszkania. C matowieją i tracą olejki eteryczne oraz substancje żywiczne. Utłuc 7. Świeże jagody z jałowca zawierają ok. dróg moczowych i pęcherza. aby zakryła owoce. Wywar popijać dwa razy dziennie po jedzeniu w ilości do 20 g. co polepsza smak i aromat. Świeże jagody utłuc delikatnie. gdzie jest niemal trunkiem narodowym. Jest popularna w krajach anglosaskich i w Holandii. oszołomienie i może porazić ośrodkowy układ nerwowy. Olejek zwiększa przekrwienie skóry. Zażywać po jedzeniu i na noc.5 g jagód jałowca. jako lek moczopędny. Utłuc 25 g owoców jałowca. Olejek jałowcowy łatwo rozpuszcza jod. Podobnie działa i potas. Mazidło w postaci płynnej homeopatycznej D-6 może być używane wewnętrznie i zewnętrznie na niedowład połowiczy. Popijać 2 razy dziennie po 1/2 szklanki jako wino moczopędne. Jagody jałowca są stosowane w przemyśle mięsnym do wędzenia. co podrażnia również przewód pokarmowy.2. Zalać wodą tak. l łyżkę powideł + 2 łyżki wina lub wody.

JEMIOŁA Viscum album L. topoli i brzozy. regulujące na przemianę materii. działa ogólnie wzmacniająco. kłącze tataraku. wzmacnia działanie gruczołów wydzielania wewnętrznego. Stosować na reumatyzm. Do celów leczniczych stosuje się ziele jemioły (owoce są szkodliwe i można je stosować tylko zewnętrznie). Jagody jałowca zachowują właściwości lecznicze do 3 lat. gąski itp. Na użytek zewnętrzny Nalewka spirytusowa . Przy otyłości dodać do kąpieli jagody jałowca. Znakomite jest piwo jałowcowe. wypryski skórne i podagrę. owrzodzeń zastarzałych. ziele macierzanki. działa przeciwkrwawnicowo i rozkurczające. ziele nostrzyku. Gotować 10 minut. np. Na litr wrzątku dać 2 garście ziół. gdyż na drzewach osiąga najsilniejsze działanie lecznicze. Jałowiec dostarcza pszczołom dużo pyłku kwiatowego. Zagotować 2 kg młodych gałęzi z garścią szyszkojagód i wlać do kąpieli. ale nie dostarcza nektaru. do grzybków nie posiadających własnego zapachu.do nacierania przy bólach reumatycznych. która jest rośliną pasożytującą na różnych gatunkach drzew. Kąpiele. Ułatwia gojenie. Do przemywania ran gnuśnych. kwiat lawendy. Stosować 50 g na l litr wody. W celu wzmożenia działania leczniczego łączyć ją ze skrzypem w sposób następujący: wody gotować pół godziny pod przykryciem i drobno pociętego 211 tych wpływa pracę jemioły zalecam garść skrzypu na litr zasypać łyżką . Jagody jałowca zbiera się jesienią po przymrozkach. Jemioła. poprawia o-bieg krwi. liść mięty. jak: kurki. najlepiej zrywanej z dębu.dodaje się do marynat. obdarzona jest. Kora jałowcowa. wzmaga trzustki. nerwobólach i zapaleniu korzonków nerwowych. ziele melisy. Do pasztetów dodaje się jagody utłuczone. zasługującymi na szersze upowszechnienie i stosowanie. Przy bólach ucha wkłada się watkę zwilżoną tą nalewką do ucha. właściwościami leczniczymi. Jemioła (ziele) obniża ciśnienie krwi. Olejek jałowcowy wciera się przy bólach gośćcowych.

wzniesione kwiatostany. Przygotować odwar. zwapnieniu żył i innym chorobom na tle miażdżycowym. ziela ruty. po 20 ziela dziurawca. Wąsy kukurydzy należy zbierać od czerwca do sierpnia i suszyć w cieniu. kwiaty różowo nakrapiane na zebrane w okazałe. Według ks. Kneippa jemiołę można stosować łącznie z wąsami kukurydzy do leczenia nowotworów. biostyminy i odpowiedniego pożywienia surówkowego . nadciśnieniu. siedmiopalczaste liście. Napar z jemioły powinni popijać chorzy na nowotwory oraz nadciśnienie. korzenia łopianu. KASZTANOWIEC ZWYCZAJNY Aesculus hippocastanum L. czyli po prostu kasztan. Bierze się wówczas 4 łyżki ziół na 2 litry wrzątku. profilaktycznie . wątroby i pęcherza moczowego. Kasztanowiec cieszy się opinią drzewa dekoracyjnego. Owoce to kuliste.jako środek wpływający hamująco na wylewy krwi do mózgu. Jemiołę można też stosować do kąpieli. Ma charakterystyczne. toteż chętnie jest wysadzany w parkach i wzdłuż dróg tworząc efektowne aleje dzięki swojej gęstej i rozłożystej koronie. łatwe do barwienia drewno. W przypadkach wymagających odwapnienia organizmu . które po przepuszczeniu przez sokowirówkę dadzą sok. jeśli chory cierpi na złośliwą postać nowotworu. Jemioła leczy ponadto kolkę w brzuchu. Ojczyzną tego pospolitego drzewa jest południowa część Półwyspu Bałkańskiego. cenione w rzeźbiarstwie. w których znajduje się zwykle jedno duże. kolczaste torebki. 212 . Kurację najeży przerwać po pół roku i zrobić półroczną przerwę. po czym kontynuować picie ziół. Ma miękkie. ale nie gotować. Ogrzewać pod przykryciem. Należy zażywać napar przez pół roku na pół godziny przed trzema posiłkami.do pożywienia należy dodawać płatki owsiane w ilości nie mniejszej. Do masażu przy przeziębieniach można stosować cienkie łodyżki z jagodami (z czubków jemioły wycina się małe listeczki z łodygami i zbiera jagody). przy kurczach. Macerat z ziela jemioły stosuje się przeciw zaparciu. okrągławe i nieco spłaszczone nasienie. korzenia przestępu. Kąpiel powinna trwać 15 min. Jest to dzienna dawka. padaczce. Stosować dwa razy w tygodniu przez dwa miesiące jako zabieg oczyszczający skórę. W lecznictwie ma znaczenie odmiana biało kwitnąca. Kasztanowiec jest dobrą rośliną miododajną. krwotokach płucnych. Oto recepta: 100 g ziela jemioły.środek odwapniający. W uprawie spotyka się odmiany o kwiatach od barwy białej przez żółtą i różową do czerwieni. którą należy popijać małymi łykami i powoli. jako drugi .oprócz skrzypu . choroby nerek. niż dwie łyżki dziennie. Należy go połączyć ze smalcem wieprzowym.przy ziarnicy złośliwej.ziela jemioły i odstawić do naciągnięcia. Ziele jemioły może być użyte do sporządzania mieszanki ziołowej do stosowania oprócz zastrzyków witaminy B-kompleks. przy zbyt obfitych krwawieniach miesięcznych.

przeciwzapalne. Usprawnia się przepływ krwi w naczyniach żylnych. krwiaki. nadmierną przepuszczalność naczyń. zapalenia naczyń włosowatych skóry. przeciwbakteryjne i łagodnie zapierające. 4. 3. W końcu lipca zrywa się niedojrzałe owoce i w stanie świeżym przerabia w przetwórniach na intrakty (wyciągi). co hamuje krzepliwość krwi i przeciwdziała powstawaniu zakrzepów wewnątrznaczyniowych. Wzmacnia ścianki żył kończyn.Kasztanowiec dostarcza kilku surowców leczniczych. Działa ściągające. zakrzepowe zapalenie żył. WSKAZANIA LECZNICZE Hemoroidy. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Związki czynne zawarte w przetworach kasztanowca uszczelniają ściany naczyń włosowatych i doprowadzają ich przepuszczalność do stanu normalnego dzięki zmniejszeniu kruchości naczyń. Garbniki zawarte w kasztanowcu wywierają na przewód pokarmowy działanie rozkurczowe. Intrakt ze świeżych niedojrzałych owoców leczy zakrzepy i zastoje żylne. a w Bułgarii do produkcji antybiotyków. dolegliwości w okresie klimakterium. Jesienią zbiera się dojrzałe nasiona kasztanowca. zapalenie ścięgna. Kwiaty kasztanowca wchodzą w skład mieszanki ziołowej Rektosan („Herbapol”) używanej w leczeniu hemoroidów. a nawet mózgu. gładkich i zdrowych gałązek i suszy w przewiewie. w pełni kwitnienia ścina się całe kwiatostany. ubytków naskórka. Rozrzedza krew. stany zapalne wątroby. Niekiedy do celów leczniczych wykorzystuje się liście kasztanowca. odmrożeń. przeciwzapalnie i łagodnie ściągające. odmroziny. żylak powrózka nasiennego. Mówiąc w skrócie . Hypocastani. Zewnętrznie przetwory z kasztanowca podaje się w postaci okładów w leczeniu oparzeń. obrzęki głośni. które wynoszą 3 razy 30 kropli. W czerwcu. Wspomniane związki podane na skórę działają przeciwbakteryjnie. Wiosną zdejmuje się korę z młodych. gruczołu krokowego. obrzęki skóry i tkanki podskórnej.właściwości kasztanowca są następujące: 1. Nie przedawkowywać zalecanych dawek Int. żylaki nóg. Ułatwia wydalanie moczu przy przeroście prostaty. miednicy mniejszej. Kora kasztanowca przewyższa nasiona i kwiaty w działaniu uszczelniającym na drobne naczynia krwionośne. 2. jest także stosowany w stanach 213 . które służą do wyrobu kleju dekstrynowego i saponin. płuc. a następnie obrywa pojedyncze kwiaty z szypułkami i suszy rozkładając cienką warstwę w miejscu zacienionym i przewiewnym.

Zmieszać w równych ilościach korę kasztanowca. 214 . SPOSOBY UŻYCIA Odwar z kory kasztanowca (l łyżka kory na dwie szklanki wody) pić trzy razy dziennie po pół szklanki przy czerwonce. jedną ilość kwiatu kupalnika zmieszać i popijać napar 2 razy dziennie przy żylakach. Kwiat kasztanowca i kwiat jarzębiny po 2 ilości. obrzękach urazowych. ziele tasznika. 2 części kwiatu kasztanowca. przyłożyć na chore miejsce i owinąć. bólach po zwichnięciach stawów rąk i nóg. 2. 3-5 łyżek z jedną łyżką płatków owsianych rozrobić z wodą na papkę.zapalnych i nieżytowych żołądka i jelit. Półtorej łyżki ziół zalać dwiema szklankami ciepłej wody i powoli ogrzewać do wrzenia pod przykryciem lub postawić nad parą na 30 min. odmrozin i oparzeń. Przy przewlekłych chorobach artretycznych lub reumatycznych stosuje się okłady z kasztanowców na miejsca szczególnie zaatakowane na stałe. hemoroidach i pękających żylakach. 30 g ziela krwawnika i 20 g ziela nostrzyka. 5. W tym celu pod łóżkiem należy umieścić trzy woreczki po 15 kasztanów. Stosować w kontuzjach. Dojrzałe kasztany neutralizują szkodliwe promieniowanie podziemnych cieków wodnych. Przy chorobach reumatycznych zaleca się noszenie w kieszeniach kasztanów. i wypić w dwu porcjach między posiłkami. 4. zażywany dwa razy dziennie na końcu noża. biegunce. Zmieszać 50 g rozdrobnionych liści lub kwiatów kasztanowca. Nalewkę spirytusową ze świeżych kwiatów stosuje się do pędzlowania swędzących wysypek. Wyciąg gęsty z nasion kasztanowca jest jednym ze składników czopków Hemorol („Herbapol”) i drażetek Venescin („Herbapol”) stosowanych przy hemoroidach. podskórnych i wynaczynieniach. obrzękach pourazowych. 6. 30 g ziela hyzopu i 20 g liści babki. To samo polecam kobietom w okresie klimakterium. pić przy nieregularnym miesiączkowaniu. przenieść na płótno. przygotować odwar i pić 1/4 szklanki 3 razy dziennie przy krwiomoczu. po jednej części ziela tasznika i ziela rdestu ostrogorzkiego zmieszać. kolkę. Inne recepty 1. 3. Stosować w kontuzjach. Zmieszać 50 g kwiatów lub liści kasztanowca. Po roku należy kasztany wymienić. Nadto wchodzi w skład pasty Fitoven. kwiat jasnoty. Owoc kasztanowca upieczony i sproszkowany. Mieszanka przeciwobrzękowa nr 1. Mieszanka przeciwobrzękowa nr 2. ziele rdestu ostrogorzkiego i kłącze pięciornika. wzdęcia i hemoroidy. przygotować napar. siniakach. biegunkę. 7. leczy nieżyt jelit. osłabieniu przewodów trawiennych. Zmieniać kilka razy dziennie. ogrzewać w naczyniu. zmniejszają dolegliwości reumatyczne w ciągu nocy. przywracają sen.

działa żółciopędne. zaparcie z powodu przewlekłej lub przejściowej atonii jelit. zapalenie oskrzeli i płuc. niedomogach pęcherzyka żółciowego. wzdęcia brzucha. brak apetytu.KMINEK Carum carvi L. leczy wypryski skórne i zastoinowe zapalenie sutka. niestrawność i zaburzenia trawienia. niedomogi wątroby.kamiennej. 215 . w jelitach. ułatwia przyswajanie składników pokarmu. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Kminek eliminuje gazy powstałe z powodu nadmiernych procesów gnilnych. pasożyty jelitowe. nadfermentacja. poprawia trawienie. skąpe i niedostateczne miesiączkowanie. zapaleniu oskrzeli i płuc. po posiłku. usuwa stany skurczowe w przewodzie pokarmowym. zaflegmienie górnych dróg oddechowych. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. słaba laktacja u matek karmiących. Wypijać szklankę 15 min. nadmierna wrażliwość na środki pobudzające pracę serca i naczyń krwionośnych. Należy do roślin znanych już w epoce . Jest cennym sprzymierzeńcem naszego trawienia. Gotować 3 sekundy i naciągać 10 minut. Stosuje się przy zaburzeniach jelitowych. Surowcem leczniczym jest owoc kminku. moczopędnie. poprawia apetyt. skurcze żołądka i wrzody żołądka i dwunastnicy. zaburzenia żółciowe (niewydolność pęcherzyka żółciowego). reguluje krwawienia miesięczne. pobudza czynności serca i układu nerwowego. działa przeciwświerzbowo. wzmacnia ruchy perystaltyczne jelit. Na użytek zewnętrzny Kminek poprawia osłabiony słuch. niedostateczne wydzielanie soków trawiennych. wzmacnia procesy przemiany materii przez aromatyzację. pędzi pasożyty. pasożytobójczo. l łyżeczka kminku na l szklankę wrzącej wody. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Bóle brzucha. działa mlekopędnie. sensacje żołądkowo-wątrobowe.

Na użytek zewnętrzny Kataplazmy. Kminek wchodzi w skład mieszanek ziołowych „Herbapolu”. Normosan. W przypadku osłabienia słuchu wprowadzić kilka kropel do ucha. Macerować 8-10 dni. Popija . Naciągać w cieniu dwa tygodnie. Owoc kminku jest stosowany w przemyśle kosmetycznym jako środek zapachowy. Owoc kminku stosuje się w formie przyprawy do wszystkich ciężej strawnych potraw. Stosować 1-15 g dziennie. razowym chlebie może zawsze doprowadzić do wzdęć i boleści.5-1. wywołują skurcze. Dodawać do tłustych mięs. kapusty. Na zapalenie zastoinowe sutka. Przedawkowanie kminku w potrawach czy w celach leczniczych nie wchodzi w rachubę i nie może zaszkodzić.Kminek zmielony. nerwicy wegetatywnej i łuszczycy. które wzdymają. W takich celach najlepiej jest zmieszać pół na pół z majerankiem. 216 . Brać po posiłku 125 g przy wzdęciach i niestrawności. Gastrochol. ziele tymianku. korzeń arcydzięgla). kłącze tataraku. Jeśli po obiedzie lub kolacji rozpoczną się sensacje wątrobowe. 40 g owocu kminkowego i 200 g cukru.5 szklanki wody. l litr wódki. W celu zlikwidowania objawów niestrawności stosować pół kieliszka tej kminkówki na pół szklanki ciepłej herbaty. pół szklanki kminku. pasztetów. Nalewka spirytusowa. grochu. nawet przy zupełnie zdrowym żołądku.in. owoc kopru włoskiego. Rektosan. Wodny wyciąg kminku dla karmiących matek poprawia trawienie u osesków. grochu. Unikanie kminku w potrawach kapustnych. Stosuje się doustnie od 0. Pić przez l godzinę po trochu. Stosuje się 1 łyżeczkę owoców kminku zmielonych na 1.5 łyżeczki tego naparu 2-3 razy po posiłkach (wiatropędne). Stosować 1-3 g dziennie. l do 3 kropli 2-3 razy dziennie w roztworze alkoholowym lub z miodem. sałatek. Rhelax Owoce kminku można stosować jako przyprawę trawienną z innymi ziołami wiatropędnymi (rumianek. a w konsekwencji do skreślenia tych potraw z jadłospisu. Wywar. dojrzałym zielonym kminku. żeby nie zakrztusić się.2 do 2 g z miodem lub powidłami 2-4 razy dziennie jako lek wiatropędny. brać pół łyżeczki takiego proszku i popić chłodnym płynem. Olejek kminkowy. Olejek. Odcedzić. Kminkówka na świeżym. Digestosan.1/4 do 1/2 szklanki 2 razy dziennie. Stosuje się przy zaflegmieniu górnych dróg oddechowych. wieprzowinie. W następstwie tego wywołuje się niedobory witamin z grupy B. Nalewka. wiatry itp. Kminkówka domowa. co może być przyczyną m. skąpe wydzielanie żółci. l litr wódki. Dla dzieci stosować 0. liść mięty. Otrzymuje się z dojrzałych owoców przez destylację z parą wodną. zemleć w niewielkiej ilości i trzymać w szczelnym słoiku.

ale zostawia posmak gorzki. owoce bardzo drobne. niezbyt licznych.1. Azji Mniejszej. Zachodniej i Środkowej aż po Japonię.in. Preparaty kozłka mają działanie skuteczne jako środek uspokajający. zwane walepotriatami w ilości 0. Swoistego zapachu nabiera dopiero w czasie suszenia. W Polsce rośnie w całym kraju w wilgotnych zaroślach. które się suszy. olejku eterycznego o charakterystycznym zapachu. przeciwskurczowy i wzmacniający przy różnych zaburzeniach czynnościowych ośrodkowego układu nerwowego. eliptyczno-lancetowanych listkach. walcowate korzenie o grubości do 3 mm i długości do 30 cm. początkowego stadium choroby nadciśnieniowej. zwłaszcza ośrodki oddechowy i naczyniowe-ruchowy. choroby Basedowa i świerzbiączek. Do celów farmaceutycznych jesienią lub wiosną.9 proc. Świeża roślina nie pachnie. Kozłek wytwarza jajowate lub stożkowate kłącza o długości do 5 cm oraz bardzo liczne. Ponadto olejek obniża napięcie mięśni gładkich i rozszerza naczynia wieńcowe. Kozłek lekarski. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Olejek eteryczny w niedużych dawkach umiarkowanie pobudza ośrodkowy układ nerwowy. skurczach mięśni gładkich.0 proc. a przede wszystkim w ogólnych stanach nerwicowych (bezsenność. występuje powszechnie w lesistych i wilgotnych rejonach Europy. kwasy organiczne. alkaloidy terpenowe (pośród nich aktynidyna działająca podniecająco na koty). Działanie lecznicze stwierdzono także przy kołataniu serca i skurczu naczyń wieńcowych w zespole objawów bólu (dusznica rzekoma). migreny i histeria). zbiera się korzenie i kłącza. w maju przed kwitnięciem rośliny. zwany walerianą. a nawet na skałach. Kwitnie od czerwca do sierpnia. jest byliną z rodziny kozłowatych. natomiast w dużych dawkach działa hamująco na ośrodkowy układ nerwowy zmniejszając pobudliwość odruchową i osłabiając wrażliwość zakończeń nerwowych. nagie lub owłosione. 0. czynnościowych zaburzeniach wydzielania wewnętrznego. Korzeń kozłka zawiera m. Korzeń w smaku jest słodki. Z kilku odmian najczęściej występuje i jest uprawiany kozłek szerokolistny o łodydze do 2 m wysokiej. jeśli tylko w podłożu jest dostatek próchnicy. W skojarzeniu z bromkami preparaty kozłka działają skutecznie w leczeniu schorzeń narządów wewnętrznych.5-2. napadowych skurczach 217 .0. Podstawowe związki czynne kozłka stanowią trójestrowe połączenia.KOZŁEK LEKARSKI Valeriana officinalis L.

przekwitanie u kobiet i u mężczyzn. przyspieszone bicie serca na tle nerwowym. kora kruszyny w równych ilościach. pokrzywka. gruźlicy płuc. zaburzenia układu krążenia. wyrzuty skórne. nie należy też przedawkować. Kłącze działa uspokajająco. Kłącze kozłka. Kłącze kozłka. wzdęcia. Odwar.0 g. korzeń arcydzięgla. 218 . liść brzozy. histerii. ziele bylicy pospolitej. owsiki. kłącze tataraku. Odwar. Pić przy histerii. przy dermatozach i w stanach zapalnych oczu. Zioła sedatywne (uspokajające). ziele dziurawca. wzroku. kolka jelitowa. przeciwepileptycznie. znamiona kukurydzy. korzeń arcydzięgla. nadczynności tarczycy.jelit. niepokój. napady padaczkowe częściowe. zapaleniu skurczowym oskrzeli. dychawica sercowa. zawroty głowy. ziele srebrnika. korzeń goryczki. szyszki chmielu. liść melisy. szyszki chmielu w równych ilościach. epilepsja. ziele krwawnika w równych ilościach. Kłącze kozłka. ziele bylicy pospolitej. Popijać rano i wieczorem po szklance przy złym wydzielaniu żółci. korzeń łopianu. ziele dziurawca. zaburzenia czynnościowe. Zamknąć termos i zostawić na godzinę. Kłącze kozłka 60. Popijać 3 razy dziennie przy pokrzywce. cukrzyca. Półtorej łyżki ziół zalać w termosie szklankami wody wrzącej. działa przeciwrobaczycowo na owsiki i glisty jelitowe. neurastenii. Preparatów kozłka nie należy stosować przez czas dłuższy. Napar. kwiat rumianku w równych ilościach. nimfomanii.0 g. korzeń kobylaka. przekrwienie czynne. upośledzenie mowy. liść mięty. kłącze perzu. znosi nadfermentację jelitową i wzdęcia. nadpobudliwość psychiczna i czuciowa. świerzb. histeria. Kłącze kozłka. nadfermentacja jelitowa. działa także przeciwcukrzycowo. zaburzenia naczyniowo-ruchowe. bóle głowy. zmniejsza częstotliwość oddawania moczu i osłabia uczucie pragnienia. liści mięty. kwiat rumianku 15. nasennie. w równych ilościach. Kłącze kozłka. omdleniach. Zewnętrznie działa korzystnie na skórę głowy przy łupieżu i łojotoku. Po miesiącu stosowania kłączy kozłka należy zrobić dwutygodniową przerwę. migrena. Łyżka mieszanki na dwie szklanki wody. jest czerwiopędne i przeciwdrgawkowe. Zmieszać równe ilości rozdrobnionego korzenia kozłka. słuchu. liść melisy 30. Pić 2-3 razy dziennie przy przekwitaniu. omdlenia. Kłącze kozłka. ziela serdecznika. ziele melisy. bezsenność. Przy chorobach przewlekłych używa się ich w odstępach czasu określonych przez lekarza. nerwice wegetatywne.0 g. w równych ilościach. Pić przy padaczce. kwiat bzu czarnego.0 g. liść mięty 30. częstoskurcz napadowy. neurastenia. Odwar. Napar. złe wydzielanie żółci i soku trzustkowego. liści szałwii oraz melisy. ponieważ powodują zaburzenia czynności przewodu pokarmowego. konwulsje dziecięce.0 g. rozkurczowo. Pić przy nieżytowym zapaleniu jelit. gdyż mogą wystąpić bóle głowy i omdlenia. Odwar. kwiat głogu 15. WSKAZANIA LECZNICZE Astma nerwicowa. nadmierny napływ krwi do narządów. Pić przy dychawicy sercowej. SPOSÓB UŻYCIA Napar. Pić 2/3 szklanki 2 razy dziennie po jedzeniu w stanach pobudzenia nerwowego i bezsenności. pulsowanie w skroniach.

dodać łyżeczkę do herbaty liści melisy. Dorosłym zaleca się doustnie 30-60 kropli w kieliszku wody 2-3 razy dziennie. ponieważ główne składniki czynne. popijanego 1/4 szklanki ciepłej wody w nerwicach różnego pochodzenia. Ta bylina z rodziny złożonych (Compositae) należy do najbardziej popularnych. Jeśli objawem nerwicy są zaburzenia sercowonaczyniowe. nakryć i postawić nad parą na 20 min. Zmieszać równe ilości rozdrobnionych korzeni kozika. Napój uspokajający z Waleriana. napięcia i strachu. jak olejek eteryczny i walepotriaty rozpuszczają się lepiej w alkoholu niż w wodzie. szyszek chmielowych. Pomocniczo stosować w napadach padaczkowych częściowych po 1/3-1/2 łyżeczki w kieliszku wody kilka razy dziennie między posiłkami. Półtorej. lekko ostudzić do 45 st. przyrządzić wino dodając szyszek chmielowych zamiast ziela dziurawca. Przetwory z korzeni kozłka mają zróżnicowaną wartość leczniczą w zależności od tego. gdzie ziemia jest choć trochę lepsza od szczerych piasków. najlepiej na godzinę przed snem. jako środek ogólnie uspokajający. 2 łyżki ziół zalać 2 szklankami wody wrzącej. Oto jak należy je stosować. Zmieszać. Dawki ustala lekarz. wypić na godzinę przed snem jako środek uspokajający i przywracający spokojny sen.. często wstrząsając. Wino walerianowe. w celu zmniejszenia niepokoju. ziela macierzanki. Pić 2/3 szklanki po jedzeniu rano i wieczorem na godzinę przed snem w stanach pobudzenia nerwowego i bezsenności. Dorosłym zaleca się doustnie 3 razy dziennie po łyżeczce granulatu po jedzeniu. a zarazem najbardziej pożytecznych roślin krajo219 . przy agresywności. to zamiast ziela macierzanki dodać taką samą ilość mieszaniny kwiatów głogu i owoców głogu. (Tinctura Valerianae). W przypadku nadmiernej pobudliwości płciowej.7 1) wlać 15 g nalewki lub intraktu z korzenia waleriany. Nalewka kozłkowa. i przecedzić do termosu. Do butelki wina gronowego (0. odstawić na 10 min. KRWAWNIK POSPOLITY Achillea millefolium L Rośnie wszędzie. czy są to wyciągi alkoholowe czy wodne. Pić 1/2 szklanki 3 razy dziennie po jedzeniu w nerwicy wegetatywnej z zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi. Intrakt ze świeżych korzeni kozika działa silniej od nalewki. pobudzeniu nerwowym i trudności w zasypianiu. C i osłodzić łyżką miodu. Przecedzić i pić po łyżce stołowej 1-2 razy dziennie. Nervosan. Dorosłym podawać doustnie 20-60 kropli w kieliszku wody 3 razy dziennie po jedzeniu w stanach nerwowych i nerwicy wegetatywnej. Kozłek wchodzi w skład preparatów ziołowych produkowanych przez „Herbapol”.Zioła rozkurczowe. dwie łyżki ziół zalać w termosie 2 szklankami wody wrzącej i po zamknięciu odstawić na godzinę. 60 kropli nalewki kozłkowej dodać do szklanki gorącego mleka. ale nie podmokła i mająca dostatek azotu. Nervogran. ziela dziurawca i pozostawić na 14 dni. owoców kopru włoskiego i ziela dziurawca. Pomocniczo w stanach padaczkowych bez utraty przytomności po 1/2 l łyżeczce nalewki w 1/4 szklanki wody 3 razy dziennie po jedzeniu.

10-80 cm. Do celów leczniczych wykorzystuje się górne części pędów długości do 25 cm. pobudza czynności żołądka. poprawia przemianę materii. Popijać trzy filiżanki dziennie między posiłkami przez dłuższy czas na nieżyty i nerwice dróg trawiennych. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. garbniki. w smaku bardzo gorzki. blednicę. owrzodzenia goleni. prawie prostą łodygę. gojącym i przeciwzapalnym. Wyciąg wodny. azotu. Krwawnik ma mocno ziołowy zapach. hemoroidy. hamuje krwawienia. Na użytek zewnętrzny Jest znakomitym środkiem dezynfekującym. Stosuje się go jako lek na upławy. wpływa uspokajająco na macicę i jajniki. krwioplucie. pęknięcia sutka i na przetoki oraz na różne rany. hemoroidy. krwawnika zawiera m. 220 . szczególnie u młodych dziewcząt przy zbyt częstych i obfitych miesiączkach. kwas askorbinowy mineralne obfitujące w związki manganu. Można również zbierać i suszyć same kwiaty. ciemnozielone podwójnie pierzaste wiotkie listki. Ma bezogonkowe. Po ususzeniu otrzymuje się ziele krwawnika. na kurcze o charakterze sercowym. pięciopłatkowe zebrane w bal-daszki kwiatki. zapalenie skóry i śluzówek. 30 g baldaszka kwiatowego na litr wody wrzącej. Zazwyczaj jest wielkości o września. zimnicę. Kwitnie od lipca do późnej jesieni. działa przeciwczerwiowo (robakobójczo). charakteryzuje się gęstym ulistnieniem i aromatycznym zapachem. cholinę. bóle reumatyczne. działa wykrztuśnie i przeciwzapalnie. Ziele oraz sole fosforu. białe. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Krwawnik wzmacnia działanie gorzkie i ściągające. Stosować 2-3 g dziennie na hemoroidy. drobne. flawonoidy. pewne ilości olejku eterycznego. dermatozy.wych. kamicę żółciową lub moczową. astmę. ma właściwości żółciopędne i moczopędne. sprzyja menstruacji. naciągać 120 min. które należy ścinać od czerwca do w czasie rozkwitania. potasu.in.

20 g. 100 g świeżych liści krwawnika. pić przy przekwitaniu na nadmierne poty. W zaburzeniach miesiączkowania i dla usunięcia z organizmu związków toksycznych pić trzy razy dziennie po 2/3 szklanki naparu. 100 g ziela krwawnika. 50 g ziela tasznika. 5.15. 4. jak choroba wrzodowa. stosować w przewlekłych zaburzeniach trawiennych z krwawieniem. Wyciągi z kwiatów można podawać doustnie w stanach nieżytowych przewodu pokarmowego nawet wówczas. kolana. i przecedzić. kłącza kozłka . Stosować 20-30 kropli trzy razy dziennie. Odstawić na 15 min. ziela dziurawca . Na użytek zewnętrzny Zebrane do butelki baldaszki kwiatu krwawnika zalać wódką żytniówką 2 cm powyżej ziela. Dwie części ziela krwawnika i po jednej części ziela rdestu ostrogorzkiego i kory kasztanowca użyć do sporządzenia naparu. Napar z ziela.20. zmiksować lub odcisnąć w sokowirówce. Odwar z ziela krwawnika . Odwar z mieszanki ziół krwawnika. 50 g ziela rdestu ostrogorzkiego. korzenia biedrzeńca. 600 g wody. ziela bratka. Pić 3 razy dziennie porcjami w stanach zapalnych przewodu pokarmowego. 6. 221 . Przechowywać w lodówce. Otrzymany sok przecedzić i dodać dla utrwalenia jedną część spirytusu 95 procentowego na 4 części soku. Uwaga. Napar z kwiatów.40 g. także nadgarstki przy zwyrodnieniach gośćca. ziela srebrnika . Może także zastępować rumianek. ziela tasznika . Świeży sok z ziela osłodzony miodem i rozprowadzony mlekiem pić na czczo po 23 łyżki dziennie przy wszelkiego rodzaju awitaminozach. który polecam przy hemoroidach (trzy razy dziennie po pół szklanki). A oto kilka recept z zastosowaniem krwawnika 1.2 części oraz po jednej części kłącza tataraku i nasienia kozieradki popijać na wzmożenie potencji przed 60 rokiem życia. Łyżkę kwiatów krwawnika zalać wrzątkiem z półtorej szklanki i naparzać pod przykryciem l5 min. owrzodzenia jelita grubego i hemoroidy. Odstawić na 15 min. Łyżkę ziela zalać wrzątkiem w ilości półtorej szklanki i naparzać pod przykryciem 15 min. kory kruszyny i liści mięty w równych ilościach stosować przy zaparciu przewlekłym. Napar ten można stosować do płukania w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła. Stosować 20-30 g dziennie. do sporządzania przymoczek i przemywania oczu. Napar z ziela krwawnika . Kwiaty krwawnika można stosować podobnie jak ziele. kłącza tataraku . Gotować do konsystencji syropu. gdy nastąpiło uszkodzenie błon śluzowych. ziela jemioły . 2. Sok na spirytusie.Tinktura. Pić trzy razy dziennie po łyżeczce w 1/4 szklanki wody lub soku owocowego. zaparzyć l 1/2 łyżki ziół na l 1/2 szklanki wrzątku do termosu. kwiatu rumianku. 1200 g cukru. 500 g świeżo zebranego.20 . ziela drapacza. 3. kwitnącego ziela przepuścić przez maszynkę. zmieszać. Sok ten zachowuje wszystkie właściwości lecznicze przypisywane krwawnikowi.30. co wywołuje miesiączkowanie.16. napar popijać trzy razy dziennie po pół szklanki od chwili zajścia w ciążę (przy ronieniu nawykowym). Stosować do wcierania w chory kręgosłup. Mają one jednak silniejsze działanie przeciwzapalne i rozkurczowe. Syrop.

Do kąpieli brać 2-3 garście ziela na 2 litry wody. świerzbiączki i kontaktowego zapalenia skóry. zawierający do 60 proc. Digestosan. dobrze się resorbuje. Ziele lawendy charakteryzuje się swoistym przyjemnym zapachem. Podany doustnie działa silnie na przewód pokarmowy. hamują nadmierny rozwój flory bakteryjnej. wyprysku alergicznego. Kwitnie od czerwca do września. z którego jest pozyskiwany olejek lawendowy. Głównym składnikiem lawendy jest olejek eteryczny. a w smaku jest gorzkie i szczypiące. Pulmosan. Krwawnik wchodzi w skład następujących preparatów produkowanych przez „Herbapol”: Cholagoga II. działają moczopędnie. częściowo przez płuca z wydychanym powietrzem. Postępować tak trzy razy dziennie w leczeniu pokrzywki. działają znieczulająco i antyreumatycznie. a wytworzoną pianę rozprowadzić cienką warstwą. w tym i w Polsce. sprzyjają wydzielaniu soków trawiennych i wzmagają ruchy perystaltyczne jelit. „Herbapol”) w aerozolu stosować w sposób następujący: zmienioną chorobowo skórę spryskać z odległości kilku centymetrów.Do stosowania zewnętrznego sporządza się napar z dwu łyżek ziela na jedną szklankę wody. lecz znacznie silniejsze. przeciwdziałają wzdęciom i bólom brzucha spowodowanym nagromadzeniem gazów. Sanofil (prod. Pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego. Sklerosan oraz Calmagina. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Kwiaty lawendy maja właściwości antyseptyczne i bakteriobójcze. octanu linalolu. jest znaną od stuleci rośliną leczniczą. wiatropędnie i napotnie oraz żółciotwórczo. uspokajają akcję serca i podnoszą jego odporność. LAWENDA LEKARSKA Lavandula officinalis Chaix ex Villars Lawenda lekarska dość powszechnie uprawiana w krajach europejskich. jest wydalany częściowo z moczem. Nervosan. Kwiatostany ścina się półtora tygodnia po rozwinięciu pierwszych kwiatów. Są one surowcem leczniczym. 222 . Olejek lawendowy wywiera jakościowo takie samo działanie jak kwiaty. Rektosan.

Olejek lawendowy stosuje się rzadko i raczej jako lek pomocniczy w zakażeniach oskrzeli. Wyciąg z kwiatów lawendy jest składnikiem kropli Nervosol. żmij (leczenie pomocnicze). SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. rzeżączka. nadmierna pobudliwość. do inhalacji lub w aerozolu w nieżycie jamy ustnej. skąpomocz. Pić dwie szklanki dziennie między posiłkami jako lek wiatropędny lub uspokajający. zapaleniu korzonków nerwowych. pozostałość po paraliżu. choroby infekcyjne. wzdęcia jelitowe. zgorzelinowe). wątłość dziecięca. upławy białe. Nie należy stosować olejku lawendowego w ostrych i podostrych zapaleniach żołądka. wrzody na nogach (proste i zakażone. Na użytek zewnętrzny Rany różnego rodzaju. rozszerzając naczynia włosowate. ukąszenia owadów. Przeciwwskazania. zapalenie pęcherza moczowego. pobudzenie nerwowe. gojący. bezsenność. egzemy chroniczna lub okołoodbytowa. wegetatywne nerwice. migreny. a olejek lawendowy zasypki Mykodermina. upławy białe. kroczowa. oparzenia. 223 . zawroty głowy. pasożyty jelitowe. zapalenie oskrzeli. mdłościach (szczególnie nerwicowych). miesiączkowanie bolesne i skąpe. dur. jelit i wyrostka robaczkowego. Reguluje nerwowy układ skórny. dolegliwości płucne.Na użytek zewnętrzny Lawenda może być użyta jako środek antyseptyczny. gruźlica. odkażający. biegunka. robaki. gardła. w krwawieniach w przewodzie pokarmowym. dolegliwości dróg oddechowych. przetoka odbytu. pasożytobójczy i owadobójczy. Naciągać 10 min. dolegliwościach serca i uderzeniach krwi do głowy. skrofuły (gruźlica węzłów chłonnych). zmniejszenie łaknienia u dzieci. kaszel napadowy. oskrzeli i przewodów nosowych. 5 kropli olejku na cukrze poprawia apetyt i trawienie. trądzik młodzieńczy i różowaty. zwiotczenie żołądka i jelit. drgawki. chorobie wrzodowej czynnej. puchlinie wodnej. Działa moczopędnie. Nalewka alkoholowa. jako środek przeciw przewlekłym bólom mięśniowym i stawowym. histeria. wszawica. grypa. świerzb. usuwa mdłości. działa przeciwbólowe. nadciśnienie. łysienie. skurcze mięśni. nieżycie oskrzeli z rozedmą. nieżycie u palaczy tytoniu i w początkowym okresie ropnia płuc. reumatyzm. gorączka z osutką (z wypryskami na twarzy). blednica. młodzieży i osób starszych. 40 kropli trzy razy dziennie na łyżce przegotowanej wody. Użyta do okładów bądź kąpieli drażni nieco skórę. poważnych schorzeniach wątroby i nerek. ugryzienie zwierząt. depresja. l łyżeczka kwiatów na szklankę wrzątku. W tych przypadkach stosuje się napar kwiatów. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma. a także przy nieżytach i zaburzeniach dróg trawiennych.

jagody jałowca. 10 g lawendy oraz po 5 g kwiatów kaczeńca błotnego. liść melisy. Stosować na egzemę suchą. W równych ilościach kwiat lawendy. Napar przy nerwicy serca. ziele bazylii. Popijać porcjami w ciągu dnia. liść mięty. w litrze wody. ziele dziurawca. Garść kwiatów gotować przez 10 min. kwiat ślazu dzikiego. siemię lniane. Dodać litr wody i stosować do irygacji przy upławach. Napar z pięciu kwiatów. Stosować l łyżkę ziół na szklankę wrzątku. kwiat bzu czarnego. 2-5 kropli z miodem lub roztworem alkoholowym używać dwa razy dziennie jako środek znieczulający. ze 100 g olejku lawendowego oczyszczonego z terpenów i 900 g siarkorycynianu sodu. Mieszankę (2 proc. Garść kwiatów wsypać do 0. ziele jemioły. kwiat wrzosu. ziele dziurawca.Olejek eteryczny. ziele krwawnika. kwiat tarniny. Gram olejku wzięty na czczo hamuje wrażliwość nie naruszając sprawności intelektu. kłącze tataraku. kłącze tataraku. Kwiat lawendy. a także jako środek moczopędny. Kwiat lawendy. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki naparu. Kwiat lawendy. 3. ogórecznika lekarskiego. we Francji. Zaparzać l łyżkę ziół na l szklankę wrzątku. ziele maliny. liść pokrzywy. Kwiat lawendy. ziele bukwicy. Alkoholat. kwiat tarniny. do wcierań i przemywań. anyż. 4. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki naparu. liść szałwii. co jest praktykowane m. Napar na wrzód żołądka. ziele nostrzyku. ziele glistnika. ziele przełącznika. Stosować l łyżkę mieszanki na l szklankę wrzątku. liść mięty. Kwiat lawendy. 6. liść podbiału. ziele tasznika.in.5 l oleju z oliwek i trzymać w kąpieli wodnej przez dwie godziny. liść szałwii. Na użytek zewnętrzny Odwar. 7. Maść.) można używać do rozpylania w lokalach użyteczności publicznej. Napar przy migrenie. 224 . (Jedna część lawendy + 5 części spirytusu). Napar przy dychawicy oskrzelowej. 2. ziele rzepiku. korzeń prawoślazu. przesączyć przez płótno. w równych ilościach. po czym wlać do kąpieli. Kwiat lawendy. Napar przy nadciśnieniu. 8. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po l szklance. Napar przy opuszczeniu żołądka i przeczulicy. żarnowca i bratka polnego. 5. ziele macierzanki. nasienie kozieradki. Zaparzać garść ziół na litr wrzątku. Napar przy nerwicy żołądka. Do przemywania i bandażowania ran (także po oparzeniach) stosować mieszankę wodną o stężeniu 2-4 proc. Płyn (napar) do kąpieli dla otyłych. Łyżkę tej mieszanki wsypać do szklanki wrzątku. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki naparu. kwiat ruty. Wypijać dwie szklanki dziennie przy chorobach infekcyjnych i gorączkach napadowych. naciągać 10 minut. Stosować na reumatyzm. Recepty z wykorzystaniem kwiatów lawendy bądź olejku 1. Kwiat lawendy. korzeń mniszka. Pić w równych ilościach dwa razy dziennie po 1/2 szklanki naparu. Macerować przez jedną noc.

12. Otrzymuje się ją z mieszanki 60 g świeżych liści lawendy i litra 40 proc. liść rozmarynu. LIPA SZEROKOLISTNA Tilia platyphyllos Scop. 10. Lotne wydzieliny olejku lawendowego (opary) niszczą w ciągu dwunastu godzin pneumokoki i paciorkowce. Krem przeciwko świerzbowi. do aromatyzowania pościeli i kąpieli oraz zabezpieczenia tkanin przed molami. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po l szklance. gronkowca i dyfterytu. a w stężeniu 5 proc. W starożytności. Pić dwa razy dziennie po l szklance naparu. co należy macerować przez miesiąc. cytrynowego. kwiat tarniny. szczególnie popularnych na niżu. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem i na noc po 1/2 szklanki naparu. alkoholu. korzeń łopianu. . 10 g tlenku cynku. Kwiat lawendy. Na zakończenie tego artykułu o właściwościach leczniczych lawendy dodajmy kilka jeszcze informacji. występuje także często w parkach. a także na miejsca stłuczone. drobnolistna dwa tygodnie wcześniej. Suszony kwiat lawendy może być stosowany jako środek przeciwko wszom. natomiast przy stężeniu 0. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po l szklance naparu. cynamonowego i goździkowego + wazeliny białej. W lecznictwie ludowym olejek lawendowy używany jest do wcierań w bólach mięśniowych. 11. Lipa szerokolistna zakwita w początkach lipca. dzięki czemu zbiór kwiatów z obu gatunków nie nakłada się w czasie. korzeń lubczyka. Właściwości antyseptyczne olejku lawendowego są silniejsze niż fenolu. olejku miętowego i alkoholu w równych ilościach. Warto wiedzieć.5 proc. l g lawendy bezterpenowej. Środek na ukąszenia owadów. zapaleniu krtani i płuc. 225 . 15. LIPA DROBNOLISTNA Tilia cordata Mili. kłącze kozłka lekarskiego.9. Napar przy schizofrenii. 13. Miejsce ukąszenia smarować mieszanką olejku lawendowego. Krem do smarowania pęknięć odbytnicy. szyszki chmielu.2 proc. Lipa należy do roślin miododajnych wysoko cenionych przez pszczelarzy. a następnie odfiltrować przez czystą watę i lejek. kwiat głogu. Kwiat lawendy. zabija bakterie tyfusu. drzew przydomowych i przydrożnych. Kwiat lawendy. stosowano wodę lawendową. Napar przy padaczce. ziele ruty. 4 g azotanu bizmutu. kwiat wrzosu. 14. dotknięte paraliżem.bakterie gruźlicy. krezolu i gwajakolu. koszyczki rumianku aa 50. liść melisy. zwichnięcia. liść mięty. 5 g oleju wazelinowego. Napar przy histerii. liść melisy. Kwiat lawendy. liść rozmarynu.0. korzeń arcydzięgla. 15 g białej wazeliny. że olejek lawendowy w stężeniu 4. miętowego. W Bułgarii stosuje się olejek lawendowy w stomatologii oraz do inhalacji przy nieżycie nosa. Napar przy bezsenności. Po jednym gramie następujących olejków: lawendowego. Należy do pospolitych. liść orzecha włoskiego. stawowych i zapaleniu korzonków nerwowych. liść pokrzywy. do leczenia zapalenia powiek.

Odstawić. Popijać 3 razy dziennie. i przecedzić. Zmieszać kwiat lipy. histeria. migrenie. Łyżkę mieszanki zalać szklanką wrzątku i naparzać pod przykryciem 15 min. przecedzić. Po 226 . Odstawić na 10 min. Zioła zalać dwoma litrami wrzącej wody i pozostawić na parze pod przykryciem na pół godziny. kaszlu.Surowcem leczniczym jest kwiatostan. Napar. wskazany jest na wzmożenie krzepliwości krwi. Zalać 2 łyżki ziół dwiema szklankami wrzątku i postawić na parze pod przykryciem na 15 min. 30 g rozdrobnionego kłącza tataraku oraz po 20 g kwiatów lawendy i kwiatów lub ziela wrzosu. niestrawność. plamach wątrobowych. SPOSOBY UŻYCIA Napar. WSKAZANIA LECZNICZE Skurcze. miażdżyca. Pić 1/3 szklanki 3 razy dziennie po posiłkach w stanach pobudzenia nerwowego. używany najczęściej w postaci naparu. ziele szałwii. gorączka nosa. wykazuje właściwości napotne. kłącze pięciornika w równych ilościach. konwulsjach. piegach. wymiotach nerwowych. astmie. Kwiat lipy. jednocześnie przyjmować wit. Kwiatostany mają przyjemny. nerwice. Zioła napotne. kwiat bzu czarnego i owoc berberysu lub kłącze perzu. infekcje dróg oddechowych. który zbiera się wraz z szypułką i przykwiatkiem w formie lancetowatego listka. Zmieszać 50 g kwiatów lipy. Napar z kwiatów lipy z liśćmi pomarańczy. Ciepłe wypić wieczorem przed snem. moczopędne. C. dodać 2 łyżki syropu malinowego. korzeni kozłka i liści melisy. bezsenność. Pić przy nerwicy. C i polopirynę S lub scorbolamid. w smaku są śluzowate słodkie. Pozostać w kąpieli 20 min. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Kwiatostan. W miękiszu komórki kwiatostanu znajdują się śluzowe gruzły szczawianu wapniowego. po 10 min. przeciwskurczowe. Zioła do kąpieli. bądź ogrzewać nie doprowadzając doi wrzenia. Przecedzić i wlać napar do wanny. gardła. ziele krwawnika. Pić 3 razy dziennie przy złej pigmentacji skóry. Wytrawione po odcedzeniu zioła umieścić w woreczku płóciennym. Zioła uspokajające. zawiązać i zanurzyć w wannie wypełnionej do 1/3 wodą o temperaturze do 40 st. Zmieszać po 20 g kwiatów lipy. Szczypta kwiatów na szklankę wrzątku (15-30 g na litr wody). delikatny zapach. Naciągać 10 min. uspokajające.

dezynfekcyjnie (dzięki zawartości związków fenolowych). Znanych jest szereg odmian. obniża ciśnienie tętnicze krwi. przy podrażnieniu i świądzie skóry. działa przeciwskurczowo. związki goryczkowe. Kuracja trwa 10-20 dni. do nadzienia mięsnego. do obmywań oraz irygacji. Wskazana jest do drenowania wątroby i żółci. Korzystnie jest wziąć wit. ma właściwości moczopędne. rozpuszcza kwas moczowy. wszystkich składników. usprawnia transpirację i ma właściwości przeciwskurczowe. tymol. Stosować jako odwar. Kwiat lipy stosuje się zewnętrznie do okładów na rany i wrzody oraz do płukania jamy ustnej przy stanach zapalnych. pielęgnowania cery. działa napotnie i często przerywa ostry nieżyt nosa. Powtórzyć po czterech miesiącach. 40 g drewna bez kory i rdzenia środkowego gotować w litrze wody. Rutinoscorbin i popić ciepłą herbatą z dodatkiem soku malinowego + szczypta imbiru + sok z 1/2 cytryny i cynamonu. a zewnętrznie jako zasypkę przy ropiejących i cuchnących ranach i wrzodach. z nasion otrzymuje się olej jadalny. Zawartość fenoli dochodzi do 60 proc. Macierzanka piaskowa należy do rodziny wargowatych (Labiatae) i ma zastosowanie jako przyprawa podobnie jak tymianek. usuwania piegów. Taka kąpiel działa uspokajająco. kwasy organiczne. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Ziele macierzanki stosowane wewnętrznie działa wykrztuśnie (drażni błonę śluzową żołądka. a jako surowiec leczniczy wykorzystuje się kwiaty i drzewo. aż zostanie 1/4 odwaru. a więc do rosołów. C. flawonoidy. Proszek z dodatkiem sproszkowanych liści szałwii służy także do czyszczenia zębów. MACIERZANKA PIASKOWA Thymus serpyllum L. garbniki.6 proc. zatruciach. Kwiat lipy wchodzi w skład Degrosanu i Pyrosanu produkowanych przez „Herbapol”. Główne związki: olejek eteryczny (do 0. Wypijać na ciepło w ciągu dnia podczas posiłku lub między posiłkami.wyjściu z wanny nie wycierać się. regeneruje skórę i czyni ją elastyczną. Posiekane listki można dodawać do sałaty. Z drewna lipowego uzyskuje się dobry węgiel rysunkowy. ściągające. Surowcem leczniczym macierzanki jest ziele. sosów gotowanych. W Polsce jest pospolita na niżu. karwakrol. Kąpiel oraz liście kwiatów lipy można stosować przy konwulsjach dziecięcych i zmęczeniu. wiatrach. sole mineralne. na piaskach i w lasach sosnowych. pobudza serce i nerwy (więc 227 . co wywołuje efekt wydzielniczy w oskrzelach). terpineol). Lipa dziki (Tilia silvestris) jest również rośliną leczniczą. Do użytku wewnętrznego stosuje się węgiel przynajmniej w godzinę po zażyciu środka przeczyszczającego. Węgiel lipowy (Carbo Tiliae). zażywać przy biegunkach. zawiera między innymi: p-cymen. ale owinąć prześcieradłem kąpielowym położyć do łóżka i ciepło okryć. przeciwzapalnie. ułatwia zasypianie. mięsa pieczonego i mielonego. Stosować 1-2 łyżki z mlekiem lub wodą.

nerwicy serca. biegunkach. szałwią. mimowolnego moczenia nocnego. krztuśca (koklusz). nagietek lekarski (kwiat). przewlekłego. jest zalecane na uszkodzony naskórek. nieżytom dróg oddechowych. dusznicy bolesnej. nieżycie żołądka. l łyżka ziela macierzanki na 1. dla dzieci cierpiących na krzywicę lub skrofulozę. do przemywania oczu noworodkom w stanach zapalnych. Ziele macierzanki. przy kurczach jelitowych. kamicy nerkowej fosforanowej i węglanowej. liść szałwii. ostrego swędzenia warg sromowych i przedsionka pochwy (kompresy). Napar na zapalenie okostnej zębowej. glistach. niedokrwistości. Napar macierzanki jest stosowany w przypadku upartego. artretyzmie. wapnia oraz potasu. niewydolności wieńcowej. E. zranienia. W tym ostatnim przypadku można popijać 2 łyżeczki octu jabłkowego z l łyżeczką miodu na szklankę wody cieplej (nie gorącej). Ks. a do tamponowania i irygacji dodawać krwawnik pospolity (kwiat). nostrzykiem żółtym.nieznacznie ściągające. wzdęciach. niedomodze wątroby. zapalenia przydatków. nieżycie dróg oddechowych. sromu i pochwy . odcedzić i popijać do 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie na pół godziny przed posiłkiem. a na błony śluzowe jamy ustnej. oparzenia. dla poprawienia krążenia. Stosowane zewnętrznie działa bakteriobójczo. bronchitach i astmie. naciągać 10 minut. zwiotczenia żołądka. niedokrwistości. biegunkach. chorobom pęcherza. blednicy. gardła. Czesław Klimuszko stosował ziele macierzanki do leczenia rozedmy płuc i nieżytu oskrzeli. babkę wąskolistną (lancetowatą). blednicy. dychawicy sercowej. reumatyzmie. D. ukłucie owadów. bronchitach i astmie. przy ischiasie. nadmiernym wydzielaniu żółci. Napar do płukania ust i do obmywań przygotować z rumiankiem. przeciwzapalnie. nadmiernym wydzielaniu wątroby. kurczach jelitowych. suchego kaszlu. świądu (stosować kąpiele). niedokwaśność. nieżytom żołądka. Napar macierzanki działa jako środek wykrztuśny i powiększający łaknienie lub po posiłku jako środek wiatropędny. liść mięty. kwiat rumianku. puchlinie wodnej. biegunkach. Ziele wchodzi w skład Septosanu. Napar dodaje się do kąpieli wzmacniających dla nerwowo wyczerpanych. Przy zapaleniu okostnej należy uzupełnić niedobór witaminy A. przy przewlekłym suchym kaszlu (inhalacje z naparu). Zwykle wchodzi w skład wieloziołowych mieszanek. Płukać zęby co kwadrans ciepłym naparem. wzdęciach. chorobach pęcherza moczowego. przeciwko puchlinie wodnej.5 szklanki gorącej wody. Macierzanka jest rzadko używana osobno.zalecane przy neurastenii). lipę drobnolistną 228 . niedomodze wątroby.

nieżyt żołądka i jelit. Także do smarowania miejsc stłuczonych i spuchniętych.lub szerokolistną. Jest gotowa maść majerankowa. SPOSÓB UŻYCIA Maść. Wprowadzać na waciku do nosa kilka razy dziennie lub na noc przy katarze przeziębieniowym i przy bólach głowy spowodowanych zapaleniem zatok bocznych nosa. przewlekły katar nosa oraz przewlekłe zapalenie zatok bocznych nosa. kurcze trawienne (połykanie powietrza). WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma. Napar taki można dodawać do kąpieli dla rekonwalescentów i osób starszych. cechuje się właściwościami wzmacniającymi i nieco wzbudza czynność płciową. zapalenie przewodów nosowych i niedrożności nosa przy oddychaniu. wycieńczenie. sosnowego lub jałowcowego w proporcji jedna kropla na l dag maści. U nas występuje w uprawie. Na użytek zewnętrzny Brak sił. nerwobóle reumatyczne. nadmierna wrażliwość seksualna. wątłość. MAJERANEK OGRODOWY Origanum majorana L. neurastenia. a następnego dnia przetopić i odcisnąć przez gęste płótno zielonkawy tłuszcz. Pyłek kwiatowy z macierzanki jest bardzo korzystny dla usprawnienia krwiobiegu. kurcze mimiczne. Ponadto wzmacnia działalność umysłową. świetna przy katarach nosa u dzieci. Otarty z łodyg majeranek utrzeć pół na pół ze smalcem. Pyłek z macierzanki z miodem jest również stosowany przeciw kaszlowi i jako środek antyseptyczny. Majeranek towarzyszy człowiekowi od niepamiętnych czasów. Suszone ziele używane jest jako przyprawa. zapalenie tętnic. 229 . obawy. do którego można dodać olejku majerankowego. bezsenność. migrena. Właściwości lecznicze ma całe ziele majeranku. Majorana hortensis Moench. niezrównoważenie psychiczne. kurcze dróg oddechowych. paraliż. lęki. ogólne osłabienie.

Popijać 2-3 razy dziennie przy przeziębieniach. serce. kapusty. Owocem melisy jest rozłupnia zawierająca do 20 proc.0 g. Wyciąg wodny. niszczy zarazki gruźlicy i wirusy grypy. suchym i ciemnym.0 g. jest wskazana w chorobach żołądka. zaflegmieniu płuc. ziele szanty 40. W Polsce jest uprawiana przez pszczelarzy oraz na plantacjach zielarskich. tłuszczu. Popijać 2-3 razy dziennie przy przeziębieniach. sałatek. które wykorzystywane są także w przemyśle kosmetycznym. Wyciąg wodny: 50 g majeranku oraz po 25 g kozika lekarskiego i sałaty głowiastej. Ziele majeranku wchodzi w skład mieszanki wiatropędnej dla dzieci wraz z rumiankiem. Stosować 3-4 krople 2-3 razy dziennie z miodem. Olejek majerankowy kupowany w aptece. poprawia apetyt i trawienie. Wąchanie naparu z majeranku przeciwdziała katarowi. Ziele majeranku. Surowcem leczniczym są górne części łodygi z kwiatami oraz liście.4 proc. które należy zbierać przed okresem kwitnienia i ponownie w sierpniu. układ trawienny oraz przeciwskurczowo i rozkurczowo na mięśnie gładkie jelit. Pół łyżeczki ziela na pół szklanki wrzątku. Ta ciepłolubna. 300 kropli nalewki z arniki ze 100 ml wyciągu wodnego z majeranku używać po l łyżeczce 2 razy dziennie przy artretyzmie. macicę. Liście i ziele. tysiącznika oraz kłącze tataraku i koper po 10. koprem ogrodowym. kolce jelitowej. braku apetytu i przy każdym objawie niestrawności. Popijać przy nadkwasocie napar z l łyżki mieszanki. Działa wzmacniająco na mózg. 50 kropli olejku z majeranku. Napar. należy przechowywać w miejscu chłodnym. 5-20 g dziennie można stosować dodatkowo z innymi lekami przeciwskurczowymi. krwawnika. wieprzowiny. Popijać 1-3 łyżeczki przed snem na bezsenność i lęki. Olejek o stężeniu 0. Brać l łyżeczkę z naparem przed snem. po 25 g cukru i laktozy. w neurastenii. przyjemnym zapachem cytrynowym i lekko gorzkawo-korzennym smakiem pochodzącym z olejku eterycznego wydzielanego przez liście z gruczołów zawierających do 0. substancji zapachowych. Jest 230 . WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Melisa działa uspokajająco w niektórych postaciach astmy. Majeranek zmielony z kminkiem dodawać do grochu. Naciągać 10 minut. MELISA LEKARSKA Melissa officinalis L. Napar z majeranku słodzonego wpływa korzystnie na jakość głosu u śpiewaków. nerwicach serca.Napar. charakteryzuje się silnym. Olejek przeciwskurczowy. miętą. fasoli. Liście melisy są bogatsze w substancje czynne niż pędy. Dorasta do 125 cm wysokości. zmniejsza napięcie mięśni jelita grubego. pochodząca z rejonu śródziemnomorskiego bylina z rodziny wargowych. kwitnie w lipcu i sierpniu. Naciągać 10 minut. razowego chleba. korzeniem lubczyka.4 proc. babką zwyczajną. hyzopem lekarskim i zielem lebiodki.

menstruacja bolesna. niedowładzie nerwowym pochodzenia reumatycznego. Jest środkiem przeciwwymiotnym u kobiet ciężarnych oraz mlekopędnym. melancholia. przeciwczerwiowo.środkiem pobudzającym fizycznie i umysłowo. l łyżkę wierzchołków melisy z kwiatami zalać l 1/2 szklanki wrzątku. granulat Nervogran. łagodzi bóle menstruacyjne i wpływa regulujące na menstruację. 231 . Znosi nadmierną fermentację i wzdęcia. w sprzedaży są herbatki ekspresowe Melissa-fix). astma. Wywar. słabe przyswajanie składników pokarmowych. Napar lub sproszkowane ziele (po łyżeczce) stosować 2-3 razy dziennie przy blednicy. nerwobóle twarzy. Napar. wymiotach ciężarnych. wrzody. nasenne oraz przeciwzapalne. urazy. wzmacnia pamięć. Popijać 2 razy dziennie po 1/2 szklanki. zapalenie jajników. choroby żołądka. przeciwdziała niedokrwistości. W podobny sposób stosuje się torebki ekspresowe z melisy. braku mleka u karmiących. niedokrwistość. bóle gośćcowe i reumatyczne. wyciąg płynny jest składnikiem kropli Nervosol. zawroty głowy. epilepsja. anemia. zębów. Działa przeciwbólowe. a więc wpływa na przedłużenie życia. przeciwbakteryjnie. drgawki dziecięce. Wykazuje także słabe działanie moczopędne. napady nerwowe. bezsenność. kolka jelitowa. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Migrena wywołana złym trawieniem. ucha. pobudliwość. SPOSÓB UŻYCIA Liście melisy wchodzą w skład preparatów i mieszanek ziołowych (Nervosan. neurastenii. spazmy. skąpe miesiączkowanie. stany zapalne dróg żółciowych i trzustki. rany. bóle serca.. depresja. Popijać do trzech łyżek dwa razy dziennie jako środek uspokajający i rozkurczowy. głowy. skurcze. Jedną łyżkę melisy zalać w termosie szklanką wrzątku i naciągać przez l godzinę. nadmierne bicie serca. naciągać 10 min. przeciwwirusowo. szum w uszach. Jest środkiem napotnym i wiatropędnym. uczucie niepokoju. Na użytek zewnętrzny Ukąszenia owadów. niestrawność. omdlenie. zaniki pamięci. Zmniejsza nadpobudliwość płciową. gotować 1-3 min.

zależnie od zaawansowania schorzenia. Po 25 g liści melisy i rozdrobnionego korzenia biedrzeńca. Zamknąć termos. 232 . przecedzić. Popijać po przecedzeniu pół szklanki 2 razy dziennie po jedzeniu. Popijać po kieliszku raz dziennie jako środek pobudzający łaknienie. Jest to płyn zawierający wyciągi z melisy. Przecedzić. dzieciom należy podawać odpowiednio mniej. Półtorej łyżki naparzać w 2 szklankach wody wrzącej w termosie przez 2 godziny. Preparaty z ziela melisy stosowane w zalecanych dawkach nie wywierają działania szkodliwego. 40 g zmiażdżonej gałki muszkatołowej. rozlać do butelek. po 15 g ziela dziurawca i ziela bożego drzewka oraz 10 g szyszek chmielił i liści mięty. zakorkować. lawendy. a także w przypadkach bolesnego miesiączkowania oraz kurczów mięśni. potrząsać zawartość raz dziennie. W stanach zwiększonego napięcia nerwowego. arcydzięgla i szyszek chmielu. Mieszanka o działaniu uspokajającym i nasennym. 26 g rozdrobnionych liści melisy macerować 3 dni w pół litra białego wina gronowego. przed snem. Nie zaleca się popijania melisy w przypadku upałów i nadmiernego pragnienia.Wino melisowe. Macerować 9 dni. Na skutek stresów przewód ten spazmatycznie zamyka się i wówczas żółć oraz sok trzustkowy wracają swoimi przewodami w kierunku wątroby i trzustki wywołując ich stany zapalne. Przecedzić i dodać 350 g wody destylowanej. Woda melisowa. poprawiający pracę żołądka oraz jako środek przeciwskurczowy otwierający wspólny przewód idący z wątroby i trzustki do dwunastnicy. Melisy można używać do sporządzania mieszanek ziołowych. Po 25 g liści melisy i kwiatów rumianku. wypić całość na 2 godz. Pół łyżki ziół zalać szklanką wrzątku i naparzać pod przykryciem 15 min. chłodzące i kojąco. Mieszanka o działaniu przeciwnerwicowym. kwiatów nagietka. Oto kilka recept 1. 3. po 15 g rozgniecionego owocu głogu i ziela serdecznika oraz po 10 g ziela jemioły i ziela srebrnika. Mieszanka do leczenia nerwicy serca. 4. Popijać po 2 łyżki 3 razy dziennie jako środek uspokajający i przeciwskurczowy. rozdrobnionego korzenia arcydzięgla i korzenia kozłka oraz rozgniecionych owoców kopru włoskiego. odstawić na godzinę. Na użytek zewnętrzny Okłady z naparu ze świeżej melisy stosuje się na rany. Półtorej łyżki ziół zalać w termosie 2 szklankami wody wrzącej. Po 24 godzinach przefiltrować. 16 g korzenia arcydzięgla i 125 g skórki pomarańczowej. potrząsać raz dziennie. stosownie do wieku. Po 26 g melisy i ziela krwawnika oraz po 10 g liści pokrzywy. Dorosłym zaleca się 30 kropli na ćwierć szklanki wody trzy razy dziennie po jedzeniu (w razie potrzeby dawkę można zwiększyć do jednej łyżeczki przed snem). 2. uczucia niepokoju i przy trudnościach z zasypianiem można stosować Nervosol. 4 g sproszkowanego cynamonu i 2 g goździków. Zakorkować naczynie i macerować 8 dni. co działa uspokajająco w przypadku schizofrenii i innych zaburzeń układu nerwowego. zalać mieszankę składającą się z 500 g liści i kwiatów melisy. co działa Jęcząco. Przecedzić przez płótno i dodać 200 g kolendry. Odwar z melisy można dodawać do kąpieli. Olejek z melisy służy do wcierań przy migrenie oraz na bolące miejsca reumatyczne. Trzema litrami wina alkoholizowanego o mocy do 30 proc. Popijać po pół szklanki 3 razy dziennie po posiłkach. kozłka lekarskiego.

Stanisław Kohlmünzer w swoim podręczniku „Farmakognozja” podaje. sosów. C). Kompres z liści melisy stosuje się na sutek przy zastoju pokarmu u matki karmiącej. kwas askorbinowy (wit. Liście melisy służą jako przyprawa do zup. Surowcem leczniczym są liście. do aromatyzowania octów.Na ukąszenie os przykładać sok ze świeżej melisy. do koktajlów. napar. do napojów owocowych. Nervosan. rośliną z rodziny wargowych występującą w kilku odmianach i formach uzyskanych drogą hodowli. sałat i potraw z drobiu. do kwaszenia ogórków i pomidorów. wątroby. toteż uczniowie rzymskich filozofów zwykli nosić na głowie wianki ze świeżych roślin. Digestosan. pastylki. mięta zajmuje pierwsze miejsce. wodę miętową. mięsa i grzybów. Liście mięty pieprzowej są składnikiem granulatów Cholegran. także m. a także na wybroczyn krwawe. Pliniusz uważał. karoten. likierów. betainę oraz śladowe ilości olejku jasmonu. do śledzi marynowanych. Mięta należy do najbardziej popularnych roślin leczniczych. 233 . pobudza wydzielanie soku żołądkowego i żółci w wątrobie. że spośród ponad 20 roślin leczniczych uprawianych w Polsce na większą skalę. który występuje głównie w młodych liściach nadając im charakterystyczny. MIĘTA PIEPRZOWA Mentha piperita L. które zawierają mentol w olejku eterycznym. herbaty. Nervogran i Normogran oraz mieszanek Cholagoga 2. Olejek miętowy jest składnikiem granulatów Cholegran i Gastrogran. Z mięty otrzymuje się szereg preparatów. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Wyciąg z liści działa pobudzająco na układ nerwowy i wzmaga czynność wydzielniczą żołądka. drażetek Raphacholin i Raphalamid oraz pasty Fitolizyna. Mięta pieprzowa jest wieloletnią. że mięta pobudza działalność mózgu. kwitnącą od czerwca do sierpnia. Septosan i Tannosan. Normosan. np. rutynę. olejek i mentol. przyjemny zapach. Prof.in.

Przy bólach nerwowych. utratę łaknienia.ułatwia trawienie. Jako pasta do zębów i w postaci cukierków do ssania odkaża i odświeża usta. Mentol stosuje się zewnętrznie w bólach neuralgicznych i mięśniowych. po zastosowaniu na błony śluzowe nosa także chłodzące i zmniejszające obrzęki w nieżytach. a w szczególności w jelitach. Na użytek zewnętrzny Płukanie jamy ustnej i gardła naparem. umożliwia prawidłowy pasaż treści jelitowej i przeciwdziała zastojom żółci w pęcherzyku żółciowym. łagodzi bóle. Przy dużych dawkach ogranicza i hamuje senność. jelit i pęcherzyka żółciowego olejek miętowy jest składnikiem złożonych preparatów ziołowych. zaburzeniach miesiączkowania. działa wiatropędnie. SPOSÓB UŻYCIA Napar. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Liście mięty i ich wyciągi poleca się na zaburzenia trawienne np. lekko pobudza popęd płciowy. l łyżka liści mięty na l szklankę wrzątku. działa uspokajająco. W schorzeniach wątroby. w stanach nieżytowych przewodu pokarmowego. drażni zakończenia nerwowe. przy utrudnionym trawieniu tłuszczów np. Olejek miętowy działa tak samo jak liście. 234 . zmniejsza napięcie mięśni gładkich jelit i dróg żółciowych. niszczy bakterie. smarowanie maścią lub emulsją przy nieżycie nosa i obrzęku błony śluzowej i w niektórych chorobach skórnych. działa przeciwskurczowo i antyseptycznie ogólnie. zmniejsza ból i stan zapalny. wzdęcia. wywołuje uczucie chłodu. żółtaczce. Inhalacje w nieżytach gardła i oskrzeli. W postaci aerozolu jest bardzo silnym środkiem bakteriobójczym również dla szczepów antybiotykoodpornych. ma właściwości przeciwbólowe. w dwunastnicy. w nieżycie jamy ustnej. przeciwpasożytniczo. znieczula. przeciwskurczowo. reumatycznych stosuje się smarowanie olejkiem. przywraca prawidłowe ruchy perystaltyczne. przy nieprawidłowej fermentacji w jelitach. Olejek mięty stosuje się doustnie tylko w bakteryjnym zapaleniu dróg żółciowych. skurczu mięśni jelit i przewodów żółciowych. Popijać po 1/2 szklanki 2 razy dziennie w dolegliwościach wyżej wymienionych. opuchliźnie. biegunkach. migrenowych. gardła i krtani. lecz znacznie silniej. zawiesinę olejową w chorobach skórnych i świądzie. wymiotach. niszcząc drobnoustroje Gram-dodatnie i Gram-ujemne. obecności bakterii chorobotwórczych w jelitach. w kolce jelitowej. przy zapaleniu pęcherzyka żółciowego i przewodów żółciowych. pobudza łaknienie. wywołuje miesiączkę. zmniejsza wydzielanie mleka. np. nerwicach wegetatywnych. w kamicy żółciowej. przy lekkiej niewydolności wątroby i zbyt małym wytwarzaniu żółci. Na nie uszkodzoną skórę mentol działa przeciwświądowo. ułatwiając odejście gazów i zmniejszając wzdęcia. odstrasza owady. bóle brzucha. Na użytek zewnętrzny Działa antyseptycznie. osłabia bóle jelitowe. obniża nieco ciśnienie krwi.

korzeń omanu. Sproszkowany liść na wszystkie wyżej wymienione dolegliwości zażywa się 3 razy dziennie na koniec noża. Przecedzić i popijać na czczo rano l szklankę w ciągu 10 dni. Vialidol). Pić 2 razy dziennie l szklankę. Napar przy histerii. Mentholum Valerianicum. wycieńczonych chorobą. ziele glistnika. 3. Półsyntetyczna pochodna mentolu o działaniu uspokajającym. korzeń łopianu. liść bobrka 15 części. kora kruszyny. Gargarin. 2 razy dziennie szklankę naparu przy złej przemianie materii. Napar przy nerwicy żołądka. korzeń mniszka. Stosować przy cuchnięciu z ust. korzeń lukrecji. Stosować l część surowca na 5 części alkoholu. kwiat kocanki w równych ilościach. Naciągać na zimno 8 dni w 2 litrach wina czerwonego. kwiat kocanki 20 części. 8. W starożytności znane było działanie odkażające mieszanki złożonej z mięty. strączyny fasoli. ziele szanty. a także w zaburzeniach pokarmowych po l łyżeczce 2 razy dziennie. 4. w równych ilościach. olejek eteryczny miętowy + lawendowy + cytrynowy + goździkowy + cynamonowy po l g. Pić 2-3 razy dziennie po l szklance naparu. Macerować i łyżeczkę mięty w l szklance wody przez l godzinę. korzeń biedrzeńca. kwiat wrzosu. Te substancje działają odkażająco i hamują wzrost bakterii chorobotwórczych. Kąpiele. kwiat lawendy. Doustnie 20 kropli w kieliszku wody 3 razy dziennie na zaburzenia trawienne. Krople do nosa lub do inhalacji. Napar rano i wieczorem po l szklance przy żółtaczce. kora dębu. liść orzecha włoskiego. Ziele mięty. korzeń lukrecji. Recepty 1. 5. ziele macierzanki w równych ilościach. Łyżka drobno pociętego ziela. Bardzo dobrze 235 . tymianku i macierzanki. Przy nerwicy żołądka miętę z szałwią i dziurawcem należy popijać stale aż do zupełnego wyleczenia. 1/2 szklanki wody i tyleż wina. Liść mięty. Mentol (syn. anyż. Woda miętowa. Do nosa w nieżycie. Algorhin. Maść miętowa (mięta + kwas borny). w równych ilościach.Wyciąg alkoholowy z mięty. Stosować do płukanek. Liść mięty 50 części. ziele krwawnika. Ziele mięty lub liść (około 100 g zaparzyć dwoma litrami wrzątku) dodaje się do kąpieli dla osób nerwowo wyczerpanych. Na świerzb. jak również do kąpieli rozgrzewających dla reumatyków. l łyżka liści miętowych + rozmarynu + szałwii + bylicy pospolitej + nagietka. Krople i tabletki przy zaburzeniach neurowegetatywnych. Liść mięty. owoc kolendry 25 części. Stosować l łyżkę ziół na l szklankę wrzątku. Odwar przy zapaleniu nieżytowym jelit. Proszek do sporządzania płukanki do gardła. Liść mięty. szyszki chmielu. liść melisy. ziele piorunu. 7. 2. szałwii. gotować 5 minut. lub obsypanych liszajami. liść pokrzywy. 6. kłącze pięciornika. w równych ilościach. ziele szanty. Liść mięty. Przy zanikaniu miesiączkowania. Napar przy kamicy żółciowej (l łyżka ziół na l szklankę wrzątku).

gdyż podrażnia żołądek. MNISZEK LEKARSKI Taraxacum officinale Web. przemyśle spożywczym i cukierniczym. syrop z cukru 100 g. ból głowy. W gospodarstwie domowym stosuje się kiście kwiatu mięty jako przyprawę do serów.filtry nerkowe oraz uwalnia miąższ wątroby od toksyn. Czuwający w nocy mogą wypić wieczorem napar z mięty. Miód z mięty ma przyjemny smak i działa dezynfekujące na gardło i przewód pokarmowy. Działanie uboczne. herbatek i octu. Stosuje się w przypadku astmy. wole oczy) i jest pospolitym chwastem występującym w całym kraju. Wyciąg alkoholowy z mięty. Tylko w ilości nadmiernej olejek miętowy podany doustnie może wywołać wymioty. brodawnik. który ma działanie antyseptyczne i usuwa bóle miejscowe.5 godziny. papawa. Inhalacje z olejku. woda lipowa 120 g. nalewek. Dawka średnia 0. Stosuje się 20 kropli w l szklance wody osłodzonej. Przy dawce 0. świąd i przekrwienie skóry. paraliżu. do aromatyzowania sosów.3 g dziennie (45 kropli na l gram). Do celów leczniczych wykorzystuje się korzeń. zapalenia oskrzeli i zapalenia zatok przynosowych. niemocy płciowej . woda cynamonowa 50 g. Polewać całe ciało. Mięta. napojów. a w ślad za tym i serca. sinicę. do którego dodano napar z łyżeczki liści miętowych jest najlepszym środkiem przeciw robakom u dzieci. Stosowany zewnętrznie może wywołać pokrzywkę.ustala lekarz.jest dawać do ciepłej półkąpieli 0.5 kg drożdży piekarniczych. siedzieć w wodzie 30 minut. podobnie jak kasztan i gorczyca. Alkohol miętowy i anyżowy po 15 g.4 proc. U niemowląt i u małych dzieci wyciek z nosa. Poza lecznictwem olejek miętowy używany jest w perfumerii. neutralizuje bakcyla gruźlicy. zatrzymanie oddechu. 236 . a po dużych dawkach zachwianie równowagi i głęboki sen. Napój żołądkowy. Olejek lotny może być stosowany kilka razy dziennie do 5 kropli jako napój z miodem. Dawkowanie leków z mięty przy kołataniu serca. sałat. skurcz głośni. ból brzucha. rybnych. Z wychłodzonego olejku eterycznego mięty wydzielają się kryształy służące do produkcji alkoholu miętowego. Liście mięty usmażone w cukrze + białko jaj stanowią ulubiony przysmak dzieci. działa promieniująco. win. Mniszek jest rośliną żółciopędną bardzo korzystną dla chorych na wątrobę. syrop cynamonowy 10 g. wilczy ząb. Miętę używa się przy wypieku pieczywa i do sporządzania kwasu chlebowego. Dodanie liści mięty do mleka zapobiega jego skwaśnieniu. drżeniu rąk. Odwar z mchu korsykańskiego. zawrotach głowy. potraw mięsnych. Popijać łyżeczkę.25-0. Alkohol miętowy 20 g. ale stosowany wewnętrznie musi być dawkowany. warzywnych. Popijać łyżeczkę na cały dzień w dwóch porcjach. Olejek eteryczny z mięty zabija gronkowce w ciągu 3. Nosi różne nazwy lokalne (dmuchawiec. Sos miętowy jest przyprawą do dań mięsnych i warzywnych. kwiaty i liście. Eliksir pobudzający cały organizm. Działa przepłukujące na kłębuszki . zup.

237 . obrzęki i zapalenie tkanki podskórnej. jak opryszczka. czyraki. reumatyzm. żółciowych. miażdżycy. brodawki. zbytnie przekrwienie naczyń w jamie brzusznej. żółtaczka. hemoroidy. astenia. gościec. Na użytek zewnętrzny Bielmo rogówki i jej zmętnienie. trądzik). kamica żółciowa i nerkowa (szczawianowa i fosforanowa). Popijać 1/2 szklanki dziennie na 30 minut przed posiłkami. upartych wysypkach i półpaścu. oczyszcza krew. przewlekłych trudnościach w oddawaniu moczu. Ten napar stosuje się przy chorobach dróg moczowych. żółtaczce. choroby skórne. łupież. niewydolność oraz marskość wątroby i następcze osłabienie czynności żółciotwórczej komórek wątroby. trądziku młodzieńczym. zaparcia. zwiększa wydzielanie soku żołądkowego i ułatwia trawienie pokarmów. Przecedzić do termosu. obniża poziom glukozy we krwi w początkowym okresie cukrzycy. szkorbut. sinica. niewydolność nerek. wzmacnia i wzbogaca apetyt przez działanie na wątrobę. piegi. Naciągać 10 minut pod przykryciem. otyłość. wątroby. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. zakłócenia w krążeniu krwi. stwardnienie tętnic (miażdżyca). nadmiar cholesterolu we krwi. zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. kurzajki.Właściwości: drenuje wątrobę i przewody żółciowe ułatwiając przepływ żółci do dwunastnicy. niestrawności. zatrucie krwi mocznikiem i innymi ciałami azotowymi. zmniejsza przekrwienie w jamie brzusznej i osłabia stany skurczowe w przewodach żółciowych i w pęcherzyku żółciowym. azotemia. żylaki goleni. złej przemianie materii. Gotować 2 minuty. paradentoza. zapalenie wątroby. egzema. działa moczopędnie i wydala związki azotowe z moczem. dermatoza u wątrobowców (ciemne plamy na twarzy. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. nadfermentacja jelitowa. Wsypać do l litra wody. zaparciach nawykowych. chroniczne nawrotowe zapalenie dróg żółciowych. atonia mięśni gładkich i skurcze przewodów żółciowych. ma właściwości przeciwgnilne i przeciwszkorbutowe oraz saluryczne (usuwa z organizmu nadmiarjonów Na i K). poprawia krążenie. Pociąć 50 g (garść) korzeni i liści. zwiększona obecność mocznika i innych ciał azotowych we krwi. skąpomocz.

puchlinie wodnej. podobnie jak cykoria. zimnych. Korzeń w przełomie. Nie wszystkie składniki nagietka rozpuszczają się w wodzie i dlatego stosuje się roztwory w alkoholu (biorąc zazwyczaj wódkę 40 proc. skierowały w ostatnich kilkunastu latach uwagę lekarzy zajmujących się ziołolecznictwem i homeopatią na nagietek lekarski. Mniszek wchodzi w skład mieszanek: Diabetosan. Wino na kwiatach mniszka. Dawniej liście jadało się jako jarzynę. Nalewka alkoholowa na soku z mniszka (succus taraxaci . poziomka ananasowa. 5 dag drożdży winnych nastawić w ciemnym miejscu na kilka tygodni. Kwiaty nagietka są używane także jako przyprawa kuchenna. szczaw. np. Od wieków jest on znany i wysoko ceniony we Francji. Pulmosan. armodiol przechodzą w przewodzie pokarmowym człowieka w wit. Właśnie płatki mają najsilniejsze działanie lecznicze i to szczególnie te w intensywnie pomarańczowym kolorze. nerwicy żołądka. oczu.) i w oleju. 2-3 razy dziennie przy posiłkach. Korzeń upalony wchodzi w skład dobrej kawy zbożowej i cykorii domowej. krwi. Nagietek zawiera również witaminę C oraz inne witaminy z grupy B. Brać . kości i skóry. Młode liście mniszka są dobre do sporządzania sałaty. Degrosan. biegunkach. 238 .Napar z kwiatu stosuje się przy niedomodze jajników. zapaleniu przydatków. dróg moczowych.należy lekko je posolić i zostawić pod przykryciem na dzień następny. Po rozrzedzeniu wodą destylowaną do przemywania oczu. Normosan. zlewa się wino do butelek i przechowuje w ciemnym miejscu. a także w wielu innych krajach. skąpych krwawieniach macicznych i zakłóceniach miesiączkowania. Napar z wodą destylowaną: do obmywania plamek na twarzy. Mniszek należy do roślin leczniczych moczopędnych tzw. Na użytek zewnętrzny Mleczko białe. ischiasie.1520 kropli na wodzie. 2 litry wody. ale występuje też w stanie dzikim. 250 g kwiatu. A i tym tłumaczy się silne działanie nagietka w leczeniu wewnętrznym śluzówek. l kg cukru. Wyciąg jest składnikiem proszku Gastrochol i płynu Cholesol. Badania i doświadczenia nad działaniem przeciwnowotworowym ziół. NAGIETEK Calendula officinalis L. Cholagoga II. mięśni. a soku ze zmiażdżonych płatków kwiatowych używano do farbowania sera i masła. pietruszka i jej natka.jest w aptekach). w przeciwieństwie do moczopędnych ciepłych: cebula. Ten sposób stosowali Arabowie już w VII i VIII wieku. kamicy żółciowej. Z nagietka ulatnia się przenikliwy zapach aromatyczny i żywiczny. liść czy kwiat świeżo zerwany dają mleczko. Gdyby były zbyt gorzkie . Karoteny nagietka i inne węglowodory. lubczyk ogrodowy i koper włoski. Napar z korzenia ziela stosuje się przy niedomodze wątroby. Dodać miodu i śmietany. Gdy kwiat opadnie na dno. U nas jest uprawiany w ogródkach. Zażywać dwa razy dziennie mały kieliszek przed jedzeniem przy dolegliwościach kobiecych i trawiennych. którym można przypalać kurzajki. krwawieniach wewnętrznych. brodawki.

Nalewka. Wyciąg z kwiatów nagietka 10 g. odmrożenia. przy równoległym leczeniu pod kierunkiem specjalistów onkologów). pozostawić na 10 minut aż naciągnie. nalewka z psianki 3 g. Napój na uspokojenie bólów miesiączkowania (także recepta Valneta). działa uspokajająco i stymulująco wywołując nieznaczne zwiększenie wydzielania się żółci. z melisy 5 g. bólów szyi. zapobiegające na uszkodzenie błony śluzowej żołądka.WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Nagietek działa moczopędnie. Valnet z Paryża w 1972 r. egzemy. w leczeniu stanów lękowych i bólów w okresie miesiączkowania. syrop owocowy 20 ml. Przy bólach miesiączkowych pić napar przez tydzień przed przewidzianą menstruacją.in. uszkodzenia skóry powierzchniowe i głębokie. stanów przekrwiennych wątroby. Odwar. Odstawić i naciągać przez 10 min. przeciwszkorbutowo. Na l litr gotującej się wody wsypać 30 g suchych kwiatów i liści. przyspieszając proces ziarninowania i naskórka. nerwobólów reumatycznych. Stosowany zewnętrznie pomaga leczyć poważniejsze oparzenia. Pić 3 filiżanki dziennie (taką receptę zalecał profesor J. rozkurczowo. łagodząco na bóle (używany do smarowania dziąseł). oczywiście. szczególnie u i anemicznych dziewcząt. stany zapalne gardła. Jedną łyżeczkę deserową kwiatu suszonego wsypać do filiżanki i zalać wrzątkiem. a stosować po 50 kropli na wodzie dwa razy dziennie. opryszczkę itd. nieznacznie pobudzająco serca obniżając ciśnienie krwi poprzez rozszerzenie obwodowych. swoim pacjentom podejrzanym o zmiany nowotworowe. przeciwzapalnie. m. Doskonale zewnętrzne. brodawki. na akcję naczyń leczy regeneracji rany i potu zębów depresji. żołądka i jelit. wrzodzianki i (wyciągu w SPOSOBY UŻYCIA Do celów wewnętrznych Napar. z ziemniaka 5 g. antyseptycznie i gojąco. 239 . Stosowany wewnętrznie jest środkiem pomocniczym. jamy ustnej spojówek formie kompresów). Wypić taką porcję przed każdym posiłkiem. przeciwnowotworowo. Najlepiej zamówić ją w aptece homeopatycznej. trądzik. Działa cudownie regulująco na stany skurczowe w przewodzie pokarmowym. nerwicowych owrzodzenia mięśni i pleców.

które można wykorzystywać przez cały rok. Świeże liście nagietka mogą być dodawane do sałatek. Dodać 250 g słoniny i gotować aż do wyparowania wody. różowate kwiaty mają dwa górne płatki dłuższe i szersze od dolnych. Surowcem leczniczym są świeże liście. PELARGONIA Pelargonium L’Herit. na liszaje. 240 . Wśród gatunków doniczkowych dominują: pasiaste. Sporządzić kompres i położyć na ranę oparzeniową. Płukać kilka razy dziennie gardło. Sporządzić z ziela i z kwiatów z dodatkiem wódki w stosunku 4:1. Duże. uprawiane są jako rośliny doniczkowe i kwietnikowe. To uspokaja stan zapalny błon śluzowych jamy ustnej. Przepis na płukanie gardła przy przewlekłych nieżytach gardła krtani i przy przewlekłych zapaleniach migdałków: l łyżeczka soli kuchennej + l szklanka przegotowanej wody + 10 kropli Azucalenu (nagietek + Azulan) + 2 krople 10 proc. Nagietek jest bardzo ważnym środkiem leczniczym. Z liści otrzymuje się olejek eteryczny używany w perfumerii i lecznictwie. bóle zębów i migrenę. zapalenia gardła. Należy do rodziny bodziszkowatych (Gemniaceae). stosowanym w homeopatii. W Polsce spotyka się pelargonię pokojową (Geranium species). Esencja taka jest lepsza od nalewki jodowej i ma silne właściwości antyseptyczne i dezynfekujące. propolisu + 5 kropli Apis Cpl. 10 łyżeczek suszonego kwiatu na l litr wody. Surowiec nagietka wchodzi w skład mieszanki ziołowej Herbapolu Vagosan.Do celów zewnętrznych Odwar. W byłym ZSRR sporządza się z nagietka preparat przeciwnowotworowy. Stosowanie nagietka pozwala wyleczyć wiele ciężkich chorób i z tego względu będzie doskonałym lekiem także w przyszłości. Głównym składnikiem są olejki eteryczne. Występują w stanie dzikim (większość gatunków pochodzi z Afryki Południowej). Maść. Sok. Szczególną skuteczność wykazuje jako esencja z ziela zbieranego w okresie kwitnięcia lub z samych płatków kwiatowych. Odfiltrować. która jest krzewem bądź krzewinką o szarozielonych i dużych liściach pierzasto lub dłoniasto klapowanych. Silnie pachną. odmrożeniową. Na wrzody. Gotować 10 minut. bluszczolistne o łodygach płożących się i liściach pięcioklapowych i wielokwiatowe angielskie o kwiatach podobnych do bratków. wrzodzianki. trądzik. z brunatną smugą na górnej powierzchni liści. a także nos w przypadku przewlekłego kataru. Kwitnie w maju i czerwcu. Czas trwania kuracji nagietkowej powinien ustalić lekarz internista w zależności od stanu zdrowia pacjenta. stosowany w nieoperacyjnych formach raka żołądka. którą tworzą rośliny trwałe lub podkrzewy o liściach dłoniastych lub dłoniastodzielnych. gotując 45 minut w 300 g wody. Cała roślina jest pokryta wielokomórkowymi włosami gruczołowymi. czasem ponownie w październiku i listopadzie. oparzenia. ropiejącą.

w przetokach wrzodowych i krwotokach wewnętrznych. Stosuje się w przypadkach różnego rodzaju osłabień (deficyt wydzielania przez korę nadnerczy). Przy bólach reumatycznych stosuje się okłady z liści. że jest wyjątkowo korzystnym środkiem do leczenia ran i konsolidującym (łączącym) złamane kości. bezpłodności. kamicy moczowej. a wreszcie 30 kropli nalewki przeciw żółtaczce. 241 . 2-4 krople stosować 2 razy dziennie w roztworze alkoholowym. ranach. na przykład pod płotem. ściągające. Gotować 10 min. dolegliwościach pęcherza moczowego. kamicy moczowej. Potrzebuje ziemi wilgotnej. Dorasta 40 cm wysokości i jest dość rzadko spotykany ze względu na specyficzne wymagania glebowe. Napar z ziela bądź świeży sok działają moczopędnie. Stosuje się napary.) jest niewielką rośliną roczną. Stosuje się 1-2 szklanek naparu lub 1-2 łyżeczki świeżego soku. gdzie chowa się pośród innych cieniolubnych roślin. Olejek eteryczny. Płukać gardło przy anginie i zapaleniu języka. lubi dostatek azotu w glebie. glistnicy. krwotoku macicznym. czerwonce. puchlinie wodnej. krwiopluciu. cukrzycy.Ma właściwości antyseptyczne. egzemy suche). Pobudza seksualnie. zapaleniu jamy ustnej. nowotworach. opuchniętym gruczołom chłonnym. oparzeniach. przy biegunce. podatności na raka. ischiasowi. bakteriobójczo. aftach. Surowcem jest cała roślina. nieżycie żołądka. nerwobólu nerwu twarzowego i półpaścu. Pelargonia francuska (Pelargonium-Geranium odorantissimum). miejsca raczej cieniste. Stosuje się przy bólach i kłuciach ucha wewnętrznego. Madagaskaru i Gwinei. chorobach skórnych (liszajec. próchniczej. dobry jest także przeciw rakowatym wrzodom. i jelit. Na użytek zewnętrzny natomiast w zastoju (przekrwieniu) piersi. Pochodzi z Algierii. odmrożeniach. stłuczeniom. zimnicy. Stosować małą łyżeczkę geranium na szklankę wrzątku. bólach lędźwi. wszawicy. przeciwdziała nowotworom. rozkurczowo. Na użytek zewnętrzny stosować garść ziela na litr wody. tamują krwawienie. krwiomoczu. Bodziszek cuchnący (Geranium Rober-tianum L. Uważano. owrzodzeniach. mało przewiewne. w nowotworze macicy. biegunkom. bólach żołądka. Przy katarze wąchać liście. Liść zwinięty i wsunięty do ucha usuwa ból i stan zapalny. ran zewnętrznych. poprawiają przemianę materii. Nalewka (kilka razy dziennie po 10 kropli na cukier) dobrze działa przeciw nieżytom dróg oddechowych. Świeży sok powstrzymuje krwawienia z nosa. wrzodach żołądka. owsicy. wyrzutom o najzłośliwszej uporczywości. Homeopatia produkuje esencję ze świeżej kwitnącej rośliny o działaniu krwiotamującym. olejki otrzymane przez destylację w parze.

kamica moczowa. twarzy. Zmniejszają więc zawartość cukru w moczu. Liście zawierają koagulant i mają właściwości insuliny. wit. kamica żółciowa.in. liszajec. podwyższenie poziomu cholesterolu we krwi. krwawienia (hemoroidy). skąpomocz. blednica. obniża poziom mocznika i chlorków. działa przeciwgorączkowo i przeciwczerwiowo. WSKAZANIA LECZNICZE Artretyzm. zwiększa odporność błon śluzowych i naskórka. a następnie uwolnić od czarnych korzonków i pociąć. nieżyt dróg oddechowych.stosować okład z odwaru z liści.Świeżo zgniecione liście stosować na zapalenie ucha. przekrwienie piersi. różne stany zapalne. zmiękczające i żółciopędne.ślady m. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Perz goi tkanki. olejki eteryczne . Zgnieciony liść ułatwia gojenie ran. jest znakomitą. Perz. wzmaga procesy utleniania w tkankach. Triticum repens L. reu242 . ten najbardziej rozpowszechniony i najbardziej dokuczliwy chwast w uprawach działkowych. gościec stawowy. Zgniecione liście lub okład z ich odwaru stosować na obrzęki nóg. poprawia przemianę materii.) P. B. kwasy organiczne. przewlekłe schorzenia wątroby. egzemy. niedokrwistość. Na bóle głowy. A. kapilina i karwon. ma właściwości przeciwcukrzycowe. żółtaczka. pobudza gruczoły wydzielania wewnętrznego. Właściwości lecznicze ma kłącze perzu. żołądka. Krem z liści leczy odmroziny.in. przekwitanie. związki cukrowe (m. działa moczopędnie i oczyszczająco. PERZ Agropyron repens (L. Podziemne złogi słomkowego koloru należy ususzyć. wit.B. egzemy suche. sole potasowe. znajdującą zastosowanie przy licznych schorzeniach. ale ciągle jeszcze niedostatecznie cenioną rośliną leczniczą. mannit i trytycyna). zapalenie dróg moczowych i trawiennych. jak krzemionki. Perz zawiera następujące związki: inozyt. lędźwiowe . Maść leczy zapalenie piersi.

nerwicy żołądka itp.2 l wody. Dodać 20 g korzeni lukrecji gładkiej.2. Wylać wodę. Popijać w ciągu dnia małymi porcjami. Podgrzać do wrzenia i odstawić do naciągnięcia. Stałe pijanie perzu zabezpiecza przed skazą białkową. Popijać trzy szklanki dziennie. owoc dzikiej róży w równych ilościach zmieszać. narządów wewnętrznych. Dodać 10 g lukrecji gładkiej. Stosować 4-5 g dziennie (l łyżka perzu na l szklankę wody). Popijać porcjami w ciągu dnia. Inna recepta: kłącze perzu. Mieszanki ziołowe z perzem poprawiające przemianę materii. Gotować pocięte kłącze perzu w wodzie przez l min. kory kruszyny . korzeń żywokostu w równych ilościach zmieszać. strączyn fasoli . zapalenia pęcherzyka żółciowego i dróg moczowych. liść orzecha włoskiego. Zmieszać razem. Naciągać przez 20 min. blednicą. Postawić na 10 godzin. niedokrwistością. dla osób o niezdrowej wątrobie. kłącze kozłka. Wskazany jako odżywka i zapobiegawcza herbatka dla dzieci ze skazą białkową. 243 . Stosować trzy łyżki mieszanki na 3/4 l wody. zreumatyzowanych z kamicą moczową i nerkową. żółtaczki. Gotować kilka minut. Odwar. metabolicznych. Gotować 15 min.przed nocnym moczeniem się dzieci. Wywar. Sporządzić odwar l łyżka mieszanki na l szklankę wrzątku. skóry. Fitolizyny. ziele rutwicy . Popijać filiżankę tej herbaty w ciągu dnia. rzepiku. Gotować 2 minuty. Dodaje się zazwyczaj soku owocowego. korzeń prawoślazu. tkanki łącznej. l łyżka perzu na l litr wody. mniszka. Wyciąg wodny. Do sporządzenia wywaru brać 3-4 łyżki suchego kłącza perzu na 1 l wody.2. Stosować 2 łyżki na szklankę wody. Perz wchodzi w skład Degrosanu. liść pokrzywy. Zmiażdżyć perz i gotować dalej w 1/2 l wody aż do wyparowania do 0. Przy kamicy moczowej. Stosuje się w przypadkach zapalenia dróg żółciowych. otyłych.pumpernikla dla cukrzyków. SPOSÓB UŻYCIA Kłącze perzu zmielone może służyć jako dodatek do wypieku chleba . Popijać dwa razy dziennie przy złej przemianie materii ze skłonnością do tycia. 1. Odwar wypić małymi porcjami w ciągu dnia przy pląsawicy u dzieci. liść melisy.matyzm. Do l wywaru jw. rdestu ptasiego . naczyń krwionośnych. agrestu. Gotować 20 min. syrop z 5 korzeni . Kłącze perzu 3 ilości. Przecedzić godzinę później.5 l wody.80 g. Działa moczopędnie. ziele skrzypu po 5 gramów. kłącze kozłka. Ostudzić i przecedzić. korzeń łopianu. przeciwcukrzycowych. Wywar z perzu -11. liście borówki . Herbatka: 20 g perzu i 20 g jęczmienia. Normosanu. Kłącze perzu stosuje się zwykle jako składnik mieszanek ziołowych: moczopędnych. a w połączeniu z zielem dziurawca . Herbatka moczopędna. przewlekłe niedomogi: błon śluzowych. liście poziomki.2. Dodać trochę korzeni truskawek. korzeń arcydzięgla. dodać 15 g korzenia marzanny barwierskiej i 20 g korzenia lukrecji gładkiej.4.2. Stosować przy zwiotczeniu żołądka. Mieszanka uspokajająca: kłącze perzu. liść maliny.

liszaje. wzma244 . zaparcia. przeciwczerwiowo. pobliże zabudowań. usuwa owsiki. niestrawność. wzdęcia. moczowe i na macicę. Cała roślina jest szarozielona. kolka jelitowa. jasnożółte liczne kwiaty koszyczkowo-kuliste. wszy). Jest znanych kilka odmian tego gatunku o różnym stopniu goryczy oraz składzie olejku eterycznego. Bywa uprawiany w ogródkach. dorasta wysokości półtora metra. filcowana. olejek ma właściwości odkażające. sprzyja menstruacji. nieużytki. pasożyty jelitowe. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny anemia. lubi przydroża. Występuje powszechnie w całej Polsce. Odstawić na 10 minut i przecedzić. wierzchem ciemnej. Pić pół do jednej łyżki na godzinę przed posiłkami przez kilka dni jako środek pobudzający trawienie. pasożyty skórne (świerzbowce. gorączkowanie. pobudza apetyt. trzustkowe. upławy białe. SPOSOBY UŻYCIA Napar. spodem jaśniej. opóźnienia miesiączkowania. bolesne miesiączkowanie. zaburzenia wątrobowe. żółtaczka. C. Cała roślina ma specyficzny zapach ziołowy i bardzo gorzki smak. Surowiec leczniczy stanowią ulistnione wierzchołki kwitnących roślin oraz liście. dolegliwości gastryczne. Piołun ma drobniutkie. zwłaszcza w części niżowej. Łyżeczkę ziela piołunu zalać szklanką wrzątku wody i trzymać pod przykryciem przez pół godziny. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Piołun ma właściwości trawienne.PIOŁUN POSPOLITY Artemisia Absynthium L. Ziele piołunu ze stanu naturalnego bądź plantacji zbiera się od początku lipca. biegunka. moczopędnie i żółciopędnie. zatrucia bielą ołowiową. atonia trawienna (żołądek i jelita). wyczuwalny nawet w rozcieńczeniu 1:800. kurcze żołądka. wrzody. zbocza. przewody żółciowe. działa przeciwgorączkowo. działa rozkurczowo na przewód pokarmowy. ukąszenia owadów. a należy je suszyć w temperaturze poniżej 35 st. reumatyzm. brak apetytu. Na użytek zewnętrzny Rany zwiotczałe.

Wypić porcjami w ciągu dnia na 30 min. na ukąszenia owadów. gotować. Dwie łyżki ziół zalać półtorej szklanki wrzącej wody i postawić pod przykryciem na parze na 15 min. Stosować jako antyseptyk i środek zabliźniający do obmywania zwiotczałych ran. Zioła w kolce jelitowej. Gotować na małym ogniu do konsystencji syropu i stosować jako środek trawienny i przeciwczerwiowy. Piołun trzymany w szafach niszczy mole i pluskwy. Garść piorunu na litr wody. pobudzający wydzielanie soków trawiennych. W litrze wina białego macerować przez cztery dni 30 g wierzchołków kwiatowych piorunu lub liści. Jest to płyn zawierający wyciąg alkoholowy z ziela piołunu i kwiatów wrotyczu.6-2 g na ogólne wzmocnienie organizmu: 4-10 g przeciwczerwiowo. pić małymi łykami. ale po 20-60 kropli na ćwierć szklanki wody jako lek żółciopędny rozkurczowy i ogólnie wzmacniający. Brać jeden kieliszek przed jedzeniem dla pobudzenia apetytu. Ziele piołunu. Odstawić na 5 min. pić po pół szklanki przed jedzeniem przy niestrawności połączonej z brakiem kwasów żołądkowych lub ogólną niedokwasotą. Artemisol („Herbapol”). Trzy razy dziennie przed posiłkiem pić po 10-20 kropli jako lek gorzki. Nalewka piołunowa („Herbapol”). Liście piołunu z czosnkiem i liśćmi dębu gotowane w mleku stasować do okładów na brzuch u dzieci zarobaczonych.gający apetyt i działający ogólnie wzmacniająco. Zabieg powtórzyć po 24 godzinach i po 6 dniach. korzeń omanu w równych ilościach. kminek. Napar jest dobrym środkiem czyszczącym dłonie ze smarów i olejów. Zmieszać po 10 g ziela piołunu i korzenia arcydzięgla oraz po 25 g kwiatów rumianku. Przecedzić. zredukować objętość do 1/3 litra. przed jedzeniem jako środek pobudzający wydzielanie soku żołądkowego. poprawiający trawienie i przywracający apetyt. Naparu tego można używać w postaci lewatyw przeciwko owsikom u dzieci oraz do wcierań i obmywań przeciw świerzbowcom. ziela pięciornika gęsiego i kłączy tataraku. dodać 500 g miodu. Wino piołunowe. liści bobrka. ziele tysiącznika. po czym włosy dokładnie wymyć i wyczesać gęstym grzebieniem zwilżonym w occie. jeden kieliszek rano przeciwczerwiowo. liść mięty. również trzy razy dziennie przed posiłkami. Przygotować napar. Przez 5 godzin naciągać w litrze wrzącej wody 150 g wierzchołków kwiatowych lub liści piołunu. Odstawić na 10 min. jeden kieliszek po jedzeniu na usprawnienie trawienia.przeciw gorączce: 0. Zioła gorzkie. Proszek piołunowy. i przecedzić do termosu. ziele krwawnika. pół szklanki dziennie. ziela tysiącznika. zawiązać głowę chustą lub ręcznikiem i pozostawić co najmniej na dwie godziny. liści mięty pieprzowej i kwiatów rumianku oraz 10 g owoców kminku. Przecedzić. Zmieszać po 20 g ziela piorunu. 1-5 g w dowolnym płynie . wrzodów. Przy wszawicy głowy i wszawicy łonowej zwilżyć obficie włosy zwitkiem waty namoczonej tym preparatem. Łyżkę ziół zalać szklanką wrzącej wody i pozostawić na 15 minut pod przykryciem na parze. Na użytek zewnętrzny Odwar. i przecedzić. Syrop. 245 . by usunąć gnidy. Mieszanka ziołowa. Gorący napar porcjami ćwierć. gotować 5 minut.

rośnie jako chwast w ogrodach i przy drogach. a ponadto chlorofil. temperament żółciopędny. B-2. zwęża naczynia krwionośne. Po wysuszeniu osmykuje się ziele odrzucając łodygę. Przeciwwskazania. Przetwory z piołunu należy stosować ostrożnie przez krótki czas. robić przerwy i nie przekraczać zalecanych dawek i częstotliwości zażywania. karotenoidy). Należy ją suszyć w cieniu. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Pokrzywa oczyszcza organizm ze złogów kwasu moczowego. jod. siarkę. a nawet poronienie. przeci246 . POKRZYWA Urtica dioica L. zmniejsza nadmierną potliwość. Niektóre składniki olejku eterycznego.Działania niepożądane. Niżej omawiam właściwości pokrzywy wielkiej i żegawki. W liściach pokrzywy występują także flawonoidy. W Polsce występują trzy gatunki pokrzywy: konopiolistna (Urtica canabina L. ataki epileptyczne. która ma około pół metra wysokości i cała jest pokryta parzącymi włoskami. witaminy (A. dlatego rozkładamy je cienką warstwą w miejscu dobrze przewietrzanym. C. potas. przekrwienie mózgu. pobudliwość żołądkowa i jelitowa. zwyczajna (Urtica dioica L. krzem i sód). jest więc czynnikiem witaminizującym. hamuje krwawienie. wzmacnia żołądek. garbniki i acetylocholina. szkodliwe szczególnie dla kobiet w ciąży. K-1. kwasy organiczne (glicerolowy. odprowadza złogi żółciowe z dróg przewodów żółciowych. Pokrzywa zawiera mikroelementy (wapń. Pokrzywę zbiera się od maja do września w dni pogodne. glikolowy.) wielka. Odstępstwa od powyższych wskazań mogą powodować zawroty głowy. przekrwienie narządów. która ma parzące włoski tylko na kwiatostanach. zwłaszcza tujon i tujol. przeciwinfekcyjne. poprawia pracę wątroby i dzięki temu odtruwa organizm. magnez. dochodząca do 2 metrów wysokości i żegawka (Urtica urens L.). serotonina. są toksyczne. w miejscu pozbawionym wilgoci.). Ma działanie przeciwbiegunkowe. Karmienie piersią (mleko staje się gorzkie).). mrówkowy i in. przekrwienia narządów wewnętrznych. histamina. fosfor. Pokrzywy po zwiędnięciu tracą właściwości parzące. żelazo. Łatwo się zaparzają i brunatnieją.

Dodaje się je także do zup. Rozcieńczony sok świeżej pokrzywy jest stosowany do płukania ust przy aftach. 25 g na pół litra wody. krwawienia maciczne. Gdy tylko znikają zaczerwienienia . Popijać w ciągu dnia w 2-3 porcjach (przy reumatyzmie. krzywicy. krwinkomocz. Ma to działanie hemostatyczne i zwęża naczynia. dolegliwości związanych z okresem klimakterium. ust.wanemiczne. Na użytek wewnętrzny Napar z liści i korzeni. Sok z miodem. przeciwgośćcowe i rewulsyjne. Rozpuścić miód w garnku na gazie nieznacznie podgrzewając. wycisnąć sok. żółtaczki. wymioty krwawe. krwawiączka). Poprawia ogólną przemianę materii. wlać do słoików twistowych. nadżerkach (aftach). leczy łojotok i łupież. Pokrzywa stosowana do wewnątrz jest środkiem wspomagającym w leczeniu różnego rodzaju krwawień (krwioplucie. Dzieciom podawać dwa razy dziennie l łyżeczkę przez całą zimę. wyrzutów skórnych. przy biegunkach i dla oczyszczenia organizmu). a cienko pokrojone . przeciwkrwotoczne. 247 . Czopek z waty zwilżony sokiem z pokrzywy. Zewnętrznie zaleca się stosować pokrzywę przy łojotoku skóry głowy i łupieżu. Popijać 3 razy dziennie po 35 g. które wchodzą w skład Reumosanu. ischiasem (rwą kulszową) z bólami korzonków nerwowych. Działanie jej jest skuteczniejsze. kamicy wątroby. nerek. wprowadzony do otworu nosa. Do tego celu można używać korzenia. Pokrzywę należy opłukać przegotowaną wodą. hemofilia.do sałatek jarzynowych. Naciągać do 20 min. wrzodów żołądka. Diabetosanu i Vagosanu. pobudza wytwarzanie enzymów trzustkowych i zwiększa produkcję czerwonych krwinek i hemoglobiny. moczenia mimowolnego u dzieci. z gośćcowym zapaleniem stawów. przekręcić w maszynce do mięsa. ogólnego osłabienia. który powoduje także lekkie przekrwienie skóry głowy. błon śluzowych. ran oparzeniowych i zapalenia skóry. Miód z sokiem świeżej pokrzywy konserwuje się dwa do trzech lat. Gotować do 3 min. Jako ziele najczęściej i z największą korzyścią używane są liście pokrzywy. których wartość odżywcza w ten sposób bardzo wzrasta. nieżytu śluzowo-błoniastego jelit. stanów przedcukrzycowych.można zrobić ponowne „biczowanie”. infekcjach gardła. anemii. jeśli jednocześnie ziołami poprawia się pracę nerek. guzów. jamy ustnej. Sok ze świeżej pokrzywy. wstrzymuje krwawienie. SPOSÓB UŻYCIA Nalewka ze świeżej pokrzywy użyta pół na pół z zielem nasturcji jest skutecznym środkiem odżywczym dla cebulek włosowych. Świeżej pokrzywy używa się do chłostania części ciała zaatakowanych reumatyzmem. błony śluzowej. Sok świeżej pokrzywy. artretyzmem. Jedną część soku z pokrzywy plus cztery części miodu wymieszać. grzybicy skóry. narośli i nowotworów. Gdy ustanie ból powstały w wyniku poparzenia ustępują po natarciu skóry oliwą. Przyrządzony z cukrem można przechowywać równie długo i podobnie dawkować zimą i na wiosnę. wzdęcia. w infekcji jamy ustnej. krwawienia z nosa. biegunki. pęcherza. Młode pokrzywy można przyrządzać podobnie jak szpinak.

rozmaryn . Na użytek zewnętrzny Wyciąg spirytusowy do pielęgnacji włosów przy łupieżu. korzeń pokrzywy . ale do lecznictwa wprowadziła to ziele Hildegarda w pierwszej połowie XII stulecia. po czym można lek stosować do nacierania skóry głowy przeciw wypadaniu włosów. u których zwiększa nośność jaj. 60 g mąki żytniej plus woda. Ta roślina z rodziny różowatych (Rosaceae) od niepamiętnych czasów towarzyszy człowiekowi. Ten surowiec zielarski należy suszyć w warunkach naturalnych. w miejscu przewiewnym. Do celów leczniczych zbiera się z roślin dzikich rosnących przez cały okres wegetacji zdrowe. anemię. ślady olejku eterycznego i sole mineralne. Gotując doprowadzić do konsystencji syropu. Dawać dziecku jedno dziennie. Popijać w ciągu 48 godzin między posiłkami lub stosować zewnętrznie. Macerować wszystko dwa tygodnie. 125 g soku wyciśniętego z miazgi pokrzywowej. Można też stosować przepis francuski: korzeń łopianu .50 g. W ten sposób można wyleczyć wiele ciężkich chorób. Z posiekanych liści zmieszanych ze spirytusem w proporcji 1:3 otrzymuje się macerat. plus drobina miodu. np. majerankiem i vegetą. 15 g nasion pokrzywy. Przyprawić do smaku jajkiem. Zrobić 6 ciastek i upiec. 125 g cukru. 6 garbników pirokatechinowych. POZIOMKA POSPOLITA Fragaria vesca L. W świeżych owocach 248 . wykorzystywane są do celów spożywczych. Młoda pokrzywa plus liście rzodkiewek i szczypior z cebuli w równych częściach przyrządzić jak szpinak w małej ilości wody. Pokrzywa o smaku szpinaku. Przez l miesiąc podaje się codziennie 2-3 łyżki jako jarzynę. Występuje niemal w całej Europie. w cieniu. a suszone zimą. Wywar. Wypijać porcjami między posiłkami przez dwa dni przy reumatyzmie. flawonoidy. Gotować 10 min. 25 g drobno pociętej pokrzywy na pół litra wody. zarówno z roślin dzikich rosnących. a nie odlać. co daje doskonałą w smaku potrawę. kwasy organiczne. Świeże liście. Pokrzywa jest cennym pokarmem dla kur.50 g. niekiedy mogą wywołać uczulenie. którym można nacierać skórę włosów raz w tygodniu. Znane są różne odmiany uprawne. unika tylko ziemi wyraźnie kwaśnej. można je zrywać z ogonkami. Ciastka. pieprzem. artretyzm. gotuje się 20 min. Jest to przepis zalecany przy mimowolnym moczeniu dzieci. Po 14 dniach odlać płyn i macerat zalać ponownie wódką. jak i uprawnych.Wywar z pociętych łodyg i korzeni. Stosować kurację przez dwa tygodnie. W liściach poziomki stwierdzono ok. Macerat. którą należy wyparować. Po 2 tygodniach zlać i zmieszać z poprzednio zlanym spirytusem. Przekręcić przez maszynkę do mięsa w równych ilościach pokrzywę z nasturcją (kwiaty i liście) i zalać spirytusem. długo owocująca. w Azji sięga po Bajkał. Lubi lasy przejrzyste. ma skromne wymagania siedliskowe. Wypijać przy chorobach przewodu pokarmowego. kminkiem. krzywy dodaje się do karmy latem. zielone liście.50 g i l litr wódki. Syrop. Owoce. 25 g na pół litra wody. Dobry środek do nacierania włosów. a najwyżej jest ceniona poziomka bezrozłogowa.

dzieci . kwasy organiczne. blednicy i niedokrwistości. C. B3=PP. Nie stosować żadnych środków przeczyszczających.przy wyczerpaniu nerwowym. Napar taki zawiera węglowodany. niedokrwistość. trawiennie. przepracowaniu. Zmieszać 20 g liści poziomki. przeczyszczające. liść czarnej porzeczki. kaszel. B2. bolesne miesiączkowanie. kłącze kosaćca i liść orzecha włoskiego w równych ilościach sproszkować. 40 g ziela skrzypu oraz 100 g ziela dziurawca. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. Recepty z zastosowaniem liścia poziomki 1. dorośli . 3. Gotować 3 min. A oraz witaminy B1. Liść poziomki. Półtorej łyżki ziół zalać dwiema szklankami ciepłej wody i gotować powoli 6 min. Taka herbatka z powodzeniem zastępuje herbatkę chińską. wyniszczeniu pochorobowym. przeciwbiegunkowe i bakteriobójczo. antocyjany i sole mineralne. B6 i C.występują karotenoidy. pod przykry- 249 . melisy. popijać porcjami w ciągu dnia. Napar ten ma właściwości orzeźwiające. Liście poziomki mogą wchodzić w skład herbatek domowych z dodatkiem liści melisy i ziela macierzanki. Sok i owoce mają właściwości odtruwające. moczopędnie. rozwalniające. niestrawność. 2. czyszczą krew i regulują przemianę materii. Owoce poziomki mają działanie odżywcze i witaminizujące. wapń. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Poziomka (liście) działa ściągające.. WSKAZANIA LECZNICZE Dolegliwości nerek. wit.przy skrofulozie. rozpuszcza kamień nazębny i złogi miażdżycowe w naczyniach krwionośnych. białko. 40 g ziela nawłoci i kłącza pięciornika kurzego ziela. 60 g owoców róży. zaparcia. ziele krwawnika w równych ilościach zmieszać i stosować 4 łyżki ziół na 3/4 litra wrzątku. związki cukrowe. Liść poziomki. opryszczka jamy ustnej. zmieszać z trzykrotnie większą ilością miodu i zażywać trzy razy dziennie po łyżeczce. i zażywać łyżeczkami przy zapaleniu wyrostka robaczkowego. prowit. Naciągać 10 min. tłuszcze. Jedną łyżeczkę lub trzy liście poziomki zalać szklanką wrzątku. nawet ziołowych. stany zapalne. nieżyt dróg oddechowych.

w pobliżu domostw. obejmującej 120 rodzajów i blisko 4000 gatunków . na brzegach lasów.rodziny różowatych. które zawierają oprócz wymienionych składników. zwłaszcza w dużej ilości wit. jako płyn do przemywania oczu i płukania gardła oraz jamy ustnej. hemostatycznie (tamując krwawienie). śliwa. promieniste. a pomocniczo w gośćcu i przy dolegliwościach skórnych. saponin.ciem. Róża dzika osiąga wysokość do 2 m. moczopędnie. należy do licznej. Odstawić na 10 min. rośnie w całym kraju. oczyszczające. wanilię. różowe lub niemal białe kwiaty. Podobnie jak głóg. truskawka. owoce dojrzewają w sierpniu. flawonoidów. Ma duże. wewnątrz którego znajduje się wiele owoców właściwych w postaci małych. Pić porcjami w ciągu dnia w nieżycie nerek i pęcherza moczowego oraz kamicy moczowej. trójterpenów. glukozę. Zebrane owoce należy wysuszyć i w takim stanie mogą być przechowywane dwa lata. kwiaty i liście. Kwitnie od maja do końca lipca. także taniny. która charakteryzuje się m. głównie ząbkowaniem orzeszków. glikozydów fenolowych. Zawiera wiele katalizatorów i biostymulatorów potrzebnych do utrzymania zdrowia. pięciornik kurze ziele. pospolita w zaroślach. 250 . RÓŻA DZIKA Rosa canina L. przeciwszkorbutowo i ogólnie wzmacniająco. róży Róża jest dostawcą wielu witamin. działają ściągające. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Owoce. Owoc pozorny. na miedzach i nieużytkach. zawartością garbników. i przecedzić. Liczne różnią się między sobą.in. podgatunki liści. przeciwanemicznie. żywice. C. malina. jarzębina. białawych powstaje przez umięśnienie dna kwiatowego. wrześniu i pozostają na gałązkach do zimy. Surowcem leczniczym róży są owoce.

Stosować w zapaleniu żołądka i jelit. glisty. 4. co ułatwia bliznowacenie. B1 oraz po jednej kapsułce wit. Dwie łyżki ziół zalać w termosie dwu i pół szklanki wody wrzącej. przecedzić. 5-10 owoców zalać szklanką wrzątku. A + E. zmieniać pozycję. gotować 1-2 min. biegunka. dwie łyżki ziół zalać połową litra wody na 5 godzin. 150. 2. nieżyt pęcherza i dróg moczowych.. liści podbiału i ziela rdestu ptasiego. Po ustaniu fermentacji (wówczas. na bok lewy i prawy. 20-25 owoców na pół litra wody. Zalać 2 łyżki ziół w termosie dwiema szklankami wrzącej wody. 5. a także po zabiegu chirurgicznym.WSKAZANIA LECZNICZE Awitaminoza. Napar na biegunkę. Gotować 2 min. W ciągu dnia przyjąć trzy razy po jednej tabletce wit. pozostawić na godzinę. przecedzić przez płótno. kilogram cukru. kwiatów wrotyczu. nieżyt dróg trawiennych. co daje ponad 100 g wit. liści bobrka trójlistnego. stany pobudzenia nerwowego.0 kwiat tawuły. osłabienie ogólne. bezsenność. Owoc dreluje się. C. Przygotować odwar.0 owoc dzikiej róży drelowany oraz po 20. na brzuchu. gdy owoc przestaje krążyć w górę i dół i wszystek opadnie 251 . pęcherza. Odwarze skórki owocu. położyć się i co 3-5 min. Pić 3 razy dziennie po szklance. Popijać w ciągu dnia. kwiat stokrotki i ziele przywrotnika. liści mięty pieprzowej i ziela bylicy pospolitej oraz po 25 g ziela ostrożenia warzywnego.. układając się na wznak. zasypuje cukrem i zalewa przegotowaną wodą w proporcjach: kilogram owocu. zaparcia. Odwar ziół w chorobie wrzodowej. ziela krwawnika. 3. Bardzo dobrym wyciągiem naturalnym z owoców dzikiej róży jest wino. Napar przy wirusowym zapaleniu wątroby. Pić rano i w południe po pół szklanki naparu. pić trzy razy dziennie po szklance przy pęcherzycy. Można przygotować napar na mleku zamiast na wodzie. upławy białe. we wrzodzie żołądka. SPOSOBY UŻYCIA Syrop z owoców. Syrop zawierający zagęszczony wodny wyciąg z owoców róży z dodatkiem cukru może być stosowany w zapaleniu pęcherzyka żółciowego i wątroby. przy owrzodzeniach jamy ustnej i zapaleniu gardła.0 korzenia arcydzięgla. Pić trzy razy dziennie po pół szklanki między posiłkami po przebytym wirusowym zapaleniu wątroby w początkowym okresie (3-4 miesiące) zdrowienia.0 owocu dzikiej róży oraz po 20. pęcherzyka żółciowego. zagotować i wypić w ciągu dnia przy zapaleniu przydatków. 200. przykryć i pozostawić na pół godziny. Wieczorem dwie godziny po kolacji wypić resztę naparu. Zalecany przy awitaminozie i jako środek ściągający przy biegunkach. Napar. W przypadku wrzodu dwunastnicy pije się napar bez wykonywania zmian podczas leczenia. kamica moczowa. Zmieszać. liści brzozy i korzenia arcydzięgla. schorzeniach nerek. Zmieszać 50 g rozdrobnionych owoców dzikiej róży oraz po 25 g owoców kopru włoskiego.. Zmieszać po 50 g owoców róży. 100 g na litr wody. sieka drobno lub miele. korzenia omanu. krwawienie. cztery litry wody. ziela tysiącznika i ziela rdestu ptasiego. gdy dzienne zapotrzebowanie na tę witaminę wynosi 50 mg. Recepty z zastosowaniem owocu dzikiej róży 1.

Kosmate pestki pozostałe po drelowaniu należy ususzyć. kamica moczowa. Kwiaty lub liście pocięte. naciągać 10 min. Po drugiej fermentacji obydwa gatunki wina zlewa się razem i po całkowitym sklarowaniu rozlewa do butelek. C z pokarmów.2 g Wit. zaparciu. odwiać włoski. dobrze jest owinąć czarnym papierem. pochorobowym.wytrawne wino. Może być też wykorzystany do obmywania ran i wrzodów. w stanach pożółtaczkowych. wyczerpaniu. C wpływa hamująco na starzenie się ustroju. owoc ponownie zasypuje cukrem i zalewa wodą w tych samych proporcjach następne . np. Napar ten jest smaczny i przyjemny w smaku. w każdym razie należy je trzymać z dala od światła. w niektórych nieżytach żołądka i jelit. 8. C hamuje powstawanie w przewodzie pokarmowym szkodliwych nitrozoamin. wrzodu żołądka i dwunastnicy oraz jelita grubego. Zastosowanie kwiatów i liści: brak sił. czyszczące i wzmacniająco. zwłaszcza u osób starszych. C po 0. zmiany miażdżycowe i zaburzenia trawienne. uszkodzeń sutków karmiących matek. rany. w stanach zapalnych drobnych naczyń krwionośnych skóry i wybroczynach. ran. Dorośli przyjmują 2-3 razy dziennie po 20-30 kropli po jedzeniu w kieliszku wody. Owoc dzikiej róży wchodzi w skład mieszanki ziołowej Cardiosan stosowanej w chorobach serca. ziela konwalii.wzmacniająco i zabliźniające (do ran zewnętrznie). dróg żółciowych. powstającymi w przewodzie pokarmowym w wyniku spożywania warzyw uprawianych z nadmiarem nawozów sztucznych azotowych. a pestki po utłuczeniu bądź zmieleniu stosować do odwaru (łyżkę na szklankę wody) przeciw takim chorobom. wysypek i oparzeń. Olej różany otrzymywany z nasion stosuje się zewnętrznie do leczenia egzem. C zawarta w owocach wpływa dobroczynnie przy leczeniu nowotworów. do których zostało zlane. blizn pooperacyjnych. Pić 3-4 szklanki naparu dziennie. Przyjmuje się przy tym 5 tabletek wit. ziela jemioły i korzenia kozłka. biegunkach. Odwar z owoców dzikiej róży może być stosowany trzy razy dziennie po jedzeniu jako środek witaminowy i regulujący przemianę materii. wrzody zwiotczałe. kaszel i przewlekłe nieżyty dróg trawiennych. jak również w przypadkach powiązanych z utrudnionym wchłanianiem wit. zwłaszcza u dzieci. odleżyn. rekonwalescentów oraz kobiet w ciąży i karmiących. Dłuższe stosowanie należy uzgodnić z lekarzem. ogólna słabość ustroju. nerek i przewodu pokarmowego oraz w zakażeniach bakteryjnych przebiegających z wysoką gorączką. Właściwości lecznicze kwiatów i liści dzikiej róży Kwiaty działają rozwalniająco. Pozostałą po całej operacji pulpę dosładzamy i jadamy po 2-3 łyżki dziennie przy niedomodze wątroby. które są związkami rakotwórczymi. krwiomocz. oparzeń. łyżeczka na szklankę wrzątku.6. 252 . Zarówno balon z winem. osób starszych. Napar. Wyciąg z owoców zaleca się w leczeniu ran. wrzodzie żołądka i dwunastnicy i in. zwłaszcza słonecznego. Neocardina zawiera nadto wyciąg z kwiatów głogu. w niektórych chorobach wątroby. jak puchlina wodna. Wit. oparzenia. Wit. 7. a wyciąg płynny jest składnikiem kropli nasercowych Neocardina oraz płynu Cholesol podawanego w schorzeniach wątroby i pęcherzyka żółciowego. jak i butelki. dobrze działa na wzmocnienie ogólnej odporności organizmu. Odwar ma przyjemny zapach waniliowy i można go pijać jako zwykłą herbatkę domową do posiłków. kamica nerkowa. liście . na dno) wino zlewa się do sklarowania.

z nierówno i nieparzyste pierzastymi liśćmi.e. Jest rośliną trwałą i dobrze rośnie gromadnie na dobrej ziemi. garbniki pirokatechinowe do 5 proc. że Mitrydates Eupator. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Rzepik ma właściwości ściągające i odkażające. Działo się to w roku 120 p. wzmacnia włośniczki. król Pontu. na prostej łodydze pięciopłatkowe niewielkie żółte kwiatki rozwijają się od dołu ku górze jak u malwy i dziewanny. rozsiewając delikatny. kwercetyna. jak też z liści i gruczołów występujących na łodydze. przeciwcukrzycowo. żywiczny zapach tej rośliny zwrócił uwagę fitoterapeutów. aromatyczno-terpenowy zapach zarówno z korzeni.in. pęcherzyka żółciowego. 253 . przeciwkrwawieniowo. co zresztą czynię w mojej codziennej praktyce lekarskiej. w miejscach nasłonecznionych. że można nią leczyć nowotwory.n. Główne znane związki: olejek eteryczny.. Surowcem leczniczym jest część nadziemna: liście i kwiaty (najbardziej skuteczne są świeżo zerwane). prezes światowej federacji zielarzy. Przyjemny. cholina. związek goryczkowy. przeciwzapalnie. Cała roślina jest szczeciniasto omszona. nad Morzem Czarnym. działa moczopędnie.in. pączki kwiatowe lepkie. sole mineralne (m. Dzieje fitoterapii notują. taniny. hamuje nadmierny rozwój flory bakteryjnej w jelitach . zapierające. Rzepik pospolity należy do rodziny różowatych (Rosaceae). zapobiega nadmiernemu złuszczaniu. PP = B3 i wit. witaminy (m. a w piśmiennictwie polskim doc. Stąd nazwa „eupatoria”.RZEPIK POSPOLITY Agrimonia eupatoria L. fitosterol. Dorasta do wys. przeciwbiegunkowe. pierwszy zastosował rzepik do leczenia swojej chorej wątroby i za jej skuteczność obdarzył roślinę królewską łaską. żołądka jelit. wzmacnia i reguluje pracę wątroby. C). Valnet. którzy odkryli. Ma nieliczne naprzemianległe łodyżki.in. Aleksander Ożarowski. flawonoidy np. W fachowej literaturze francuskiej opisuje go dr J. l m. reguluje przemianę materii. kwasy organiczne (m. cytrynowy). krzemionka i pierwiastki śladowe). gumy i inne.

otyłość. kamicy nerkowej. Kompresy ciepłe na wywichnięcie i kontuzje. rany infekcyjne. upławy białe. wypryski skórne. 2-3 łyżki na l litr wody. zwiotczałe rany. egzemy. przeciwzapalne. Do płukania i kompresów z dodatkiem l łyżeczki miodu. gotować 15 minut. Napar przy wypadaniu włosów. płukanki. goi rany. trądzik. 30-50 g na l litr wody wrzącej. reumatyzm. Ziele rzepiku. astma. Ziele rzepiku. Popijać na wymioty krwawe. robaki obłe. Gotować 10 minut. białkomocz. Kataplazmy z liści na migrenę. profilaktycznie angina. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Biegunka krwawa.Na użytek zewnętrzny Wzmacnia błonę śluzowe jamy ustnej i gardła przy awitaminozach. ma właściwości ściągające. schorzenia wątroby. hemoroidy. l część rzepiku na 5 części spirytusu. Naciągać 10 minut. rany na nodze. pleśniawki. przeciwbakteryjne. ziele dziurawca. cukromoczu. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. kamica nerkowa. Na okłady można stosować świeże pogniecione ziele. biegunce. Na użytek zewnętrzny Stosować okłady. przeziębienia. afty. Na użytek zewnętrzny Zapalenie jamy ustnej. owoc dzikiej róży i kwiat lipy w równych ilościach. przemywania. kataplazmy. Herbatka. astmie. półpasiec. kolka nerkowa. Na zapalenie gardła. zwichnięcia. 3 łyżki strączyn fasoli na litr wody. źle gojące się. owrzodzenia żylakowate. Odwar. Nalewka spirytusowa. ziele krwawnika w równych ilościach zmieszać. zapalenie jamy ustnej. ukłucia pszczoły. artretyzm. kontuzje. Do płukania głowy stosować 3 łyżki mieszanki na l litr wody. anginę. jak również ziele sproszkowane. łuszczycę. zwiotczałe rany. cukrzyca. Na zapalenie migdałków. krwioplucie. 3 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. zasypać 254 . zapalenie spojówek. puchlina wodna. Na irygacje przy białych upławach. zapalenie nerwu. ziele krwawnika. rany zakażone. zatrucia pokarmowe u dzieci. wstrzymaniu moczu. zapalenie języka. rozpędza i powoduje rozejście się wrzodu. chroniczne schorzenia skóry. krwioplucie. Wskazana dla nadmiernie palących. Stosować 2 razy dziennie po 20 kropli przy gośćcu. Popijać 3 razy dziennie po 1/2 szklanki między posiłkami przy białych upławach. ziele dziurawca.

odstawić do naciągnięcia. 2. a wyrastają. podobne do małych. odmładza. antybiotycznie podobnie jak penicylina. Pokrzywa.zbierane od końca maja do września . insulinopodobnie. a 3. przeciwnowotworowo. Leczy wrzody nowotworowe.in. Obdarzona wszechstronnymi właściwościami leczniczymi.choinki. wzmacnia cebulki włosowe. czerwony lub żółtobrunatny pęd zarodnikowy. działa przeciwkrwotocznie. Nowoczesna fitoterapia. SKRZYP POLNY Equisetum arvense L. owe rośliny płonne . Tabela ta przedstawia się następująco: 1.jest znanym od stuleci środkiem leczniczym. Zastosowanie w medycynie znajduje tylko skrzyp polny. wiotkich choinek. Hamuje wzrost nowotworów poprzez zdolność wiązania związków toksycznych powstałych w wyniku wadliwej przemiany materii. Rzepik wchodzi w skład Cholegranu i Gastrogranu. w następstwie badań i analiz. leczy choroby popromienne. 255 . będące cennym surowcem leczniczym. oczy.łyżką takiej mieszanki. ściślej . Skrzyp polny. wzmacnia włosowate naczynia krwionośne (kapilary). zwiększa ilość hemoglobiny. który po wysianiu zarodników zasycha i ginie. Skrzyp polny. wpływa na wzrost poprzez działanie hormonów roślinnych. rośliny płonne. gdy nie są przestrzegane prawidłowe zestawy produktów spożywczych. działa m. powszechny w strefie umiarkowanej chwast rosnący na podłożu kwaśnym (nie występuje na glebach z dodatkiem wapna) . a w tym sekretyny. Działa bakteriobójczo. Wczesną wiosną skrzyp wypuszcza soczysty. Uzyskany odwar wypić w ciągu dnia w 3 porcjach przed jedzeniem.tzw. niekiedy całymi łanami. Francuska klasyfikacja ziół najwyższej mocy leczniczej stawia skrzyp na pierwszym miejscu pośród dwudziestu roślin obdarzonych nadzwyczajnymi właściwościami. Wzmacnia siły obronne organizmu. potwierdza lecznicze właściwości skrzypu i jego wysoką skuteczność. Rodzina skrzypowatych liczy 24 gatunki. Nagietek. antybiotycznie.

astenia. 6. 18. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Skrzyp ma właściwości moczopędne (co ma znaczenie przy stanach zapalnych dróg moczowych. przy chorobach serca. gojące. padaczka (dawać drobno pokrojone suszone ziele skrzypu). Leczy anemię złośliwą. Kora dębowa. 11. 13. uszkodzenia i rany kostne. 16. 17. Huba brzozowa. dolegliwości płucne i w początkowych stadiach gruźlicy. wypadanie włosów (łysienie). (ogólna słabość). działa antybiotycznie. remineralizujące i antydegenerujące (korzystnie działa na stan naczyń krwionośnych narządów wewnętrznych. Czarna jagoda. dna. miażdżyca (stwardnienie tętnic). zapalenie pęcherza moczowego. złamania. także produkt regulujący przepuszczalność ścian naczyń krwionośnych. choroby zwyrodnieniowe stawów (artroza). 12. stany nowotworowe. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Skąpomocz. 9. Tymianek. nadto jako środek poprawiający elastyczność i odporność naskórka tkanki łącznej i błon śluzowych. krwotok maciczny. Tatarak. pobudza powstawanie czerwonych krwinek i hemoglobiny. włosów. Jaskółcze ziele. odmładza. tężyczka. oczyszcza organizm z toksyn. jest lekiem na cukrzycę i biegunki bakteryjne. 19. Bukwica. utrata soli mineralnych (np. krwotok. ściągające i hemostatyczne. Rzepik. 14. Arcydzięgiel. wątroby i kamicy nerkowej). hamuje wszelkie krwawienie. 7.4. w tym białaczkę. Działa przeciwnowotworowo. Pobudza krążenie krwi. nadciśnienie tętnicze. Jałowiec. sprzyja normalnej miesiączce). krzywica. odwykowo u palaczy tytoniu. 10. leczy wzrok. krwawienia z nosa. Czerwona koniczyna. białkomocz. paznokci kości). krwioplucie. wzmacnia cebulki włosowe. hemopoetyczne (krwiotwórcze. 20. Ruta. Działa odkażająco i wykrztuśnie. Świetlik. infekcje nerkowe. 5. krwiomocz. skóry. niewydolność miesiączkowania. Mniszek lekarski. Łopian. odwapnienie). Świeże ziele jest bardziej aktywne i pobudza przemianę materii. Huba modrzewiowa. biegunka bakteryjna. nerwowość. działa bakteriobójczo. 8. 15. puchlina wodna. utrudniający zarazem odkładanie się w nich tłuszczów. Pietrasznik plamisty. choroby układu krwiotwórczego. wymioty krwawe. Skrzyp poprawia aktywność hormo256 .

żylaków.nalną u ludzi starszych i jest skutecznym specyfikiem na skórę dla osób w podeszłym wieku o obniżonej ilości krzemu. Reumogran. Stosować dziennie 2-3 łyżeczki. który jest czynnikiem remineralizującym. Pulmosan. Młode pączki można zjadać jako sałatę. Stosować 20-50 kropli 2 razy dziennie. artretycznych. Uwaga. np. Stosować 1-2 g w płatkach aptecznych 2 razy dziennie przed posiłkiem lub po posiłku. B1 po 3 mg dziennie aż do ustąpienia objawów zapalenia wielonerwowego i zmniejszenia tętna serca. afty (płukanie jamy ustnej przy stanach zapalnych). Stosować 2-5 g dziennie przy chorych nerkach. co klasyfikuje skrzyp do ziół bogatych w ten pierwiastek. gdyż sprzyja przyswajaniu fosforu. nowotwór owrzodzony. z rośliny suchej. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Świeży sok. Betagran oraz mieszanek ziołowych Cardiosan. oleinowy. 10-20 g na litr wody. Stąpać nogami. Na użytek zewnętrzny Stosować wywar do kompresów lub obmywania ran. Na użytek zewnętrzny Rany. a po wyjściu z wody położyć się na 10-minutowy odpoczynek. linooleinowy. nowotworu owrzodzonego. Dla dzieci stosować 1-2 łyżeczki dziennie. Podobny efekt można uzyskać wchodząc rano na l minutę do wanny z niewielką ilością (do poziomu 10 cm) zimnej wody. w mniejszym stopniu z moczem. Urosan. Wywar. owrzodzenia nóg. Chcąc uzyskać odwapnienie w przypadku złogów reumatycznych. stearynowy. Rozpuszczona w wodzie krzemionka jest łatwo wchłaniana przez przewód pokarmowy i wydalana głównie z kałem. Ziele skrzypu wchodzi w skład granulatów Urogran. Świeży olejek ze skrzypu polnego zawiera kwas linowy. gotować 30 min. dla dorosłych 260 g dziennie. przerostu prostaty lub wzmocnić układ naczyń krwionośnych 257 . owrzodzenia nóg. na wolnym ogniu. Tinktura. Ze świeżej rośliny: 50-100 g na litr wody. w tym 6. w którym spełnia rolę jednego z ochronnych koloidów przeciwdziałających krystalizacji składników mineralnych w przewodach moczowych. Pomaga w konsolidacji złamań kostnych. po miesiącu. Reumosan.4 krzemu. Świeże ziele zawiera 200 do 260 mg wit. W homeopatii stosuje się olejek ze świeżego skrzypu zebranego późnym latem. 5-20 g homeostatycznie dziennie. Roślina wysuszona (chronić przed światłem) daje 14 proc. Wyciągi ze skrzypu wchodzą w skład pasty Fitolizyna i płynów Betasol i Cholesol. popiołu. aby utrzymać tętno serca w ciągu dnia w normalnym stanie. Proszek. należy jednocześnie przyjmować tabletki wit. przemywanie ciężko gojących się ran i przy odmrozinach. Wyciąg płynny. Skrzyp błotny jest zakazany do stosowania. Przy dłuższym stosowaniu skrzypu. C/kg. miażdżycy.

usuwa złogi. Przy artretyzmie i reumatyzmie zaleca się następującą receptę: ziele skrzypu 20 części. zasypać łyżką korzenia ślazu. ziele pokrzywy 10 części.należy gotować skrzyp w wodzie deszczowej lub w wodzie miękkiej co najmniej pół godziny pod przykryciem. Kneipp działający w Niemczech 120 lat temu. liść mącznicy. Ta bujna roślinność utrzymywała się co najmniej kilka milionów lat. kwiat bławatka popijać w postaci naparu przy białkomoczu. ziele rdestu ostrogorzkiego. Skamieniałą rośliną dominującą w glince jest właśnie skrzyp. Przy podejrzeniu o nowotwór zaleca się stosowanie naparu ze świeżej lub suszonej pokrzywy i nagietka oraz ciepłych okładów z ziela skrzypu polnego w okolicy żołądka. odnosząc sukcesy. działa absorbujące (wydziela szkodliwe składniki z organizmu przez ich wiązanie i wydalanie). kłącze pięciornika zmieszać w równych ilościach i jako odwar popijać przy krwotokach i krwawiączce aż do całkowitego ustąpienia objawów. korzeń łopianu. Pod koniec ery paleozoicznej i na początku ery mezozoicznej skład gleby i atmosfery sprzyjał rozwojowi wyższych paprotników. pączki brzozy. które już po kilku dniach przykładania likwidują maty guzek na piersiach kobiet lub obrzęk po zwichnięciu stawu. a po polsku glinką. Podobną substancją leczy się we Francji około 170 chorób.7 do 7 mg). Popijać po 1/2 szklanki 3 razy dziennie między posiłkami na poprawę przemiany materii i na wydalanie złogów z moczem. Odwarem spłukać głowę po dokładnym umyciu. Skrzyp absorbuje toksyny. szczególnie w przypadku odstępstw od prawidłowych zestawów produktów spożywczych. korzeń mydlnicy. Gdy nie chcemy tracić wit. a grube warstwy zdrewniałych roślin o olbrzymich rozmiarach znalazły się na jego dnie. Ziele skrzypu. W Polsce jest również dużo podobnej glinki. ziele krwawnika 10 części. o czym mówiłam niejednokrotnie w moich wystąpieniach publicznych. ziele brzozy 30 części. ziele tasznika. widłaków. astmy i innych nieżytów dróg oddechowych. W pozostałych potrzebach wystarczy skrzyp parzyć. Ziele skrzypu. z miodem. Skrzyp działa odtruwające. absorbuje toksyny. ma zdolności kumulowania energii promieniowania słonecznego. Glinkę często stosował przy leczeniu wielu chorób. W tym czasie występowały silne ruchy tektoniczne zmieniające ukształtowanie powierzchni ziemi. Inne zalecane postacie leku 2 łyżki skrzypu na 2 szklanki wody gotować 10 minut. Znajdujemy je obecnie w postaci grubych skamieniałych warstw. skrzypów i roślin nasiennych. A (1.. Zaniedbywanie wyleczenia kaszlu prowadzi do rozedmy płuc. Odwar popijać porcjami w ciągu dnia. Kuracja trwa 2 tygodnie. zwanych po bułgarsku chumą. liść pokrzywy w równych ilościach. C (od 15 do 280 mg) i prowit. Sproszkowany skrzyp trzeszczy w zębach i skrzypi. lepiej jest sproszkować skrzyp i zażywać go np. Ziele skrzypu. podobnie jak liście z białej kapusty. 258 . w starożytnej Grecji i Rzymie. Palaczom pragnącym pozbyć się męczącego kaszlu polecamy receptę: 2 łyżki ziela skrzypu gotować pół godziny pod przykryciem w 1/2 litra wody. Gotować 2 garście tej mieszanki w litrze wody pół godziny pod przykryciem. Było to znane w Egipcie. liść brzozy. ks. przecedzić do termosu. Arab ii gdzie leczono zwichnięcia i złamania kości okładami ze skrzypu i glinki. gdy go się żuje.i płuc . które osiągały kolosalne rozmiary. Powstało wtedy Morze Czarne. Na łupież. oczyszcza krew. gotować jeszcze kilka minut i odstawić do naciągnięcia.

ziele rdestu ptasiego 25 części. guziczkowe ziele. ślaz zajęczy. Przy kamicy fosforanowej i węglanowej stosuje się receptę: ziele skrzypu 30 części. Krwawienia ustają po 12 dniach. oka. Przy silnych dolegliwościach stosuje się na podbrzusze kompresy z ziół szwedzkich lub okłady z letnią papką ziołową skrzypu polnego. Wielostronność leczniczego działania skrzypu polnego wynika z jego różnorodnych składników. ziele krwawnika 10 części. w kątach liści zebrane są po kilka różowe bądź purpurowe kwiaty pozbawione zapachu. Gotować 15 minut. pospolita na całym niżu i w niższych partiach górskich roślina. nawłoć pospolita 10 części. Przyspiesza to proces leczenia. Oto recepta: 2 łyżki utartej huby brzozowej i 2 łyżki ziela skrzypu polnego gotować w 0. Leczy to infekcje dróg moczowych na tle bakteryjnym. 2 łyżki mieszanki ziół zalać 1/2 litrem wrzącej wody. Rano zagrzać i popijać na ciepło porcjami. gdyż normalizuje utraconą równowagę w gospodarce krzemem w organizmie. Skrzyp jest pomocniczym lekiem przy chorobach nowotworowych. Przy schorzeniach macicy lub jajników z obfitymi. Przy wszelkich schorzeniach nerek należy stosować wywar z czystych obierzyn ziemniaczanych. ŚLAZ LEŚNY Malva silvestris L. powszechna na przydrożach i w rumowiskach. liście brzozy 20 części. przykryć i macerować przez noc. wilżyna ciernista 10 części. należy stosować kompresy z aloesowej wody i okładów z papki ze świeżego skrzypu polnego i babki szerokolistnej. odrobinę soku cytrynowego oraz olej z oliwek. Przy chorobach wątroby. Odstawić do naciągania i popijać 3 razy dziennie porcjami. kędzierzawiec. ziele jemioły 20 części. marskości wątroby zaleca się stosowanie ciepłych okładów z ziela skrzypu polnego i ziół szwedzkich 2 razy dziennie. Przy paraliżu polowy twarzy. ziele bratka polnego 30 części. jej łodyga jest szorstko owłosiona. ziele dziurawca 25 części. w szczególności w postaci krzemionki.występuje pod licznymi nazwami lokalnymi i jest znana jako ślaz dziki. ślaz polny. Odwar z l łyżki ziół na l szklankę wody popijać 3 razy dziennie. malwa dzika. Przy chorobach nerek i pęcherza moczowego stosuje się napar według recepty: ziele skrzypu 20 części. Ślaz kwitnie od lipca do września. ziele krwawnika 10 części. soli mineralnych. Ta dwuletnia. 259 . napar ze skrzypu polnego.75 l wody pod przykryciem 15-20 minut i popijać w ciągu dnia. ślaz gęsi.owoc jałowca 10 części. Stosować również do sałatek po kilka liści nasturcji. Kneippa: ziele skrzypu 20 części. ale trzymająca się ziemi lepszej i nie kwaśnej . Gotować 10 min. 2 łyżki ziół zalać 1/2 litra wody i gotować 15 minut. 2 łyżki ziół na l szklankę wody i przy krwawieniach popijać 2 łyżki co 15 minut. Skrzyp ma zastosowanie jako zioło antyrakowe. pokrzywy. mniszka lekarskiego. korzeń lukrecji 10 części. bolesnymi krwawieniami można stosować receptę ks. po 2 godziny i na noc na okolicę wątroby. Osiąga ponad metr wysokości.

wraz z zielem tymianku. Popijać po 1/3 szklanki trzy razy dziennie przy suchym kaszlu i chrypce.. utrudnionym odkrztuszaniu i chrypce. nerwicy żołądka. np. przywraca ruch nabłonka rzęskowego. liściem szałwii. Napar ślazowy 1-2 łyżki mieszaniny kwiatów i liści ślazu zalać 1-1. Należy je suszyć w cieniu. stany zapalne jamy ustnej. Liście zrywamy bez ogonków. Zmieszać liść ślazu. ust i gardła. łagodzi kaszel. 260 .świeżo Do celów leczniczych wykorzystuje się rozwinięte kwiaty. należy uważać. Mieszanka do płukania gardła w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych. owocem anyżu. zapalenie spojówek. by byty czyste i bez plam. przeciwzapalnych. kwiatem pierwiosnki lekarskiej. i przecedzić.). oparzenia.5 szklanki wody wrzącej i naparzać pod przykryciem przez 10 min. SPOSÓB UŻYCIA Napary lub odwary z kwiatów stosuje się w schorzeniach górnych dróg oddechowych. nieżycie gardła i krtani. kwiat bzu czarnego. suchym kaszlu ze skąpą wydzieliną. Do celów leczniczych można także używać liści. Napar ten można stosować także do płukania w stanach nieżytowych i zapalnych dziąseł. ułatwia odkrztuszanie i zmniejsza stan zapalny danego narządu. które należy zbierać w okresie kwitnienia rośliny. wykrztuśnych. które zbiera się przez całe lato w okresie zakwitania. liściem podbiału. korzeniem lukrecji. Głównym składnikiem ślazu jest śluz (zawartość w kwiatach: 2. Na użytek zewnętrzny Okłady na wrzody. kwiat rumianku. przy nieżytach przewodu trawiennego. WSKAZANIA LECZNICZE Na Ślaz także użytek wewnętrzny używany jest jako środek powlekający i osłaniający. Działanie ochronne śluzu ze ślazu jest krótkotrwałe. liść prawoślazu. do płukania jamy ustnej w stanach zapalnych błony śluzowej oraz w zaparciach u otyłych. następnie naciągać jeszcze 15 min. wrzodach żołądka i dwunastnicy.5-9 proc. liściem babki lancetowatej. w miejscu przewiewnym. Kwiat ślazu dzikiego jest domieszką do ziół płucnych „Herbapolu”. Śluz zawarty w kwiatach i liściach powleka błony śluzowe jamy ustnej i gardła chroniąc je przed podrażnieniem. a zmiękczający (również zewnętrznie) w stanach kataralnych i zapalnych dróg oddechowych. przygotować napar.

Świetlik należy do rodziny trędownikowatych.. Świetlik jest półpasożytem. Stosować do płukania jamy ustnej i gardła w stanach zapalnych błon śluzowych. rzadko dorastająca do wysokości 20--30 cm. po angielsku -Drug Eyebright. Do stosowania przez osoby starsze i otyłe oraz przy zaparciach atonicznych oraz w stanach zapalnych żołądka i przełyku. drobna. a także na terenach. słabo rozgałęzioną. a czas kąpieli 10-20 min. po francusku . kwiatów lipy. następnie ogrzać do wrzenia (nie dopuszczać do zagotowania) i całość wraz z ziołami wlać do wanny. Wypić w dwu porcjach. a szczególnie aktywnie w Szwajcarii i we Włoszech. o brzegach ząbkowatych. Zmieszać po 50 g ślazu. pisał w 1949 r. ŚWIETLIK LEKARSKI Euphrasia rostkoviana Hayne Po rosyjsku i po bułgarsku . drobne liście równomiernie pokrywające łodygę. mających zastosowanie w lecznictwie. którą dopełnić wodą do 1/3 objętości. kwiatów krwawnika i liści szałwii.Augentrost. Do roślin śluzowych. gotować 3-5 min. Garść rozdrobnionych kwiatów i liści ślazu oraz 3-4 łyżki kwiatów lipy. przeciwzapalnie. świecznik. złodziej mleczny i inne. Kąpiel taka działa regenerujące na skórę. Jan Biegański w książce „Ziołolecznictwo”. podając kilka przypadków wyleczenia okładami z naparów ze świetlika na noc z zupełnej ślepoty po kilku tygodniach. zaliczamy także kwiat malwy czarnej. Dwie łyżki kwiatów ślazu i jedna łyżka liści prawoślazu na dwie szklanki wody.Odwar.oczanka. Łodygę ma sztywną. krwawnika i rumianku zalać w garnku dwoma litrami gorącej wody i pozostawić pod przykryciem na godzinę. Kąpiel ślazowa. w zaroślach nad rowami. przeciwświądowo i ma właściwości kosmetyczne. naciągać 10 min. Jego korzenie pobierają pokarm z korzeni innych roślin.Herb a l’ophtalmie. Ludowe nazwy: ptasie oczko. niepozornej roślinie. Napar płukanka. Rośnie na łąkach i pastwiskach.. przecedzić. Jest to roślina jednoroczna. żyłkowate z żółtą plamką na dolnej wardze. Jego śluz może być stosowany podobnie jak kwiat ślazu dzikiego. o kształcie jajowatym. Temperatura kąpieli powinna wynosić 36-38°C. O tej małej. Świetlik ma małe kwiaty kształtu lwiej paszczy o średnicy 45 cm koloru biało-fioletowego. gdzie 261 . po niemiecku . zalać jedną łyżeczkę tej mieszanki szklanką wrzącej wody i naparzać pod przykryciem przez 15 min. Prace doświadczalne nad leczniczymi właściwościami świetlika są prowadzone w wielu krajach. Kwitnie od lipca do września.

Główne związki: glikozydy flawonowe zbliżone w działaniu do rutyny i do witaminy P. czyli w czopkach i w pozostałej części siatkówki. w szczególności miedzi. Często kilkugodzinne zbieranie daje kilka dekagramów suchego surowca. schowane wśród trawy i dlatego ich zbieranie jest uciążliwe. że możliwa jest zmiana okularów na słabsze. Inne zastosowania: zaparzać przez 5 minut dwie łyżeczki na 2 szklanki wrzącej wody. Leczenie świetlikiem często tak poprawia wzrok. Te kataplazmy z surowca. Naciąganie trwa 1/2 godziny. jak i o zmierzchu. U nas w aptekach homeopatycznych można kupić wyciąg ze świetlika. żywicowe. po lekkim ochłodzeniu. na przykład mieszankę ziołową „Herbapolu” Digestosan lub Gastrogran. tęczówki i łzawieniu oraz reguluje ciśnienie w gałce ocznej. jak podano. a także przy biegunkach i nadkwasocie żołądka. Obecnie. wątroby i jelit. katarze nosa. woskowe. są pomocne w kurczu powiek. działa ściągające i przeciwzapalnie. przy schorzeniach przewodu pokarmowego. Poprawia tworzenie się purpury wzrokowej na siatkówce w plamce żółtej. Po ostygnięciu pić porcjami przed jedzeniem przy braku łaknienia. kaszlu. 262 . magnezu oraz kwasy: krzemowy. Świetlik wspomaga pamięć i jest skuteczny w lekkich zakażeniach. Świetlik działa skutecznie przy schorzeniach siatkówki oka. Świetlik można łączyć do kataplazmy z kwiatem rumianku. zielem melisy. Do przemywania oczu stosowany jest we Francji napar ze świetlika: l łyżka na 100 g wrzącej wody plus 50 g z kwiatu bławatka i z liści babki po 25 g. Pozostały płyn wraz z proszkiem wypić. Rośliny te są drobne. jęczmieniu. nadkwasocie i nieżycie żołądka. próchno bowiem jest bardzo dobrą pożywką dla wzrostu świetlika. leczy zapalenie wiosenne spojówek i uporczywe stany zapalne brzegów powiek i skóry powiek. kwiatem nagietka. Do leczenia oczu: 1/2 łyżeczki sproszkowanego ziela zaparzać w 1/3 szklanki wrzącej wody przez 5 minut jak herbatę i stosować do okładów na oczy na noc. Leczenie takie kontynuować przez dwa do czterech miesięcy. stosuje się także inne zioła. ułatwia przyswajanie witaminy A. Wszyscy zgodnie zalecają i zachwycają się korzystnymi efektami przy leczeniu Oczu. która jest głównym czynnikiem decydującym o ostrości wzroku i o widzeniu zarówno w świetle. owocem kopru. które są doskonałe w działaniu. Jako kataplazmy stosować 3 łyżeczki świetlika zmacerowanego w 200 gramach gorącej wody. smoły. zapaleniu spojówek.dawniej była puszcza. W USA wyciągiem ze świetlika leczą przewlekłe katary nosa. kawowy. kwiatem bławatka. nostrzyka żółtego i innymi. Korzystne jest również dodanie niewielkiej ilości liścia naparstnicy ze względu na skuteczne działanie związków kardenolidowych na oczy. Francuzi zalecają stosowanie świetlika w chrypce. czyli w pręcikach. spowodowanym promieniowaniem z dużych kineskopów telewizyjnych i długim czytaniem. z powodu trudności otrzymania świetlika. Surowiec ten jest najczęściej mieszanką świetlika gajowego i lekarskiego. olejki oraz sole mineralne. ZASTOSOWANIE LECZNICZE Napar świetlika pobudza czynności wydzielnicze żołądka. przykładać ciepłe na 10-15 minut. kumaryna i inne. zmęczeniu wzroku. związki garbnikowe.

Na obfite wycieki śluzu z nosa. przeciwzapalnie. wypadaniu włosów i łupieżowi. w pełni wykształcone liście oraz ziele. Stosować 2-3 razy dziennie tampon wielkości grochu nasiąknięty maścią ze świetlika (wyciąg alkoholowy) 5 g. kwiaty. wysokie do 70 cm. pobudza serce i nerwy. lanoliny 5 g. rozkurczowo. SZAŁWIA LEKARSKA Salvia officinalis Szałwia jest półkrzewem z rodziny wargowych (Labiatae). wzniesione. u dołu drewniejące. Dawniej szałwia była używana jako dodatek do wina i piwa. W kosmetyce używany jest do odkażania skór. Szałwia wytwarza liczne łodygi. wykrztuśnie. przede wszystkim mięs. Olejek szałwiowy jest stosowany w perfumerii jako utrwalacz. olejek eteryczny stosowane w nadmiarze mogą być toksyczne dla układu nerwowego. Surowce te należy przechowywać w szczelnym opakowaniu w miejscu suchym i chłodnym. przed kwitnieniem. zmniejsza przekrwienie błon śluzowych i skóry oraz mikrokrwawienia z nadmiernie rozszerzonych lub uszkodzonych naczyń włosowatych. kulinarne i kosmetyczne. olejku bergamotowego . które jest od nich nieco uboższe w związki czynne. Dawki ustala lekarz. Ponownie w drugiej połowie sierpnia ścina się górne części łodyg ponad pierwszym rozgałęzieniem. z dala od światła. łodygę zakończoną kłosowatą wiechą złożoną z 6-10 jasnofioletowych kwiatów. ściągające. Można ją hodować w ogródkach przydomowych i działkowych. Do celów leczniczych zbiera się w maju. ma specyficzny. korzenny smak. Liście. Jako przyprawa ułatwia trawienie.dwie krople. Balsamicznie pachnie. przeciwdziała zbytniemu przetłuszczaniu i rozszerzaniu porów. Jest rośliną uprawną. naprzemianległe liście zmniejszające się ku górze. Jest ona dwa razy bardziej toksyczna niż piołun. Szałwia ma zastosowanie lecznicze. wzmacnia żołądek. Ma omszone. jest cierpka i gorzka. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Liść działa dezynfekujące. wazeliny 15 g. W przewodzie pokarmowym wyciągi z szałwii hamują intensywny wzrost 263 .

okres poprzedzający poród. nadczynność tarczycy. początkowe objawy cukrzycy. swędzące wypryski. biegunka. Nalewka lub wyciąg płynny hamują wydzielanie potu. nadmierną laktację u karmiących matek. ukąszenie osy. gdy jest ono zbyt skąpe. miesiączkowanie bolesne i zaburzenia miesiączkowania. gojąco blizny. chroniczny nieżyt żołądka. niedokwaśność soku żołądkowego!. atoniczne rany i owrzodzenia. astma. wrzód żołądka i dwunastnicy. nadmierna pobudliwość nerwowa. naparzać pod przykryciem 10 min. brak łaknienia. niedostateczne wydalanie moczu. dychawica oskrzelowa u osób starszych. dróg moczowych. działają też przeciwcukrzycowo. biegunce. powiększają ciśnienie krwi. Przetwory z szałwii działają estrogennie i pobudzają miesiączkowanie w przypadkach. wzdęciach. przerost układu chłonnego. zapalenie oskrzeli. zapalenie krtani. oczyszczające na krew. brak sił. osłabienie pracy układu trawiennego. przed posiłkiem. ból zęba. dolegliwości nerwowe. neurastenia. gorączka z przerwami. podudzi. paraliż. lekkie oparzenia. 264 . podatność na powstawanie raka. Na użytek zewnętrzny Afty. chroniczny nieżyt oskrzeli. łysienie. białe upławy. Pić 2 razy dziennie po pół szklanki przed jedzeniem w nieżycie żołądka i jelit. odbytu. astma. skurcz jelit. powiększają ilości wydzielonej żółci. kamica moczowa. schorzenia wątroby. obfite pocenie się rąk. skaleczenia drobne. zapalenie węzłów chłonnych pachy. przeciwdziałają nadmiernej fermentacji i bolesnym wzdęciom spowodowanym stanem skurczowym w jelitach i gromadzeniem się gazów. zatrucia pokarmowe. wzmacniają skórę. sporządzaniu przymoczek na skórę. działają moczopędnie. Można dodać do 20 kropli Azulanu lub Azucalenu na 1/4 szklanki naparu używanego zewnętrznie. tamponów dopochwowych oraz do irygacji.saprofitycznej flory bakteryjnej. skrofuloza. 2 łyżeczki liści zalać szklanką wody wrzącej. stany zapalne dziąseł i gardła. sprzyjają zapłodnieniu. obmywania zewnętrznych narządów płciowych. apopleksja z krwotokiem. i przecedzić. pobudzają korę nadnercza. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astenia. czyraki. wzmocnienie rekonwalescentów. nadmiernej laktacji u karmiących matek. debilność dziecięca. dezynfekcja mieszkania. zapalenie jamy ustnej. antyseptycznie. płuc. swędzenie pochwy. Na użytek zewnętrzny Działają ściągające. Do irygacji można napar rozcieńczyć równą ilością wody. angina. działają tonizująco i uspokajająco. Ten sam napar stosuje się do płukania jamy ustnej i gardła. bóle i zawroty głowy. dermatozy (egzemy). stłuczenia. bezpłodność. działają przeciwnowotworowo i antyseptycznie. uszkodzenie włosowatych naczyń krwionośnych w ścianie jelit. żylaki nóg. SPOSÓB UŻYCIA Napar szałwiowy. niedociśnienie tętnicze krwi. Dla pobudzenia apetytu zaleca się 2 łyżki naparu 2 razy dziennie na 30 min. drgawki.

Napar z liści szałwii popijać 2 razy dziennie po pół szklanki przy zaburzeniach trawiennych, biegunkach, nerwicach żołądka, nocnych potach, nieżytach górnych dróg oddechowych, cukrzycy, białych upławach, zaburzeniach miesiączkowania, reumatyzmie, nieżytach dróg moczowych, a zewnętrznie do płukania gardła przy anginie, zapaleniu okostnej, szkorbucie, pleśniawkach, zapaleniu migdałków. Sproszkowane liście dosypywane do takich potraw, jak groch, kapusta, wieprzowina, tłuściejsze ryby itp. działają jak napar. Szałwia wchodzi w skład Diabetosanu, Pektosanu, Neopektosanu, Septosanu, Tannosanu i Vagosanu. Przetwory: Herbogastrin. Płynny wyciąg szałwiowy. 200 g świeżych liści zmiksować z 200 ml etanolu 40 proc. Odstawić na 30 min. i przecedzić do butelek. Brać do 50 kropli w kieliszku wody 3 razy dziennie jako środek przeciwpotny, pobudzający trawienie i hamujący laktację. Stosować 1/2 łyżeczki na 1/4 szklanki naparu szałwiowego z łyżeczką Azulanu i l g boraksu; stosować do płukania jamy ustnej i gardła. Płukanka. Łyżeczka płynnego wyciągu szałwiowego na 1/4 szklanki wody albo 1/4 szklanki naparu szałwiowego z łyżeczką Azulanu i l g boraksu stosować do płukania jamy ustnej i gardła w pleśniawkach, anginie i stanach ropnych. Recepty na mieszanki ziołowe z zastosowaniem liści szałwii 1.
2.

3.

4.
5.

Liść szałwii, kwiat lipy, ziele krwawnika, kłącze pięciornika w równych ilościach zmieszać. Stosować łyżkę mieszanki na szklankę wrzątku i pić dwa razy dziennie przeciw piegom. Liść szałwii, liść mięty, kwiat rumianku w równych ilościach zmieszać. Napar z l łyżki tej mieszanki na szklankę wrzątku stosować do płukania gardła lub zażywać co kwadrans jeden łyk przy przewlekłym nieżycie tchawicy. Liść szałwii, liść pokrzywy, ziele tysiącznika, ziele piorunu. Stosować łyżkę mieszanki na szklankę wrzątku i popijać 2 razy dziennie; tym samym naparem zmywać miejsca zaatakowane świerzbem. Liść szałwii 2 ilości, liście mięty i kwiatu rumianku po jednej. Garść ziół rozparzyć na płótnie i przyłożyć płótnem na miejsca bolące przy ischiasie. Liść szałwii 40, liść orzecha włoskiego 10, liść melisy 10, ziele krwawnika 20, ziele skrzypu 20. Zrobić odwar i popijać po pół szklanki 3 razy dziennie przy nadmiernych potach.

Inne zastosowania szałwii Nasiadówka szałwiowa. Zmieszać 50 g liści lub ziela szałwii oraz po 25 g ziela krwawnika i kwiatu nagietka, zalać całość 3 l wody wrzącej. Nakryć i odstawić na 15 min. Przecedzić do miski. Po ostudzeniu do 36 st. C stosować nasiadówki przez 15 min, przy hemoroidach, świądzie i zapaleniu zewnętrznych narządów płciowych. Kąpiel szałwiowa. 100 g ziela szałwii, 25 g liści babki, 25 g kwiatów rumianku i kwiatów lipy zalać 3- 4 l wody wrzącej i odstawić pod przykryciem na 15 min. Przecedzić do wanny wypełnionej do 1/3 objętości wodą o temperaturze 37 st. C. Pozostałe zioła umieścić w płóciennym woreczku i zanurzyć w wannie. Czas kąpieli do 20 min. Owinąć mokre ciało prześcieradłem kąpielowym i odpoczywać 40 min. Stosować w różnych schorzeniach skórnych, jak pokrzywka, świąd skóry, odleżyny, odmrożenia, nadmierne pocenie się, miejscowe podrażnienie, zapalenie skóry i wysypki alergiczne. 265

Nalewka szałwiowa. 25 g wysuszonych i rozdrobnionych liści zalać 100 min alkoholu 70 proc. i macerować 14 dni, często wstrząsając. Przecedzić, wycisnąć wytrawione liście, połączone płyny przechowywać w lodówce. Pić po pół łyżeczki w 1/4 szklanki wody jako lek hamujący laktację i przeciwpotny. Zewnętrznie służy do płukania jamy ustnej i gardła oraz do przymoczek. Liść szałwii wchodzi w skład proszku i tytoniu przeciwastmatycznego Astmosan („Herbapol”) oraz papierosów Neoastmosan („Herbapol”) używanych w stanach duszności, spowodowanych skurczem oskrzeli i w dychawicy oskrzelowej u osób starszych. Destylowany z liści i ziela szałwii olejek eteryczny jest składnikiem pasty Fitolizyna („Herbapol”) stosowanej pomocniczo w kamicy moczowej. Czopek wywołujący miesiączkę. 0,25 g wyciągu płynnego z szałwii, l g masła kakaowego i l g wosku białego. Stosować 1-2 razy dziennie przy braku miesiączki, zaburzeniach miesiączkowania, bezpłodności. Środek przeciw łysieniu. Stosować do pocierań skóry głowy nalewkę szałwiowa zmieszaną z rumem w równych ilościach. Zgniecione liście szałwii przykładać na ukąszenia owadów, owrzodzenia nóg, rany atoniczne, dermatozy i egzemy. Wino pobudzające asteników i neurasteników, ludzi wyczerpanych fizycznie i pracą umysłową, do stosowania także w przypadkach nerwicy wegetatywnej i gorączki przerywanej. Liście szałwii macerować przez tydzień w l litrze wina. Popijać 1-3 łyżki po posiłku.

TATARAK ZWYCZAJNY Acorus calamus L. Tatarak, wespół z arcydzięglem, chmielem, dziurawcem, lawendą, lipą, melisą i kozłkiem lekarskim (walerianą), tworzy grupę ośmiu roślin, które od niepamiętnych czasów królują w różnych mieszankach ziołowych. Powszechność stosowania rośliny te zawdzięczają następującym właściwościom: zawierają wiele bardzo aktywnych biologicznie substancji, które pobudzają siły obronne organizmu, oraz związki organiczne, do których organizm ludzki jest przyzwyczajony od tysiącleci. Rośliny te działają synergicznie (tj. zespołowo i wspomagające), powiększając tym samym swoją aktywność. Zawierają składniki niezbędne do normalnego funkcjonowania narządów ludzkiego organizmu, a zwłaszcza do trawienia, przyswajania pokarmów, wydalania i odtruwania produktów przemiany materii. Wszystkie te zioła można stosować bez obawy przedawkowania, ich nadmiar bowiem jest łatwo wydalany przez organizm. Zioła stosowane zespołowo nie tylko leczą cały organizm, ale również ułatwiają jego regenerację i mają właściwości antybiotyczne i biostymlujące, aktywują cały organizm nie powodując działań ubocznych. Powyższe uwagi charakteryzują zatem duże znaczenie tataraku. Należy on do rodziny obrazkowatych (Araceae), jest byliną pochodzącą z Azji Środkowej, został prze266

niesiony do Europy Środkowej i Zachodniej, natomiast do Polski został zawleczony przez Tatarów, stąd nazwa rośliny. Tatarak od kłączy aż po końce liści ma swoisty aromat i drapiąco-gorzkawy smak. Rozmnaża się z korzeni, w naszym klimacie bowiem nie wydaje nasion. Ma grube, rozgałęzione, czołgające się po brzegu wód stojących lub wolno płynących kłącze, liście mieczowate dochodzące do metra długości, kwiatostan w formie brązowej kolby. Kwitnie w czerwcu i lipcu. Surowcem leczniczym jest kłącze, które należy zbierać od wiosny do jesieni. Należy je oczyścić z liści, łodyg i korzeni, umyć dokładnie, pociąć na kawałki długości do 20 cm, części grubsze można przeciąć wzdłuż. Suszyć w suszarniach. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Tatarak (kłącze) stosowany jako lek wzmacnia ogólnie, a więc wpływa na przedłużenie życia. Poprawia pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego, działa krwiotwórcze, moczopędnie, nieco napotnie, pobudza czynności żołądka, łagodzi bóle menstruacyjne i dolegliwości kostne, uspokaja, działa przeciwbólowe, przeciwgorączkowo, goi wrzody, jest środkiem przeciwrobaczym, wiatropędnym, insektycydem, wpływa na wydzielanie śliny i soku żołądkowego. Gryzienie kawałków kłączy wzmacnia wydzielanie żółci, działa rozkurczowo na drogi moczowe i żółciowe. Stosowany zewnętrznie na skórę głowy działa przeciwzapalnie, ściągające i bakteriobójczo. Olejek tatarakowy zmniejsza dolegliwości reumatyczne, artretyczne, leczy bezkwaśność żołądkową, kolkę jelitową itp. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Atonia trawienia, zwiotczenie żołądka, utrudnione trawienie, nieżyt żołądka, zapalenie żołądka i jelit, wzdęcia, zaburzone miesiączkowanie, gorączki naprzemienne, skąpomocz, artretyzm, dna, krzywica, skrofuloza, kaszel, reumatyzm, dolegliwości wątroby i pęcherzyka żółciowego, dolegliwości węzłów chłonnych, bóle nerek, brak łaknienia, stany wyczerpania nerwowego, niepokoju i trudności w zasypianiu. Na użytek zewnętrzny Dolegliwości jamy ustnej i jej błony śluzowej, gardła, łojotokowe zapalenie skóry, wypadanie włosów, łupież. 267

SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. Łyżeczkę korzeni tataraku zalać szklanką wrzątku, gotować 3 min., naciągać 10 min. Popijać po 1/2 szklanki 3 razy dziennie. Proszek. Stosować 2- 4 g dziennie z dodatkiem syropu owocowego. Nalewka. Stosować 50 kropli przed posiłkiem na wzmocnienie łaknienia, a po posiłku jako środek wiatropędny i przy bólach żołądka. Odwar. Gotować łyżeczkę kłączy w 1/4 l wody przez 10 min. Wypić w 2 porcjach dziennie przy nerwicy żołądka i dwunastnicy, żółtaczce, blednicy, niedokrwistości, reumatyzmie, nadmiarze kwasów żołądkowych, przy zaburzeniach miesiączkowania na tle blednicy, niedokrwistości i niewłaściwego wyżywienia. Odwar na wrzody żołądka i dwunastnicy. Kłącze tataraku, kwiat rumianku, korzeń żywokostu w równych ilościach. Łyżkę mieszanki gotować w 2 szklankach wody przez 3 min., naciągać 10 min. Nisze wrzodowe znikają po 3-5-tygodniowym podawaniu tych ziół. Nalewka aromatyczna. 50 g kłączy tataraku i 5 g goździków zalać litrem czerwonego wina, postawić w ciepłym miejscu na 10 dni , wstrząsać raz dziennie. Popijać 3 razy dziennie po l łyżce na przemianę materii. Kąpiel. 150 g kłączy tataraku, 150 g ziela tymianku, 50,0 g nasion gorczycy, gotować 30 min. i wlać do kąpieli dla pacjenta osłabionego po chorobie oraz przy skrofulozie i krzywicy u dzieci. Recepty na mieszanki ziołowe z kłączem tataraku
1.

2.

3.

Zioła przeciwpadaczkowe. Zmieszać po 50 g kłącza tataraku, ziela serdecznika i ziela glistnika oraz po 25 g ziela dziurawca, ziela macierzanki wonnej, liści bobrka, liści melisy i szyszek chmielu. Wsypać do termosu 2-3 łyżki ziół, zalać 2 szklankami wody wrzącej. Zamknąć i odstawić na godzinę. Pić po 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie między posiłkami, jako środek rozkurczowy i uspokajający. Stosuje się pomocniczo przy nerwicy wegetatywnej, podnieceniu nerwowym i trudnościach w zasypianiu. Dla młodzieży przeciw polucjom zaleca się połowę dawki. Na kamicę żółciową. Zmieszać równe części kłączy tataraku, ziela glistnika, liści mięty pieprzowej, korzeni mniszka, kory kruszyny, ziela szanty i ziela pięciornika gęsiego, 2 łyżki ziół zalać 2,5 szklankami ciepłej wody, odstawić na godzinę, by napęczniały, następnie ogrzać do wrzenia. Odstawić na 10 minut, po czym przecedzić. Pić 2/3 szklanki 3 razy dziennie jako środek przeciwbakteryjny, rozkurczowy, żółciotwórczy i przeciwzapalny w zapaleniu pęcherzyka żółciowego, dróg żółciowych. Pomocniczo działa w zapaleniu trzustki i kamicy żółciowej. Na dolegliwości trzustki. Zmieszać po 40 g kłączy tataraku i korzeni mniszka oraz po 20 g szyszek chmielu, ziela mięty pieprzowej, korzenia pokrzywy i ziela macierzanki. Zioła sproszkować w młynku elektrycznym i przechowywać w zamkniętym słoiku. Do 200 g miodu lub dżemu, powideł, konfitur dodać 5 łyżek sproszkowanych ziół i wymieszać. Brać po 2 łyżeczki 1-2 razy dziennie przez miesiąc. Reguluje to wydzielanie żółci i soku trzustkowego, poprawia trawienie, przyswajanie pokarmów i działa przeciwzapalnie.

268

4.
5.

Na reumatyzm. Kłącze tataraku, kłącze perzu, kłącze paprotki, korzeń biedrzeńca, korzeń arcydzięgla, liść brzozy, ziele serdecznika. Stosować łyżkę mieszanki na 2 szklanki wrzątku, naciągać 10 min. Popijać po pół szklanki 3 razy dziennie. Na ogólne wzmocnienie organizmu. Zmieszać po 40 g tataraku, ziele pięciornika gęsiego i kwiatów nagietka oraz po 20 g liści melisy, liści pokrzywy i ziela ruty. Do 2 szklanek wody ciepłej wsypać półtorej łyżki ziół, pozostawić 30 min. do napęcznienia, ogrzać na małym ogniu do wrzenia (nie gotować), odstawić na 20 min., przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 2/3 szklanki między posiłkami i jednocześnie przyjmować po kapsułce wit. E.

Calmagina. Tabletki „Herbapolu” zawierające kłącze tataraku, wyciągi z krwawnika i tysiącznika oraz olejek koprowy. Przyjmuje się doustnie l- 2 tabletki 2 razy dziennie na 30 min. przed posiłkiem, popijając małą ilością wody w braku łaknienia i nieżytach przewodu pokarmowego. W leczeniu nieżytów i nadkwaśności można stosować tabletki Gastron (Polfa), tabletki Wikalina (Polfa). Zawierają one składniki roślinne, w tym również sproszkowane kłącze tataraku oraz sole bizmutowe i magnezowe. Na użytek zewnętrzny Kąpiel wzmacniająca. Zmieszać 40 g kłączy tataraku oraz 20 g ziela przywrotnika lub liści pokrzywy i kwiatów lipy. Zalać 2-3 litrami ciepłej wody i powoli ogrzewać pod przykryciem do wrzenia, odstawić na 10 min. i przecedzić. Wlać do wanny wypełnionej do 1/3 objętości wodą o temperaturze 36-38 st. C. Pozostałe po przecedzeniu zioła umieścić w płóciennym woreczku i włożyć do wanny. Czas kąpieli 10-20 min. Kąpiel powtarzać co 2-3 dni przez 2 tygodnie, później co 3-5 dni przez 2 miesiące. Działa to ogólnie wzmacniająco i zwiększa potencję. Sproszkowany korzeń tataraku dobrze dodawać do pasty do zębów, co wzmacnia dziąsła. Okłady i obmywania źle gojących się ran odwarem z kłącza tataraku przyspieszają gojenie. Odwaru z kłączy tataraku używa się do spłukiwania włosów po umyciu, co wzmacnia cebulki włosowe i rozjaśnia włosy, usuwa łupież i łojotokowe zapalenie skóry głowy. Odwar może być również stosowany do płukania jamy ustnej i gardła w stanach zapalnych błon śluzowych, obmywania sromu i odbytu, a po rozcieńczeniu równą ilością wody do irygacji. Olejek tatarakowy wchodzi w skład drażetek Uldenol i Ulventrol, może być stosowany do wcierań w bólach gośćcowych i rwie kulszowej. Żucie suchego tataraku pomaga zwalczać nałóg palenia tytoniu, a żucie z popijaniem maceratu wodnego z krwawnika usuwa objawy raka płuc po 6 miesiącach. Przyjemny zapach tataraku jest wykorzystywany w perfumerii i do produkcji wódek o smaku tataraku Tatarak wchodzi w skład niektórych kuchennych mieszanek przyprawowych w postaci proszków. 269

TYMIANEK
Thymus vulgaris W lipcu 1944 r., będąc wówczas studentką medycyny, wstąpiłam do radzieckiego przyfrontowego szpitala w Mińsku Mazowieckim. Trafiłam do działu chirurgii kostnej. Przeprowadzano głównie operacje żołnierzy rannych w głowę. Rannych było bardzo wielu, toteż ja i moje trzy koleżanki, również studentki medycyny, miałyśmy wiele pracy. Jako środek antyseptyczny, odkażający i bakteriobójczy stosowałyśmy Rivanolum, ale miałyśmy go o wiele za mało w stosunku do potrzeb. Radziecki major-lekarz, który kierował tym szpitalem, pozwolił nam stosować środki dezynfekujące z medycyny ludowej. I w ten sposób nabyłam dużo doświadczenia w stosowaniu lotnych olejków eterycznych występujących w czosnku, cebuli i tymianku. W celu naukowego rozpoznania właściwości leczniczych olejków eterycznych francuska farmacja zbadała 46 roślin. Z l kg ziela tymianku otrzymano 2 gramy tymolu i karwakrolu, to jest głównych olejków eterycznych pochodzących z tymianku. Wykonano następujące doświadczenie: litr bulionu mięsnego zakażono zarazkami bakterii, wirusów i gronkowców, a następnie bulion odkażano przez wprowadzenie do niego olejków eterycznych z roślin aromatycznych. Wystarczyło 0,7 cm olejku eterycznego tymianku, aby litr bulionu stał się sterylny, a więc pozbawiony zarazków bakteryjnych, wirusowych i gronkowców. W przypadku innych roślin aromatycznych trzeba było dawać 1-9 cm olejku eterycznego. Tak więc można powiedzieć, że tymianek zajmuje pierwsze miejsce wśród 46 roślin aromatycznych. Dziś wiadomo, że olejki eteryczne leczą ponad 90 chorób z ponad 15 narządów głównych organizmu ludzkiego. Tymianek właściwy (pospolity) jest rośliną aromatyczną stosowaną w lecznictwie ludowym od najdawniejszych czasów, o czym można znaleźć zapisy u starożytnych Egipcjan, Greków i Etrusków. Tymianek, w zależności od gatunku, zawiera od 0,1 do 1,5 proc. olejku eterycznego. Istnieje ponad 50 podgatunków tymianku. Niektóre z nich, np. z rejonu Morza Śródziemnego, zawierają do 3,5 proc. olejku eterycznego o składzie: tymol (do 50 proc.), karwakrol, p-cymol. alfa-pinen, linalol (ok. 13 proc), borneol (do 15 proc.), cyneol, ponadto garbniki (do 10 proc.), kwasy polifenolowe (kawowy i chlorogenowy), związki trójterpenowe (np. kwasy ursolowy i oleanolowy), flawonoidy (luteola i jej glikozydy), substancje goryczkowe. Dwa fenole tymianku: tymol i karwakrol leczą podobnie jak olejek eteryczny tymianku w całości i są używane w farmacji jako składniki różnych preparatów. Niszczą czwartego roku 270

one bakterie wąglika, pałeczkę durową, pałeczkę nosacizny, meningokoki, maczugowce błonicy, gronkowce złociste, prątki gruźlicy itp. Właściwości bakteriobójcze mają pary tymianku, a olejek eteryczny działa silniej antyseptycznie niż woda utleniona, nadmanganian potasu czy gwajakol. Silniejsze działanie bakteriobójcze i właściwości zabliźniające rany mają olejki nadtlenione odterpenowane niż olejki eteryczne w stanie surowym. W celu zneutralizowania siły drażniącej stosuje się odpowiednie rozpuszczalniki. Olejki eteryczne nadtlenione w 10 proc. rozcieńczonym roztworze mydlanym niszczą florę bakteryjną jamy ustnej w ciągu 3 minut (pasta tymiankowa do zębów). Sproszkowany suchy tymianek jest dobrym środkiem do czyszczenia zębów i wzmacniania dziąseł przy paradentozie. Można go stosować jako mieszankę z glinką w stosunku 1:1. Tymianek należy do roślin miododajnych. Miód tymiankowy wysoko cenili starożytni, którym służył jako pokarm, lek i używka. Ziele tymianku ma przyjemny - szczególnie przy roztarciu - aromatyczny zapach i swoisty smak; jest lekko palące i gorzkawe, co sprawiają gorzkie substancje - serplina i octan bornylu. Tymianek należy przechowywać w szklanych, szczelnie zamkniętych naczyniach. Z ziela destyluje się olejek, z którego otrzymuje się tymol. Ze względu na szerokie zastosowanie tymolu jego właściwości omawiam w osobnym rozdziale. Olejek tymiankowy, a więc i tymol, stosowane doustnie wywołują bóle głowy, nudności, zapalenie błony śluzowej żołądka, niedomogi nerek, białkomocz, a nieraz krwiomocz. W dalszej części tego artykułu podaję dawki, które powinny być raczej zaniżane aniżeli przekraczane, w myśl mojej maksymy. „Nie leczy ilość, tylko jakość”. Dotyczy to przede wszystkim dzieci i osób starszych. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Jest środkiem pobudzającym organizm fizycznie, psychicznie i wpływa na krążenie krwi w naczyniach włosowatych (kapilarach), wzmacnia sprawność układu nerwowego i pobudza sprawność umysłową, pobudza łaknienie, a więc i apetyt, podwyższa ciśnienie krwi, działa moczopędnie, napotnie, wiatropędnie, lekko hipnotyzujące, przeciwrobaczo, wywołuje miesiączkowanie, pobudza leukocytozę (powiększa liczbę białych ciałek krwi w przypadku chorób zakaźnych), oddziałuje przeciwdezynfekująco, znieczulająco, przeciwzakrzepowo, przeciwkaszlowo, przeciwbólowe, ściągające, przeciwwzdęciowo, przeciwkaszlowo, przeciwbólowe, ściągające, przeciwwzdęciowo, przeciwkrwawieniowo, przeciwastmatycznie. Jest afrodyzjakiem. Konserwuje żywność. Na użytek zewnętrzny Może być jako antyseptyk, środek bakteriobójczy, przeciwgnilny, przeciwreumatyczny, przeciwpasożytniczy, przyspiesza zabliźnianie trudno gojących się ran, niszczy drożdżaki i grzybki. Przeciwdziała jadowi żmij. WSKAZANIE LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Brak sił, ogólna słabość fizyczna i psychiczna, niepokój, lęk, obawa, strach, trwoga. Osłabienie i wyczerpanie nerwowe, anemia u dzieci, niskie ciśnienie krwi, blednica, kaszel drgawkowy, koklusz, dolegliwości płucne, grzybica dróg oddechowych, astma 271

oskrzelowa, atonia trawienna (spowolniało trawienie), infekcje jelitowe i moczowe, nadfermentacja w przewodzie pokarmowym, wzdęcia, wiatry, dolegliwości przeziębieniowe (grypa, katar nosa, „łamanie”, „obolałość mięśni”, angina), choroby infekcyjne, czyraki, reumatyzm, zaburzenia w krążeniu krwi, przypadkowy zanik miesiączki, upławy białe, pasożyty jelitowe (glista ludzka, owsiki, tęgoryjec dwunastnicy), bezsenność, gościec, zapalenie korzonków błon śluzowych gardła i krtani. Na użytek zewnętrzny Choroby skórne, czyraki, rany, upławy białe, dolegliwości jamy ustnej i zębów, ogólne osłabienie (kąpiele), artretyzm, dna, reumatyzm stawowy i mięśniowy, wypadanie włosów, świerzb, wszawica, grzyby pasożytnicze, drożdżaki, owrzodzenie wywołane bakteriami ropotwórczymi, powierzchniowe zakażenia promieniowcami, zapalenie jamy ustnej, dziąseł i migdałków, guzy, siniaki, opuchliny. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar, l łyżka ziela na l szklankę wrzątku. Gotować 2-3 sekundy, naciągać 10 minut pod przykryciem. Osłodzić miodem. Popijać trzy szklanki dziennie między posiłkami lub po posiłku, przy przeziębieniu, stanach zapalnych jamy ustnej, aftach i paradentozie. Sproszkowany tymianek stosować do zup i potraw smażonych. Popijany do śniadania może zastąpić kawę lub herbatę. Olejek eteryczny. Stosować 3-5 kropli 3 razy dziennie z miodem. Uwaga. Nie należy stosować miodu do gorących płynów, tylko do ciepłych. W przypadku kokluszu łączyć tymianek z eukaliptusem i cyprysem. Żucie tymianku. Zaleca się w przypadku anginy i astmy oskrzelowej. Marynata z tymianku. Wiązka tymianku, wiązka cząbru ogrodowego, szczypiorek, 3-4 ząbki czosnku, 2 liście laurowe, kilka goździków, 25 g soli, 15 g mielonego pieprzu macerować w 1/2 litrze wina białego. Jest to recepta francuskiego, nie żyjącego pioniera fitoterapii, dr H. Leclerca. Napar przy astmie. Stosować l łyżkę mieszanki na l szklankę wrzątku. Ziele tymianku, ziele bratka, liść podbiału, korzeń omanu, kwiat kupalnika, anyż w równych ilościach. Odwar przy niestrawności nerwowej i nerwicowej. Ziele tymianku, ziele rdestu ptasiego, liść babki, liść melisy, korzeń arcydzięgla, korzeń gorczyczki, w równych ilościach. Pić przed jedzeniem. Napar, l łyżeczka ziela tymianku na szklankę wrzątku. Popijać ciepłe 2 razy dziennie przy bolesnym miesiączkowaniu, nieżytach dróg trawiennych, kurczach sercowych i oddechowych, chorobach zakaźnych żołądka, kaszlu, robakach (glista ludzka), skrofulozie, krwawieniach wewnętrznych, osłabieniu czynności trawiennych, wzdęciach, kurczach. Inhalacje z naparu na drogi oddechowe, zapalenie oskrzeli, katar, koklusz, suchy kaszel, na odkrztuszanie. Ten sam napar służy do płukania jamy ustnej i gardła. 272

Świeże i suche liście tymianku z prawoślazem stosuje się przy kokluszu, schorzeniach przewodu pokarmowego i układu nerwowego, gośćcu i zapaleniu korzonków nerwowych, a także jako środek moczopędny i pobudzający apetyt. Tymianek jest składnikiem wielu mieszanek ziołowych i syropów, wchodzi w skład Septosanu, Neoseptosanu, służy do otrzymywania wyciągów płynnych dla dzieci, którym daje się po łyżeczce 3 razy dziennie jako lek wykrztuśny i przeciwkaszlowy, a dorosłym syrop Tussipect po łyżeczce 3 razy dziennie po jedzeniu, a dzieciom 3-4 razy dziennie po łyżeczce. Krople: dorośli 15-20 kropli w kieliszku wody, dzieci 3-10 kropli 3-4 razy dziennie. Drażetki: 1-2 szt. 4 razy. W kuchni tymianek ma zastosowanie jako przyprawa, zarówno w stanie świeżym, jak i po wysuszeniu. Dodaje się go mięs, ryb, zup i marynat. W krajach południowych i zachodnich świeże liście tymianku są dodawane do sałatek. Należy unikać spożywania nadmiernych ilości tymianku. Tymianek jest bliskim krewniakiem występującej w Polsce w stanie naturalnym macierzanki piaskowej, która jest również stosowana w celach leczniczych. Na użytek zewnętrzny W postaci pasty w dermatologii, rozgrzewanie zbolałych stawów zreumatyzowanych. Przy kokluszu smaruje się piersi. W kosmetyce jako mleczko i krem, również do toalety. Często stosuje się tymianek w połączeniu z cytryną i bergamotką. W chirurgii stosowany jest mydlany roztwór z tymianku do dezynfekcji rąk. Wywar z tymianku z olejem z oliwek stosuje się na kompresy, rany, ukąszenia owadów i żmij. Można również stosować zgniecione liście. Na bóle reumatyczne żuć tymianek, ogrzać go w garnuszku i przyłożyć ciepły na miejsca zreumatyzowane. Kąpiele aromatyczne (500 g tymianku gotowanego w 4 litrach wody) na artretyzm, dnę, astenię (osłabienie). Ułatwia to wykrztuszenie śluzu z dróg oddechowych. Wywar skoncentrowany z l łyżki tymianku na l litr wody: gotować aż zostanie 1/2 litra wody. Smarować włosy, co wstrzymuje ich wypadanie. Na wszawicę i świerzb stosować krem tymiankowy. Mieszanka do inhalacji: Mentol - 25 g, balsam peruwiański 5 g, olejek tymiankowy 10 g, 90 proc. spirytus 80 g. l łyżeczkę wlać do salaterki wrzątku i robić inhalację 2-3 razy dziennie. Lewatywa dla dzieci przeciw owsikom: napar z 15 g ziela tymianku i 10 g kwiatów wrotycza na l litr wrzącej wody, pozostawić 15 minut pod przykryciem, przecedzić i odpowiednio ostudzony użyć do lewatywy. Odwar stosuje się do okładów, przymoczek, kompresów i do zmywania skóry głowy przy łupieżu.

TYMOL
Tymol jest jednym z głównych składników olejku eterycznego tymianku. Występuje w postaci dużych, bezbarwnych, przezroczystych kryształów o charakterystycznym zapachu i palącym smaku. Nie rozpuszcza się w wodzie, jedynie w organicznych rozpuszczalniach i olejkach roślinnych. Ma właściwości antyseptyczne, ściągające, przeciwgnilcowe, bakteriobójcze, czerwiobójcze, wewnętrzno-jelitowe. Jest w lekospisie, a więc i w aptekach. 273

WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Dolegliwości dróg oddechowych, chroniczny bronchit, gruźlica, koklusz (inhalacje i sproszkowany tymol). Na użytek zewnętrzny Antyseptyk jamy ustnej, rany, świąd sromu. SPOSÓB UŻYCIA Podczas stosowania tymolu nie należy popijać alkoholu ani używać oleju. Faworyzują one. bowiem absorpcję tymolu przez ścianki przewodu pokarmowego. Na użytek wewnętrzny 0,05-0,5 g 2-4 razy dziennie. Jednorazowa dawka maksymalna - 0,5 g, a dziennie do 4 g. Na solitera (tasiemca). Drażetki po 0,25 g. Są one w aptekach. Zażywać każdego ranka na czczo przez 8 dni. Soliter wychodzi zazwyczaj czwartego dnia. Naglistnicę. Zaleca się recepty: 1. 3 g tymolu sproszkowanego, dawkami po 0,5 g co 1/2 godziny ze stosowaniem lub bez przeczyszczenia. 2. Brać przez tydzień drażetkę 0,25 g rano na czczo. Przez 3 dni poprzedzające kurację i w czasie kuracji nie należy zażywać leków oleistych, tłuszczy i alkoholu. Na użytek zewnętrzny Tymol jest stosowany do różnych preparatów farmaceutycznych w emulsjach mydlanych dezynfekujących. Roztwór alkoholowy (1-5 proc.) do płukania gardła oraz inhalacji, do opatrunków. Jest w lekospisie. Krem (1-2 proc.). Według recepty lekarza. Proszek przeciw nadmiernemu poceniu. Talk, krochmal - 10 g, tanina - 3 g, kwas salicylowy - 0,5 g, tymol - 0,1 g. Roztwór antyseptyczny do płukania jamy ustnej i gardła. Kwas tymiankowy - 0,25, kwas benzoesowy - 3 g, wyciąg z eukaliptusa - 14 g, spirytus 90 proc. - 100 g, olejek miętowy - 0,75 g. Stosuje się 20-50 kropli na szklankę wody. Roztwór na świąd sromu (do przemywania). Tymol - 2 g, fenol l g, alkohol 10 g, woda 200 g. Nasi uczeni profesorowie Kossakowski i jego żona, z którymi zetknęłam się po otrzymaniu dyplomu lekarza medycyny, składając mi gratulacje wyrazili pogląd, że chyba mnie przypadnie odkryć tajemnicę leczenia nowotworów, gdyż takie -według nich - miało być moje przeznaczenie. Szukałam więc długo wśród środków leczniczych natury. Pogłębiłam znajomości naukowe z zakresu 16 terapii naturalnych i od wielu lat leczę chorych na nowotwory i zapobiegam ich przyczynom. Wiadomości udostępniam każdemu, kto się do mnie zwróci prywatnie czy podczas moich wykładów w kraju i za granicą. Twierdzę, że tymianek, macierzanka i ich olejki eteryczne -tymol i karwakrol, powinny być bardziej popularne, dostępne i rozpowszechnione w Polsce. W Biuletynie Nr l „Apipolu”, Kraków 1986 r., podana jest zawartość makro- i mikroelementów w miodach i ziołomiodach. Ziołomiód tymiankowy zawie274

ra w 100 g: Ca - 49,2 mg, Mg - 11,0 mg, Fe - 1,4 mg, Mn - 0,16 mg, Zn - 0,57 mg, Cu 0,2 mg. Ziołomiód tymiankowy łącznie z ziołomiodami pokrzywowym i rumiankowym powinien być stosowany przez chorych na SM. Tymol zabija bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne, wiec odpowiednio dawkowany przez lekarza może być stosowany w walce z infekcyjnymi chorobami zakaźnymi.

WICIOKRZEW PRZEWIERCIEŃ
Lonicera caprifolium L. Ten krzew pnący osiągający 9 metrów długości występuje także pod nazwami kapryfolium i kozilistek. Ma eliptyczne liście, wonne kwiaty skupione są po kilka w pączkach osadzonych w kątach najwyższych liści, mają drobne, rurkowate kielichy, koronę różową, białawą lub żółtawą, jagodokształtny, elipsoidalny owoc ma barwę koralowoczerwoną. Krzew często u nas uprawiany. Właściwości lecznicze kwiatów i liści znane były już w dawnych Chinach, ale w wiekach średnich roślina ta została przez medycynę zapomniana. Wiciokrzew zawiera przede wszystkim substancje antybiotyczne niszczące gronkowce złociste i paciorkowce okrężnicy. Do celów leczniczych należy sporządzić napar z 10-20 g liści na litr wody. Wypijać dwie filiżanki codziennie. Odwar z liści można stosować do płukania gardła.

NATURALNE AFRODYZJAKI
W potocznym rozumieniu są to środki, które wzmagają siły miłosne, ale ich dobroczynne działanie dla organizmu jest nieco szersze. Dają dobre samopoczucie, przydają energii fizycznej i umysłowej i - owszem, owszem - podnoszą potencję seksualną mężczyzn, dodają temperamentu chłodnym kobietom. Najbardziej popularnym afrodyzjakiem w ludowej tradycji jest lubczyk. Lubczyk. Warto o nim wiedzieć, że jest piękną byliną i może być ozdobą każdego ogródka, że żuty po zjedzeniu czosnku skutecznie zapobiega jego zapachowi, że naj275

silniej działa jako korzeń. Korzeni lubczyka używano jako przyprawy do zup, gdy nie były jeszcze znane kostki magli ani kostki bulionowe z hydrolizowanego białka. Korzeń lubczyka, jednoroczny do czteroletniego, świeży, bądź suszony, jest środkiem moczopędnym stosowanym na poty, przy wodnej puchlinie, niedomaganiach serca, zaflegmieniu, nieżycie żołądka, braku apetytu, zakłóceniach miesiączkowania, przy skurczach. Wskazania lecznicze: reumatyzm, zatrzymanie moczu, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie nerek, niedobór białka, niewydolność nerek, obrzęki goleni, puchlina wodna, niewydolność wątroby, miesiączkowanie skąpe, zakłócenia trawienia, wzdęcia, dolegliwości sercowe, wykwity skórne, migreny. Posiekane liście lubczyka nadają sałatce smak selera, stąd może przypisywanie lubczykowi cech afrodyzjaka. Wanilia. Łagodzi skutki przepicia alkoholowego. Wzmaga popęd płciowy. Cynamon. Działa podniecająco. W tym celu używali go cesarze chińscy. O tych właściwościach cynamonu wspomina Biblia. Najlepszy cynamon pochodzi z Cejlonu. Wiedzieli o tym Arabowie, Rzymianie, Francuzi. Ci ostatni uważają, że dobrym afrodyzjakiem jest wino otrzymywane z maceracji 60 g cynamonu i 30 g wanilii w litrze mocnego, dobrego wina. Cynamon nadto wzmacnia serce i ułatwia oddychanie, usuwa zmęczenie, pobudza apetyt, działa rozweselające, jest dobrym środkiem przeciwgrypowym. Imbir. Przez Arabów używany za szczególnie silny afrodyzjak, toteż dodają go do leków weterynaryjnych podawanych zwierzętom domowym w celu polepszenia ich płodności. Imbir był bardzo rozpowszechniony w starożytności i wiekach średnich. Ma następujące właściwości lecznicze: poprawia wzrok, działa przeciwbólowe, wskazany w przypadkach utraty apetytu, niestrawności, wzdęciach, biegunkach, chorobach zakaźnych, niemocy płciowej. Seler. Wieśniacy francuscy przyrządzają z niego wino, które uważają za skuteczny afrodyzjak. Duży korzeń selera poszatkowany przesypuje się cukrem, zalewa winem (najczęściej stosuje się bordeaux) i zostawia do zmacerowania na 48 godzin. Potem całość należy zmiksować i przefiltrować. Popija się po dwie szklanki dziennie. W smaku przypomina to ananasa. Seler od dawna zalecany przez fitoterapeutów jako afrodyzjak, jest także doskonałym środkiem przeciw bólom artretycznym. Do afrodyzjaków zalicza się także żeń-szeń, szafran, trufle i ostrygi.

APITERAPIA .

nazwano ją apiterapią. który nazwał miodem. w medycynie wyodrębniła się osobna gałąź lecznictwa.jest nie tylko wspaniale sycący i posilny. który podbiera z dziupli drzew. wielki przemysł leków i specyfików. dodajmy więc tylko. I nauka nie tylko dowiodła. które przybrało charakter wiedzy i sztuki wznoszonych na coraz wyższy poziom za sprawą nauki. Poniżej przedstawiam charakterystykę wymienionych tu produktów pszczelich. otaczał je opieką. by uzyskać w wyniku cierpliwie prowadzonych eksperymentów hodowlanych owady charakteryzujące się wyjątkową wydajnością i pracowitością. W miarę upływu czasu człowiek „udomowił” pszczołę. wprawił ją do współżycia z nim.nauczył się współpracy z pszczołami. pyłek kwiatowy. sole mineralne. i ciągle pracował nad udoskonaleniem jej kodu genetycznego. Nauka naszych czasów wzięła pod swoje szkiełko i oko wytwory pszczelej pracowitości. dla których surowca dostarczają pszczoły. jako jeden ze sposobów leczniczych wykorzystuje się miód. związki azotowe. chronił przed łakomym zwierzem. jak glukoza i fruktoza. pierzgę i jad pszczeli. zwracam też uwagę na sposoby wykorzystania znajdujących się w sprzedaży gotowych preparatów pszczelich. podaję także.aby sobie zapewnić stałe źródło zaopatrzenia . chciał dla siebie oraz intratnego handlu.Już przed tysiącami lat nasz praprzodek zauważył. Chciał wiec jak najwięcej mieć owego niezwykłego specyfiku. tedy . W mojej praktyce lekarskiej apiterapię stosuję z bardzo dobrym skutkiem od dawna. nie wykluczając medycyny. głównie prostych. podkarmiał. 279 . mleczko pszczele. kwasy organiczne. ale także znakomicie poprawia krzepkość i ma dobroczynne działania w różnych przypadłościach i dolegliwościach. w jaki sposób można je wykorzystać do sporządzania specyfików leczniczych. iż ma rację medycyna ludowa. do którego zostały przypisane szczególne przywileje. by poddać ocenie utrwalone w tradycji ludowego lecznictwa przeświadczenie o wyjątkowych właściwościach miodu. że jest on stężonym roztworem cukrów. oganiając się od owadów zaciekle broniących przed intruzem swej własności . W miodzie znajdujemy nadto enzymy. że ów cudowny w smaku dar natury. Rozwinęło się pszczelarstwo. MIÓD Nie wymaga bliższego przedstawiania i opisu. ale dorzuciła wiele nowych ustaleń do wiedzy o niepospolitych właściwościach miodu oraz innych produktów wywodzących się z ula. Ukształtowała się ogromna dziedzina dociekań. Tak oto rodziło się pierwotne bartnictwo leśne. niezwykle szacowny kunszt. kit pszczeli zwany też propolisem. białka.

tłustego mięsa . u dzieci wzmaga odporność na choroby. eteryczne (zapachowe i smakowe). z jakich pszczoły zbierały nektar.witaminy. w zależności od surowca. kurczęcia pieczonego .. Wykryta w miodzie substancja jest bardzo nietrwałym związkiem i występuje tylko w miodzie świeżym. prosto z plastra. Miód należy przechowywać w ciemnych. papierosów i alkoholu. spora ilość śliny pszczół. Z czego robią go pszczoły. dolegliwościach wątroby skóry. bogatą w liczne biologicznie czynne związki chemiczne. Jego trawienie . który przyswaja sacharozę tylko w pewnej części.). kasztanowca. chrom. ogórka. 3 godz. czyli propolis nazywany niekiedy najstarszym lekiem Słowiańszczyzny. rzodkiewki. Miód regeneruje siły fizyczne i umysłowe. jest bardzo złożoną substancją.ok. jakie spełnia funkcje w ulu? Ponad połowę składu propolisu tworzą żywice.4-5 godz. także innych drzew i roślin. molibden i in. Skład propolisu może być bardzo zróżnicowany.. wrzodów żołądka i dwunastnicy. Zalecam profilaktyczne spożywanie miodu w następujących ilościach: niemowlęta -jedną łyżeczkę (7 g) dziennie. a więc bardzo korzystnych dla człowieka. najczęściej z topoli. Miód należy do pokarmów łatwo przyswajalnych. wędzonego mięsa . chleba. wierzby. na wzrost wartości hemoglobiny. a z pierwiastków sól. aby jak najdłużej pozostawał w górnych odcinkach przewodu pokarmowego. Podgrzewanie miodu niszczy ciała czynne w nim zawarte.in. żelazo.trwa poniżej dwu godzin (dla porównania kawy i herbaty ponad 2 godz. chorób oczu. suchych i chłodnych pomieszczeniach. sosny. jaki znajduje się w pobliżu 280 . Roztwór wodny miodu (l łyżeczka na szklankę wody macerowane przez 12 godzin) zawiera biokatalizatory wpływające m. olejki KIT PSZCZELI Kit pszczeli. jest w nim pyłek kwiatowy. rozkłada się pod wpływem światła. srebro. Lecznicze właściwości miodu zależą od roślin. dzieci w wieku 5-13 lat -5-40 g. Działa odtruwające w przypadkach nadużywania kawy.. magnez. obniżając jego wartość do poziomu mieszaniny cukrów prostych. wapń. móżdżku i szpinaku . Miód powinien być spożywany z pieczywem.. wanad. barwniki. potas. wolfram i kobalt. W normalnych ilościach miód nie powoduje ujemnych skutków w organizmie.ponad 5 godz.podobnie jak soków owocowych .3-4 godz. Duża zawartość glukozy i fruktozy kwalifikuje miód jako lek w chorobach serca. osiki. ziemniaków. Cukry proste zawarte w miodzie są bezpośrednio wchłaniane do krwi. bar.

czopki. które należy podgrzewać razem z moździerzem w kąpieli wodnej do temperatury 40-45 st.cystyna wzmacnia porost włosów. 36 st. Propolis stosowany jest przede wszystkim pod postacią różnych preparatów. płynne oleje mineralne i roślinne. Także barwa propolisu bywa zróżnicowana od czerwonej. Bakteriobójcze i bakteriostatyczne właściwości propolisu są wykorzystywane przez pszczoły do celów . pigułki. kit służy im do dezynfekowania wnętrza ula. Oto. w wyższych . dzięki właściwościom bakteriobójczym zapobiega powikłaniom infekcyjnym. łagodzi stany zapalne. poprawia pamięć. Zawarty w propolisie aminokwas siarkowy . może im służyć jako substancja. w 80-104 st. grzybków itp. egzemę. smolistą.doustne bądź zewnętrzne (wchłania się przez skórę) . anemii. powierzchniowe uszkodzenia skóry. Lecznicze właściwości propolisu są rozległe. Przy złej pracy wątroby mogą wystąpić uczulenia. Aby rozpuścić kit w porcelanowym moździerzu stosuje się olej wazelinowy. C topi się. dzięki czemu jest on wolny od bakterii.łuszczycę. ale przedawkowanie . wskazanym także dla dorosłych jako preparat o kompleksowym działaniu na organizm. w którą „wtapiają” szkodnika pojawiającego się w ulu. tabletki. w temperaturze ok. w niższych temperaturach staje się twardszy i kruszy się. maź. Wymaga przechowywania w miejscu suchym i ciemnym. jak należy 281 . C.może wywołać podrażnienie nerek bądź przewodu pokarmowego doprowadzając do biegunki. różnego rodzaju odleżyny. co zresztą zdarza się rzadko. wzmacnia organizm. szybko poprawia samopoczucie rekonwalescentów. Ma ona ciemny kolor i przyjemny zapach kitu. ubytki kostne i tkanki chrzestnej. Do powszechnie używanych preparatów z propolisu zaliczamy etanolowy ekstrakt propolisu (EEP). natomiast z miodem i sokiem ze świeżej pokrzywy majowej może służyć jako lek przeciwnowotworowy lub do leczenia ziarnicy złośliwej. Maść-ekstrat. nerwowe. zastrzyki. wzmacniający i pobudzający.przybiera konsystencję ciastowatą. Z uwagi na zawartość wysokoprocentowego alkoholu jest zalecany przez lekarzy w przypadkach szczególnych. W literaturze medycznej można napotkać doniesienia o graniczących z cudem przypadkach wyleczeń przy zastosowaniu preparatów robionych na bazie EEP. dobroczynnie wpływa na psychikę. Poprawia wzrok. pleśni. astmę. Wprawdzie nie jest toksyczny. Wyśmienitym produktem odżywczym jest propolis z miodem i pyłkiem kwiatowym lub pierzgą. a także zapalenia kostne. propolizat. ze względu na jego aktywność. kompresy. regeneruje tkankę chrzestną i kostną. eterze i innych rozpuszczalnikach organicznych. C staje się miękki i plastyczny. leczy stany zapalne jelit.powiedzielibyśmy . musi decydować lekarz. Rozpuszcza się w spirytusie. Etanolowy ekstrat propolisu (EEP) jest wyciągiem substancji aktywnych (czynnych) z surowego kitu pszczelego. leczy owrzodzenia żylakowe. wzmaga aktywność enzymatyczną komórek wątrobowych. sprawność fizyczną i psychiczną. Pszczoły wykorzystują propolis do różnych uszczelnień i innych robót wymagających związania luźnych elementów. O stosowaniu kitu pszczelego.pszczelich lotów. preparat do inhalacji. Najprostszym z nich jest mieszanina miodu i propolisu będąca znakomitym środkiem dla dzieci z astmą. choroby wrzodowe żołądka i dwunastnicy. Działa skutecznie w schorzeniach prostaty (potwierdzają to liczni pacjenci przeze mnie leczeni).sanitarnych. poprzez żółtą i brązową po zielonkawą. maść. leczy oparzenia skórne . źle w wodzie. Kit pszczeli jest substancją lepką. Maść przygotowuje się w koncentracji 30-50 proc.

70 g wazeliny. Przy wszelkiego rodzaju bronchitach. Spirytusowy roztwór propolisu doprowadza się w wodzie do stężenia kitu 0. neurodermii. mieszczących się w przedniej części głowy. Maść. Otrzymany produkt jest gotowy do użytku. swędzących wyprysków skórnych. Na dno opadają mechaniczne domieszki i szarobiałe płatki wosku. Zawiera m. następnie przykrywa czterema warstwami gazy i bandażuje. W czasie stygnięcia na powierzchni mleka tworzy się warstwa wosku.in. C. Bierzemy 10-20 g kitu na 10 g wazeliny. Emulsja wodno-spirytusowa (do stosowania wewnętrznego). Mleko propolisowe (do użytku wewnętrznego). Po 10-15 min. 10% alkoholowego roztworu propolisu. dwa razy dziennie (rano i wieczorem). tłuszcze. Maść jest gotowa do użytku.01 proc. Można przygotować małe ilości kitu na ćwierć litra spirytusu. pełnotłustego mleka. Po dwu tygodniach nalewkę zlać i przefiltrować. Mleko odfiltrować do słoika. mieszając od czasu do czasu pod przykryciem. Kit można rozetrzeć względnie rozdrobnić i zalać 95 proc. Skład: 10-12 g kitu. Stanowi odżywkę i lek. a na 20 proc. roztwór . którą należy zdjąć. Stosować dwa razy dziennie łyżkę stołową. obecnie są gotowe maści propolisowe w sklepach pszczelarskich i aptekach 3. Jest to produkt 5 lub 10 proc.200 g propolisu. Moczy się pięć warstw gazy i po lekkim wyciśnięciu okłada chore miejsce owijając bandażem. węglowodany. Ostudzić do 45 st.i streptodermii. a matka pszczela w ciągu całego stadium larwiego i w okresie czerwienią.1-0. Mleczkiem karmione są larwy robotnic i trutni przez 3-4 dni życia. Maść kładzie się cienką warstwą na wykwity skórne. Stosować łyżkę stołową dziennie. aminokwasy. Wstrząsnąć dwa razy dziennie. Mleko utrzymać w kąpieli wodnej przez 10 min. aby nie ulotniły się olejki eteryczne.przygotować maść. hamuje rozwój miażdżycy i leczy 282 . mieszając drewnianą łyżką lub łopatką. nieco kwaśnym zapachu. 7. spirytusem. Kompresy z kitu. witaminy. kit bowiem niszczy bakterie dostające się z otoczenia do naczynia z mlekiem. Propolizat. mikroelementy. W celu otrzymania 10 procentowego preparatu bierze się na litr spirytusu l00 g propolisu. A oto właściwości mleczka pszczelego (w proszku oraz tabletkach) i pyłku kwiatowego: aktywizuje przemianę materii. gęstą substancją barwy kremowej. Zagotować litr świeżego. MLECZKO PSZCZELE Mleczko pszczele jest wydzieliną gruczołów gardzielowych pszczół. astmie zażywa się dwa razy dziennie po 30 kropli na cukier. przy temperaturze do 45 st. Otrzymuje się płyn emulsyjny koloru mleka. Na 200 ml wody wziąć l ml 20 procentowego spirytusowego roztworu kitu. np. Do użytku zewnętrznego. przydaje sił życiowych. a sam płyn jest przezroczysty. łuszczycowe. Podgrzewamy 8-10 min. ostre i cierpkie. Mleczko jest płynną. białka. C i wrzucić 50-100 g drobno pokrojonego propolisu. o słabym. 20 g lanoliny. łuszczycy i świerzbu skórnego. w smaku lekko kwaśne. stafylo. 20%. Maść-ekstrat i propolizat zaleca się stosować w tych samych dolegliwościach i chorobach. Kit pszczeli leczy różne formy egzem. różnych grzybków. filtruje się ostudzoną maść przez gazę do stoików z zakrętką. To propolisowe mleko jest o wiele trwalsze aniżeli samo mleko gotowane.

zawroty głowy. gdzie w części jest zużywany do bieżących potrzeb. normalizuje czynności gruczołów dokrewnych i przewodu pokarmowego. a resztę . astma wysiłkowa. Ustępują stany skurczowe naczyń. moc odżywczą i energetyczną przy absolutnej nieszkodliwości. trudno gojące się rany. niedobory aminokwasów. aby jeden naturalny produkt spożywczy miał aż taką. Kuracja mleczkiem pszczelim z dodatkiem pyłku kwiatowego w proporcjach 1:1 uwalnia organizm od tych skurczów. a więc dojrzewanie erytrocytów. cukrzyca. a także usprawnia produkcję enzymów tkanki podścieliskowej. przemianę materii (węglowodanów. wzmaga odporność na infekcję. zaburzenia czynności gruczołów dokrewnych. która jest łatwo strawnym produktem białkowym stanowiącym pokarm pszczół oraz nieco podrośniętych larw.pszczoły odkładają na czarną godzinę. miażdżyca. pobudza czynności szpiku kostnego. obniża poziom cholesterolu. Otóż grudki ziaren pyłku kwiatowego zlepionych nektarem bądź miodem transportują pszczoły w koszyczkach na tylnej parze nóg. że właściwości pyłku i jego skład zależą od rośliny. niedorozwój umysłowy i fizyczny dzieci. poprawia wzrok i słuch. awitaminoza. narządów. zrosty zapalne. infekcje. obniża poziom cukru we krwi. usuwa zmarszczki i wygładza skórę twarzy. enzymów i witamin. niedokrwienie narządów. płuca. jak pyłek kwiatowy. Owo obnóże służy mieszkankom ula do produkcji pierzgi. niedowład kończyn po chorobie Heinego-Medina oraz po wylewach krwi do mózgu. oczy. Należy w tym miejscu jednak dodać. Te stany są również skutkiem niedokrwienia tkanki podścieliskowej. pobudza apetyt. Zjawisko to występuje za pośrednictwem tkanki podścieliskowej. obnóże pyłkowe. normalizuje pracę wątroby. eliminuje szumy i zawroty głowy.). tłuszczów. Pyłek kwiatowy odznacza się następującymi właściwościami: aktywizuje wydzielanie soku żołądkowego. zużycie tlenu w tkankach. Czym jest pyłek? A co to jest pierzga? Pyłek to męskie komórki rozrodcze roślin nasiennych tworzące się w pylnikach kwiatowych. oddychanie komórek oraz syntezę fosfatydów. następuje aktywizacja procesów życiowych. Pszczoły znoszą go do ula. Stwarza to korzystne warunki do odżywiania komórek. tkanki i narządy wypełniające określone funkcje (np. nieżyt jelita grubego. Wskazania lecznicze: anemia. Enzymy zawarte w mleczku pszczelim i pyłku kwiatowym działają obwodowe na komórki. wątroba itp. niedomogi narządów przemiany materii i gruczołów wydzielania wewnętrznego. wzmagające się u ludzi starszych. Jest niezwykle bogatym źródłem witamin. zmniejsza dolegliwości serca. w następstwie zwłaszcza napięcia nerwowego i innych szkodliwych wpływów.ją. 283 . niewydolność wątroby po żółtaczce zakaźnej i zatruciach. Pszczoły zbieraczki przynoszą pyłek kwiatowy do ula formując go w tzw. zabija bakterie i wirusy. leczy choroby nerwowe. białek). Zwiększa wówczas aktywność kwasów nukleinowych. osłabienie słuchu.mniej więcej połowę zbioru . wrzody żołądka i dwunastnicy. z jakiej został zebrany. choroba wieńcowa serca. zmiany w dnie oka. PYŁEK KWIATOWY l PIERZGA Istnieje mało przykładów. stany chorobowe nerwów. która ulega przekrwieniu. nerek. zapobiega awitaminozie. poprawia przemianę materii. nerki. usuwa duszności wysiłkowe. Pierzga powstaje w wyniku dość skomplikowanego procesu fermentacji mlekowej obnóża.

W suchym stanie utrzymuje swoje podstawowe właściwości przez dłuższy czas. Suchy pyłek kwiatowy można przechowywać w hermetycznie zamkniętych torebkach z tworzyw sztucznych. solny ortofosforowy. olejki lotne. poronieniom.2 do 0. arginina. tj.31. układów nerwowego i oddechowego.żołądka. zakłóceniu trawienia. łojotokowi. zawrotom głowy i bólom głowy. przypominającym zapach miodu. leucyna. anemii. K. chorobom zakaźnym.melitynę. Badanie popiołu jadu wskazało na obecność magnezu (0.4%) i miedzi (mało). Pyłek i mleczko pszczele zawiera Apivit .66). jak również wolne aminokwasy (cystyna. lizyna. sprzyja utrzymaniu normalnej wagi ciała. witamina A.5. pH roztworów wodnych wynosi od 4. która jest najważniejszym farmakologicznym składnikiem jadu pszczelego. zanikowi brodawek językowych. przeciwdziała zapaleniu nerwów. wypadaniu zębów.preparat produkcji polskiej. seryna. izoleucyna). krwawieniu dziąseł. glikol. parzącym smakiem. miedź. o ciężarze gatunkowym 1. W skład jadu wchodzą: białkowa i tłuszczowa frakcja drobnomolekularnych organicznych związków i mineralnych związków. zakłóceniom psychicznym.3 mg. który przez kanalik żądła zostaje wyciśnięty do otworu rany w momencie ukłucia aż do wyczerpania rezerwuaru jadu. Jad jest kwaśny. Jest to bezbarwny. przeziębieniom. nie reaguje na kwasy i zasady.gialurodynaza i fosfolipidy. palącym. metionina. JAD PSZCZELI Już w starożytności był znany w wielu krajach Europy i Azji z jego właściwości leczniczych. tryptofan. treonina. kwas glutaminowy i asparginowy. 0. murawinowy. zanikowi mięśni prążkowanych. Gotowanie i zamrażanie nie zmienia melityny. zmianom atonicznym w mózgu. krzywicy.38 do 1. Przy wysychaniu traci do 25% swoich lotnych kwasów. bezpłodności u mężczyzn. Innych metali obecnych w biologicznym składzie jadu (Na. Siła jego kwasów waha się od 0. fermenty . Fe i inne) nie znaleziono. Wydzielono biologicznie aktywne białko . Jad jest produktem sekrecji wydzielania specjalnych gruczołów pszczół robotnic. histydyna. Posiada wysoką aktywność powierzchniową. kwasy nukleinowe (dezoksyrybonukleinowe i rybonukleinowe. alanika. Nie zawiera węglowodorów. Z frakcji wolnych kwasów organicznych znaleziono histaminę (do 1%) i znaczną ilość kwasów organicznych. magnez. Na powietrzu twardnieje szybko. tłuszcze i sterydopodobne substancje.5 do 5.44 (średnio 0. brzucha. puszczeniu się naskórka. Zawiera substancje suche do 41%. z gorzkim. senności. gęsty płyn o ostrym zapachu. niedokrwistości. 284 .

W małych i średnich dozach jad działa leczniczo. występują 285 . zdolność do rozpuszczania czerwonych krwinek. jak również steryny wyciągane chloroformem. Jad obkurcza mięśnie gładkie i poprzeczne. Gualinidaza rozpuszcza podstawową substancję tkanki łącznej. białko termostabilne. nudności. obrzmiewa. napływ śliny i nadmierne pocenie się. należą tu substancje pachnące wydobywane eterem. od właściwości organizmu. Podstawową masą suchego jadu są białka. jak uaktywnianie działania tkankowych dehydraz i trombokinaz. a w większych trująco. miejsca ukąszenia. zatrucie jadem bywa rzadkie.Lipidowa frakcja jest niewielka.gualinidaza i fosfolipaza A. Jad działa szybko na organizm ludzki. parzenia. na które nie działają kwasy i zasady. wywołuje miejscowe zapalenia. tj. Ciśnienie krwi spada. U średnio czułego człowieka jad wywołuje miejscowe zapalenie skóry. ale nie działa na melitynę.pszczelarzy powstaje uodpornienie na jad.lizocytynę. Miejsce ukąszenia czerwienieje. Działanie jadu na organizm ludzki jest różne. Frakcja „I” przedstawia sobą toksyczne białka o charakterze niefermentowym o masie cząsteczkowej około 35 000 mg. krew zagęszcza się. ułatwia rozchodzenie się jadu w skórze i wzmacnia miejscowe działanie jadu. obniża ciśnienie krwi. Frakcja „O” nie została zbadana jeszcze dostatecznie. Fosfolipaza A rozkłada leucynę. w szczególności gualinidazy i fosfolipazy A. 1000 ukąszeń wywołuje śmierć przez paraliż układu oddechowego. z którym związane są farmakologiczne właściwości jadu pszczelego. Po otrzymaniu 100 do 200 ukąszeń chory musi kilka dni leżeć w łóżku z powodu ciężkiej choroby. Występują też zaburzenia w jelitach i być może utrata przytomności. Wysoka temperatura niszczy enzymy jadu. itd. Proleoktyczne enzymy pepsyna i trypsyna inaktywują jad. Z tym składnikiem związane są ważne efekty frakcji „II”. w szczególności od jego indywidualnej czułości. temperatura wzrasta od 2 do 6 st. po tym wymioty. Zależy ono od dawki jadu. Na początku człowiek odczuwa zamęt w głowie. U niektórych ludzi wywołuje anafilaktyczny szok. rozkładając jego białka. która ma działanie cytolityczne i powoduje hemolizę. Później wzrasta temperatura. Jad działa leczniczo miejscowo i ogólnie. Jad posiada alergen działający na układ nerwowy. mięśni działających na ścianki naczyń krwionośnych. tworząc produkt toksyczny . jest mikrobo-i bakteriobójczy. Jad inaktywuje się w roztworze wodnym od 1:100 do 1:1000. Frakcja „II” ma bardziej złożony skład: są tu dwa enzymy . który trwa kilka godzin. powstaje uczucie bólu. To ostatnie objaśnia obniżenie lepkości krwi pod wpływem jadu. blokuje (paraliżuje) centralne synapsy nerwów. U zbieraczy miodu .

Zasadniczo stosuje się przy: reumatyzmie. Podobnie jak autochemoterapia. Jad ma korzystny wpływ na ogólny stan chorego. Leczy się przez ukłucie pszczoły. Kobiety i dzieci są bardziej czułe. Działa stymulujące na mięsień serca. Jad rozszerza arterie i naczynia włosowate. Zmniejsza się lepkość i gęstość krwi.oznaki rozpuszczenia krwinek czerwonych i hemoglobimeria (hemoglobina w moczu). zwiększa się ilość hemoglobiny. itp. polepsza się sen. Stosuje się jad do leczenia wielu chorób. jonoforeza. apetyt i chęć do pracy. preparatów wodnych w ampułkach i oleistych. Działa korzystnie na układ krwiotwórczy. w szczególności zmniejsza ilość cholesterolu we krwi. aktywuje przemianę materii. W małych ilościach jad pobudza siły obronne organizmu. wcieranie emulsji. . obniża ciśnienie krwi. powiększa przypływ krwi do chorego organu i zmniejsza bóle. maści z jadem. ukłuć podskórnych. w tym również do ciężkich i przewlekłych.

LEKI l SPECYFIKI ZIOŁOWE .

gotuje korę lub korzenie. Proszkujemy najczęściej te środki ziołowe. odwaru . które należy przyjmować nie więcej niż 3 razy dziennie. lub też w postaci maceratu. Nie wszyscy mamy ochotę zaopatrywać się w zioła w sklepach. żółknięcie i daje inne objawy dyskwalifikujące zebrany surowiec zielarski. łodygi i kwiaty. witaminową.nie może być na nich ani wody deszczowej.pojedynczy preparat ziołowy. Nie tylko bowiem utrudnia to suszenie. Macerowanie i proszkowanie obowiązują wtedy. kiedy są idealnie suche . 289 . każda z nich musi odbywać się pod kontrolą lekarza. ziołową. suszyć i przechowywać zioła lecznicze. czy granulat nie zawsze będą skuteczne w przypadku chorób przewlekłych. I dlatego dopiero po pełnej ocenie choroby można zdecydować się na taką lub inną kurację: żywieniową. których niewielkie przedawkowanie nie powoduje żadnych ujemnych skutków ubocznych. Na pewno znajdzie się wielu chętnych. Ostatni wreszcie sposób . że przyjmowanie ziołowych środków sproszkowanych musi być ostrożne: popijamy je obowiązkowo zimnym płynem albo wsypujemy do niewielkiej ilości zimnej wody. gdy najbardziej zależy nam na zachowaniu w surowcu zielarskim witamin.od najmłodszych do najstarszych. Dzieciom do okresu dojrzewania podajemy dwa razy dziennie po pół szklanki naparu lub odwaru. wyciąg. że wystarczy zażyć tylko l gram sproszkowanego zioła . kiedy to zalewamy zioło szklanką zimnej przegotowanej wody na kilka godzin.wtedy siła jego działania będzie równa szklance naparu lub odwaru. Zioła zbieramy tylko wtedy. łącząc go z pokarmem. kąpielową. Co więcej . Teraz przechodzę do sposobów zażywania i dawkowania ziół. Tylko lekarz może ustalić diagnozę i na jej podstawie można dobrać takie czy inne zioła lecznicze. Ale należy pamiętać. Ale powtarzam. który zechcą sami zbierać. Możemy je przyjmować w postaci naparu .Przede wszystkim muszę zastrzec. Zaparza się najczęściej liście. ale w niektórych przypadkach powoduje czernienie. a pacjentom po 60 roku życia zmniejszamy dawki jednorazowo do 1/4 szklanki. które w naszej okolicy występują masowo. Zachłyśnięcie się bowiem proszkiem w trakcie popijania gorącą wodą może spowodować katastrofalny w skutkach atak kaszlu. Przypominam jednak. Ale oczywiście niemowlętom nie dajemy więcej niż pół szklanki naparu w ciągu dnia. a niekiedy i na wszystkie na raz. W takich przypadkach nie wysilajmy się na zbieranie ziół rzadko spotykanych.to zażywanie ziół sproszkowanych. ale ograniczmy się do tych.zalewamy zioło wrzątkiem. że wszelka kuracja ziołami nie może być prowadzona bez uprzedniej wizyty u lekarza. ani rosy.gotujemy. Zioła dobre są dla wszystkich .

w nawiasach podany jest procent każdego zioła NEOPEKTOSAN . które nie wiadomo dlaczego niektóre gospodynie wystawiają na słońce. jak i zakupione zioło (nawet w torebkach) trzeba przechowywać w szczelnych opakowaniach z dala od innych zapachów. kminek natomiast dobry jest i po 10 latach. całe ziele. Więcej . W „zapachu” bowiem prawie zawsze tkwi jakiś składnik leczący. pajęczyny. niż pojedyncze zioła? Oczywiście . Długość przechowywania ziół jest różna w zależności od gatunku. Kora i korzenie tracą swoje właściwości lecznicze po pięciu latach.a więc kwiaty. w miejscu przewiewnym. a owoce . Zasada ta odnosi się nie tylko do surowców ściśle zielarskich.po trzech.trzy lata. Oczywiście suszymy i przechowujemy każdy surowiec oddzielnie i w szczelnym opakowaniu. tym szczelniejszego wymaga opakowania. korzenia ślazu (10). nigdy nie mieszając ich ze sobą. będzie dobra dopiero po roku „leżakowania”. jak np. jak będą przechowywane. zmiękczająco. Kora kruszyny. Słońce jest przyjacielem roślin.bez względu na to. ziela tymianku (10) i korzenia żywokostu (15). dychawicy oskrzelowej i stanach astmatycznych. a niepachnące . a wtedy narazimy się na duże straty. kiedy żyją. owoc. gdyż chłoną zapachy obce.Zbieramy pojedyncze gatunki osobno. są w stanie zaatakować inne nasze środki spożywcze i niespożywcze (wełny. MIESZANKI ZIOŁOWE Omawiając mieszanki ziołowe trzeba odpowiedzieć na pytanie.„Zioła numer 18” składa się z: liści szałwii (10). jeśli ją sami zbieramy. Otóż zioła. Mówiąc ściślej. bratek polny. kopru (10). melisa. rdestem czy siemieniem lnianym. Niektóre zioła lecznicze. Wszystkie surowce zielarskie . ale również do soków owocowych i innych zapasów. świetlik i owoc kasztanowca tracą działanie lecznicze już po roku . który je narkotyzuje. Pod wpływem promieni słonecznych zachodzą niekorzystne procesy niszczące wartości lecznicze danej rośliny. rozedmie płuc. Dawno już zauważono. wykrztuśnie. Mieszanka ta działa powlekające. Oto gotowe mieszanki . Z chwilą pojawienia się w naszych zbiorach podejrzanej pleśni. przeciwzapalnie. liści podbiału (35). korę czy korzeń .mieszanka działa lepiej przy tej samej dawce wagowej czy objętościowej. zapachu stęchlizny czy innych nienaturalnych zjawisk (najczęściej rezultat niewłaściwego przechowywania). im mocniej dane ziele pachnie. należy zepsuty surowiec jak najszybciej spalić. wrogiem zaś wszystkich roślin przez nas zerwanych.suszymy zawsze w cieniu. jedwabie). daje pewniejszy skutek niż taka sama ilość pojedynczego środka ziołowego. że porcja 3-4 ziół działających w tym samym kierunku. istnieją one prawie od stu lat. które czasem mogą zagnieździć się w ziołach.zarówno zebrane własnoręcznie. które przepadają za kminkiem. futra. Ale te „Herbapolu” opracowano na podstawie najnowszych badań. więc stosuje się ją przy nieżytach dróg oddechowych i oskrzeli. liście i kwiaty pachnące można przechowywać dwa. Mieszanek zresztą nie wymyślił „Herbapol”. 290 . Szkodniki. Równie starannie trzeba nasze zioła zabezpieczyć przed myszami. czy działają one lepiej. Warto również pamiętać o ukryciu przed kotami korzenia kozłka.

po jedzeniu. Pije się raz dziennie na noc . choć stosowana przy często spotykanej i bardzo dokuczliwej dolegliwości.składa się z ziół rozgrzewających (przeciwgorączkowych”.„Zioła numer 6” . REKTOSAN .stosujemy jako środek pomocniczy przy chorobach płucnych. kminku (10). Stosuje się tę mieszankę przy zaparciach (zwłaszcza nawykowych). wzdęciach. krótko gotuje i pije 2 razy dziennie po szklance . bezsenności. PULMOSAN . niestrawności.5) i kwiat słonecznika (S). ziele skrzypu (30). Nervosan stosujemy przeciw nadmiernej pobudliwości w stanach podniecenia psychicznego. kwiat lipy (25).działają rozwalniająco.to mieszanka o wąskiej specjalności. owoc maliny (5). Pektosan działa nieco słabiej i jest wskazany dla ludzi starszych wymagających powolnych długotrwałych kuracji przy sprawach chorobowych przewlekłych. przygotowując każdorazowo świeży odwar. PYROSAN . Składa się ona z kwiatu krwawnika (5). kora wierzby (20). która zrobiła największą karierę handlową. nerwicach i przyspieszonym bezgranicznie tempie życia. przeczyszczające.Podobny w działaniu jest PEKTOSAN . Bierze się łyżkę na szklankę wody. kory kruszyny (15). Im dłużej się gotuje. liść szałwii (10).to mieszanka. z lekka moczopędnie. w stanach ozdrowieńczych po chorobach płucnych oraz przeciw pylicom i rozedmie płuc. gdy zachodzi podejrzenie takiej czy innej formy przeziębienia: przeciw grypie. zagotowuje i pije na czczo rano i wieczorem przed pójściem spać. trawiennie. mięty pieprzowej (10). tym silniejszy odwar. otyłości.Bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. w nerwicach układu wegetatywnego. korzeń ślazu (20). korzeń mniszka (12. a mianowicie krwawnicach czyli hemoroidach. 291 . nasennym . ziele mięty pieprzowej (15) i ziele melisy (10). pączki topoli (10). NERVOSAN „Zioła numer l” . W skład Pyrosanu wchodzi: rumianek (5).„Zioła numer 17” . korzenia żywokostu (15). Stosuje się go we wszystkich stanach gorączkowych.5). złej przemianie materii oraz w zaburzeniach w trawieniu i przyswajaniu pokarmów. W skład tej mieszanki wchodzą: korzeń omanu (25). kminku (5). owoców bzu czarnego (10). poprawiają przemianę materii i likwidują nadmierną fermentację jelitową. Składa się ona z ziół o działaniu uspokajającym. liście brzozy (10).łyżkę na szklankę wody. działa więc napotnie. ziele krwawnika (20). Normosan składa się z: kory kruszyny (50). kwiat krwawnika (22.„Zioła numer 13”. rozgrzewające i kojąco. Pije się 2-3 razy dziennie szklankę odwaru z łyżki ziół. towarzyszących każdemu przemarznięciu. NORMOSAN . liść podbiału (35) i koper (10). owocu jarzębiny (15). histerii oraz w zaburzeniach związanych z pokwitaniem i przekwitaniem. zwłaszcza przy przewlekłej gruźlicy płuc. W obu wypadkach bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. kwiat rumianku (10). kwiat tawuły łąkowej (25). kwiatu kasztanowca (15).„Zioła numer 14” . W skład Nervosanu wchodzą: korzeń kozłka zwany popularnie Waleriana (40). W skład Pulmosanu wchodzi: ziele rdestu ptasiego (30).„Zioła numer 7” . Neopektosan można stosować raczej w celach doraźnych.słowem jest czymś bardzo potrzebnym w dzisiejszych „zwariowanych czasach”. kłączy perzu (30). nieżytom górnych dróg oddechowych i przy bólach mięśniowych reumatycznych. rozedmie z zespołem sercowopłucnym. przeciwskurczowym.

pokrzywy (po 17.również przy nadciśnieniu.„Zioła numer 11” . Stosuje się tę mieszankę przeciw guzom krwawnicowym w stanach zapalnych ostrych i przewlekłych. W skład Sklerosanu wchodzi m. gotuje. kora kruszyny (15). REUMOSAN . 292 . Do użytku zewnętrznego bierzemy łyżkę ziół na szklankę wody. ziela rdestu ptasiego (20).: liść i kwiat głogu (30).stosujemy przy ostrych i przewlekłych chorobach gośćcowych .„Zioła numer 4” .in. choć to różne choroby. disseminata. ziele krwawnika (5).). Stosuje się w zapaleniu nerek i pęcherza moczowego. okostnej.nasienia kozieradki (20) i ziela bratka polnego (10). wadliwej przemianie materii u osób starszych i w zmianach typowych dla wieku podeszłego.jak sama nazwa wskazuje stosujemy przy sklerozie. najlepiej na czczo mniejszymi dawkami. piasku. gotujemy krótko i ciepłym odwarem płuczemy jamę ustną przy stanach ostrych i zapalnych. używa do irygacji.inaczej mówiąc przy reumatyzmie. a w stanach zapalnych pochwy .do codziennej higieny intymnej. kora dębowa (25). anginie.5 proc. Ze względu na składniki .ceniona mieszanka ziołowa przeciw schorzeniom kobiecym takim.). Oto skład: liść mięty pieprzowej. Bierze się półtorej łyżki ziół na 1. liść szałwii. obrzękach i kamicy moczowej. UROSAN . przecedzą przez gęste płótno. skąd mają już otwartą drogę na zewnątrz. dzięki czemu krążenie krwi uruchamia złogi.składa się z ziół przeciwzapalnych i dezynfekujących. Bierze się 3-4 łyżki ziół na 6 szklanek wody. dezynfekuje przewód moczowy i likwiduje jego stany zapalne. krótko gotuje i pije 2-3 razy dziennie na ciepło. jak upławy. skąpomoczu.„Zioła numer 8” . owrzodzenia sromu. Mieszanka działa rozgrzewające i jednocześnie moczopędnie.działa moczopędnie. przemywań i okładów. ziele macierzanki i ziele tymianku w równych ilościach. czyli miażdżycy. VAGOSAN . W skład Vagosanu wchodzi ziele rdestu ptasiego. Składa się z ziela skrzypu (20). owoc jarzębiny (10). Z łyżki ziół robi się szklankę odwaru i pije 2 razy dziennie. i ziela skrzypu (10). migdałków oraz w innych stanach ropnych i zapalnych w jamie ustnej. SKLEROSAN . Łyżkę ziół na szklankę wody krótko zagotować i pić 2 razy dziennie. liści mącznicy (15) i korzenia lubczyka (20). kory wierzbowej (20). Bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. ziela połonicznika (20). Mieszanka składa się z liści brzozy (20). czyli sderosis. liści brzozy (30). które stopniowo dostają się do przewodu moczowego. nieżytach miedniczek i przewodu moczowego. artretyzmie i ischiasie. kwiatu tawuły łąkowej (10). SEPTOSAN . rumianek (20) i kwiatu arniki (2.„Zioła numer 16” .5 szklanki wody. zapaleniu dziąseł.„Zioła numer 2” .5 proc. ale również przy stwardnieniu rozsianym. ziele jemioły (20) i ziele rdestu ptasiego (10). gotuje i ciepły odwar pije 3 razy dziennie. liści pokrzywy (20). liście szałwii. w przypadku pęknięcia odbytu i ropni okołoodbytniczych.

korzeń ślazu (20). działanie i zastosowanie niektórych z nich. Stosuje się więc ten granulat przy kamicy żółciowej.zawiera: morszczyn (10). nerwobólach. szczególnie przy nerwicy. Działa kojąco. liść szałwii (10). ziele dziurawca. kwiat rumianku rzymskiego (10). złym samopoczuciem. kory kruszyny i liścia mięty po 11 cz. osłaniające. Stosuje się go więc w zaburzeniach wydzielania wewnętrznego. korzeń lukrecji (3).. ziele dziurawca (7). przy przewlekłych schorzeniach wątroby.1). olejek miętowy (0. Działanie „Cholegranu” jest żółciopędne i żółciotwórcze. jako lek pomocniczy w miażdżycy. nasennie i przeciwskurczowo. Bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. kwiaty rumianku i kłącza rzewienia po 7 części. w stanach lękowych. na ciepło. kłącze perzu (20). gotuje. zaburzeniach dróg żółciowych. liść mięty i liść melisy po 9. Stosuje się ją przeciw przewlekłym i ostrym biegunkom. zaburzeniach okresu przekwitania i jako środek pomocniczy w leczeniu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Działa rozwalniająco. nadmiernej ilości śluzu w stolcu oraz wówczas. korzenia lubczyku i siarczanu sodowego po 3. korzeń lubczyka (3). zapaleniu pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. w stanach ostrych nieżytów przewodu pokarmowego. GRANULATY ZIOŁOWE Wygodną formą zażywania ziół są granulaty. owoc czarnej jagody (30).8 części. bezsenności. zgagą. nasienie kozieradki (20). stanowi masa granulacyjna.mieszanka przeciwbiegunkowa i zatrzymująca.TANNOSAN . liść mięty pieprzowej (20). Działanie ma przeciwzapalne. ziele serdecznika. przy wzdęciach. NERMOGRAN zawiera: kwiat rumianku 0.5. pije przed jedzeniem. w bólach przewodu trawiennego. nieżytom jelit. przebiegających z odbijaniem się. liść bobrka (7). liść mięty 7 części. ściągające i hamujące rozwój bakterii w przewodzie pokarmowym. osłabieniu czynności trawiennych i w przewlekłych zaparciach. wyciąg suchy z kory kruszyny (2). nadmiernej fermentacji jelitowej oraz chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy.„Zioła numer 5” . do stu procent. chorobach wątroby i dróg żółciowych oraz w kamicy żółciowej. niesmakiem. NORMOGRAN . ziele krwawnika i kłącze kozika 26 części. CHOLEGRAN zawiera: ziele szanty. 293 . kwiat rumianku (5). przeciwzapalne i wpływające na przemianę materii. ziele rzepiku. GARSTROGRAN zawiera: ziele rzepiku (10). raczej małymi dawkami.75. W skład Tannosanu wchodzą: kłącze pięciornika (30). Resztę. wpływa na złą przemianę materii. Stosuje się ten granulat przy zaburzeniach trawiennych. otyłości i spastycznych i nawykowych zaparciach stolca. gdy wyliczone objawy wskazują na nerwicę żołądka. Podaję więc skład. Stosuje się go w stanach pobudzenia nerwowego. liść szałwii (17).

ASTMOSAN .zawiera korę wierzbową 13. liść brzozy . Jest to pierwszy w farmakopei polskiej środek doustny przeciw łuszczycy. popijając herbatą lub osłodzoną wodą. wzmożone procesy gnilne lub fermentacyjne. gośćcu postępującym.płyn (wszawica głowy i innych miejsc owłosionych). a poza tym moczopędne. zaburzenia przewodu pokarmowego. pęknięcia błony śluzowej.4. kłącze perzu 10.4 kwiat wiązówki 6. 294 . korzeń rzewienia 3.tabletki (nieżyty górnych dróg oddechowych. liść brzozy 13.4. ASTMIN . niedowład jelita grubego. Stosuje się ten granulat w chorobach gośćcowych. niedowład jelita grubego. ARTEMISOL .7. liść pokrzywy 13. grypie i anginie. zatrucia pokarmowe. ALTRA . DRAŻETKI.4. stany zapalne.7 części. pasożyty przewodu pokarmowego).drażetki na zaparcia nawykowe. ziele skrzypu 7. w leczeniu objawów ogólnych i stawowych (w stanach ostrych i przewlekłych). nieżyty oskrzeli.3 części. korzeń lubczyku 13 części. ALAX . stany skurczowe oskrzeli.spirytusowy wyciąg z czosnku (nadciśnienie tętnicze. zatrucia pokarmowe). ziele skrzypu 6. MAŚCI AESCULAN . choroba wieńcowa. AZARINA . dychawica oskrzelowa. ziele skrzypu 7. kaszel różnego pochodzenia). UROGRAN . Działa moczopędnie.papieros i tytoń (do palenia dla astmatyków). liść brzozy 7. ALLIOSTADIL . bolesność i świąd. PŁYNY. korzeń wilżyny 3. ziele gryki 5.zawiera ziele nawłoci 20. rozedma płuc). Jako ostatni należy odnotować BETAGRAN. Stosuje się w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych dróg moczowych. przeciwzapalnie i dezynfekuje drogi moczowe. złej pracy nerek i w skazie moczanowej. owrzodzenia i guzy krwawnicowe (hemoroidy).drażetki (ostre i przewlekłe zaparcia. korzeń łopianu 13. niestrawność. ziele rdestu ptasiego 13. przeciwreumatyczne. nieżyt jelit. zesztywniającym i zwyrodniającym oraz w stanach przeziębienia. który zawiera szereg środków witaminowych.płyn (stany asmatyczne. owoc bzu czarnego 10. Działanie ma. granulatów jednakowo: 1-2 łyżeczki dziennie.maść na schorzenia odbytnicy.REUMOGRAN . przed jedzeniem. a mianowicie strącza fasoli 20. kamicy moczowej. PROSZKI. stwardnienie tętnic. Zażywa się każdy z ww. jak sama nazwa wskazuje. alergiczny katar sienny.

okresy rekonwalescencji). liszajec. AZUCALEN . zaburzenia czynności serca na tle nerwicowym. trądzik pospolity). BELLERGOT .maść do smarowania (ropne choroby skóry.płyn (osłabienie mięśnia sercowego. czyraczność. CHLOROFILAN . trudno gojące się i ropiejące rany u dorosłych i u dzieci). grzybica naskórka dłoni i stóp. kolki. nadczynność tarczycy. zapalenia ucha środkowego. dusznica bolesna i astma). zanik nerwów wzrokowych. wzdęcia i stany wywołane błędami dietetycznymi.AZULAN .maść (stany zapalne i ropne skóry. dychawica oskrzelowa i ostre zakaźne schorzenia przewodu pokarmowego). kamica żółciowa. zaburzenia w pracy serca i układu krążenia. choroby alergiczne. wyczerpanie. łupież ostry. BELLERGOT RETARD . schorzenia gośćcowe.tabletki (zaburzenia trawienne. CHELIWAG . choroba wrzodowa. przedsionka pochwy. nerwobóle.tabletki (ropne zapalenie skóry.to samo o przedłużonym działaniu.maść do wcierania (bóle gośćcowe. szyjki macicy.maść (rzęsistkowe zapalenie pochwy. ALIOFIL . okres przekwitania. ujścia gruczołów przycewkowych. choroba wrzodowa). pokrzywka. CAPSIPLEX . trudno gojące się rany ropne. skaleczenia i oparzenia. schorzenia rogówki. bóle mięśniowe i stawowe). W pediatrii: wadliwa przemiana białkowa i tłuszczowa. świąd. przetoki i odleżyny. łojotokowe zapalenie skóry. niedomagania krążenia). stany zapalne skóry. owrzodzenia podudzia. biegunki. ujścia cewki moczowej i sromu). CHELIDONINUM HYDROCHLORICUM . przewlekłe schorzenia przewodu pokarmowego. BIOSTYMINA . CHELIFUNGIN .wyciąg z liści aloesu w zastrzykach. nerwice. rumieniowaty. stany alergiczne. niestrawność).wyciąg spirytusowy z rumianku (owrzodzenia skóry. stany zapalne zatok szczękowych. łuszczyca. CARDIOL .tabletki (bóle związane z przewlekłymi schorzeniami dróg żółciowych. CALMAGINA . brak łaknienia. posocznice. kamica nerkowa.10 kropli na szklankę wody do płukania gardła. zaburzenia równowagi. W chorobach ogólnych: dychawica oskrzelowa.drażetki (nerwice układu wegetatywnego. figówka gronkowca. 295 . W okulistyce: zwyrodnienie siatkówki.

która działa podobnie. dyspepsje. wadliwa przemiana materii. MEL FOENICULI . migotanie i trzepotanie przedsionków.płyn (schorzenia wątroby.proszek do rozpuszczania w wodzie (zaburzenia w wydzielaniu żółci. KELASTMIN . zaburzenia trawienne u dzieci). HEMOROL .wyciąg w formie pasty (w zakażeniach i stanach zapalnych dróg moczowych. profilaktycznie w zapobieganiu nawrotom kamicy).czopki (guzy krwawnicowe i ich powikłania. 296 . migotania i trzepotania przedsionków. nieżyty górnych dróg oddechowych. zaburzenia układu krążenia). LINIMENTUM CAPSICI COMPOSITUM . wady zastawkowe serca i częstoskurcz napadowy). zaburzenia układu wątrobowo-żółciowego.pasta ziołowa. FITOLIZYNA . owrzodzenia i pęknięcia odbytnicy). rozedma płuc). nieżyty przewodu pokarmowego na tle bakteryjnym. niedokwaśność soków żołądkowych i błędy dietetyczne). stany zapalne żołądka i jelit. IDALBINA .krople (schorzenia naczyń wieńcowych. DIGICARSOL . pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych.CHOLESOL . zwyrodnienie mięśnia sercowego. Najlepiej stosować na zmianę z Rubiolizyną. w kamicy nerkowej. częstoskurcz napadowy. COLCHICINUM . DEBELIZYNA . szczególnie w dusznicy bolesnej.tabletki (biegunki. chroniczne zaparcia). zaburzenia żołądkowo-jelitowe. prowadzące do niewydolności krążenia. błędy dietetyczne). stany zapalne odbytnicy.tabletki (przewlekła i ciężka niewydolność krążenia. zaparcia nawykowe w starszym wieku.tabletki (ostre stany zapalne w chorobach gośćcowych).krople (dychawica oskrzelowa.złożone mazidło pieprzowcowe (bóle nerwowe i mięśniowe pochodzenia gośćcowego. zaburzenia czynności mięśnia sercowego. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. nerwobóle.płyn (wady serca w okresie niewydolności krążenia. grypowe formy przeziębienia). niewydolność oddechowa z powodu zahamowanego wydalania śluzu z oskrzeli i oskrzelików. stany skurczowe dróg żółciowych. GASTROCHOL . kolka wątrobowa. zatrucia).miód koperkowy (zapalenia oskrzeli. w kamicy żółciowej. zaburzenia krążenia obwodowego. nieżyty oskrzeli. zwłaszcza u dzieci. CARDITON . zwłaszcza w starszym wieku. produkowana z fasoli indyjskiej (bardzo skutecznie rozpuszcza złogi i kamienie nerkowe). KELICARDINA .

297 . zburzenia trawienne. stany podniecenia. bezsenność. zaburzenia układu neurowegetatywnego. otyłość różnego pochodzenia. rekonwalescencja). dychawica oskrzelowa. bezsenność na tle nerwicowym.zapalenie dróg moczowych i żółciowych. nadczynność tarczycy. niestrawność). skurcze moczowodów i pęcherza w procesach zapalnych. kamica nerkowa. wzdęcia i zaparcia). zatrucia pokarmowe. żółciowa. nadciśnienie). niestrawność.drażetki i czopki (bóle pochodzenia skurczowego dróg żółciowych i trzustki. wybroczyn na tle zatruć niektórymi lekami lub jadami bakteryjnymi.syrop (zaparcia chroniczne. niedoczynność tarczycy). osłabienie wydajności żółciotwórczej miąższu wątroby. RUTISOL . psychonerwice.granulki (przewlekłe i nawykowe zaparcia. wrzód trawienny jelita cienkiego.tabletki (przewlekłe zaparcia. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. zaparcia spastyczne).syrop (stany podniecenia i pobudliwości nerwowej. NEOSPASMINA . niewydolność krążenia. kolki jelitowe. kamica żółciowa lub skłonność do tworzenia się kamieni. RHIZOMA RHEI . lotnicza).miód żywokostowy (nieżyty górnych dróg oddechowych i kaszel. SCOPOLAN . osłabienia mięśnia sercowego. nadciśnienie tętnicze. katar sienny. miażdżyca tętnic. RHELAX .krople (nadciśnienie. okres przekwitania. trzustkowa. ostre i przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego i przewodów żółciowych. przede wszystkim u dzieci). kolka nerkowa.MEL SYMPHYTI . jako środek łagodnie przeczyszczający w chorobach wątroby. RAPHACHOLIN . okres przekwitania. choroba morska. upośledzona przyswajalność tłuszczów. UROSET .syrop (zaburzenia układu neurowegetatywnego. skłonność do wylewów krwawych. kamica moczowa. zatrucia pokarmowe).krople (zburzenia czynnościowe serca na tle nerwicowym. PASSISPASMIN . pokrzywki). zaburzenia układu neurowegetatywnego. przewlekłe zapalenie dróg żółciowych. RESERGOT drażetki (choroba nadciśnieniowa. miażdżyca. zaburzenia układu wegetatywnego).krople (zaburzenia czynnościowe serca na tle nerwicowym. NEONORMACOL . NEOCARDINA . nerwicowe zaburzenia czynności serca.drażetki (stany zapalne pęcherzyka i dróg żółciowych. nerwice. NERVOSOL . stany podniecenia. bezsenność).

Tinctura Absinthi (brak łaknienia. zaburzenia trawienne. przeważnie jednak używana dla poprawienia smaku niektórych leków). brak łaknienia.tu należy przypomnieć. miażdżyca naczyń wieńcowych). zaburzenia trawienne. bóle stawowe i mięśniowe pochodzenia gośćcowego). spowodowany także nadużyciem tytoniu. szczególnie zapalenie nerwu trójdzielnego. NALEWKA Z BULWY TOJADU . zaburzenia trawienne. wady serca wrodzone i nabyte. NALEWKA Z ZIELA MILKA WIOSENNEGO MIANOWANA . kolka jelitowa.Tinctura Calami (nieżyt żołądka. dychawica oskrzelowa. miażdżyca naczyń. choroba nadciśnieniowa. brak apetytu. dychawica oskrzelowa.Tinctura Amara (brak łaknienia. zaburzenia czynnościowe serca. 298 .Tinctura Capsici (wewnętrznie. nerwobóle). zewnętrznie: bóle mięśniowe i stawowe pochodzenia gośćcowego.Tinctura Asari (nieżyt oskrzeli.Tinctura Arnicae (wewnętrznie: nieżyt przewodu pokarmowego. krwiakach i naciekach). stany przedzawałowe.Tinctura Ammi visnagae (choroba wieńcowa.Tinctura Aloes (brak łaknienia. NALEWKA KUPALNIKOWA . choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. dychawica oskrzelowa). NALEWKA Z LIŚCI POKRZYKU . NALEWKA Z OWOCÓW AMINKA EGIPSKIEGO . NALEWKA ALONOWA .Tinctura Belladonnae (bóle przewodu pokarmowego pochodzenia kurczowego. NALEWKA KOPYTNIKOWA . NALEWKA TATARAKOWA . kamica nerkowa i żółciowa. NALEWKA Z PIEPRZU TURECKIEGO . schorzenia mięśnia sercowego. że przereklamowane wino z aloesu ma identyczne działanie i nic ponadto! NALEWKA GORZKA .Tinctura Auranti (brak łaknienia. NALEWKA POMARAŃCZOWA . schorzenia i dyskinezy dróg żółciowych i pęcherzyka żółciowego oraz zaleganie żółci). zaburzenia trawienia. zaburzenia trawienne.Tinctura Aconiti (nerwobóle. nieżyt przewodu pokarmowego. zaburzenia trawienne. choroba wrzodowa żołądka i jelit.NALEWKI ZIOŁOWE NALEWKA PIOŁUNOWA . nadmierne wydzielanie soków trawiennych). zewnętrznie: do okładów przy stłuczeniach. stany zapalne jamy ustnej). przewlekłe i nawykowe zaparcia) .Tinctura Adonidis Vernalis Titrata (niedomoga mięśnia sercowego. przewlekłe zapalenie nerek. skurcze dróg żółciowych i moczowych). schorzenia układu wątrobowo-żółciowego). nieżyt żołądka i jelit. nadmierne napięcie układu przywspółczulnego.

rekonwalescencja.Tinctura Convallariae majalis (nerwice układu krążenia. np. napadowe kołatanie serca).Tinctura Lobeliae (dychawica oskrzelowa. zaburzenia czynnościowe serca. NALEWKA GORYCZKOWA .Tinctura Digitalis purpureae titrata (ostra i przewlekła niewydolność krążenia na tle niedomogi mięśnia sercowego.Tinctura Chinae lub Tinctura Cinchonae compositum (wewnętrznie: brak łaknienia. bóle żołądkowe.Tinctura Crataegi (nerwice układu krążenia. krztusiec. NALEWKA Z LIŚCI NAPARSTNICY PURPUROWEJ .Tinctura Chelidonii (kamica wątrobowa i żółciowa. zaburzenia trawienne.NALEWKA Z ZIELA GLISTNIKA . kolka wątrobowa. NALEWKA Z LIŚCI NAPARSTNICY MIANOWANA . miażdżyca. biegunki. znaczne wysiłki. zaburzenia układu wegetatywnego. kolka jelitowa. zaburzenia układu krążenia.Tinctura Menthae piperitae (brak łaknienia. wymioty. chroniczne schorzenia układu wątrobowo-żółciowego. neuralgie. zaburzenia trawienne. wady serca wrodzone i nabyte. kolki jelitowe.Tinctura Gentianae (wewnętrznie: brak apetytu. utajona niewydolność krążenia). NALEWKA MIĘTOWA . wzdęcia. NALEWKA DĘBIANKOWA . tętnic. nudności. niedomoga mięśnia sercowego. nieżyty przewodu pokarmowego. wady serca wrodzone i nabyte. zaburzenia czynnościowe serca). NALEWKA Z LIŚCI I KWIATU GŁOGU . NALEWKA Z ZARODNIKÓW KOLI . skąpe wydzielanie żółci. zewnętrznie: w chorobach cebulek włosowych i zapaleniu jamy ustnej). zaburzenia czynnościowe dróg żółciowych). NALEWKA BENZOESOWA OPIUMOWA . nadciśnienie. NALEWKA KONWALIOWA MIANOWANA . zewnętrznie: zapalenie dziąseł. bóle głowy).Tinctura Gallae (stany zapalne dziąseł i jamy ustnej. oparzenia). NALEWKA CHINOWA ZŁOŻONA . wady serca. zamartwica noworodków. niestrawność. rekonwalescencja). zatrucia narkotykami i tlenkiem węgla). chroniczne schorzenia wątroby i dróg żółciowych. niewydolność krążenia.Tinctura Digitalis Tanatae titrata (ostra i przewlekła niewydolność krążenia z zaawansowaną niedomogą mięśnia sercowego. nieżyty przewodu pokarmowego. schorzenia mięśnia sercowego. w sporcie wyczynowym). rozedma płuc. odparzenia).Tinctura Opii benzoica (bóle przewodu pokarmowego. NALEWKA Z ZIELA LOBELII . jako środek wykrztuśny przy kaszlu i nieżycie górnych dróg oddechowych).Tinctura Colne (wyczerpania fizyczne. 299 . nerwowe i psychiczne.

upośledzone trawienie. dychawica oskrzelowa. zatrucia pokarmowe. np. NALEWKA Z KŁĄCZA PIĘCIORNIKA . nieżyty przewodu pokarmowego).Oleum Ricini (zaparcia ostre i nawykowe. stany pobudzenia nerwowego.Oleum Hyoscyami (zewnętrznie: nerwobóle. OLEJKI l SYROPY ZIOŁOWE OLEJEK LULKOWY . nerwice wegetatywne. NALEWKA KOZŁKOWA . marskość wątroby połączona z opuchliną brzuszną . zaparcia. zewnętrznie: nieżyty błon śluzowych. wzdęcia. NALEWKA RZEWIENIOWA NA SPIRYTUSIE . biegunki. stany astmatyczne. szczególnie u dzieci. NALEWKA Z CEBULI MORSKIEJ .Tinctura Strychni (brak łaknienia. bóle mięśniowe i stawowe). zaparcia nawykowe. NALEWKA Z KORZENIA MYDLNICY . NALEWKA Z NASIONA KULCZYBY . ostre zapalenie kłębuszków nerkowych. bóle innego pochodzenia. bóle przewodu pokarmowego. NALEWKA Z BIELUNIA . zatrucia ciążowe. rekonwalescencja). nieżyty jelit. stany zapalne dziąseł i jamy ustnej).Tinctura Veratri (wewnętrznie: choroba nadciśnieniowa. neuralgia.Tinctura Stramonii (bóle przewodu pokarmowego. kurcze przewodu pokarmowego). NALEWKA RZEWIENIOWA NA WINIE .Tinctura Scillae (niedomoga serca różnego pochodzenia.Tinctura Rhei Spirituosa (zaburzenia trawienne. NALEWKA Z BERTRAMU SZAROLISTNEGO . niestrawność po błędach dietetycznych . OLEJ RYCYNOWY . zewnętrznie: wszawica.Tinctura Opii simplex (bóle przewodu pokarmowego. 300 . niestrawność). kamica wątrobowa i żółciowa).Tinctura Rhei Vinosa (zaburzenia trawienne.Tinctura Valerianae (nerwice układu krążenia. stany wyczerpania nerwowego. menstruacyjne). niskie ciśnienie krwi. obrzęki pochodzenia sercowego i nerkowego. żółciowej i nerkowej. ataki kamicy wątrobowej.zwłaszcza u dzieci). zatrucia pokarmowe. skąpomocz po operacjach i zatruciach.NALEWKA OPIUMOWA . kaszel suchy). bóle stawowe i mięśniowe pochodzenia gośćcowego).Tinctura Pyrethri (zewnętrznie przy wszawicy głowy i innych miejsc owłosionych).w przypadku dużej nadwrażliwości na przetwory naparstnicowe). rzucawka u kobiet ciężarnych.Tinctura Tormentillae (wewnętrznie: biegunki ostre i przewlekłe. bardzo silne ataki kaszlu. NALEWKA Z KŁĄCZA CIEMIERZYCY .Tinctura Saponariae (przewlekłe nieżyty oskrzeli.

Oleum Anisi (nieżyty dróg oddechowych. wzdęcia. SYROP SOSNOWY ZŁOŻONY .Oleum Menthae-Crispae (zaburzenia przewodu pokarmowego. OLEJEK KOLENDROWY . brak łaknienia. kolka jelitowa.jak wszy. do wcierań przeciw bólom stawowym i mięśniowym oraz w nerwobólach).OLEJEK ARCYDZIĘGLOWY . SYROP ŻYWOKOSTOWY Z PODBIAŁEM . czkawka). nieżyty przewodu pokarmowego). wzdęcia. OLEJEK KMINKOWY . zwłaszcza u dzieci.Oleum Foeniculi (brak łaknienia. OLEJEK JAŁOWCOWY . nieżyt przewodu pokarmowego. OLEJEK ANYŻOWY . zewnętrznie przeciw pasożytom . SYROP KREOZOTOWY ZŁOŻONY . OLEJEK MAJERANKOWY . nieżyty żołądka i jelit. nieżyty żołądka i jelit. schorzenia układu wątrobowo-żółciowego. wzdęcia i brak łaknienia.Sirupus Creosoti Compositus (przewlekły nieżyt oskrzeli.Oleum Calami (zaburzenia trawienne i nieżyt przewodu pokarmowego. pchły oraz komary). 301 .Sirupus Pini Compositus (nieżyty górnych dróg oddechowych.Oleum Carvi (zaburzenia trawienne. przełyku i żołądka). kaszel oraz jako środek pomocniczy w gruźlicy płuc). zewnętrznie: w maści przeciw katarowi u dzieci).Oleum Juniperi (zaburzenia trawienne. bóle mięśniowe i nerwobóle oraz do poprawienia smaku niektórych leków). OLEJEK TATARAKOWY .Sirupus Symphyti cum Farfara (nieżyt górnych dróg oddechowych. SYROP ŻYWOKOSTOWY . nerwobóle . suchy kaszel).Oleum Angelicae (zaburzenia trawienne.Sirupus Symphyti (nieżyty górnych dróg oddechowych. zapalenie oskrzeli i płuc). zewnętrznie . skąpomocz). brak łaknienia. SYROP JODOGARBNIKOWY Z FOSFORANEM WAPNIOWYM . schorzenia pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. zewnętrznie: do płukania jamy ustnej przy zapaleniu okostnej). kaszel różnego pochodzenia).nie stosuje się przy stanach zapalnych nerek. wzdęcia. wzdęcia u dzieci. kaszel. OLEJEK KOPROWY . gruźlica węzłów chłonnych. stany wyczerpania. wzdęcia.Oleum Majoranae (zaburzenia trawienne. OLEJEK MIĘTY KĘDZIERZAWEJ . a zewnętrznie: zapalenie stawów.do płukań jamy ustnej.Sirupus Jodotannicus Phosphoricus (krzywica. zaburzenia przemiany materii. schorzenia pęcherza i dróg moczowych. skąpomocz. kolka jelitowa. rekonwalescenci a). wzdęcia.Oleum Coriandri (kolka jelitowa. brak łaknienia.

czyraki. schorzenia wątroby. reumatyzm. bóle przewodu pokarmowego). ZAGĘSZCZONY SOK ZE ŚWIEŻYCH OWOCÓW ŻURAWINY BŁOTNEJ -Succus Oxyococi (niedokwaśność treści żołądkowej. zaparcia na tle skurczowym. kaszel). kaszel różnego pochodzenia). łupież. nadmierne wydzielanie soków trawiennych.Succus Hyperici (schorzenia miąższu wątroby. zaburzenia trawienia. zaburzenia trawienne. SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH KORZENI ŁOPIANU . SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH LIŚCI I KWIATÓW PODBIAŁU Succus Farfarae (przewlekłe nieżyty dróg oddechowych.Sirupus Thymi Compositus (przewlekły nieżyt oskrzeli. stany zapalne pęcherzyka i dróg żółciowych. niestrawności). owrzodzenia i trudno gojące się rany. SOK ZE ŚWIEŻEGO STABILIZOWANEGO ZIELA DZIURAWCA . wewnętrznie: zaburzenia przemiany materii. miażdżyca naczyń krwionośnych). zaparcia. nieżyty żołądka i jelit. wypryski skórne.SYROP TYMIANKOWY ZŁOŻONY .wyciąg alonowy suchy (brak łaknienia. stany zapalne pęcherzyka i dróg żółciowych. skurcze dróg moczowych i żółciowych. ŚRODKI ZIOŁOWE DO STOSOWANIA WYŁĄCZNIE POD KONTROLĄ LEKARZA Jest to szczególnie ważne przy środkach nasercowych.wyciąg z korzenia pokrzyku płynny (stany skurczowe żołądka i jelit. wypryski i egzemy. Są to: EXTRACTUM ALOESICCUM . zaburzenia przemiany materii. miażdżyca tętnic). nieżyty przewodu pokarmowego. nieżyty oskrzeli.Succus Taraxaci (brak łaknienia. żółtaczka. schorzenia układu wątrobowo-żółciowego. SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH LIŚCI BRZOZY . choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. schorzenia miąższu wątroby. BELLADONNAE FLUIDUM .Succus Bardanae (zewnętrznie: wysypki skórne. otyłość. zwłaszcza u dzieci. zaburzenia i uszkodzenia układu nerwowego). pęcherzyka i dróg żółciowych. SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH KORZENI MNISZKA LEKARSKIEGO . zaburzenia trawienne.Succus Betulae (przewlekłe i infekcyjne schorzenia dróg moczowych. zwłaszcza nawykowe. biegunki. bądź też przy ziołach trujących lub mających szkodliwe działanie uboczne w wypadku przedawkowania. można stosować również jako środek gaszący pragnienie i orzeźwiający). wypadanie włosów. 302 .

bolesne i przewlekłe miesiączkowanie). nerwobóle.wyciąg z lulka suchy (stany skurczowe narządów wewnętrznych. EXTRACTUM HYDRASTIDIS FLUIDUM . niedostateczne wydzielanie soków żołądkowych i śliny. nieżyty żołądka. w zmęczeniu i wyczerpaniu fizycznym oraz psychicznym. zaburzenia trawienne.wyciąg chinowy płynny (brak łaknienia. EXTRACTUM GENTIANAE SPISSUM . kaszel napadowy. stany skurczowe jelit i wzdęcia). .EXTRACTUM CINCHONAE FLUIDUM . rekonwalescencji po ostrych chorobach zakaźnych).wyciąg lukrecjowy oczyszczony gęsty (nieżyty dróg oddechowych. zewnętrznie: w chorobach włosów do nacierania). dychawica oskrzelowa.wyciąg goryczkowy gęsty (brak łaknienia. nadmierne wydzielanie soków żołądkowych. niedokrwistość. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy). przewlekłe nieżyty oskrzeli. wrzód żołądka i dwunastnicy. EXTRACTUM HYOSCYAMI SICCUM .wyciąg z zarodków koli płynny (środek pobudzający w niewydolności krążenia. EXTRACTUM COLAE FLUIDUM . w neurastenii. neurastenia. wyczerpanie fizyczne.wyciąg gorzknikowy płynny (krwotoki maciczne. bolesne i przewlekłe miesiączkowanie). po nadmiernych wysiłkach. kaszel różnego pochodzenia. przy bólach głowy. EXTRACTUM GLYCYRRHIZAE DEPURATUM .

PIERWIASTKI ŻYCIA .

tetracyklina.i mikroelementy uczestniczą w licznych reakcjach biochemicznych. silnie działającym narkotykiem do inhalacji jest chlorek etylu. Mają wpływ na nasze samopoczucie i zdrowie. zielonożółtego gazu o silnie drażniącym zapachu. Nadmierna zawartość chlorków we krwi wywołuje . magnezu. ma postać ciężkiego. protezy zębowej) służy chloramina.005 proc. Jest trujący. nadchlorany. a szerokie zastosowanie mają: chlorowodór. W soku żołądkowym służy do wytwarzania kwasu solnego. na które dzienne zapotrzebowanie wynosi powyżej 100 mg. wymiotach. woda chlorowa. Chlor jest pierwiastkiem o właściwościach kwasowych. powodują ich zwiększoną aktywność.chlorozę (blednicę). który z powodu możliwości uszkodzenia narządów 307 . chloromycetyna) i jest składnikiem wielu związków o znaczeniu leczniczym. Działa w formie zjonizowanej. chlorany. Właściwości usypiające ma chloral . Jego brak może wystąpić przy biegunce. ciśnienie osmotyczne. CHLOR (Cl) Chlor . wchodzą w skład wielu enzymów. Chlor wchodzi w skład niektórych antybiotyków (np. potasu i siarki . masy naszego ciała. zmniejsza się ich stężenie w osoczu.MAKRO-I MIKROELEMENTY Biopierwiastki to składniki mineralne (pierwiastki i ich nieorganiczne połączenia). jego anion jest głównym anionem płynów zewnątrzkomórkowych. ale utrzymują np. zaburzeniach wewnątrzwydzielniczych.należy do grupy biopierwiastków zwanych makroelementami. do narkozy służy chloroform stabilizowany dodatkiem l proc. Przy wymiotach oraz w niedrożności odźwiernika lub dwunastnicy występują straty chlorków. Bardzo aktywny chemicznie.grozi niedobór tego pierwiastka. Spełnia też ważną funkcję w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej organizmu. alkoholu etylowego. chlorki. podchlorany. występujących w organizmie ludzkim w ilościach większych niż 0. co prowadzi do alkalozy hipochloremicznej. kwas solny i in.szczególnie u młodych dziewcząt . sodu. intensywnym poceniu się.ciecz o ostrym zapachu: do dezynfekcji i czyszczenia (np. A więc makro. Głównym źródłem chloru jest sól i przy jej odpowiednim spożyciu organizmowi nie. masy ciała. fosforu. W organizmie człowieka chlor wespół z sodem odpowiada za utrzymanie prawidłowego ciśnienia osmotycznego. które stanowią zaledwie 4 procent.oprócz wapnia.

kapusta.srebrzysty z niebieskim połyskiem metal. pokrzywkowych chorobach skórnych. Występuje także ból brzucha.jest niezbędny przy leczeniu złamań kości. jest używany przy ekstrakcji zębów i w krótkotrwałych zabiegach chirurgicznych. Nie należy przechowywać żywności w naczyniach ocynkowanych. w dolegliwościach sercowo-naczyniowych. kruchy. u dzieci słaby wzrost. przykrych objawach przedmenstruacyjnych. żółtka jaj. w chronicznych. Szkodliwy jest zarówno niedobór. wątrobie. Duże niedobory powodują bezpłodność. nasiona słonecznika. nieszlachetny. które objawiają się przede wszystkim wymiotami spowodowanymi drażniącym działaniem Zn na błonę śluzową żołądka. Cynk znajduje się także w preparacie falvit. uspokajająco działa chlorofeazepoksyd. ostrygi. a także glinka bułgarska. drżenie rąk. większość ryb. nasiona dyni. szpinak.. mięśniach i skórze. Źródłem cynku są: żyto. łuszczenie skóry. Zn . 308 .0. biegunka. pomidor. Cynk jest pierwiastkiem niezbędnym dla organizmu i występuje we wszystkich jego tkankach. a najwięcej Zn znajduje się w gruczole krokowym. Przy ostrych skurczach mięśni stosowany jest chlorodisazon. nerwowych zaburzeń wegetatywnych. CYNK (Zn) Cynk . zioła. burak czerwony. pomarańcze. zaburzenia w rozwoju kości i narządów płciowych. np. większość grzybów jadalnych. w urologii. soki z surowych warzyw i owoców. okrywający się na powietrzu ochronną warstwą tlenku. Ma zastosowanie w lecznictwie.002 proc. Niedostatek Zn może wywołać epilepsję lub schizofrenię. ból i zawroty głowy. Jest niezbędny dla normalnego wzrostu. nerki) może być stosowany jedynie do krótkotrwałej narkozy. Niedobór cynku powoduje zachamowanie wzrostu. Poziom Zn spada do połowy u chorych na cukrzycę. wspomaga działanie trzustki. Dziennie należy dostarczać organizmowi 10-15 mg Zn.i to bardzo znacznie . który jest stosowany w przypadkach chorób psychosomatycznych. otręby pszenne. nie występuje w stanie czystym. apivit). w przypadkach wrażliwości ciśnienia tętniczego na zmiany pogody. potasu i magnezu . wątroba wołowa. trzustce. zanik torebek włosowych. Ilość cynku obniża się przy marskości wątroby. bezsenności. Nadmiar cynku wywołuje zatrucia. rozwoju. kiełki pszenne. gdyż jest stymulatorem i regulatorem przysadki i gruczołów płciowych. suszone drożdże.u chorych na białaczkę. dlatego cynk występuje w insulinie. w depresjach. Występowanie w organizmie (wagowo) . bierze udział w tworzeniu krwinek. na skórę. odbudowy i regeneracji uszkodzonych tkanek. chloronitryna jest antybiotykiem niszczącym bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne. a także . który powinien dawkować lekarz. zaburzeń trawiennych w jelitach. brzoskwinia. produkty pszczele (propolis. wątroba.oprócz krzemu. nerkach. wapnia. bezsenność. natomiast stosowany miejscowo działa chłodzące. orzechy. kakao. jęczmień. Zatrucia mogą wystąpić po spożyciu owoców i warzyw opryskiwanych preparatami Zn. mięso królików i kurcząt. W obecności cynku lepiej tworzy się hemoglobina.miąższowych (serce. brak łaknienia. jak i nadmiar Zn w organizmie.

na przemianę materii i przyswajanie prawidłowe. miażdżyca. Fosfor jest składnikiem licznych związków (węglowodanów. w szczególności białkowych) oraz dynamiczny (ponieważ wzmaga moc leczniczą leków i biopierwiastków. Valneta. karłowatość. schizofrenia. Przyswajanie cynku osłabiają zawarte w pokarmach roślinnych związki zwane fitynianami. FOSFOR (P) Fosfor został przez dr. stwardnienie rozsiane (chorym na SM zapisuje lek homeopatyczny Zinci Valerianici D-4. Niedobór cynku odczuwają ludzie starsi i spożywający mniej białka. migreny. Znacznie łatwiej organizm przyswaja ludzki pierwiastki zawarte w mięsie. złamania kości.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Artretyzm. rozpuszczalny w wodzie. bezpłodność. na którego opinie powoływaliśmy się w „Aptece” wielokrotnie. gościec. Stosuje się dietę cynkową oraz siarczan i glikonian cynku na trądzik. które w przewodzie pokarmowym tworzą trwałe połączenia z wieloma składnikami mineralnymi. 100 g tlenku cynku. Maść cynkowa . w strączkowych i w orzechach.dawki homeopatyczne. 400 g gliceryny. epilepsja. astma. grasicy. np. winogrona. który można stosować bezpiecznie). marskość wątroby. tak samo na białaczkę i trzustkę. uszkodzenie tkanek. parkinsonizm. oparzenia. Stosować na puchlinę wodną. cebula. otępienie starcze. choroby zwyrodnieniowe stawów. łysienie i wypadanie włosów. orzechy. zaburzenia krążenia krwi. zaburzenia trawienne. intelektu i układu płciowego. osłabioną odporność komórkową na katalizowanie wielu procesów życiowych. seler. Podobnie działają szczawiany. żelazo. Bierze udział w formowaniu kości i krwi. Kontroluje równowagę wapniową środowiska wewnętrznego i odgrywa istotną rolę w mechanizmach działania wit. zboża i ich kiełki. niedomogi nerek i wątroby.na dwoinki powodujące zapalenie spojówek. Największe ich ilości występują w produktach zbożowych. odgrywa ważną rolę w działaniu tarczycy. wegetarianie. uczulenia na dłoniach. np. bóle serca. rany. zapalenie prostaty i jej przerost. egzemy. Kwas fitynowy. egzemy. niedomogi tarczycy. przekrwienie żylne. przysadki. por. a także artykuły spożyw309 . marchew. pomidor. brak łaknienia. nowotwory. infekcje bakteryjne i wirusowe. Źródłem fosforu są m. czosnek. pyłek kwiatowy. Jest najważniejszym pierwiastkiem energetycznym nerwów. obrzęki. Cynk wchodzi w skład ponad 20 enzymów. na prawidłowe tworzenie się krwinek czerwonych. białek. Na użytek zewnętrzny Trądzik. tłuszczów). daje sole. magnez. żywych. bezsenność . na części miękkie uda i podudzia przy obrzękach. jak: cynk. D. występujące w produktach roślinnych. różne choroby skórne. wapń. taniny i błonnik. utrudniając ich przyswajalność. nerwica wegetatywna. 200 g żelatyny.in. migdały. 300 g wody. wypadanie włosów. uznany za pierwiastek plastyczny (gdyż bierze udział w przemianach substancji organicznych biogennych. wapnia). otyłość. osłabienie organizmu. biały proszek bez zapachu. Glinka cynkowa.

Rozmieszczenie fosforu w organizmie ilustruje poniższe zestawienie. dolegliwości kostne. demineralizacja. które mają wysoki poziom fosforanów we krwi. Nadmiar fosforu powoduje strącanie tego pierwiastka w postaci nierozpuszczalnego fosforanu wapnia. U dzieci. Płyn lub tkanka mg/100 ml lub 100 g krew 40 surowica dzieci 4-7 surowica dorosłych 3-4. Gospodarka wapniowa i fosforowa znajduje się pod wpływem gruczołów wydzielania wewnętrznego. Stosunek wapnia do fosforu nie powinien być mniejszy niż 1:2.5 mięśnie 170-250 nerwy 360 kości zęby 22000 310 .in. wątroba. spazmofilia (napady drgawek. Fosfor. znajduje się przede wszystkim w kościach i zębach w postaci połączeń z wapniem. gruźlica. a u dzieci i kobiet w ciąży 1. mięso i ryby. przerostem kości i części miękkich twarzy. Hormony steryoidowe zmniejszają wydalanie wapnia i fosforu z moczem. zaburzenia pracy tarczycy.1:1. a nieorganicznych .6 g fosforu. obserwuje się akromegalię. zmęczenie mięśniowe. Wysoki poziom fosforu we krwi występuje w niedoczynności przytarczyc. Podobne zjawisko może wystąpić podczas wchłaniania niektórych tłuszczów. wówczas występuje zrzeszotnienie kości. U dzieci powinien się zbliżać do wielkości 2:1. mąka pszenna. skurcze mięśni występujące głównie u dzieci w następstwie wzmożonej pobudliwości nerwowo-mięśnowej na tle zmniejszonej zawartości wapnia w surowicy krwi). stanowi środek leczniczy z następującymi wskazaniami: astenia fizyczna i intelektualna. Fosfor. gdy stosunek wapnia do fosforu jest niski. Nasilenie w przemianie węglowodanowej wywołuje przemijające obniżenie fosforanów w surowicy.5-2 g. W cukrzycy występuje niższe stężenie fosforanów organicznych w surowicy krwi. dłoni i stóp. co odpowiada proporcji tych pierwiastków w mleku kobiecym. W źle zrównoważonych dietach stosunek wapnia do fosforu staje się niekorzystny. a wzrost ilości fosforu w surowicy wywołuje obniżenie poziomu wapnia. Wapń i fosfor występują i działają wspólnie. astma. Niższym poziomem fosforanów charakteryzuje się krzywica i może on obniżyć się do l mg na 100 ml. żółtka jaj.wyższe. sery podpuszczkowe. niedomogi pracy serca. fasola. groch suchy. Równowagę fosforową w organizmie zdrowego człowieka pozwala utrzymać dzienna podaż 1. W ciężkich schorzeniach nerek zatrzymanie fosforanów jest główną przyczyną kwasicy.cze bogate w białko i wapń. jako jeden z najważniejszych składników mineralnych ustroju. który występuje w każdej komórce ustroju. Hormon przytarczyczek zwiększa wydalanie fosforu z moczem i obniża poziom fosforanów nieorganicznych w surowicy krwi. np. co objawia się m. a stosunek optymalny . mają więc korzystne działanie w rzeszotnieniu kości. objawy chorób nerwicowych. chorobę będącą wynikiem nadczynności płata przedniego przysadki. Metabolizm fosforu ma związek z hormonem wzrostu. tj.

Grupę chlorowców. Picie wody chlorowanej i spożywanie nadmiaru soli powoduje w tarczycy utratę jodu. bezsennością i ciągłym niepokojem. jod 127 i 14. który jest wypierany przez chlor. kapusta. czy gleba. pomidory. W zależności od ciężaru pacjenta z niedoborem jodu. np. szpinak. zaleca się stosowanie co drugi dzień 1-2 kropli roztworu. tzw. wodzie. Istnieje ścisły związek między występowaniem jodu w organizmie ludzkim. Słabsze zarazki. fasola. Pacjent o wadze 70 kg potrzebuje tylko 2 razy 311 . banany. Spożywanie pokarmów bogatych w jod (ryby morskie. W przypadku wyczerpania należy przede wszystkim sprawdzić. poziomki. charakteryzuje prawo wypierania pierwiastków o większej masie atomowej przez pierwiastki o mniejszej masie atomowej . warzywnego lub do wody z dodatkiem l łyżeczki octu jabłkowego. oprócz zabijania zarazków spełnia także inne funkcje. a pobieraną przez niego optymalną ilością jodu. Smarowanie małej powierzchni skóry tinkturą jodu. w końcu giną. z której pochodzi pożywienie. np. do których należy także jod. 2. (na pierwszym miejscu masa atomowa. a także w kobalt. grzyby. Jod jest jednym z lepszych katalizatorów utleniających. Dodatkową właściwością jodu jest uspokojenie organizmu i uwolnienie go od napięcia nerwowego. Organizm zaczyna chorować. chlor 35. gardła lub przewód pokarmowy) przedostają się do krwioobiegu i są przenoszone do gruczołów tarczycy i tam zabijane przez jod. żółtka z jajek. np.tarczyca nie jest w stanie produkować tyroksyny. Organizm człowieka zawiera mniej niż 10 kropel jodu. W przypadku niedoboru jodu zarazki nie są likwidowane skutecznie. soli i powietrzu . Spośród 21 izotopów jodu. Przez dwa płaty tarczycy znajdujące się z przodu szyi przepływa w ciągu 17 minut krew z całego organizmu. marchew. rabarbar. magnez i żelazo. który emituje cząstki beta minus oraz promienie gamma. nie jest uboga przede wszystkim w jod. przez błonę śluzową do nosa. cebula.aktywność chlorowców jest odwrotnie proporcjonalna do ich masy atomowej. Gdy jest go za mało w pożywieniu. (Niespokojne.). sałata. które objawia się wzmożoną pobudliwością. Ale największe znaczenie ma jod dla tarczycy. a jego siłą obronną i możliwością przeciwstawienia się chorobom. 3. na drugim aktywność) fluor 19 i 100. płynu Lugola (jod w jodku potasu). Sprzyja spalaniu tkankowemu produktów spożywczych. Nie spalone produkty spożywcze gromadzą się w ustroju jako niepożądany tłuszcz. przez zranioną skórę. jakimi dysponuje człowiek. W tym artykule przedstawiam rolę i znaczenie jodu w ustroju ludzkim.JOD (J) Jod jest pierwiastkiem chemicznym występującym w skorupie Ziemi w postaci trwałego izotopu (jod-127). ziemniaki.: Lugol. Istnieje ścisły związek między siłami. tran. rzodkiew. Stwierdzono. Inną funkcją jodu jest usprawnienie myślenia oraz zapobieganie nadmiernej otyłości. brom 80 i 24.5 i 50. rzodkiewka. której jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania. ciągle wiercące się dzieci poniżej 10 lat można uspokoić podając 2 krople jodu do szklanki soku owocowego. natomiast silniejsze są osłabiane za każdym siedemnastominutowym obiegiem krwi. tabletki z alg morskich. szparagi itp. które wniknęły do ustroju (np. Stosowanie preparatów bogatych w jod. największe zastosowanie w diagnostyce i terapii ma jod-131. truskawki. Człowiek może uzupełniać niedobór jodu przez: 1. balast i toksyny. Do nich należy przede wszystkim odbudowa niezbędnej człowiekowi energii. Tarczyca. co trzy lub cztery dni). że zawartość jodu w tarczycy zależy od rodzaju wyżywienia i od jakości spożywanej wody.

produkty kukurydziane. popijać soki z jabłek. żółty. przyspieszone tętno. 1/2 szklanki przegotowanej wody. Gruczoł tarczycowy składa się z dwóch płatów położonych po obu stronach tchawicy. które różni się od wola prostego tym. Z wyjątkiem woli złośliwych i schorzeń zapalnych tarczycy. wole może być prostym powiększeniem gruczołu bez nadczynności lub powiększenia gruczołu z nadczynnością. 20 minut przed śniadaniem. że powiększeniu gruczołu towarzyszy wydzielanie nadmiernych ilości hormonu tarczycy (nadczynność razem z powiększeniem). Termin „toksyczny” nie odnosi się do wydzieliny gruczołu. połączonych ze sobą środkową częścią. przeciwepidemicznie i może być podawany przez lekarzy weterynarzy bydłu. tyroksyna (TSH). Z produktów mięsnych najwięcej jodu zawiera wątroba. Nieorganiczny jod jest w znacznej mierze pobierany przez tarczycę w związku z syntezą hormonu tarczycowego. Rozróżniamy więc: l. 2. miód zamiast cukru rafinowanego. wynikających z nadczynności. Stosowanie recepty na zwiększenie skuteczności działania jodu (ocet jabłkowy + miód + woda) czyni krew bardziej płynną. Korzystnej jest jadać razowy chleb żytni. to powinien brać jod (np. którą należy brać na czczo. Wole toksyczne (nadczynność tarczycy). rozdrażnienie. tj. jod związany z białkiem. w tarczycy znajduje się około 10-15 mcg. lekko kwaśne nie gęste i konserwujące się dłużej. która wynosi 50 mcg. Preparat ten działa przeciwbakteryjnie. lecz do objawów toksycznych. winogron i borówek. Z całej ilości jodu w ustroju. Wymieszać wszystko i wypić przed posiłkiem. stała utrata masy ciała. obniżonym ciśnieniem krwi. Jod jest nieodzowny do wytwarzania hormonu tarczycy i jest to jedyna znana jego funkcja. Czynność tarczycy ma wpływ na całkowitą zawartość jodu w gruczole. Krowy zaś będą zdrowsze i wolne od chorób skórnych. a często. które jest widoczne na szyi. rano zaś wstaje zmęczony. chociaż nie zawsze. występuje w okolicach. występuje choroba Basedowa. nerwowość. Zapotrzebowanie na jod wzrasta w okresie dojrzewania i ciąży. Jeżeli niedobór jodu przedłuża się to występuje wole (przerost tarczycy niedoczynnej). wywołaną nie wystarczającym dostarczeniem jodu z pożywieniem. lekko kwaśny. zdrowsze i w większej ilości. We krwi występuje jod hormonalny. gdyż przemiana jodu łączy się ściśle z funkcją tarczycy. Wole proste. Najczęstszą postacią nadczynności jest wole (niekiedy zdarza się jego brak) z wytrzeszczeni oczu. Oprócz wola najważniejszymi 312 . a nie alkaliczny. Powiększona tarczyca nazywa się wolem. zmniejszoną aktywnością psychiczną i fizyczną. co ujawnia się zwolnionym tętnem. przeciwwirusowo. Hormon tarczycy. szybciej przybierać na wadze oraz dawać lepsze jakościowo mięso. W celu uzupełnienia jodu w organizmie zaleca się następującą receptę: l łyżeczka octu jabłkowego. które jest chorobą z niedoboru. dzięki czemu mocz staje się normalny. pod postacią jodowanej soli kuchennej). działa głównie jako katalizator reakcji utlenień i jako regulator szybkości procesów metabolicznych ustroju. a nie ilość tyroksyny. Używanie jodowanej soli zmniejszyło w znacznym stopniu występowanie prostego wola na Podhalu. wytrzeszcz oczu. by otrzymać mleko wolne od bakterii. We krwi wzrasta poziom cholesterolu. Gdy organizm zawiera nadmiar jodu. cieknie i człowiek ma wieczny katar. krążącą w naczyniach włosowatych bez trudu i wysiłku. gdzie gleba i woda zawierają mało jodu. l kropla roztworu jodku potasu. Przy braku hormonu tarczycy procesy ustrojowe ulegają osłabieniu.w tygodniu l kroplę. otyłością. tj. Natomiast gdy człowiek źle śpi. Należy wówczas przerwać stosowanie jodu. W stanach nadczynności tarczycy występują odwrotne zjawiska. l łyżeczka miodu. Zwiększa się zapotrzebowanie na witaminy. wtedy błona śluzowa nosa jest stale mokra.

17 mikrogramów w l m sześć. łatwe meczenie się.6. Podobnie działa nadmierne spożywanie soli. nadto raz dziennie smarować nią bardzo delikatnie guzowate wole tarczycowe. wypadanie włosów. W Polsce l gram soli jodowanej zawiera 50 mikrogramów jodu. podwyższona temperatura ciała z nadmiernym poceniem się. flądra .4. dolegliwości płucne. ziemniaki . np. powodując utratę masy. bicie serca ponad 100 na minutę i limfocytozę. pęcherzyca jodowa (pęcherze na zmienionej zapalnej skórze). utrata masy ciała mimo odpowiedniego odżywiania. a także nadmiernego spożywania kapusty zawierającej azotany i azotyny. woda morska . Niektóre związki jodu mogą wywołać uczulenie. Po 3-4 miesiącach tarczyca zmięknie i bardzo wyraźnie zmniejszy się aż do prawidłowej postaci. powiększenie gruczołów podszczękowych. Recepta na leczenie wola. Przy użytku zewnętrznym uczulenie na jod objawia się jako jododermatitis z zaczerwienieniem skóry i obrzękami zwłaszcza na twarzy (mogą pojawić się pęcherze). Wole może być skutkiem nie tylko niedoboru jodu. Przy użytku wewnętrznym mogą występować pęcherzyki pokrzywowe. 1/17 w kościach. mleko .1.2. ale również niedostatku kobaltu. rzodkiewka . kruszona lub odparowywana.10. Na jednokomórkowego pasożyta jelit u ludzi (jodomoeba buetschlii) zaleca się octan jodu. łosoś . gdzie pod tężniami oddycha się jodem. Mogą z nich powstać nitrozoaminy. Zawartość jodu w niektórych artykułach spożywczych (w mikrogramach na 100 g): zboża . W organizmie człowieka występuje 20-50 mcg jodu. drżenie rąk. marchew . z czego 1/2 w mięśniach.4. nieżyt nosa. Jod może być źle tolerowany i powodować zatrucia z następującymi objawami: zawroty i bóle głowy. korze nadnerczy i w przy tarczycach. WSKAZANIA LECZNICZE Zahamowanie wzrostu u dzieci. Występuje ona częściej u kobiet niż u mężczyzn. kapusta . Lepiej jest pobierać jod wraz z produktami spożywczymi. która zawiera niezbędne do życia biopierwiastki. niedoczynność tarczycy. W takim przypadku należy korzystać z porady lekarza.147. czasem biegunka. Macerować kilka dni. Woda zawiera 2-150 mikrogramów jodu w dcm sześć.6.objawami nadczynności są nerwowość.2. stałe przyspieszenie akcji serca. których pochodne acetylowe wywołują wole.55.4. w szczególności gdy występują skórne wysypki jodowe.5. szparagi . reumatyzm. biegunki. nadmiar cholesterolu we krwi. propolisu i 10 korali bursztynowych drobno potłuczonych. Używać tej nalewki 2 razy dziennie po 30 kropli na wodzie lub cukrze po śniadaniu i po obiedzie.2. wytrzeszcz gałek ocznych.35. przy dożylnym podaniu kontrastu z jodem dla zdjęć rentgenologicznych nerek. zaburzenia w okresie starzenia się (już od 40 roku życia należy konsumować jod pod postacią soli jodowanej).25. otyłość. Ciągłe podawanie jodu wywołuje nadczynność tarczycy określoną jako choroba Basedowa. 1/5 w tarczycy. Sól warzona nie zawiera jodu. dorsz . inowrocławska lub bocheńska.20 mikrogramów. zaburzenia krążenia. Jako antyseptyk stosowany jest jodoform. który w zetknięciu z raną wydziela 313 .7. pomidory . powietrze nadmorskie .. a także niektóre leki sulfonamidowe. 100 g 10 proc. Z powodu wybarwienia limfocytów pokazuje się jodofilia. Chorym tarczycowym doradza się pobyt na plaży bałtyckiej oraz w Ciechocinku.34. Zleca się stosowanie soli kopalnej. sery . Dużo jodu zawiera sól nie oczyszczana chemicznie. kłodawska. niepokój. np.8. a czasami zaparcia.1 w skórze. 0. reszta w jajnikach. nadciśnienie krwi. jodowe zapalenie skóry. trądzik jodowy.

a w przyszłości może być zbędne. Krzem jest pierwiastkiem niezbędnym dla roślin. Od wielu lat prowadzę obserwacje nad uelastycznieniem uszkodzonych zastawek żylnych goleni u ludzi. radioaktywny. których podłożem jest niedobór krzemu. biegunka. Jodek sodu lub potasu przenikają dwukierunkowo przez błony otaczające płyn mózgowordzeniowy i utrzymują stałe stężenie kationów po obu ich stronach oraz dwukierunkowy transport aktywny z ogólnego krążenia i do niego. w szczególności na podudziu. syntezy białek. Sole kwasu jodowego. składa się z krzemu. Jodek sodu lub jodek potasu mają zastosowanie jako leki wykrztuśne na zlecenie lekarza. Nawozy krzemowe zwiększają plony. Uodparnia rośliny na choroby grzybowe. Jod obniża toksyczne działanie miedzi. Gromadzi się głównie w ścianach komórkowych wchodząc w skład zewnętrznego pancerza jednokomórkowego roślin i zwierząt. Niedobory jodu z powodu jego braku w pożywieniu i w napojach. Stosowany niekiedy do leczenia guzków gorących w wolu guzowatym u ludzi po sześćdziesiątce. Zażyta wewnętrznie jest śmiertelną trucizną. KRZEM (Si) Krzem jest najpospolitszym pierwiastkiem w przyrodzie (25. działający bakteriobójczo. wagowego składu skorupy ziemskiej). Jego okres połowicznego rozpadu wynosi 8 dni.jod działający bakteriobójczo i antyseptycznie. jodany mają właściwości utleniające. Przy zatruciach jodem (jodzica) występuje gorączka. w mleczku 314 . w górach. Krzem w ścianach komórkowych łodyg roślin wyższych zapewnia im dużą wytrzymałość mechaniczną.45 proc. co dotychczas leczono operacyjnie. DNA. zwierząt i ludzi. Służyła ona kiedyś chirurgom do dezynfekcji ran i skaleczeń. Krzem wzmacnia odporność roślin na zasolenie gleby. zapalenie błony śluzowej. Jod-131. krzemu i dlatego były tak korzystne dla plonów pszenicy. W mleku jod wchodzi w połączenie z kazeiną. Medycyna zna wiele chorób. obniża toksyczność glinu i germanu i wpływa na metabolizowanie boru. szczypiorku. gromadzi się w tarczycy drogą pokarmową. powodują wyprysk jodowy na kończynach. powoduje więdnięcie liści (krzem w liściach chroni rośliny przed nadmiarem żelaza i magnezu. Przy astmie oskrzelowej jod czyni sekrecje bardziej płynne. Jodyna to ciemnobrunatny roztwór jodu (2-10 procentowy) w alkoholu etylowym. w czosnku. a jego najbardziej rozpowszechnionym związkiem jest krzemionka (Si O2). W ostatnim dwudziestoleciu poczyniono znaczne postępy w badaniach nad rolą krzemu w życiu mineralnym roślin. Tworzy również związki organiczne . chlorofilu. ksantofilu i lipidów. mogą bowiem okazać się pomocne związki organiczne krzemu. Silne bodźce akustyczne powiększają przepuszczalność tej bariery. spadku plenności. opuchnięcie twarzy. tzw. Obniżenie zawartości krzemu w środowisku prowadzi do zahamowania fotosyntezy. nadczynność tarczycy. Brak tego pierwiastka prowadzi do zahamowania wzrostu roślin. Krzem występuje w łuskach ziarna zbóż. Popiół skrzypu aż w 70 proc. co z kolei jest korzystne dla chorych z SM). brak apetytu. Nie występuje w stanie czystym. w skórce owoców. Muły delty Nilu zawierają 58 proc. RNA.które odegrały istotną rolę w powstaniu życia na Ziemi. Ma to znaczenie przy leczeniu niektórych chorób o etiologii nieznanej.ciecze i ciała stałe . np. Jodyna zawiera również nieco jodku potasu.

poziewnika i pokrzywy oraz 100 g rdestu ptasiego. Krzem odgrywa rolę zasadniczą w leczeniu miażdżycy.). dziąseł. chorobom neurologicznym alergicznym. przysadce. po 50 g skrzypu. mięśniach i krwi. Świadectwem niedoboru Si są pękające paznokcie sygnalizujące demineralizację szkieletu. Najwięcej Si znajduje się w grasicy. pokrzywa. krwotoki (skłonność). grzybice. przepuszczalność naczyń włosowatych rany zastarzałe. przyspiesza procesy bliznowacenia w gruźlicy. stany zapalne. nowotwory. turzyca piaskowa. Płuca człowieka zdrowego zawierają 0. układu sercowo-naczyniowego. osłabienie ścięgien. chorobom kobiecym i chorobom wieku starczego. ogólne osłabienie. 315 .009 proc. Si.18 proc. natomiast wodociągowa jest uboga w Si. Po zabiegach chirurgicznych na kościach należy stosować Si. który przyspieszy ich zrosty. gdyż krzemionka jest trudno rozpuszczalna. opóźnienie wzrostu u dzieci. przyzębica. płatki owsiane. więcej niż kobaltu. białe pieczywo). Zalecany jest przeciw zwapnieniom tętnic (a więc ma znaczenie jako środek zmniejszający miażdżycę). płucach. działa wykrztuśnie. np.5g) i o wiele więcej niż miedzi (100-150 mg). osłabione mięśnie serca. zwalcza stany zapalne. rdest ptasi. otręby pszenne. zła przemiana materii. niklu i cynku. mięso. podbiał. Z tych roślin robi się napary lub odwary biorąc np.pszczelim. łupież. reumatyzm. na l szklankę wody nie mieszając po 2 łyżki stołowe l lub 2 razy dziennie. kruchość paznokci. demineralizacja organizmu. Kneippa za panaceum na wszystkie choroby. perz. Ilość Si w narządach ludzkich maleje z wiekiem. schorzenia skórne. nadciśnienie. krzywica. Łyżkę tej mieszanki zalewa się 2 szklankami wody i gotuje powoli. a płuca gruźlika tylko 0. owoce. Występujący w roślinach kwas krzemowy odgrywa znaczną rolę w ziołolecznictwie. odleżyny. dna). wypadanie włosów. Dużo krzemu zawiera woda źródlana. produkty roślinne bogate w celulozę. miażdżyca (skleroza). trądzik różowaty. gdyż sprzyja wydalaniu zbędnych złogów i śluzów z organizmu ludzkiego i zapewnia detoksykację ustroju oraz jednocześnie mineralizuje tkankę łączną. Ludziom starszym zalecam popijanie roztworu glinki po l łyżeczce dziennie. poziewnik. aż zostanie połowa zawartości naczynia. cukrzyca. leczy astmę oskrzelową. złamanie kości. Profilaktycznie zapobiega łatwemu powstawaniu sińców. Spożywcze produkty rafinowane są pozbawione krzemu (np. przy czym odtwarza elastyczność naczyń krwionośnych . polepsza pracę wydzielniczą nerek. chleb razowy. Zioła z Si trzeba długo ogrzewać na wolnym ogniu. zwalcza komórki nowotworowe. Kobiety w ciąży potrzebują więcej Si. Krzem jest niezbędny dla organizmu ludzkiego. Skrzyp był uważany przez ks. nadnerczach. Dzienne zapotrzebowanie na Si wynosi 20-30 mg i mogą je zaspokoić warzywa. a wiec więcej niż żelaza (3-3. Popijać 2 razy dziennie po pół szklanki tego wywaru.60 proc. Na terenach bogatych w krzem i magnez rzadziej występują nowotwór). a pomocniczą w leczeniu cukrzycy. Krzem jest ważnym lekiem również pod względem profilaktycznym w szczególności w przypadku schorzeń dróg oddechowych. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Choroby zwyrodnieniowe (artretyzm.kapilarów. Krzem odgrywa ważną rolę w procesie odżywczym ustroju i jego detoksykacji. Najbogatszymi źródłami krzemu są: skrzyp (zawartość Si . który zawiera 7 g Si.

obsesji. Sporo litu zawierają także drożdże piwne. Źródłem litu są niektóre wody mineralne (np.. wiadomo że przy podawaniu organizmowi nadmiernych ilości potasu następuje zakłócenie elektrokardiogramu. co ujędrnia całą skórę. lęków. Leczenie więc takimi dawkami powinno być krótkotrwałe. Można również tym odwarem przecierać całe ciało raz w tygodniu. Bardzo korzystne dla dzieci. Lit wspomaga magnez w reakcjach biochemicznych organizmu. I tak jest w istocie. sześć. choć nauka wie o tym stosunkowo od 316 . Zalecam przyjmowanie wit. Katalizuje funkcje wydzielnicze ustroju (np. melancholii. Odgrywa bardzo ważą rolę w organizmie. Na powietrzu utlenia się. wypiera wodór z wody tworząc mocną zasadę. trwa kilka lat. perzu i poziewnika w równych ilościach z 2 łyżkami octu lub azulenu. jest najlżejszym ciałem stałym (ciężar właściwy. moczu w schorzeniach dny). Jest antagonistą potasu w dolegliwościach sercowych. B1 raz dziennie po 3 mg. Wykorzystywany w leczeniu narkomanów i alkoholików. Rozwój tej choroby. to jest masowanie stóp. ziemniak i pomidor).0.2 do 2 mikrometrów. gdy doprowadza się litemię (ilość litu we krwi) do poziomu 0. jest wykorzystywany w lecznictwie. Specjaliści z dziedziny fitoterapii w Niemczech stosują napar z ziela skrzypu. co stanowi granicę dopuszczalnej zawartości tego pierwiastka w organizmie. Diagnozę wykazuje zdjęcie rentgenowskie. osłabienia psychicznego w stanach depresji. a liczba cząstek przekracza 4000/1.53). LIT (Li) Lit jest miękkim.69 mg/100 cm. srebrzystobiałym metalem. która wywołuje niedomogę w oddychaniu i krążeniu krwi. podbiału. Krzemica (silikoza). gdzie pył składający się z SiO2 jest wielkości od 0. Sole litu leczą stany melancholii. a ja daję dodatkowo produkty pszczele i soki ze świeżych warzyw i stosuję też refleksoterapię. Przy nadmiarze lit wywołuje stany toksyczne organizmu. że więcej tego pierwiastka znajduje się w częściach nadziemnych niż w korzeniach roślin. Lit występuje także w soli z Wieliczki. toteż ich stosowanie musi przebiegać pod kontrolą lekarza. Lit wpływa na ustalenie równowagi psychicznej człowieka i decyduje o jego stanie emocjonalnym. Nazwa ta zda się sugerować ważną rolę magnezu w organizmie i jego wyjątkowe znaczenie w procesach życiowych.48-0. niektóre rośliny (np. Ta choroba zawodowa powstaje w wyniku wdychania pyłów krzemowych i może występować u niektórych górników. pracowników kamieniołomów i zakładów przemysłu krzemowego. Zapobiega sklerozie i chorobom serca w nadciśnieniu tętniczym. a przy tym trzeba powiedzieć. rdestu ptasiego. działa pobudzająco na czynności szpiku kostnego. Bardzo aktywny chemicznie. Jego zastosowanie zaleca się w przypadku bezsenności. Zuber II).Na użytek zewnętrzny Odwarem ze skrzypu. MAGNEZ (Mg) Często w literaturze medycznej magnez nazywa się pierwiastkiem życia. przemywać twarz 2-3 razy w tygodniu. który konserwuje odwar.

który uczynnią proces fotosyntezy. jest antyseptykiem wewnętrznym i zewnętrznym. pobudza fagocytozę. żołądka). współdziała z żelazem dwuwartościowym. u pilotów.niedawna. przeciwdziała schorzeniom pęcherza moczowego. ochrania przed promieniowaniem jonizującym. przywraca równowagę psychiczną i układu nerwowego. przysadki. nadnercza itp. działa przeciwwymiotnie i przeciwbiegunkowe. jest czynnikiem regenerującym żywe komórki. reguluje pracę przewodu pokarmowego (jelit. drenuje wątrobę powiększając ilość wydzielanej żółci. normalizuje funkcjonowanie trzustki i pęcherzyka żółciowego. współdziała z glikolem. na powstawanie estrogenów (hormonów kobiecych). rozpuszcza kamienie nerkowe. osłabia arteriosklerozę i obniża poziom cholesterolu. wzmacnia układ sercowo-naczyniowy. zwalcza procesy starzenia się. Na gruncie polskim przede wszystkim prof. utwardza wodę pitną czyniąc ją zdrowszą i korzystną dla niedociśnieniowców niezależnie od wieku. zwalcza miażdżycę i zakrzepy. wzmaga reakcje obronne organizmu. działa relaksujące i znieczulająco. bierze udział w procesie termoregulacji. że w chlorofilu. zwalcza uczulenie. chroni przed uszkodzeniem mięśnia sercowego.. od chwili. a wyniki tych dociekań okazały się do tego stopnia znaczące. Wykryto bowiem. gdyż obniża alkalozę krwi. zaburzeniom u kobiet karmiących. ułatwia wydalanie ołowiu z organizmu. działa przeciwstresowo. Julian Aleksandrowicz zajął się upowszechnianiem drogi do studiów nad zastosowaniem tego pierwiastka do celów leczniczych. przywraca wewnętrzny spokój organizmowi. zmniejsza toksyczność jonów cynku. znajduje się właśnie magnez. działa profilaktycznie na zapalenie żył w sytuacjach pooperacyjnych. działa korzystnie przy białaczkach i przy hemoroidach. przywraca moczowi odczyn kwaśny. zmniejsza nadwrażliwość na zbyt silne hałasy szkodliwe dla funkcjonowania narządów rodnych i wywołujące bezpłodność (np. przytarczek. działa odtłuszczające. iż w świecie medycznym poświęcono temu pierwiastkowi wiele międzynarodowych konferencji i powstała ogromna literatura przedmiotu. jest czynnikiem wzrostu. działa tonizująco. usprawnia pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego. co chroni przed ołowicą. które jest centralnym jonem cząsteczki hemoglobiny. układu współczulnego. a często i skurcze w nogach. jak i lecznictwie nabiera rangi w związku z coraz powszechniejszym niedoborem tego pierwiastka w glebie i jego rugowaniem z żywności w procesach oczyszczania. nerwu trójdzielnego. a co za tym idzie -zwierząt i człowieka. stabilizuje układ chromosomatyczny. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Magnez katalizuje wiele procesów życiowych w ustroju. u personelu obsługującego lotniska). a więc tarczycy. zapaleniom prostaty i jej przerostowi. Sprawa magnezu zarówno w profilaktyce. gdy został rozszyfrowany mechanizm fotosyntezy. usuwa nieprzyjemny zapach potu. przeciwdziała zaburzeniom wzrostu u młodzieży. regulatorem równowagi wapniowej. po połogach. który odtwarza upośledzoną sekwencję aminokwasów w lipidowych osłonkach mielinowych u chorych na SM. a w zależności od okoliczności może być antagonistą wapnia. Fakt ten pobudził naukę do wnikliwych badań nad rolą magnezu dla zdrowia. przeciwanafilaktycznie. broni organizm przed zakażeniami. przeciwzapalnie. łagodzi i uspokaja bezsenność i zdenerwowanie. działa korzystnie na proces krzepnięcia krwi. 317 . bez którego jest niemożliwe istnienie roślin. zwalcza podatność organizmu na powstawanie nowotworów.

konwulsje. migdały. padaczkom. ryż biały. utrata równowagi. astenia ogólna. przemiany materii. kurcze mięśni. niemniej jednak należy dbać o to. układu oddechowego. stanom skurczowym. śmietana. śledzie. nagłe zawroty głowy. ziemniaki w skórce. mogą prowadzić do kalectwa. dzika róża (kora i owoc). hemoroidy. wieku starczego (także profilaktycznie). kamica nerkowa. a jego bogatszym źródłem są m. czekolada gorzka. Na l kg masy ciała zaleca się około 5 mg. nieprzyjemne sny lub bezsenność. 30 mg dla kobiet (karmiącym i w ciąży . winogrona. wrotycz balsamiczny. dna (artretyzm). wady krzepnięcia krwi. infekcyjne. nowotworowe. zaburzeniami dotyczącymi serca (zaburzenia rytmu. czekolada słodka. fiołek trójbarwny. soja. jabłka. tężyczka). dróg żółciowych. brokuły gotowane. przenoszone przez krew. przytulia biała. trudności w skon318 . pocenie się w nocy.). Magnez występuje również w ziołach. układu sercowo-naczyniowego. mąka pszenna razowa. wątroby. łamanie się paznokci. pomarańcze. układu moczowego. móżdżek. choroby skóry. który może wystąpić przy podaży dziennej niższej niż 6 mg/kg masy ciała. skłonnością do drgawek. jęczmień. osłabienia wzroku i słuchu. suszone śliwki. nerwicowym. zwyrodnienia stawów. Niedobór Mg sprzyja chorobom psychicznym. łososie. wiśnie. halibut. Z mniej ostrych. zwłaszcza jeśli nie nastąpiło w porę rozpoznanie. niż pobiera. jaja. nerek. biegunki. pewnymi zaburzeniami układu nerwowego współczulnego (np. bóle głowy. bobrek trójlistny. drżenie mięśni. Skutki niedoboru Mg są groźne i niekiedy.in. względnie ubogie w magnez: cielęcina. mleko. psychiczne. suszone brzoskwinie. wołowina gotowana. przewodu pokarmowego. drgawki. to jest 2 razy mniej niż wapnia (Ca). pokarmy o umiarkowanej zawartości magnezu: makrele. korzeń czarnego dzikiego bzu. groch. śliwki. drgawkom (w szczególności u alkoholików). zaparcia. niedoczynność gruczołów wydzielania wewnętrznego. hematologiczne. ogórki. banany. skleroza. mrowienie w nogach i w rękach. brzoskwinie. Przy niedoborze białka nadmiar Mg i Ca przechodzi do dróg moczowych. i naczyń krwionośnych (zakrzepy i in. by wraz z pożywieniem (dbajmy o prawidłowy zestaw produktów spożywczych) nasz ustrój otrzymywał potrzebną mu dawkę Mg. ryż. arytmia serca. zapalenia oka). neurologicznym. rodzynki. kobiece. gruszki. układu płciowego. wypadanie włosów. drgania powiek. powoduje liczne zaburzenia i choroby organizmu i objawia się nadmierną pobudliwością nerwowo-mięśniową. prostaty. Do artykułów spożywczych bogatych w magnez należą: kakao. makaron. masło. próchnica zębów. które mogą być przyczyną nowotworów. Oba te pierwiastki. kukurydza. zębów. zawały serca. przelot złocisty.WSKAZANIA LECZNICZE Alergia (uczulenie). nerki. Zapotrzebowanie. neurologiczne. selery. Ludziom zdrowym zaleca się 35 mg dziennie dla mężczyzn. mąka pszenna. łączą się z albuminami białek. zmęczenie. bóle stawów. SM. dziąseł. a nawet być przyczyną zgonu (w szczególności w przypadku SM). o czym świadczy fakt.45 mg). ale dokuczliwych objawów występują: poranne zmęczenie nawet po wielu godzinach snu. melony. gardła. nosa. co może doprowadzić do tworzenia się piasku w nerkach. bezsenność. iż wydala tego pierwiastka więcej. trzustki. grejpfruty. Wprawdzie sam organizm jest producentem magnezu. arytmia serca. orzechy brazylijskie i włoskie. wrażliwość na zmiany pogody. Niedobór magnezu. ziemniaki gotowane. błon śluzowych ust.

a jego przyswajanie staje się utrudnione w przypadkach nadmiernego spożywania wit. by tak dobierać produkty spożywcze. Na naszym stole goszczą produkty oczyszczone. Przyswajanie magnezu utrudnia wiele środków farmaceutycznych. nasza powszednia dieta jest bowiem uboga w ten pierwiastek i raczej należy dokładać starań. tj. zawierająca w przybliżeniu dwa razy więcej wapnia niż magnezu. Natomiast woda twarda. osłabienie układu odpornościowego mogące powodować wystąpienie białaczki i potrzebę interwencji lekarza. zwłaszcza w nadmiarze. których przydatność określam za pomocą współczynnika G oznaczającego stosunek magnezu do manganu (szerzej na ten temat w artykule „Wskazania dla chorych na stwardnienie rozsiane”). powolniejszy rytm serca. gdzie występuje woda miękka. Ponieważ związki magnezowe powodują zawilgocenie soli kuchennej. Na niedobór magnezu (a także niedostatek wapnia) narażeni są mieszkańcy okolic. który zalecam chorym na stwardnienie rozsiane (SM). Alkohol. tlenek magnezowy. oraz niższy poziom cholesterolu od konsumentów wody miękkiej. a więc niekiedy niemal zupełnie pozbawione tego pierwiastka. Lekarz zapisujący pacjentowi magnez staje więc przed delikatnym problemem. Biały cukier zawiera dwieście razy mniej magnezu niż ciemna melasa. Zapas Mg w organizmie wyczerpuje się w nadczynności nadnerczy i przytarczyc. Dla organizmu również szkodliwy jest nadmiar magnezu. że następuje zakłócenie tego przewodnictwa i tworzą się warunki do szybkiego rozwoju stwardnienia rozsianego (SM). stałe. magnezyt. przyczynia się do utraty Mg. D. ma dobroczynny wpływ na serce. Ma ona niekorzystny wpływ na serce. co warunkuje utrzymanie postawy ciała. bo aż 78 proc. Ludzie korzystający z wody twardej mają na ogół niższe ciśnienie krwi. traci oczyszczone ziarno zbóż (jedzmy więc pieczywo z mąki z pełnego przemiału). dolomitowa.centrowaniu myśli. które przenoszą impulsy elektryczne z ośrodków mózgowych do przyczepów mięśni.. Klasycznym przykładem jest sól używana w kuchni. by dostarczać ustrojowi konieczną ilość Mg. wodorotlenek magnezowy i chlorek magnezu. Mangan dokonuje substytucji (zastępstwa) magnezu. rafinowane. co sprawia. nadto wraz z wiekiem ich ciśnienie krwi nie wzrasta. rysów twarzy. Do znanych związków magnezu należy dolomit. zachowanie napięcia ścian narządów wewnętrznych. zmienność nastroju. MANGAN (Mn) Szczególną właściwością tego pierwiastka jest zdolność wypierania magnezu z osłonek mielinowych pokrywających włókna nerwowe. Nie ma obawy przedawkowania magnezu za pośrednictwem codziennego pożywienia. Bardzo wiele magnezu. Mg. Należy wówczas uwolnić ośrodkowy układ nerwowy od nadmiaru manganu. siarczan magnezu. toteż przyjął się zwyczaj jej rafinowania i rugowania z niej tego nadzwyczaj cennego pierwiastka. wapnia i białka. Ulega zniekształceniu tonus mięśniowy. 319 . W większych ilościach wykazuje on właściwości toksyczne. fasolka szparagowa przerobiona na konserwę traci 56 proc. spazmofilia. chorzy na SM mogą uzyskać pożądany efekt poprzez stosowanie wyselekcjonowanych produktów spożywczych. nieznaczne napięcie mięśniowe utrzymywane przez ustawiczny dopływ impulsów ośrodkowego układu nerwowego. nadto hamuje odkładanie wapnia w organizmie.

a najwięcej tego pierwiastka znajduje się w mięśniach. kalarepa. niedokrwistość. winogrona. zaburzenia w układzie krążenia. którego ilość w organizmie człowieka o wadze 70 kg wynosi 12 mg . Przede wszystkim pierwiastek ten sprzyja wchłanianiu żelaza z przewodu pokarmowego i ułatwia jego przyswajanie. Ten sam środek stosuje się w walce z grzybicą roślin oraz do dezynfekcji toalet publicznych. pyłek kwiatowy. drgawki epileptyczne. MIEDŹ (Cu) Miedź jest zaliczana do grupy pierwiastków niezbędnych dla organizmu człowieka ze względu na funkcje. dobrym źródłem tego pierwiastka są nasiona zbóż. uczestniczy w tworzeniu kości i utrzymaniu w sprawności osłonek mieliny włókien nerwowych.5-5 mg Cu. grzyby. także pieprz oraz kakao. nieprawidłową mineralizację kości. pomarańcza. choroby pochodzenia wirusowego (np. ostre stany gorączkowania. w której dochodzi do zwyrodnienia jąder soczewkowych w mózgu. uczestniczy w procesie wytwarzania krwi. jakie wykonuje bądź wspomaga. burak. pomaga w przywracaniu organizmowi utraconych zdolności obronnych. Miedź wchodzi w skład enzymów i pobudza ich aktywność. szpinak. reguluje pracę wydzielniczą tarczycy. Sole manganu stosowane są w leczeniu anemii. niedoczynność tarczycy. Nadmiar miedzi może być źródłem anemii.0004 proc. Nadmiar Cu jest szkodliwy i wywołuje groźne następstwa.Mangan jest konieczny do prawidłowego rozwoju komórek. Niski poziom miedzi w ustroju ludzkim może być przyczyną niedokrwistości i zahamowania wzrostu oraz powodować wzrost cholesterolu we krwi. a także do marskości wątroby. 320 . Miedź leczy stany infekcyjne pochodzące od gronkowca złocistego. co całkowicie pokrywa zapotrzebowanie organizmu. por. jabłko. Nadmiar manganu powoduje wytrącenie magnezu w surowicy krwi i może doprowadzić do następujących chorób: krzywica. do leczenia zakażenia gronkowcami chorób skórnych (liszajec). Najwięcej miedzi zawierają orzechy. Dzienne zapotrzebowanie na ten pierwiastek. stosuje się siarczan miedzi i cynku w postaci roztworu. grypa). katalizuje proces powstawania hemoglobiny. pomidory. wątroba wołowa. Niedobór manganu w organizmie może wywołać ubytek masy ciała. co jest szczególnie ważne dla chorych na stwardnienie rozsiane. następnie w kościach i wątrobie. Znanym antyseptykiem jest nadmanganian potasu. jest zalecana w stanach nowotworowych. hamuje zbytnią koagulację krwi. Obfitym źródłem manganu jest herbata oraz żurawina. np. Organizm człowieka dorosłego zawiera 100-150 mg miedzi (0.waha się w granicach 3-10 mg i w zasadzie jest pokrywane przez normalną dietę. Wraz z żelazem bierze udział w syntezie hemoglobiny. Zła przemiana miedzi nosi nazwę choroby Wilsona. Przeciętna dieta dostarcza dziennie 2.). cebula. oddychania. migdały. zaburzeń układu oddechowego oraz zaburzeń funkcjonowania wątroby. zmiany skórne i kostne. Niedobór Cu może wystąpić w nerczycy bądź biegunce. ośrodkowego układu nerwowego. opóźnienie wzrostu u dzieci. ostry reumatyzm stawów. Zewnętrznie. marskość wątroby. częściej natomiast z nadmiarem miedzi w organizmie. ostrygi. wiśnia. zapalenie wielostawowe. Rzadko mamy do czynienia z niedoborem Cu. osłabienie płodności.

Zdenerwowanie powoduje wzrost zapotrzebowania na potas na poziomie górnej granicy dawki dziennej. Wzrost poziomu potasu w surowicy krwi może być toksyczny. przy dużym odwodnieniu. drętwienie i mrowienie kończyn. bóle brzucha. ogólne osłabienie. paraliż jelit. jest składnikiem płynu Lugola). a jego kation jest bardzo ważnym składnikiem płynów wewnątrz i pozakomórkowych. stosowany na ukąszenia żmij). Częsty kontakt z miedzią może wywołać choroby skórne. dolegliwości płucne. aktywuje w organizmie ponad 40 reakcji enzymatycznych. potas należy podawać przy leczeniu Digoxiną lub Lantosidem C starczego zapalenia mięśnia sercowego. niż wszystkie pozostałe grupy pokarmów. POTAS (K) Ten niezwykle aktywny . bolesne skurcze mięśni oraz osłabienie ich siły. odtruwa nadmiar fosforu i morfinę. 321 . azotan potasu (stosowany przy dolegliwościach oskrzelowych). szkodzi nerkom i wątrobie.pierwiastek o właściwościach zasadowych. reumatyzm chroniczny. nadto pobudza perystaltykę jelit. jarzyny i ziemniaki. co u sportowców może być zjawiskiem fizjologicznym). co występuje najczęściej u chorych z niewydolnością nerek. Osłabienie tonów serca prowadzi do zapaści naczyń obwodowych. bierze udział w regulacji nadnerczy oraz odgrywa bardzo ważną rolę w utrzymaniu równowagi wodnej tkanek. a także przy stosowaniu środków moczopędnych.Miedź może wywołać nudności. wywołuje uszkodzenie i osłabienie mięśnia sercowego oraz zaburzenia rytmu serca. Siarczan miedzi wywołuje zielone wymioty. służy do płukania żołądka i pochwy. osłabieniem akcji serca (bradykardia. chlorek potasu (lekki środek dezynfekujący i utleniający. nadmanganian potasu (działa antyseptycznie. Wskazania lecznicze do stosowania potasu: zmęczenie mięśni. zwłaszcza mięśnia sercowego. W lecznictwie częściej niż sam potas stosuje się jego związki. chlorek potasu (jest składnikiem roztworu fizjologicznego).wraz z sodem odgrywa decydującą rolę w przewodnictwie nerwowym. który może wystąpić np. któremu towarzyszy wysoki poziom potasu wewnątrzkomórkowego.bardziej niż sód . Zarówno nadmiar. czyli rzadkoskurcz będący zwolnieniem akcji serca poniżej 60 uderzeń na minutę. przeciwdziała nadkwaśności treści żołądkowej.do zatrzymania akcji serca. zwyrodnienie stawów w okresie przekwitania. jak i niedobór tego pierwiastka są szkodliwe dla zdrowia. Potas . Nadmiar potasu w surowicy krwi objawia się zmianami w funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego. biegunkę. osłabienie mięśni oddechowych oraz wiotkie porażenie kończyn. Nadto stwierdza się zmiany psychiczne. Niedobór potasu. ataki gorączki oraz zatrucia (dawka śmiertelna wynosi 10 g). Oto niektóre z nich: octan potasu (działa moczopędnie. rozpulchnia substancje białkowe). Dzienne zapotrzebowanie organizmu na ten pierwiastek wynosi 1-3 g i mogą je zaspokoić takie artykuły spożywcze. odkaża cuchnące rany. jest stosowany przy zatruciach pokarmowych). które są bogatszym źródłem potasu. po zażywaniu środków moczopędnych. jodek potasu (rozpuszczalny w wodzie: działa wykrztuśnie. jak ziarna zbóż. obniżenie ciśnienia krwi. wodorotlenek potasu (środek ułatwiający trawienie). skąpomocz. otyłość z powodu zatrzymania wody w organizmie. gościec stawowy chroniczny. wpływa na aktywność mięśni. bromek potasu (działa antyseptycznie i uspokajająco). a w końcu . Uczestniczy w procesach regulacji równowagi kwasowozasadowej oraz ciśnienia osmotycznego. co ma miejsce przy niewydolności nadnerczy w chorobie Addisona.

ubytku masy. zahamowań wzrostu u dzieci. że w leczeniu biopierwiastkami obowiązuje zasada podawania ich pacjentom w takich ilościach. choć nie wszystkie artykuły spożywcze potrafią zaspokoić zapotrzebowanie organizmu.z niedostateczną jego ilością.in. selen jako antyoksydant (przeciwutleniacz) ogranicza szkodliwe utlenianie się komórek. by został przywrócony stan równowagi i organizm zawierał je na poziomie optymalnych wartości wagowych. Nadmiar biopierwiastków powoduje stan zatrucia. wywołującą martwicę wątroby i upośledzenie w biosyntezie białka. Niedobór aminokwasów prowadzi do zakłóceń w przemianie materii. które miały istotny wpływ na rozwój medycyny. Szkodliwy jest zarówno niedobór. Spośród ponad dwudziestu powszechnie występujących aminokwasów. które są budulcem białka. będącego skutkiem obfitości tego pierwiastka w glebie. jak i nadmiar selenu. a więc chroni je przed deformacją i uszkodzeniami genetycznymi DNA. Doskonałą ilustracją tego może być wykrycie biochemicznych właściwości selenu. miażdżycy oraz złego krążenia. jest uwarunkowana odpowiednim. ciast. które określane są jako egzogenne i muszą być dostarczane organizmowi w produktach spożywczych.SELEN (Se) Współpraca chemii i biologii odkryła wiele ważnych leków. w tym infekcje wywołane rakotwórczym wirusem. Rzadziej mamy do czynienia z przypadkami nadmiaru selenu. częściej . że selen jest wypłukiwany z gleby i spływa do rzek. a także przemysłowa obróbka żywności . Aminokwasy egzogenne działają wedle reguły stałych proporcji. Brak choćby jednego z tych ośmiu aminokwasów egzogennych prowadzi do śmierci. natomiast jego nadmiarowi towarzyszy zwiększona częstotliwość przypadków choroby nadciśnieniowej. uchodzi dzisiaj za wyjątkowo dobroczynny. że rozwój chorób na tle krążeniowym występuje wśród mieszkańców regionów o glebie ubogiej w selen. słodzonych wypieków.co jest zjawiskiem pogłębiającym się . Medycyna potwierdziła. nadto jest grzybobójczy. Jest mikroelementem wpływającym na przedłużenie młodości. prawidłowym odżywieniem). Moje rozważania naukowe na temat chorobowych następstw nadmiaru selenu doprowadziły mnie do wniosku. neutralizuje działanie mykotoksyny dzięki czemu zmniejsza zagrożenie ustroju. że powoduje on w jelitach przemianę wirusa łagodnego i uśpionego w zjadliwą. Pierwiastek ten. W ogóle należy zwrócić uwagę. metioniny). W literaturze fachowej spotykam oświadczenia przedstawicieli medycyny. 322 . które usuwają selen. których obecność sprawia. że selen i witamina E są zbawcze dla serca (stwierdzono ich działanie synergiczne). co przy innych okazjach: mniej cukru. którego rolę i funkcję w organizmie poznano stosunkowo niedawno. nadmiar Se podawany w lekach niszczy aminokwas egzogenny metioninę. toksyczną i wysoce zakaźną mutację. Powtarzam więc to samo. łakoci. Winowajcami są nowoczesne metody uprawy ziemi powodujące. działalność selenu zmusza organizm do wytwarzania ciał odpornościowych w przypadku zagrożenia infekcją (odporność na zakażenia. Według mojego przekonania. natomiast niedobory są przyczyną licznych chorób. organizm ludzki nie jest w stanie biosyntetyzować ośmiu (w tym m. zatem sprzyja prawidłowemu rozwojowi tkanek. że staje się nieprzyswajalny. Nadto pierwiastek ten bardzo źle czuje się w towarzystwie węglowodanów.jej rafinowanie. oczyszczanie i konserwowanie. W zasadzie każdy składnik pokarmowy zawiera selen. co może być przyczyną śmierci chorego. magnez i selen działają profilaktycznie i chronią przed zawałami oraz chorobami nowotworowymi. ale zarazem bardzo niebezpieczny.

a więc czyni je podatnymi na zmiany nowotworowe. unikajmy przeto białej soli. do których zaliczamy infekcje organizmu drobnoustrojami choro323 . Zauważono na przykład pewną prawidłowość.selenu. wątroba. arteriosklerozę. wodzie i pokarmach występuje dystrofia mięśni. spożywajmy ograniczone ilości białego cukru. dbać o linię (nie tyć). I jeszcze raz przypomnę: produkty oczyszczone i rafinowane tracą bardzo wiele . a także sól morska oraz kopalna (ale nie warzona). kraby. Mieszkańcy okolic bardzo bogatych w ten pierwiastek nie powinni hodować bydła. wołowe.z nadmiarem. wszelkie „owoce” morza . że niski poziom Se występuje u chorych na raka. warzyw i owoców oraz ich świeże soki. Selen w dawce optymalnej zapobiega utlenianiu hemoglobiny i sprzyja leczeniu białaczek. nie zapominajmy. Otóż w okolicach zamieszkiwanych przez ludność otrzymującą selen poniżej optimum. serce. obniża odporność komórek. Przy leczeniu chorób będących następstwem niedoboru selenu należy odrzucić papierosy i alkohol.nie tylko zresztą . dużo Se zawierają nerki (wieprzowe. Pszenica wyrosła na glebie bogatej w Se staje się toksyczna dla bydła. a generalnie notuje się wyższą śmiertelność. Zaobserwowano. Niedostatek tego pierwiastka. choroba białych mięśni. krewetki. grzyby. pamiętajmy o razowym pieczywie. Tak wiec w profilaktyce przeciwnowotworowej selen odgrywa nader ważną rolę. kiełki pszenicy. powietrze zanieczyszczone nadmiernie utlenia komórki i niszczy zdolności immunologiczne organizmu. jajka. aby zapewnić organizmowi pożądaną ilość tego zbawiennego pierwiastka? Otóż bardzo bogatym źródłem selenu są drożdże i czosnek. poniżej tej wielkości mamy do czynienia z niedoborem. langusty. pomaga w dusznicy bolesnej. co może się wiązać z niedostatkiem Se w glebie. nadciśnienie tętnicze. niepłodność. Jabłko zawiera selen . a więc znajduje się on także w occie jabłkowym. niźli w rejonach odznaczających się dostatkiem Se. Jaką stosować dietę. pomidory. W nowoczesnej medycynie ludowej odróżnia się dziesięć typów chorób zakaźnych. dzięki czemu tworzy puklerz zabezpieczający ustrój przed licznymi chorobami. unikać pokarmów kancerogennych.1 mcg. cukier i białą mąkę. Selenian sodu w diecie chroni przed małymi dawkami aflatoksyny i innych mykotoksyn żywych komórek i organizmów. choroby wątroby. W celu ochrony biopierwiastków niezbędnych dla utrzymania zdrowia oraz witamin należy dużo przebywać na świeżym.ryby. ziarna kukurydzy (dla profilaktyki selenowej wystarczy regularnie jadać płatki kukurydziane z mlekiem.wzmaga ogólną odporność organizmu. biegunki. ale bez cukru). Zalecenia lecznicze. Nadmiar Se wywołuje ślepotę u koni i powoduje złe zalęganie się jaj. ograniczać rafinową sól. co notuje się na przykład w okolicach Zakopanego. złe krążenie krwi. zaczyna ono bowiem chorować na kopyta. spożywać surówki z jarzyn. powyżej . otwiera więc możliwości zapobiegania chorobom wywoływanym przez grzybki. Mając właściwości ochraniania kwasów nukleinowych przed uszkodzeniami . ale czystym powietrzu. o czym już wspomniałam. działa korzystnie na mięsień sercowy i naczynia krwionośne. Bardzo poważne konsekwencje wiążą się z przedawkowaniem selenu.Selen jest pierwiastkiem śladowym. W organizmie człowieka nadmiar selenu wywołuje objawy zatrucia. Bardzo dobrym źródłem Se są otręby pszenne. wszelkie artykuły spożywcze z mąki z pełnego przemiału (w pieczywie razowym jest trzy razy więcej Se niż w białym). homary. Zatruciom selenem zapobiegają siarka i magnez. iż w konserwach i koncentratach dochodzi do utraty połowy zawartości selenu. Optymalny i najbardziej korzystny dla organizmu poziom selenu wyznacza ilość 0. cielęce).

mózgu. w metioninie.botwórczymi z przenoszeniem zarazków z jednego organizmu na inny. że wchodzi w skład bardzo licznych związków organicznych utrzymujących wiele różnych. Z punktu widzenia zdrowia ludzkiego. 9. 3. przede wszystkim w białkach komórkowych jako bardzo ważny składnik struktury białkowej. 10. Valnet stosuje taki podział chorób infekcyjnych: 1. choroby bronchopłucne. 5.in.białko włosów. np. Valnet zaleca stosowanie ziół. prostego aminokwasu alifatycznego. a grupa SH w oddychaniu tkankowym. ważnych funkcji w ustroju ludzkim. Związki zawierające siarkę mają znaczenie w mechanizmach detoksykacji. W przyrodzie występuje w dużej ilości.Dużo aminokwasów siarkowych zawiera keratyna . Po zabiegu należy ciało opłukać dokładnie z pozostałości siarczku selenu. Jej rolę w organizmie zaczęto doceniać.. narządów płciowych u mężczyzn. gdy stwierdzono. potem przeszła w zapomnienie i nie była uznawana. stąd większe zapotrzebowanie na siarkę ludzi obficie owłosionych. SIARKA (S) Siarka jest pierwiastkiem chemicznym znanym od najdawniejszych czasów. 7. We Francji dr J. do tworzenia glikokolu. Siarka zajmuje piąte miejsce w hierarchii makroskładników mineralnych niezbędnych dla organizmu ludzkiego. 4. Część siarczanów wchodzi w połączenie ze związkami organicznymi i w ten sposób przyczynia się do detoksykacji ze związków obcych. które muszą być pobierane z pożywienia. Jest obecna we wszystkich komórkach organizmu ludzkiego. substancji obniżającej ciśnienie krwi i występującej we wszystkich tkankach. siarki zatrzymanej w organizmie jest utleniane do siarczanów i wydalane. Głównym źródłem siarki w organizmie są dwa aminokwasy: metionina i cysteina. który pośredniczy w aktywnych czynnościach mięśni. w kwasie glutaminowym niezbędnym dla układu nerwowego. Do leczenia półpaśca i opryszczek zaleca po dwie ampułki dwa razy dziennie przez 15 dni. dróg moczowych. Stosuje się dwa razy w tygodniu przez dwa tygodnie po 15 min. w heparytynie. W metabolizmie ważną rolę odgrywa bogate w energię wiązanie siarkowe. W przeszłości dość długo siarkę ignorowano. olejków eterycznych i między innymi selenu w postaci płynnej w szklanych ampułkach. siarka jest niezbędna w tworzeniu połączeń organicznych. 8. podobne do wiązania fosforanowego. stany gorączkowania. a więc jest potrzebny do leczenia chorych na SM. przewodu pokarmowego. ginekologiczne. infekcje skórne. stany gorączki wysypkowej. Doświadczalnie stwier324 . smarując ciało po uprzednim obmyciu skóry. Niewielkie ilości nieorganicznych siarczanów wraz z sodem i potasem występują we krwi i innych tkankach. opryszczek z zapaleniem jamy ustnej z rozsianymi pęcherzykami na śluzówce ust. . w witaminie B l. które łatwo przechodzą w bolesne owrzodzenia. kopyt itp. 6. a po jednej ampułce przez następnych 15 dni. uszu i gardła. siarczanu nikotyny. przede wszystkim z moczem. 2. Do leczenia tych chorób dr J. tj. choroby wirusowe typu grypy. tj. w aminokwasie występującym w wątrobie i potrzebnym chorym zakażonym złośliwym wirusem HIV Siarka umożliwia wątrobie wykonywanie czynności odtruwania. tj. Siarczek selenu w postaci zawiesiny jest stosowany we Francji do leczenia chorób skórnych ze strupami na skórze owłosionej i łupieżu pstrego. choroby nosa. Siarkę znajdujemy m. Prawie 75 proc. gdyż działa podobnie jak filtr oczyszczający organizm z toksyn.

zapalenie tętnic. nadmierne łzawienie. trójtlenek. a także na miażdżycę czyli stwardnienie tętnic. trąd. na zniekształcenie tkanek chrzestnych i ścięgnistych. Te ostatnie mogą wystąpić podczas mgły zawierającej kwas siarkowy. Można podawać tlen. lit. Siarka jest stosowana do leczenia wielu chorób: artretyzm. Smarować watką raz dziennie. rzepa. kalafior.w postaci kąpieli. przy pasożytniczych schorzeniach skórnych ropnych skóry. Siarkę zawiera czosnek. niekiedy bardzo ciężkie zaburzenia. cukrzyca. orzeszki laskowe. reumatyzm. łuszczyca. Chronicznymi objawami zatrucia są zaburzenia wzroku. rzodkiew. jak również w postaci kremu czy płynu w dermatologii do przemywania owłosienia skóry głowy. gorczyca. cebula. Małe ilości siarki działają rozwalniająco. np. krzem. a przy reumatyzmie stawowym . otrzymywana z siarki kwiatowej. Choremu należy zapewnić ścisły odpoczynek przez kilka godzin.dzono. dna. np. aż do zapaści. że siarka korzystnie oddziałuje na stawy. dolegliwości płucne. wstępnie uwolnionej z kwasowości w wyniku mycia.dwutlenek. ich nieżyt i ostre schorzenie płuc. myta siarka. Wdychanie tlenków siarki wywołuje duszności. Zatrucie przez dawki mniejsze powoduje obrzęk płuc lub zapalenie oskrzeli. Po kilku lub 325 . niekiedy bezmocz. brom. jak magnez. siarczek węgla i siarkowodór. migdały. Niedobór siarki wywołuje różnorodne. z Buska. chorobie zwyrodnieniowej. różne infekcje jelitowe. trudności w oddychaniu. Jego wdychanie może wywołać niemal natychmiastową śmierć. schorzenia skórne. potas. Leczenie polega na odpoczynku i dotlenianiu się. pietruszka. kapusta. jod. kwas siarkowy. nadciśnienie. automatycznie bowiem realizuje harmonię i równowagę w ich przyswajaniu. groch. przy reumatyzmie. obrzęk płuc. Siarka stosowana jest zewnętrznie w postaci maści na łupież i świerzb. śpiączka. Taką siarkę zaleca lekarz na użytek wewnętrzny na rozwolnienie i jako jelitowy środek antyseptyczny. zapalenia macicy. Siarka jest doskonałym środkiem przeciw starzeniu w miarę jak następuje zmiękczenie tkanek. skórę i stan jej owłosienia. Bardziej szkodliwe niż siarka czysta są jej pochodne . Siarka w takiej postaci jest nietoksyczna. do smarowania pospolitego grzybka skóry (łupieżu pstrego) występującego często na skórze pleców i klatki piersiowej oraz na ramionach. W przypadku średniego stężenia występuje duszność. Organizm zdrowy odrzuca nadmiar biopierwiastków. jest to tzw. łojotok zwykły. zaburzenia wątrobowo-żółciowe. aby nie powiększać jego zapotrzebowania na tlen. Organizm czerpie siarkę mineralną z wielu pokarmów roślinnych. zaburzenia równowagi. mangan. Leki apteczne zawierają zazwyczaj siarkę w postaci żółtego proszku. Rozdrobniona przyłożona do skóry siarka ulega chemicznej zmianie. seler. fasola. soczewica. środki nasercowe i antybiotyki. Przy leczeniu wyżej podanych chorób zalecam korzystanie z właściwości uzdrawiających wód mineralnych. Nadzwyczaj toksyczny jest siarkowodór. np. W ten sposób może być leczony trądzik. trudności w oddychaniu. zapalenie pochwy. mięso. Tiosiarczan sodowy (15-20 proc. żelazo. zapalenie zatok przynosowych.) służy do użytku zewnętrznego. zawierających ciepłe związki siarki z wapniem i sodem oprócz wielu innych cennych mikroelementów. miażdżyca naczyń. arsen. błona śluzowa jajowodu. chlor. Chorym na SM zaleca się leki homeopatyczne z siarki D 10 do 15. rzeżucha.

Dawka dla dzieci musi być mniejsza niż u dorosłych. które tworzą tzw. potas sprzyja wydalaniu wody). Dawkowanie powinien ustalić lekarz. która nie wywołuje otyłości i może być spożywana przez chorych na serce. w stanach obrzękowych (marskość wątroby. Korzystna natomiast jest sól morska. nie jest wskazana dla chorych na serce oraz osób otyłych. jest współodpowiedzialny za utrzymanie właściwego ciśnienia osmotycznego w płynach ustrojowych. który może wystąpić np. w przeciwnym przypadku. Organizm człowieka zawiera ok. synergicznego współdziałania poszczególnych pierwiastków. Roztwór wodny kwaśnego węglanu sodu jest środkiem na nadkwasotę. Uspokajająco działa bromek sodu. Ten sam lek. które dla prawidłowego wykonywania swoich funkcji muszą występować we właściwej proporcji.choroby. siarczan sodowy. Podstawowym źródłem zaopatrzenia organizmu w sód jest sól. W ogóle nie zachęcam do używania białej soli rafinowanej. skłonności do wymiotów.kilkunastu dniach skóra wraca do zdrowia. 20 proc. sól gorzka. 326 . W fizjologii chemicznej. hypotermię. chorzy cierpiący na nie powinni ograniczyć spożycie soli do l g dziennie. także sól Seignetta. Sód i jego związki (np. przy skłonnościach do nadmiernego pocenia się -objawi się skurczami mięśniowymi kończyn i brzucha. To najlepsza droga. w niewydolności kory nadnerczy (choroba Addisona). używany w ilości l łyżka na pół szklanki gorącej wody na czczo lub trzy razy dziennie przed jedzeniem. Stąd także znaczenie prawidłowego zestawu produktów spożywczych. natrafiamy na zjawisko współzależnego. W organizmie ludzkim. wpływa na zachowanie przez nie normalnej pobudliwości. 100 g sodu w formie zjonizowanej. soda) mają szerokie zastosowanie w lecznictwie. wysychanie błon śluzowych. niewydolność krążenia). kwas solny. skąpomocz. dublety (pary) bądź triplety (grupy trzech pierwiastków). która służy do sporządzania leczniczego napoju. nawet lekko jodowana.in. wraz z chlorem i potasem odgrywa decydującą rolę w regulacji równowagi kwasowo-zasadowej. Niedostatek sodu wywołuje ogólną słabość. która zajmuje się m. podczas gdy np. Ponieważ sód sprzyja zwiększeniu nadciśnienia tętniczego. dochodzi do zachwiania ich równowagi biologicznej w ustroju. jest wespół z potasem niezbędny dla normalnego funkcjonowania i utrzymania sprawności nerwów oraz mięśni. rolą biopierwiastków w organizmie. mdłościami i biegunką. Sól taka. by zapewnić organizmowi niezbędne i w odpowiedniej ilości składniki mineralne. leczy zatrucia pokarmowe przy pokrzywce pokarmowej nawet bardzo uporczywej i długotrwałej. a w konsekwencji tego . SÓD (Na) Sód jest metalem o właściwościach zasadowych i należy do pierwiastków bardzo aktywnych chemicznie. chroni organizm przed nadmierną utratą płynów (kation Na+ wiąże wodę w tkankach działając pęczniejące. tachykardię. bólami głowy. którego większość znajduje się w płynach pozakomórkowych ustroju. Przykładem dubletu jest sód i potas. Powszechnie znana jest tzw. Niedobór sodu w organizmie. w schorzeniach nerek. której dzienne spożycie przez dorosłych nie powinno przekraczać 5 g. sól karlsbadzka. stosowany przy leczeniu epilepsji i nadwrażliwości nerwowej.

1 0. wapień. dla utrzymania normalnej akcji serca oraz funkcjonowania mięśni i nerwów. Wapń zjonizowany ma duże znaczenie w krzepnięciu krwi.5 proc. przeciwdziała powstawaniu stanów nowotworowych. gips.6 110 140 51 5 320 540 53 58 110 K 440 400 180 140 68 450 100 1300 790 400 400 300 230 140 410 410 350 130 140 4 80 130 380 260 250 WAPŃ (Ca) Wapń jest pierwiastkiem. dość miękkiego metalu.5 1 0. że występuje on w ilościach większych aniżeli jakikolwiek inny kation. Bardzo rozpowszechnione w przyrodzie (3. odgrywa istotna rolę w przepuszczalności błon jądra komórkowego.A oto zestawienie ilustrujące występowanie sodu (Na) i potasu (K) w niektórych artykułach spożywczych (w mg/100 g): morele wiśnie truskawki śliwki jabłka pszenica ryż fasola sucha szpinak brokuły kalafior seler kapusta sałata marchew ziemniaki buraki jaja kurze mleko krowie masło nie solone ser biały ser „Cheddar” wołowina wieprzowina kurczę Na 0.7 0. tylko niewielka ilość Ca nie wchodzi w strukturę kostna i występuje w płynach ustrojowych będąc częściowo zjonizowana. Organizm ludzki zawiera 1.9 190 16 24 110 5 12 31 0. to znaczy. Ca. Działa przeciwzwyrodnieniowo.1 2 0. 327 . dolegliwościach płucnych (przy gruźlicy). np.8 0. Niemal wszystek wapń znajduje się w kościach i zębach. marmur.39 proc. zapaleniach węzłów chłonnych. stanach zmęczenia.) są sole wapnia. który w stanie czystym ma postać srebrzystobiałego.

magnez. Dzieci do 12 miesięcy potrzebują 500-600 mg dziennie. średniotłusty. każdy bowiem ubytek magnezu opóźnia proces leczenia. które stają się przyswajalne. jak i jego przetwory zalecam chorym na stwardnienie rozsiane. płuc i mózgu. Pokarmy zbożowe mają działanie odwapniające z powodu zawartości kwasu fitynowego. W przypadku niedoboru Ca zalecam jadać sproszkowane skorupki jaj (1/2 łyżeczki dziennie). gdyż może to wywołać zgon pacjenta. Aby zapewnić lepsze przyswajanie wapnia. fluoru i miedzi. tylżycki. podpuszczkowy. trapistów. co ma zwłaszcza znaczenie. tj. salami. stanowi potencjalne źródło hiperkalcemii. dostarczając łatwo przyswajalnego. Najbogatszym źródłem łatwo przyswajalnego wapnia jest mleko. np. magnezu. Wapń działa skuteczniej z witaminami D3. wątroby. edamski. m. gdy pobieramy dolomit (chronimy jelita przed cementowaniem). Nie wolno stosować jednocześnie glukonatu wapnia i digitaliny. Uwaga.Przyswajanie wapnia przez organizm zależy od wielu czynników. Trudno rozpuszczalna sól wapniowo-magnezowa kwasu fitynowego znajduje się w skórkach owoców i warstwie aleuronowej zbóż. Szczygła) pozwala zorientować się w zawartości Ca w niektórych produktach spożywczych (w mg/100 g produktu): mleko w proszku odtłuszczone 1277 szproty 1003 sery żółte (w kolejności od najwyższej zawartości Ca) . sery. sprawnej pracy przytarczyczek. od obecności fosforu.1640). żółtka. zwłaszcza po złamaniu kości to wtedy nie wolno stosować Lanatosidu C i digoksiny. Cu. kwasem solnym. wiąże w jelitach wapń. miedź i żelazo tworząc nierozpuszczalne związki wydalane z moczem i kałem co jest niekorzystne zwłaszcza dla chorych na stwardnienie rozsiane. Dorosły człowiek potrzebuje dziennie około 10 mg Ca na kilogram masy ciała. a później. który z produktami spożywczymi dostaje się do organizmu. W mleku krowim stosunek magnezu do manganu wynosi 6500 (a w kozim . Ca. Kobieta w ostatnich miesiącach ciąży potrzebuje do 1. węglan lub glukonian wapnia oraz fosforany dwuwapniowe z wit. Zn. cynk. Jednoczesne spożywanie surówek. Za normalną uważa się dzienną podaż 400-500 mg Ca. do 19 lat 500-600 mg. W organizmie ludzkim jest normalnym składnikiem mięśni. zawierające cholesterol. myśliwski tłusty 795-899 328 . nadmiernego uwapnienia. D.tłuste: edamski. A i F. ale również lecytynę chroniącą przed sklerozą. Wysokie spożycie wapnia oraz wit. który zawiera węglan magnezu i węglan wapnia. a w wieku 10-15 lat już więcej: 600-700 mg dziennie. więc konieczne jest picie surowych soków jarzynowych i jadanie surowych warzyw. C. Kwas fitynowy. Zn. D2. Wyjąwszy przypadki ostrej tężyczki żołądkowo-jelitowej. Enzymu fitazy nie zawierają produkty gotowane. które zawierają enzym fitazę. ementaler.5 g dziennie. Fityniany. Ca i Cu. należy na każdą jego część dostarczać organizmowi odpowiednią ilość Mg. W okresie starości kości ulegają odwapnieniu. pełnotłusty. toteż podaż Ca należy zwiększyć do 800 mg dziennie.in. witamin D2. organicznego wapnia. przez dzieci. Poniższa tabela (wg A. W celu zaopatrzenia w dodatkowe ilości Ca podaje się mleczan. sprzyja rozszczepianiu w jelitach soli kwasu fitynowego i uwalnia Mg. lepiej dostarczać organizmowi Ca z produktami spożywczymi. żelazem. toteż zarówno mleko. gdyż tylko one zawierają enzym fitazę i gwarantują przyswajanie z jelit Mg.

Należy dostarczyć organizmowi uzupełniającą dawkę wapnia.) białka śledź sardynka bez oleju chleb graham chleb pszenno-razowy chleb żytni seler natka pietruszki marchew groszek zielony czosnek chrzan jarmuż 759 703 532 530 499 293 240 118 91-98 48 147 6 17 437 26 27 66 60 193 45 54 85 86 155 Częstą chorobą kości w wieku podeszłym jest rzeszotowienie (osteoporosis) oraz łamliwość. 3. magnez. przytarczyczek.gouda cheddar bryndza rokpol topiony tłusty edamski mleko zagęszczone słodzone mleko zagęszczone niesłodzone mleko krowie (też kwaśne). kefir. będąca następstwem złego przyswajania Ca przez organizm w przypadku zaburzeń pracy gruczołów wydzielania wewnętrznego (np. co pozwala wyzbyć się chronicznych bólów głowy. itp. homogenizowany) jaja świeże całe (2 szt. zaraz za magnezem. pierwiastkiem.) żółtka (6 szt. lęków oraz dolegliwości żołądkowych. paraliż. 6. Twarda woda. lit wskazana na serce. Wiadomo. stresów. (Najwyższa gęstość kości występuje u kobiet w wieku 35-45 lat. u mężczyzn ten szczyt przypada na okres 10 lat później). że: 1. bezsenności. aby dostarczać organizmowi konieczną ilość wapnia. zawierająca wapń. a także długotrwałe leżenie. Przestrzegając zaleceń osiągniemy. maślanka śmietanka ser twarogowy (tłusty. ustalonej przez lekarza proporcji pomaga usuwać z organizmu ołów. znużenia. także długotrwała nadczynność tarczycy może do tego prowadzić). uczucia ciągłego zmęczenia. 7. Wapń z magnezem w określonej. 2. dla którego Ca jest drugim dobroczynnym. jak układać swoją dietę. Kości i zęby pozostaną zdrowe Ustali się prawidłowy rytm serca Obniży się poziom cholesterolu Znikną skurcze mięśni Ustąpi zwapnienie tętniczych naczyń krwionośnych Wzrost dzieci będzie przebiegał prawidłowo Zostanie wzmożona krzepliwość krwi 329 . chudy. 5. 4.

Żelazo występuje w produktach roślinnych najczęściej w formie kompleksowej z alifatycznymi hydrokwasami (fenole. Dzieci z niedoborem żelaza uczą się źle. nerki). aminokwasy). śliwki suszone. peptydy. W zwykłej diecie codziennej spożywamy 10-20 mg Fe. poniżej zaś l mg powoduje choroby zwane anemiami. W hemoglobinie i mioglobinie jest podstawowym pierwiastkiem służącym do transportu i do kumulowania molekularnego tlenu. mają niezdrową cerę. Przy niedoborze potasu. Do prawidłowego przyswajania Fe potrzebne są ślady miedzi. tiole.18 mg. żółtko. natka. 5 g Fe w organizmie ludzkim w hemoglobinie znajduje się 65-70 proc. owoce strączkowe. bardzo dobrym źródłem Fe są tzw. Szczególne znaczenie mają proteiny hemowe. rodzynki. Żelazo występuje w wielu produktach roślinnych i zwierzęcych. po 18 roku życia . Dzienne zapotrzebowanie na żelazo wynosi: niemowlęta 6-15 mg. Od tej dolegliwości można uwolnić się popijając ocet jabłkowy według moich przepisów. Niedobór żelaza (syderopenia). Dla lepszego przyswajania Fe można ssać witaminę C w ilości 0. Niemowlęta i dzieci przyswajają z pożywieniem więcej procent żelaza niż dorośli. drożdże. łatwo popadają w gniew. podroby (wątroba. z czego tylko ułamek miligrama jest wchłaniany i przyswajany przez organizm. Pozostały l proc. Żelazo służy do syntezy hemu. W błonie śluzowej jelita znajduje się białko apoferrytyna. kobiety podczas ciąży i laktacji 18 mg. czyli zwyrodnienie kości zwane zrzeszotowaniem. młodzież 12-18 lat . orzechy. żelazo ma niekorzystny wpływ na krążenie chłonki w naczyniach. Ca krąży we krwi i innych płynach ustrojowych i jest wielkością stałą. węzłach chłonnych i gruczołach chłonnych. a najbogatszymi w ten pierwiastek są: pokrzywa. ŻELAZO (Fe) Żelazo jest najpospolitszym metalem ciężkim.99 proc. Zapotrzebowanie na żelazo zmienia się u ludzi w zależności od wieku i np. pietruszka. W ustroju człowieka o wadze 70 kg występuje 4. ale obecność ołowiu w organizmie wywołuje zaburzenia w tej syntezie. polinukleotydy. Jeżeli zatem w codziennym pożywieniu nie dostarczymy organizmowi dostatecznej ilości wapnia zwłaszcza w ciąży . Dzienny pobór Fe winien wynosić 10-15 mg.10 mg. a z nich najważniejsze są hemoglobina i mioglobina. wielocukry. Kobiety chorują częściej na niedobór żelaza niż mężczyźni.2 g żelaza. nukleoproteiny. jeśli pacjent nie choruje na nadkwasotę. cierpią 330 . dziecko do lat 12 -10 mg. z której uwolnione żelazo przechodzi do krwi. narzekają na bóle głowy. które wówczas nabrzmiewają. są stale zmęczone. a w produktach zwierzęcych w połączeniu ze specyficznymi substancjami kompleksotwórczymi jak apotransferryna. migdały. kwasy żółciowe. Żelazo jest biopierwiastkiem niezbędnym dla wszystkich organizmów zwierzęcych. jednak faktyczne zapotrzebowanie organizmu wynosi najwyżej l mg. mają oddech krótki i szybki. która łączy się z żelazem i przechodzi w ferrytynę. niektórych chorób (zespół złego wchłaniania w jelitach).wówczas będzie on pobierany z kośćca i zacznie się odwapnienie. ozór. ale pod warunkiem. wapnia występującego w organizmie ludzkim to budulec kości i zębów.5 g dziennie.. w mioglobinie 8-10 proc. produkty zbożowe z żyta i owsa. z tego przyswaja się mniej niż 10 proc. Żelazo zawarte w enzymach bierze udział w przemianach tkankowych (procesy biochemiczne z udziałem tlenu pochodzącego z atmosfery). kakao. Na ok. Żelazo kumulujące się w tkankach staje się toksyczne (powyżej 100 mg).

rano zagotować i popijać 2 razy dziennie po pół szklanki po jedzeniu. 5. dieta uboga w mięso. mrowienie. niemowlętom l łyżeczkę. Latem stosować pokrzywę zmieloną z dodatkiem cukru lub sok z pokrzywy z miodem. Taka ilość Fe może być uzupełniona z normalnym pożywieniem. łyżeczkę miodu. co powoduje brak kwasu solnego. Niedobór Fe powoduje anemię z powodu krwawienia wewnętrznego. wzdęcia.60 g. dwie łyżeczki octu jabłkowego. niezdrowy połysk oczu i skóry. Pół szklanki przegotowanej ciepłej wody. popijanie gorących płynów o temperaturze powyżej 45 st. łamliwość paznokci. owoc dzikiej róży . Przeciętna utrata krwi u kobiet w czasie miesiączki wynosi ok. nagłe bicie serca. 70 ml. Sproszkować nasienie kozieradki. w rękach. kwiatu głogu . wystąpienie niedoboru Fe u dorosłych jest mało prawdopodobne.20 g. nudności. nadmierne spożywane białego rafinowanego cukru. Przyczyną niedoboru Fe może być także zbyt silny rozkład krwinek czerwonych przez toksyny. niedostateczne wchłanianie Fe z powodu ciągłej biegunki lub dużych strat krwi. gdy do ustroju wprowadza się nadmiar wapnia i cukru. przebywanie z dala od naturalnego światła i świeżego powietrza. Mogą być również skutkiem chirurgicznego usunięcia żołądka lub rozległej resekcji jelit. nadmierne stosowanie diety mlecznej zawierającej mało Fe. 6. Na uzupełnienie niedoborów żelaza proponuje następujące leki naturalne: 1. jedną łyżeczkę proszku wymieszać z dwiema łyżkami miodu i brać dwa razy dziennie po jednej łyżce. C. np. co ulega pogorszeniu. 4. Przy częstej utracie krwi popijać wywar ze skrzypu (dziennie 2 łyżki ziela na dwie szklanki wody. Jedną łyżeczkę mieszanki: liść czarnej porzeczki . białego pieczywa. a bogata w produkty mączne. mdłości. mniszka pospolitego. wypadanie włosów. niedojadanie. którzy nie tolerują lub nie wchłaniają Fe podawanego doustnie. Codziennie jeść po jednym pęczku natkę pietruszki i koperku do kanapek. 3. Gdy przyswajanie jest normalne i gdy stosuje się prawidłowe zestawy produktów spożywczych. zalać szklanką zimnej wody na noc. gdyż żelazo jest centralnym jonem niektórych koenzymów będących częścią składową biotyków kompleksowych. nieumiejętne odchudzanie się. stosuje się preparaty z żelaza dożylnie lub domięśniowo. Z leków aptecznych stosuje się doustnie ascofer i hemofer. sałatek 1 zup. które pobudzają układ krwiotwórczy : uzupełniają niedobory żelaza.). np. gotować 20 min. Przyczyny niedoboru żelaza: mała aktywność fizyczna. Pić raz dziennie. siemię lniane i liść pokrzywy. soli. nerek. pokrzywy. 7. Dzieciom 2 łyżeczki. także z powodu niedokwasoty w żołądku.20 g. Niedobór Fe sprzyja rozwojowi nowotworów. marchwi. co daje stratę Fe do 28 mg. 2. Zakłócenia we wchłanianiu żelaza mogą być dziedziczne. dorosłym jedną łyżkę dwa razy dziennie. Pić po pół szklanki dziennie przygotowanych w mikserze soków ze szpinaku. przebywanie w szkodliwych warunkach. U chorych. Jako przeciwwskazanie należy wymienić choroby żołądka i dwunastnicy oraz pobieranie tetracykliny. Stwierdza się wtedy drętwienie. 331 .na zaparcia. Niedobór Fe działa hamująco na powstawanie przeciwciał. zajady w kącikach ust.

leczyć ziołami niedomogę wątroby przez dwa miesiące. gdy wydalanie Fe z organizmu napotyka przeszkody. w hemoglobinie zaś cztery hemy.5 mg Fe.. W mioglobinie nośnik białkowy wiąże jedną cząsteczkę hemu. przecedzić i popijać na czczo oraz przed spaniem. u ok. brązową pigmentacją skóry. Brak wydalania Fe przez nerki wiąże się z obecnością w osoczu żelaza w połączeniu z białkiem. Po latach może nagromadzić się w tkankach do 40 g Fe. Przesycenie tkanek żelazem nazywa się hemosyderozą. dzięki czemu ich współdziałanie jest skuteczniejsze aniżeli suma działań każdego z nich osobno. tj. Jeśli w surowicy osób zdrowych białko wiążące Fe jest tylko w 30 proc. iż ten czy ów pierwiastek z jednym „nie lubi się”. Nadmiar soli żelaza powoduje zatrucia. W razie uczulenia na propolis . Obecność witaminy C przyspiesza przyswajanie Fe. to u chorych na hemochromotozę jest nasycone w 90 proc. Może to być związane z hemochromatozą. ale z innym bardzo chętnie współpracuje. które leczy się sokami z surowych warzyw i owoców. które ulega przesączaniu w kłębkach nerkowych. gdyż wchłanianie Fe z jelita jest wzmożone. WSPÓŁDZIAŁANIE BIOPIERWIASTKÓW Uważny czytelnik mógł zwrócić uwagę na pojawiające się od czasu do czasu opinie. Powstaje ona. Nadmiar Fe występuje tam. W nerczycy może dochodzić do wydalania z moczem do 1. co ma miejsce u chorych na anemię aplastyczną lub hemolityczną.centralny jon hemoglobiny. ludzi występuje niedokrwistość z powodu niedoboru Fe. jest również szkodliwy dla organizmu. rano zagotować. 20 proc. podobnie jak niedobór. Przy białkomoczu mogą występować straty Fe z moczem. 1-2 razy dziennie brać 15-20 kropli 10 proc. To zjawisko potęgującego się współdziałania albo wzajemnego wspomagania nosi nazwę synergizmu. Nadmiar żelaza. gdzie gotuje się potrawy w żelaznych garnkach. liść bobrka trójlistnego . 9. Polska norma podaje. zwłóknienie trzustki. W synergizmie biopierwiastków spotykamy dublety.łyżeczkę ziół zalać 2 szklankami zimnej wody na noc. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia. Oto te zestawienia. czyli pary szczególnie wydajnie ze sobą współpracujących pierwiastków oraz triplety -zestawy trzech pierwiastków. propolisu na wodzie. cukrzycę. Ziele tysiącznika. będącej czerwonym barwnikiem mięśni.5 mg Fe z białkiem. Toksyczne działanie Fe nie związanego w tkankach może spowodować uszkodzenie wątroby z objawami marskości. W przypadku nadmiaru Fe apoferrytyna nie przyjmuje żelaza w błonie śluzowej jelit. która jest czerwonym barwnikiem krwinek i mioglobiny. że w litrze wody wodociągowej może być do 0. W terapiach naturalnych żelazo zajmuje pierwsze miejsce jako środek antyanemiczny . 332 . nasycone.8. ziele piołunu.

a o ich zastosowaniu i wielkości dawek powinien decydować lekarz. dolegliwości pochodzące z degeneracji i braku organicznej odporności. Cynk . czyraczyca. Pierwiastki te podawane są w ilościach nieskończenie małych. kurcze. jajników. chronicznych stanach zmęczenia. Triplet ten pod wieloma względami zachowuje się jak antybiotyk. obrzęki.nikiel . przewlekły gościec postępujący. zapalenie stawów. Leczenie synergiczne tymi metalami jest wskazane w stanach zapalnych płuc. zakłócenia miesiączkowania u dziewcząt i w okresie pokwitania. objawy otyłości pochodzącej z niedomogi działania przysadki. ból wieńcowy. przewodów moczowych. Wskazane w przypadku zakłóceń osi przysadkowotrzustkowej. drgawki. Magnez . Miedź działa antyinfekcyjnie i przeciwzapalnie. . zapalenie tętnic wieńcowych. niechęć do życia). zapaleniach jamy nosowo-gardłowej. w pewnych rodzajach astmy. zapalenie jąder.DUBLETY Mangan . żylaki. jelitowych.miedź. Cynk . Miedź . śladowych (zresztą noszą w medycynie nazwę śladowych). Zastosowanie lecznicze: zakłócenia krążenia krwi w kończynach dolnych. grypa. dolegliwości z powodu stafylokoków. mangan leczy zapalenie stawów.miedź . Zalecenia lecznicze: zakłócenia pracy trzustki. zaniki pamięci. bolesne miesiączkowanie.kobalt. opóźniony rozwój. kokluszu. Zalecenia lecznicze: stany ostrych infekcji.złoto . w płucnych chorobach infekcyjnych. niedobór krwinek białych.kobalt. zastoje. uczucie strachu. depresja fizyczna i psychiczna (starzenie się. klimakterium. Mangan . TRIPLETY Miedź .srebro. Zalecenia lecznicze: w przypadku anemii i astenii. drgawko twórcze zapalenie jelita. wrzody gastryczne. melancholia.nikiel . brak równowagi wydzielania gruczołów wydzielania wewnętrznego (dokrewnych).kobalt. angina. zwłaszcza dla cukrzyków.miedź.kobalt. Zalecenia lecznicze: choroby przysadki. zapalenie żył. gruźlica.

ARGILLOTERAPIA .

Najlepsza jest glinka zielona (następnie biała.2 l przegotowanej wody.in. o czym wzmianki znajdujemy w Biblii. Zwracam uwagę. że dobrze jest sprawdzić drogą analizy chemicznej. nie używać metalowego ani z tworzyw sztucznych) o pojemności 0. Do celów leczniczych nadaje się tylko glinka pochodząca z głębokich pokładów. Przed użyciem glinkę należy poddać sterylizacji. tak przygotowaną glinkę możemy przystąpić do sporządzenia pasty i roztworu koloidalnego mających zastosowanie do leczenia zewnętrznego w formie okładów i kataplazmów. dzięki czemu nie zapadali na dyzenterię. a także do użytku wewnętrznego (popijanie rano i wieczorem do 2 łyżek). Dodać trochę wody i mieszać do otrzymania konsystencji pasty. O leczniczych właściwościach glinki wiedzieli już starożytni. Pasta. rzeki czy jakiegoś zbiornika . zasługuje na szersze upowszechnienie ze względu na uniwersalne działanie. W tym celu małe grudki glinki należy ułożyć na patelni i ogrzewać na gazie bądź kuchni przez pół godziny w temperaturze powyżej 100 stopni. którą stosować do okładów. pośród których znajduje się wiele pierwiastków śladowych. m. a fizjolodzy w Niemczech i Szwajcarii używają jej w leczeniu gruźlicy.252 cm i przykrywać powierzchnię nieco większą niż ta. Afryce. utrzymuje się zwyczaj spożywania glinki. czy kopalnia. porcelanowe. która do celów leczniczych wykorzystuje glinkę.Ta prawie u nas nieznana metoda. Z tych powodów argilloterapia zajmuje eksponowaną pozycję w medycynie naturalnej. która zazwyczaj nie zawiera zarodków bakteryjnych. Kataplazmy powinny mieć grubość 0. Do pasty dodać 0. którą należy 337 .in. z której chcemy wziąć glinkę. W Indiach panuje mające starą tradycję przekonanie o jej zbawiennym wpływie w leczeniu wielu chorób. krajach Wschodu. Oto pijący wraz z wodą czerpie cząsteczki glinki z jej licznymi i bardzo cennymi dla organizmu składnikami mineralnymi. Mając. Dzisiaj glinka jest powszechnie stosowana m. wysoką skuteczność oraz prostotę stosowania. Do naczynia (może być szklane. Po osuszeniu glinkę należy przesiać przez sito o drobnych oczkach. Podczas pierwszej wojny światowej żołnierze w armiach rosyjskiej i austriackiej otrzymywali musztardę z domieszką niewielkiej ilości glinki.251 wsypać 1-2 łyżeczki wyparzonej glinki. który pragnąc zaczerpnąć wody ze źródła. wolna jest od takich zarodków. Przed użyciem roztwór wymieszać.mąci ją ręką zanim się napije. w zależności od miejsca występowania może mieć różny skład i w związku z tym zróżnicowane właściwości lecznicze. we Francji i Bułgarii. W niektórych rejonach świata. fajansowe lub drewniane. Roztwór koloidalny. Przybywającego do Wietnamu może zdziwić widok mieszkańca tego kraju. czerwona i żółta). co może służyć do sporządzenia kataplazmów. W tym z pozoru niezrozumiałym geście kryje się wielka mądrość. w Ameryce Południowej.

Kataplazmy lub okłady mogą być . jak drenowanie i rewitalizacja. a dopiero później przez okłady. ból) należy okład zdjąć i ponownie nałożyć po upływie 12-24 godzin. Gdy tylko ogrzeją się. U kobiet w czasie menstruacji nie należy stosować zabiegu z glinki. należy zastąpić go nowym. trzeba je zmienić. Rytm przykładania glinki zależy od dolegliwości i reakcji chorego. Po usunięciu okładu lub kompresu należy zmyć skórę chłodną lub ciepłą wodą. Ropnie. których należy przestrzegać. dla krocza. Niektóre dolegliwości (np.5 cm) o małej powierzchni. Leczenie należy zawsze zaczynać od kataplazmów cienkich (do 0. płótno i bandaże należy wyprać. ran. Okłady zimne stosuje się na skórę w stanie zapalnym lub na podbrzusze.. W przypadku nieprzyjemnego odczucia (chłód. złamaniach kości. Do kompresów używa się rzadkiej papki. Na początku stosowania argilloterapii można zaobserwować (jak np. Nie stosuje się kilku zabiegów jednocześnie. która polega na stosowaniu ziół. letnie lub bardzo ciepłe. pęcherz moczowy. w której moczy się kawałek płótna i wyciska nadmiar płynu. Gazę. bólach stawów. Jeżeli kataplazm wyschnie dość szybko. Glinkoterapię można stosować zawsze. kości. zakopać w ziemi). Kurację glinką należy stosować aż do otrzymania pożądanego wyniku i nie należy jej przerywać. koszulkę zmoczoną w bardzo rozrzedzonej papce z glinki i przyłożoną do leczonego miejsca. Okłady ciepłe stosuje się na wątrobę. Otrzymaną pastę rozmazać cienką 338 . środków lekko przeczyszczających. co trwa na ogół 15-30 min. czyrakach. Pudrowanie otartej skóry. Kompresy z glinki stosuje się także przy oparzeniach. Niekiedy można zostawić okład przez całą noc. Po jednorazowym wykorzystaniu glinki należy ją wyrzucić (np. na unikaniu nadfermentacji. należy zrobić czterogodzinną przerwę między zabiegami. o powierzchni większej i pozostających na dłużej. Oprócz okładów i kompresów można stosować sproszkowaną glinkę. podobnie jak talk. egzem. Zalecenia. działa antyseptycznie i gojąco. Z tego powodu stosuje się jeden kataplazm dziennie przez 2 do 4 godzin. Okład na karku należy przytrzymywać bandażem doprowadzonym do czoła. podbrzusze i strefa wątroby. przykładanych na 1-2 godzin. soku cytrynowego. Przy ukąszeniach owadów stosuje się okłady z glinki pokropione octem. powiększenie rany atonicznej wrzodu lub obostrzenie czasowe bólów reumatycznych). np. Okolice lędźwiowe. podbrzusze i płuca). W przypadku gdy wskazane są okłady w kilku miejscach (np.w zależności od zaleceń lekarza zimne. a niekiedy przez całą noc. jeżeli to konieczne. Na noc można okład zastąpić kompresem z wody glinkowej ponawianym dwukrotnie. Chroni to przed wznowieniem zatrucia. różne ropienia. Każdą kurację z zewnętrznym stosowaniem glinki należy poprzedzić (lub stosować jednocześnie) terapią detoksykacji wewnętrznej. flanelowym lub miękkim bandażem w kształcie litery T. przy akupunkturze lub innych terapiach aktywnych) pozorne pogorszenie się dolegliwości pacjenta (np. a nie wokół szyi. Kompresy i okłady należy przytrzymywać pasem elastycznym. kontuzje. wrzodów. nerki. prawidłowych zestawów produktów spożywczych. Glinkę sproszkowaną z dodatkiem wody pół na pół z sokiem ogórkowym lub z pomidorów względnie winogron można stosować jako maseczki piękności. sercowe. W przypadku uczucia chłodu okład zastąpić lekko ciepłym. Można również stosować. gdyż zawiera toksyny. a następnie co półtorej godziny w dzień i w nocy. Czas okładu 1-3 godzin. gdy uruchamiane są kolejne procesy. Wznawiać okłady co pół godziny lub co godzinę. Stopniowo można przejść do okładów o grubości 1-2 cm. olejków eterycznych. gdy pacjent dobrze znosi takie leczenie. żylaki) należy leczyć najpierw kompresami. brzuch.okrywać pastą. zapaleniach naczyń limfatycznych (potocznie uważanych za zatrucia krwi). Stosowanie glinki może wywołać reakcje mniej lub bardziej ostre. Kataplazm przykłada się bezpośrednio na skórę lub gazę.

Podaje się ją. 3. Kąpiele takie powinny trwać początkowo 5-15 minut. Kataplazmy z ciepłej lub zimnej glinki w przypadku ostrych kryzysów. 4. zapaleniem okrężnicy. po czym zmyć twarz ledwie ciepłą wodą. Kataplazmy z zimnej glinki na brzuch 2 razy dziennie na 2-3 godziny. w szczególności rąk i nóg oraz dla anemicznych. Są one wskazane dla pacjentów chorych na reumatyzm różnego typu. Nałożenie opatrunku glinkowego w chorobach przewodu pokarmowego jest korzystniejsze od innych terapii dzięki zdolności usuwania i wydzielania przez glinkę toksyn. Popijać przez 10-20 dni wodę glinkową (l mała łyżeczka glinki na pół szklanki wody). cieplejsze w przypadku chronicznych. Angina. (patrz brodawki). zmarszczki. WSKAZANIA LECZNICZE I SPOSOBY STOSOWANIA GLINKI 1. by leczyć trądzik różnego typu. Bóle gastryczne (patrz wrzód żołądka). Ciepły kataplazm z glinki na piersi i na plecy na 2-4 godzin dziennie. mogą brać również kąpiele glinkowe. Biegunka.warstwą na całej twarzy i utrzymać dopóki nie wyschnie. wykorzystywane wielokrotnie. zapalenie krtani. dyzenterią. Przy leczeniu podtrzymującym stosować kataplazm raz dziennie. Stosować również inhalacje z naturalnych olejków eterycznych. słabość ogólna. nieżytem jelit. W tych wszystkich przypadkach można również stosować sproszkowaną glinkę wymieszaną z olejem z oliwek. Można to stosować podczas epidemii grypy. 2. wodą z cytryną. a jako lewatywa przy zapaleniu okrężnicy i odbytnicy oraz pasożytach jelit. 6. nerwobóle. co wzmaga aktywność leczniczą kąpieli. co trwa 15-30 minut. Wystarczy l g glinki na l litr wody. Astenia. a jeżeli zachodzi potrzeba . regulujące i jako moderator (zwalniająco). Bóle reumatyczne. Glinka absorbuje w jelitach gazy i szkodliwe toksyny. nowotworami. 7. gojenia i odbudowy (regeneracji) tkanek dotkniętych wrzodami. Stosować również gargaryzm z wodą soloną. którym zalecono kąpiele borowinowe. Białkomocz. Glinka działa na pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego pobudzająco. w ogóle chorób zakaźnych. 8. Kataplazm z glinki na gardło 3-4 razy dziennie po 2 godziny.przez całą noc. zmęczenie. Brodawczak. co tworzy krem działający łagodnie i korzystnie. Po przerwie trwającej 3-5 tygodni kąpiele można powtórzyć. Chorzy. zapalenie okrężnicy. Glinka sterylizuje wodę pitną. 9. Brodawki. Taką maskę można sobie robić raz w tygodniu. Jedna łyżeczka glinki na 1/2 szklanki wody codziennie. Kuracja powinna trwać 10-20 dni. znamię. Astma oskrzelowa. 339 . wodą glinkową lub z wywarem z liści jeżyny pachnącej z dodatkiem naturalnych olejków aromatycznych w dużej ilości wody ciepłej. Zabieg praktykować 2-3 razy dziennie przez 2-4 godziny lub całą noc. 5. w szczególności cierpiącym na choroby zakaźne. Roztwór 3-4 łyżki glinki na litr ciepłej wody może być stosowany do wstrzyknięć do pochwy przy białych upławach. dyzenteria. Można również zażywać wodę morską i stosować na 2-3 godziny kataplazmy z ciepłej glinki na kark i podbrzusze. Małą ilość glinki przykładać na 1-2 godziny kilka razy dziennie przez kilka tygodni. wykwity na twarzy. zapalenie jelit. anginy. później 15-20 minut i należy je stosować dwa razy w tygodniu przez miesiąc. zapaleniu macicy. Stosować kataplazmy z zimnej glinki na przemian z przykładaniem na okolicę nerek i spojenia łonowego liści z kapusty 1-2 razy dziennie. Do glinki można dodać wody morskiej. Jest potężnym środkiem przeciwpasożytniczym. l łyżeczkę glinki na 1/2 szklanki wody codziennie przez 10-20 dni.

Gruźlica kości (patrz zapalenie opłucnej). Kolka wątrobowa. 10). 35. Dermatoza (choroba skórna). Doustnie l łyżeczka glinki do 1/2 szklanki wody przez 10-20 dni. kolka żółciowa (patrz nerki i wątroba). kurcze mimiczne. 24. Nekroza. Konwulsje (patrz pkt. Liszajec (patrz dermatoza). Migreny. Egzema (patrz dermatoza). Glinka doustnie: l łyżeczka do 1/2 szklanki wody przez 10-20 dni. 19. 23. Na noc kompres z wody glinkowej. Neurastenia (patrz zmęczenie ogólne). 27. siniak. Gangrena (patrz rany). Zmyć 20 minut później. Kamica nerkowa (patrz nerki). 40. 29. Stosować ciepłą kąpiel nóg. Kołatanie serca (patrz pkt. Nerwice. spazmy. 11. 11). Przykładać papkę z glinki 2 razy dziennie. 11). 18. 33. Jelita chore (patrz zaparcia). 36. Czyrak gromadny (patrz ropień). Kataplazmy z chłodnej glinki na przemian z liśćmi kapusty 1-2 razy dziennie przez 2-3 godziny. Hemoroidy Małe kataplazmy z chłodnej glinki przez 1-2 godziny i na przemian liście z kapusty. 20. a po kilku dniach przez 2 godziny. padaczka. Nerwobóle (patrz pkt. Konsultować się z lekarzem. 340 . podbrzusze i kręgosłup. 13. Trzymać w nosie gałeczkę glinki przez l godzinę. Marskość wątroby (patrz wątroba). 41. Kataplazmy chłodne z glinki przez 2 godziny. 39. 16. drgawki. 22. Cukrzyca (Doustnie jak w pkt. Kolka nerkowa (patrz nerki). zioła. to po 8-10 dniach zastąpić je przez cienkie (do 1/2 cm) lekko ciepłe kataplazmy przykładane na 1-2 godzin. Rozpocząć od kompresów z wodą glinkową 18-20 proc. 32. Jeżeli pacjent dobrze znosi kompresy. Nieżyt żołądka (patrz wrzód żołądka). Maska piękności (patrz trądzik). Gruźlica (patrz zapalenie opłucnej). Nerwy (dolegliwości) (patrz choroby nerwowe). Kataplazmy z glinki na kark. 12. 17. Konsultować się z lekarzem. Kataplazmy na kark na 1-2 godzin. 14. Kaszel (patrz astma). 38. Doustnie: l łyżeczka glinki przez 10-20 dni. Kilka razy dziennie. zostawiać aż wyschnie. 26. 30. 28. Katar (patrz astma). Choroba serca. Kontuzja.. 25. 34. 37. Kataplazmy z glinki na czoło (zimne) i na kark (ciepłe) przez l godzinę.10. stłuczenie. 15. 7). Czyrak i pęcherzyki w nosie. Choroby nerwowe. 21. Nerki (zapalenia). 3-4 razy dziennie oraz na czoło. 31. paraliż. Dna (patrz bóle reumatyczne). najpierw przez 1/2 godziny. Stosować zioła i propolis. martwica (patrz rany). kurcz nawykowy. Codziennie rano brać glinkę doustnie. Stosować również liście kapusty. na kręgosłup. nacieranie kończyn i kręgosłupa. na podbrzusze.

53. Rana wygoi się prawie zawsze bez pozostawienia blizny. Konsultować się z lekarzem. Kłaść na przemian liście kapusty. Oczy (różne podrażnienia. powiek). Wznawiać kataplazm co 2 godziny. 51. Jeżeli gaza przylega do tkanki nie zdejmować jej. 58. epilepsja (patrz choroby nerwowe). Zioła. 52. a guzy są objawem miejscowym . Woda glinkowa 2 razy dziennie przez 3 tygodnie. Puchlina wodna. Przekrwienie mózgu. Jednocześnie stosować inne terapie z medycyn ludowych. Ponadto obmywać oczy naparem z rumianku. Padaczka. 47. Cytryna: l kropla do każdego oka 2-3 razy tygodniowo. 54. Na kark kłaść kataplazm zimny z glinki na godzinę. Zostawić na l godzinę. Utrata soli mineralnych (patrz zmęczenie ogólne). np. Nowotwory. 48. Zatkanie dróg łzowych. zaczynając od cienkich do 1/2 cm. wodą soloną. raz dziennie przez 1-2 godzin.42. 3-4 godziny po posiłku. Stosować prawidłowe zestawy produktów spożywczych. Czas trwania tych kataplazmów ustala lekarz. Odrętwienie. Miejscowo: kataplazm z glinki owiniętej gazą na powiekę (oko zamknięte) 1-2 razy dziennie. Jednocześnie przykładać do pod341 . 49. Tydzień później stosować 2 kataplazmy dziennie na nowotwór na 2-3 godziny na podbrzusze. 46. katar (patrz zapalenie zatok przynosowych). Nieżyt nosa. więc pomagają w leczeniu nowotworów. które działają korzystnie na cały organizm. Pląsawica zwykła (patrz choroby nerwowe). aż do ukształtowania się nowej tkanki. Udar słoneczny. Przerost układu limfatycznego (chłonnego) (Patrz zmęczenie). zmyć. powtarzać kilkakrotnie w ciągu dnia. Stosować okłady całą noc na oczy. Wysmarować chorą nogę warstwą glinki płynnej. Między każdym kataplazmem miejsce oparzone owijać tłustą tkaniną. 1-2 razy dziennie na 2-3 godziny. 50. Kataplazmy z glinki chłodnej na przemian z liśćmi kapusty. Jednocześnie przykładać kataplazm na podpępkową część brzucha na 2 godziny. zapalenie spojówek. 45. Konsultować się z lekarzem. świetlik lekarski (napar przez kilka minut na ogniu i przecedzić przez czystą gazę). 57. Pęcherz moczowy (zapalenie). Są to choroby natury ogólnej. Znowu dwa tygodnie później dwa grube do 2 cm kataplazmy dziennie na nowotwór i kontynuować kataplazmy na podbrzusze. ułatwiając gojenie. nawet w nocy. Połykanie powietrza (patrz wrzód żołądka). Konsultować się z lekarzem. Pęcherzyk żółciowy (zapalenie) (patrz wątroba). Porażenie. stosować zioła. Prostata. Przy oparzeniu rąk lub nóg należy trzymać je w błotku glinowym chociaż przez godzinę 2 razy na dzień. aż do wyleczenia. Miejscowo stosować kataplazmy z glinki. paraliż (patrz choroby nerwowe). Kataplazm z glinki na oczy i wzdłuż skrzydeł nosa. chłodu. Stosować 1-2 razy dziennie. np. 55. guz: stosować 1-2 kataplazmy dziennie przez 2-3 godziny i również inne terapie z medycyny ludowej. Oczy łzawiące. Kropla cytryny na oko. Stosować doustnie olejki eteryczne według przepisu lekarza oraz leczenie kapustą. 43. gdyż glinka usuwa infekcję i zmartwiałe komórki. Nie stosować podczas menstruacji i gdy wywołuje nieprzyjemne uczucie. Kataplazmy grube do 2 cm owinięte czystą gazą. Nowotwór łagodny. Oparzenia. 56. 44. Nogi chore (żylaki). 2 kataplazmy na podbrzusze dziennie na 2-4 godziny.

Ukąszenia (patrz rany). Trądzik pospolity. jeśli wystąpi uczucie intensywnego gorąca i wznowić nieco później świeżym kataplazmem. rana wydaje się rozszerzać. Ropień zębowy. 60. Zapalenie jajowodu (patrz zapalenie macicy). 72. brzusza kataplazm dwa razy dziennie po 2 godziny. Szkorbut (patrz zmęczenie ogólne). W przeciwnym przypadku stosować kataplazm ciepławy lub ciepły. 2-3 razy tygodniowo okład z wody( glinkowej na twarz lub z papki glinkowej. Rany atoniczne (patrz pkt. 79. 2) Kataplazm z kapusty. Stosować kataplazm chłodny z glinki przez jedną lub dwie godziny. 65. marska. 69. 68. Trądzik różowaty (patrz pkt. 59). gdy zmartwiałe części tkanki są eliminowane. Rany infekcyjne. czyrak gromadny. cienki kataplazm na 2 godziny (jeżeli nie występuje uczucie bólu. czyrak. Konsultować się ze stomatologiem. jeżeli nie powoduje zakłóceń. Wole. 74. 62. Stosować kataplazmy grube do 2 cm przez l godzinę. 70. Stosować 6-8 razy dziennie. Stwierdzono wielokrotnie. Przykładać 4-6 kataplazmów dziennie lub na przemian 2-3 razy dziennie: 1) Gorący kataplazm z cebuli gotowanej w krótkiej wodzie przez 15 minut: zostawić na godzinę. Reumatyzm (patrz pkt. 75. Na początku leczenia. Na okolice wątroby chłodny. 76. 67. Wrzody (Patrz rany zakażone). co może być uznane za objaw pogorszenia. (patrz pkt. zgangrenowane. powtarzać 2-3 razy dziennie. Stosować kataplazm gruby przez godzinę. 66. Później to ustępuje i rana dobrze się goi. Zmywać wodą soloną i przyłożyć kompres z wody glinkowej. Stosować przez kilka dni na przemian z przykładaniem kapusty. Skurcze (patrz dolegliwości nerwowe). 61. chłodu). 7). 61). Codziennie między posiłkami kataplazm z glinki na dołek nadbrzuszny. nowotwór.59. zapalenie miąższu wątroby. Przerwać. 71. Ropotok (patrz zapalenie zębów). Ropień. 71). Starość (patrz zmęczenie ogólne). żółtaczka. Wątroba chora. Kłaść na policzek kataplazm z glinki i wznawiać co 2 godziny. Upławy białe (patrz zapalenia macicy). Przyłożyć 2 godziny po posiłku i zdjąć na godzinę przed posiłkiem następnym. 3) Kompres z naturalnych olejków eterycznych. Kataplazm na przednią stronę szyi przez całą noc. Codziennie rano popijać wodę glinkową. 73. pęcherzyk żółciowy zatkany. że obce ciało opuszczało ranę w wyniku działania glinki. 342 . zastrzał. Stosować okłady z kapusty. kolka wątrobowa. 63. Robaki (patrz zaparcia). Rana. Po 20 minutach zmyć czystą wodą i posmarować twarz białą skórką cytrynową. na 1/2 godziny przed posiłkiem. można stosować kilka dni później kataplazmy o grubości do 2 cm. 78. 64. Kataplazm nocny można utrzymywać do rana. Kontynuować leczenie jeszcze przez kilka dni po ustąpieniu stanu ropnego. węglik. Wrzód żołądka. 77. W przypadku bólu lub uczucia gorąca przerwać wcześniej i ponownie nałożyć kataplazm. Popijać wodę glinkową przez 2-3 tygodnie. W nocy przyłożyć mokry bandaż z wody glinkowej i olejków eterycznych. Jeżeli pacjent dobrze znosi kataplazmy. Doustnie 1/2 łyżeczki glinki na 1/2 szklankę wody. którą trzymać aż do wyschnięcia. Rana postrzałowa lub z uderzenia.

Zapalenie zatok przynosowych. Stwardnienie rozsiane. jeżeli to jest potrzebne. Zapalenie nerek (patrz nerki). 96. Przy dolegliwościach lżejszych lub chronicznych codziennie 1-2 kataplazmy na 2 godziny. 85. 86. na przemian na piersi ł plecy ciepły kataplazm na 2-3 godziny. przerost układu chłonnego. Żołądek (patrz wrzód żołądka). 83. krzywica). Żylaki (patrz pkt. Letni lub ciepły kataplazm 1-2 razy dziennie na 2-4 godziny lub przez całą noc. (Nie wkraplać. Zapalenie opłucnej. 95. 89. Stosować glinkę i mocno soloną wodę (łyżeczka soli morskiej na szklankę wody). 81. postrzał. neurastenia. Żółtaczka (patrz wątroba). Konsultować się z lekarzem. Zaparcie. lawenda. 82. rozpuścić poprzedniego dnia). Popijać wodę glinkową przez miesiąc. Brać przez 10-20 dni glinkę doustnie (łyżeczka na 1/2 szklanki wody). Po tygodniowej przerwie terapię kontynuować łącznie z innymi terapiami medycyny ludowej. Zapalenie zębowe.80. 92. Codziennie. Płukać tym usta codziennie przez 2-3 minuty. 100. Zapalenie krtani (patrz angina). Znamię (patrz brodawki). Konsultować się z lekarzem. Iniekcja do pochwy codziennie z wody glinkowej z 2 łyżeczek na 1/2 litra wody. 91. Wdychać wodę glinkową 2-3 razy dziennie (łyżeczka glinki na szklankę wody. Stosować inhalacje z olejków eterycznych (eukaliptus. tymianek. Zapalenie macicy. Kataplazm na ucho obejmujący większą powierzchnię. Zapalenie powiek (patrz oczy). W przeddzień można wprowadzić do ucha kilka kropel oleju z oliwek. Zażywać wodę morską. Chłodny kataplazm na podbrzusze. 99. 88. Na kark i podbrzusze ciepły kataplazm na 2-3 godziny. Zwyrodnienie kręgów lędźwiowych. Zastrzał (patrz ropień). 343 . 97. 102. Ssać kawałek glinki w ciągu dnia i przed snem. 84. bóle. Zapalenie jelit (patrz zaparcia). Konsultować się z lekarzem. 101. Zapalenie okrężnicy (patrz zaparcie). Jeżeli zaparcie nie ustąpi. 90. Zapalenie pęcherza moczowego (patrz pęcherz moczowy). 94. Stosować kataplazm (jeżeli jest to potrzebne) z glinki wzdłuż skrzydeł nosa i na czoło. Zapalenie wyrostka robaczkowego. Zmęczenie ogólne (również anemia. 93. szczególnie ku tyłowi ucha. a w tym czasie kataplazm ciepły na wątrobę na 2-4 godziny. Trzy razy w tygodniu wkraplać do ucha kilka kropli cytryny. brać zioła. ropotok zębowy. Konsultować się z lekarzem. Kataplazm z chłodnej glinki na brzuch codziennie 2 razy przez 3 godziny i całą noc. 98. 87. 43). gdy nie ma zakłóceń. Stosować inne terapie z medycyn ludowych. Zapalenie oskrzeli (patrz astma). Doustnie brać olejki eteryczne. Jednocześnie kataplazm chłodny na podbrzusze co drugi dzień. igliwie sosny). jeżeli błona bębenkowa jest przebita). Wznawiać co godzinę. Stosować doustnie łyżeczkę glinki na 1/2 szklanki wody przez 10-20 dni. Zapalenie ucha. Zapalenie spojówek (patrz oczy).

LISTY .

stanowiące grzech powszechny naszego społeczeństwa. zwłaszcza wędlinami. Na to zjawisko nakłada się inne: nieprawidłowe odżywianie. przy jednoczesnym niedoborze świeżych jarzyn. mimo że nauka poczyniła olśniewające postępy. Na te. śluzówki i narządów rodnych. niezbędne jest dostarczenie wszystkich składników pokarmowych. nie umiemy odkryć wszystkich tajemnic ludzkiego organizmu. zapomniała. Mówi się o tym coraz częściej. warzyw i owoców. a także ze społecznego przekonania. podzielona na bardzo wąskie specjalności. które nam dała Matka-Natura. a nadmiar cholesterolu i niedopałków przemiany materii odkłada się w postaci kamieni żółciowych. Nie wszystkie organy ludzkie są najwyższej jakości. Nawrót do medycyny naturalnej wynika z coraz powszechniejszej świadomości. Nigdy bowiem nie choruje jeden organ. Brak witaminy E rodzi schorzenia skóry. To są tylko przykłady. uzupełnia niedobory enzymów i mikroelementów usprawnia więc i wzmacnia układ immunologiczny. mogły przebiegać prawidłowo. „T1M . słodyczami. fizyczne. Człowiek jest najdoskonalszą istotą żywą. Ponadto współczesna medycyna. czyli własne siły obronne. do redakcji tygodników i miesięczników w których pisuję swoje porady. że człowiek stanowi integralną całość i takie powinno być podejście do leczenia. usprawnia pracę wątroby. że leki chemiczne lecząc jeden chory organ niszczą inne. Po czterdziestce. Do tej pory. Oddziałuje całościowo. Dlatego moje rady oparte na medycynie naturalnej każdy może potraktować jako zasady profilaktyki zdrowotnej. kawą.Część ta jest odpowiedzią na liczne listy. ale zawsze cały organizm. Brak świeżych enzymów i witaminy A powoduje osłabienie wzroku i choroby oczu. przychodzące do Radia i Telewizji. tłuszczami nasyconymi. że w listach tych i odpowiedziach znajdziecie Państwo odbicie swoich problemów. że wysoko specjalistyczne podejście do leczenia jest błędne. systemem układów biochemicznych wzajemnie ze sobą sprzężonych i współdziałających. Medycyna naturalna oczyszcza organizm z toksyn. A tymczasem niemal w zasięgu ręki mamy te cudowne leki. Przy ciągłym przeciążeniu przewodu pokarmowego. krążenia obwodowego krwi. nie zaś skutki i objawy. Aby reakcje biochemiczne. jakie otrzymywałam. Prawidłowe odżywianie jest jednym z warunków zachowania dobrego zdrowia. system trawienny pracuje coraz gorzej. lecząc przyczyny chorób i niedomagań. ale i fizycznych. których tysiące zachodzi w każdej minucie życia. ale zmiany następują zbyt powoli. nerek.Twój Ilustrowany Magazyn” oraz na mój prywatny adres. złogów w nerkach i stawach. kiedy orga347 . a także sposoby ich rozwiązywania. limfy i płynów międzykomórkowych. Sądzę. także do redakcji. co wynika z faktu dziedziczenia cech nie tylko psychicznych. ale można podać ich wiele. wieprzowiną.

Z mojej praktyki lekarskiej wynika. źle. A na to mnie po prostu nie stać. ale także ekolodzy. Zioła. po to. że schorzenia zatok bocznych nosowych są najczęstszą dolegliwością powodując łańcuszek następnych. Niezbędny jest także umiar w jedzeniu. Ta ostatnia. aby życie było zdrowe i radosne. powinno się mniej dogadzać jeżykowi i podniebieniu. O stan zdrowia należy się troszczyć właściwie od wieku płodowego. sprawność wątroby oraz mieć codzienne stolce. w tym także sokoterapii. Dlatego gorąco zachęcam do kompleksowego stosowania naturalistycznych metod leczenia.nizm jest mniej sprawny. Rodzi to określone skutki. oddycha płytko. samotna. do tego skażonym powietrzem. a starość nie była smutna. Chciałam też przeprosić wszystkich nadawców listów za brak odpowiedzi z mojej strony. aby zachować prawidłowe trawienie żołądka. jadać tak. Ta część książki zawiera szereg rad praktycznych dla każdego. Chcąc odpisywać na każdy list indywidualnie. stany zapalne migdałków. bez ruchu przepony. Niezbędne jest zaprzestanie palenia tytoniu. jak: bóle głowy. dostarczająca świeżych enzymów. jego sprawność i dłuższe życie oraz złagodzenie problemów zdrowotnych starości potrzebny jest nie tylko lekarz medycyny naturalnej. musiałabym prywatnie zatrudnić sekretarkę. Przepraszam . dietetyk. mają jednak powolne działanie. zdrowego powietrza i zdrowej żywności. jelit. reguluje procesy metaboliczne i wzmacnia system immunologiczny. Człowiek potrzebuje zdrowej wody. ale jednoczesne zastosowanie akupresury dwukrotnie zwiększa ich efektywność i znacznie skraca czas kuracji. Współczesny człowiek żyje w zatrutym środowisku naturalnym. choć bardzo skuteczne w leczeniu. astma oskrzelowa. schorzenia wzroku i nerek. W walce o zdrowie człowieka. Równolegle konieczna jest zmiana świadomości społecznej i przełamywanie złych nawyków i przyzwyczajeń. pełna chorób.

mięśniową. nie pije. naświetlaniach czy operacjach chirurgicznych. BIAŁACZKA SZPIKOWA Anna. Nie wiem. ale i zdrowe tkanki i komórki. to właśnie wówczas te młode jakby nie zróżnicowane komórki są naświetlane i niszczone. Radzę codziennie pić 2 razy po łyżeczce od herbaty wyciąg z nagietka. Płyny te. Mój mąż ma 53 lata. Choroba sprawia. pokazują mi się.CHOROBY KRWI ANEMIA Barbara. czyli wyłącznie tylko młode. Sądzę. lepiej krążąc po organizmie. chodzę jak bym była. pijana. że młode. „ascofer” hemoglobina się podniosła. rzadsze. Dlatego bardzo skuteczna jest po kuracjach chemicznych. bez ceratki). co w konsekwencji oznacza. Sprawia ona. co stosować. Leczę się. nie zróżnicowane jeszcze komórki. Trochę inaczej wygląda sprawa w trakcie naświetlania kobaltem. co robić. limfy wskazane jest używanie nafty. Chciałabym zaznaczyć. a o pracy fizycznej nie ma mowy. Pomocne byłyby także na noc okłady z rozgniecionych liści kapusty na podbrzusze (otulić ciepłą flanelką. 349 . że niszczy się zdrowe i chore narządy. Podczas każdej miesiączki pić wywar ze skrzypu: 2 łyżki ziela gotuje się w 2 szklankach wody przez 20 min. że powodem choroby są obfite miesiączki. od dłuższego czasu cierpi na przewlekłą białaczkę szpikową. że miesiączki trwają 7-8 dni i są bardzo obfite. Proszę panią o pomoc. czuję się bardzo źle. jak odżywiać męża. rakowate. lat 50. Jeżeli pije się naftę. Przez 2 miesiące radzę jeść codziennie pęczek natki pietruszki i koperku. mroczki przed oczami. nie pali papierosów. i wypija się w ciągu dnia. Dotychczasowe leczenie nic nie pomogło. gdyż wierzę gorąco w działanie medycyny naturalnej. lat 29. zieleninę można dodatkowo wzbogacić świeżą lub suszoną pokrzywą. kostną. skuteczniej oczyszczają organizm z toksyn. Dobry jest również sok z pokrzywy zmieszany z miodem. czyli chore. że krew i limfa robią się jakby bardziej płynne. komórki rozmnażają się szybciej i potem wędrują po organizmie. lekarz ginekolog nic na to nie poradził. Niszczy się wówczas warstwę skórną. po wzięciu tabletki „ascoferu” podnosi się i ponownie spada. co rodzi przerzuty. jeszcze przed zróżnicowaniem. Dostawałam. Cierpię na anemię od wielu lat. Na wszystkie choroby krwi. Natomiast nafta niszczy selektywnie. ale hemoglobina ciągle spada.

podroby. że nowotwór został skutecznie zniszczony. że jest to czerwienica. Długo trwało. Czas kuracji wynosi 6-8 miesięcy. Pomocne są również inhalacje z olejku sosnowego. Zabrania się jeść: wieprzowinę. marchwi. Z mojej praktyki wynika. dodatkowo radzę zażywać zioła. pić chude mleko. które zastosowane w porę powinny spowodować cofanie się choroby.zapobiega bowiem przerzutom. potem 14 dni przerwy. także Boragoglandyna 100. ponieważ chory zażywa bardzo silne leki chemiczne. Traktuję ten lek jako leczenie profilaktyczne: 60 kropli nafty na wodzie. dyni. Proporcje są następujące: 50 g pokrzywy. z przewagą jarzyn. selera. Leczą mnie. Korzystne jest przebywanie na świeżym powietrzu. W tym przypadku. ale należy je pić dopiero po pewnym czasie kuracji siemieniem i początkowo rozcieńczone w wodzie. Mam ataki duszności. 30 min przed jedzeniem przez 14 dni w miesiącu. 250 g siemienia z dodatkiem cukru (4 łyżki siemienia na l łyżkę cukru). miodu oraz 2 kroplami olejku sosnowego. Leczenie wspomagają okłady na noc ze świeżej kapusty na okolice wątroby i śledziony + suche. Racje żywnościowe powinny być raczej skąpe. ale czuję się coraz gorzej. Popularnie mówi się. od czasu do czasu pluję krwią. wędliny. choć jest to lek drogi. Ważnym preparatem wzmacniającym jest pyłek kwiatowy zmieszany z miodem propolisowym. 14 dni pije się naftę. 350 . Na noc pić ciepłe mleko z odrobiną imbiru. Pokrzywa ma własności wzmacniające. mleku lub cukrze zażywa się na pół godziny przed jedzeniem dwa razy dziennie przez 14 dni. np. potem 14 dni przerwy i powrót do zażywania nafty. Laktomagu czy Slowmagu. Proponuję zażywać naftę 2 razy dziennie po 60 kropli na wodę. trzech latach zażywa się naftę przez 10 dni w miesiącu. Należy jeść chudy biały ser. to znaczy. Innym preparatem wzmacniającym system immunologiczny jest Mumijo. Dwie 5-gramowe paczki tego leku rozpuszcza się w l szklance wysokocukrowego soku owocowego. grube kasze. Mięso zdecydowanie ograniczyć do l posiłku w tygodniu. W miarę upływu czasu przerwy mogą być coraz dłuższe. siemię lniane zmielone wraz z pokrzywą. Po tym okresie zwalnia się tempo zażywania. Organizm wzmacniają również soki z surowej kapusty. cynamonu. l łyżeczkę od herbaty miesza się z pół szklanki wody lub innego napoju i popija rano i wieczorem. Ponadto radzę pić razem zmieszane: wyciąg z kasztanowca oraz jemioły 2 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. dwie tabletki Asparginu lub Asmagu. Po dwóch. nim lekarze ustalili. Potem następuje 5-7 dni przerwy i ponownie zażywa się naftę przez 14 dni. ciepłe opakowanie bez ceratki. Kuracja powinna trwać 4 miesiące. krwiotwórcze i uzupełnia braki żelaza. jeżeli pozostawia się chorego bez osłony nafty. Należy zażywać też 2 razy dziennie po trzy tabletki Lewitanu. Mieszankę złożyć do słoika i 2 razy dziennie zjadać l łyżkę stołową. CZERWIENICA Władysław. np. lat 58. Dawniej niezwykle skutecznie leczono tę chorobę przystawianiem pijawek oraz małymi upustami krwi. że jeżeli przez 5 lat nie ma żadnych problemów. że nie jest to prawda. Żadne leki już nie pomagają. pietruszki. a także smarowanie nim pod nosem. Miód przygotowuje się mieszając 100 g pyłku ze szklanką miodu i ssie się 5-6 razy dziennie płaską łyżeczkę od herbaty.

WĘZŁY CHŁONNE Kaśka. Pracę wątroby poprawiają okłady z rozmaglowanych liści świeżej kapusty na noc na okolice wątroby (owinąć flanelką. mniszek. Myć zęby pastą z fluorem i 2 kroplami Reumosolu na szczoteczkę. tiosiarczanu sodu (w aptekach) zmieszanego z pół szklanki gorącej wody. a ściślej nietolerancję pokarmową białka krowiego (skazę białkową). Dla wzmocnienia organizmu byłoby celowe zażywanie kilka 351 . lat 16. SKAZA BIAŁKOWA Anna. lat 15. przed jedzeniem. Dorosła osoba powinna pić na czczo l łyżkę 20 proc. kocanka. zmieszać po 50 g każdego z ziół. Córka i ja mamy tzw. Bardzo szybko stan dziąseł się poprawi. jakich używać past do zębów. skazę etapową. Można też płukać gardło l szklanką wody z dodatkiem l łyżeczki soli bocheńskiej i 10 kropel Azukalenu. wody i tę porcję dziecko powinno wypić w ciągu dnia. ale trudno mi ją stosować. Tę porcję należy wypić w ciągu dnia. Nadal jednak nie przeszło L Węzły już od dłuższego czasu pobolewają. Dziecko powinno pić następujące zioła: dziurawiec. Przy każdym myciu zębów bolą mnie dziąsła i krwawią.5 szkl. 3 razy dziennie po l tabletce witaminy A + DS. l łyżkę tej mieszanki zaparzyć w 1. Można dodać również zmielone siemię lniane. Dla poprawienia trawienia należy 2 łyżki otrąb pszennych wsypać do zupy czy sałatki. do naparu ziół można dodawać l łyżeczkę Betasolu. Jest to bardzo trudne do wyleczenia. należy pić te same zioła co córka.Po unormowaniu stolca. 30 min. co będzie świadczyć o oczyszczeniu wątroby z toksyn. Zwróciłam się do lekarza. ile lat ma dziecko. W trakcie mycia masować szczoteczką przez 10 minut dziąsła i zęby. Doradźcie. Na krwawiące dziąsła radzę ssać kilka razy dziennie witaminę C i płukać usta wodą z kilkoma kroplami Dentoseptu. Wskazane jest również ssanie 2-3 razy dziennie po l tabletce Propolisu. że zdarza się to często i powinno przejść. Radzę stosować na noc na szyję okłady z rozgniecionych liści kapusty + suche ciepłe opakowanie przez 2 miesiące codziennie. Po badaniach krwi i moczu orzekł. co wyleczy węzły i migdałki. lat 28. a tym bardziej dziecku. Wszelkie środki farmakologiczne zawodzą. ponieważ nie wiem. zaparzając 2 łyżki na 2 szklanki. bez ceratki).KRWAWIĄCE DZIĄSŁA Anna. tak jak się płucze zęby. melisa. po tym zawartość wypluć. a może jest inny sposób? Proszę o pomoc. Jedynym lekarstwem jest przestrzeganie ścisłej diety. Jeżeli dziecko ma powyżej 10 lat. 2 razy dziennie ssać olej słonecznikowy: 3/4 łyżki przez 20 minut. Podaję dawkę małą. Dwa razy dziennie radzę zażywać po l łyżeczce wapna. Ponad rok temu zauważyłam powiększenie moich węzłów chłonnych na szyi.

lat 73. bo mam na nogach nieładne ślady. WRZODY Agnieszka. Sklerosanu. Są to objawy świadczące o zwiększonej ilości płytek krwi i włóknika. wzbogacić ją 50 g kory wierzby. lecz obecnie nawiedził mnie znowu zakrzep w dolnej części powłoki brzusznej. wskazane jest stosowanie następującej kuracji (każdy lek jest na jeden tydzień): w pierwszym tygodniu trzeba zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Uroseptu. wypić pół godziny przed śniadaniem raz dziennie (przez okres l miesiąca). tiosiarczanu sodu rozpuścić w pół szklanki gorącej wody. w następnym. kiszona kapusta + utarta marchew + seler + pietruszka + cebula surowa lub ugotowana + zmielony kminek z majerankiem + 10 ziaren jałowca do smaku (razem zmielone jako przyprawa. Jadać pieczywo razowe czerstwe oraz codziennie surówkę z jarzyn. kwiatu kocanki oraz nagietka. pić zimne przed snem codziennie przez 2 miesiące. Jeżeli badania wykażą utrzymujące się nadal 352 . Pomocne byłoby także oczyszczenie wątroby: l łyżkę 20 proc. Ponadto radzę zażywać 2 razy dziennie po 2 tabletki Rutinoscorbinu oraz 2 razy dziennie po 3 tabletki Venescinu. Urosanu. naturalnie strzykawki muszą być jednorazowe. zrezygnować z Uroseptu i zażywać 3 razy dziennie po l tabletce Amidoksalu. Mieszkam na wsi. Przygotować należy mieszankę po l opakowaniu z ziół: Cardiosanu. Sprawa zakrzepów i krzepliwości krwi jest dla mnie największym obecnie problemem. Opisane objawy świadczą o przewlekłym stanie zapalnym we krwi. używać odrobinę na końcu noża lub łyżeczkę od kawy). l łyżkę drożdży zagotować w pół szklanki wody. Wiele lat temu zachorowałem poważnie na posocznicę. Latem wstydziłam się włożyć strój kąpielowy. Aby poprawić stan nerek. w następnym 3 razy dziennie po l tabletce Nevigramonu i w ostatnim tygodniu na noc po l tabletce Furaginy. Na to schorzenie pomaga picie 3 razy dziennie po 30 kropli wyciągu z jemioły i kasztanowca. a w następstwie tego na zakrzepicę. Ataki kamicy ustąpiły.razy dziennie po l łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem (100 g pyłku rozmieszać z l szklanką miodu). np. zapalenie wsierdzia. Cala rodzina dotknięta wrzodami powinna pić gotowane drożdże. To porcja dla l osoby. czyli sprawą podstawową jest rozrzedzenie krwi. Ponadto wszyscy powinni zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Lewitanu. Circulosanu. a ostatnio cierpię na kamicę nerkową i zakażenie dróg moczowych. zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki i tę porcję wypijać codziennie. Zioła wymieszać. brat i tata mamy wrzody. ZAKRZEPICA Józef. Raz dziennie każda z osób powinna brać zastrzyki z Biostyminy. Przebyłem w tym czasie 2 zawały płuc i zakrzepy kończyn dolnych. lat 20. Miałem kilka zakrzepów naczyń obwodowych. Od pewnego czasu ja.

Na noc proponuję pić ciepłe mleko z dodatkiem szczypty tymianku. Potem 7 dni przerwy i ponownie zażywać naftę 14 dni. popijając ziołami. W szpitalach spędziłem ponad 2 lata. W codziennym odżywianiu powinno być dużo jogurtu. po ostudzeniu dodać dużo natki pietruszki lub koperku. Jestem chory na ziarnicę. łyżeczkę kminku z majerankiem. Konieczne są też soki z surowych warzyw: marchwi. Na początku można je rozcieńczać wodą. pić 2 razy dziennie po łyżeczce od herbaty. kapusty. a przy okazji zniszczono mi wątrobę. cynamonu. Ponadto radzę zażywać 2 razy dziennie Asmag po 2 tabletki oraz 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu. przez 14 dni.zmiany w moczu. dziennie. Kuracja powinna trwać 4 miesiące. lat 43. ZIARNICA Stanisław. sok z mniszka. pietruszki. 30 min. nie mówiąc o nerwach. selera. że kurację należy zacząć od wzmocnienia organizmu. l łyżki zmielonego siemienia lnianego. białego sera popijanego herbatką z aronii. sok z podbiału. żołądek. Konieczne jest wyleczenie zatok bocznych nosa. imbiru. krople nasercowe. Codzienne śniadanie powinno się składać z: 4 łyżek otrąb. jeżeli są przewlekle chore. Ponadto należy pić: Pectosol. Można także zażywać Debelizynę 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. Jest Pani dla mnie ostatnią deską ratunku. dyni i buraka. nerki. Zalać mieszankę gorącym mlekiem. Niezbędne jest zażywanie nafty destylowanej: 2 razy dziennie po 60 kropli. łyżeczką miodu oraz 2 ząbkami czosnku. Leczono mnie wszystkimi środkami łącznie ze sterydami. przed jedzeniem. Solaren. Sądzę. Wszystko razem zmieszać. wyciąg z głogu. sok z łopianu. sok z brzozy. . 2 łyżeczek zmielonych nasion wiesiołka + 3 łyżek płatków kukurydzianych. rozpoczynając od małej ilości 1 dochodząc do 2 szkl. Nerwosol po l flakonie. należy powtórzyć to samo leczenie nerek z 10-dniowymi przerwami przy przyjmowaniu każdego z leków. Choroba pozostała. Proponuję zmieszać 100 g pyłku kwiatowego ze szklanką miodu propolisowego i tę mieszankę zażywać 7-8 razy dziennie po łyżeczce od kawy.

parzyć 3 łyżki mieszanki na 3 szklanki wrzątku do termosu. lat 57. 355 . nie mogę chodzić.CHOROBY SERCA l UKŁADU KRĄŻENIA CHOROBA BÜURGERA Danuta. który mnie badał. Reumosan. Podobne działanie ma również czosnek i chrzan. Wskazany jest masaż stóp 30 min. jeszcze lepiej Boldaloinę. co oczyści kiszkę stolcową i dopiero potem zastosować jako leczenie lewatywkę z cebuli. potem na brzuch i następnie na prawy bok. pietruszka oraz kapusta. pić zimne na noc) oraz Aspargin 2 razy po 2 tabletki lub Asmag 3 razy po 2 tabletki. Urosan. seler. Nerwosanu. lat 60. Czyli najpierw lewatywa oczyszczająca. Nabiera się tę masę do gumowej gruszki. wypijane do 2 szklanek dziennie. bo to sprawia mi ból. wypijać w ciągu dnia. Po pewnym czasie żylaki zostaną wyleczone. przed lewatywą z cebuli dobrze jest zrobić wlewkę z mocnego rumianku. stałej obecności żylaków wewnętrznych oraz w ich stanach zapalnych tworzą się polipy. Najlepiej na lewym boku. której czub smaruje się oliwą lub parafiną i wprowadza do kiszki stolcowej. Sklerosan. Ważne jest ułożenie ciała. Wewnętrznie należy zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Raphacholinu. potem lecząca. Prostasan. Kurację wspomaga picie ziół przeciwmiażdżycowych: Cardiosan. Cholagoga Nr 3. Codziennie przez 2 miesiące należy zjadać 1/2 kg gotowanej cebuli. Ja po prostu postanowiłam zwrócić się do Pani z gorącą prośbą o pomoc. W tej sytuacji radzę stosować przez 5-6 dni codziennie minilewatywę z rozgotowanych na gęstą papkę 4-5 cebul przetartych przez sito i wystudzonych. Lekarz. Jeszcze skuteczniej działają soki z tych warzyw. stwierdził. że na głębokości 10 cm kiszki stolcowej jest mały polip i lekkie owrzodzenie i skierował mnie na operację do szpitala. jemioły i ruty oraz zażywać Agapurin 2 razy po l tabletce. Cierpię na żylaki odbytu. Zmieszać wszystkie zioła. Należy też zażywać 3 razy po 3 tabletki Lewitanu lub pić zagotowane drożdże (l łyżka na pół szklanki wody. U męża (lat 62) lekarz stwierdził chorobę Bürgera: lewy palec nogi siny. HEMOROIDY Janina. Najbardziej wskazana jest dynia. 2 opak. Przy dłuższej. Cebula ma bowiem właściwość rozpuszczania złogów w tętnicach. przyprawionej zgodnie z własnym smakiem. Jednorazowa porcja wynosi od 1/4 do 1/3 szklanki. zagotować. Gdyby się utrzymywały kłopoty ze stolcem. która reguluje stolec. aby zatrzymać jak najdłużej tę masę w odbytnicy (najlepiej całą noc). W jedzeniu uwzględnić dużo surówek. udo boli. 3 razy dziennie należy pić po łyżeczce zmieszanych wyciągów z kasztanowca.

Cirulosan l opak. skrzyp polny . która leczy odbytnicę. USG wykazało. bo i żołądek. Ponadto należy zażywać mieszankę: wyciąg z głogu + Kelli cardina + Nerwosol + Solaren + sok z mniszka + krople nasercowe po jednym flakonie. strączki fasoli . rutwica lekarska -100 g. lat 45. 2 łyżki płatków kukurydzianych lub owsianych. Najbardziej niepokoi mnie stan mojego serca. dziurawiec . Takie schorzenia leczę za pomocą kasztanowca. Od czasu do czasu odczuwam silne kołatanie. W zasięgu ręki powinna Pani mieć Propranolol 0. Lekarz stwierdził że grozi mi cukrzyca i że moje dolegliwości pochodzą od trzustki. że rozwija się choroba nadciśnieniowa. KOŁATANIE SERCA Anna. Do mięsa można używać marmolady usmażonej np.200 g. Proszę mnie poinformować.70 g. jarzębina . ziele hyzopu . Nie jest to może duży ból. Nerwosan 2 opak. Wszystkie płyny zmieszać i zażywać na wodzie 2 razy dziennie po l łyżeczce na wodzie. kozieradka .100 g. zarówno w tabletkach jak i w kroplach.. mleko lub cukier pół godziny przed jedzeniem przez 14 dni. kwiat kocanki . po których według zapewnień zielarza miałam czuć się źle przez 14 dni.100 g.70 g. Wskazane jest również zażywanie wyciągu z kasztanowca: 3 razy dziennie po 30 kropli oraz 2 razy dziennie po 30 kropli Rutisolu lub 2 razy po 3 tabletki Venescinu. 356 . nerki. tymianek rzymski . kłącze pięciornika . Krople zażywa się 3 razy dziennie po 30 kropli oraz Venescin 2 razy dziennie po 3 tabletki. tak jakby mi serce chciało wyskoczyć. ze śliwek z dodatkiem owocu jarzębiny. aby na pierwsze śniadanie jeść mieszankę: 4 łyżki otrąb pszennych. Zielarz stwierdził również. Zmieszać razem w misce.Wskazane jest. lat 68. Można dodatkowo popijać mieszankę ziół: Sklerosan 2 opak. Dokucza mi wiele chorób. koper . Przy kołataniu serca pomaga noszenie w lewej części stanika medalika z miedzi o średnicy 6 cm lub małej poduszki gorczycowej. że mam gęstą krew i należy ją rozrzedzić. to wówczas organizm wytwarza więcej czerwonych ciałek krwi. 2 łyżeczki zmielonego siemienia lnianego. Na rozrzedzenie krwi dodatnio wpływa nafta: 2 razy dziennie 60 kropli na wodę. Na jedną szklankę wody jedna łyżka ziół. zaparzać 2 łyżki mieszanki ziół na 2 szklanki wrzątku do termosu i popijać porcjami po jedzeniu. Pomagam sobie ziołami jak mogę. czy te zioła mogą mieć wpływ na podniesienie ciśnienia. Lekarz twierdzi. Jeżeli chory cierpi na rozedmę płuc. Otręby mają działanie lecznicze i leczą odbytnicę.50 g. Dostałam zioła. KŁOPOTY Z KRĄŻENIEM Barbara. potem 7 dni przerwy. Dawkowanie trzy razy dziennie po jednej szklance ziół. ale raczej uczucie wzdęcia. że trzustka jest bez zmian. Starą metodą leczenia było przystawianie pijawek.01.100 g.100 g. Cholagoga Nr 2 l opak. bo będą kłopoty z krążeniem (już teraz cierpną mi dłonie)..100 g. doprawione kminkiem lub majerankiem. Całość zalewa się gorącym mlekiem i zjada po wystygnięciu.150 g. woreczek żółciowy. Ale mnie trzustka często boli. Podaję spis ziół: brusznica .100 g.

Gdyby okazało się. choć wydaje mi się że jem mniej niż inni. wyciąg z głogu oraz mniszka. znamion kukurydzy. kłącza perzu. radzę zażywać po jedzeniu 2 razy dziennie po 2 tabletki Bioldaloiny lub Raphacholinu. Jeden dzień w tygodniu jeść warzywa i owoce.Po miesiącu. ciast. ziela skrzypu. dwóch powinna być wyraźna poprawa. Wieczorem: kromka razowego chleba. ziele bratka. pić tylko wodę. pić w 3 porcjach przed jedzeniem. Są to silne kłucia połączone z drętwieniem lewej ręki. Codziennie w ciągu dnia pić szklankę wody z octem jabłkowym lub cytryną i łyżeczką miodu. Konieczne jest schudnięcie i jednocześnie wzmocnienie organizmu. kasz i ryżu. Lekarz po EKG stwierdził „to tylko nerwica”. Lekarz stwierdził. NERWICA SERCA Janusz. strąków fasoli. Na śniadanie: 4 łyżki otrąb pszennych. Oprócz Validolu radzę pić na noc gotowane drożdże: l łyżkę stołową zagotować w 1/2 szklance wody. który często mnie boli. korzenia wilżyny. W wyżywieniu zdecydowanie ograniczyć mięso. ziela lubczyku. tłuszczów zwierzęcych. kminek i majeranek zmielone razem. ziela krwawnika. 2 łyżki tej mieszanki ziołowej zaparzyć w 2 szklankach wody. białego pieczywa.5 litra płynu dziennie. że przez pewien okres występują jeszcze wzdęcia. Codzienne pożywienie powinno być bez: cukru. krople nasercowe. 357 . 2 łyżki płatków owsianych. 2 łyżki płatków kukurydzianych zalać gorącym mlekiem. Łącznie z ziołami powinno być 1. Codziennie pić zioła: 100 g morszczynu oraz po 50 g: kory kruszyny. gotowane i pieczone. Należy dbać o codzienne wypróżnienie. W codziennym menu powinno być dużo surówek jarzynowych. że jest to związane z moją nadwagą. lat 34 Jestem okropnie gruba. KŁOPOTY Z SERCEM l NADWAGĄ Maryla. liścia szałwi. Pić zimne na noc. Mięso chude. Mam kłopoty z kręgosłupem. lat 43. Od kilu miesięcy odczuwam bóle w okolicy serca. Radził leż. z 2 łyżkami oleju. Wskazane są zioła wzmacniające pracę serca i poprawiające przemianę materii. korzenia mniszka. może być również kapusta kiszona. kazał mi zażywać Validol. abym się mniej denerwował. ograniczona ilość soli. Ograniczyć również cukier. Rozumiem. że lekarz wykluczył zakłócenia w pracy tarczycy. z wyjątkiem wieprzowiny. trochę czerstwego. Nerwica świadczy o braku witamin z grupy B. z masłem lub serem topionym oraz 2 ząbki czosnku. Ponadto radzę przygotować mieszankę: nerwosol. popić kefirem oraz ziołami. a nawet przez pewien czas całkowicie wyeliminować. Pić po jedzeniu 2 razy dziennie po łyżeczce od kawy na wodzie. a także serce. Po ostygnięciu dodać dużo natki pietruszki.

Nie unikać umiarkowanego wysiłku. Rano pić 3 łyżeczki octu jabłkowego zmieszanego z pół szklanki wody + 2 łyżeczki miodu. ziela krwawnika. Rutisolu. ziela skrzypu. aby zapobiec chorobie prostaty. l opakowanie Sklerosanu wymieszać. zaparzyć 2 łyżki tej mieszanki w 2 szklankach wrzącej wody i wypijać. Gdyby ta mieszanka ziołowa nie dawała pożądanych rezul358 . 2 opakowania Degrosanu. dodając po 50 g wymienionych ziół. ale ile kaw dziennie zniosą moje nerki i wątroba. lat 41. owocu kminku. że jeszcze żyję. Jeżeli ciśnienie jest normalne. Ponadto radzę zażywać w razie potrzeby 2 tabletki Convafort Forte wyciąg z konwalii. Bogu dziękuję. aby wzmocnić organizm. Przy wszystkich spadkach ciśnienia atmosferycznego chodzę jak śpiąca królewna. liścia poziomki. Należy wykluczyć palenie. Dieta jak przy schorzeniach miażdżycowych (wykluczona wieprzowina. Jeść skromnie. bo inaczej nie mogę pracować. jaki tryb życia prowadzić. Zioła zmieszać. Także 2 razy po l łyżeczce Prostapolu. wyciągu z kasztanowca. melisy. Piję jednak coraz więcej.Diacord. Przeżyłem zawał serca. l buteleczkę wyciągu 20 z głogu oraz l flakon kropli nasercowych. Najlepiej robić to pół godziny przed jedzeniem. że chce Pani również trochę schudnąć. WYSOKIE CIŚNIENIE Ewa. PO ZAWALE Włodzimierz. Wskazane są spacery. kwiatu głogu. rumianku. Jeżeli występuje nadciśnienie. pić następującą mieszankę ziołową: 100 g ziela jemioły oraz po 50 g: serdecznika. pić 2 razy dziennie po l łyżeczce na wodzie wyciąg z jemioły oraz wyciąg z kasztanowca razem zmieszane. Jak można je trochę obniżyć? Rozumiem. Wieczorem łyżeczka miodu na pół szklanki wody. wędliny i tłuszcze zwierzęce). A jednak stale towarzyszy mi strach przed następnym. Ponadto należy pić krople: l buteleczkę wyciągu z jemioły. Podobnie działa niemiecki preparat . Radzę więc pić zioła: morszczyn. ruty. stanowi to porcję dzienną. kłącza perzu. lat 48. który podnosi ciśnienie i dodaje energii. jemiołę. Wszystkie te płyny razem zmieszać i używać 2-3 razy dziennie po 50 kropli. złote krople i przy uczuciu osłabienia radzę zażywać 25 kropli. wody.NISKIE CIŚNIENIE Sabina. zaparzyć 3 łyżki tej mieszanki na 3 szkl. Jestem gruba i mam wysokie ciśnienie. Masaż Shiatsu poprawi samopoczucie i niskie ciśnienie. wypijać tę porcję w ciągu dnia. Zawsze miałam niskie ciśnienie. Ratuję się kawami. Jak się żywić. jak mogę. kory kasztanowca. ziele bratka. Radzę dzień zacząć od szczotkowania całego ciała (od obwodu do serca). Konieczne są codzienne stolce. lat 45. a zwłaszcza serce. Przy Pani kłopotach bardzo ważny jest codzienny stolec. W aptekach homeopatycznych są do kupienia tzw. aby utrzymać wagę. zwłaszcza jeśli masaż jest poprzedzony polaniem ciała zimną wodą.

tj. Występują one na udzie i łydce prawej nogi. Najlepsze są te zewnętrzne liście. Wagę skutecznie się traci wprowadzając raz w tygodniu dietę wyłącznie owocową i jako jedyny płyn . Pomocne jest również zażywanie 2 razy dziennie po pół łyżeczki pasty Fitoven. Należałoby jednak zacząć leczenie od prawidłowego wypróżniania.wodę mineralną. Proszę o podanie mi skutecznej metody leczenia żylaków kończyn dolnych. Wiek wskazuje. dodając do wypijanych ziół.tatów. lat 30. który dodatnio wpływa również na wątrobę. radzę pić dwa razy dziennie po 50 kropli wyciągu z nagietka (Tinctura Calendulae). Jeśli maść Arcalen nie przynosi poprawy. Lekarz zapisał mi Arcalen. Zimą dobrze jest nosić 2-3 pary cienkich rajstop. Stan zapalny łagodzą okłady z rozmaglowanych liści świeżej kapusty kładzione na noc na nogi. Dodatkowo należy zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Venescinu oraz 2 razy dziennie po 2 tabletki Rutinoscorbinu. łyżeczkę od herbaty. . które wyrzuca się przed gotowaniem. Radzę więc zażywać na noc l łyżeczkę Cholegranu. iż mogą się pojawić zaburzenia hormonalne. ŻYLAKI NA NOGACH Janina. Ten ostatni preparat radzę pić aż do zaniku miesiączki. które należy lekko owinąć flanelką. Obecnie są już bardzo mocno zarysowane i bolesne. Przy ostrych stanach zapalnych należy najpierw robić przez kilka dni okłady z rozgotowanej cebuli i dopiero potem przejść na okłady z kapusty. Gdyby tak było. Żylaki pojawiły się jako drobne podskórne żyłki 7 lat temu. radzę brać dodatkowo na noc l łyżeczkę Cholegranu zgodnie z recepturą na opakowaniu. proponuję stosować Aeskulin (maść z kasztanowca).

popijając następującymi ziołami: 2 opakowania Reumosanu. nie mogę też chodzić. Smaruję maściami rozgrzewającymi i owijam bandażem. należy na noc brać jedną łyżeczkę od kawy Cholegranu. zachowując kierunek od dołu do góry. owinąć ciepłą flanelką. co stanowi porcję dzienną. Przy takich schorzeniach zalecam zażywanie dwa razy dziennie jednej łyżeczki Reumogranu.SCHORZENIA GOŚĆCOWO-KOŚĆCOWO-REUMATYCZNE BOLĄ MNIE STAWY Irena. stawów biodrowych. Radzę stosować na bolące stawy na noc okłady z rozgniecionych liści świeżej kapusty. Kontynuować smarowanie maściami rozgrzewającymi. lat 65. że jestem najlepszą pogodynką. Cholagogi Nr 2 oraz po 50 g kory wierzby. liścia brzozy. zesztywnienie kolan i palców u nóg. Wszystkie te zabiegi z całą 361 . Czy istnieją jakieś inne sposoby. które przyspieszyłyby leczenie? Jestem emerytką i muszę sobie dorabiać jako krawcowa. po czym owinąć flanelką dla zachowania ciepła. Mieszankę zaparzać: 3 łyżki na 3 szklanki wody. oba preparaty należy popijać ciepłym płynem. l Urosanu. Sąsiadka natomiast namówiła mnie na masaże i trochę zaczynam chodzić. Chcę tu dodać. dwa razy dziennie po pół łyżeczki Fitolizyny. kapusty. Lekarze stwierdzili zmiany w części lędźwiowej kręgosłupa i zalecili mi środki. że popijanie soku z surowej kapusty leczy zwyrodnienia stawów. po których boli mnie wątroba. Zażywać Cale granulati 2 łyżki raz dziennie oraz witaminę A + D3. lat 52. Od trzech miesięcy cierpię na silne bóle kręgosłupa. Korzystne jest również zażywanie raz dziennie dwóch łyżeczek Calcium Gluconicum oraz raz dziennie po trzy kapsułki witaminy A+D3. Na bolące kolana należy robić na noc okłady z rozmaglowanych liści kapusty. Do odżywiania wprowadzić surówki z selera. Zioła i okłady stosować cierpliwie przez 6-8 miesięcy. BÓLE KRĘGOSŁUPA Stanisława. 4 kapsułki raz dziennie przez rok. Bóle kręgosłupa zmniejsza szczotkowanie ruchem kulistym (10 razy). Szczotkowanie pomaga również na bóle stawów biodrowych. Coraz częściej na zmianę pogody bolą mnie stawy rąk i nóg. Nie mogę pracować. 2 razy dziennie zażywać po 1/2 łyżeczki Fitolizyny. W domu śmieją się ze mnie. pietruszki. ale pomaga to na krótko. a następnie smarowanie maścią żywokostową. Jeżeli są zaparcia.

W miarę poprawy stanu wskazane są spacery. Są one opuchnięte. Lewitan 2 razy po 3 tabletki.pewnością pomogą na zwyrodnienia kostne. ale muszę uprzedzić. polewać całe ciało i do łóżka. a także zrobić badanie moczu. wywar wlać do wanny oraz dodać 1/2 kg drożdży. Ból stawów zmniejszą okłady na noc z rozmaglowanych liści kapusty. aż podwyższony OB i poziom ASO wrócą do normy i stawy przestaną boleć. GOŚCIEC POSTĘPUJĄCY Andrzej. Dwa razy leżałem w szpitalu. Zioła zmieszać. że można wyleczyć się cebulą. powinien je nosić przez całą dobę. wrzątku. Reumosanu. 362 . selera do 2 szklanek dziennie. Z roku na rok jest coraz gorzej. Nerwosanu. Mięśnie wzmacniają kąpiele w kwiecie siana oraz drożdżach. lat 24. W takich przypadkach radzę zażywać 2 razy dziennie po l łyżeczce Reumogranu. Polowe życia choruję na gościec postępujący. proponuję masować obie stopy i kręgosłup tak. Poszatkowaną główkę kapusty gotować w kilku litrach wody 5-10 minut. że czas leczenia będzie długi. Czas trwania kąpieli 20 minut. Pomocne na stawy są okłady z rozgniecionych liści kapusty (owinąć flanelką). trudno mu chodzić. Ponadto zażywać wapno (Calcium Gluconicum) lub l łyżeczkę wapna ze zmielonych skorupek wiejskich jaj. Czytałem. Kłopoty kuracji będą wynagrodzone powrotem do zdrowia. jak jest to pokazane w następnej części książki. wypić w ciągu dnia. Przy podwyższonym poziomie ASO można podawać co 4-6 tygodni l raz domięśniowo 2400000 Debeciliny po uprzednio wykonanej próbie uczuleniowej. Cholagogi Nr 2. miodu). 3 kapsułki witaminy A+D3. jestem pod stałą opieką poradni reumatologicznej i wszystko to na nic się nie zdaje. Dodatkowo. lat 30. Mój 10-letni syn cierpi na bóle stawów. źle się czuje. do tego dodać 50 g kory wierzby. l tabletkę dziennie Falvitu. kapusty. nim ustąpią wszystkie bóle. Sprawdzić badaniem krwi OB i odczyn ASO. Asparginę 2 razy po 2 tabletki. zaparzać 3 łyżki na 3 szkl. Jeżeli syn pozostaje w domu. kilka razy byłem w sanatorium. Taki zastrzyk robi się kilka razy co 4-6 tygodni. a także Gastrogran 2 razy dziennie po l łyżeczce. W takich okresach występuje u niego temperatura. poziom mocznika i kreatyniny. bo około 2 lat. Radzę pić zioła: 2 opak. tyleż samo liści brzozy. Kurację wspomaga jedzenie 3-4 gotowanych cebul dziennie oraz picie soków z marchwi. Półkąpiel robić l raz w tygodniu. DZIECIĘCE BÓLE STAWÓW Danuta. może trochę gimnastyki. sprawdzić sprawność nerek. aby leczenie było bardziej efektywne. 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki Fitolizyny. Wskazane byłoby ssanie 3-4 razy dziennie po łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku na l szkl.

sera. 2 opak. To bardzo trudna i złożona dolegliwość. Wszystkie te dolegliwości w okresie klimakterium są zaostrzone. wypijać na czczo l łyżkę 20-proc. Od leków mam chory żołądek i trzustkę. zwłaszcza partii kręgosłupa od dołu do góry. zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki wrzącej wody i tę porcję wypijać w ciągu dnia. Bardzo często leżę obłożnie chora. Leczenie dobrze byłoby zacząć od oczyszczenia przewodu pokarmowego. Nerwosanu. poddaje się wielu badaniom. gorącej wody. tyleż samo kwiatu kocanki oraz ziela jaskółczego i liści brzozy. stale łykając antybiotyki. że kuracja będzie długotrwała. ale najlepsze byłyby tu zmielone skorupki wiejskich jaj z cukrem. mama choruje na gościec. dodając l kroplę Dentoseptu 2 razy dziennie po 20 min. Zioła zmieszać. l łyżeczkę takiego wapna należy zażywać raz dziennie. Cholagoga Nr 3. Druga noga zwyrodnienie stawu kolanowego. Dopiero po tym oczyszczeniu zacząć brać zioła. selera. Zalecam szczotkowanie ciała 2 razy dziennie. dobrze jest również smarować bolące miejsca maścią z jadem pszczół (Apizartron). lecz ani lekarze. lat 19. Degrosan. kręgosłup. Leczenie będzie trwało długo. Reumosanu. tiosiarczanu sodu rozpuszczonego w pół szkl. stosować dietę ryżową przez tydzień. kwiatu kocanki. aby była to porcja na cały dzień. a także szczotkowaniu powinien poprawić się sen. po czym smarowanie maścią żywokostową. dla wygody w termosie. ani badania nie mogą jej pomóc. Ponadto radzę szczotkowanie stawów biodrowych i również smarowanie maścią żywokostową. Odkąd sięgam pamięcią. Chodzi do różnych lekarzy. a nawet trzy lata. do 3 posiłków w tygodniu). Pozostałość wypluć. Również raz dziennie 3 tabletki witaminy A+D3. Urosanu z dodatkiem 50 g kory wierzby. a także soków ze świeżej kapusty. Na stany depresyjne trzeba brać na noc po l łyżeczce Nervogranu. pietruszki. Jest to jedna z odmian chorób reumatycznych. Pomocne jest wapno. dwa. Reumosanu. Do tych ziół dodać po 50 g liścia brzozy. Po tych preparatach ziołowych. PRZEWLEKŁE ZAPALENIE KOŚCI Stanisława. Zmieszać je razem i zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki wody. kory wierzby. Na wszystkie chore stawy radzę robić na noc okłady z rozgniecionych liści kapusty. 1opak. 363 . Choruję od 13 roku życia na przewlekle zapalenie kości z czynną okresowo przetoką ropną. Pod krótszą nogę podbić w bucie dodatkowe obcasy. jaskółczego ziela. Należy zażywać przez cały czas zioła: Nerwosan. 3 kapsułki witaminy A+D3. jakbym miała wrzody. Radzę też ssać 1/2 łyżki oleju słonecznikowego. noga krótsza o 6 cm. szyszek chmielu. Proponowałabym uwzględnić w jadłospisie dużo zsiadłego mleka. 2 opak. usta wypłukać. Choroba nasila się częściej. Do tego silna nerwica depresyjno-lękowa z bezsennością. Kuracja olejem powinna trwać 16 miesięcy. Cardiosan. Kolano operacyjnie usztywnione. także kąpiel w drożdżach oraz zmiksowanych rozgotowanych liściach kapusty. liścia melisy. Chorą nogę okładać liśćmi rozmaglowanej kapusty. Należy brać 2 razy dziennie po pół łyżeczki Fitovenu i popijać następującymi ziołami: l opak. Uprzedzam. bolą biodra. Ponadto zalecam: 3 łyżeczki Calcium Granulatum i Klimaktogran 3 razy dziennie po l łyżeczce.MAMA CHORUJE NA GOŚCIEC Dorota. bo przy tym „objawiają się” węzły chłonne i występuje wysoka temperatura. Pomocne jest picie zagotowanych drożdży. a zwłaszcza wieprzowiny. Ważne jest również znaczne ograniczenie spożycia mięsa (np. lat 50. Czuję się.

już bez witamin. który żył tylko 12 dni. przeżywam koszmar. Przez cały okres ciąży należy brać wapno Calcium Gluconicum . rozmaglowanej kapusty. Przez pół roku radzę popijać dwa razy dziennie po łyżeczce od herbaty wyciąg z nagietka. W mojej rodzinie ani też w rodzinie mojego męża nie wystąpił wcześniej przypadek takiej choroby. co wzmocni organizm płodu i matki i zapobiegnie chorobom. również 2 razy dziennie zażywać po 3 kapsułki witaminy A+E. że pierwszy mój syn urodził się i jest dzięki Bogu zdrowy. bez ceratki. Po parówce okład ze świeżej kapusty na podbrzusze + suche opakowanie i do łóżka. Nadmieniam. siedzieć nad parą 20 minut.geny. Garść słomy owsianej lub skrzypu gotować 20 minut. Diagnoza lekarska brzmiała „rybia łuska”. to jest od pierwszej miesiączki. gdyby Państwo obydwoje w momencie poczęcia byli w dobrym stanie fizycznym i psychicznym. Robić codziennie przez dwa miesiące na noc okłady na podbrzusze ze świeżej. Dostarcza on wielu enzymów i witamin. że to przejdzie po urodzeniu dziecka. Nie mam siły dłużej cierpieć. wody i gotować przez 20 minut. Przyczyna . Ponadto w trakcie okresów pić skrzyp przygotowany następująco: 2 łyżki ziela zalać 2 szkl. czyli Tinctura Calendulae. lat 19. Dobrze działają okłady z kapusty na dół brzucha oraz wątrobę. Nasiadówki powtarzać przez 7-8 dni codziennie. Nasiadówki przed spaniem nad wywarem ze słomy owsianej lub skrzypu. Od 5 lat. ciepło owinąć. I jeszcze jedno: moje okresy są bardzo nieregularne. CHCĘ URODZIĆ ZDROWE DZIECKO Iwona. Dopełnić do 2 szkl. W czasie okresu dosłownie gryzę palce z bólu. Pół roku temu urodziłam drugiego syna. wstawić w garnku dopasowanym do miski sedesu. Wskazane jest zażywanie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym przez całą ciążę. 365 . jeść dużo owoców i jarzyn. Radzę zażywać wyciąg z nagietka (Tinctura Calendulae) 2 razy dziennie po łyżeczce od herbaty przez kilka miesięcy. Byłoby dobrze. okryć się prześcieradłem i kocem. lat 25. W tym okresie należy spać w miarę potrzeby. którzy stwierdzili że nic nie mogą mi w tej kwestii poradzić.2 łyżeczki. Lekarz pociesza mnie. odpoczywać. dbać o codzienny stolec. Rozmawiałam z wieloma lekarzami.SCHORZENIA KOBIECE BOLESNE MIESIĄCZKI Jolka. i wypić tę porcję w ciągu dnia.

40. To stary sposób. Wypić w ciągu dnia. jeżeli nie używa Pani spiralki. W ostudzonej mazi cebulowej moczyć tampon. Jestem przerażona. Cebula musi być świeżo gotowana każdego dnia. Po miesiącu zabiegów ponownie zrobić mammografię. Czy jest sposób bardziej skuteczny? Wstydzę się iść do lekarza.5 roku temu urodziłam dziecko. 49. 39 (który opisuję w następnej części książki). Zmieszać wszystkie razem i zaparzać 3 łyżki mieszanki na 3 szkl. na jego czubek dać odrobinę maści propolisowej. 17. Nerwosan. 43. że to jest rak i wytną mi pierś. zmieniam bieliznę osobistą i wstyd mi się przyznać. wody. ale w piersiach mam ciągle resztki mleka. Po kilku dniach powinna Pani pozbyć się upartego grzyba. Prowadzę czysto dom. lat 26. Mammografia wykazała guzy na lewej piersi. Cholagoga Nr 2. Proponuję robić na noc na piersi okłady z rozgniecionych liści świeżej kapusty. JAK STRACIĆ MLEKO? Anna. która ma działanie przeczyszczające i jeden dzień pozostawać bez jedzenia. Tamponów można używać wówczas.16. Przy mastopatii mogę zaproponować kurację. Radzę przebadać się u onkologa. 366 . Na wieczór zażywać l łyżkę gorzkiej soli (w aptekach). Zaczęłam moczyć dolną partię dala w rumianku co odrobinę łagodzi bóle. która nie wymaga interwencji chirurgicznej. Są to dosłownie kropelki. Jednocześnie zażywać wyciąg z nagietka 2 razy dziennie po łyżeczce. Proponuję kupić gotowe tampony OB. ale ciągle skuteczny. mam grzybicę pochwy. Pić następujące zioła: Urosan. zakładać tampon dopochwowo na noc.19. Co robić? Mam dwoje dzieci. ale nie chcą zniknąć. Reumosan. Na utratę mleka stosuje się następujący sposób: podwiązuje się wysoko piersi dwiema ściereczkami lnianymi lub dwiema pieluszkami ułożonymi na krzyż. 15. Przestałam karmić. 22.starać się nie denerwować. gdy dziecko miało 6 miesięcy. po czym dla ciepła owinąć flanelką (bez folii). Fitolizynę 3 razy dziennie po pół łyżeczki. 18. lat 47. GUZY NA PIERSI Irena. Bardzo pomocny jest codzienny masaż stref refleksyjnych na stopach: 21. myję się codziennie. Miód przygotowuje się łącząc 100 g pyłku kwiatowego ze szklanką miodu propolisowego. 2. 23. lat 25. rozgotować cebulę do miękkości. Zażywa się 3-4 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. 24. GRZYBICA POCHWY Hanka.

na sam czubek nałożyć odrobinę maści propolisowej. 22. po czym owinąć ciepło. Radzę pić skrzyp: 2 łyżki na 2 szklanki wody. 38. Jeśli nie. Codziennie masować 30 minut obie stopy (opis masażu w następnej części). 2 łyżki tych ziół zalewa się 2 szklankami wody i gotuje przez 20 minut. 15. w związku z tym przyjmowała różne leki hormonalne. 24. lat 37. Stosować akupresurę stóp. nr receptorów: 21. Okresy te stały się dla mnie i dla niej koszmarem. W wyniku badania ultrasonograficznego stwierdzono w lewym jajniku torbiel o średnicy 28 mm.39. że ten stan nie ma wpływu na tak obfite krwawienie. że między jednym a drugim okresem wszystkie dolegliwości ustąpią. tj. choroba postępuje dalej. Lekarze stwierdzili zaburzenia hormonalne. Co drugi dzień należy dopochwowo na noc zakładać tampon zmoczony w rozgotowanej na gęsto cebuli. że chociaż od 10 lat jestem pod stałą kontrolą lekarską. Dwa razy dziennie zażywać po 50 kropli wyciągu z nagietka (Tinctura Calendulae). które kładzie się bez ceratki na podbrzusze na noc i dla utrzymania ciepłoty okrywa flanelką. 39. Od 10 lat cierpię na choroby kobiece. Radzę zażywać 2 razy dziennie po 50 kropli Calenduli D2.41. Kuracja ta powinna zahamować krwawienie. która na każdy dzień musi być świeżo gotowana. to przedłużyć kurację o następny miesiąc. Po okresie spada jej hemoglobina do 60 procent. 49. a nawet poniżej. 38. Radziłabym też robić na noc okłady na krocze i podbrzusze z rozgniecionych liści świeżej kapusty. Tampon lekko odcisnąć. obecnie USG wykazuje powiększenie macicy o charakterze mięśniakowatym. środek ten kupuje się bez recepty w aptekach homeopatycznych. W trakcie miesiączki i przy każdym krwawieniu zalecam popijanie wywaru ze skrzypu. a ja już boję się. Czyli wszystko wskazuje na to. który stwierdził. bez ceratki. żeby nie skończyło się to czymś gorszym. że to zmiany hormonalne. 19. po l łyżeczce od herbaty. Co lekarze na to? Otóż początkowo twierdzili. KRWOTOCZNE MIESIĄCZKI Stanisława.50. aby temu zapobiec. Leczenie okazało się mało skuteczne.40. Popija się 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki.KRWAWIĘ BEZ PRZERWY Danuta. 40. Od pierwszej miesiączki córka była leczona. 367 . Proszę mi poradzić co robić. Sądzę. Nie należy masować stóp w czasie krwawienia z dróg rodnych (opis masażu w następnej części). problem mój polega na tym. 23. dopełnić gotowaną wodą do dwóch szklanek i pić codziennie w trakcie trwania miesiączki. Trzy razy miała krwotok. Skuteczny jest również masaż stref refleksyjnych na obu stopach: 36. Można go również przygotować samemu: kwiaty nagietka lekarskiego zalewa się spirytusem na 2-3 palce powyżej warstwy kwiatów i trzyma w ciemnym miejscu przez 2 tygodnie. że bez leków krwawię bez przerwy. 50. gotować przez 20 minut. lat 38. W dolegliwościach tych pomagają również okłady z rozgniecionych liści kapusty. Radzę także zażywać Sylimarol 2 razy po jednej tabletce oraz Hemofer 2 razy po dwie tabletki. 18. Natychmiast po otrzymaniu tego wyniku córka poszła do lekarza. Moja córka od 13. roku życia cierpi na krwotoczne miesiączki. Najlepiej kupić gotowy w aptece i zamoczyć w cebuli.

o którym Pani pisze. Mam zioła rdestu ostrogorzkiego. i wypija w ciągu dnia. Uważam za niezbędne również picie soku z pokrzywy. lat 47. iż odkleiło mi się łożysko. Dziecko żyło 3 godziny. o czwartej rano silny „atak ciepła” wyrywa mnie całkowicie ze snu. aby pić skrzyp w czasie miesiączki: 2 łyżki ziela gotuje się w 2 szklankach wody przez 20 min. Dla wzmocnienia działania można na tym wywarze zaparzać rdest ostrogorzki i krwawnik. lat 53. że guz. to mięśniak. Ostatnio stosowałam: skrzyp. Obecnie nie krwawię. Niezbędna jest akupresura stóp: punkty macicy i jajników znajdują się po obu stronach pięt. robię się czerwona i jest mi okropnie gorąco. które działają krwiotwórczo i uzupełniają ubytek krwi. Sądzę. ale bardzo obfite od najmłodszych lat do tej pory. Mam wielkie trudności z donoszeniem ciąży. Mam regularne miesiączki. STRACIŁAM DZIECKO Aniela. po łyżce każdego z tych ziół. Chciałabym przy następnej ciąży dopomóc sobie. Powinni Państwo oboje być w dobrej formie w momencie poczęcia. Ponadto należy dbać o właściwe wypróżnianie i prawidłowe oddawanie moczu. Po zajściu w ciążę radzę brać wapno i pyłek kwiatowy z miodem propolisowym 368 . Według informacji lekarza na macicy mam guz wielkości śliwki. a także jedzenie dużych ilości natki pietruszki i koperku. lat 32. Straciłam moje dziecko w 26 tygodniu ciąży choć byłam od 6 tygodnia pod opieką lekarza. zażywać dodatkowo Stilbestrol lub Dienoestradiol po l mg w środy i soboty po l tabl. W okresie przekwitania zaczęłam cierpieć na częste ataki duszności. W nocy budzą mnie dolegliwości. PRZEKWITANIE Alina. zażywać również 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu. że w obrębie narządów rodnych są jakieś stany zapalne. Proponuję. Co godzinę pojawia się męczący „wybuch”. gdyż możliwe. naturalnie nie masuje się ich w czasie miesiączki. Mieszanka ta ma właściwości przeciwkrwotoczne. jasnotę i nagietek. krwawnik. np. Na te dolegliwości pomocne jest zażywanie 2 razy dziennie po l łyżeczce Klimatogranu i Nerwogranu.MIĘŚNIAK NA MACICY Helena. po jedzeniu 3 razy dziennie. Jeśli dolegliwości nie miną w ciągu 2-3 miesięcy. Na dół brzucha radzę na noc kłaść okłady z rozgniecionych liści kapusty. Dotychczas nie byłam poddana leczeniu ani zabiegowi. powodujący obfite miesiączki. Już obecnie powinna Pani brać 2 razy dziennie po l łyżeczce wyciągu z nagietka. W szpitalu dostałam silnego krwotoku i po operacji cięcia cesarskiego wynikło. Do odżywiania powinno się wprowadzić dużo surówek.

dlatego też radziłabym ssać 2 razy dziennie olej słonecznikowy: 1/2 łyżki przez 20 min. Cholagogi Nr 2. Cardiosanu. potem przerwa aż do następnego miesiąca. lat 26. Wierzę mocno. Należy stosować na noc okłady z rozgniecionych liści kapusty na piersi i dół brzucha. usta wypłukać. 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu oraz Aspargin 2 razy dziennie po 2 tabletki.! opak. Mieszanki przygotowanej w równych proporcjach bierze się tyle. aby popijać również dwa razy dziennie naftę. Mama zaczęła chorować od czasu. Boli ją głowa w czole i ciągle ma zatkany nos. Reumogran i Nerwogran. duszności i częste ataki dreszczy przechodzących w drgawki. Takie przykre objawy związane są z przekwitaniem. 19. jakby to był chroniczny katar. po czym owijać flanelką. 24. 18. Ważne jest również poprawienie trawienia i przemiany materii.5-6 razy dziennie po łyżeczce od kawy (100 g pyłku na l szkl. Bez kropli do nosa nie może oddychać. Omdlenia. Wtedy to pojawiło się nadciśnienie tętnicze (180-220 mmHg) i przy tym silne bóle głowy. Jeżeli Pani jest tęga. Kuracja olejem powinna trwać 16 miesięcy. Degrosanu z dodatkiem 50 g morszczynu i 50 g bratka. miodu). że zatkany nos wynika z chorych zatok.. Sądzę. w czasie którego wszystkie słabsze organy 369 . wodę pół godziny przed jedzeniem przez 10 dni w miesiącu. Łyżeczkę każdego z tych ziół należy brać 2 razy dziennie po jedzeniu. że Pani doktor może mi pomóc. Byłabym za tym. lat 46. TRUDNY OKRES PRZEKWITANIA Ilona. Wnętrze nosa można smarować maścią propolisową i zakrapiać 3 krople witaminy E. 22. Kiedy to następowało. l opak. Pomocne byłoby popijanie soków warzywnych oraz masaże ciała. Pracę jajników poprawia popijanie po l łyżeczce od herbaty 2 razy dziennie Tinctury Calendulae (wyciąg z nagietka) oraz zmielonego kwiatu jasnoty białej i koniczyny białej. Byłoby jeszcze lepiej. Mam za sobą 4 operacje i na tym nie koniec. Radzę pić zioła: Klimaktogran. gdyby pyłek kwiatowy z miodem mogli Państwo brać obydwoje przez miesiąc przed planowanym poczęciem. ze względu na brak szczegółowych danych. radzę popijać mieszanką ziołową: 2 opak. która poprawi pracę węzłów limfatycznych i gruczołów: 60 kropli na mleko. Masować 30 minut dziennie punkty na stopach 21. Przed miesiączką zażywać 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki Fitolizyny. pojawiało się wysokie ciśnienie. Mam stale powtarzające się cysty . 43 i węzły limfatyczne na obu stopach (opis w następnej części).torbiele na piersiach. To schorzenie trapi mnie już 21 lat. 3 łyżki tej mieszanki zaparzyć w 3 szklankach wrzątku i popijać przez cały dzień. Nic więcej nie mogę polecić. cukier lub. co na końcu noża i popija ciepłym płynem. kiedy weszła w okres przekwitania. pozostałość wypluć. TORBIELE NA PIERSIACH Grażyna.

wyciąg z kory kasztanowca 2 fl.. ZIOŁA NA MIĘŚNIAKI Ewa.co sugerują lekarze. Rutisol 2 fl. Ubieram się ciepło. a także zażywać 2 razy dziennie po łyżeczce od herbaty wyciągu z nagietka (Tinctura Calendulae). Może pomogłyby zioła. zażywać 2 razy dziennie po l łyżeczce... 100 g nagietka. Doraźnie może pomóc woskowanie. czy konieczna jest operacja . Nerwosol 2 fl. ZAPALENIE JAJNIKÓW Elżbieta. Krople zmieszać do l butelki i używać 3 razy po 50 kropli na wodzie. NOGACH. Ponadto proponuję kłaść na noc na podbrzusze okłady ze świeżej kapusty. Proponuję stosować nasiadówki nad parą. Włoski są objawem zmian hormonalnych. Wstydzę się chodzić z odkrytymi nogami rękami. Później się z tego wychodzi i kobieta jest często sprawniejsza niż była. popić ciepłą wodą. brzuchu. Wyciąg z jemioły 2 fl. Od czasu do czasu bolą mnie jajniki. Zna370 .zaczynają szwankować. lat 31. o którym napiszę. Stwierdzono u niej 3 lata temu na macicy cystę wielkości cytryny. Przy zaparciach stolca zażywać na noc l łyżeczkę Cholegranu oraz rano lub na noc 4 łyżki otrąb do zupy lub z gorącym mlekiem. lat 17. Problem. Także pomocna tu będzie akupresura stóp (opis w następnej części). Zioła zemleć z cukrem. WŁOSKI NA RĘKACH. Moja mama ma 41 lat. Funkcjonowanie jajników poprawia zażywanie mieszanki ziół: 50 g jasnoty białej.plecach. Garnek wstawić do sedesu i siedzieć nad nim 20 minut. gotować 10 min. Sądzę. Obecnie jest jak pomarańcza. TWARZY Aśka. Można również stosować na podbrzusze okłady z kapusty. a na rękach i nogach są znacznie większe. 50 g koniczyny białej. nawet piersiach mam dużo małych włosków. jak się ich pozbyć. napiszcie. Chciałabym zapytać. przygotowane następująco: kilka łyżek skrzypu lub słomy owsianej lub siana z dodatkiem Septosanu oraz mięty zalać 3 litrami wrzątku. Na twarzy . czy to jest cysta czy mięśniak (nawet po badaniach USG). jest dość pilny. które wykonuje się w gabinecie kosmetycznym. że pomocne byłoby popijanie Calenduli D2 lub dużo tańszej Tinctury Calendulae (wyciąg z nagietka) produkowanej przez Herbapol. ale lekarze nie są pewni. Proszę. Dawkowanie jest następujące: dwa razy dziennie po 50 kropli. więc nie wiem dlaczego.

kwiat kasztanowca. do których napar przygotowuje się z Septosanu i mięty. Powinnam chyba dodać. Przy tym schorzeniu stosuję dla swoich pacjentów wymieniony zestaw ziół. ziele tasznika. Kurację przyspiesza masaż stref refleksyjnych na stopach: 22. 40. 16. . korę kaliny koralowej. 50. Klimuszki. 24. że moja mama jest bardzo delikatna i źle zniosłaby pobyt w szpitalu. 39 (opis w następnej części). ziele rdestu ostrogorzkiego. 17. 15. Cz. 19. ziele skrzypu polnego. 49. Skuteczność kuracji zwiększają 15-20-minutowe nasiadówki. liść borówki czernicy. I tak radzę kłaść na dół brzucha okłady z rozgniecionych liści ze świeżej kapusty. 18. 23. Na mięśniaki: kłącze pięciornika.lazłam receptury ziołowe o. najlepiej na całą noc. 38. ale dodatkowo wzbogacam go innymi zabiegami. ziele jemioły. liść brzozy.

że byłoby najlepiej rozpocząć kurację od wzmocnienia dziecka przez zażywanie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku na l szklankę miodu propolisowego) 3-4 razy dziennie po łyżeczce od kawy. u mnie zaś szukają Państwo naturalistycznych metod leczenia. a gdy postępuje i trzyma się czegoś. nie mogę nic robić. co prowadzi do zaburzeń ruchowych. lat 58. co się mówi. lat 53. że dziecko pozostaje pod opieką pediatry. Bardzo mnie to męczy. Rozumie wszystko. Jesteśmy z żoną młodym małżeństwem. bo mi się ciągle rusza głowa. W leczeniu pomocne jest zażywanie 3 łyżeczek dziennie zmielonych nasion wiesiołka. Cavintonu oraz picie 2 razy dziennie po l łyżeczce Boragoglandyny. raptem chwieje się i przewraca. ale rozwój umysłowy ma opóźniony. że córka będzie normalnie chodzić. natomiast gdy się przewróci. Dodatkowo dobrze jest zażywać l tabletkę dziennie Nacomu lub Parcopanu oraz Aspargin 2 razy po 2 tabl. Kuracje wspomaga picie ziół przeciwmiażdżycowych. 373 . lat 30. Byłam 3 razy w szpitalu. Stan ten zależny jest od zmian miażdżycowych w tętnicach mózgowych. Choruję na kręcz karku i ruchy mimowolne. Od 6 lat odczuwam częste i dotkliwe bóle głowy oraz oczu. że lepiej jest zapobiegać miażdżycy niż leczyć skutki. Citrus limon Burm. brałam leki. dostawałam środki przeciwbólowe i na tym się kuracja kończyła. co zmniejsza drgania powodujące zmęczenie mięśni. Moja 2-lelnia córka nie może sama chodzić. 2 razy po 2 tabl. mimowolnych. CHCĘ POMÓC DZIECKU Stanisław. Badania lekarskie stwierdzają. Choroba nasila się. Sądzę. które nie mają ubocznych. chcielibyśmy naszemu dziecku udzielić najdalej idącej pomocy w jej.. chorobie. Ta choroba świadczy. Rozumiem. płacz ma doniosły. DOTKLIWE BÓLE GŁOWY Alina. moczopędnych i żółciopędnych (gotowe mieszanki w aptekach). ale sytuacja wcale się nie poprawia. Pomocne jest również picie kleiku z siemienia lnianego. negatywnych skutków i mogą być stosowane z innymi lekami.SCHORZENIA NEUROLOGICZNE CIĄGLE Ml SIĘ RUSZA GŁOWA Zofia. ale słów nie wymawia.

DRGANIE POWIEKI Dorota. Codzienny posiłek powinien zawierać dużo jarzyn gotowanych i surowych oraz owoców. wszystko pamiętał. Synek około 5. Trwało to kilkanaście sekund. lat 28. Leków żadnych nie otrzymałam. co pozwoli oczyścić głowę ze stanów zapalnych. Pozostały napar wypić. gdyby mogła Pani przez 2-3 miesiące całkowicie zrezygnować z mięsa i wywarów mięsnych. gdyż lewe oko mam już trochę skośne. zimne wypić na noc. Przez pewien okres chodził z guzem na czole. zwłaszcza na miejsce. Jestem osobą nerwową i wrażliwą. powoduje takie objawy. 374 . z której zrobić kompres na oczy i trzymać go przez całą noc mocując opaską na oczach. codziennie przez 2 miesiące. „Domowego przedszkola” nagle mojemu synkowi wykrzywiły się usta w lewą stronę i zaczął dzwonić ząbkami. na noc.a badanie komputerowe mózgu wykazało zanik kory w obrębie płatów czołowych oraz nieznaczne poszerzenie komór bocznych. Sądzę. który przygotowuje się zaparzając przez 5 minut pół łyżeczki ziela w 1/3 szklanki wrzącej wody. że choroba dziecka może mieć związek z doznanymi uderzeniami i krwiak. Circulosanu. czyli kuracji musi towarzyszyć właściwa dieta obniżająca poziom cholesterolu. Kuracja olejem powinna trwać ponad rok. co stanowi porcję dzienną. Byłoby najlepiej. który się jeszcze nie wessał. Wszystkie składniki wymieszać i parzyć 3 łyżki na 3 szklanki wrzątku. Od dłuższego czasu drga mi powieka lewego oka. W kuracji ważną funkcję pełni picie ziół. Do odcedzonego i chłodnego naparu dodać miód w ilości ziarnka grochu. Cholagogi Nr 3. Synek był przytomny. Leczenie w tym przypadku musi mieć charakter kompleksowy. Przygotować należy następującą mieszankę: po jednym opakowaniu Sklerosanu. Należy zażywać Aspargin 3 razy dziennie po 2 tabletki oraz pić gotowane drożdże: l łyżkę zagotować w pół szklanki wody. Jest to przejściowe. Nerwosanu. rano w czasie oglądania. wszędobylskim. kory kasztanowca i ziela ruty. Zamoczyć gazę. ciągle się tam uderzał. Drganie powieki ma charakter nerwicowy i świadczy też o braku magnezu. lat 24. pozostałość wypluć. choć czuję się coraz gorzej. Wskazane byłoby ssanie oleju słonecznikowego: pół łyżki 3 razy dziennie ssać przez 15 minut. Dla poprawienia wzroku należy przykładać napar ze świetlika. Na początku września. Radzę więc ograniczyć spożywanie mięsa do dwóch posiłków w tygodniu. które było potłuczone. cielęciny i wołowiny. Reumosanu oraz po 50 g jemioły. Cardiosanu. Martwi mnie to. Wskazane byłyby okłady z rozgniecionych liści kapusty na głowę. KRZYŻ PO URAZIE Anna. ale po pewnym czasie znów powraca. co poprawi regularność stolca. co spowodowane jest drganiami. rezygnując przy tym z wieprzowiny na rzecz kurczaków. Krzyś jest dzieckiem bardzo ruchliwym. wypłukać usta po zabiegu. roku doznał wielu urazów w czoło po stronie lewej.

Migreny są często połączone z torsjami. że dziecko powinno zażywać 2 kapsułki dziennie witaminy A+D3 oraz 2 łyżeczki Calcium Gluconicum. lak że nie mogę chodzić. Mogą wynikać z nie wyleczonych zatok lub kłopotów z trawieniem. Od kilku lat cierpię na migrenę. NIEDOWŁAD NÓG Jerzy. Na kurcze w łydkach pomagają także okłady na noc przez 10-14 dni z rozmaglowanych liści świeżej kapusty + suche opakowanie bez ceratki. Kuracja ta powinna pomóc. kiedy zaczynam czuć ucisk na skroniach. płatków usznych i podstawy czaszki. lat 47. co ułatwi wessanie krwiaka. Na te ostatnie kłopoty najbardziej pomocny jest masaż. Pić 3 razy w tygodniu rano na czczo sok z 1/2-1 cytryny + 2 łyżki oliwy z oliwek + 2 łyżeczki Cholesolu + 30 kropli Solarenu + 1/4 szklanki gorącej wody. Leczenie ostróg jest takie samo. a później trudności w chodzeniu. Czy te dolegliwości związane są z tzw. Należy dość mocno uciskać głowę chustką zawijaną poprzez czoło do tyłu głowy. jeśli zaś nie . KURCZE W ŁYDKACH Anna.trzeba będzie zastosować zioła jak przy padaczce. Nie pomagają mi wówczas żadne środki przeciwbólowe. Po pięciu latach poruszam się z trudnością z powodu niedowładu kończyn 375 . Muszę się położyć do łóżka z kompresem na głowie i leżeć przez cały dzień. że cierpię na arystokratyczne choroby ale ja cierpnę ze strachu. Pomocne jest obłożenie głowy rozgniecionymi liśćmi świeżej kapusty i owinięcie ciepłą flanelką. Pomocny jest również masaż Shiatsu lub akupresura stóp. Pomocny byłby wyciąg z kasztanowca: 2 razy dziennie po 10 kropli na wodę.głowę owinąć ciepłą chustką. Myślę. ostrogami? Kurcze w łydkach związane są raczej z brakiem magnezu i potasu. Przyczyną mogą być też zmiany w odcinku szyjnym kręgosłupa. Cierpię od kilku lat na bolesne kurcze w łydkach. Powinno się brać Aspargin 2 razy po 3 tabletki przez 2-3tygodnie. Dla uśmierzenia bólów w piętach można je kąpać w „wodzie życia” (mocz) 20 minut codziennie przez 7 dni. Migreny mogą mieć różne przyczyny. Początkowo zaczęło się od zmęczenia nóg i opadania lewej stopy. lat 67. Także płukanie pęcherzyka żółciowego z błota żółciowego może poprawiając trawienie wyleczyć z ataków migreny. MIGRENA Sława. Śmieją się ze mnie. Korzystne byłoby również popijanie herbatki z dziurawca z melisą. Wskazane jest smarowanie spirytusem bursztynowym skroni. jak przy zmianach zwyrodnieniowych kręgosłupa. lat 30.

Czasem przestawienie łóżka w inne miejsce powoduje dużą poprawę zdrowia.. Pomocne byłyby kąpiele z dodatkiem rozgotowanej kapusty oraz okruszków siana z łąki bez nawozów sztucznych -t. seler. pietruszka. Ostatnio zauważyłem drżenie mięśni na całym ciele. a dodatkowo brać 5-6 razy dziennie l łyżeczkę od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu propolisowego). 376 . Sądzę bowiem. Nerwy mnie wykończą. które idą od żołądka. ograniczyć mięso. Wiesiołek można zażywać w kapsułkach. po jedzeniu. Pić codziennie na noc przez 2 miesiące l łyżkę drożdży zagotowanych w pół szklanki wody. Sprawdzić. takich jak kapusta. dynia. Wskazane są masaże albo Shiatsu (przedstawione w mojej książce „Zdrowie przez dotyk”). ani ich zginać. W diecie należy wykluczyć wieprzowinę. ponadto l łyżeczkę Cholegranu na noc. nogi w tych miejscach są już dużo szczuplejsze. czas trwania 1-2 miesiące. Jeżeli mimo wszystko będą kłopoty. czy chory nie śpi na żyle wodnej. Gdy cos jest nie po mojej myśli. i na ten stan nałożyła się infekcja. Można je przyrządzać oddzielnie. marzną mi one szybciej. Najważniejsze w tej kuracji jest picie dużych ilości soków jarzynowych. Sokoterapię należy rozpoczynać od pół szklanki dziennie. Należy zrobić badania. Radzę zażywać dwa razy dziennie po jedzeniu po łyżeczce Nerwogranu i Gastrogranu. bo mają więcej cennych wartości. nie mogę jeść. Od urodzenia córki mam problem ze zdrowiem. Dodatkowo zażywać Lewitan Mel. Kąpiel w drożdżach dodaje energii i witalności. Od pewnego czasu boli mnie serce. Dla poprawienia pracy wątroby wskazany jest Sylimarol 2 razy l tabl. należy na śniadanie jeść kiełki i otręby pszenne (po 4 łyżki) zmieszane ze zmielonymi nasionami wiesiołka i zalane mlekiem. aby wykluczyć nadczynność tarczycy. wprowadzić natomiast dużo twarogów. że u podstaw schorzenia leży nieprawidłowe żywienie. że stolec będzie prawidłowy. Razem z Lewitanem należy brać Asmag albo Aspargin 3 razy po 2 tabl. lat 29. ciemnego chleba. Na noc radzę pić zimne zagotowane drożdże: l łyżkę zagotować w 1/2 szklance wody. Dla wzmocnienia organizmu proponuję Falvit 2 razy l tabl. jakieś kłucia. len sposób żywienia powinien sprawić. jarzyn gotowanych i surowych. Przy wzroście 165 cm ważę 52 kg. NISZCZĄ MNIE NERWY Krystyna.. aby uregulować wypróżnienie.1/2 kg drożdży. czyli z melisą: 2 razy po 4 tabletki po jedzeniu. coś mnie ściska za gardło. Korzystne działanie ma masaż szczotką w trakcie kąpieli od obwodu do serca. Zanikają mięśnie łydek i ud na skutek niedomagań nerwów strzałkowych. Lewitan 2 razy 4 tabl. marchewka. po jedzeniu. które spowodowało braki w organizmie. co jest ważne. aby dojść do 2 litrów. Nie mogę stać na piętach ani na palcach. 20 minut siedzieć i polewać całe ciało. radzę jednak szukać polskich preparatów. pobolewa mnie lewa łopatka. powłóczę nogami. można też łączyć. albo klasyczny bardzo lekki masaż. miewam jakieś nieuzasadnione lęki. Jestem bardzo nerwowa. Można je jeszcze wzbogacić dodając 50 dag drożdży. po jedzeniu oraz Asmag 2 razy 2 tabl.dolnych. zaraz się denerwuję.

który uległ wyparciu przez mangan z osłonek kamielinowych włókien nerwowych. Moja bratowa ma 33 lata i od 4 lat choruje na stwardnienie rozsiane. lat 24. W miarę poprawy stanu zdrowia zmniejszać dawki leków zaleconych przez neurologa.5 szklanki. ułożonej tak. Radziłabym zażywać 60 kropli nafty 2 razy dziennie pół godziny przed jedzeniem przez okres 14 dni. STWARDNIENIE ROZSIANE Maria. pić zimne na noc) lub też Lewitan Mel. Ona straciła już wiarę. Cztery albo pięć razy przebywała w szpitalu. ziele kurzego śladu. mówi szeptem.5 łyżki na 1. potem 7 dni przerwy w kuracji naftą i powrót do zażywania nafty przez 14 dni. zagotować. korzeń kozłka lekarskiego. Od półtora roku już nie chodzi. Dzieciom daje się 1. W moim przekonaniu jedną z przyczyn tej choroby jest niedobór magnezu. korzeń łopianu. Bardzo chciałabym jej pomóc. Ponadto po jedzeniu zażywać wiesiołek polski . Lekarze stwierdzili. nie zawsze można ją zrozumieć. Po 50 g wszystkich ziół zmieszać i 3 łyżki tej mieszanki zaparzać na 3 szklanki wrzącej wody w termosie. kwiat kocanki. Można ją umocować agrafką do ramiączek stanika. liść orzecha włoskiego. Dodatkowo przez cały czas kuracji zażywać gotowane drożdże (l łyżka drożdży na 1/2 szkl. Mam serdeczną przyjaciółkę. że jest to padaczka poporodowa. W chwili obecnej po 5 latach leczenia farmakologicznego i rehabilitacji pozostał jej niedowład prawej ręki częściowo prawej stopy oraz niekiedy zachwianie równowagi. Radzę pić zioła: kora wierzby. Popijać przez cały dzień. leży. ziele dziurawca. liść melisy.NIEDOWŁAD RĘKI Krystyna. która 5 lat temu przeszła operację mózgu (usuwano jej krwiak). ziele ruty. kwiat lawendy. Ponadto radzę pić 2 razy dziennie po 30 kropli wyciągu z kasztanowca oraz stosować masaże. choć długo trwało. liść pokrzywy. Lecznicze działanie ma stałe noszenie poduszki gorczycowej na prawym ramieniu. aby okrywała odcinek szyjny kręgosłupa i całe prawe ramię. szyszki chmielu.preparat Oelparol 2 razy l lub Boragoglandynę 2 razy l kapsułka przez l miesiąc. Ma 32 lata i skończyło się dla niej życie. Po porodzie dwa lata temu zachorowałam na padaczkę. W celu przywrócenia organizmowi potrzebnej ilości magnezu zalecam stosowanie produktów 377 . Straciła nawet głos. Po operacji wystąpił paraliż prawej strony ciała. nim lekarze ustalili diagnozę. że wróci do zdrowia i do normalnego życia. PADACZKA POPORODOWA Agnieszka. 2 razy dziennie po 4 tabletki. wody.

selera. 2 łyżki płatków kukurydzianych lub owsianych. Podobne działanie ma preparat Mumijo. Aby nie zatkać otworu odpływowego. cynk. Stąd w mojej kuracji ważne miejsce zajmują surowe soki i surówki ze świeżych jarzyn i owoców. soki i surówki. Śniadanie chorego powinno zawierać 4 łyżki otrąb pszennych lub zarodków pszenicy. W tym celu można zużyć zewnętrzne liście. Wprawdzie enzym fitaza mógłby rozpuścić fityniany. które wyrzuca się przed spożyciem. Do powstania SM przyczynia się sytuacja. zaczynając od 50 g. Czasami zwisy na drążku powodują. żelazo i miedź. Kąpiel taka wzmacnia mięśnie. lat 50. także dla poprawienia przyswajania witamin i biopierwiastków zawartych w pożywieniu. co i powoduje niedobór tych pierwiastków w ustroju. co likwiduje tę przyczynę. ale wystudzone drożdże (l łyżka na pół szklanki wrzątku). Calcium Gluconicum (wapno) 2 łyżeczki l raz dziennie. Pomaga również spanie na twardym. ale z powodu spożywania pokarmów jedynie gotowanych ulega denaturacji. kapusty. A oto zalecana norma dzienna produktów spożywczych: do 125 g chleba z pełnego przemiału. Dla wzmocnienia organizmu. których współczynnik G jest wyższy niż 100. Należy więc dwa razy dziennie masować szczotką kręgosłup od dołu do góry 10 razy. Powinno się ją brać 2 razy w tygodniu. Co mam robić? To wynik zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa.spożywczych o współczynniku G większym niż 100. 500-700 g nasion słonecznika i orzechów. Są okresy. po czym smarować maścią żywokostową. np. gdy wraz z pożywieniem przedostają się do jelit nierozpuszczalne fityny wiążące i wydalające magnez. wapń. Te ostatnie spożywane przez dłuższy czas rozpuszczają występujące w mózgu i rdzeniu kręgowym złogi z krzemianu manganu. miód propolisowy. l łyżeczkę Reumogranu 2 razy dziennie. że z bólu nie mogę się poruszać. 10 g Mumijo rozpuszcza się w szklance pełnocukrowego soku i rano oraz w południe l łyżeczkę od herbaty dodaje się do zimnej herbaty lub wody. Jest to stosunek magnezu do manganu według tablic FAO (na następnej stronie). Przez cały okres występowania tej bolesności wskazane jest noszenie poduszki gorczycowej 378 . który można kupić w aptekach. pietruszki. wpływa korzystnie na nerwy obwodowe 1 odżywczo działa na skórę. l raz dziennie 3 kapsułki witaminy A+D3. Przede wszystkim należy wzbogacić dietę dużą ilością surówek albo jeszcze lepiej soków. 2 łyżeczki wiesiołka zmielonego plus 2 łyżki zmielonego siemienia lnianego. l jajko. ZAPALENIE KORZONKÓW Stanisław. 1-2 łyżeczki Cholegranu raz dziennie. Mieszankę zalewa się gorącym mlekiem i po wystygnięciu dodaje zielony koper lub natkę pietruszki. Cierpię od dawna na zapalenie korzonków nerwowych. niezbędne jest ssanie 7-8 razy dziennie l łyżeczki od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym. z marchwi. Do kąpieli powinno się również dodawać drożdże (25 dag na pół wanny) oraz ugotowaną i zmiksowaną kapustę. wlewa się ugotowaną kapustę do woreczka i całość wkłada do wanny. Przygotowuje się go łącząc 100 g pyłku z jedną szklanką miodu. do 50 g masła. są korzystne dla chorych na SM. Produkty. Ponadto należy zażywać: Aspargin 2 tabletki 3 razy dziennie. kończąc na 2 litrach dziennie. l litr mleka dziennie. że kręg nachodzi na miejsce i nie uciska boleśnie korzonka nerwu. Na noc należy pić zagotowane.

Oczywiście pić l łyżkę drożdży zagotowanych w pół szklanki wody codziennie przez 2 miesiące. Od 3 lat choruję na zapalenie nerwu trójdzielnego twarzy. Zmniejsza to bóle i chory porusza się normalnie. i 2 alkoholizacje nerwu. Często bardzo pomocne są okłady ze świeżej kapusty na noc na kręgosłup + suche. co z kolei sprawia że kręg powraca na swoje miejsce. Po upływie. Leczenie rozpoczęto od usunięcia zębów leczonych kiedyś kanałowa. ciepłe opakowanie bez ceratki.OWOCE I ICH SOKI G jabłko gruszka morela suszona daktyle truskawki figi suszone grejpfruty czereśnie mandarynki melony oliwki pomarańcze brzoskwinie śliwki śliwki suszone pigwa rodzynki agrest GRZYBY pieczarki drożdże TŁUSZCZE masło jaja kurze surowe żółtko kurze białko kurze WARZYWA Fasola biała groch marchew 71 150 230 650 200 235 1000 480 275 425 440 400 91 130 180 150 131 225 G 164 427 G 25 260 260 255 G 66 73 do 350 ziemniaki kapusta czerw. Wiosną tego roku zastosowano więc 379 . a potem zastosowano 5 blokad ze spirytusu l proc. ZAPALENIE NERWU TRÓJDZIELNEGO TWARZY Elżbieta. kapusta biała kalarepa dynia czosnek kukurydza botwina papryka rzodkiewka pomidory rabarbar burak czerwony rzepa seler liście seler bulwa szparagi szpinak RYBY węgorz węgorz wędzony flądra karp śledź dorsz makrela MIĘSO kurczak wątróbka z drobiu żołądki z drobiu cielęcina udo 160 180 230 435 300 257 252 217 93 300 60 93 175 175 166 75 106 76 G 600 1660 1550 1500 1300 2800 1650 G 1850 73 120 500 cielęcina kotlet cielęcina wątróbka jagnię wątróbka jagnię nerki wieprzowina kotlet wieprzowina szynka wieprzowina wątroba wieprzowina nerki ZBOŻA I MĄKI jęczmień płatki owsiane ryż nie łuskany ryż łuskany mąka żytnia bułeczka chleb żytni chleb biały ORZECHY orzechy ziemne orzechy włoskie orzechy laskowe migdały SŁODYCZE I NAPOJE miód kakao herbata wino MLEKO mleko krowie mleko kozie 530 430 61 144 316 300 60 160 G 22 30 70 26 43 20 34 90 G 120 70 36 133 G 100 120 15-19 23-53 G 6500 1640 przez całą dobę. lat 33. Nie dało to specjalnie efektów. W celu zwiększenia efektywności kuracji radziłabym także zażywać 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu oraz 2 razy dziennie po 2 tabletki Asparginu. pewnego czasu dolegliwości spowodowane tą chorobą powróciły.

które kładzie się na całą głowę. uszy. zamieszać. Powinno się pić gotowane drożdże: l łyżkę drożdży zagotować w pół szklanki wody. pozostałość wypluć. wypić zimne przed1 snem. Toksyny z głowy usuwa ssanie oleju słonecznikowego: l łyżkę oleju + kropla Dentoseptu należy ssać przez 20 minut tak jak się płucze zęby. Ponadto trzeba też zażywać Lewitan Mel. 3 razy dziennie po 3 tabletki. Kurację tę należy prowadzić codziennie przez kilka tygodni. wkładać też do uszu zmięty listek geranium lub watkę zmoczoną w olejku sosnowym lub czosnkowym. Wnętrze ucha należy smarować olejkiem kamforowym lub sosnowym. Choroba ta świadczy o dużym braku witamin z grupy B.jeszcze 10 zabiegów akupunktury i 4 naświetlania laserem. Po 10 dniach takich zabiegów powinna być widoczna poprawa. Biorę ponadto Amizepin (w chwilach bólu) i piję zioła . po czym otulić głowę ciepłą czapką lub chustką. Pomocne są okłady na noc z rozmaglowanych liści świeżej kapusty. . usta wypłukać (2 razy dziennie przez 6 miesięcy).owoc bzu czarnego i korę wierzby.

że mam nerki. Stawy radzę smarować maścią z dodatkiem jadu pszczelego (Apizartron). stopy mam też mniej sprawne.041. lat 38. Sklerosanu. lat 57. parzone na wywarze ze słomy owsianej. Radzę po jedzeniu zażywać Debelizynę 3 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. Boli mnie ponadto staw barkowy prawej ręki. KAMICA NERKOWA Teresa. Skuteczność działania ziół zwiększa się. l opak. że samo przejdzie. którą najtaniej można kupić u Rosjan. Zioła razem zmieszać. Pomocny jest Asmag zażywany 3 razy dziennie po 2 tabl Na nerkach nosić poduszkę gorczycową. zaczęło mnie tak potwornie boleć. najbardziej na przedwiośniu i jesieni. wypić w ciągu dnia. Równie skuteczna i tania jest polska maść Capsiderm. W razie ataków boki rozpiłować 2 ampułki Papaveryny po 0. Nie bolało mnie mocno. najlepiej do termosu i pić w ciągu dnia. Wywar ze słomy gotuje się 30 minut: l garść na litr wody 381 . Diabetosanu. Na okolicę nerek radzę robić okłady z rozparzonego skrzypu i dla ciepłoty owinąć dodatkowo szalem. Radzę pić następujący zestaw ziół: l opak. Byłoby bardzo korzystne popijanie tych ziół wywarem ze słomy owsianej lub popijanie Urosanu i Reumosanu zaparzanego na wywarze ze słomy owsianej. l opak. zaparzać 3 łyżki ziół w 3 szkl. l opak. Cholagogi Nr 2. rozcieńczyć wodą i wypić. Od pewnego czasu czułam. Nie przeszło. Lekarz stwierdził również cysty na obu nerkach. l opak. że do łazienki szłam trzymając się ściany. Reumosanu. aż miną dolegliwości. mając nadzieję. Prześwietlenie wykazało kamicę nerek. jeśli są z. l garść słomy -4 l litr wody gotować 30 minut. Od kilku lat dokuczają mi bóle stawów w palcach. Tym wywarem zaparzać zioła. 3 opak. potem popić herbatkami ziołowymi: borówki i rdestu ptasiego. Wskazane jest też zażywanie Urogranu 2 razy dziennie po l łyżeczce.SCHORZENIA NEREK l PĘCHERZA MOCZOWEGO CYSTA NA NERKACH Alina. Cardiosanu. Urosanu oraz po 50 g rdestu ptasiego i nawłoci. Raz w tygodniu przed spaniem robić nasiadówki nad wywarem ze słomy owsianej lub wywarem ze skrzypu. więc nie poszłam do lekarza. wrzątku. Można również oba te preparaty (Urosan i Reumosan) zaparzać na wywarze z obierek ziemniaczanych.

Cardiosan.. Radzę pić dziennie mieszankę następujących ziół. bo dla mnie jest to męczące. gdyż w ten sposób wzmacnia się mięśnie krocza. że dziecko z tego wyrośnie. 23. krzyżowym i punktu ponad spojeniem łonowym. czy mam słaby pęcherz. lat 34. Sklerosan. wody. Zmieszać razem po l opakowaniu ziół. Pomocne są również ćwiczenia: siedząc na krześle napinać mięśnie pośladków. 19. wątroby. ŚMIEJĄC SIĘ „POPUSZCZAM” Agnieszka. Kurację przyspiesza picie ziół: Urosan. Garnek wstawić do muszli klozetowej i siedzieć na nim przez 20 min. więc może pęcherz jest uszkodzony. Moja 12-letnia córka ciągle się w nocy moczy. 100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu propolisowego i dawać małej 34 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. 18. co robić. Gotuje się przez 20 minut garść słomy owsianej lub skrzypu na 2.MOCZENIE NOCNE Anna. Skuteczne są także nasiadówki nad parą: kilka łyżek skrzypu lub słomy owsianej z dodatkiem Septosanu i mięty zaparzyć w 3 litrach wody. Często broniłam mamę. Lekarz powiedział. Wskazane są nasiadówki nad parą. Byłam bardzo nerwowa. 40. Ojciec był alkoholikiem. Byłam ginekologicznie operowana. 2 łyżki tej mieszanki zaparzać w 2 szkl. wypijać porcjami w ciągu dnia. rdest ptasi. 39. Wzmacniające działanie ma także podawanie raz dziennie l łyżeczki wapna ze zmielonych skorupek wiejskich jaj i 3 kapsułek witaminy A+D3. SŁABY PĘCHERZ Karolina. co mi utrudnia pracę i w ogóle jest mi przykro i ciężko żyć. liść melisy. 24. aby ojciec jej nie uderzył i wtedy to. nie wiem. Jeszcze dwa lata temu mieszkałam z rodzicami. wypić tę porcję w ciągu dnia. bardzo często muszę zmieniać bieliznę. szyszki chmielu. zaparzać 3 łyżki na 3 szkl. borówka. Proszę poradzić. Pomocne są także okłady ze sparzonych i rozmaglowanych liści świeżej kapusty. Kurację przyspiesza masaż stóp (punkty nerek i pęcherza. 3 razy dziennie należy zażywać po 2 tabletki ziołowego preparatu Urosept. Cholagoga Nr 2. lat 58. Gdy widziałam tatę. przeżywając koszmar ze zdenerwowania potrafiłam 382 . Także masaż Shiat-sou rozluźniający napięcie mięśni przykręgosłupowych kręgosłupa w odcinkach lędźwiowym. po 50 g każdego z nich: dziurawiec. Mocz jest przykrej woni. które kładzie się na podbrzusze i krocze. 49). dla córki takie krępujące. zaraz miałam boleści brzucha. że to może być na tle nerwowym i stwierdził.5 litra wody. owija ciepłą flanelką i trzyma okład przez całą noc. Dla wzmocnienia organizmu dziecka radzę podawać pyłek kwiatowy z miodem propolisowym. węzłów limfatycznych: 22. jest bardzo pomocny. wstawia garnek do sedesu i siedzi nad nim 20 minut i natychmiast idzie się do łóżka. Można także robić na noc okłady ze świeżej kapusty na podbrzusze i krocze. Bardzo często moczę się. co dezynfekuje mocz. jak podałam w następnej części. lat 16. masuje się tuż przed spaniem.

Dziecko od maleńkiego silnie się poci bez względu na porę roku. mięty. Dla poprawy stanu zdrowia radzę robić nasiadówki przygotowane z zaparzonego Vagosanu z dodatkiem mięty. że dolegliwość w lecie zwiększa się. Problem w tym. co jest tego przyczyną. Aby je zahartować należy na noc nacierać dziecko szorstką mokrą rękawicą zmoczoną w zimnej wodzie z kilkoma kroplami octu jabłkowego. choć przyznaję. Stan ten trwa od 10 lat. 100 g pyłku kwiatowego miesza się ze szklanką miodu propolisowego i podaje 3 razy dziennie po pół łyżeczki od kawy. śmiejąc się „popuszczam”. Mam trzyletniego synka. i stąd to pocenie. popijając ciepłym płynem. Wydzielanie wody przez organizm idzie przez skórę. Mama odeszła od taty. a także rdestu ptasiego. Cierpię na obrzęk gruczołu krokowego (prostatę). Ponadto należy zażywać 2 razy dziennie po 2 tabletki Uroseptu. które przygotowuje się zaparzając 2 łyżki Septosanu lub Vagosanu plus dwie łyżki mięty na 2 litry wody. zmieszać po l opakowaniu i zażywać po jedzeniu po l łyżeczce. lat 24. lat 66. z garnkiem wstawić do sedesu i siedzieć przez 20 minut.się posiusiać. Żaden z pytanych lekarzy nie potrafił mi tego precyzyjnie wytłumaczyć. Na noc robić okłady na podbrzusze i krocze ze świeżej kapusty + suche. Nie otrzymałem żadnego leczenia. Robiłam mu różne badania. Obecnie żona ma lat 66. . Czekać i przychodzić na kontrole”. Pić na noc l łyżkę drożdży zagotowanych w 1/2 szklanki wrzącej wody. 23. Dobrze jest również przed nasiadówką wypić napar z selera. Radzę robić nasiadówki. wzięła rozwód. ciepłe opakowanie. PO PRZEKWITANIU Wacław. PROSTATA Józef. Cardiogran oraz Klimatogran. Po miesiącu powinnaś się już śmiać bez obaw. że będąc w towarzystwie kolegów i koleżanek. bez ceratki. nie zaś przez nerki. lat 65. a także pić zioła: Urogran. Nie należy dziecka przegrzewać. teraz mieszkamy w innym mieście. Mój pobyt w szpitalu zakończył się stwierdzeniem: „To prostata. najlepiej herbatką z dziurawca i melisy. Używać też Urogranu. cierpi na nadciśnienie i migotanie komory serca. 24. że należy wzmocnić organizm dziecka dając mu pyłek kwiatowy z propolisem. Chodzi mi o żonę. 2 razy dziennie po l łyżeczce każdego. Nervogranu. Do picia można podawać herbatkę z szałwii. lecz tak naprawdę do tej pory nie wiem. która po okresie przekwitania ma trudności z utrzymaniem moczu. Pocenie się zmniejszają masaże strefy nerek i pęcherza moczowego na stopach: 22. Sądzę. Zioła gotować przez 5 minut. SYNEK SIĘ POCI Beata.

383 .

Leki wymienione zażywa się kolejno: po ukończeniu Uroseptu . Ponadto należy zażywać: Urosept 3 razy dziennie po 2 tabletki po jedzeniu. Tym zresztą sposobem ułatwia się wydalanie przez mężczyzn także kamieni z pęcherza moczowego. Lekarz z pogotowia dal mi zastrzyk i bóle ustąpiły. Badania wykazały. Po powrocie do domu złapały mnie silne bóle nerek. wskazane jest. Jeżeli chory zażywa zioła na inne dolegliwości. wypić w ciągu dnia. . Reumosanu. 19. l opak.To dosyć często spotykana dolegliwość u mężczyzn w dojrzałym wieku. 3 łyżki tej mieszanki zaparzyć w 3 szklankach wody. ziela wrzosu i skrzypu. Stosuje się wyciąg z afrykańskich śliwek Tadenan albo polski Poldanen 3 razy dziennie po l tabletce. Zioła parzy się w płaskim garnku i stawia do sedesu. lat 28. co będzie informacją. Współczesna technologia rozbija kamienie laserem. Pić zioła: Cholagoga Nr 2. Przy leczeniu prostaty pomaga głodówka (dieta tybetańska). 39. Urosanu. których ludowa nazwa brzmi „bięłuchy”. Następnie wskazane jest zażywanie 3 razy dziennie po l tabletce Amidoxalu. po u-kończeniu Furaginy Amidoksal. także po jedzeniu przez następne 7 dni. Dodatkowo można stosować nasiadówki nad parą ze skrzypu lub słomy owsianej. aż do zużycia opakowania. Powiększony gruczoł krokowy utrudnia wydalanie moczu.Furagina. l opak.. aby do tej mieszanki dolewać po l łyżeczce Prostapolu i zażywać 2-3 razy dziennie. Czas nasiadówki wynosi 20 minut. a także okłady z kapusty na okolice nerek. czy leczenie przerwać czy powtórzyć. Proponuję zażywać Fitolizynę 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki z wodą. Zmniejszenie dolegliwości przyniosą okłady na całą noc na krocze oraz dół brzucha z liści świeżej kapusty. Kurację przyspiesza masaż stóp (nerki). 2 opak. W Polsce odpowiednikiem afrykańskich śliwek są śliwki. 40 (opis w następnej części). W czasie podróży bardzo mocno przemarzłam. 18. podbrzusza i krocza. wieczorem zażywać Furaginę po l tabl. Konieczne jest kontrolne badanie moczu. Śliwki te można również zjadać. 24. ale i tak muszą one być wydalone poza pęcherz. że mam zapalenie nerek. rdestu ptasiego. albo siana z dodatkiem Septosanu oraz mięty. 23. Masuje się punkty: 22. ZAPALENIE NEREK Magda. Nerwosanu oraz po 50 g liścia borówki.

Bardzo chciałabym pomóc mojej mamie. ale wystudzonych liści kapusty. należy do zaparzonej porcji dziennej ziół dodać l łyżeczkę kory kruszyny. liście orzecha włoskiego. Kuracja jest dosyć złożona. ale w jej wyniku poprawi się stan wzroku i wzmocni cały organizm. co stanowi porcję dzienną. Wiem. ziele przywrotnika pospolitego.SCHORZENIA OCZU JESTEM KRÓTKOWIDZEM Stanisław. Wzmacniające działanie ma ssanie 5-6 razy dziennie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku na l szkl. po 1/2 łyżki oleju słonecznikowego. uszy. kwiat bzu czarnego. Aby poprawić przyswajanie przez organizm witaminy A. Jest to w mojej rodzinie cecha dziedziczna. W tej chwili oczy. lat 17. mech islandzki. Słyszałem. Zażywać także 2 razy po l kapsułce Oelparolu (polski preparat wiesiołka). które kładzie się na całą głowę. Pół łyżki oleju ssać przez 20 min. tzn. że świetlik dobrze działa na oczy. marchwi. MAMA CIERPI NA ZAĆMĘ Dorota. Można również dodatkowo zażywać 3 kapsułki dziennie witaminy A+E. że jednocześnie należałoby zastosować ssanie oleju słonecznikowego dla wyleczenia zatok. l szklankę codziennie przez l miesiąc. miodu) oraz następujące zioła (łączy się po 50 g każdego): rzepik pospolity. ziele rdestu ptasiego. dyni. Dla oczyszczenia stanów zapalnych w obrębie głowy należy ssać 2 razy dziennie przez 20 min. choroba oczu jest na etapie dojrzewania. Kurację należy stosować nawet do 10 miesięcy. ale także z liści kapusty na zatoki. ziele bukwicy. że ma zaćmę na oczach i czeka ją ciężka operacja. owija flanelką dla utrzymania ciepłoty. Od bardzo dawna jestem krótkowidzem. dwa razy dziennie. ziele ślazu. Zioła wymieszać i 3 łyżki tej mieszanki zaparzyć na 3 szklanki wrzącej wody. Na oczy stosować okłady ze świetlika lekarskiego codziennie przez 6 miesięcy. selera. kapusty. Pozostałość wypluć i wypłukać usta. pączki sosny. 385 . należy przez l miesiąc pić 1. skropionych octem jabłkowym. Mama coraz gorzej widzi i tempo ślepoty jest bardzo szybkie. lat 45. głowę. Bardzo pomocne są okłady ze świetlika lekarskiego na oczy na noc.5 szklanki dziennie soku z dyni. Konieczne są okłady ze sparzonych. liście białej morwy. Jeżeli występują zaparcia. tak jak się płucze zęby. pozostałość wypluć i wypłukać usta. kwiat nagietka lekarskiego. kapusty. Myślę. Wskazane jest także popijanie soku z marchwi.

47. że źle przyswaja Pani witaminę K. jest też po operacji siatkówki (pourazowa). Obecnie zapalenie to się powtórzyło. którego działanie jest także wzmacniające. Ulgę i poprawę widzenia. Byłoby również wskazane picie ziół: Sklerosan. cierpliwie przez 6-8 miesięcy. wzroku. wrzącej wody. 8. 41 (opis w następnej części). usta wypłukać. 48. Cholagoga Nr 3. Circulosan. Pomocna jest akupresura stóp strefa głowy. Chciałbym jej pomóc. Moja 18-letnia córka zachorowała jesienią ubiegłego roku na zapalenie nerwu wzrokowego. Zioła wymieszać. lat 44. które można osiągnąć przez zażywanie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym. nerek: 22. . Radzę robić na noc okłady ze świetlika. które zapobiega nowym infekcjom. już trzy lata leczę oczy w związku z zespołem „suchego oka”. czyli ssania oleju słonecznikowego oraz stosowania na noc na oczy okładów ze świetlika lekarskiego. ale na krótko. tyleż samo kory kasztanowca. Reumosan. Powinna córka biegać pięć minut dziennie po rosie i potem dla rozgrzania założyć skarpety z owczej wełny. ponieważ córka bardzo się przeziębiła. 29. pić zagotowane drożdże lub pastylki Lewitanu lub Lewipollenu.6 miesięcy. zaparzane przez 5 minut z dodatkiem miodu w ilości ziarnka grochu). Kurację wspomaga zażywanie 2 tabletek Rutinoscorbinu 3 razy dziennie oraz 7-8 razy dziennie ssanie witaminy C. Można również zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Lewitanu. Czas trwania okładów . 46. Należy dostarczyć organizmowi witaminy PP. Mimo leczenia odczuwam suchość oczu najbardziej w nocy i widzę często jak „przez mgłę”. Żona cierpi na wylewy w oku. Jestem bardzo żywotna. przynosi mi polewanie powiek wodą. 45. dodaje miód w ilości l ziarnka grochu i okład kładzie się na noc na oczy + sucha opaska. Przygotowuje się je następująco: 1/2 łyżeczki ziela zaparza się przez 5 minut w 1/3 szklanki wrzącej wody. z dodatkiem 3 kropli Septosanu lub Dentoseptu. Można dodatkowo zażywać tę witaminę w tabletkach 2 razy 2 tabl. Z opisu wynika. która jest w białej skórce cytrusów. 100 g pyłku miesza się ze szklanką miodu i ssie 4-5 razy dziennie po łyżeczce od kawy. zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki wrzątku i pić codziennie przez 3-4 miesiące. Radzę dodatkowo ssać olej słonecznikowy: 2 razy dziennie po 1/2 łyżki przez 20 min. że rozpraszają się stany zapalne w obrębie głowy. Należałoby zacząć od wyleczenia zatok (patrz hasło zatoki). Po kilku dniach ssania ta emulsja nabierze nieprzyjemnego zapachu. Niestety. ZAPALENIE NERWU WZROKOWEGO Albina. co znaczy. Wskazane jest również wzmocnienie organizmu. lat 70. odcedza się.„SUCHE OKO” Helena. Cardiosan. Właśnie jej brak oraz rutyny dają dolegliwości tego rodzaju. Pozostałość wypluć. Lecznicze działanie mają okłady ze świetlika (pół łyżeczki na 1/3 szkl. ziela ruty + ziele krwawnika + ziele tasznika. WYLEW W OKU Czesław. lat 46. Funkcjonowanie organizmu poprawia picie soków warzywnych oraz hartowanie. zatok. wymieszane z 50 g jemioły. 23.

386 .

że konieczne jest przeprowadzenie badań tarczycowych. Najpierw były tylko chrząknięcia. łapią mnie często skurcze serca i bóle żołądka. Myślę. jakby coś mi w gardle stanęło. ale trudno mi określić dawkę. boli mnie dziąsło i rusza się ząb trzonowy. Mama mówi. lat 40. coraz bardziej chudnę. a teraz myślę. że coś mnie dusi w środku gardła. Stwierdzenie. Ale należałoby przede wszystkim iść do lekarza i zrobić badania tarczycowe. Stosuje się w takich przypadkach Metisol. Leczenie tarczycy zawsze odbywa się pod kontrolą lekarza. Tylko na jakiś czas odnosi to skutek. że mogę się udusić. W moim przekonaniu są to typowe objawy przy nadczynności tarczycy. że mam tarczycę wewnętrzną.SCHORZENIA PRZEMIANY MATERII BADANIE TARCZYCOWE Kamila. który zaleca leki i kontroluje ich wpływ na zdrowie pacjenta. Niezależnie od potrzeby badań radzę płukać gardło następującą mieszanką: pół łyżeczki soli bocheńskiej rozpuścić w szklance wody. Ilość Metisolu podawać zgodnie ze wskazaniami lekarza poradni endokrynologicznej. ponieważ pełna kuracja wymaga badania co 10 dni i sprawdzania ilości płytek krwi i leukocytozy. Jestem nerwowa. dodać l łyżeczkę Azukalenu oraz 3 krople Propolisu 10 proc. że po wypadnięciu wszystkich zębów moje dolegliwości miną jest przerażające. NADCZYNNOŚĆ TARCZYCY Alicja. PARADENTOZA Teresa. Mimo że jem jak wszyscy. Mam zdrowe zęby. lat 37. Od dłuższego czasu czuję. lat 15. 387 . Powinna Pani pozostawać pod opieką poradni endokrynologicznej. Pani stomatolog przepisała mi żel Sachol z zaleceniem (w razie bólu) smarowania dziąseł i po 10 minutach płukania Dentoseptem. a mimo to cierpię na paradentozę. ponieważ na podstawie opisu nic nie mogę powiedzieć.

Reumosanu i l opak. Proponuję też pić: 2 opak. dużej ilości surowych jarzyn i owoców. Leczenie wspomagają zioła uspokajające i regulujące zaparcia. Kuracja powinna potrwać kilka miesięcy. Cała kuracja powinna trwać przez 4-5 miesięcy. l opak. Urosanu. Radziłabym też ssać kilka razy w ciągu dnia pastylki Propolisu. l opak. Mam trudności w jedzeniu. 3 łyżki mieszanki zaparzać w 3 szkl. surowej lub gotowanej cebuli. usta wypłukać. . Neurosanu. Cholagogi Nr 2. Po 20 minutach pozostałość wypluć. wrzącej wody. WOLE GUZOWATE Ireneusz. Na noc używać l lub 2 łyżeczki Nerwogranu i pyłku kwiatowego zmieszanego z miodem propolisowym. a na noc okłady z soku łopianu + suche opakowanie. Zmieszać razem. W codziennym odżywianiu byłoby wskazane jedzenie czosnku. wypijać w ciągu dnia. zwłaszcza gdy się zdenerwuję.Na tę chorobę pomocne jest ssanie 2 razy dziennie po 3/4 łyżki oleju słonecznikowego z 3 kroplami Dentoseptu. Stwierdzono u mnie wole guzowate. lat 38. Czy muszę się poddać operacji? Proponuję smarowanie tarczycy maścią bursztynową i propolisową na zmianę.

Ma kłopoty z miesiączką i wysokie OB. dwa razy dziennie pół godziny przed jedzeniem. Kuracja naftą powinna trwać przez 14 dni. tylko regularnie przychodzić na kontrolę. lecz OB raz rośnie. potem 7 dni przerwy. wszystkie badania dobre. Co mam robić. pół godziny przed jedzeniem. Moja 17-letnia córka choruje od dłuższego czasu. łącznie przez 3 miesiące. laryngologiczne itp. niestety okazało się. że to ślinianka. Po konsultacji w Instytucie Onkologii lekarze powiedzieli. Na rozwolnienie radzę stosować syrop z zielonych łupin orzecha włoskiego. Dwa miesiące temu miałam operowany guz na podniebieniu. Organizm wzmacnia popijanie soku 389 . Należy też 5-6 razy dziennie ssać tabletki Propolisu. Dla poprawy pracy jajników pić wyciąg z nagietka. że na razie nie muszę brać naświetlań. Lekarze stwierdzili. tyleż samo w ciągu dnia zażywać pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku połączyć z l szkl. Taki rytm utrzymywać przez 2-3 miesiące. zażywać po l łyżeczce od kawy). ginekologiczne.. BÓLE ŻOŁĄDKA Barbara. Pomocne w leczeniu są zagotowane drożdże (l łyżkę drożdży zagotowuje się w pół szklanki wody i wypija zimne przed snem codziennie przez 2 miesiące). 14 dni i 7 dni przerwy. Wskazane jest zażywanie 7-8 razy dziennie po łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku rozmieszane w szklance miodu propolisowego).SCHORZENIA PRZEWODU POKARMOWEGO BOJĘ SIĘ PRZERZUTÓW Barbara. Następnie radziłabym kontrolną wizytę u lekarza. przy czym naparu powinno być 4 szkl. czyli Tinctura Calendulae: 2 razy dziennie po jednej łyżeczce od herbaty. ponownie nafta. W szpitalu robiono jej badania gastrologiczne. który należy pić w zależności od potrzeb 3 razy dziennie po łyżce stołowej aż do momentu unormowania stolca. raz maleje. żeby nie było przerzutów? Zalecałabym kilkakrotne w ciągu dnia głębokie płukanie naparem z przytuli i ślazu. Należy zażywać ją przez 14 dni. miodu. co wzmocni organizm. drobno pokrojonych i zasypanych dużą ilością cukru. odczuwa bóle żołądka. Po unormowaniu stolca należy zacząć zażywać naftę: 50 kropli na łyżce cukru lub mleka. lat 48. częste chodzenie ze stolcem miękkim. Ale. potem 7 dni przerwy. Wskazane jest też picie nafty: 2 razy dziennie po 60 kropli. Już na następny dzień powstaje syrop. że jest to guz pochodzenia nowotworowego.

Karmienie takich dzieci jest bardzo trudne. co poprawi przydatki i jelita. Po 3 miesiącach leczenia powtórzyć badania. wymiotami po przeżyciach nerwowych. Ważne jest. po ugotowaniu dopełnić ubytek wody do 2 szklanek. córka zauważyła. Dobrze też działają okłady na brzuch z rozgniecionych liści świeżej kapusty i owinięte flanelką. aż miną dolegliwości. że likwiduje się zespół złego wchłaniania. Przy biegunkach zaparza się na kleiku korzeń kobylaka. Za każdym razem czułam jak ssie mnie w żołądku. zasypuje się cukrem i pije sok 2-3 razy dziennie łyżeczkę od herbaty przez cały czas choroby. miał duży brzuch. CELIAKIA Karolina. Kleik daje się do picia z dodatkiem witamin B1 i C. Próbowałam głodzić się lub nie dojadać. ale nic z tego. co oznacza. że przy zmianie mleka powinno się stosować osłonę z kleiku z siemienia lnianego. Biegunki leczy również syrop z orzecha włoskiego.in. ponieważ zawiera on taninę. starannie żując pokarm. Zielone łupiny orzecha. ile na końcu noża. jeśli występują zaparcia. Mam wnuczka. aby jeść bardzo powoli. Gotuje się 2 łyżeczki siemienia w 2 szklankach wody przez godzinę. stolce duże i tłuste. Kurację można rozpocząć od popijania przed jedzeniem szałwii (l łyżeczka ziół na 1/2 szklanki wody) ze szczyptą. Nie umiem zjeść trochę czy nie dojadać. W miarę dorastania i poprawy ogólnego stanu zdrowia potrawy zawierające gluten sprawiają coraz mniej kłopotów. co powoduje biegunki lub rzadziej zaparcia. Kurację należy stosować dotąd. Jestem chora na bulimię — są to ataki objadania się i w konsekwencji wymioty. Bulimia to rodzaj nerwicy przewodu pokarmowego objawiający się m. Każda młoda matka powinna wiedzieć. która razem z kleikiem z siemienia 390 . Schorzenie to często obserwuje się u wcześniaków. BULIMIA Elżbieta. jem do ostatniego okrucha. Opisane objawy świadczą o zespole złego wchłaniania . Oznacza to.celiakii. Gdy miał roczek. rozpoczynając od małych porcji i dochodząc do 2 szklanek dziennie. drobno zmielone. który obecnie ma sześć lat. że śluzówka jelit ma zmiany chorobowe utrudniające wchłanianie produktów zawierających gluten. Już dłużej nie wytrzymam i chyba się otruję. że nie rośnie. bez pośpiechu. dziurawca. Ponadto radzę brać po jedzeniu 2 razy dziennie Gastrogran i Nerwogran po łyżeczce każdego z ziół. i tak w kółko. że zwracał kaszkę manną na mleku. l raz dziennie l łyżeczkę). bo co to za życie jeść i wymiotować.ze świeżej kapusty zmieszanego z sokiem z marchwi. Właśnie kleik leczy jelita. Syrop dobrze jest pić przez dłuższy czas (np. zaparza się na kleiku herbatkę z dziurawca. tyle. wręcz przeciwnie. 21 lat. Niepokoiło ją to.

Ponadto jestem osłabiona. Oddaję ciemne stolce o bardzo przykrej woni oraz nękają mnie częste wiatry. nawet do 2 łyżeczek od herbaty. o chleb Grahama i inne produkty. Płukałam usta szałwią. nikt jednak nie może mi pomóc. lat 30. aby wiatry ustały. Lekarstwa należy zażywać po jedzeniu. co sprawia. Radzę przez pół roku ssać olej słonecznikowy i to 2 razy dziennie: l łyżkę oleju z 3 kroplami Dentoseptu ssać przez 20 min. zażywaliśmy wiele zaleconych leków. lat 32. Później stwierdzono. Jesteśmy rodziną dbającą o porządek i czystość. wskażcie mi taki lek. ale nadal mam wiatry. Mimo że ją połykam. lat 18. Poddaliśmy się leczeniu. gorącej wody. to jest w dalszym ciągu. Miałam wielu takich małych pacjentów. co oznacza w konsekwencji dobre wchłanianie. ponieważ glisty nie zostały wydalone. lecz leki. rozpuszczone w 1/4 szklanki wody. Toteż ogromnie się zdziwiłam. gdy profilaktyczne badania dzieci wykazały. że dzieci rozwijają się prawidłowo. JAK WALCZYĆ Z GLISTAMI? Bożena. pić 2 razy dziennie po 2 łyżki. popijać herbatą z dziurawca lub z melisy. Stosowałam diety. mam wzdęcia i bardzo silne bóle brzucha. Proszę. uczucie gniecenia. Bardzo to mi przeszkadza. CHORE ŚLINIANKI Monika. nawet głodówki 1-2dniowe. bo dłużej nie wytrzymam. Od pewnego czasu w ustach wydziela mi się więcej śliny. Potem stopniowo rozszerza się dietę. W ciągu dnia używać kminku z majerankiem. który od długiego już czasu jest dla mnie utrapieniem. Błagam o wyjaśnienie problemu. radziłam się lekarza.wpływa korzystnie na jelita. Również nasze dzieci nauczone są myć ręce przed każdym posiłkiem. Pić ponadto glinkę: l łyżeczkę glinki zmieszać w l szkl. ale kuracja nie dała rezultatu. którzy stosując tę kuracje. Bardzo proszę. że chore są ślinianki. że są one zakażone glistami. np. zostali wyleczeni. CHORE JELITA Elżbieta. Przed użyciem zamieszać. że my również cierpimy na glistnicę. Radzę pić dwa razy dziennie po jednej łyżeczce Cholesolu plus 30 kropli Solarenu. które mi przepisał wcale nie pomagają. Co dalej robić? 391 . pozostałość wypluć. Byłam u lekarza. Objawy wskazują. Od dwóch lat choruję na niestrawność jelitowo-gnilną. usta wypłukać.

KAMICA ŻÓŁCIOWA Maria z Krakowa. Do każdej dodać sok z l dużej lub 2 małych cytryn oraz 2 łyżeczki Cholesolu i 30 kropli Solarenu.3/4 szklanki oliwy podzielić na 3 części. I dzień . Jeżeli przy kamieniach występują zaparcia. kalecząc jego ściany. lat 45. dziurawiec. KAMICA WĄTROBOWA Zofia.Glistnica jest dosyć pospolitą chorobą pasożytniczą ludzi i zwierząt. wypić tę porcję w ciągu dnia.rodzaj głodówki. Wypić w ciągu pierwszych godzin rannych.2 duże garście sieczki owsianej zalać l litrem wody. mycie rąk przed jedzeniem itp. Pić przez cały dzień. Zaparzyć 3 łyżki mieszanki na 3 szklanki wody. Mieszankę przygotowuje się łącząc po 50 g ziół. owoc kolendry. proponuję leczenie naturalistyczne. Byłam u swojego lekarza (specjalność chirurg). ziele pięciornika. jarzębiny i melisy. Pić zgodnie z zaleceniem na opakowaniu. ponieważ moja córka od lat cierpi na tę dolegliwość i grozi jej operacja. wywołaną przez rozmaite gatunki glist. wydzielają też substancje toksyczne. Czy jest ona konieczna? Czy powinnam pić zioła (mój lekarz nie wierzy w kurację ziołową). wodę można pić w dowolnych ilościach. Jednym z warunków zapobiegania chorobie. a także leczenia jest przestrzeganie bezwzględnej czystości przygotowywania posiłków. dopełnić po ugotowaniu do l litra. w trakcie której nie spożywa się żadnych pokarmów. Może warto również przebadać zwierzęta i ptactwo domowe? Pomocny jest również Piperasol. Mam kamienie w woreczku żółciowym. Popijać gorącą wodą. II dzień . liść bobrka. które mogą u człowieka wywoływać alergie. Zakażenie się nią może nastąpić przez połknięcie jaj glist wraz z wodą lub pokarmem. mięta. Dojrzałe glisty pasożytują w przewodzie pokarmowym. kwiat kocanki. Co mam robić? Lekarz nie potrafi mi odpowiedzieć na moje pytania i wątpliwości. że nie ma już kamieni. Kiedy USG wykaże. Pomóżcie mi proszę c Proponuję pić przez kilka miesięcy następujący zestaw ziół: kwiat jarzębiny. I tak zamiast kolacji należy jeść codziennie przez dwa-trzy tygodnie dwa ząbki czosnku z chlebem i masłem oraz 15 dag pestek z dyni. Skoro dotychczasowa kuracja nie przyniosła rezultatu. czasem powodując jego niedrożność. który przepisał mi Nospę i Cholestil mówi o operacji.5 litra i pić powoli przez cały dzień. proponuję zastosować 3-dniową kurację . poza wymienionymi płynami.2 duże garście obierek z dobrze wyszorowanych ziemniaków zalać l litrem wody i gotować przez 30 minut. Po ugotowaniu dopełnić do 1. wówczas najbardziej wskazana jest Cholagoga Nr 3 wzbogacona kwiatem kocanki. III dzień . Jeżeli zaś stolce są 392 . ziele glistnika. gotować przez 30 minut. Bardzo mi na tym zależy. Uprzejmie proszę o podanie przepisu na leczenie olejem słonecznikowym kamicy żółciowej. a jedynie błoto.

Przy tej dolegliwości pomocne jest picie drożdży: l łyżka na pół szklanki wody. Ta ostatnia receptura usuwa błoto żółciowe. np. Przy skłonności do biegunek można zażywać 3 razy po 2 tabletki Tanalbiny. 16. Można dodać l łyżkę rodzynek. do popijania przez cały dzień. D. sok z połowy lub całej cytryny (w zależności od wagi ciała) wymieszany z 2 łyżkami oleju słonecznikowego lub oliwy z oliwek plus 2 łyżeczki Cholesolu plus 30 kropli Solarenu. odbijanie się itp. Przy wszystkich sprawach infekcyjnych dodaję Propolis. Skuteczność leczenia ogromnie zwiększa zastosowanie refleksoterapii. Syrop działa ściągające na błonę śluzową jelita. Oprócz ziół szwedzkich radzę jeść na śniadanie: 1 łyżkę zmielonego siemienia lnianego. przy biegunkach l łyżkę 3 razy dziennie. Leczę się w poradni proktologicznej. pomocny jest dla dzieci i starszych. co z kolei rodzi nowe kłopoty. Wlewkę należy utrzymać przez całą noc. jaskółczego ziela oraz Nerwosanu. 393 . Lewatywę w ilości 1/3 szklanki robi się gruszką do dziecięcej lewatywy. Kamica nie leczona doprowadza do stanów zapalnych pęcherzyka żółciowego. roztworu. Dla dorosłego 3 razy dziennie po 30 kropli 10 proc. Sama sobie zaaplikowałam „zioła szwedzkie” + nalewkę nagietkową. Przechowywać w lodówce w zamkniętym słoiku. 2 łyżki płatków kukurydzianych. Wszystkie zioła należy zmieszać i pić te herbatę. Nawet zatrucie jadem kiełbasianym można wyleczyć Propolisem. pić zimne na noc. bo ma działanie dezynfekujące i przeciwdziała wszelkim zatruciom. Konsekwencją tego jest fakt. że nie będzie on przyswajał tych witamin. 15. KŁOPOTY Z JELITEM GRUBYM Anna. Leczy on nie tylko biegunki. zagotować. Bierze się w zależności od potrzeb: l łyżkę dziennie. natkę pietruszki. 40. jak bóle. Dokucza mi ból w okolicy lewej kości biodrowej (okrężnica). Cierpię już 2. 19 (opis w następnej części). korzenia mniszka. Najwygodniej zaparzyć w termosie. kminek z majerankiem zalane gorącym mlekiem. oraz wapna. Zamiast tego można zrobić syrop orzechowy: zielone orzechy drobno pokroić i zasypać dużą ilością cukru. 23. 22. ale ból nie mija. Propolis może być w pastylkach i wówczas ssie się go po l tabletce 3 razy dziennie. ale i nieżyty jelit i żołądka. który ciągnie się do górnej lewej strony brzucha. a przy schylaniu się promieniuje do boku i tyłu. A. które są rozpuszczalne w tłuszczach. Należy masować na stopach punkty: 21. układając chorego na lewym boku. 18. które powoduje przykre dolegliwości. Wszystkie składniki rozmieszać w 1/4 szklanki gorącej wody. 17. Nie mam też apetytu. Zapisywane przez lekarza specyfiki nie dają pożądanych przeze mnie rezultatów. lat 37. 4 łyżki otrąb lub zarodków pszennych. Każde badanie rektoskopowe wykazuje przekrwienie błony śluzowej jelita. wówczas najwłaściwsza jest Cholagoga Nr 2 z dodatkiem kwiatu jarzębiny. pół godziny przed śniadaniem. organizm do końca życia będzie miał za mało żółci. Przygotowuje się ją w proporcjach następujących: 3 łyżki mieszanki na 3 szklanki gorącej wody. E.5 roku na przewlekłe zapalenie błony śluzowej jelita grubego. Przy stanie zapalnym odbytnicy i hemoroidach wewnętrznych bardzo skuteczne jest stosowanie codziennie na noc przez 4-5 kolejnych dni lewatyw z rozgotowanej na gęstą papkę cebuli i przetartej przez sito. K. Dwa razy w tygodniu pije się na czczo.prawidłowe. Mieszanka ta poprawia pracę i stan jelita. Jeżeli operacyjnie usunie się pęcherzyk.

Radziłabym jeść codziennie następujący zestaw śniadaniowy: 4 łyżki otrąb pszennych. Dieta wegetariańska szybko poprawia pracę wątroby. bez towarzyszących bólów. Gdyby jednak zaparcia nie ustępowały. Cztery lata temu zaczekam mieć zaburzenia w jelicie grubym. w skład której wchodzą: 4 łyżki otrąb pszennych. 2 łyżki płatków owsianych. Tę porcję wypija się w ciągu dnia. po czym po ostygnięciu dodać dużo natki pietruszki lub koperku oraz majeranku i zmielonego kminku.ZABURZENIA CZYNNOŚCIOWE JELITA Bogusława. Procesy gnilne w obrębie jelit likwiduje popijanie glinki: l łyżeczkę glinki rozmieszać w l szklance wrzącej wody. że będzie Pani w uzdrowisku. Na śniadanie proponuję jadać mieszankę. Ponadto trzeba zażywać magnez. zimne wypić na noc. 2 łyżki płatków kukurydzianych. Od wielu lat choruję na obstrukcję i żadne środki mi nie pomagają poza ziołami Ramend . raz gorzej. Dietę tę najlepiej zacząć stosować wiosną przez lato do jesieni. Ponadto należy pić codziennie przez 2 miesiące gotowane drożdże: l łyżkę drożdży zagotować w pół szklanki wody. Nerwogran. lat 42. raz czuję się lepiej. Moje dolegliwości nie mijają. Jelita będą wówczas łagodnie. Przy luźnych stolcach pić napar z korzenia kobylaka + l łyżeczka szałwii na 1/2 szklanki wrzącej wody. Wskazana jest Cholagoga Nr 2 lub Cholagoga Nr 3 zaparzone w proporcji 2 łyżki na 2 szklanki wody. zioła po kolacji należy popijać herbatą z dziurawca (ekspresową). zjada po wystygnięciu. Kurację wspierają zioła. Cierpię na zaburzenia czynnościowe jelita. 2 łyżki owsianych. Jeszcze innym starym sposobem jest picie rano na czczo 1/2 szklanki zimnej wody z 2 tabletkami Boldaloiny. miesiąca. Aspargin 2 razy dziennie po 2 tabletki po jedzeniu. lat 40. W pierwszym okresie kuracji można stosować zastępczo tabletki rzewienia. KŁOPOTY Z TRAWIENIEM Aldona. Śniadanie już omówiłam. Do pozostałych posiłków należałoby wprowadzić utarte jarzyny.ostatnio w ogóle nie do zdobycia. Jednak podstawową sprawą jest właściwe odżywianie. Zalać wszystko mlekiem gorącym. wypłukane. Zrobiłam badania. Innym sposobem oczyszczenia organizmu jest całkowite wyeliminowanie mięsa na okres np. 394 . Cholegran 2 razy dziennie po l łyżeczce. 2 łyżki płatków kukurydzianych. 2 łyżeczki siemienia lnianego doprawione kminkiem zmielonym oraz majerankiem. Po posiłku należy zażywać Gastrogran. l łyżka zmielonego siemienia lnianego oraz łyżeczka zmielonych nasion wiesiołka. np. gdyż dostarczają błonnika. to warto zdecydować się na płukanie jelit wodą zdrojową połączoną z l litrem silnego roztworu zaparzonego rumianku. trzustki i reguluje funkcjonowanie wielu innych organów wewnętrznych. Gdyby się zdarzyło. Gdyby występowały zaparcia. Zalewa się to gorącym mlekiem. należy do tych ziół dodać łyżeczkę strączków Senesu. pić 2 razy dziennie po 2 łyżki stołowe zmąconego płynu.dolegliwości się nasiliły. Teraz jestem u kresu wytrzymałości psychicznej .

2 łyżki płatków owsianych. Mam 6-letnie dziecko. lat 28. Leczę dziewczynkę od 4 lat. 2 opak. bez trwałego skutku. Ponadto należy pić zioła: Gastrosan. Trwa to do dziś. Wcześniej leczona byłam na nadkwasotę i kamicę jelita grubego. wody. Pomocne jest także picie gorącego mleka z ząbkiem czosnku. miodem propolisowym (100 g pyłku na l szkl. jak myślałem. Do mieszanki tej dodać Urosan.LAMBLIAZA Teresa. Radzę robić przez 2 miesiące codziennie na noc okłady z rozgniecionych liści świeżej kapusty na okolice wątroby. wypić tę porcje w ciągu dnia. odchodzenie gazów. Kurację należy rozpocząć od okładów na noc na górną partię brzucha z rozgniecionych liści kapusty. Septosanu oraz po 50 g mniszka i jaskółczego ziela. Temu służy następujące śniadanie: 4 łyżki otrąb pszennych. odbijania. otulić flanelką i pozostawić na całą noc. Przed 5 laty usunięto mi w czasie porodu macicę. Taki rytm związany jest w czasem życia i wylęgania lamblii. połączone z lambliazą.3 razy dziennie po l tabletce przez 7 kolejnych dni w miesiącu 3 tygodnie przerwy. miodu) i tę mieszankę zażywać 3-4 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. Przy zaparciach wskazana jest Cholagoga Nr 3. Dziecko powinno zażywać Chlorchinaldin 0.Cholagoga Nr 2. Po tej operacji zaczęły się wzdęcia. Wskazane jest picie gotowanych drożdży. Nerwosanu oraz 20 g szałwii lub 1/4 opak. skutecznie. bez folii czy ceratki. l łyżkę drożdży zagotować w 1/2 szkl. Ku mojemu zaskoczeniu okazało się. że po operacjach w jamie brzusznej następuje spowolnienie pracy jelit. MARSKOŚĆ WĄTROBY Tadeusz. Kuracja musi trwać 7 miesięcy. obecnie na niestrawność. Reumosan. Tymczasem po powrocie do kraju czułem się źle i zrobiłem badania. Należy przede wszystkim poprawić trawienie. Przebywałem kilka lat na kontrakcie w Afryce i tam chorowałem na malarię. lat 26. zaparzyć 3 łyżki na 3 szklanki. Leczono mnie wówczas. Wskazane jest 395 . Cholagoga Nr 2.06 . Wszystkie zioła razem zmieszać. l łyżeczka zmielonego kminku i majeranku. LECZĘ SIĘ NA NIESTRAWNOŚĆ Ewa. 2 łyżki płatków kukurydzianych. Należy też stale pić herbatkę z dziurawca z melisą. czasem zaparcia. lat 47. Zalać gorącym mlekiem. chore na przewlekłe zapalenie dróg żółciowych. Czytałam. Zamiennie zażywać Lewitan: 3 razy dziennie po 3 tabletki. pić zimne na noc. że mam marskość wątroby. przy normalnej pracy . Dla ocieplenia owinąć flanelką. Bakteriobójcze działanie ma picie glinki: l łyżeczkę wymieszać w l szklance wody. po wystygnięciu dodać dużo natki lub koperku. Dla wzmocnienia dziecka radzę podawać mu pyłek kwiatowy 7. pić 2 razy dziennie po 2 łyżki stołowe.

co powinno uśmierzyć nocne bóle. Na początku leczenia lepiej zrezygnować z surówek. Dodatkowo należy pić zioła: Digestosan. Te porcję wypijać w ciągu dnia. Niezbędna jest akupresura stóp . rdest ptasi. ale małymi porcjami. 3 razy dziennie po l tabl. Pomiędzy posiłkami trzeba pić Nerwosan. Lewitanu. 2 razy po l tabl. ziele wrzosu. ale żadne leki mi nie pomagają. dziurawiec. warstwowo (najpierw jarzyny. Pić dużą ilość soków z surowych warzyw. Moja 52-letnia siostra cierpi . Jeść częściej. owoc kolendry. surowych soków warzywnych. potem. liść bobrka. Zmieszać razem i parzyć 3 łyżki na 3 szkl. 2 razy dziennie po 3 tabl. zażywać 4 razy dziennie po łyżeczce od kawy. korzeniem lukrecji i liściem babki (po 50 g tych pojedynczych ziół). węzły limfatyczne: 22. Uldenolu. Falvitu i 2 razy dziennie po l tabl. Na to schorzenie pomaga picie (30 minut przed jedzeniem) soku ze świeżo utartego ziemniaka lub też 1/2 szklanki soku ze świeżej kapusty wypijanego także przed jedzeniem. kruszyna. Jeść powoli. 23. Leczę się od wielu lat na nadkwasotę. spożywać warzywa raczej gotowane. 39. 50. lat 45. Gastrosan. lat 40. Gastrosan zmieszany z 50 g kwiatu akacji białej. Te zioła pić przez 5-7 dni. dobrze rozdrobnione. mniszek lekarski. Przy każdym przeziębieniu przed zażywaniem leków należy brać najpierw łyżeczkę siemienia. ziele pięciornika. Siemię z kozieradką należy pić rano i na noc. potem ziemniaki czy kasze). 396 . Każdego dnia wypić 1-2 łyżeczki oleju i l szkl. Sylimarolu po jedzeniu. 2 łyżki mieszanki zaparzyć w 2 szklankach wrzącej wody i wypijać w ciągu dnia.co wynika z prześwietlenia żołądka oraz gastroskopii -na liczne nadżerki na żołądku. NADKWASOTA Janina.popijanie mieszanki ziołowej: kwiat kocanki. Wszystkie składniki razem zmieszać i zaparzać 3 łyżki na 3 szkl. 100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu. potem mięso. NADŻERKI W ŻOŁĄDKU Helena. Bardzo poprawia stan wątroby picie glinki. Dla wzmocnienia należy 4 razy w ciągu dnia zażywać pyłek kwiatowy z miodem propolisowym. aby osłonić żołądek. wprowadzać powoli soki ze świeżych warzyw oraz owoców i surówki. Piołunu musi być szczypta. wrzątku. Radzę pić herbatę z szałwii z minimalną ilością piołunu kilka razy w ciągu dnia. Cholagoga Nr 2 zmieszane z szałwią. co stanowi porcję dzienną. Pomocne byłoby zażywanie 2 razy dziennie po 3 tabl. wrzącej wody. Każdego składnika powinno być po 50 g.nerki. jak podałam powyżej. wątroba. ziele glistnika. 49. Asmagu. Nerwosan. ponieważ ma on silne właściwości rozgrzewające. piorun. mięta. 2 razy dziennie zalecam zażywanie 2 łyżek zmielonego siemienia lnianego zmieszanego z 1/2 łyżeczki kozieradki i zaparzonego mlekiem lub wodą. w miarę poprawy stanu.

dyni. Posiłki należy jeść warstwowo. Do wystudzonego już dania dodać kminek. ryż czy kasze. zagotować. Również. lat 79. jak u dorastającej dziewczyny. dodawać dużo pietruszki i koperku. potem ziemniaki czy ryż lub kluski. Ograniczyć spożywanie mięsa do 3 posiłków w tygodniu. czyli najpierw spożywa się jarzyny. Dodatkowo dwa razy dziennie po l tabletce Uldenolu. Dla mnie ta choroba jest dość uciążliwa. gdzie jest to możliwe. że pokarm jest lepiej przyswajany i trawiony. Od kilku miesięcy cierpię na nerwicę żołądka. 2 łyżki płatków owsianych lub kukurydzianych i całość zalać gorącym mlekiem. który mógłby jej pomóc. Radzę brać 3 razy dziennie po jedzeniu po l łyżeczce Nerwogranu i Gastrogranu. Zrobić testy badań tarczycowych. Osoby w starszym wieku mogą dodawać 2 łyżeczki zmielonych nasion wiesiołka. po nagłym zdenerwowaniu cała drżę. Zaparza się 3 łyżki tej mieszanki na 3 szklanki wrzącej wody do termosu. Pracę żołądka. Do potraw należy dodawać dużo przypraw ziołowych. selera. Oprócz działania oczyszczającego kuracja ta powoduje lepsze przyswajanie 397 . jelit. Mama moja od dwóch lat cierpi na chorobę przedwrzodową układu pokarmowego. a gdy ma tendencję do tycia . Ogólnie jedzenie powinno zawierać dużo warzyw. wątroby reguluje popijanie zagotowanych drożdży. Chodzi o kolejność zjadania posiłków. na końcu ziemniaki. I tak należy najpierw zjeść surówkę. Przy wyjątkowo złym samopoczuciu radziłabym zażywać na noc 2 łyżeczki Brocalcinu. również po jedzeniu. do dwóch szklanek dziennie. trzustki.NERWICA ŻOŁĄDKA Kamila. pietruszki. moja waga nie równa się poprzedniej. Oprócz siemienia dodać 3-4 łyżki zarodków lub otrąb pszennych. Zioła pić ciepłe przed jedzeniem.l łyżkę stołową. potem mięso. Na śniadanie radzę jeść siemię lniane zmielone z cukrem w proporcji: 4 łyżki siemienia i pół łyżki cukru. To śniadanie zapewnia dobre samopoczucie i poprawia trawienie. Osoba chuda powinna zjadać 2 łyżki tej mieszanki. majeranek i dużo pokrojonej natki pietruszki. Pomocne przy leczeniu byłoby popijanie soku z surowej kapusty. Należy się także przebadać. dostarczających żelaza oraz ułatwiających trawienie. które mają charakter rozkurczowy: l łyżka stołowa na pół szklanki wody. radzę pić sok ze świeżej kapusty zmieszany z sokiem z marchwi. moje piersi zrobiły się małe i wiotkie. ponieważ nie mogę spać. pić zimne przed snem. pocą mi się ręce i wyskakują mi wypieki na twarzy piersiach i szyi. Cholagoga Nr 2 i Nerwosan wymieszać z dodatkiem 50 g korzenia z lukrecji i tyleż samo liścia babki i korzenia mniszka lekarskiego. Dodatkowo zalecam ssanie 1-2 razy dziennie pół łyżki oleju słonecznikowego przez 20 min. co sprawia. rozpoczynając od małych ilości rozcieńczonych wodą. które powodują. Przy tej dolegliwości ważny jest sposób jedzenia. Wskazane jest również popijanie mieszanki ziołowej: Digestosan. Ponieważ mogą wystąpić trudności z jedzeniem surówek. lat 22. co stanowi porcję dzienną. potem mięso. pozostałość wypluć i wypłukać usta po zabiegu. NIEŻYT ŻOŁĄDKA Magdalena. czy nie ma nadczynności tarczycy. że wydziela się więcej żółci i soków trawiennych. Praktycznie nie ma w Polsce leku. być bardzo starannie żute.

dziecko zażywać lek zalecony przez lekarza. Karmiłam go piersią (wyłącznie) do końca 5 miesiąca. musztardę. że ma niedowagę. Przygotowuje się je następująco: miażdży się 2 duże ząbki czosnku. Dziecko przy wzroście 115 cm waży 21 kg. alkohol. OWSIKI Dorota. POKRZYWKA l BIEGUNKA Katarzyna. ciasta. Jest blady z „podkówkami” pod oczami. a w szczególności dla osób ze schorzeniami przewodu pokarmowego. przy tym „żywe srebro”. dodać 2 łyżki miodu i popijać jeden lub dwa razy codziennie. Syn pije biały żur. Dla wzmocnienia organizmu oraz poprawy łaknienia radzę podawać dziecku 3-4 razy dziennie po łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu propolisowego). lat 22. a mimo to nie widzę. wykonuje się małą gruszką lewatywkę. Można też podawać Vernitox według załączonego na opakowaniu przepisu na leczenie pasożytów. tłuste mięsa. sok z kiszonej kapusty. Do zakwaszania używać octu jabłkowego. radziłabym stosować lewatywki z mleka i czosnku. Jestem zdesperowaną matką 13-miesięcznego chłopczyka. Kiedy ostygnie do temperatury ciała ludzkiego. lat 24. który przygotowuje się następująco: 3 łyżki cukru rozpuszcza się w szklance wody i zalewa obierzyny jabłek. Wiem. Wszyscy członkowie rodziny powinni zjadać po 10 dag pestek na noc. czekoladę. lat 37.witamin rozpuszczalnych w tłuszczu. U mojego 15-miesięcznego dziecka stwierdziłam robaki. Zabieg należy powtarzać przez kilka dni. PASOŻYTY Maria. cierpiącego od 6 tygodnia życia na swędzące wysypki skórne. Ponieważ dziecko jest małe. aby cokolwiek wydalał. 3 łyżeczki octu wymieszać w pół szklanki wody. Słoik zawiązać płótnem i po trzech tygodniach jest gotowy ocet. Od niemowlaka ma bardzo słabe łaknienie. Wyeliminować z kuchni ocet spirytusowy. również dla wszystkich członków rodziny. kwaśną śmietanę. Na pasożyty pediatra zalecił Pyrantelum. mieszankę ziół na pasożyty. miesza z pół szklanki gorącego mleka. ale nie ma anemii. który jest bardzo niekorzystny dla wszystkich. Lekarz zapisał lekarstwo na owsiki o nazwie Pyrantelum. Po ostatnim badaniu kału u mojego 8-letniego syna stwierdzono jaja glisty (w styczniu owsiki). tytoń. Wykluczyć też należy tłustą. 398 .

Na biegunkę pomaga syrop z zielonych łupin orzecha włoskiego. Dziecko nie powinno skakać na skakance ani ze