Jadwiga Górnicka

APTEKA NATURY
Poradnik zdrowia

PRZEDMOWA

Książka obejmuje wiadomości i sposoby na utrzymanie zdrowia do pierwszych 100 lat życia, na odzyskanie zdrowia, które już trochę nie dopisuje, oraz na wyjście z wielu przewlekłych dolegliwości i schorzeń. Wiadomości te zawarte były w poprzednich wydaniach Apteki natury oraz w mojej książce Zdrowie przez dotyk. W tej ostatniej pozycji były podane sposoby wykonywania akupresury stóp, masażu Shiat-Sou, masaży specjalnych oraz szybkie skuteczne porady w nagłych przypadkach chorobowych, jak omdlenie, zwichnięcie stawu, stłuczenia mięśni, wiązadeł, ścięgien. Ogólnie książka ta jest wartościowym poradnikiem dla osób trochę starszych, które nie chcą chorować i niedomagać, dla osób młodych, które chcą zachować zdrowie i energię tak potrzebną przy obecnym szybkim tempie życia i dla wszystkich, którzy mają już jakieś przewlekłe niedomagania i chcą się od nich jak najszybciej uwolnić, aby nie zachorować i nie utracić zdolności do pracy oraz zachować radość życia. Są tu też podane metody terapii zupełnie zapomniane w epoce leczenia chemią, np.: argilloterapia - leczenie pospolitą glinką, leczenie poprzez uzupełnienie brakujących mikroelementów i odtrucia w sytuacji postępującego zanieczyszczenia środowiska oraz rozwoju chorób cywilizacyjnych: jak nadmiar cholesterolu, wczesna miażdżyca naczyń tętniczych mózgu, serca i tętnic kończyn dolnych, niedoceniane leczenie preparatami pszczelimi, tak skutecznie przyspieszającymi powrót do zdrowia i do pełnej sprawności. Uważny Czytelnik znajdzie tu skuteczne recepty na choroby krwi, węzłów chłonnych, ziarnicę złośliwą, zakrzepicę, choroby serca i układu krążenia, schorzenia gośćcowe i reumatyczne, schorzenia kobiece, schorzenia pęcherza moczowego, prostaty, kamicę nerkową, schorzenia przemiany materii, schorzenia układu pokarmowego, schorzenia skóry, schorzenia układu oddechowego, jak się hartować, aby nie łapać łatwo infekcji i jak łatwo wyleczyć przeziębienie, jak oczyścić woreczek żółciowy i drogi żółciowe w wątrobie, jak rozpuścić i urodzić kamienie nerkowe, co stosować, aby się nie tworzyły nowe, jak oddychać, aby łatwiej wydalać toksyny. Oczywiście zawsze dobrze jest być w kontakcie z lekarzem naturalistą i stosować jednocześnie leczenie wspomagające, np.: odpowiednie żywienie, dobrane dla siebie zioła, kąpiele, pić świeże soki z jarzyn, które ułatwiają i przyspieszają powrót do zdrowia, oraz masaże stóp i całego ciała. Wdzięczna będę za wszelkie uwagi Czytelników - tak pozytywne, jak i krytyczne. Jadwiga Górnicka

Projekt okładki Jerzy Mostowski Opracowanie ilustracji Xaweny Piwocki Opracowanie redakcyjne Elżbieta Stefańska Elżbieta Zawadzka Opracowanie techniczne Elżbieta Gołębiewska

ŻYWIENIE TO ZDROWIE LUB CHOROBA

ŻYWIENIE O znaczeniu prawidłowych zestawów produktów spożywczych w leczeniu chorób metodami naturalnymi
Medycyna ostatnich lat poczyniła ogromne postępy w rozpoznaniu zależności pomiędzy stanem zdrowia człowieka a sposobem jego odżywiania. Szczególnie wiele nauka dowiedziała się o takich dziedzinach, jak biologiczna wartość pokarmów, procesy trawienne i przemiany materii, wpływ na zdrowie i znaczenie pokarmowe białka, aminokwasów egzogennych, węglowodanów, tłuszczów, witamin, biopierwiastków i wody. Rozważania na temat związków między odżywianiem a stanem zdrowia należy poprzedzić ogólną uwagą, że zapotrzebowanie na produkty spożywcze jest zindywidualizowane, a nadto zróżnicowane u ludzi zdrowych i chorych. Każdy powinien poznać swoje indywidualne potrzeby, gdyż nawet uniwersalne zalecenia, że należy jadać czosnek ze względu na selen, jabłka, ponieważ zawierają pektyny, natkę pietruszki, jako bogate źródło witaminy C, a czereśnie ze względu na wiele witamin B5, oraz pić mleko, gdyż znajduje się w nim komplet aminokwasów egzogennych, a nadto wapń - nie mogą być uogólniane. Białko. Oprócz węglowodanów i tłuszczów należy do podstawowych składników pokarmowych. Jest zasadniczym tworzywem cytoplazmy - substancji budulcowej komórek, budulcem enzymów, hormonów i hemoglobiny. Wszystkie białka proste składają się z aminokwasów, które są związkami organicznymi. Na kilogram wagi ciała człowiek potrzebuje przeciętnie 0,5 g białka, choć bywają nieznaczne odchylenia indywidualne. Zapotrzebowanie organizmu na białko wzrasta w stresach, chorobach zakaźnych, przy braku snu, wykonywaniu ciężkiej pracy fizycznej, w warunkach wysokiej temperatury, w stanach bólu, obawy i lęków. Normy dziennego spożycia białka wynoszą 30-55 g. Powinno to być białko pełnowartościowe, a więc takie, które zawiera wszystkie aminokwasy egzogenne. Spożywanie białka w ilościach przekraczających wymienioną tu normę może spowodować przeciążenie wątroby i nerek zmuszając je do usuwania zbędnego balastu, co doprowadza te narządy do patologicznego przerostu. Piątą część wagi ciała stanowi białko. Bierze ono udział w utrzymaniu równowagi wodnej w organizmie. Syntetyzowanie białek jest potrzebne do tworzenia antyciał niezbędnych do zwalczania infekcji bakteryjnych. W skład mięśni, kości, krwi, enzymów, nerwów, błon itp. wchodzą odmienne białka. Wszystkie białka roślinne składają się z identycznych aminokwasów. Do syntezy własnego białka organizm ludzki potrzebuje 22 aminokwasy, z których osiem musi otrzymywać z zewnątrz (stąd ich nazwa: egzogenne) z pokarmem. Aminokwasy są niezbędne jako materiał do syntezy 9

białek krwi i tkanek. Liczne z nich biorą udział w specjalnych reakcjach chemicznych, służą do tworzenia polipeptydów, hormonów białkowych i enzymów. Ważne będzie i pożyteczne dla naszych rozważań zapoznanie się z aminokwasami egzogennymi oraz ich podstawowymi funkcjami. Prezentując je - w nawiasach - podaję w gramach wysokość dziennego zapotrzebowania przez organizm. 1. Fenyloalanina (1,1) bierze udział w procesach transaminazy, wpływa na tworzenie adrenaliny i noradrenaliny; 2. Izoleucyna (0,7) jest glukogenna i ketogenna, intensyfikuje przemianę materii; 3. Leucyna (1,1) jest ketogenna; 4. Lizyna (0,8) działa na wzrost, gromadzi się w surowicy krwi, gdzie stanowi swoiste przeciwciała rozpuszczające obce komórki bakteryjne; 5. Metionina (1,1) stanowi główne źródło organicznych związków siarki dla przemian ustrojowych, chroni wątrobę przed zmianami, może być użyta w procesach detoksykacji organizmu, jako naturalny lek przeciwdziała chorobom wątroby i miażdżycy; 6. Treonina (0,5) wpływa na zużytkowanie tłuszczów w wątrobie, występuje w mięśniach, hemoglobinie i proteinach fosforowych, niszczy ją hydroliza kwaśna; 7. Tryptofan (0,25) wpływa na działanie wit. B6, przekształca się w wit. B3 = PP, niedobory tryptofanu wywołują pelagrę; 8. Walina (6,8) jest glukogenna, jej brak wywołuje nadwrażliwość, ataksję (bezwład ruchowy), zakłócenia w koordynacji mięśniowej, przewodzi prąd elektryczny i ma ogromne znaczenie w procesach widzenia, gdyż występuje między czopkami i pręcikami siatkówki a nerwem wzrokowym odprowadzającym impulsy elektryczne powstałe w percepcji wrażeń świetlnych do kory mózgowej, gdzie następuje rozpoznanie światła. Istnieją nadto aminokwasy częściowo egzogenne, do których zaliczamy tyrozynę, która współdziała w tworzeniu hormonów wydzielanych przez organy wewnętrzne, histydynę, argininę i cysteinę, która przyspiesza gojenie ran. Prawie wszystkie rośliny są zasobne w lizynę i tryptofan, toteż pełne pokrycie potrzeb białkowych organizm może uzyskać tylko w wyniku odżywiania, na które składa się rozmaitość pokarmów. Zalecam więc spożywanie kasz, pieczywa, mąki z dodatkiem mleka bądź roślin strączkowych, np. fasoli, grochu, soczewicy, soi. Brak lub niedobór metioniny w roślinach strączkowych może być uzupełniony metioniną zawartą w ziarnach zbóż, a brak lizyny w zbożu - lizyną roślin strączkowych. Struktura aminokwasów jest stała i nie może być naruszona, gdyż nawet nieznaczne zmiany w jej składzie mogą wywołać poważne następstwa fizjologiczne. Zastąpienie jednego aminokwasu innym w sekwencji na przykład stu lub więcej aminokwasów w łańcuchu polipeptydowym może znacznie obniżyć bądź całkowicie znieść aktywność biologiczną i wywołać na przykład anemię. Promienie rentgena i nadfioletowe powodują denaturację białka, to znaczy zmiany jego fizycznych i fizjologicznych właściwości. Następuje utrata aktywności enzymatycznej. Pewne pokrycie potrzeb białkowych, jak już wspomniałam, uzyskuje się dzięki urozmaiconym pokarmom. Układ trawienny człowieka rozkłada białka na pojedyncze aminokwasy, które przenikają przez półprzepuszczalne błony komórkowe, aby ulec swoistej przebudowie w związki właściwe dla danego organizmu. 10

Białko o wysokiej przyswajalności mają jajka, mleko, ser, ryż, a następnie mięso, które jest uważane za źródło pełnowartościowego dającego zdrowie i siły białka, ale ma niewiele tryptofanu, metioniny i waliny. Białko jarzyn jest w pełni przyswajalne. Najkorzystniejsze proporcje aminokwasów występują w jajkach i mleku. Dobrym sposobem podniesienia wartości białkowej pokarmu jest łączenie produktów roślinnych zawierających uzupełniające się aminokwasy egzogenne. I tak na przykład dzięki spożywaniu ryżu z mlekiem aż 30 proc. więcej otrzymujemy białka aniżeli w przypadku oddzielnego spożycia tych artykułów. Połączenie fasoli z ryżem przysparza jeszcze więcej, bowiem 43 proc. białka w stosunku do sumy białka zawartego w każdym z tych produktów spożywanych oddzielnie. A oto inne przykłady korzystnych połączeń, najbardziej odpowiednie proporcje oraz procentowy wzrost białka: fasola lub groch i mąka pszenna - 0,5 : 3 g, wzrost o 33 proc; fasola lub groch i kukurydza - 1,2 : 2, wzrost o 50 proc.; ryż lub mąka z mlekiem w proszku - 3 : 1/3, wzrost o 13 proc., 3 duże ziemniaki i dwie łyżki mleka w proszku - wzrost o 7 proc. Mleko jest doskonałym uzupełnieniem wszystkich produktów mających niedobór lub brak lizyny oraz izoleucyny, szczególnie zalecane jest jako dodatek do produktów zbożowych, jak kasze, mąki, makaron. Dwie łyżki mleka w proszku dodane do jednej szklanki mąki podnoszą jej wartość białkową o 45 proc. Do bardzo dobrych połączeń należą chleb z serem, kasza z mlekiem. Rośliny strączkowe bogate w izoleucynę i lizynę uzupełniają wartość białkową kasz, ryżu, makaronu, mąki, kukurydzy, płatków owsianych i innych zbożowych, a także nasion słonecznikowych, sezamowych, dyni i orzechów. Produkty zbożowe uzupełniają się korzystnie z fasolą, grochem, serem, mlekiem, jajkami. W świeżych warzywach występują małe ilości metioniny (wyjątek stanowi tu kukurydza, szpinak i grzyby), dobrym więc ich uzupełnieniem są ziarna sezamowe, orzechy, kasza jaglana, ryż i kukurydza. Ryż i kukurydza tworzą szczególnie cenne połączenia z fasolką szparagową, groszkiem zielonym, brukselką, podobnie jak grzyby, które mogą być dodawane do rozmaitych jarzyn. Dobrym uzupełnieniem każdej potrawy, zarówno zbożowej, jak i jarzynowej, są jajka, a dodatek mleka, twarogu, żółtego sera podnosi wartość każdej potrawy jarskiej, mleko bowiem, podobnie jak jajka, zawiera wszystkie niezbędne aminokwasy, a zwłaszcza jest zasobne w lizynę. Soja, która ma więcej tryptofanu niż mleko, stanowi pozytywny wyjątek wśród roślin strączkowych. Gotowane białko wywołuje w przewodzie pokarmowym procesy gnilne, podczas których wytwarzają się produkty toksyczne. Część z nich zostaje wydalona z kałem, ale część jest wchłaniana przez tkanki ciała, by tworzyć źródła ognisk zapalnych i złogi. Głównym miejscem ich odkładania jest tkanka tłuszczowa. Zatrucia białkowe powodują otępienie uczuciowe, osłabienie aktywności, zamknięcie się w sobie, zaburzenia procesów myślenia. Jedną z metod leczenia tych zatruć jest głodówka, która również pomaga w przypadkach zaburzeń przemiany materii, co dotyczy także egzemy, astmy oskrzelowej, nadciśnienia, kamicy żółciowej, stwardnienia żył. Spożywanie nadmiaru produktów mącznych, cukru, białka powoduje ogólne zatrucie organizmu, stany zapalne oczu, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zapalenie rogówki. Wady wzroku, mające przyczynę w zatruciu pokarmowym, można wyleczyć stosując głodówkę. Wówczas następuje wydalenie produktów spalania blokujących mięśnie i naczynia krwionośne otaczające oczy, co doprowadza do odprężenia i rozluźnienia mięśni i poprawy wzroku. 11

Nie należy się przejadać. Powoduje to otyłość, a jedzenie przekraczające możliwości wydzielania potrzebnych enzymów trawiennych wywołuje nadfermentację. Wówczas część pokarmu staje się nieprzydatna i zalega w żołądku i jelitach. Krew, komórki, tkanki stają się wtedy zagłodzone. U młodych ludzi powstaje sytuacja sprzyjająca powstawaniu stwardnienia rozsianego (SM). Zaburzenia metabolizmu u dzieci powodują powstanie poważnych wad umysłowych. Wymagania nowoczesnej dietetyki spełniają: mąka i kasze, warzywa liściaste i zielone: szczypiorek, sałata, szpinak, szczaw, kapusta, rzeżucha, pietruszka, jarmuż, warzywa korzeniowe: ziemniaki, buraki, rzepa, marchew, pietruszka, seler, brukiew, chrzan, oraz inne warzywa: dynia, kabaczek, salsefia, kalafior, pomidory, rzodkiewka, cebula, ogórek, groszek zielony, cykoria, cukinia, kalarepa, por, czosnek, papryka, kapusta, fasolka zielona, szparagi, owoce świeże i suszone, orzechy, grzyby, miód, migdały, razowy chleb, mleko, jajka, twaróg, ser żółty. Gotowanie niszczy witaminy i enzymy. Spożywanie gorących potraw niszczy śluzówkę i enzymy trawienne w ludzkim organizmie. Regenerację błony śluzowej przewodu pokarmowego ułatwia spożywanie bogatych w enzymy surowych warzyw i owoców. Słowo o błonniku (celulozie ). Należy do węglowodanów, jest zbudowany z cukru prostego, jakim jest glukoza. Nie nadaje się jako produkt spożywczy (pokarmowy), ale jest pożądany, wręcz nieodzowny. Organizm ludzki od tysiącleci przywykł do błonnika, a jego brak wywołuje liczne choroby. Obecność błonnika w jelitach ułatwia ich ruchy perystaltyczne (robaczkowe), co sprzyja wypróżnianiu i eliminuje zaparcia. Błonnik występuje w chlebie razowym, otrębach, warzywach, świeżych owocach, grubych kaszach. Jest najbardziej rozpowszechnionym produktem w świecie. Działanie podobne do błonnika mają pektyny - wielocząstkowe cukry występujące w roślinach. Pektyny redukują ilość cholesterolu spożywanego z tłustymi pokarmami. Zapobiegają miażdżycy i zawałowi serca. Wystarczy każdego dnia zjeść dwa jabłka, aby nie dopuścić do nadmiaru cholesterolu. Pektyna dobroczynnie działa przy biegunkach, przeciwdziała rozwojowi bakterii fermentacyjnych i usuwa je z kałem, zapobiega zatruciom ołowiem i strontem 90, niszczy stafylokoki i streptokoki. Wodny roztwór pektyny ułatwia gojenie ran dochodzących aż do kości i przyspiesza powstawanie zdrowej tkanki. Pektyny leczą również rany wewnętrzne: wrzody i krwawienia w całym przewodzie pokarmowym. W cytrusach najbogatsza w pektyny jest biała błonka znajdująca się pod aromatyczną skórką. Bogata w pektyny jest skórka jabłka, a więc należy je spożywać nie obrane. Dobrym źródłem pektyn są czereśnie, winogrona, porzeczki, agrest, maliny, pomidory, morele, rodzynki, banany. Błonnik i pektyny, wit. C, wapń, magnez chronią przed zatruciami wywołanymi przez skażone środowisko. Podstawowe zasady łączenia pokarmów Jednoczesne spożywanie niewłaściwie dobranych pokarmów wywołuje ostre choroby, a nawet może spowodować zejście śmiertelne. W dietetyce ma duże znaczenie, co się je i z czym. W zależności od indywidualnej tolerancji organizmu - poszczególne połączenia są przyjmowane gorzej lub lepiej. Zaznaczałem, że1 człowiek ma precyzyjne i niezawodne mechanizmy trawienia i przyswajania, przez które spożywanie - jednoczesne spożywanie - rozmaitych produktów, białka, skrobię, cukier i tłuszcz, nie jest dobrze tolerowane. Enzymy, których jest blisko 1800, działają w określonych granicach temperatury i każdy z nich katalizuje tylko jedną, ściśle określoną reakcję. 12

Łączenie w jednej potrawie lub w jednym posiłku artykułów spożywczych wymagających różnych soków trawiennych stawia cały układ trawienia wobec bardzo trudnych wymagań. Wszystkie substancje pokarmowe, które w takich warunkach stają się nie do strawienia, ulegają procesom, gnilnym i wywołują nadfermentację. Trzeba bowiem wiedzieć, że trawienie prawie każdej substancji pokarmowej odbywa się stopniowo, a każdy z etapów wymaga innego enzymu. Każdy wchodzący do akcji enzym może skutecznie wypełnić swoje zadanie, jeśli jego poprzednik także zrobił, co do niego należy, np. jeśli białko nie zostało rozłożone przez pektyny, to enzym, który je rozkłada na aminokwasy nie będzie mógł wykonać swoich powinności. Pepsyna działa w środowisku kwaśnym, a odczyn alkaliczny obecny w żołądku uniemożliwia jej rozkładanie białka. Ptialina, enzym zawarty w ślinie, już w ustach rozpoczyna proces rozkładu skrobi na glikozę, ale może działać tylko w środowisku łagodnie alkalicznym. Niszczy ją zarówno kwas jak i silna reakcja zasadowa. Jeśli więc pokarm skrobiowy został zmieszany z kwasem, to blokuje on działanie ptialiny i cała skrobia przechodzi do żołądka w stanie nie strawionym. Tam po pewnym czasie wywołuje nadfermentację. Trawienie białka rozpoczyna się w żołądku pod wpływem pepsyny i przebiega prawidłowo w obecności kwasu solnego. Jednak nadmiar kwasu hamuje jej aktywność. Jeżeli więc spożywa się kwas razem z białkami, to uniemożliwia się ich trawienie. Błędem jest więc popijanie dań białkowych i skrobiowych sokami z kwaśnych owoców (np. pomarańcze, grejpfruty), a także kompotem czy wodą z cytryną. Nie należy też spożywać ich razem z sałatkami przyprawianymi sokiem cytrynowym czy octem. Trawienie tłuszczów zaczyna się dopiero w dwunastnicy pod wpływem soku trzustkowego, ale zanim tam się znajdzie - hamuje w żołądku wydzielanie pepsyny i innych soków żołądkowych, co o dwie godziny opóźnia trawienie innych, znajdujących się tam pokarmów - białka, mięsa. Im więcej pokarmów z różnych grup wprowadza się jednocześnie, tym więcej wytwarza się bakterii gnilnych i fermentacyjnych. Enzymy stają się wówczas obezwładnione. W każdej fazie trawienia mięsa, jajek, mleka inna jest siła działających na nie enzymów. Na mleko najsilniej działa sok żołądkowy dopiero w ostatniej godzinie trawienia, a na mięso w pierwszej. Nie należy więc jadać ich razem, gdyż to dezorganizuje procesy trawienia wszystkich trzech substancji białkowych. Pomiędzy posiłkami należy robić odpowiednio długą przerwę, dlatego też nie należy jadać drugich śniadań i podwieczorków, gdyż pokarmy na pół przetrawione mieszają się ze świeżymi i wytwarza się szkodliwa dla zdrowia sytuacja. Owoce należy spożywać w charakterze osobnego posiłku, ich składniki bowiem - skrobia, cukier, białko - nie harmonizują z żadnym innym pokarmem i jadając je z innymi artykułami spożywczymi, utrudnia się trawienie jednych i drugich. Owoce, do których spożycia zachęca łatwość trawienia, nie ulegają rozkładowi w ustach ani żołądku, szybko przechodzą do jelita i tam zostają łatwo i szybko strawione przy wykorzystaniu całej ich masy, która zostaje przyswojona przez krew i tkanki. Zmieszane z innymi pokarmami tracą część swych bardzo cennych wartości. Jaki wniosek z tych rozważań? Otóż nie ulega kwestii, że cała dotychczasowa sztuka kulinarna musi być poddana rewizji, albowiem jest odpowiedzialna za przykre następstwa zalegania pokarmu w żołądku. Nowoczesna wiedza o łączeniu pokarmów kwestionuje większość potraw i posiłków mających trwałe miejsce na naszych stołach. Do szczególnie ciężkich należą zestawy skrobi z białkiem, tłuszczami i owocami. Niewskazane są połączenia z białkiem i warzywami, zwłaszcza zielonymi, liściastymi. 13

Dobre połączenie to warzywa z białkiem lub ze skrobią, a także z tłuszczem - olejami. Dobrym zestawem są różne warzywa w jednej potrawie czy posiłku, ale nie należy mieszać więcej niż czterech składników nawet spośród dopuszczalnych. Przy każdym posiłku jadać tylko jeden rodzaj białka lub jeden rodzaj skrobi. Tłuszcz opóźnia trawienie białka i skrobi, ułatwia natomiast trawienie i przyswajanie warzyw. Cukier dezorganizuje proces trawienia innego pokarmu, owoców, warzyw, białka i skrobi, a alkohol strąca pepsynę i uniemożliwia strawienie każdego białka. Mleko należy pić samo, gdyż tylko wtedy na pewno nie zaszkodzi. Podobnie owoce. Wtedy są najzdrowsze, gdy są spożywane oddzielnie bądź z innymi owocami tego samego stopnia kwaśności. Dieta optymalna zakłada więc spożywanie przy każdym posiłku jednego tylko pokarmu, podczas gdy nasze obyczaje kulinarne pozostają w rażącej sprzeczności z możliwościami trawiennymi przewodu pokarmowego. Produkty spożywcze wskazane Należą do nich: kasza gryczana, która zawiera rutynę ułatwiająca przyswajanie wit. C i więcej lizyny niż inne zboża; jest ona mniej kaloryczna niż inne kasze. Kasza kukurydziana, kasza jaglana, są silnie zasadotwórcze i lekko strawne. Ryż jest lekko strawny i obniża poziom cholesterolu we krwi. Komponuje się dobrze z jarzynami, grzybami, zielonym groszkiem lub brukselką. Zielona fasolka szparagowa jest zasadotwórcza; konserwowana nie ma kwasów organicznych, miedzi, siarki, chloru, manganu i innych biopierwiastków. Dobrym uzupełnieniem fasoli białej są kasze, ryż, pieczywo, sery, jajka, kukurydza, orzechy i grzyby. Dużo lizyny i siarki ma groch zielony, który jest zasadotwórczy, podobnie jak soja. Kwasotwórczy jest orzech włoski. Słonecznik obniża poziom cholesterolu i miażdżyca kwiaty leczą malarię i śledzionę. Surowe jajka kurze zawierają awidyny blokujące przyswajanie przez organizm biotyny B8=H koniecznej do prawidłowej pracy skóry, porostu włosów, prawidłowej przemiany materii i utrzymania odporności na niektóre choroby. Chorym na wątrobę lub żołądek podaje się żółtka, a nie białka, żółtko ma więcej białka aniżeli białko jaja, białko żółtka jest też lżej strawne. Jajka i omlety można smażyć na maśle, gdyż białko ścina się już w temperaturze 60 st., zanim zacznie się palić masło. Nie należy smażyć na maśle innych produktów, spalone bowiem wytworzą toksyczną akroleinę. Zawałowcom i miażdżycowcom radzę nie jadać żółtek, a jedynie smażone lub gotowane białka, które nie zawierają cholesterolu. Przejście do prawidłowego odżywiania należy zacząć od stopniowego ograniczania spożycia cukru, pasteryzowanego mleka, produktów mlecznych, białego chleba, ciastek, napojów z kwasem węglowym, tatara, parówek, alkoholu, papierosów, zakąsek mięsnych, konserw, prefabrykowanych produktów spożywczych, soli, nadmiaru przypraw, octu winnego, kawy z mlekiem, lodów, słodyczy, czekolady, dużych ryb, np. tuńczyka. Można jeść wiele surowych i gotowanych jarzyn, trochę gotowanego mięsa (kura, kurczak). Lepiej zrezygnować z nadmiaru mięsa i ryb, a zastąpić je jogurtem. Jeść chleb ciemny, razowy, czerstwy, gdyż świeży powoduje szkodliwe śluzy. Jadać kiełki zbożowe. Napoje należy pić 20 min przed posiłkiem, a nie podczas jedzenia. Nie spożywać słodyczy (skrobia) z produktami białkowymi. Jeść więcej pożywienia surowego niż gotowanego. 14

W przypadku złego trawienia stosować trzydniową dietę złożoną z soków owocowych lub przejść na czysto wegetariańskie pożywienie (owoce, jarzyny), aby układ trawienny mógł odpocząć. Gdy zachodzi potrzeba - brać enzymy trawienne. Między posiłkami popijać napary z ziół. Co najmniej dwa razy w tygodniu jeść surowe lub gotowane jarzyny. A oto tabela informująca o jakości poszczególnych zestawień artykułów spożywczych:

Owoce kwaśne: grejpfruty, cytryny, pomarańcze, ananasy, porzeczki, truskawki, czarne jagody, granaty. Owoce półkwaśne: jabłka, gruszki, morele, brzoskwinie, mandarynki, wiśnie kwaśne, mango. Owoce słodkie: banany, daktyle, figi, winogrona, śliwki, owoce suszone.

Pragnącym odżywiać się racjonalnie proponuję zapoznać się (i stosować) z następującymi regułami:
1.

2. 3.

Najlepiej - ze względu na dobre trawienie - spożywać posiłek składający się z jednego produktu spożywczego. Jeśli nie chcemy przestrzegać reguły 1. układamy posiłki wg zasad prawidłowych zestawów. Łączyć nie więcej niż cztery produkty z jednej grupy.
15

4.

5. 6. 7. 8. 9. 10. 11.
12. 13.

14.

15. 16. 17.
18. 19.

20.

Posiłek nie powinien zawierać więcej niż jeden produkt białkowy. Tłuszcze (oleje) spowalniają trawienie. Najlepiej są one przyswajane z jarzynami i owocami, natomiast źle ze skrobią i białkami. Pomidory powinny być spożywane na surowo. Świeży ogórek nie powinien być łączony z pomidorem. Melony każdego gatunku należy spożywać bez żadnych dodatków. Mleko krowie i jego produkty powinny być spożywane osobno. Mleko krowie zawiera dużo kazeiny. Lepsze jest mleko kozie. Jogurt można spożywać z dojrzałymi półkwaśnymi owocami, warzywami liściastymi i kiełkującymi nasionami, ziarnami. Jeśli spożywa się owoce osobno, co jest wskazane, zaleca się ich dobór według rodzaju pestek (brzoskwinie, mirabelki, oliwki, czereśnie, wiśnie); owoce cytrusowe; owoce mające blaszki gniazd pestkowych (jabłka, gruszki); melony; owoce suszone. Jarzyny i warzywa są zasadotwórcze, zawierają bowiem duże ilości pierwiastków alkalicznych. Zasadotwórcze są także: kawa, piwo, cola, wino, mleko, soki owocowe. Mięso, wędliny, jaja, ryby, masło, drożdże, orzechy, skrobia, czekolada, kakao, tłuszcze, oleje, majonez, sery, produkty mleczne - są kwasotwórcze. Banany można jadać z owocami półkwaśnymi. Nie jadać zbyt wiele orzechów arachidowych: są trudno strawne. Do wszystkich produktów trudno strawnych można dodawać zmielony kminek z majerankiem, co ułatwia proces trawienia. Stosować, ale z umiarem przyprawy trawienne: pieprz naturalny i ziołowy, mielony kminek z majerankiem, cynamon, imbir (mało), por, czosnek, cebula, natka pietruszki, kolendra, cząber, i in. Nie pić gorących płynów, nie spożywać gorących potraw. Mające temperaturę powyżej 45 st. mogą spowodować anemię, bóle kręgosłupa, stawów, miednicy, mięśni nóg.

I jeszcze radzę stosować się do poniższych zaleceń: •
• •

• • • •

do posiłku należy wybierać takie produkty spożywcze, które smakują najbardziej; waga posiłku nie powinna przekraczać 600 g; nie objadać się, zwłaszcza przed rozpoczęciem cięższej pracy; główny posiłek powinien być spożywany w południe, gdy promienie słoneczne działają najsilniej; promieniowanie słoneczne ma wpływ na trawienie, dlatego też do ostatniego posiłku należy siadać przed zachodem słońca; pojadanie między posiłkami jest szkodliwe; nie należy jeść, gdy odczuwa się ból, w zdenerwowaniu, po wyczerpującej pracy, w zmęczeniu; dobrze jest po posiłku odpocząć pół godziny, a w każdym razie odprężyć się; przy trudnościach trawiennych dobrze jest przed posiłkiem dziesięć minut odpocząć; nie popijać w czasie jedzenia, pragnienie można zaspokoić pół godziny przed posiłkiem lub po jedzeniu;

16

aby ustrzec się przed niebezpieczeństwami i zagrożeniami. soki owocowe należy trzymać chwilę w ustach. biały ser najlepiej jeść sam bez chleba. raz dziennie zjadać posiłek z samych jarzyn . która traci swoje zdolności odbierania nadmiaru cholesterolu. Cholesterol jest stałym składnikiem i produktem metabolizmu organizmów zwierzęcych i człowieka. sojowy lub oliwkowy. Jaką więc stosować dietę. by mogły się dobrze rozwijać i wzajemnie wspomagać. CHOLESTEROL NASZ WRÓG Cholesterol. marchew. a mówiąc precyzyjnie . uwaga dla osób mających ogródki warzywne: należy zwracać uwagę na odpowiednie rozmieszczenie roślin.prowadzi do zwężenia ich światła. umiarkowanie używać cukru i słodyczy. zawierających cholesterol . często kończących się zgonem chorego. co da się zjeść na surowo. twarożku. cebuli dodawać olej słonecznikowy. jakie niesie ze sobą nadmiar cholesterolu? 17 . w mięsie i żółtkach jaj (szczególnie bogate źródło). gdy czujemy głód. leszczyna odstrasza muchy. dęby zabezpieczają przed ślimakami.nawet jednej . surówek. kasze. fasolę. fasoli lub z sosem grzybowym. pomidorowym. fasola rozwija się niedobrze w sąsiedztwie cebuli. Medycyna mówi że prawidłowe stężenie cholesterolu we krwi nie powinno przekraczać 250 mg/100 ml.zostaje zahamowana aktywność białkowych receptorów wątroby. spożywać pokarmy w stanie naturalnym. stopniowo zastępując je miodem. Zagrożenia spowodowane nadmiarem cholesterolu można oddalić stosując racjonalne odżywianie. do potraw gotowanych dodawać olej już po wyłączeniu ognia lub nawet na talerzu.gotowanych z dodatkiem ziemniaków. Występuje w wątrobie. zaburzenia krążenia. a część pozostała pochodzi z żywności. co można ugotować. ostatni posiłek zjadać w zasadzie trzy godziny przed snem. wówczas zaczyna rozwijać się proces. Odkładając się w organizmie w postaci złogów tłuszczowych w naczyniach krwionośnych . Za optymalną wartość uważa się 150 . tymianek i mięta chronią kapustę.miażdżycy. kasze i ryż gotowany na sypko jeść z dodatkiem jajka. słodkimi owocami świeżymi i suszonymi. Gdy spożywamy nadmierne ilości tłuszczów zwierzęcych nasyconych. Pietruszka chroni pomidora. Jeżeli poziom cholesterolu w osoczu krwi przekracza dopuszczalne normy. mózgu.fasoli. mleka. roślin strączkowych . koperkowym. picie wody rano i wieczorem służy przepłukaniu przewodu pokarmowego. krwi. nie zapominać.• • • • • • • • do sałatek. do chleba przyrządzać świeże pasty serowo-jarzynowe. zmiany miażdżycowe i procesy przedwczesnego starzenia się organizmu. zwłaszcza naczyń wieńcowych serca. Należy wiedzieć. że żołądek śpi razem z człowiekiem.280 mg/100 ml. co prowadzi do bardzo poważnych chorób krążenia. nie smażyć tego. co powoduje niewydolność pracy serca (zawał).jego nadmiar (utrzymany w normie jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu) jest przyczyną wielu groźnych chorób współczesnej cywilizacji. tkance tłuszczowej i nerwowej. grochu. nie gotować tego. ryż. że 2/3 potrzebnego ustrojowi cholesterolu wytwarza sam organizm. makaron jadać z dodatkiem jaj. by mogły wymieszać się ze śliną. zupy gotować z wywarem z jarzyn z dodatkiem grzybów lub ziół przyprawowych. sera.

jeżyny. zastępując go miodem. zastępując ją częściowo przyprawami. boczku i kiełbasie. tłuszcze spożywają wyłącznie w stanie surowym. używając bardzo dużo przypraw roślinnych. jaja smażone na smalcu. które obniżają poziom cholesterolu. resztę w kawałkach wkładamy do sokowirówki. zapotrzebowania energetycznego pochodziło z tłuszczów. brzydkie liście. czosnku. Na wydzielanie cholesterolu do układu krążenia stymulujący wpływ mają stresy. nikotyna i kawa. C. Doskonałe rezultaty daje także miesięczna kuracja sokiem ze świeżej kapusty. wreszcie ograniczyć dodawanie soli do potraw. Polecam również picie herbatki ziołowej Sklerosan bądź soku z łopianu. ewentualnie wieczorem napar z mieszanki Cholagoga 2. aby nie więcej niż 30 proc. A przede wszystkim trzeba starać się nie dopuszczać do nadwagi. Zdaniem naukowców te pozytywne zjawiska występujące u Chińczyków mają związek z ich zupełnie innym jadłospisem. Obniża go. jarzębiny. Sok pijemy świeżo przygotowany. agrest. które nie tylko zawierają sporo wit. brzozy czy mniszka lekarskiego. czarne jagody. Badania przeprowadzone niedawno przez chińskich i zachodnich lekarzy (Francja i Niemcy) wykazały. zupy doprawiane śmietaną. ale w ograniczonej ilości. zawierających białko. Z punktu widzenia profilaktyki choroby wieńcowej zaleca się tłuszcze nienasycone w stanie surowym. zredukować do minimum wszelkie słodycze. zwłaszcza jagodowych niskocukrowych. mięso duszone w sosach. 12 łyżek wody i dusimy pod przykryciem przez 20 min. reszta zwierzęcego. Chińczycy jedzą dużo jarzyn i nierafinowanego ryżu. przy czym w 2/3 powinny stanowić tłuszcze pochodzenia roślinnego. Radzę wyeliminować spożycie białego cukru. Natomiast w razie pogorszenia się trawienia. U nas podstawę pożywienia stanowią tłuste potrawy. majeranek. dyni i kapusty. Dobrze jest również pić dwa razy dziennie po 2 łyżeczki octu jabłkowego z przegotowaną wodą słodzoną l łyżeczką miodu. a przede wszystkim nie stwierdzono u nich w ogóle podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi. olej słonecznikowy. ale również błonnik i pektyny. chodzić na długie spacery. koperku. Zbyt mało natomiast zjadamy surowych warzyw i owoców. truskawki. gdy jest za wysoki i podnosi. gdy jest za niski. Należy też przestrzegać wskazania. dodajemy łyżkę oleju. Witamina C normalizuje metabolizm cholesterolu i wymywa nadmiar cholesterolu z tętnic.). poziomki. mikroelementy i błonnik. produktów nierafinowanych. takimi jak np. sojowy bądź kukurydziany. bazylia. potrzebne organizmowi białko czerpią ze źródeł roślinnych.Przede wszystkim należy spożywać jak najwięcej (bardzo starannie umytych!) warzyw ze szczególnym uwzględnieniem natki pietruszki. berberysu. razowego pieczywa. np. Sposób przyrządzania: odrzucamy zielone. ciast i słodyczy pod wszelkimi postaciami. 18 . Nie stronimy od cukru. Należy jeść ciemne pieczywo z dodatkiem otrąb. co w starszym wieku często się zdarza. Dla profilaktyki przeciw-cholesterolowej ważne jest spożywanie owoców. Uprawiać sporty. maliny. co wpływa również korzystnie na proces trawienia. Przy podwyższonym poziomie cholesterolu pomaga również duszona cebula (kroimy drobno 3 duże cebule. Do takich owoców należą porzeczki. można pić herbatkę z mięty. że Chińczycy mają znacznie niższe ciśnienie niż obywatele Niemiec. Doskonałe są również jabłka. cebuli. rzadko zapadają na cukrzycę i choroby gośćcowe. Znacznie rzadziej przy tym mają nadwagę. estragon. kminek. a także spożywanie obfitych posiłków w dużych odstępach czasu.

tym lepiej. Wiadomo. siemię lniane. serów. W lodówce należy trzymać je na najniższej półce. Ludzkość zna czosnek od ponad 5000 lat. 2. Szczególnie oleje powinny być świeże. Przypalony olej zawiera trującą akroleinę. 7. prócz żelaza i witaminy C. Im większe ich urozmaicenie. a więc witaminy A lub kiełków zasobnych w witaminę E. słonina. Mleko ma wszystko. chociaż 2 szklanki dziennie. Są kaloryczne. obniża poziom cholesterolu.140 mg) na 100 ml krwi. 5. ciasta. Jadać wszystko świeże lub z zamrażarki. które są źródłem karotenów. należy jadać siemię lniane zawierające najwięcej lecytyny rozpuszczającej cholesterol. a witamina A rozkłada się. która bywa rakotwórcza. a powyżej 250 mg oznacza już poważne zagrożenie. pieczywo razowe. inne tłuszcze zwierzęce.13 RAD ANTYCHOLESTEROLOWYCH 1. aby w trakcie podgrzewania nie uległy spaleniu. że odkaża on i dezynfekuje organizm. Skrobię i białko jadać osobno. Zjadać warzywa i nasiona do l kg dziennie. 12. jogurt. najlepiej słonecznikowy. błonnik. światła i mrozu. np. które zawiera 4 razy więcej witaminy E niż pieczywo białe. co jest przyczyną wylewu krwi do mózgu. kefir. Na świetle jełczeją. Do pieczywa stosować tylko 3-4 dag masła dziennie. Nadmiar cholesterolu. Stosować mleko. byle bez tłuszczów. sosów. pszenne i żytnie. Unikać tłustych mięs. 8. jabłka. Nie lubią one słońca. szczególnie do tych warzyw. który powoduje zaczopowanie naczyń krwionośnych mózgu. witaminy i błonnik. powyżej 200 mg (norma . 6. Jadać mniej tłuszczów nasyconych.i mikroelementy. Trzeba uważać. lecytynę. lub z niewielkim dodatkiem oleju. Są one dobrym źródłem wapnia. . czosnek. bez nich nie będą przyswajane. jest już zagrożeniem. 9. sojowy. (każdy spalony tłuszcz ją wytwarza).in. 11. 4. a ponadto ma żelazo i wszelkie makro. Jadać jedną jarzynę ugotowaną a inne na surowo. 3. zup zaprawianych tłuszczem. takich jak: masło. Aby zapobiec nadmiarowi cholesterolu . W przeciwnym wypadku pokarm zalega zbyt długo w żołądku i nie jest strawiony. śmietaną. 13. gdyż te jako rozpuszczalne w tłuszczach. ale obniżają poziom cholesterolu we krwi. Jadać oleje roślinne. 10. Stosować m.

DLA KAŻDEGO INNA DIETA .

rozwijającego się organizmu jest niebezpieczne. Powodują one często nieodwracalne zmiany w organizmie. organizm buntuje się. Chodzi o takie zestawianie produktów w posiłkach. a więc białek z węglowodanami. mięsne. Warzywa należą do pokarmów lekko strawnych. Moglibyśmy ich uniknąć. np. tak jak Francuzi. przysparzają sił i energii. a na koniec ziemniaki lub chleb. nie zdając sobie sprawy z tego. przed bezmyślnym stosowaniem różnych cudownych diet odchudzających. mający kłopoty z trawieniem. Bardzo często zapychamy żołądek czym się da. które podpowiedzą. mogą sobie pozwolić na bardziej obfite jedzenie. aby wybierać te. Jeśli już koniecznie chcą się odchudzić. jeśli ryż lub ziemniaki. że przeładowany przewód pokarmowy z trudem przyswaja nowe treści. składających się z warzyw. Tak więc w doborze sposobu żywienia najlepiej kierować się zdrowym rozsądkiem i instynktem. które świetnie się czują po lekkich posiłkach. ale są i takie. natomiast skłonni do otyłości. Osoby o dłuższym jelicie cienkim są zwykle skondensowane. że każdy powinien sobie taki wypracować. Są osoby. Chciałabym przestrzec.CO NAM SŁUŻY? Przy ustalaniu indywidualnego sposobu żywienia. to z porcją surówki z warzyw. tłuszczami. to jedzmy je warstwowo. Jeśli proces ten trwa dłużej. co dla młodego. powinni jadać tylko potrawy lekko strawne. które czują się po nich głodne i słabe. 23 . w przeciwieństwie do mięsa i ziemniaków wymagających w dodatku innych warunków do trawienia. które ulegają gniciu. Taką kolejność często stosują dzieci. Robią to instynktownie. musimy nauczyć się go słuchać. można oczywiście kierować się różnymi zaleceniami zawartymi w książkach i publikacjach. później samo mięso. a więc najpierw surówkę. jeśli jednak chcemy zachować zdrowie. W efekcie w żołądku zalega część nie strawionych resztek pokarmu. aby organizm mógł w pełni wykorzystać ich wartość. czego się nie powinno łączyć. powinny to robić wyłącznie pod kontrolą lekarza. Jeśli wiec jemy mięso. zwłaszcza młode dziewczyny. Ludzie szczupli. służy dobremu samopoczuciu. przez nikogo nie namawiane. sygnalizując to rozmaitymi dolegliwościami. które naprawdę nam służą. Prawidłowo zestawiony posiłek powinien składać się z jednego produktu białkowego lub węglowodanowego z warzywami. chorobami. u których proces spalania jest szybki. Ma to związek z budową przewodu pokarmowego. to też z sałatką warzywną. Wprawdzie z danego nam przez naturę instynktu nie bardzo potrafimy korzystać. Jeśli już koniecznie musimy zjeść swoją porcję mięsa z ziemniakami i surówką. gdybyśmy nie łączyli tego. Różna jest też u poszczególnych osób intensywność przyswajania i spalania składników pokarmowych. co jest dla nas właściwe. a uważam. w niektórych przypadkach nawet białaczki. a co może zaszkodzić.

Najlepiej pokazuje to tzw. tłuszczów (15 proc. aby to. w stanie optymalnym . Trzeba się starać. wody (55 proc. 24 . Produkty umieszczone w centrum i najbliższym kole . Produkty żywnościowe dostarczają energii. Braki lub nadmiar któregoś z wymienionych składników budulcowych prowadzą do dolegliwości albo do poważnych chorób.to podstawa zdrowego odżywiania. W centrum są produkty szczególnie cenne dla zdrowia. Produktów znajdujących się poza kołem najlepiej byłoby w ogóle unikać. budulca i regulatorów procesów biogennych. Stosowanie się do informacji zawartych w kole pozwala na utrzymywanie składników pokarmowych.KOŁO ŻYWNOŚCI Organizm ludzki składa się z węglowodanów (2 proc. witamin (ułamek proc. Trzeba więc się tak odżywiać. a tego co jest w czwartym kole jadać jak najmniej i rzadko. aby utrzymać proporcje określone przez naturę. koło żywności.).).).zgodnie z zapotrzebowaniem ustroju. białka (20 proc.) i substancji mineralnych (5 proc. co jest w trzecim od środka kole jadać tylko od czasu do czasu.).). występujących w organizmie ludzkim.

że zapotrzebowanie na tę witaminę jest większe u osób. kawy. rozwijającym się organizmom. O kwasie askorbinowym wszyscy na ogół sporo wiedzą. powietrze i dlatego wszystkie produkty.. dodając do nich rzeżuchę uprawianą na oknie. maśle. Reguluje wzrost. warzywa i owoce. ładnej skóry. w pracy serca oraz w krążeniu i gospodarce wodnej organizmu.WITAMINY . Chronią i wzmacniają nerwy. podając je w pokarmach. Jej niedobór może spowodować tzw.. nie musimy obawiać się. błony śluzowej w układzie trawiennym i przewodzie oddechowym. jest niezbędna dla naszych zębów i kości. koperek. Powinny one przebywać dużo na powietrzu i pić jak najwięcej mleka. podatność na infekcje. Ponieważ nasz organizm nie potrafi sam wytwarzać witamin. 25 . kurzą ślepotę. mięśnie. które ją zawierają. reguluje ilość wapnia w organizmie. Niedobory tej witaminy mogą występować również w późniejszym wieku i objawiać się odwapnieniem kości. nawet choroby. skórę. które palą papierosy i piją zbyt wiele. dostarczającego wapnia i witaminy D. gdyż w tej właśnie postaci występuje w produktach pochodzenia roślinnego. Warto też wiedzieć. trzeba mu w tym pomóc. Można ją również znaleźć w mleku. czyli prowitaminę. spożywamy stale wszystkie grupy produktów. Tworzy się ona pod wpływem promieni słonecznych. najlepiej spożywać zaraz po przyrządzeniu. ciemne pieczywo. światło. Witamina ta jest bardzo wrażliwa na wszelkie czynniki zewnętrzne. Regulują przemianę materii. WITAMINY GRUPY B. Radzę również polubić cebulę i czosnek. temperaturę. do utrzymania zdrowej. białku i węglowodanach. Zimą i na przedwiośniu trzeba również pamiętać o wzbogaceniu posiłków. Nasz organizm przyswaja witaminę A jedynie w obecności tłuszczów. kłopoty z dziąsłami (tzw. Jeśli jednak odżywiamy się prawidłowo. Dlatego też tak wielką wagę przywiązują pediatrzy do tego. nerkach i wątrobie. Witaminę tę nazywa się często witaminą wzroku. Dzienne zapotrzebowanie na witaminę C wynosi ok. pogorszenie samopoczucia. ułatwiają przetwarzanie żywności w energię. Dotyczy to zwłaszcza osób źle trawiących tłuszcze. że grozi nam awitaminoza. Niedobór tej witaminy może spowodować zaburzenia w czynnościach ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. by mali pacjenci nie odczuwali jej niedoboru w pierwszych trzech latach swego życia. dlatego jest szczególnie potrzebna młodym. natkę pietruszki. Niedobory powodują zmęczenie. Regulują przemianę materii. WITAMINA C. uwalniają energię zawartą w tłuszczach. układ sercowo-naczyniowy. Jest ona również niezbędna w przebiegu wielu procesów przemiany materii. co jest ważne dla ochrony przed infekcjami. WITAMINA D.CEGIEŁKI ŻYCIA Są one niezbędne do prawidłowego przebiegu procesów życiowych. 75 do 100 miligramów. nabiał. Najczęściej przyjmujemy ją jako karoten. płatki owsiane. przyzębica). Niedobory bowiem mogą spowodować różne niedomagania. jajach. a dla palaczy do 130. A oto krótka charakterystyka poszczególnych witamin: WITAMINA A. Przeciwkrzywiczna. Są niezbędne dla prawidłowego i lepszego przyswajania wielu produktów. a więc gruboziarniste.

Brak witaminy M w organizmie może być przyczyną poronień. Chroni także witaminę A przed utlenieniem. że witamina H pomaga przy procesach przemiany materii. F. niezbędnych dla prawidłowego przebiegu podstawowych procesów zachodzących w organizmie. dorosłym 3 razy dziennie po 2-4 tabletki.WITAMINA E. gdy zachodzi konieczność wsparcia osłabionego organizmu. Witaminy te łyka się zwykle wtedy. znużenie. W sklepach można kupić tabletki z drożdży piwowarskich. których nęka nieusprawiedliwione żadną chorobą osłabienie. Zapotrzebowanie na nią pokrywa racjonalne odżywianie. Takie witaminy. Istnieją poglądy o ochronnej roli tej witaminy w procesach degeneracyjnych. Jej niedobory powodują pelagrę (czyli rumień lombardzki . Znakomicie poprawiają przemianę materii. pomaga w tworzeniu się czerwonych krwinek. Co prawda dopiero 130 środków zielarskich zostało zbadanych pod tym kątem. M. Na szklankę napoju bierzemy 2-3 dag rozkruszonych drożdży. K. KURACJA DROŻDŻOWA Drożdże zawierają wiele witamin. K. wypita 2-3 razy w tygodniu. Można je zażywać jedynie za zgodą prowadzącego lekarza. przede wszystkim z grupy B. PP pozostają nadal w znacznym stopniu tajemnicą. zapobiega miażdżycy. Jak się okazało. Zwana popularnie witaminą młodości. Odradzam nieprzemyślane łykanie witamin w tabletkach. Można je także podawać dzieciom 3 razy dziennie po 1-2 tabletki. Są również przyczyną nadmiernej pobudliwości nerwowej. ze względu na ich wartość witaminową. ZIOŁA l WITAMINY W bardzo wielu chorobach zaleca się jedzenie surówek. są więc wskazane dla nastolatków cierpiących na trądzik młodzieńczy i dla starszych.schorzenie wywołane niedoborem witaminy PP i zespołu witamin B). to i one bogate są w te związki. znakomicie poprawi nasze samopoczucie. Kobiety zażywające środki antykoncepcyjne potrzebują jej znacznie więcej. C. A poza tym zalecane są wszystkim. jak: H. ale mamy prawo domyślać się działania witamin A. Hamuje ona starzenie się. Witamina K w tworzeniu się substancji odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi i utrzymywanie prawidłowej przemiany materii w kościach. Szklanka napoju z drożdży. utrzymania zdrowych mięśni i tkanek. 26 . zalewamy wrzącą wodą. Z kolei witamina PP pobudza produkcję energii w komórkach organizmu. Jeśli chodzi o zioła. zagotować i po przestudzeniu wolno pijemy. Wymienione witaminy są wchłaniane przez skórę. PP również w okładach zielarskich. mających brzydką cerę i dokuczliwe zajady w kącikach ust. Występuje w świeżych liściach warzyw. Wiadomo jednak. a także zmniejszenie ogólnej odporności organizmu na wszelkie infekcje. co drugi mniej więcej surowiec zielarski zawiera w sobie witaminy.

Gastrogran ze sproszkowanego Digestosanu. choć nie do każdego zioła i nie w każdym przypadku dadzą się stosować.in. UWAGA NA SZKORBUT! Zanim nasz znakomity rodak. I ostatnia wreszcie. których dawkowanie daje się łatwo oznaczyć. a więc wątrobowych i trawiennych. Czasami takie osłodzenie może popsuć smak odwaru. Podobnie rzecz się ma z innymi awitaminozami. Do najczęstszych należą proszki i produkowane na ich bazie granulaty. który od razu został opracowany w formie granulatu. z drugiej jednak strony młynek trzeba czyścić. Nervogran z Nervosanu. a już szkorbut (czyli gnilec) występuje jeszcze bardzo często i nie jest do zwalczenia na drodze ustawowej. środków gorzkich. gdy należy ono do tzw. a wreszcie alergię.Wróćmy do postaci ziół. skazę krwotoczną. a jej zwalczanie pozostawiono samym pacjentom. Urogran z Urosanu i Betagran. Liczyć się trzeba tylko z tym. odkrył witaminy i postawił pierwsze hipotezy o ich roli w organizmie ludzkim . a mianowicie ich porowatość i łamliwość. Trudno bowiem podawać dzieciom lub niemowlętom ziele w postaci proszku . Oczywiście nasuwa się tu jeszcze porada natury praktycznej. takich jak siemię lniane i konopne. „Herbapol” produkuje m. nawet uznanie krzywicy za chorobę społeczną i zwalczanie jej we wszystkich państwach cywilizowanych bezpłatnie. nawet wówczas. Awitaminoza C. Oprócz szkorbutu należy tu jeszcze wymienić zaćmę soczewkową. są bardzo małe.nie każdy proszek da się wymieszać z miodem i nie każde dziecko zechce taki miód jeść. Stąd druga wskazówka ogólna . 27 . aby jedno ziele nie pachniało drugim. plamicę krwotoczną. Kazimierz Funk. zmiany w kościach. Cholegran. czyli kataraktę. z wyjątkiem środków odżywczych. Dawki te. W tym celu wystarczy po zmieleniu jednego pachnącego ziela przemleć dwie-trzy łyżki cukru i cukier ten dosypać do sproszkowanego ziela. co najczęściej powoduje długotrwały i męczący kaszel. ale ważna uwaga. Niemniej jednak.nie została nigdzie uznana za chorobę społeczną. dla zrównania należy więc dawkę nieznacznie zwiększyć.awitaminozę D. nasienie kozieradki czy liść pokrzywy. Wtedy. Reumogran z Reumosanu. Można więc sproszkować tylko te zioła. Granulaty uważane są za najbardziej wskazane i najbardziej wygodne formy zażywania ziół. kruchość naczyń krwionośnych. że rozrzedzenie cukrem osłabi nieco działanie preparatu. każdy napar czy odwar można więc osłodzić. zwaną wówczas „angielską chorobą” przełamaliśmy za pomocą tranu. nie usunęło całkowicie groźby tej choroby. włosów.ziół sproszkowanych jako silniej działających od naparu czy odwaru nie wolno przedawkowywać. czyli sproszkowaną Cholagogę. wybroczynami krwawymi po całym ciele . kiedy pijemy coś gorącego robimy często mimowolny wdech dla ostudzenia płynu i z tym wdechem możemy wciągnąć proszek do tchawicy. Czy warto mieć młynek elektryczny do mielenia ziół? Jest to duże ułatwienie. ale nigdy nie zmniejszy i nie zmieni siły jego działania. Przy okazji warto zaznaczyć. której końcowym stadium jest szkorbut i która charakteryzuje się wypadaniem zębów. że cukier nie odgrywa żadnej roli w leczeniu ziołami. czyli krzywicę. przy zażywaniu proszków. żeby sproszkowane środki ziołowe popijać zimnym a nie gorącym płynem. Chodzi o to.

agrest. ale nie mają już tych właściwości. maślanka.nerki wołowe. grochom itp. gruszki. pieprz prawdziwy.w stanie surowym. kapuście.Na szczęście witamina C „w towarzystwie” innych występuje w bardzo wielu produktach spożywczych. winogrona. cebula. Są to makroelementy. a co skutkiem. a niedobór witaminy pogłębiają papierosy. miedź. używane do konserwowania żywności. Sześć innych pierwiastków występuje w tkankach. Siedem innych bioelementów jest dla ustroju pożądanych. Trawienie jest dla organizmu zubożonego w witaminy sprawą podstawową. jeżyny. spalinami samochodowymi itp. W razie trudności trawiennych kminek. a z drugiej pozbawiające ją cennych biopierwiastków. papryka. że witamina ta jest gromadzona w organizmie w ilości nie większej niż wynosi dwudniowe zapotrzebowanie. kabaczki. sałata. jak właśnie przeciw cebuli. sód. brusznice. kozie i krowie mleko oraz miód. Białe pieczywo. ziołowy i papryka przy produktach mięsnych i roślinnych najzupełniej wystarczą. marchew surowa. fosfor. ZDROWE BIOPIERWIASTKI Przetwórstwo spożywcze. porzeczki białe. maliny. naturalnym stanie.i mikroelementów. głóg. jabłka. łuskany ryż są smaczne. pozbawia żywność wielu cennych pierwiastków. rzodkiewka. jod. szczaw. wszystkie kapusty. wreszcie zanieczyszczanie atmosfery pyłami przemysłowymi. szczypior. kobalt. czarne jagody. wreszcie niedomoga wątroby. jarzębina. aby dobrze strawić. koper. oczyszczona sól. szpinak. czosnek. bór. pieprz prawdziwy. potas. a co za tym idzie wzmóc przyswajanie witaminy. wieprzowa i wołowa. a co za tym idzie. Codzienna porcja witaminy C ma też znaczenie dlatego. cynk i molibden w ilościach około l mg na 100 g ciała ludzkiego. tak bez należytej dostawy witaminy C wątroba rozpoczyna niedomagać i w końcowym efekcie będzie się buntować przeciw niektórym artykułom zawierającym witaminę C. Są to: żelazo. groch. zaburzenia w drogach moczowych. co jest przyczyną. majeranek. Poza tym . Są to: glin. jakie posiadają te produkty w swym pierwotnym. czerwone i czarne. Niekiedy przyczyną awitaminozy może być również złe trawienie. siarka i chlor w granicach od 10 do 100 g. seler. pomidory. kadm i chrom potrzebne w ilościach do 10 mikrogramów. poziomki. 28 . nerwy na witaminach B. Do tego dochodzą środki chemiczne. Wszystko to sprawia. którą możemy pijać dwa. a poza tym istnieje gotowa mieszanka ziołowa Digestan. kalarepa. Są to tzw. lit. Natomiast wanad. stosowanymi w polskiej kuchni w sposób tradycyjny. wątroba cielęca. chociaż w tym ostatnim wypadku można by spekulować. że nasza żywność jest uboga w wiele cennych makro. wiśnie . morele. rafinowany cukier. cytryna. szparagi. nawozy sztuczne użyźniające z jednej strony glebę. selen. chrzan surowy. owoc dzikiej róży. ale ich funkcje nie są jeszcze dokładnie określone. złe przyswajanie. Trawienie możemy poprawić przyprawami trawiennymi. cykoria. Jedno jest niewątpliwie pewne: jak oczy „pracują na witaminie A”. trzy razy dziennie (łyżka na szklankę wrzątku) aż się nam trawienie poprawi. mangan. alkohol. gdyż awitaminoza nie zawsze przychodzi w wyniku jadania zbyt małej ilości artykułów zawierających daną witaminę. Organizm ludzki potrzebuje następujących 7 podstawowych biopierwiastków mineralnych: wapń magnez. Witaminy tej dostarczą nam: bób. mikroelementy. niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. choć często zaspokaja potrzeby naszego podniebienia.

buraki. Kobalt przyczynia się do ogólnej regeneracji ustroju. nasionach roślin oleistych i strączkowych. kakao. Pod dostatkiem jest go w mleku i jego przetworach. jak ważną funkcję w organizmie spełnia wapń. B1. Odradzam jednak łykanie bez konsultacji z lekarzem wszelkich marko. czosnek) przyczynia się do powstawania chorób sercowonaczyniowych. Fluor chroni zęby przed próchnicą. ryby. W rezultacie może to prowadzić do różnych schorzeń. Pierwszym. TRZEBA JEŚĆ WARZYWA! Surowe warzywa zawierają łatwo przyswajalne witaminy. a także pietruszce. grzybach. Nasz organizm nie potrzebuje dużo jodu. śledziach i makreli. Niedobory żelaza objawiają się anemią i przemęczeniem. O właściwościach cebuli nie trzeba nikogo przekonywać. Wiele z nich wpływa też dodatnio na różne przypadłości. jak i nadmiar. bierze udział w wytwarzaniu witaminy B12 oraz kwasu foliowego.i mikroelementów. Z kolei cynk (opryszczka. płatkach owsianych. Powinien znajdować się również w soli. Urozmaicona dieta. Poza tym białko. litu. fitynę. ołowiu czy rtęci. nabiał. oczyszczona sól nie zawiera tych pierwiastków. alergie i wiele innych schorzeń. Sporo żelaza zawiera wątroba i inne podroby. B2. I one są nam również potrzebne. jest niekorzystne. czynnik podobny w działaniu do insuliny. poprawiając pracę jelit. Żelazo jest łatwiej przyswajane przez organizm. najwięcej nad morzem. toksycznych pierwiastków. podroby. 29 . Najmniej go na Podkarpaciu. oprócz magnezu. jednak jego niedobór powoduje choroby tarczycy. selenu i cynku.antymon. Niestety. a zarazem alarmującym sygnałem o niedoborze magnezu jest zmęczenie fizyczne i psychiczne. stanowiąc tym samym czynnik zapobiegający anemii. jeśli spożywa się je razem z witaminą C. cukry. Zakłócenie równowagi miedzy poszczególnymi pierwiastkami. czosnku. szczególnie śledzie. Dlatego musimy stale dbać. zawroty głowy. gorzkiej czekoladzie. gojenie ran. kasze. A więc jedzmy je na zdrowie. mące razowej i sojowej. cukry. kwasy organiczne. Niedobór selenu (ryby morskie. Odgrywają przy tym korzystną rolę w przewodzie pokarmowym. poza tym płatki owsiane Nie trzeba nikogo przekonywać. uczulenia. Może to być również chroniczny katar. w niektórych studniach głębinowych. saponiny. Jod występuje głównie w rybach. Osobom chorym na tarczycę radzę zatem spędzać urlop nad morzem i jak najwięcej przebywać na powietrzu. zarówno ich niedobór. orzechach. która od czasu do czasu bywa w sklepach. Posiada ona związki grzybobójcze. np. chlebie razowym. oczywiście naturalną. Jod znajduje się również w wodzie. Hodowano ją już w starożytnym Egipcie i Babilonii. olejki eteryczne. Pewnych ilości fluoru dostarcza nam herbata. bogata w gruboziarniste pieczywo. sole mineralne oraz wiele makro. aby te pierwiastki były zawsze obecne w naszym pożywieniu. botwinie i szpinaku. enzymy oraz witaminy C. warzywa. drożdże. podobnie jak pojawianie się w organizmie obcych. na przykład suchy groch i fasola. jest gwarancją zdrowia i dobrego samopoczucia. np. szczaw i szpinak. Radzę zatem zaopatrywać się w sól nieoczyszczoną.i mikroelementów w postaci preparatów farmaceutycznych. ren i rad należą do elementów śladowych i występują w ilościach do l pikograma. nie w pastylkach. nasionach dyni i słonecznika. warzywa i owoce. german. Magnez znajduje się między innymi w chlebie razowym. karoten. trądzik. wrzodów żołądka) znajduje się w otrębach i kiełkach pszenicy. bakteriobójcze i właściwości antybiotyczne.

Wpływa również dodatnio na pracę serca i mózgu. potas. Korzenie są środkiem moczopędnym i rozkurczowym. B2. Zalecana jest przy niedoborze witamin i soli mineralnych. cukry. E. Cennym lekiem jest kapusta.witaminy A. B2. kumaryny i śluzy. Warto jeść pietruszkę. B1. takich jak: wapń. wapń. stany wyczerpania organizmu. Są to m. lecznicze sole mineralne. siarkę. np. miedź i nikiel oraz cenne i rzadko spotykane mikroelementy . W nasionach znajduje się ok. wchodzącą w skład różnych wyciągów. wapń. leczy zaziębienia i zapobiega arteriosklerozie. fosfor. B. barwniki. w natce . żelazo. Czosnkiem leczono kaszel. fosfor. a gotowana przeciwdziała twardnieniu tętnic. wreszcie prowitaminę A oraz witaminy: B1. Kukurydza zawiera dużą ilość białka i lekko strawnych tłuszczów. Nasiona wchodzą w skład niektórych leków.in. B12. potas. Można ją spożywać w postaci gotowanych kolb i płatków śniadaniowych. 50 proc. potas. mangan. leczy wreszcie szkorbut. C. m. przypadłości żołądkowo-jelitowe oraz procesy ropne. potas. D.in. obniża ciśnienie.in. Podaje się ją 30 .potas. jak i smaczne są nie tylko natka i korzeń. zwłaszcza wrzody żołądka i dwunastnicy. fitosterole. a także sole mineralne.olejki eteryczne. Znamiona kukurydzy. siarka. służą do wyrobu leków działających m. saponiny. PP i K oraz sole mineralne . Poza witaminami: A. sód. Cebula posiada działanie moczopędne. przy stanach zapalnych skóry. glin.selen. I dzisiaj również zaleca się spożywanie 2-3 ząbków czosnku dziennie osobom cierpiącym na nadciśnienie i miażdżycę tętnic. jod i bór. Świeża dynia jest środkiem na zaparcia. wrzody i stany zapalne skóry. C. moczopędnie. Papryka jest warzywem odżywczym i dietetycznym. kwasy organiczne oraz związki zwane kukuribitacynami. potas. tłuszczu. Właściwości lecznicze ma pietruszka dzięki zwartym w niej składnikom: w korzeniu . oparzeniach i wrzodach. ponieważ rozszerza on naczynia krwionośne. olejki eteryczne. Zarówno lecznicze. B2. B1. siarkę. poza tym sole mineralne. choroby wątroby i śledziony. popularnie zwane „wąsami”. np. fosfor. Niezależnie od wartości smakowych jest ona cenną rośliną leczniczą. białko. Papryka zyskała sobie u nas popularność stosunkowo niedawno. m. Miąższ zawiera cukier. a wyciśniętym sokiem smarowano źle gojące się rany. E i K. a także pomaga przy takich schorzeniach. Sok wyciśnięty ze świeżej kapusty leczy schorzenia przewodu pokarmowego. B i PP. flawonoidy. pektyny. egzemach. maści i plastrów. Dzięki wszystkim tym składnikom jadanie cebuli przyczynia się do spadku cukru we krwi. żelazo. Trzeba częściej sięgać po dynię. C. pobudzająco na wydzielanie żółci. Czosnek również odznacza się wybitnymi właściwościami leczniczymi. kobalt. magnez. Fitolizyny. C. żelazo. jak angina. choć od spożywania go jako leku często odstrasza zbyt ostry zapach. Kapustę stosuje się również zewnętrznie. PP i K zawiera wiele składników mineralnych. kwasy organiczne oraz cały zestaw witamin: C. fosfor. magnez i żelazo oraz witaminy A. Kukurydza ma wszechstronne właściwości użytkowe i dietetyczne oraz lecznicze.wreszcie sole mineralne. magnez. Olej otrzymywany z ziarna obniża zawartość cholesterolu we krwi i zmniejsza kruchość naczyń włosowatych. zmniejszają napięcia mięśni gładkich dróg moczowych i jelit.in. przeciwzapalnie. Świeże nasiona skutecznie niszczą robaki pasożytnicze w przewodzie pokarmowym człowieka. PP i K oraz prowitaminę A. Jest bogata w sole mineralne . Zawiera ona mnóstwo ważnych i niezbędnych dla naszego zdrowia składników. fosfor.wapń. pobudzają apetyt. Nasiona papryki mają znaczny procent tłuszczów oraz specjalną substancję bakteriobójczą. B2. m. PP. choroby jelit. ale i nasiona. poza tym węglowodany i celulozę. katar. grypa.in. zwaną kapsycydyną.

zastępujący tartą bułkę. groszku.. Błonnik zawierają otręby. Dietetycy nie bez racji twierdzą na przykład. pozbawionej wszelkich wartości. pęcherza moczowego. Spożywanie posiłków składających się z nabiału. Odpowiednio spreparowane produkty spożywcze. wreszcie mikroelementy. Zarodki uzyskuje się podczas technologicznej obróbki ziarna pszenicy przy produkcji mąki. cynk. a zamiast bułki do mielonych kotletów. Dowiedziono. m. alpinistom i sportowcom. wapń. przy zaburzeniach przemiany materii i schorzeniach krążeniowych. ZARODKI. witaminy z grupy B oraz E i PP. Warto mieć również taką sól we własnej solniczce i używać jej zamiast soli oczyszczonej. otręby. a także podnoszący smak i wartość zdrowotną potraw. żurku czy jarzynowej. a także przetwory. magnez. żelazo i magnez oraz błonnik. wątroby. porów i ogórków. posiadającą naturalne składniki mineralne -żelazo. większość z nas woli pieczywo białe od czarnego. spożywanie wszystkich tych produktów to tylko jeden z elementów właściwego odżywiania. wzbogacone solą i mikroelementami. 31 .pomidorów. m. Polecam syropy owocowe bez środków konserwujących. selerów. Ta specjalna. tłuszczów roślinnych itp. Rzecz jasna. Są produktem o nikłym zapachu i prawie bez smaku. Najlepsza sól pochodzi z Kłodawy lub z kopalni „Julian” w Bochni. fasoli. a także naturalne zespoły mikroelementów. jest wskazane w każdym wieku. które jest pozbawione tego właśnie składnika. a także zapobiegającym wielu schorzeniom. że uodparniają one organizm i podnoszą jego sprawność fizyczną.in. panier. sole mineralne. kiełki pszenne. zdrowa żywność. a jednocześnie uodpornić organizm przeciwko różnym chorobom. marchewki. Innym zdrowym produktem są zarodki pszenne. One właśnie z powodzeniem mogą pomóc w przypadłościach przewodu pokarmowego. np. przyprawę z suszonych warzyw i nierafinowaną sól. Zawierają one liczne biopierwiastki. kwaśnym mlekiem i płatkami owsianymi. zioła. selen. Coraz popularniejsze stają się również herbatniki Biovit. Można je zatem jadać z jogurtem lub kefirem. kukurydza posiada dużą ilość białka. sałaty. Niestety.przy dolegliwościach nerek. w których ocet zastąpiono kwaskiem cytrynowym.in. węglowodany i celulozę. dodawać do zup. I te chrupki warto jadać jak najczęściej. Jedna z firm wzbogaca je nawet ziołami i sprzedaje jako tzw. Zawierają one białko potrzebne do budowy tkanek i komórek. OTRĘBY l SÓL „JULIAN” Biopierwiastków należy szukać oczywiście w żywności. toteż zaleca się je np. zawierające bogaty zestaw pierwiastków mineralnych. jod i lit. Jak wiadomo. warzyw i owoców. Bardzo zdrowe są również chrupki kukurydziane. Tropik i Martynki. zarodkami pszennymi oraz ziołami i warzywami suszonymi. lekko strawne tłuszcze. że jedną z przyczyn chorób przewodu pokarmowego jest brak błonnika w pożywieniu. W jedzeniu nie można pomijać innych warzyw . mogą dostarczyć brakujących składników. W sprzedaży spotyka się również chrupki z otrąb. jest doskonałym środkiem terapeutycznym.

takich jak: Mazowszanka. chlor. białaczki. gnilec. Ilość ta ulega pewnym wahaniom w zależności od wielu czynników. Trzeba jednak pamiętać. wysiłku fizycznego. Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała listę chorób. Najlepszą wodą do picia jest mineralna woda stołowa. zbytnio obciążyć nerki. krzywica. Popijanie wód mineralnych o charakterze leczniczym nie jest wskazane.i mikroelementów. Tymczasem narastające skażenie środowiska. gdy są często czyszczone (przynajmniej raz w tygodniu) wymieniane oraz regenerowane za pomocą specjalnych aseptyków. Krakowianka. czyraczyca. sód i magnez. z którego pochodzi. jaką wodę pijemy. korzysta ze specjalnych filtrów.in. krzem. itp. Wiele osób. cynk. a nawet sprzyjać tworzeniu kamicy. Spośród kilkuset rodzajów wód mineralnych występujących w Polsce zaledwie niewielki ich procent wykorzystuje się do wyrobu wód stołowych.in. zmusza nas na co dzień do korzystania z nie najlepszej wody pozbawionej do tego jej naturalnych składników. selen. stront i lit. Każda z nich zawiera id kilku do kilkunastu rodzajów źródła. Ważne jest również. zanieczyszczenie powietrza. Należą do nich m. Resztę wody otrzymujemy w połączeniu z produktami spożywczymi. kobalt. co jemy. Perła Bałtyku. wreszcie takie biopierwiastki. powodujących prawidłową przemianę materii. poza tym miedź. również wiele składników mineralnych i mikroelementów. cyna. mangan. NOTUJ CO JESZ! Chociaż na żywność patrzymy zwykle z punktu widzenia jej smaku. czerwienica. stosowana bez kontroli i zaleceń lekarza. nikiel. Taka domowa kuracja. Może ona np. najlepiej bezpośrednio u źródła. niezbędne dla naszego organizmu. ma niebagatelny wpływ na nasze zdrowie. chcąc poprawić właściwości płynącej z kranów wody. ani też składników wpływających ujemnie na jej smak. że spełniają one dodatkową funkcję tylko wtedy. choroba Basedowa. Jest zaś tym cenniejsza. Jak udowodniono. których przyczyny tkwią w niewłaściwym odżywianiu się. cukrzyca. którą wydobywa się z głębi ziemi. bar. wieku. Również pod względem bakteriologicznym musi odpowiadać określonym wymaganiom. jak się żywimy. Są to m. zapach lub barwę. Staropolanka. niezbędnych dla ludzkiego organizmu. im więcej posiada tych składników oraz makro. a co najważniejsze . rzek i jezior.DOBRA WODA ZDROWIA DODA! Do życia. A zatem bez określonych potrzeb leczniczych bezpieczniej będzie ograniczyć się do picia wody stołowej. wapń. Powinna ona posiadać. szkodliwych dla zdrowia ludzkiego lub wskazujących na jej zanieczyszczenie. glin.posiada składniki mineralne. do normalnego funkcjonowania całego organizmu jest nam potrzebna woda. na które są narażone zbiorniki powierzchniowe. jak: molibden. wanad. gleby. np. czyli w uzdrowisku. 32 . W 1970 r. siarka. wszelkie zakłócenia między przyjmowaniem a wydalaniem wody z organizmu powodują zaburzenia. temperatury otoczenia itp. zapobiegających różnym schorzeniom i niedomaganiom. nie należy zapominać. fluor. że to. Wodę leczniczą pije się wyłącznie na wyraźne zalecenie lekarza. chrom. czyli szkorbut.5 litra na dobę. Jest ona wolna od zanieczyszczeń. Minimalne zapotrzebowanie na wodę wynosi 1-1. anemia. oprócz związków wodoru i tlenu. może być wręcz szkodliwa dla zdrowia. potas. Woda nie może zawierać substancji chemicznych.

4. „Recepta” na właściwe żywienie jest niesłychanie prosta: przez miesiąc notujemy poszczególne artykuły żywnościowe surowe i gotowane. 8. 9. Organizm. Nie dojadać resztek. Nie jeść w trakcie oglądania telewizji. 5. 14. miażdżyca. zaparcie. a zwiększyć ilość jarzyn. potem mięso i kartofle. Stosować przyprawy trawienne: pieprz naturalny i ziołowy. niedokrwistość. więc niekoniecznie regularnie. apetyt jest zjawiskiem normalnym. które w Polsce zdarzają się dość często. np. nadciśnienie tętnicze. lecz również na ich monotonii. majeranek. nawet najbardziej błaha choroba może mieć ciężki przebieg. Nie przejadać się. a brak apetytu należy uważać za objaw niepożądany. Dla dobrego trawienia zjadać jeden produkt. które zjawiają się na naszym stole. 10. że przy niewłaściwym żywieniu. Ograniczyć ilość mięsa. co smakuje i odpowiada wzrokowo. dawać komplikacje. a więc do 18 roku życia. jednym słowem od tych. którym nie apetyt jest potrzebny. że brak apetytu niesłychanie rzadko jest istotnym objawem choroby. nawet najciekawszych programów. W młodym wieku. otyłość. Nie należy pić zbyt gorących płynów ani spożywać gorących pokarmów. 12. niebezpieczne choroby. 6. który się rozwija i składników rozwojowych potrzebuje bardzo dużo 33 . ale . świąd skóry. tylko te choroby i objawy chorobowe. rzecz jasna. ale nie chorobowy. Powinno ich być nie mniej niż 60. nadkwasota i nerwica żołądka. pęcherzyca.trawienie. Jeść wtedy. niestrawność. Ograniczyć tłuszcze zwierzęce na korzyść tłuszczów roślinnych. którym dokucza niedomoga wątroby. ropowica. kiedy organizm nie otrzymuje tych wszystkich składników. Z rejestru podałam. najpierw surówkę. czosnek itp. w połowie na surowo. Dla uniknięcia wszelkich nieporozumień ustalamy. które nie zawierają cholesterolu. 2. które są mu potrzebne i których brak może wywołać wyliczone wyżej. Jarzyny powinny być spożywane w połowie gotowane. cząber. lepiej wyrzucić. nieżyt żołądka. 3. nieżyt spojówek. 13. 14 ZASAD PRAWIDŁOWEGO ODŻYWIANIA 1. 11. Jest również ogólnie wiadomo. Nie przejadać się słodyczami i ograniczać cukier. kminek.łuszczyca. Nie objadać się przed snem. Jadać to. CZY BRAK APETYTU TO CHOROBA? Skargi na brak apetytu słyszy się najczęściej od ludzi. 7. kiedy odczuwa się głód. wrzód żołądka i dwunastnicy. przy czym więcej niż połowa surowych. Nie wszystkie drogie produkty spożywcze są lepsze od tańszych. nadkwasota. Co to znaczy niewłaściwe żywienie? Nie polega ono tylko na nieregularnym przyjmowaniu posiłków. Lepiej osłodzić herbatę miodem. a prawie nigdy nie jest jedynym objawem chorobowym.

anyż. które bez tego dodatku byłyby. a kiedy jeść skończymy .powinien zgłaszać swoje potrzeby. przywrotnik i wszystkie tzw. które poprawiają apetyt. używane do dekoracji tortów i mazurków. burczenia w żołądku itp. żołądek uspokoi się i przestanie nam dokuczać. czyli smażone w cukrze zielone pochewki arcydzięgla. ani pieprzem).nadmierny apetyt zaczyna w tym wieku być objawem niepokojącym i wiedzie do otyłości. jak wieprzowina. jaki z tego wszystkiego wynika.nikt się jeszcze nie otruł ani cynamonem. figuruje raptem pięć ziół nie używanych w kuchni. że wszystkie te środki mają jedną wspólną cechę: zwiększają wydzielanie soków trawiennych w żołądku i już w czasie jedzenia dana potrawa podlega procesowi trawienia. ale nie podawały wieprzowiny bez kminku. Niestety. anżeliki. grochówki bez majeranku itp. boleści. Jednakże dla poprawienia apetytu. Co gorsza . a mianowicie: kminek. spadek apetytu jest objawem zupełnie normalnym. a cała sprawa wyjaśni się bardzo prędko. piołun. prawdziwy i turecki.nie odczuwamy w żołądku ciężaru. że jest smaczne . a ocet w pewnych wypadkach należy również do przypraw niepożądanych. że nie należy jadać potraw uznawanych za ciężko strawne. (nasienie i nać). kolendra. -wystarczy łyżeczka majeranku lub kminku (nie ma obawy przedawkowania . pieprz ziołowy. czego w całej Polsce używa się jako przypraw smakowych. a niekiedy nawet bardzo pożądanym. a wreszcie dziurawiec. poprawiające trawienie. Tymczasem żołądka odczuwać nie powinniśmy. Po dwudziestym roku życia natomiast. DIETA DLA CHORYCH W chorobach (przede wszystkim krążenia) odżywienie dietetyczne ma znaczenie nie mniejsze niż leczenie farmakologiczne. to ten. należą wszystkie zioła. I ostatni wreszcie wniosek. w małych porcjach. liście bobkowe. ani przekarmiać. majeranek. niesmaczne.ostatni na ok.tuczyć.posiłki podawać regularnie . zaparcia i innych form złej przemiany materii. 3 godziny przed snem. goździki.i w dużym asortymencie . imbir. jak widzimy. ale raczej nie jest to regułą.zjadamy więcej. należy je więc stosować bardzo oględnie. . czarnuszka. bo sól zawsze trochę szkodzi.chorego nie należy ani głodzić. angielskie ziele. . a tym bardziej po czterdziestym. co jest przyprawione w odpowiedni sposób mówimy. A te niekiedy „zalegają kamieniem”. gałka muszkatołowa. W tym długim spisie. spowodowanego zawsze potrawami nie przyprawionymi. dodawanych tradycyjnie do pewnych potraw.i oczywiście. że sól i ocet to nie są przyprawy trawienne. koperek. lecz smakowe. Należy pamiętać o następujących zasadach podstawowych: . w każdej kuchni: w wypadku niepokojących objawów.dla odciążenia przewodu pokarmowego i wątroby oraz dla usprawnienia przemiany materii podawać posiłki 4-6 razy dziennie. mdłości. bobrek trójlistny. a w żadnym przypadku . a poza tym to. kapusta czy groch -bez należytego ich przyprawienia według tradycyjnych metod polskiej kuchni: nasze babcie i prababcie nie sypały przecież anyżu lub fasoli czy kopru do tortów. środki gorzkie. O tym. jak mówimy. młodzieży wystarczy podawać dziurawiec zamiast herbaty. szczególnie przy siedzącym trybie życia. 34 . nadkwasoty. a jednocześnie trawienia. ziół na zredukowanie nadmiernego apetytu nie ma i tylko silna wola pacjenta oraz właściwy dobór pokarmów mają pomóc w jego zwalczaniu. Stąd wielka wartość tych przypraw w każdym domu. A skoro mowa o przyprawach to warto jeszcze dorzucić.. Do środków ziołowych. Dlaczego? Dlatego. cynamon.

Mleka . ZABRONIONE - UWAGA-NADWAGA! Dostarczanie organizmowi nadmiernej ilości kalorii w pożywieniu. czekolada. śledź. baranina. konina. karmazyn. jak i gotowane. boczek. Brak efektów leczenia dietetycznego otyłości. Nic smażonego. królik. kura. ser twarogowy. zarówno surowe. tłuste gatunki mięs i ryb (wieprzowina. fasola. pieprz. kaczka. karp. płotka. pieczywo przygotowane z dodatkiem proszków do pieczenia. sztuka mięsa. słonina. . Każdorazowa porcja mięsa czy ryby nie powinna przekraczać 100 g.4 g dziennie. smalec. sandacz).Mięso lub ryby jemy nie częściej niż 3-4 razy w tygodniu.5 g dziennie. serwatki i maślanki -jak najwięcej. węgorz.słodkiego i zsiadłego. wszelkie warzywa i owoce. mięso w sosie jarzynowym. Tłuszczów mało -jedynie oleje (słonecznikowy. margaryna. sojowy i z oliwek) oraz świeże masło (mało!). więcej niż wydatkowano energii. gorczyca. Bywa. niewydolności oddechowej. łosoś. upoważnia lekarza do włączenia terapii farmakologicznej. rafinowane oleje roślinne. hipercholesterolemii. ciastka z kremem. że trzeba ją wykluczyć zupełnie. wołowina. żółtka jaj. cukier. mięso peklowane i wędliny). dorsz. pietruszka. ale nie mniej niż l litr (picie mniej niż l litra płynów może spowodować upośledzenie pracy nerek. soja. cukrzycy. leszcz. Przy powstawaniu obrzęków ograniczamy sól. zaparcie. ryby gotowane). groch. jak: zielony koper. dojrzałe. W profilaktyce miażdżycy istotne jest utrzymywanie należnej wagi ciała. szczypiorek. majeranek. przetwory owocowe. papryka w proszku. skórka: cytrynowa i pomarańczowa. potrawka. twaróg. Najbardziej są wskazane potrawy z mięsa gotowanego w wywarach jarzynowych (pulpety. Oto skromny wykaz produktów dozwolonych i niedozwolonych. DOZWOLONE - - pieczywo (wszelkie) bez dodatku soli lub z małą ilością mąki. listki bobkowe. przyprawy takie. obniża podwyższone wartości ciśnienia tętniczego oraz poziomu cukru we krwi. mleko. chude gatunki mięs i ryb (cielęcina. prowadzi do otyłości. zastępując je w pozostałe dni jajami lub serem. musztarda. wszelkie sery fermentowane (twarde i topione). szczupak. torty. w zależności od wskazań lekarskich do 2. ocet. ciasto tłuste. białka jaj (jajka w całości jedynie po otrzymaniu zezwolenia lekarza). która normalizuje podwyższone stężenie cholesterolu i innych lipidów we krwi. masło i śmietanka w ilości dozwolonej przez lekarza. kasz i makaronów. zmian zwyrodnieniowych układu kostno-stawowego. gęś. miażdżycy. gołąb. a czasem nawet do 0. Nie więcej niż 5-6 szklanek płynu dziennie. ze zwiększoną możliwością wystąpienia: nadciśnienia tętniczego. konserwy mięsne i rybne. osłabienie). kminek. masło solone. ryby w oleju. anyżek. pieczywo słone. miód. pragnienie. owoce niedojrzałe.

35 .

Dla kobiet tak uzyskaną wartość należy obniżyć o 7-10 procent. ziela krwawnika i owocu anyżku. majonezów. łącznie z jego przetworami o małej zawartości tłuszczu. Po zmieszaniu l łyżeczkę ziół zalewa się szklanką wrzątku i parzy pod przykryciem pół godziny. śmietany. napojów alkoholowych. Zioła najlepiej parzyć w termosie. 20 g korzenia lukrecji oraz po 10 g korzenia mniszka lekarskiego i owocu anyżku. mało tłuszczów nasyconych (pochodzenia zwierzęcego). soli kuchennej i cukru. np. majeranek. Pije się rano i wieczorem. że gwarancją skutecznej kuracji są nie tylko zioła. Do takich ziół należy kminek. Pije się rano i wieczorem. Zioła te pije się 3 razy dziennie. Najczęściej otyłość wywołuje nieprawidłowe odżywianie. Powinno się spożywać znaczne ilości: węglowodanów. Dobre rezultaty w kuracji odchudzającej można osiągnąć. 36 . bądź Degrosan. składającą się z następujących ziół: ziela krwawnika. przetwory zbożowe. Jeśli nadwaga jest spowodowana kłopotami z trawieniem. bogatego we wszelkie mikroelementy. przy ograniczonej aktywności fizycznej. drobiu. chudego mięsa w małych porcjach. całych jaj. po szklance. Samodzielnie można też przygotować sobie mieszankę. 20 g kory berberysu. ogórecznik. kwiatu rumianku. Przyspieszają one przemianę materii i usuwają z organizmu szkodliwe produkty. kolendra. korzenia prawoślazu. składającą się: z 60 g kory kruszyny. W wypadkach otyłości i przewlekłych zaparć nestor ziołolecznictwa mgr .Do określenia prawidłowego ciężaru ciała najwłaściwszy jest wzór. ruta. stosując specjalny zestaw ziół produkowany przez zakłady Farmed. trzeba koniecznie je uregulować. Światowa Organizacja Zdrowia taką zaleca dietę: odpowiednio urozmaicone pożywienie pochodzenia roślinnego. Jeszcze inna mieszanka stosowana przy otyłości i zaparciach składa się ze 100 g rumianku oraz w równych częściach po 50 g ziela dziurawca. dodając do naparu 40 kropli soku brzozowego. Producent przypomina jednak. złożonych składników mineralnych oraz błonnika. miesza się je razem i zaparza. liści mięty. mleka.Jan Biegański poleca mieszankę ziołową. bratka. mięsa o wysokiej zawartości tłuszczu. takie jak np. biorąc l łyżeczkę na szklankę wrzątku. wysokokalorycznych wypieków. dżemów pełnosłodkich. ale także odpowiednia. W skład innej mieszanki zalecanej przez Jana Biegańskiego wchodzi: 60 g kory kruszyny. Po zmieszaniu parzy się l łyżkę ziół w 3/4 szklanki wrzątku i pije na noc. zbyt obfite i tłuste. niskokaloryczna dieta. po 25 g ziela marzanki wonnej i korzenia lukrecji oraz 10 g siemienia lnianego. granulat Neonormacol. według którego waga w kilogramach powinna równać się wzrostowi w centymetrach minus 100. Przy otyłości zioła warto też dodawać do różnych potraw. kory kruszyny i mięty (wszystkiego po 10 g). wysokokaloryczne. cukru. WHO zaleca zmniejszenie spożycia: tłuszczów zwierzęcych. a także seler. naturalnych olejów roślinnych do przygotowywania posiłków. Przemianę materii poprawią gotowe mieszanki ziołowe. W wypadku zaparć można stosować też zioła Normogran lub Normosan. ryb. warzywa i owoce.

Aby skutecznie zapobiegać wzdęciom. a nawet wzdęcia w nadbrzuszu. W okrężnicy powstają również gazy z fermentacji bakteryjnej. Chorzy odczuwają pełność w jamie brzusznej oraz bóle o zmiennej lokalizacji i nasileniu. wzdęcie żołądka powstaje w razie aerofagii (nadmierne zasysanie powietrza w przełyku) lub wskutek fermentacji treści pokarmowej. Wpust w warunkach fizjologicznych jest cały czas zamknięty. że dno żołądka. Po przedostaniu się do żołądka wytwarza ono bańkę gazu umiejscowioną zgodnie z prawami fizyki w dnie żołądka. należy w sposób umiarkowany. Zwykle oddawanie gazów odbywa się jednocześnie z oddawaniem stolca i moczu. Poza tym często po zażywaniu leków przeciwgruźlicznych w postaci drażetek czy tabletek występuje silna fermentacja w przewodzie pokarmowym oraz wzdęcie na skutek nagromadzonych w jelitach gazów. wodoru i metanu. 612). Każdy człowiek jednak wraz z pokarmem i śliną połyka niewielką ilość powietrza. a otwiera go fala perystaltyczna biegnąca w momencie połykania od gardła wzdłuż ścian przełyku. Należy pamiętać. cebula. Wzdęcie jest spowodowane nadmierną ilością gazów w przewodzie pokarmowym. Kto zbyt szybko je połyka nadmiar powietrza. np. otwierające na chwilę wpust. Niewielka ilość powietrza zostaje wchłonięta przez błonę śluzową żołądka. ponieważ działają rozkurczowo na mięśnie gładkie jelit. wbrew przyjętemu potocznie pojęciu. gdy po spożyciu obfitego posiłku wzrasta ciśnienie śródżołądkowe. dzięki mechanicznemu uciskowi na okolicę podwpustową. Skarżą się na nie często osoby z przewlekłym zaparciem. czyli na granicy oddzielającej przełyk od żołądka. jest objawem występującym w różnych zespołach chorobowych oraz przyczyną wielu dolegliwości. które spełniają tam pożyteczne funkcje. stanowiącego niejako wentyl zapobiegający cofaniu się treści żołądkowej do przełyku. biorą udział w produkcji niektórych witamin (kwas foliowy. co powoduje odbijanie po jedzeniu. gorczyca. W zwalczaniu wzdęć zioła są często pomocne. u których wzdęcia brzucha spowodowane są raczej utrudnionym oddawaniem gazów. Objawy te występują w wielu zaburzeniach czynnościowych oraz w schorzeniach organicznych. niż zwiększonym jego wytwarzaniem się. 37 . tuż poniżej wpustu. przy zachowaniu pozycji stojącej. pieprz itd. co jest związane ze znacznym zwężeniem odźwiernika (blizny po wrzodach. Gazy gromadzące się w nadmiarze w okrężnicy wywołują wzdęcie jelit. wzdęcie jelit występuje odruchowo po operacjach brzucha (trwa 2-3 doby). W ciągu doby człowiek wydziela do ok. przede wszystkim „wytwarzane” przez bakterie saprofityczne.dwutlenku węgla. używać dostępnych przypraw ziołowych. która jest najdłuższym odcinkiem jelita grubego. lecz stały. świeżych i suszonych. Powietrze znajdujące się w żołądku może wydostać się na zewnątrz przez przełyk i jamę ustną.ZIOŁA NA „PEŁNY BRZUCH” Wzdęcie brzucha. podobnie jak stolca. Może ono również występować u ludzi zdrowych po wypiciu większej ilości napojów gazowanych na skutek wydostawania się . Nazywa się to odbijaniem. seler. dwutlenku węgla. zwane także bębnicą. Bańka powietrza spełnia zadanie dodatkowego uszczelniania wpustu. 1200 ml gazu składającego się z azotu. Podobne działanie mają liczne przyprawy ziołowe: kminek. bazylia. bakteriobójczo oraz pobudzają wydzielanie soku żołądkowego. Objaw ten zdarza się u każdego zdrowego człowieka. witamina K.wraz z powietrzem . rak). znajduje się w górnej jego części. reszta przez przewód pokarmowy przedostaje się głównie do okrężnicy.

ten raczej nie cierpi na zaparcia. jeśli są to korzenie. trzy lub więcej rodzajów tych ziół mieszamy razem. liście melisy. Z innych ziół dobre jest ziele dziurawca. Można także wypić szklankę zimnej. kłącze rzewienia. Doc. Neonormakol. co nasila wzdęcia brzucha. Odstawić na J O min. przegotowanej wody. warzywa i surówki. przyzwyczajenie się do stosowania środków przeczyszczających. poprzedniego dnia wieczorem namoczonych w wodzie. nieregularne odżywianie się. i przecedzić. niedostateczną ilość ruchu. Normogran. korzeń omanu. fasola. zażywać także po jedzeniu. Kto odżywia się racjonalnie. Boldaloiny . wywołane przez zmiany organiczne w jelitach. Nie mogą być lekceważone również czynniki emocjonalne . mimo prawidłowego odżywiania i ruchliwego trybu życia. Cholegran. to należy codziennie rano. powodujących zwiększenie objętości gazu w żołądku. Jeść należy pokarmy powoli.2 tabletki lub Solarenu . unikając jednoczesnego prowadzenia rozmowy. liść mięty. A. Poza tym należy pamiętać.. parzymy w szklance wody lub robimy odwar. anyż. Jeżeli owoce zostały drobno sproszkowane (w młynku). odpowiednie spożywanie posiłków. Zażywa się 1-2 łyżeczki na noc. Jeśli jednak. korzeń biedrzeńca. jada stale świeże owoce. przed posiłkiem. korzenie goryczki. należy wówczas unikać pokarmów wzdymających. Zaparcie jest dość często występującą dokuczliwą dolegliwością. Rhelax. Wyróżniamy cztery rodzaje zaparć: przypadkowe. Dobrze z zasady działa olej lniany lub rozdrobnione w młynku nasiona lnu (1-2 łyżeczki dziennie. korzeń arcydzięgla. popijać niewielką ilością zimnego płynu. występują te dolegliwości. napęczniałe w ciepłej wodzie. Ma to istotne znaczenie. Pić po 1/3 szklanki 3 razy dziennie na 30 min. kwiat lawendy. 38 . a przede wszystkim brak błonnika w codziennej diecie. jak np. groch. GDY DOKUCZA ZAPARCIE. Niekiedy przyczyną może być niedostateczna ilość wydzielanej żółci. J. owoc kopru włoskiego 20. przestrzega zdrowej diety z uwzględnieniem chleba razowego z pełnego przemiału. przewlekłe. rozdrobnione korzenie arcydzięgla. pod przykryciem. aby się nie zachłysnąć.. liść prawoślazu. plus 2 łyżki otrąb pszennych). które zawierają korę kruszyny. Należy też unikać picia napojów gazowanych. kapusta. Ożarowski zaleca zioła przeciw wzdęciom w równych ilościach o składzie: potłuczone owoce kopru włoskiego. Zaparcia zwalczamy również środkami. gdyż skrzyżowanie drogi pokarmowej z oddechową w gardle sprzyja połykaniu powietrza. na czczo zjadać kilka lub kilkanaście suszonych śliwek. Do najczęstszych przyczyn tych dolegliwości zaliczamy nieprawidłowy zestaw produktów spożywczych. żylaki odbytu. że korzystnie wpływa uregulowany tryb życia. wreszcie zaparcie wieku podeszłego. korzeń lukrecji. należy je zażywać w postaci proszku „na końcu noża”. lęk. Napar pić po jedzeniu.Prof. np. Muszyński zaleca mieszankę o składzie (ilości podane w g): owoc kolendry 30.niepokój. owoc kminku 20. mało urozmaicony skład posiłków. Przy tych dolegliwościach wskazane jest zażywanie węgla leczniczego po ł-2 tabletki 2-3 razy dziennie. siedzący tryb życia. zdenerwowanie. Wskazane jest pieczywo niezbyt świeże. Owoce przed użyciem należy rozgnieść w moździerzu albo zemleć w młynku elektrycznym i zaparzać łyżeczkę na szklankę wrzątku pod przykryciem.30 kropli dziennie. Dwa. nawykowe. Zalać jedną łyżeczkę ziół l szklanką wody wrzącej i gotować 2-3 min. dokładnie przeżuwać. kłącze tataraku.

W przypadku szczególnie uporczywego zaparcia można stosować zimne okłady na brzuch.0 16.8 3. za dzienną normę uważa się ok.1 1.0 39.9 11.9 14.4 2.8 11.9 16. Owijamy się ciepłym.6 4..3 22. Szybki ratunek ma tu duże znaczenie.2 11. 39 . 35 g. złe wydzielanie żółci (zaparcia!).2 17. Przy zaparciach chronicznych można tę normę podwyższyć do 50-70 g dziennie.3 12.5 25.2 2.5 25. Jeżeli pacjent ma wątrobę zdrową. W tym celu podajemy zawartość błonnika w produktach spożywczych.1 4. a środki na usunięcie skutków zatrucia może zaordynować tylko lekarz. gdzie nie zawsze wywołują jakieś wyraźne sensacje.4 1. W leczeniu i zapobieganiu zaparciem szczególną rolę odgrywa odpowiednia ilość błonnika w pożywieniu.1 2.6 12.4 7.0 9.5 7..2 7.7 6.4 2. dobre wydzielanie żółci .1 12. dostają się do żołądka. suchym ręcznikiem oraz wełnianym kocem.4 3. Moczymy lnianą ściereczkę w roztworze złożonym z 1/2 szklanki zimnej wody i 1/2 łyżki octu.5 3. której przebieg jest niemal zawsze jednakowy: rozłożone. Produkt otręby pszenne pietruszka liście fasola biała suszona morele suszone marchew suszona groch całe ziarno figi suszone cebula suszona śliwki suszone brzoskwinie suszone jabłka bez skórki suszone jabłka ze skórką suszone groch łuskany soczewica płatki kukurydziane chrzan chleb razowy porzeczki czarne chleb graham fasola konserwowa Błonnik (g/ 100 g) 44.1 6. nieczynne już drobnoustroje. Jeżeli pacjent ma niedomogę wątroby.3 6. jad kiełbasiany. nadkwasotę. natomiast w jelitach ulegają wessaniu do krwi. dobre krążenie krwi może wyjść z takiego zatrucia obronną ręką. W żadnym przypadku nie należy rozpoznanego już zatrucia nieświeżym mięsem czy kiełbasą leczyć samemu. Od maleńkiego nieraz kawałka kiełbasy czy niewielkiej porcji lodów może nastąpić katastrofa.przebieg zatrucia może być nawet groźny dla życia. a wreszcie złe krążenie krwi (niskie ciśnienie plus osłabiony mięsień sercowy) .7 8.2 2.5 7.1 2. składające się na tzw.3 PO ZATRUCIU.7 7.3 Produkt groszek konserwowy maliny chleb ciemny jeżyny agrest kapusta biała chleb biały ziemniaki marchew jabłka ze skórką ryż śliwki świeże szpinak cebula sałata pomidory czereśnie porzeczki czerwone chleb sitkowy Błonnik (g/ 100 g) 6.

zwłaszcza chuda wołowina.dziurawiec. a wreszcie dla poprawienia działania płuc . Jest to oczywiście z gruntu fałszywy pogląd. że nieprawidłowe żywienie w tym okresie może prowadzić do wielu zaburzeń. W przypadku zatrucia. brak tchu. że na usunięciu doraźnym niebezpieczeństwa za pomocą środków przeczyszczających . cielęcina i wieprzowina.tymianek lub macierzanka. tłuszcz w postaci oleju. a już szczególnie ostrożnym trzeba być w stosunku do mrożonek mięsnych . najlepiej sojowego lub słonecznikowego. które . a także kasze. Podobnie zresztą jak inny. jałowiec lub jagody bzu czarnego. Najczęściej zresztą mięso tylko po wierzchu jest zakażone bakteriami gnilnymi i wystarczy je umyć w naparze rumianku lub dziurawca. Zaleca się natomiast ograniczenie słodyczy. Liczne badania wykazały bowiem. że należy ograniczyć kaloryczne oraz białkowe racje żywieniowe kobiet w ciąży. Po jednym zielu z tych trzech grup możemy zmieszać razem i zaparzać w proporcji łyżka drobno pociętego ziela na szklankę wrzątku. a poza tym mleko. które wydaje nam się najbardziej potrzebne ze względu na to. przynajmniej raz w tygodniu wątróbka. Należy również bardzo dokładnie myć owoce. że ten właśnie a nie inny organ został najbardziej zaatakowany zatruciem. O te trzy punkty organizmu należy więc szczególnie zadbać w przypadku zatrucia. A więc mięso. potraw mącznych. gdyż trucizna przenika do krwi i te obce składniku trzeba z niej usunąć. mdłości. jaja. owoce i warzywa. ODŻYWIANIE W CZASIE CIĄŻY Kiedyś uważano. by dostarczać organizmowi wszystkich niezbędnych składników. Dobrze działa zażywane 3 razy dziennie po 25 kropli 25 procentowego propolisu. Oprócz tego masło.nigdy nie należy poprzestać. Należy do nich przede wszystkim białko. aby było bezpieczne do spożycia. Ważna jest jakość pożywienia.gdyby nawet miało najłagodniejszy przebieg -musiało we krwi ślady zostawić. Proces oczyszczania odbywa się w nerkach. Wszelkie bóle. krwawnik. że kobieta w ciąży powinna jeść za dwoje. a nawet i trzy przeprowadzić następującą kurację ziołową: dla poprawienia działania wątroby . niemniej jednak najdalej posunięta ostrożność jest nieodzowna. czyli za siebie i za mające się narodzić dziecko. zawroty głowy. liść borówki lub ziele nawłoci. tłuszczów. ale zamrożone niczym pozornie się nie różni od dobrego. ważny budulec rozwijającego się organizmu. twaróg oraz wszelkie przetwory mleczne. takich jak kluski 40 . czyli tak. po zakończeniu kuracji przepisanej przez lekarza można sobie przez tydzień.liść brzozy. a nie jego ilość.gdyż mięso nieświeże. włącznie z przedwczesnym porodem i zwiększoną śmiertelnością noworodków. dwie lub trzy szklanki dziennie. a nawet częste omdlenia po zatruciu mają swoje źródło w zanieczyszczeniu krwi. źle przechowywane. dwa. Uważam za bardzo cenne pożywienie mielony pszczeli pyłek kwiatowy zmieszany z miodem (10 dag pyłku mieszamy w szklance miodu i zażywamy 3-4 łyżeczki po jedzeniu). wątrobie i w pewnym stopniu w płucach. Pijemy jedną.Trzeba zatem bezwzględnie pamiętać. jakie są potrzebne jej i dziecku. ziemniaków. dla poprawienia pracy nerek . Kobieta w okresie ciąży powinna przede wszystkim odżywiać się racjonalnie. Najczęstszą przyczyną zatrucia jest kiełbasa lub inne gatunki mięsa. Czasami nie pijemy mieszanki a tylko to ziele.

właśnie ze względu na swe szczególne właściwości. przez całą ciążę. Jest to zdrowie wyssane z mlekiem matki. owoce. Najlepszym lekarstwem jest odpowiednia dieta zawierająca soki owocowe. Niezbędne jest również uprawianie gimnastyki przez cały okres ciąży. Przychodzą na świat z niższą wagą urodzeniową. co prowadzi nieraz do ciężkich i niestety. Dzieci matek pijących alkohol w ciąży mogą urodzić się z wadami ośrodkowego układu nerwowego. Od 30 do 36 tygodnia o 2. Od 14 do 20 tygodnia może podnieść się o 2. aby w porę uchwycić ewentualną niewydolność nerek. co korzystnie wpływa na stan zdrowia i przyczynia się do urodzenia zdrowego dziecka. że przez 14 pierwszych tygodni ciąży wskazówka wagi powinna stać w miejscu.5 kg i wreszcie do 40 tygodnia mogą występować pewne niewielkie wahania. nawet zatrucia ciążowe. W okresie ciąży należy unikać przyjmowania jakichkolwiek silnych leków. np. Ponieważ u większości ciężarnych procesy przemiany materii toczą się dużo wolniej niż w pozostałych okresach ich życia.i pieczywo oraz soli. ale raczej warzywami i owocami. Daje to dziennie 2600 kalorii. Obliczono. warzywa. przy prawidłowym przebiegu ciąży. wapno typu Calcium Granulatum i Falvit i przyjmowane ściśle według jego wskazówek. Na działanie dymu tytoniowego narażony jest szczególnie układ nerwowy płodu. Ważne jest również. nadciśnienie tętnicze. czyli 300 kalorii dziennie. pokarm matki bywa nazywany białą 41 . Przyszłą matkę obowiązują również okresowe badania moczu. warto zwrócić uwagę na produkty sprzyjające prawidłowemu trawieniu. podlegają tym samym zasadom. Dlatego też. matka z dzieckiem tworzą jedność. są podatne na napady drgawek i omdlenia oraz posiadają mniejszą odporność na zakażenia.5 kg. a jeśli występuje tendencja do tycia. aby tego zwiększonego zapotrzebowania na dodatkowe kalorie nie pokrywać tłuszczami. Organizm matki chroni i żywi dziecko. W sumie zdrowa kobieta. otręby. Warto też wiedzieć. Ważyć się trzeba co miesiąc. Wyjątek od tej reguły stanowią leki przepisane przez lekarza położnika. słodyczami. ale pięć niezbyt obfitych posiłków w ciągu dnia. Trzeba również systematycznie sprawdzać wagę ciała. Powiedzmy nie trzy. Samowolne przyjmowanie leków przez przyszłą matkę może doprowadzić do uszkodzenia płodu i urodzenia ułomnego dziecka. a także z uszkodzoną wątrobą i trzustką. co dwa tygodnie. to tylko za zgodą lekarza. że w czasie 9 miesięcy kobieta powinna spożyć dodatkowo 80 000 kalorii. nie ulegając absolutnie wilczemu apetytowi. Od 20 do 30 tygodnia o dalsze 5 kg. ale za to częściej. co ma dodatni wpływ na przebieg porodu. A jeśli się je przyjmuje. powinna jeść z umiarem. Ćwiczenia oddechowe poprawiają natomiast przyswajanie tlenu. Karmienie piersią jest zatem naturalnym przedłużeniem i dopełnieniem okresu ciąży. W tym okresie trzeba unikać wszelkich środków przeczyszczających. nieodwracalnych skutków. jak to nieraz bywa. chleb razowy. ODŻYWIANIE MATKI KARMIĄCEJ Od chwili poczęcia. Również leki ziołowe przeczyszczające uważane za bezpieczne. czyli niewiele więcej niż wynosi normalna ilość. Poza tym dzieci matek palących są zwykle niedotlenione i gorzej odżywione w łonie matki.

Sposób odżywiania karmiącej matki ma istotny wpływ zarówno na jej zdrowie. takie jak groch. Pokarm matki całkowicie zaspokaja pragnienie i głód. Karmimy tak często. że trzeba się przejadać. że w pierwszych dniach po porodzie dziecko niechętnie ssie pierś matki. bób. chroniące dziecko przed chorobami. gdyż zarówno kwaszona kapusta. Można również jadać niewielkie ilości chrzanu z cytryną. fasola. Można pić lekką herbatę. Zdarza się. że picie piwa wzmaga laktację. Oczywiście. Dostarcza on niemowlęciu w wystarczających ilościach wszystkie niezbędne składniki odżywcze. Tych cech nie posiada żadne. że w okresie karmienia nie jada się potraw kwaśnych. Pediatrzy wycofali się z tego twierdzenia. Popularne nie tak dawno przekonanie o konieczności sztywnego ustalania godzin karmienia i przestrzegania przerwy nocnej. który nadaje pokarmowi niemiły zapach. A już w żadnym wypadku nie wolno palić papierosów. wreszcie ciała odpornościowe. kompoty. Odbija się to niekorzystnie na jego układzie nerwowym i ogólnym rozwoju. jak też sok z kwaszonych buraków. okazało się mylne. drugie śniadanie. wbrew niektórym twierdzeniom. częściej więc chorują. Przesądem jest również twierdzenie. który zawiera trujące substancje oraz wdycha dym. uwzględniająca w codziennych posiłkach mięso. Potrzeby te zaspokaja właściwie jeden dodatkowy posiłek. tłusta gotowana kapusta.800 kalorii na dobę. póki samoistnie. wtedy pokarm nie powoduje wzdęć i kolki u niemowlęcia. w tym także w nocy. Mleko kobiece jest zatem najbardziej wartościowym pokarmem. trzeba zatem przystawiać je do piersi aż do skutku. zwykle jest to pierwszy tydzień. To przecież również alkohol. by nie powodować kolki u niemowlęcia. Od ilości płynów. po kilku dniach. Trzeba wówczas wykazać cierpliwość i nie zrażać się początkowymi trudnościami. sery. Ssanie zwiększa laktację. a w niektórych wypadkach nawet świeży gruboziarnisty chleb razowy. Jej dieta powinna być lekka. urozmaicona. Dzieci matek palących są przy tym mniejsze i mniej odporne na wszelkie infekcje. najlepiej mało słodzone. w przyszłości także intelektualnym. kwaśne owoce i surówki nie mają szkodliwych właściwości. owoce i warzywa oraz przynajmniej litr mleka dziennie. W drugim tygodniu sytuacja zazwyczaj na jakiś czas stabilizuje się i potrzeby noworodka ograniczają się do 6-8 karmień na dobę. czyli staje się niejako biernym palaczem. Jest to opinia błędna. nie zależy bynajmniej ilość pokarmu. a także witaminy. Kobieta karmiąca powinna używać kminku z majerankiem jako przyprawy. jak również na zdrowie dziecka. wodę z sokiem. 42 . budulcowe. tłuszcze. najlepsze nawet mleko krowie czy w proszku. Nie trzeba zatem podawać dziecku żadnych innych napojów. Ważne jest przestrzeganie przez kobietę karmiącą zasad racjonalnego żywienia. Dziecko odżywia się wtedy pokarmem matki. Istnieje przesąd. wymaga kilkunastu karmień na dobę. jaja. oraz wykluczyć warzywa mające właściwości wzdymające. np. a tego kobieta karmiąca musi się absolutnie wystrzegać. Sprawę picia powinno zatem regulować pragnienie.krwią. nie wytworzy się przerwa nocna. wszystkie te warzywa można i trzeba zastąpić innymi o podobnych właściwościach odżywczych. Nie znaczy to oczywiście. czyli na żądanie. jak tego domaga się dziecko. ryby. W tym okresie jej zapotrzebowanie energetyczne zwiększa się o około 500 . Pierwszy okres od urodzenia. energetyczne. Unikać natomiast należy czosnku. mikroelementy.

z czym styka się niemowlę. trochę pietruszki. W piątym miesiącu wprowadzamy do jadłospisu zupkę jarzynową. Posiłek ten trzeba jednak uzupełnić. na dnie. a także soczki z owoców jagodowych. a po kilkunastu dniach również ziemniak i burak. 43 . Warzywa gotujemy do miękkości i przecieramy. Niemowlę nie otrzymujące naturalnego pokarmu. pół łyżeczki cukru plus łyżeczkę kleiku ryżowego w proszku bądź też ryż. który wcześniej trzeba gotować i przetrzeć. decyduje zawsze lekarz pediatra. jeżeli naturalnie pora roku na to pozwala. Zdarza się jednak. a mianowicie wit. Pół godziny różnicy nie jest problemem. D. np. czyli przeciwkrzywiczną. na cały dzień. kapustę włoską. ale w pewnym stopniu również od pory roku. seler. ponieważ zależy to nie tylko od indywidualnych potrzeb niemowlęcia. Ile kropelek tej witaminy potrzebuje dziecko. dostosowane do wieku dziecka. Wiadomo. mającą niezwykle ważny udział w metabolizmie szybko rozwijającego się organizmu. Z sokami z cytrusów i truskawek radzę jednak uważać. Ilość soczków zwiększa się stopniowo od l do 4-6 łyżeczek dziennie. Jeśli trzeba z nich korzystać. jest bowiem pozbawione bariery ochronnej. Na J00 ml wody daje się pół łyżeczki masła. W drugim miesiącu życia dietę niemowlęcia karmionego piersią wzbogaca się soczkami z jarzyn i owoców. najlepiej poradzić się lekarza. Ale gdy śpi. przykryć czystym gazikiem i pasteryzować przez 10 minut pod przykryciem. że matka z różnych względów nie jest w stanie karmić dziecka piersią i od początku musi karmić je sztucznie. Na rynku jest specjalnie spreparowane mleko w proszku oraz różne mieszanki. dlatego też bardzo ważną sprawą jest sposób ich przygotowania. Wskazane jest podawać przy każdym nowym posiłku kleik z siemienia lnianego oraz herbatkę z dziurawca. Należy zachować idealną czystość wszystkich naczyń i przyborów kuchennych oraz samych produktów. Niemowlęciu można również podawać kleik ryżowy. karmiąc dziecko piersią. początkowo z marchewki i jabłka. Skład warzyw można nieco zmienić bądź też zmniejszyć udział jednych na rzecz drugich. By uniknąć nieustannego przygotowywania mieszanek. Podajemy początkowo dziecku tylko kilka łyżeczek zupki. W trzecim miesiącu podajemy dziecku tarte jabłko. Jeśli jednak dziecko jest głodne i płacze. jest podstawowym obowiązkiem matki. trzeba je nakarmić wcześniej. kalafior. kurczak czy młoda wołowina. Dowodem tego jest odpowiedni przyrost wagi. Początkowo karmi się dziecko 7 razy dziennie. W siódmym i ósmym miesiącu do jadłospisu można wprowadzać nowe warzywa. lepiej go nie budzić. Z czasem do zupki dodajemy trochę drobniutko pokrajanego mięsa. rozlać do buteleczek.CZYM KARMIĆ MALUCHY? W pierwszych tygodniach życia potrzeby żywieniowe niemowlęcia są zwykle zaspokojone przez pokarm matki. W jej skład powinny wejść marchewka. Soki te podaje się w stanie surowym. jakiej mu on dostarcza. gdyż bywają dzieci skłonne do uczuleń na te owoce. cebulę itp. a następnie 6 razy. Najlepsze jest mięso cielęce. który ustali najodpowiedniejszy sposób żywienia. Od piątego miesiąca przechodzi się zwykle na 5 karmień. że idealna czystość wszystkiego. można od razu przyrządzić większą ilość. by przywykło ono do nowego smaku i konsystencji pokarmu. Po wystudzeniu buteleczki przechowuje się w lodówce. Noworodek karmiony piersią wymaga uzupełnienia diety w jedną tylko witaminę. Po dwóch tygodniach do zupki dodajemy pół żółtka. Ale w wypadku sztucznego karmienia jest to szczególny obowiązek. czyli jest bardziej podatne na wszelkie infekcje i zarazki.

nie karmić go na siłę! JAK ŻYWIĆ UCZNIA? Obserwacje zebrane przez lekarzy i nauczycieli wykazują. w odpowiednim czasie również podaje się soczki. racjonalnie je dzieląc między poszczególne posiłki. obiad około 50 proc. a także natce pietruszki. Wystarczają mu zwykle cztery posiłki. Każda z nich spełnia odmienną rolę i dlatego każda jest ważna i potrzebna. parówki oraz gotowane mięso. Te wszystkie składniki trzeba koniecznie zapewnić dziecku. Żelazo jest w mięsie. szpinaku. jest już inne niż w wieku niemowlęcym. niezbędny do normalnego wzrostu. wyniki w nauce zależą nie tylko od jego indywidualnych cech. W tym czasie dziecko jada również kompoty. np. kisiele. dzieci. a jednocześnie rośnie około 9 cm. bo poprzedniego dnia zbyt długo oglądało telewizję i w ostatniej chwili. wątrobie. które zaleci lekarz. która zresztą wcale nie jest najzdrowsza. chude ryby. Tyle że potrawy przyprawia się zwykle nieco inaczej. przeciery. W zasadzie dziecko jada to. szczególnie z najmłodszych klas. w postaci pulpetów. serach) oraz pochodzenia roślinnego (warzywach strączkowych. Wapń. w przypadku tzw. jajach. że dziecko późno wstaje. Samopoczucie ucznia w szkole. Jest to dowód. zdolności i predyspozycji. mięsie. mięso. Po powrocie ze szkoły również należy uzupełnić niedobory pożywienia. jeść ser. regulują procesy życiowe organizmu. I tak pierwsze śniadanie powinno zawierać około 20-25 proc. a często także witaminy. są mniej uważne. Witaminy. czyli w 2 i 3 roku życia. W związku z tym jego zapotrzebowanie na kalorie jest niższe niż zapotrzebowanie niemowlęcia. i kolacja również około 20-25 proc. Nie wolno zmuszać dziecka do jedzenia. masło. szprotach i sardynkach. ale również od właściwego odżywiania. zaczynają ziewać. że u tych dzieci nastąpił ubytek energii.12 miesiąca życia można podawać dziecku posiekaną drobniutko polędwicę. co wszyscy domownicy. rabarbarze. by mogło spokojnie zjeść śniadanie. Jego podstawą powinno być mleko w różnych 44 . rozwoju kośćca i zębów. często nawet wcześniej. rybach. Jeśli nie zapewni się dziecku odpowiedniego porannego posiłku. niezbędne do budowy nowych i odbudowy starych tkanek oraz innych czynności fizjologicznych. Jednocześnie wzrost zwiększa się zwykle o 25 cm. znajduje się w produktach pochodzenia zwierzęcego (mleku. Składniki mineralne . Żywienie dziecka we wczesnym dzieciństwie. nie potrafią skoncentrować uwagi. Dziecko musi kłaść się spać o właściwej porze i wstawać dostatecznie wcześnie.w owocach i warzywach. oczywiście tylko te. ziemniakach). herbatniki itp. zupki jarzynowe. a także warzywa i owoce. Nie zastąpi tego obfita obiado-kolacja. Natomiast malec w okresie wczesnego dzieciństwa przybywa zwykle 2 kg rocznie na wadze. Czasem błędem jest niedocenianie przez rodziców tego pierwszego posiłku. a także zapewnienia właściwej krzepliwości krwi znajduje się przede wszystkim w mleku i jego przetworach. jajach. podobnie jak składniki mineralne. że po trzech godzinach. Jego waga ulega potrojeniu. który trzeba uzupełnić solidnym posiłkiem. Od 10 . I jeszcze jedno. nie będzie ono w stanie skupić się na lekcjach. Jest to absolutnie niedopuszczalne. ale mniej obfitych. Bywa. głodne.Dzieciom karmionym sztucznie. jarmużu. stają się ospałe. Potrzebną dziecku energię dostarczają węglowodany i tłuszcze. tych składników. Białko. niejadków można wprowadzić 5 posiłków. pędzi do szkoły. Dziecko w tym wieku powinno wypijać przynajmniej pół litra mleka dziennie.

do jego jakieś warzywo czy owoc. I jeszcze jedno. warzywa. plus kubek jogurtu lub kefiru. uzupełnione warzywami sezonowymi. Dzieci jedzą za dużo słodyczy. gdy za zjedzoną zupkę obiecują dziecku ulubione słodycze. Tymczasem rodzice wiedzą. barszczyk i surówki. Odtąd posiłek będzie mu się kojarzyć z przymusem. Lepiej jednak nieco wcześniej podać obiad czy kolację. np. przełożone listkiem sałaty. Rodzice znajdują się na straconych pozycjach także wówczas. czyli wszystko to. W żadnym jednak wypadku pierwsze śniadanie nie może ograniczyć się wyłącznie do zupy mlecznej. serem. to już w następnych uruchamia się normalny zegar biologiczny. ustalający niejako samoistne przerwy. zastępując je owocami. serem. że dziecko zjadło mało. babcia opowiada bajeczkę. Trzeba ograniczyć słodycze. kwaszoną kapustą z tartym jabłkiem i marchewką itp. owoce. Wszyscy są zdenerwowani. że dziecko musi jeść. Oczywiście również między obiadem i kolacją można podać dziecku coś do zjedzenia: budyń czy kisiel. Jeśli jada obiady w szkole. Na obiad dziecko powinno zjeść zupę na wywarze z warzyw i mięsa oraz drugie danie. może być ono mniej obfite. tata go zabawia. do tego jakieś warzywo i owoce. ale również spadek łaknienia. Bardzo wskazany jest również dodatek miodu i dżemu. które powodują spadek łaknienia i przyhamowania procesu wydzielania soków trawiennych. a także chleba. herbatniki i sok owocowy albo kawałek drożdżowego ciasta z lekką herbatą. a Krzysio nie znosi mleka. Aby maluch jadł z apetytem i dobrze trawił. Wystarczy kanapka z wędliną czy serem i listkiem sałaty. pić mleko. Mama wtyka mu do buzi łyżkę z zupą. mięso. jeść wędlinę. z masłem. zupkę i twarożek . by organizm miał dostatecznie dużo czasu na strawienie pokarmu i by zjawić się mogło naturalne uczucie głodu. wędliną czy mięsem. Okazuje się wtedy. co powoduje zdenerwowanie troskliwej mamy. do tego jakiś owoc i warzywo. szczególnie z tłuszczem. którą poprzednio chętnie jadła. smaczną pastą. Dwie kanapki z wędliną. marchewką z jabłkiem. Są one konieczne po to. jaja. chociażby obraną marchewkę. np. z czymś nieprzyjemnym. co jest mu potrzebne do normalnego rozwoju. sokiem owocowym i warzywami. że Kasia nie ma ochoty na zupkę jarzynową. Rodzice widząc. jajkiem. a dziecko wyczuwa to doskonale. również drugie śniadanie powinno być solidne. W czasie przerwy nie wolno dziecku podawać nic do jedzenia. ryby. a gdy ma pragnienie lekko osłodzony kompot.postaciach. wyczyniając różne dziwne rzeczy. Jeżeli bowiem w pierwszych tygodniach karmimy noworodka „na życzenie”.dobrze jest podać coś ciepłego. wędliną. podają mu potem coś do jedzenia i w ten sposób regularność 45 . CO ROBIĆ Z „NIEJADKIEM”? Niemowlęta jedzą na ogół chętnie i dużo. powodujących nie tylko przedwczesną próchnicę zębów. Malec dokarmiany między posiłkami często nie chce jeść właściwego pożywienia albo je bardzo mało. Jeśli jednak dziecko je obiady dopiero w domu. W drugim roku życia natomiast dziecko zachłannie poznaje świat i jedzenie schodzi na dalszy plan. Zaczyna się rodzinne karmienie malucha. Na kolację oprócz kanapek .moim zdaniem . a zwłaszcza słodyczy. trzeba od wczesnego dzieciństwa przestrzegać regularności karmienia i przerwy nocnej. Między pierwszym śniadaniem a obiadem dziecko koniecznie powinno zjeść drugie śniadanie. pieczywo ciemne i jasne. Jeśli dziecko gwałtownie domaga się jedzenia. można podać mu co najwyżej jakiś owoc czy warzywo.

Chęć jedzenia takich. Herbatkę z rumianku powinny pić osoby starsze. naganą. CENNE HERBATY ZIOŁOWE Są zioła leczące tylko jedno schorzenie. Do takich należy wciąż niedoceniany rumianek. co świadczy o niedoborze wapnia w organizmie. W innych przypadkach . mierzeniem temperatury. ile chce. Nic się nie stanie. choć właściwie nie powinno brakować go w naszych domach. Nie chce jeść twarożku. kefir czy jogurt na słodko lub na ostro. a nie innych potraw może też oznaczać. można spróbować przyrządzić z niego jakiś deser bądź dodać nieco czosnku. że podobnie jak dorośli. jak też wystudzonych. warto poradzić się lekarza. który ewentualnie przepisze wapno w tabletkach. które działają wszechstronnie. A przede wszystkim pozostali domownicy nie powinni wyrażać głośno przy dzieciach swojej opinii na temat tej czy innej potrawy. za którymi nie przepada. a same potrawy powinny być podane z zielonym liściem sałaty czy czerwonym plastrem pomidora. ma ono również swoje ulubione potrawy i takie. Zwrócić uwagę również należy na odpowiednią temperaturę pożywienia. Dobrym sposobem na grymaszących jedynaków jest towarzystwo innych dzieci. budyń z owocami. pietruszki czy ziół. w którego skład wchodzi azulen. Widuje się przecież dzieci liżące ścianę. np. zachęcające do jedzenia. Do jednej z nich należą zwykle jedynacy i dzieci dokarmiane między posiłkami. jeśli jednego dnia zje mało lub nawet całkiem się przegłodzi. a niekiedy również przeciwalergicznie. dyplomacja. szczególnie. np. Napar przyrządza 46 . Zawiera on olejek eteryczny. Trzeba pamiętać. Natomiast w stosunku do nie lubiących tej czy innej potrawy potrzebna jest. co chce i tyle. czyli unikać potraw zbyt gorących. glikozy. do drugiej te. kwasy organiczne. jednocześnie działa wiatro.i moczopędnie. gdy dziecko stanowczo nie chce pić mleka i jeść jego przetworów. gojąco i regenerujące. Instynktownie wyczuwa.. W żadnym razie nie wolno wymuszać na dziecku jedzenia. witaminy . które nie lubią pewnych określonych potraw. Absolutnie nie wolno zakłócać mu spokoju innymi zabiegami. przeciwbakteryjnie. należy podsunąć mu kakao.m. Jest przydatny w różnych okolicznościach. że jego organizmowi brakuje pewnych zawartych w tych potrawach składników. Niejadków można podzielić na dwie grupy. wesołe i kolorowe.in.posiłków zostaje całkowicie zakłócona i zachwiana. karotenoidy i sole mineralne. Pobudza trawienie. w przedszkolu. Działa rozkurczowo. Poprawia trawienie i ułatwia wydzielanie gazów. C. Nie wolno zapominać. Dziecko powinno mieć swoje własne nakrycia.. iż ładnie i kolorowo podana potrawa pobudza apetyt.zaprzestanie dokarmiania między posiłkami. nie powodując ubocznych skutków. Trzeba więc pozwolić mu jeść to. wymówkami. Ważną sprawą jest stworzenie odpowiedniej atmosfery w czasie posiłków dziecka. W drastycznych przypadkach. Jeżeli dziecko nie chce pić mleka czy jeść zupy mlecznej. Wskazany jest on także przy niedomaganiach wątroby i w niektórych chorobach kobiecych. Niezbędny jest zwłaszcza przy pielęgnacji niemowląt. a przez to także przeciwbólowo. często również nie jadanych przez innych domowników. co mu jest potrzebne. jeśli są w nich dzieci lub osoby starsze. jeżeli naturalnie jest zdrowe. ale są i takie. co prowadzi nieraz do trwałej niechęci dziecka do jedzenia.

śluzy. Zawierają garbniki. a jednocześnie leczniczą. polecam herbatkę z fiołka trójbarwnego. Zawiera ono olejki eteryczne. duże ilości chlorofilu. Pokrzywę poleca się też często przy niedokrwistości i anemii. rozkurczowo. geranol. witaminy C i A. mangan. miodowym zapachem. zwiększa apetyt. Przestrzegam również przed popijaniem gotowego soku z dziurawca tuż przed pójściem na plażę. trzeba jednak poradzić się lekarza. wapń. pektyny. a szczególnie gotowe mieszanki. m. tłuszcze. garbniki. sole mineralne. pęcherza i nerwicach. zawierająca cenne karotenoidy. witaminę C i prowitaminę A. Przyrządza się ją z l łyżki ziela zalanego l szklanką wody. nie pomagają z reguły żadne środki kosmetyczne. 47 . Smaczny i ceniony jest napar z lipy. żółciopędnie i żółciotwórczo. Przebywając na słońcu można bowiem nabawić się porażenia słonecznego. Po naciągnięciu pije się herbatkę 3 razy dziennie po pół szklanki. wreszcie dezynfekujące. z której wyciska się sok bądź świeże liście dodaje do sałatek. Ziele to działa również napotnie i moczopędnie. Ziele to cechuje przyjemny cytrynowy zapach. stosowane zewnętrznie. a także w chorobach nerek. Napar przyrządza się zalewając l łyżkę ziela l szklanką wrzątku. Kwiat lipy posiada właściwości napotne i przeciwgorączkowe. Melisa jest środkiem rozkurczowym i uspokajającym: stosuje się ją przy nerwicy. żelazo). Mięta zawiera olejki eteryczne. bezsenności na tym samym tle. Wiele osób ceni napar z melisy lekarskiej. gorycze.in. które regulują i poprawiają przemianę materii. której dokucza trądzik młodzieńczy. co bardzo ułatwia kurację. a także kwasy organiczne. pojawia się bowiem zwykle w okresie dojrzewania. kwasy organiczne. Korzystny wpływ mają właśnie zioła. Ususzone ziele pije się natomiast w postaci herbatki po pół szklanki 3 razy dziennie. a w nich cytrol. krwiotwórcze pobudzające przemianę materii i zmniejszające nadmierne poty. Pijąc ziółka.się w następujący sposób: l łyżkę kwiatu rumianku zaparza się i szklanką wrzątku i trzyma pod przykryciem przez 15 minut. flawonoidy. cukry i sole mineralne. garbniki. jest napar z mięty pieprzowej. czyli popularnych bratków polnych. gotując na małym ogniu przez kilka minut. Młodzieży. flawonoidy. Napar sporządza się w podobny sposób: l łyżkę kwiatu lipy zalewa się l szklanką wrzątku. terpeny. Działa ona rozgrzewające. podnieceniu nerwowym. terpeny. Doskonałą herbatką orzeźwiającą. stosuje się go w przeziębieniach. węglowodany i białka. Stosuje się ją najczęściej w formie naparu: l łyżkę ziela zalewa się l szklanką wrzątku i po naciągnięciu pije się pół szklanki trzy razy dziennie. oraz olejki eteryczne. Oczywiście najcenniejsza jest pokrzywa świeża. w tym mentol. Ceni się ją także szczególnie za właściwości moczopędne (ułatwia wydalenie zbędnego mocznika i chloru). Ponieważ trądzik ma najczęściej przyczyny wewnętrzne. sole mineralne (potas. Jej kwiaty odznaczają się silnym. gorycze i flawonoidy. Bratek polny i dziurawiec można często kupić w wygodnych torebeczkach jednorazowego użytku. Stosowane jest także przy nieżytach górnych dróg oddechowych i suchym kaszlu. Prawdziwą kopalnią zdrowia jest pokrzywa zwyczajna. neurastenii. anginach. Pije się 3 razy dziennie po ćwierć szklanki. Doskonale działa również przy zaburzeniach żołądkowych na podłożu nerwowym. garbniki. cukry i niektóre witaminy. Pobudza czynności żołądka.

LEPIEJ ZAPOBIEGAĆ NIŻ LECZYĆ .

co może powodować zubożenie organizmu w jakiś rodzaj białka zwierzęcego czy roślinnego. koper włoski. który powoduje nadprodukcję kwasów żołądkowych. czarną rzepą. seler. Przy chorobie wrzodowej konieczne jest stosowanie się do zaleceń lekarza. Dodanie do potraw trzy razy dziennie po l łyżeczce zmielonego w młynku siemienia lnianego oraz raz dziennie między posiłkami po pół łyżeczki sproszkowanego nasienia kozieradki i zmielonego siemienia lnianego nie tylko uzupełni niedobór witamin. kapustą surową i kiszoną. życia w ciągłym pośpiechu i stresów. Ustalenie diagnozy wymaga przeprowadzenia odpowiednich badań wskazanych przez lekarza. por. przeszkadzając w wyleczeniu. razowym czerstwym. pietruszkę. uczucie pełności i brak apetytu. Jeść powoli i dokładnie wszystko żuć. tyle że starannie przyprawione. sprzyjającej powstawaniu choroby wrzodowej. Choroba ta pojawia się zazwyczaj między 30 a 40 rokiem życia. ale pomoże również odnowić błonę śluzową przewodu pokarmowego. Jest ona z reguły efektem nieregularnego odżywiania. kalafior . pojawiające się w krótkim czasie po spożyciu posiłku. Niezbędne jest uzupełnienie brakującego uzębienia oraz przestrzeganie regularnego trybu życia. 51 . Niezmiernie ważne jest unikanie alkoholu. natka pietruszki. takimi jak kminek z majerankiem (najlepiej mielone). Takie postępowanie jest błędne. Równie ważne jest zaprzestanie palenia tytoniu. a gdy miną bóle i lekarz wyrazi zgodę. stosowania nieprawidłowych zestawów produktów żywnościowych. W tym celu umyte liście białej kapusty i marchew kroi się na kawałki i wkłada do miksera lub sokowirówki. by w pełni wykorzystać jego lecznicze właściwości. Potrawy przyprawiać ziołami. cząber. na czczo oraz pojawiające się około dwóch godzin po jedzeniu. pieczywem pszennym. Dla choroby wrzodowej żołądka charakterystyczne są bóle w nadbrzuszu. a także w witaminy i sole mineralne. Należy jeść wszystko. co może prowadzić do nadkwasoty. trzeba wzbogacić codzienne żywienie chrzanem. Natomiast chorobę wrzodową dwunastnicy charakteryzują bóle głodowe w nocy. Ponadto trzeba jeść marchew. częściej u mężczyzn niż u kobiet. lubczyk.JAK POSTĘPOWAĆ W CHOROBIE WRZODOWEJ? Wiosną (również jesienią) u wielu osób nasilają się dolegliwości związane z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy. Otrzymany sok trzeba natychmiast wypić (nie przechowywać).najlepiej jako surówkę (zetrzeć na tarce do jarzyn) z dodatkiem przypraw trawiennych. Przy skłonności do wrzodów często unikamy ciężko strawnych pokarmów. Nikotyna bowiem drażni błonę śluzową żołądka i dwunastnicy. Wrzodowcom polecam też picie soku ze świeżej kapusty i marchwi co najmniej przez miesiąc po 1-2 szklanki dziennie.

a poza tym ma duże znaczenie w leczeniu stanów skurczowych przewodu pokarmowego i może stanowić środek pomocniczy w leczeniu owrzodzenia żołądka i dwunastnicy. które zwiększają skłonność do powstania owrzodzeń trawiennych. hamujące produkcję śluzu ochronnego. wydziela kwas solny i pepsynę nie tylko w czasie posiłków. Ziele krwawnika jest środkiem wielokrotnie zbadanym przez szereg instytutów naukowych pod względem wybitnego działania przeciwkrwotocznego. np. spływając po pustym żołądku i dwunastnicy.jest środkiem żółciotwórczym. Butapirazol oraz leki przeciwbólowe. złym wydzielaniu żółci. szczególnie w nieżytach o podłożu nerwowym. tabletki od bólu głowy. Trawiący sok żołądkowy. np. Gastrogranu i Nervogranu (2 razy dziennie po łyżeczce. Mieszankę macerujemy przez 14 dni. Raz dziennie potrząsamy butelką. Liść mięty pieprzowej . leków wrzodotwórczych należy unikać. Propolis przygotowujemy w następujący sposób: 100 g 95 proc. trzymając propolis z dala od dziennego światła. w odróżnieniu od żołądka człowieka zdrowego. np. zwłaszcza przebiegającego z nadmierną kwasowością soku żołądkowego. także Multiwitamina 3 razy dziennie l tabletka. który zażywa się dwa razy dziennie po 25 kropelek rozcieńczonych w wodzie z dodatkiem łyżeczki miodu. Dlatego zalecenie częstych choć mało obfitych posiłków jest dla wrzodowców szczególnie ważne. Jeśli nie ma wyraźnego zalecenia lekarza. aby kit szybciej się rozpuścił. posiada przeciwskurczowe działanie na naczynia krwionośne. 52 . Kit możemy rozetrzeć lub rozdrobnić i włożyć do butelki ze spirytusem. Do ziół stosowanych przy niedomodze wątroby należą: Kwiat kocanki piaskowej (zwany też nieśmiertelnikiem). W chorobie wrzodowej trzeba unikać zażywania leków. Żołądek wrzodowca. wydzielanie soków żołądkowych i żółci. Przykładem są leki przeciwzapalne. Przy współistniejącej niedomodze wątroby lub bólach pomaga zażywanie 30 kropli Solarenu + łyżeczka Herbagastrinu w 1/4 szklance wody. a często i przetłuszczeniu wątroby. Korzeń mniszka lekarskiego . przeciwskurczowym. Działa ono poza tym korzystnie na krążenie. że cierpi się na chorobę wrzodową. wpływa na zwiększenie apetytu. ale także poza nimi. Tak otrzymany propolis jest gotowy do spożycia. wreszcie oddziałuje korzystnie przy zaburzeniach trawiennych. popijać ciepłą herbatką dziurawcową Hyper fix). spirytusu i 10 g kitu pszczelego łączymy razem.przeciwdziała gromadzeniu się tłuszczów w wątrobie. któremu należy powiedzieć. a wybitnie dodatnio wpływa na układ nerwowy wątroby i woreczka żółciowego. rozgrzewającym.l łyżeczka na noc lub po obiedzie przy wzdęciach. poprawia pracę trzustki. a wreszcie uszczelnia naczynia krwionośne. JAK POMÓC WĄTROBIE? Ogromna większość niedomagań wątrobowych polega najczęściej na niewydolności wątroby. popularna Polopiryna i jej pochodne. propolis.Możemy sobie także zaaplikować 10 proc. może u osoby predysponowanej doprowadzić do powstania nadżerki lub owrzodzenia. który pobudza komórki wątroby do wytwarzania i wydzielania żółci. a przechowywać go możemy nawet 12 lat Przy chorobie wrzodowej zaleca się też używanie ziół w granulatach. może być także Ekologran . wzmaga wydzielanie soku żołądkowego. Po 14 dniach przecedzamy zawartość butelki przez lejek z watą.

podczas gdy są to wypróbowane środki ziołowe.sygnały natury żołądkowej są na ogół dość zawodne. schorzeniach jelit powodujących zaparcia. stosowane przy kamicy żółciowej. Altra . majeranek. że ich normalnej pracy nie odczuwa się. stosowane przy zaburzeniach trawiennych. Wymienię tu niektóre środki dla wiadomości tych przysięgłych zwolenników ziół. zapaleniu pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. czego nasza wątroba nie lubi. najpierw czujemy typową zgagę. piorunu. wszelkich stanach uszkodzenia miąższu wątroby. jak i niedomoga innych organów trawiennych.tabletki stosowane przy przewlekłych zaparciach.nie zawsze mogą. którzy nie wiedząc o ziołowym ich pochodzeniu traktowaliby je jako nienawistne sobie „chemikalia”. upośledzonej przemianie materii. Wszystkie bowiem organy związane z procesem trawienia mają tę wspólną cechę. anyż do pieczywa słodkiego. Kminek i majeranek stosujemy do grochu i kapusty. niedowładzie jelita grubego. Ze względu na to. która nam się lokuje w gardle lub tuż poniżej. bo zawsze nieco spóźnione. zatruciach pokarmowych i niestrawności. Jeżeli jednak ten żołądek czy wątrobę zaczynamy odczuwać . nieżytach żołądka i jelit. że to żołądek.drażetki stosowane przy stanach zapalnych pęcherzyka i dróg żółciowych. stosowane przy zaparciach nawykowych. nieżytom przewodu pokarmowego i schorzeniom układu wątroby i woreczka żółciowego. chorobach skóry.drażetki rozwalniające.tabletki stosowane przy stanach niedoboru witaminy B. oddech zaczyna 53 . osłabieniu żółciotwórczej wydolności wątroby. Cholegran . ale nigdy nie zaszkodzą. gdy zaczyna nam ona dokuczać.stosowany przeciw zaburzeniom przemiany materii. dezynfekuje przewód pokarmowy. jama ustna. a w żołądku grzeje. że niedomoga wątroby. Drożdże lekarskie .jak to powszechnie wiadomo . dowiadujemy się niestety dopiero wówczas. wadliwej przemianie materii. A i wtedy jeszcze jesteśmy przekonani. wzdęciach i niestrawności. przewlekłych schorzeniach przewodu . działa żółciopędnie. Pieprz w jamie ustnej pali. Sok łopianu . koperek do zup i ziemniaków. których lista zwiększa się co roku. a na wiele rzeczy reagują inaczej. Calmagina drażetki gorzkie. braku apetytu. Sok mniszka . Przy nadkwasocie np. warto zaliczyć jeszcze liść bobrka. anyż i czarnuszkę. zatruciach pokarmowych i niestrawności. że zaczyna się niedomaganie. stanach zapalnych woreczka i dróg żółciowych. powiązanych z wątrobą są w Polsce dolegliwościami najczęściej spotykanymi. Wszystkie wyżej wyliczone zioła zostały zgromadzone we właściwych proporcjach w mieszance ziołowej „Cholagoga II”.to znaczy. Co gorsze .stosuje się przy braku apetytu. niż np. Sok świeżego dziurawca stosowany przy schorzeniach miąższu wątroby. przy kamicy żółciowej lub przy wzdęciach i zaparciach. nadmiernej fermentacji w przewodzie trawiennym. które stosuje się raczej pojedynczo. łuszczyca i trądzik. Raphacholin . zaburzeniach przemiany materii. Do łagodniejszych środków wątrobowych. zaburzeniach układu wątrobowo-żółciowego i chronicznych zaparciach. O tym. ziele dziurawca oraz znane przyprawy trawienne: kminek. takich jak czyraczność.granulki.pokarmowego. które . przemysł zielarski dawno już opracował i produkuje szereg środków ziołowych. Rhizoma Rhei . a w żołądku go nie czujemy. W zakresie niedomogi wątroby bada to więc: Alax . że „zaszkodziła” nam ta czy inna potrawa. alkohol w ustach pali.Kora kruszyny pobudza ruch robaczkowy jelita grubego.drażetki rozwalniające o tym samym zastosowaniu.

z jakimi normalnie trzeba walczyć. której gospodarzem w organizmie ludzkim jest wątroba. sprawność fizyczną i sen. Ona tej witaminy potrzebuje najbardziej. tym dłużej zachowuje swoją sprawność. Po wielu takich wypadkach idzie wreszcie do lekarza i skarży się. aż wreszcie przechodzi to w stan przewlekły i zaczyna rzutować na charakter. a więc cała rodzina witamin B. z których w wątrobie powstaje żółć.ma żółci pod dostatkiem i ma prawo do solidniejszego wyżywienia. że wypróżnienie nie nastręcza trudności. a zaczyna się chory. której podstawowym zadaniem jest wytwarzanie żółci. Złe wydzielanie żółci. sportu. że nie orientuje się. poza tym K i P.prowadzony niekiedy przez długie lata. skąd w miarę potrzeby wydalana jest do dwunastnicy. tłuszczów itp. która sygnalizuje o wielu chorobach. bo to bezpośrednie następstwo objawów jest istotne: złe trawienie odbiera humor. choć nie najwięcej: im częściej ją otrzymuje.. że nawet zdrowej wątrobie szkodzi przede wszystkim życie w bezruchu i takie wyżywienie. Ponadto człowiek ma wówczas lepszy humor. Jeżeli więc ktoś mówi: „ja mam wątrobę zdrową. którego kaloryczność jest nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do ilości wykonywanej pracy fizycznej. względnie „żołądek mam zdrowy. Dostatek żółci z kolei sprawia. uwalnianie organizmu z różnych zanieczyszczeń również dzięki temu przebiega prawidłowo. w woreczku żółciowym mam kamień”. powstający w naszych mięśniach na skutek zmęczenia pracą fizyczną lub sportem. a nie tylko na usposobienie. słowem na wszystkim. że w prawdziwych chorobach nerwowych nie ma takiej granicy. ale są również potrzebne do racjonalnej pracy wątroby.. Racjonalna produkcja żółci w wątrobie opiera się na pracy fizycznej. Żółć zbiega do woreczka żółciowego. tylko. na jego codziennym stosunku do ludzi. bodaj w niewielkich ilościach. a więc mięsa. Nerwicą żołądka nazwano też tę formę niestrawności. ruchu itp. że wszelkie zahamowania w wydzielaniu żółci przypisujemy również nerwom. 54 . Inaczej mówiąc . a pacjent przypisuje to wszystko potrawom. że tu już skończył się człowiek zdrowy. Poza rym krew przynosi szereg innych zanieczyszczeń. Drugą wielką prawdą jest to. a więc złe trawienie niemal od samego początku fatalnie odbija się na usposobieniu pacjenta. Krew dochodząc do wątroby przynosi kwas mlekowy. w domu i dość często lekarz potwierdza je jako przyczynę nerwicy. przy której można by powiedzieć. bo je należycie trawi.kto ciężko pracuje fizycznie . które nam zaszkodziły. pojawia się później zaparcie. Inne witaminy.cuchnąć. gdzie współdziała w rozkładzie chemicznym ciężkich białek zwierzęcych. Otóż w tej dziedzinie istnieją dwie prawdy: pierwsza to ta. co odczuwamy w mięśniach jako zmęczenie. ale. gimnastyce. a przede wszystkim o witaminie C. że ma fatalne stosunki w miejscu pracy. wątroba nie daje mi spokoju” -to znaczy. Taki tryb życia . powoduje przemęczenie wątroby. sporcie. To nie jest przecież podwyższona temperatura ciała. pogodę ducha i fatalnie mąci nieraz spojrzenie na świat. która się wyraża reakcją na podniety zewnętrzne: pacjent pokłócił się z kimś. choć w mniejszych ilościach i nie tak często. jak ściśle te organy są ze sobą powiązane.a nie potrawy . apetyt. albo zląkł się poważnie i ..dostał rozwolnienia. do trudności. Muszę jeszcze wspomnieć o witaminach. Ustalmy wiec stanowczo.

zwłaszcza przy ciężko strawnych i obfitych kolacjach i przy braku ruchu i wysiłku fizycznego niedostateczna ilość żółci wydziela się do jelit. Zioła te parzymy w proporcji: łyżka drobno pociętego ziela na szklankę wrzątku i pijemy dwa. Korę kruszyny gotujemy w tym samym stosunku. warto zapoznać się ze sposobami zapobiegania tej chorobie. że kamień się już uformował. chlorki. których organizm nasz potrzebuje tym więcej. Barwniki żółci . zapobiegając wytrącaniu się ciał stałych. ale powstaje w ciągu kilku nieraz lat. jak produkty przemiany materii oraz związki fizjologicznie obce. Na dobę człowiek wydziela ok. ale również niezawodne zioła. otyłości i miażdżycy. fosfolipidy. Krew przepływająca przez cały organizm zbierze z naszych mięśni kwas mlekowy. Ruch wzmaga wydzielanie żółci z wątroby i z pęcherzyka żółciowego znowu do jelit. Kwasy żółciowe biorą udział w trawieniu tłuszczów oraz we wchłanianiu wit. ziele krwawnika. Dopiero ataki bólu promieniujące do prawej łopatki lub kręgosłupa. ziele dziurawca. Zapobiega to zastojowi żółci w drogach żółciowych i w pęcherzyku. który jest najczęstszą (choć nie wyłączną) przyczyną tworzenia się kamieni żółciowych. Żółć z pęcherzyka żółciowego ma odczyn alkaliczny i zawiera kwasy i barwniki żółciowe. gdzie powstaną znowu glikogen. Ponieważ nasz pęcherzyk żółciowy w czasie snu nie pracuje. Z pęcherzyka żółć przejdzie do dwunastnicy. gromadzące się w zdrowej wątrobie. 55 . glukuroniany. ale przy długotrwałym stosowaniu daje niekiedy coraz słabszy rezultat i lepiej używać jej jako środka doraźnego. Istnieją poza tym gotowe mieszanki ziołowe: Cholagoga nr l zalecana przy stolcu miękkim i Cholagoga m 2 zalecana przy stolcu normalnym. po czym stosować te słabsze. Pierwszym sygnałem są bóle ściskające dokoła pasa. Do ziołowych środków żółciopędnych zaliczamy: kwiat kocanki. które działają jak alkaloidy. Dalej w skład żółci wchodzą cholesterol. i wiele innych produktów przemiany materii. owoc czarnego bzu. liść bobrka i korę kruszyny.KAMICA ŻÓŁCIOWA Żółć jest wydzieliny. K. barwniki i kwasy żółciowe. liść czarnego bzu. kwiat jarzębiny. służącego jedynie do przełamania obstrukcji. Opróżnianie pęcherzyka żółciowego jest unormowane hormonem cholecystokininą. zaniesie je do wątroby. a zarazem wydalina wątroby. ciała białkowe i związki. że im dłużej ją gotujemy. tym wywar jest mocniejszy. Zanim więc dopuścimy do tak ciężkiego stanu. Przekształcenie hemoglobiny z rozpadu krwinek czerwonych na barwniki żółci zachodzi w wątrobie i w śledzionie. Ta ostatnia działa wprawdzie najmocniej. Kamienie żółciowe tworzą się bardzo wolno. tym bardziej. pamiętając o tym. Zawiera związki potrzebne dla organizmu. siarczany. 100 ml żółci. aby tam rozłożyć ciężko strawne białka zwierzęce. Prześwietlenie może jeszcze nie ujawnić obecności kamieni. ziele połonicznika. zwłaszcza przy dłuższym ich zażywaniu. to . Najlepszym przepisem na dobra pracę wątroby jest różnorodne żywienie oraz praca fizyczna i sport. fosforany i inne sole. im więcej człowiek ma pracy fizycznej i wysiłku. Powstaje zastój żółci. świadczące o podrażnieniu woreczka żółciowego. o jego złej pracy. trzy razy dziennie raczej przed jedzeniem. ziele rdestu ptasiego. że nie przychodzi ona z dnia na dzień. ślad mocznika i kwasu moczowego.bilirubina i biliwerdyna są związkami pochodnymi barwników krwi. kwasy tłuszczowe. Tą drogą więc zapobiegamy powstawaniu kamicy żółciowej. mogą świadczyć o tym.

Statystyki mówią. że w Polsce cierpi na nią ok. mózgu. Na rozwój zmian miażdżycowych wpływa wiele czynników. gdy pije się soki z marchwi. 4-5 min ludzi. niewłaściwy sposób odżywiania. A zatem radzę odzwyczaić się od tego nałogu. Niemniej wiadomo. napięcia emocjonalne. a daje o sobie znać dopiero w stadium zaawansowanym. które z pewnością mogą pomóc. napięcia psychiczne. powodującą upośledzenie czynności tętnic oraz zwężenie. Przyczyniają się bowiem do zwiększenia ciśnienia krwi. 56 . Lubimy jeść tłusto i słodko. Niestety. Niskokaloryczna. zwłaszcza utrzymujący się przez dłuższy czas. pietruszki. wszystkich niemal narządów organizmu. Ścianki naczyń włosowatych stają się również bardziej elastyczne. Pozostałe 90 proc. powodujące zatrzymanie kompleksów białkowo-tłuszczowych w błonach naczyń tętniczych. że poza obciążeniami genetycznymi powodują je takie czynniki jak: otyłość. ale tylko z polecenia lekarza. mniszka. Miażdżyca jest chorobą tym groźniejszą. wit. ruch. selera. ZIOŁA W NADCIŚNIENIU Nadciśnienie tętnicze należy do najbardziej rozpowszechnionych chorób układu krążenia. co w konsekwencji prowadzi do wzrostu poziomu cholesterolu we krwi. nerek i stóp. B6. wśród których istotną rolę odgrywa odżywianie. inozytolem. powodując zakłócenie syntezy związków białkowo-tłuszczowych. gdy jest ono następstwem określonych zmian i chorób. np.MIAŻDŻYCA . wciąż mamy złe nawyki żywieniowe. w mniejszym lub większym stopniu. Stanowi coraz większy problem społeczny i medyczny. cukrzyca. Na występowanie powikłań miażdżycowych ma również wpływ otyłość. czyli samoistne. w tym serca. nie zbadanych jeszcze do końca. Dolegliwość ta zaliczana jest nawet do chorób cywilizacyjnych. związki jodu. surowej kapusty. Stąd konieczność profilaktyki. aktywność fizyczna. W konsekwencji prowadzi to do niedotlenienia. że czasem rozpoczyna się już w okresie wczesnej młodości. a nawet zamknięcie światła naczyń. w pewnym stopniu również predyspozycje genetyczne. którego przyczyn w pełni jeszcze nie znamy. niekorzystne ślady. O nadciśnieniu wtórnym mówimy wtedy. pozostawiają po sobie trwałe. w wyniku czego zachodzą procesy. unikanie stresów i napięć psychicznych oraz nałogów . czyli objawowe oraz pierwotne.to czynniki. zwalczanie zaparć. Jest to choroba ogólnoustrojowa. Nadciśnienie można podzielić na dwie grupy: wtórne. stanowi nadciśnienie pierwotne. Zdaniem naukowców także stres. dna. popijać twardą wodę. choliną. ale urozmaicona dieta. hormony tarczycy. Również brak aktywności fizycznej przyspiesza gromadzenie się tłuszczu w tkance podskórnej i łącznej. często po wielu latach. ponieważ przedostający się do organizmu tlenek węgla uszkadza tętnice. Powstawaniu zmian miażdżycowych sprzyja palenie papierosów.WRÓG UKRYTY Miażdżyca jest przewlekłą chorobą. palenie papierosów. Aby obniżyć poziom cholesterolu trzeba uzupełnić dietę magnezem. By zapobiec miażdżycy stosuje się preparaty zwiększające przemianę materii.

25 g korzeni kozłka. Na l szklankę wrzątku bierze się l łyżkę mieszanki i parzy pod przykryciem przez 20-30 minut. Wystarczy przez 4 dni zjadać po 25 dag owoców.. 30 g czarnego bzu oraz 25 g ziela ruty. molibden. zmniejszenie nadwagi ciała i oczywiście ruch oraz aktywność fizyczną. czyli olejem słonecznikowym lub sojowym. od kilkunastu lat coraz częściej uprawiana na działkach. to prawda. wreszcie zerwanie z nałogiem palenia papierosów. miedź. 30 g owocu głogu. po 50 g ziela barwinka mniejszego. Po zmieszaniu. Przy nadciśnieniu tętniczym lekarze zalecają również spokojny i uregulowany tryb życia. Pije się 3 razy dziennie. ziela serdecznika. ale mogą także szkodzić. a wyciąg z jemioły w skład kropli Neocardina oraz Intractum Visci stosowanych przy nadciśnieniu. PP. mocnej herbaty. mangan i inne. liścia poziomki i kłącza perzu. Wczesne wykrycie nadciśnienia i odpowiednie leczenie dają zwykle pomyślne rezultaty. A oto inna mieszanka ziołowa stosowana przy nadciśnieniu: 20 g morszczynu. PP. Wyciągi z aronii zyskały sławę dzięki kosmonautom. by już zaobserwować dodatnie skutki kuracji.Choroba ta jest szczególnie groźna ze względu na następstwa: przede wszystkim szybszy rozwój miażdżycy i związaną z tym niedokrwienną chorobę serca. kwiatu głogu. traktując je jako środek pomocniczy. które zawierają cenne dla zdrowia nienasycone kwasy organiczne. o działaniu rozkurczowym na ścianki naczyń krwionośnych. Jej owoce są prawdziwym magazynem witamin (C. unikanie nadmiernego napięcia emocjonalnego. którzy stosowali je w leczeniu choroby popromiennej. zawały. Wszelkie kuracje ziołowe trzeba bezwzględnie konsultować z lekarzem. 30 g ziela jemioły. poza tym zawierają składniki mineralne wapń. Zioła leczą. Zwłaszcza stosowane w zbyt dużych dawkach lub przez zbyt długi czas. 40 g ziela skrzypu. Stwierdzono np. unikanie kawy. Jak twierdzi Irena Gumowska. 30 g owocu głogu. głównie zioła. wylewy krwi oraz wiele innych groźnych dla życia schorzeń. W zapobieganiu i leczeniu nadciśnienia podstawową rolę odgrywa odpowiedni tryb życia. z grupy B oraz E). Wchodzi ona zresztą w skład mieszanek ziołowych Sklerosan i Cardiosan. liścia ruty. wpływa ona na wzmocnienie naczyń krwionośnych i obniża ciśnienie krwi. że jemioła bardzo skutecznie obniża ciśnienie krwi. 40 g owocu róży. Ojciec Grzegorz Franciszek Sroka w swym „Poradniku ziołowym” zaleca przy nadciśnieniu tętniczym następującą mieszankę ziołową: 100 g ziela jemioły. Można pić jeszcze inną mieszankę ziołową: 30 g ziela jemioły. Pije się 2 razy dziennie rano i wieczorem. 30 g ziela skrzypu i 5 g jaskółczego ziela miesza się razem i parzy l łyżkę na szklankę wrzątku. Po przecedzeniu pije się ciepłe 3 razy dziennie po jedzeniu. dzięki zawartości wit. Wskazane jest stosowanie diety bezsolnej. Oprócz leczenia farmakologicznego zalecają często leki roślinne. 57 . która w owocach aronii występuje w nie spotykanych gdzie indziej ilościach. Zioła te miesza się razem i parzy. kwiatu rumianku. Rewelacyjnym środkiem skutecznie obniżającym ciśnienie jest także aronia. alkoholu. l łyżkę ziela zalewa się szklanką wrzątku i zostawia do naciągnięcia. ograniczenie tłuszczów zwierzęcych i zastąpienie ich tłuszczem pochodzenia roślinnego.

Z tym również łączy się sposób przyrządzenia potraw. Po wielogodzinnej pracy w biurze pożądany jest marsz do domu i rzadsze korzystanie ze środków lokomocji. W zasadzie 30 . Trzecim istotnym czynnikiem zapobiegania jest ruch.nadmiernego wypełniania żołądka. przeciwdziała bezsenności nieraz skuteczniej niż powszechnie używane środki. czy należy unikać tzw.potraw. Dlatego ludzie prowadzący siedzący tryb życia mają narastające dolegliwości ze strony serca. Równie ważne jest mięso wołowe bogate w żelazo. Np. pieczywo. W ciągu ostatnich lat narasta problem ujemnego wpływu na naczynia tętnicze stosowania hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Trzeba raczej spożywać więcej jarzyn. Odciąża to mechaniczną pracę serca o jedną trzecią.alkoholu i papierosów. bez skórki. Siedzący tryb życia z unieruchomieniem kończyn dolnych ułatwia występowanie i postępy choroby wieńcowej. to jednak kurczenie się mięśni kończyn dolnych. i w czasie gościnnej uczty chcesz być zdrowym poczęstuj sąsiada.są one bardzo bogate w sole potasu. Lecz nie wolno być grubym! Zagadnienie polega również na objętości pożywienia . ale gdy gotuje się je obrane. używek . należą potrawy mączne. Dlatego należy się ich wystrzegać na korzyść innych metod zapobiegania ciąży.JAK ZAPOBIEGAĆ CHOROBIE WIEŃCOWEJ? Jednym z istotnych czynników zapobiegania jest odpowiednia dieta. co w następstwie obciąża pracę serca.40-letni człowiek może jeść wszystko. Ogłaszane są coraz liczniejsze przypadki zawału u młodych kobiet. Ruch jest ponadto najlepszym środkiem uspokajającym. który neutralizuje działanie stresu emocjonalnego i przemęczenie umysłowe. wentylacja płuc się obniża. które zawierają moczopędny potas uwalniający organizm od nadmiaru wody. pełne białka. Natomiast ziemniaki gotowane w łupinach zatrzymują swoje bogactwo. natomiast można pozwolić sobie i na jeden kieliszek koniaku. gdzie jedyną przyczyną były hormonalne środki antykoncepcyjne. przesuwa słup krwi przeciw prawu ciążenia w dolnej części ciała do serca. Pozostaje jeszcze pytanie. umiarkowany wysiłek fizyczny. a szczególnie mięśni ud. Zwolniony przepływ strumienia krwi daje większą możliwość osadzenia się jej zlepionych składników na ściankach naczyń i zatykania ich światła. Alkohol pity nałogowo i codziennie jest również szkodliwy. ziemniaki . Słabo działa mięsień przepony. których przyswojenie przez organizm wymaga dużej objętości wody. Są to złożone węglowodany. krótkim marszem czy kilkoma przysiadami z głębokimi oddechami. którą wylewamy cło zlewu.spaceru. potas przechodzi do wody. Papierosy uznane są za najważniejszy dodatkowy czynnik ujemny wpływający na pogłębianie się zmian w naczyniach wieńcowych. Gdy jesteś już około 50-tki. 58 . Dlatego ziemniaki obrane po ugotowaniu plus twarożek i mleko to najzdrowsza dieta wieczorna. odmów sobie. Chociaż serce jest tym podstawowym mięśniem decydującym o krążeniu krwi. Następstwem ich przewlekłego pobierania jest znaczne podniesienie się cholesterolu we krwi. Od najmłodszych lat należy unikać wszystkich składników w pożywieniu. Należy przeplatać godziny biernego siedzenia chociaż 5-minutowym ruchem. W planie dnia powinno się uwzględniać czas dla najważniejszego czynnika zapobiegawczego i leczniczego . które rzadko powinny gościć na naszym stole. a ubogie w tłuszcze. kluski. D. które podnoszą poziom cholesterolu we krwi. Dlatego spacer szybki czy umiarkowany zalecany jest przed snem.

Jeszcze skuteczniejsze są 5-7 dniowe głodówki. sok z brzozy. tuż przed użyciem. które oczyszczają organizm ze szkodliwych produktów przemiany materii oraz odciążają układ moczowy. środki chemiczne w żywności. nadużywanie soli kuchennej. na talerzu. należą do nich: liście brzozy. którą należy stosować 2-3 razy dziennie po łyżeczce na pół szklanki wody. Kamienie nerkowe moczanowe i szczawianowe narastają wolniej. ziele skrzypu i wrzosu. lecz odżywiać się chudym mlekiem. Pić dwa razy dziennie. 59 . Przyczyny bólu mogą być różne .GDY CHORUJĄ NERKI O złym funkcjonowaniu naszych nerek dowiadujemy się najczęściej dopiero wtedy. pokrzywy. korzeń i nać selera. fosforanowe i węglanowe . korzenie. nie dopuszczać do bólu nerek. lecz już po ugotowaniu. Są też gotowe mieszanki ziołowe i preparaty przygotowane przez „Herbapol”.szybciej. Wszystkie są jednakowo dokuczliwe i w takim samym stopniu zagrażają życiu. należy konsultować z lekarzem. kłącze perzu. Dwie garście słomy lub dokładnie umytych obierzyn ugotować i na takim wywarze zaparzyć rdest ptasi lub ziele wrzosu. Jest na to wiele różnych sposobów.in. rwa kulszowa (ischias). nasienie kozieradki i czarnuszki. proszków od bólu głowy i środków sulfamidowych oraz palenie papierosów. Zapobiegawczo i leczniczo stosujemy zioła i diety (jarską lub z niewielką ilością białka zwierzęcego). kwiat nawłoci. popijać napary z rdestu ptasiego i liści brzozy oraz owoców dzikiej róży. jagody jałowca. Ziół oczyszczających nerki i drogi moczowe jest bardzo wiele. najczęściej wapnia. gdyż niektóre z podanych ziół lub głodówka mogą się okazać niewskazane ze względu na występowanie innych chorób. szwankuje też układ krwionośny. czarnej porzeczki. gdyż nikotyna jest największym wrogiem nerek. osadzają się w postaci mniejszych lub większych kamyków w różnych odcinkach układu moczowego. Zapobiegawczo i leczniczo działa np. twarogiem. a wśród nich: twarda woda. Najpoważniejszym schorzeniem nerek jest kamica. borówki-brusznicy. Owe „obce ciała” zakłócają prawidłowe funkcjonowanie nie tylko nerek. Po pierwszym zagotowaniu i ostygnięciu wodę zlewamy i ponownie gotujemy następnego dnia. Warte polecenia są również Urogan. Wtedy pije się kilka razy dziennie tylko same wywary. Z twardą wodą można sobie poradzić dwa razy gotując. głównie z powodu nadciśnienia (nerki pełnią m. Objawem niewydolności nerek mogą być również bóle reumatyczne. Ograniczyć też trzeba solenie potraw. Opisaną kurację. artretyzm. Fitolizyna. Przyczyn powstawania kamicy jest wiele. urologiem lub internistą. kleikiem ryżowym. Należy więc zapobiegać ich tworzeniu się. kora wierzby.może powodować go stan zapalny nerek. zapalenie zatok. melisy. nasienie i nać pietruszki. Przed głodówką należy zrobić lewatywę z ciepłego i słabego naparu rumianku. Najlepiej nie solić ich w czasie gotowania. a także picie ziół. Potem stosować dietę jarską lub półjarską. rdestu ptasiego. Po dniach głodówki nie należy wracać od razu do normalnego jedzenia. funkcję regulatora ciśnienia tętniczego krwi). kamica nerek lub dróg moczowych. W zwalczaniu kamicy skuteczne są wywary z obierek ziemniaczanych lub słomy owsianej (dla osób z nadwagą). gdy odczuwamy ostry ból. Tworzące się w moczu osady różnych soli. Wówczas stopniowo zmniejszamy ilość soli. sok z łopianu. Przede wszystkim należy rzucić palenie papierosów.

wilgoć. Istnieje bowiem wiele różnych chorób reumatycznych. należy w miarę możliwości unikać wszelkich urazów i już od wczesnej młodości dbać o zachowanie prawidłowej postawy. odgrywa systematyczna gimnastyka oraz zabiegi fizykoterapeutyczne. Przyczyny tych chorób dotąd są nieznane. 60 . Ujawnia się przeważnie po 40 roku życia. czynniki emocjonalne. np. Może zaatakować wszystkie stawy. Sprzyjają temu schorzeniu wady postawy (np.lub długo pozostają w przymusowej pozycji. choć nie ma on tak ciężkiego przebiegu. a kąsa serce”. wskutek odkładania się złogów kwasu moczowego w chrząstce stawowej. bolące stawy i mięśnie to dolegliwości przypisywane reumatyzmowi. a występuje przeważnie u ludzi. co może być skłonnością wrodzoną albo też wynikiem nieprawidłowego odżywiania. Nie leczone obie mogą doprowadzić do trwałych zniekształceń. którego charakterystyczną cechą jest dokuczliwy ból.. Aby nie dopuścić do rozwoju tego schorzenia. Gościec zwyrodniający umiejscawia się też często w stawach palców rąk (powstają wtedy blisko paznokci twarde guzki). których poszczególne stawy są nadmiernie obciążone .REUMATYZM NIEJEDNO MA IMIĘ Łamanie w kościach. dna. okołostawowych. dźwiganie nadmiernych ciężarów itp. Do najcięższych chorób reumatycznych zalicza się reumatoidalne zapalenie stawów (dawniej zwane gośćcem przewlekłym postępującym) i zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. nagłe zmiany temperatury. płaskostopie). płaskostopie. Chorobie tej sprzyja otyłość. Niekiedy zwyrodnieniu stawów towarzyszy reumatyzm tkanek miękkich. Ta postać reumatyzmu występuje bardzo często. atakująca przecież dzieci i młodzież. systematycznego leczenia oraz ścisłego przestrzegania zaleceń lekarza. Mówi się o niej. odmienne są przyczyny ich powstawania i niejednakowy ich przebieg. głównie mięśni i przyczepów ścięgien (zespół bolesnego barku. lumbago). to jednak dokuczliwe bóle mogą być przyczyną niezdolności do pracy. wady postawy. choć może wystąpić i u ludzi młodych. W każdym razie wymagają wcześnie podjętego. a w szczególności stawów. po przebytym urazie. zarówno w zapobieganiu. a także zimno. najczęściej jednak umiejscawia się w tych. nazywana inaczej gośćcem zwyrodniającym. Do rozwoju tej choroby przyczynia się zbyt duże tworzenie się kwasu moczowego w ustroju człowieka i zbyt małe wydalenie poprzez nerki. które są najbardziej obciążone. powodujące nadmierne obciążenie pewnych grup mięśniowych. że „liże stawy. nie bez racji. ale zarówno w tych. powodująca zmiany zwyrodnieniowe (artretyzm). jak i innych stawach nie doprowadza do usztywnienia ani do tak dużych zniekształceń. Choć choroba zwyrodnieniowa stawów i kręgosłupa na ogół nie jest ciężkim schorzeniem i nie powoduje kalectwa. Bardzo ważną rolę. Konsekwencje typu reumatycznego dają też niektóre choroby przemiany materii. Niezwykle zdradliwa jest też gorączka reumatyczna. ani nie daje tak poważnych następstw jak inne choroby reumatyczne. np. Z chorób reumatycznych najbardziej rozpowszechniona jest choroba zwyrodnieniowa stawów i kręgosłupa. Jest ona w dużej mierze wynikiem starzenia się całego organizmu. jak i leczeniu gośćca zwyrodniającego. jak to ma miejsce w reumatoidalnym zapaleniu stawów. a w konsekwencji do inwalidztwa. nadwaga i inne. tzn. stóp. Choroba ta jest wynikiem zużycia się tkanki chrzestnej wskutek zachodzących w organizmie procesów starzenia. Jest to oczywiście duże uproszczenie. w stawach kolanowych i biodrowych oraz w stawach kręgosłupa. skrzywienie kręgosłupa.

Wskazane jest zapobieganie otyłości. Po każdej kąpieli natychmiast położyć się do łóżka. spożywanie otrąb. który doskonale czyści nerki i stawy ze wszelkich złogów i nie dopuszcza do ich powstawania. 61 . lokują się w zastawkach żylnych w pobliżu nerwów. kwiat wężówki. a krew do szybszego krążenia. Odwar z ziół rozcieńczony w 6 litrach wody. a więc jedzenie świeżych produktów z uwzględnieniem sporej ilości warzyw i owoców. pęcherzyku żółciowym powinny taką kurację stosować całe życie. Reumogran. miętę. Pyrosan.po 100 gramów. Można je zmieszać. przynajmniej kilka dni w miesiącu. Zalecam też popijanie wywaru z obierzyn ziemniaczanych z dodatkiem ptasiego rdestu. świerku. korzystanie z ruchu. rumianek i korę wierzbową. a w rezultacie bóle. jodły. który pobudza organizm do sprawniejszego funkcjonowania. Ulgę przy bólach reumatycznych przynoszą też kąpiele z dodatkiem zmiksowanej kapusty (2 główki na wannę wody) lub igliwie sosny. liście borówki. Radził też stosować zioła rozgrzewające. Popijać płyn parę razy w ciągu dnia. stawach. krwawnika. ponieważ ogromną większość złogów reumatycznych tylko tą drogą można z organizmu usunąć. które się w niej tworzą. Osoby szczególnie podatne na tworzenie się złogów w nerkach. owoc jałowca. Pić go należy dwa razy dziennie: 2 łyżeczki octu. Jeżeli bowiem krew nie jest należycie oczyszczona przez te dwa organy. po czym wlewamy do wanny i uzupełniamy wodą. a w celu poprawienia pracy nerek: kwiat bzu czarnego. słabo osłodzony. zrobić z nich napar (łyżkę mieszanki zalać szklanką wrzątku) i pić 2-3 razy dziennie. picie odpowiedniej ilości płynów. Proponuję ponadto spożywanie octu jabłkowego. Wskazane są także kąpiele ziołowe. powodujące rozluźnienie mięśni i ustępowanie dolegliwości gośćcowych. ziele macierzanki wonnej. 2 łyżeczki miodu na pół szklanki przegotowanej wody. odstawić do naciągnięcia i odcedzić do wanny z wodą. Znakomity zielarz. miętę. Kąpiel powinna trwać około pół godziny. Zamiast obierzyn ziemniaczanych osoby z nadwagą mogą stosować słomę owsianą (garść słomy zalać l litrem wody i gotować przez pół godziny). Przy skłonnościach do tworzenia się złogów w nerkach i stawach ważne jest właściwe odżywianie. ziele nostrzyku. korzeń żywokostu . przy zaparciach również ziela kruszyny. Witold Poprzęcki. złogi. woda powinna być gorąca. Do jednej kąpieli bierze się połowę tej porcji. Zimą stosować poduszki gorczycowe lub kilkuminutowe okłady z utartego chrzanu.KURACJA PRZECIWREUMATYCZNA Kurację należy zacząć przede wszystkim od poprawy pracy nerek. Usprawnić należy wątrobę. W kuracji przeciwreumatycznej godne polecenia są również gotowe mieszanki ziołowe: Reumosan. nieoczyszczonej soli (w niewielkiej ilości). W ich skład wchodzą: rumianek. co powoduje ucisk. poprawiające krążenie krwi. przynajmniej kilka kolejnych dni (i powtarzać kurację co miesiąc). dla wspomożenia pracy wątroby zalecał stosowanie dziurawca. babki lancetowatej. Kąpiele powinno powtarzać się trzy razy w tygodniu przez dwa miesiące. lipy. Do każdej kąpieli dodać trochę naparu z mięty oraz 1/4 kg drożdży. a więc kwiat czarnego bzu. Należy zagotować pół kilograma igliwia w kilku litrach wody.

Obierzyny z jabłek wrzucamy do słoja. nie-oczyszczonej soli (w ograniczonej ilości). mamy już świetny. Kamica nerkowa powstaje w wyniku zaburzeń przemiany materii. JAK USUNĄĆ ZBĘDNE ZŁOGI? Złogi tworzą się z niestrawionych resztek pokarmowych.). które atakują błonę maziową i ścięgna. nie dopuszcza do ich powstawania. nadmiar cukru i białej soli. który powoduje sprawniejsze funkcjonowanie całego organizmu i sprawniejsze krążenie krwi. odpowiednia ilość płynów. Wtedy zaszywa się ostatni brzeg i otrzymuje poduszkę gorczycową. Wskazany jest także ruch. osłodzoną wodą (3 łyżki cukru na l szklankę wody). więc i kuracja jest podobna. A i D. szczególnie w lecie i podczas pracy w gorących pomieszczeniach. twardej wody. 62 . na odpowiednim odżywianiu. które normalnie znajdują się w moczu w stanie rozpuszczonym. Zasadniczą zatem sprawą przy skłonnościach do tworzenia się złogów w nerkach i stawach jest przede wszystkim zapobieganie. powodujący powolniejsze ogólne krążenie krwi. W nerkach. Przyrządzamy go w następujący sposób. jego nadmierne zagęszczenie spowodowane piciem zbyt małych ilości płynów. Sucha gorczyca nie nagrzewa od razu.in. odwraca na drugą stronę „kieszonkę”. wreszcie jadanie pokarmów obfitujących w substancje tworzące złogi w drogach moczowych (np. Pewną rolę odgrywa tu również noszenie zbyt ciasnego obuwia. dopiero jak nagrzeje się od ciała. gdzie najbardziej dokucza nam reumatyzm lub artretyzm.PODUSZKA GORCZYCOWA Kawałek płótna lub zwartej bawełnianej tkaniny o wymiarach 40 na 80 cm składa się na pół. siedzący tryb życia. częste spożywanie konserw i nieświeżych koncentratów. A więc jadanie świeżych produktów. Złogi w nerkach i stawach są często przyczyną chorób przewlekłych. którą przykładamy na noc na gołe ciało w miejscu. po przecedzeniu i przelaniu do butelek. jak np. zaczyna się jej dobroczynne działanie . pęcherzyku żółciowym tworzy się nierozpuszczalny piasek oraz kamienie. Całość stebnuje się co 2 cm. polegające m. powodujących wytrącenie się z moczu kryształków różnych soli. Pijemy go dwa razy dziennie: 2 łyżeczki z 2 łyżeczkami miodu na pół szklanki przegotowanej wody. który doskonale czyści nerki i stawy ze wszelkich złogów.promieniowanie. W co drugą kieszonkę nasypuje się przez lejek biła gorczycę. zdrowy ocet. w stawach natomiast stwardniałe substancje. przedawkowanie leków itp. wywołując stany zapalne. zszywa dwa brzegi. zapalenie dróg moczowych. czyli substancji nierozpuszczalnych. niedobór wit. zastój moczu. Podobne przyczyny powodują powstawanie złogów w stawach. następnie obwiązujemy słój czystą płócienną serwetką i po trzech tygodniach. z uwzględnieniem sporej ilości warzyw i owoców. zalewamy przegotowaną. wydzielających się w moczu i krwi w postaci ciała stałego. zapobieganie otyłości. trwających wiele lat. spożywanie otrąb. • Osobom o skłonnościach do tworzenia się złogów polecam ocet jabłkowy. Powstawaniu złogów tych soli sprzyjają takie czynniki.

Po naciągnięciu popijamy kilkakrotnie w ciągu dnia przynajmniej przez kilka kolejnych dni. sprawia. zaparzamy polewając wrzątkiem i odsączamy okład. w drugim garnku natomiast gotuje się 3 cebule. w którym mogłyby się ulokować. że zapaleniu komór obocznych nosa winne są m. nikotyną itp. 63 . 2 marchewki. czyli przebijania ściany jednej. że różne zanieczyszczenia krwi. Obieramy l kilogram doskonale wyszorowanych. Polecam również noszenie w domu specjalnych kapci. ale najczęściej przewlekła. wlewamy do wiadra i siadamy nad parą na 20 minut. A więc jest to jednocześnie doskonały sposób na pozbycie się zbędnych kilogramów. Osoby szczególnie skłonne do „łapania” złogów powinny taką kuracje prowadzić przez całe życie. wiosną także „wyoczkowanych”. ziemniaków. pokuta. które przyczyniają się do lepszego ukrwienia stóp. rycynę lub pigułkę ziołową). Taki „zatokowy katar” to stosunkowo łagodna forma zapalenia komór Highmore'a. Skutecznym środkiem jest tzw. Popijamy kilka razy dziennie. Zapalenie komór można leczyć zewnętrznie i wewnętrznie.. Poza nim nie jemy nic przez 5 dni. która je rozsadzała powodując uparty. Niekiedy ropa przedostaje się do nosa i można ją częściowo wydmuchać. Można taką kurację powtarzać co 2 miesiące z bardzo dobrym efektem dla zdrowia i urody.• • • Doskonałe rezultaty daje także popijanie wywaru z ziemniaczanych obierzyn. Taki „post” nie tylko doskonale oczyszcza cały organizm z wszelkiego niepotrzebnego balastu. Dziś wiemy. we Francji. obciążona jeszcze nadmiarem soli w pożywieniu. Od zewnątrz więc stosujemy okłady. z dodatkiem rdestu ptasiego. kładziemy na twarz tak. ZAPALENIE ZATOK Jeszcze nie tak dawno zapalenie zatok obocznych nosa uważano za chorobę nieznanego pochodzenia i leczono drogą tzw. punkcji. To ich zła praca. W jednym garnku gotuje się wywar z obierzyn ziemniaczanych według podanego już przepisu. ale także powoduje utratę 3 kg wagi. Oczywiście każdego dnia przygotowujemy nową porcję bulionu. krążą po całym organizmie szukając miejsca. nerki. Komory oboczne nosa padają wówczas ofiarą. gęstej ropy.chroniczna. 2 pory (mogą być z nacią) oraz l seler. Garść kwiatu rumianku i ziela nostrzyka kładziemy na płótnie. Doskonale działają także nasiadówki ze skrzypu. a na tym swoistym śmietniku mnożą się drobnoustroje i oto . Nie solimy. tzw. Warzywa zalewamy 2 1/2 litrami wody i gotujemy pod przykryciem przez godzinę. stosowana chętnie np. a następnie przez pięć kolejnych dni ogranicza się jedynie do popijania bulionu. a tym samym powodują sprawniejsza pracę nerek. Jest to tzw. Na czym ona polega? Otóż pacjent przed planowaną „pokutą” zażywa wieczorem jakiś środek przeczyszczający (np. zalewamy obierzyny l litrem wody i gotujemy pół godziny pod przykryciem.. Opakowanie skrzypu gotujemy przez pół godziny. jak się to mówi . frontalny ból głowy. W wywarze zaparzamy 2-3 łyżki rdestu ptasiego. polegająca na odtruciu całego organizmu. przynajmniej przez kilka dni w miesiącu. nie mające ujścia z moczem na zewnątrz. póki ciepły.stan zapalny. potem drugiej komory i ściągania stamtąd zielonej. kuracja tybetańska.in. 3 pietruszki. Odcedzamy i łączymy z wywarem z obierzyn. fakirek. gorzką sól.

zmielonego siemienia lnianego lub z gotowanej cebuli. jagody jałowca. czy to od zwykłego uderzenia. jakieś sensacje trawienne. jednostronny paraliż nerwu twarzowego. ischias.łyżka stołowa na szklankę wrzątku. czas dostateczny. jest objawem zagłodzenia witaminowego. korzeń wilżyny. liść maliny. żeby zapalenie wielonerwowe przyszło jako sprawa samoistna. pomidory. żadnym nagrzewaniem nie da się rozpędzić. gdyż należy gotować je pod przykryciem nie krócej niż 1/2 godziny (garść na litr wody). Podobny kłopot sprawiają nam wszystkie korzenie. Ze środków doraźnych o dość szybkim działaniu można stosować zastrzyki biostyminy (co drugi dzień zastrzyk. TE „KORZONKI”! Zapalenie wielonerwowe. nać i nasienie pietruszki. które nie dokuczały mu wyraźnymi bólami i dlatego nie zwracał na nie uwagi. Dolegliwości tej mogą towarzyszyć objawy chorobowe nie mniej dokuczliwe i groźne. Natomiast ziele skrzypu przyrządza się osobno. ale i spowodować. spowodowanego zapaleniem wielonerwowym. kwiaty.pijemy napary ziół pomagające oczyścić krew przez nerki. Sposób zażywania podano na opakowaniu. Ale jeżeli w wypadku ischiasu już nagrzewanie poduszką elektryczną przyniesie ulgę (podobnie jak ból zęba nieco zelżeje przy popłukaniu rumiankiem lub szałwią).aby zapachem tych ziół można było głęboko oddychać. odcedzić. zwane popularnie zapaleniem „korzonków” (choć miejsca bolące to nie są „korzonki” tylko zakończenia nerwów). Urogan. w proporcji łyżka na szklankę wody. ziele rdestu ptasiego. aby rozgrzać i „uruchomić” pewną część ropy zajmującej komory. W jadłospisie. czy spowodowany poważniejszą przyczyną. żółtko jaja. Trzeba przy tym wyjaśnić. a gotujemy je 5-10 min. liść czarnej porzeczki. Dwa lub trzy z wymienionych środków ziołowych wystarczą. chory taki odczuwa stokroć mocniej niż człowiek zdrowy. nasienie czarnuszki i nasienie kozieradki. a szczególnie niedoboru witaminy B1 w naszym pożywieniu. czyraczyca. Wewnętrznie . Jednak racjonalny „dowóz” witaminy B1 musi polegać przede wszystkim na właściwym odżywianiu. Aby przyrządzić leczniczy napój. Najczęściej pacjent ma już na swoim koncie jakieś nerwice. zwyrodnienie nerwów obwodowych (różnego rodzaju paraliże). że zioła. Po ugotowaniu do garnka ze skrzypem wsypujemy pozostałe składniki naparu. pieczarki. potrzymać pod przykryciem 10-15 min. W codziennym jadłospisie musi się znaleźć: mleko pełne. mleko sproszkowane. sok łopianu i sok brzozy. aby nie tylko pozbyć się bólów głowy. 3 serie po 10 iniekcji). a każdy ból. szpinak i codzienne surówki z tych lub innych warzyw i owoców. przewód moczowy. Dlatego od nich trzeba zacząć przyrządzanie napoju. Z gotowych środków ziołowych korzystnych przy tym schorzeniu należy wymienić: Fitolizynę. że wszystkie nerwobóle są do siebie podobne w odczuciach. kalafior. ACH. kłącze perzu. pietruszka. brak kwasów żołądkowych. ciepłe okłady z namoczonego. wątroba. I po tym głównie poznaje się tę chorobę. kora i kłącza. 64 . Okład trzymamy najmniej pół godziny. powinny znaleźć się: seler. jak przy wszystkich niedomogach nerkowych. to ataku bólu. liść mącznicy. Poza tym rzadko się zdarza. Takie zioła to pączki i liść brzozy. nasiona i jagody parzymy zwyczajnie .. by nigdy nie wróciły. jak np. aż doszło do zapalenia wielonerwowego. należy pamiętać.

paprykę. Hormon ten jest magazynowany w postaci tyreoglobuliny. żółtko jaj. o których była mowa. majeranek. owoce i miód. kolendra.brak witamin B1 i B2 w pożywieniu albo też złe trawienie pokarmów zawierających te witaminy. chrzan. a więc złe przyswajanie. Trzeba sobie wtedy przypomnieć przyprawy trawienne. 3-5 dag dziennie zagotowane w szklance wrzącej wody. papryka nie tylko uczynią pokarmy strawniejszymi. podroby mają opinię ciężko strawnych.. Witaminami syntetycznymi i wyodrębnionymi awitaminozy tak zaawansowanej. Zaburzenia w pracy tarczycy polegają albo na nadmiernym 65 . ale warto wiedzieć. GDY DOKUCZA TARCZYCA Tarczyca składa się z dwu połączonych ze sobą płatów. w ciągu godziny przepływa przez nią około 5 litrów krwi. ryb i drobiu). Wszystkie wielowitaminowe artykuły żywnościowe. jak zapalenie wielonerwowe leczyć się nie da. takie jak: kminek. cebulę i czosnek (do mięs. orzechy. a wreszcie niezawodne w większości chorób pochodzących z braku witamin . ale również zapewnią lepsze przyswajanie witamin. kozieradkę (do serów). chrzan. że atakuje różne organy wewnętrzne. a tam gdzie dopiero zaczynają się kłopoty trawienne . zwany tyroksyną. Przyprawy trawienne. zawierających w swym świetle koloid. Tylko właściwe odżywianie jest rzeczywistą terapią chroniącą przed nawrotem. kapusta. MOJE SPOJRZENIE NA NERWICE Należy wiedzieć. ale i złe ich trawienie.wieprzowina. że nerwica jest tylko jedna. warzywa. Bóle towarzyszące innym chorobom odczuwamy w tym stanie o wiele silniej. pieprz.. Prawidłowo pracująca tarczyca wymaga „dowozu” 2 mg jodu na dobę. z jodu. Ilość wydalanej tyroksyny regulowana jest przez przysadkę. zboże z pełnego przemiału.drożdże. że tylko ta droga wiedzie do wyleczenia. owoce. takie jak: kminek. pieczywo razowe. przykurcz mięśni. pieprz prawdziwy i ziołowy. Wydziela hormon. jak najczęściej świeże ryby morskie. majeranek. orzechy. Z ziół w stanach nerwicowych stosujemy gotową mieszankę Nervosan. składający się w 50 proc. Jednak zawsze jej podstawowa przyczyna jest taka sama . których jak najwięcej należy jadać na surowo. wątrobę. kapustę. Poza tym przy awitaminozie B1 i B2 może wystąpić zahamowanie przemiany materii. drożdże. nerki.. Leży po obydwu stronach chrząstki tarczowatej i górnej części tchawicy. o budowie pęcherzykowatej. tyle. Zawczasu więc do pożywienia należy wprowadzić groch. Nie tylko bowiem brak artykułów bogatych w witaminy. Takie witaminowe zagłodzenie powoduje ogromną ilość chorób: zapalenie wielonerwowe. Tarczyca jest bardzo unaczyniona. surówki. chromanie przestankowe.Diegestosan (szklankę naparu dwa razy dziennie). świeże ryby morskie. Składa się z dużej ilości „zrazików”. zwany tyreoglobuliną. atonia żołądka i wreszcie . jak groch.wyniszczenie ustroju. świeże ryby rzeczne. może spowodować awitaminozę.

Podwyższony jest procent cholesterolu we krwi (ponad 200 mg). Niedoczynność tarczycy. chudnięcie. Kobiety nie miesiączkują. Serce jest powiększone.. jak większość tzw. na liście schorzeń spowodowanych przez braki odpowiednich składników w pożywieniu. Można wówczas podawać 5-procentowy roztwór Lugola. zaburzenia wielogruczołowe w okresie przekwitania. istnieje jeszcze schorzenie zwane wolem nagminnym. Skóra jest różowa. Przyczyną jego jest brak jodu w wodzie i w pokarmach. pozbawiony wyrazu. Włosy szczególnie brwi. W miarę ustępowania schorzenia dawkę się zmniejsza. albo na zbyt małym wydzielaniu (niedoczynność tarczycy). pocenie się.100 na minutę. objaw rzadkiego mrugania. wilgotna i ciepła. Mięsień serca ulega uszkodzeniu przez tyroksynę i może powstać niewydolność krążenia. To bardzo ważne. Chorzy są senni. biegunki. Mówią i poruszają się wolno. tzw. Występuje drżenie wysuniętych rąk i stany podgorączkowe. Zdarza się. że najważniejsze jest przestrzeganie właściwej diety w codziennym jadłospisie. Skóra jest sucha. Ciśnienie tętnicze krwi jest podwyższone. Dieta powinna być wysokokaloryczna z dodatkiem witamin A. a zapobiegawczo dodawać należy do spożywanej soli 10 mg jodku potasowego na l kg soli. Nadczynność tarczycy stwierdza się przez powiększenie gruczołu (wole). Podstawowa przemiana materii jest również znacznie podwyższona. podawaniem metylotiouracylu w zbyt dużych dawkach. apatyczni. wypadają. Niedobór tyroksyny prowadzi do odkładania się w tkance podskórnej substancji śluzowanej i powoduje obniżenie się podstawowej przemiany materii i czynności wszystkich narządów ustroju. 66 .2 mg. Powiększony język ma odciski zębów na brzegach. dojrzewania i ciąży. a serce ma powiększone wymiary wskutek odkładania się w nim substancji śluzowatych. chorób cywilizacyjnych. Ale z podanych wyżej informacji zainteresowani Czytelnicy będą mogli w przybliżeniu określić rodzaj swojego stanu chorobowego i udać się do właściwego specjalisty.wydzielaniu tyroksyny (nadczynność tarczycy). mają uczucie zimna. Leczenie wszystkich schorzeń tarczycy musi być oczywiście indywidualne. Tarczyca może powiększyć się w kierunki przestrzeni pozamostkowej. C i B-complex. Stosuje się leki uspokajające. bezsenność. a przyczyną jego są zakażenia. Widoczny jest wytrzeszcz gałek ocznych. Objawy: pobudliwość nerwowa. Tętno . Obrzękła twarz jest okrągła i ma wygląd księżycowaty. zabiegiem operacyjnym i zaburzeniami wydzielania wewnętrznego. podobnie jak ciśnienie tętnicze krwi. że cukrzyca przychodzi w tempie dość szybkim. Występuje ono znacznie częściej u kobiet niż u mężczyzn. podaje się jod w celu zahamowania wydzielania tyroksyny oraz Metisol pod kontrolą lekarz. obniżone. Niedoczynność tarczycy występuje także częściej u kobiet niż u mężczyzn. Nadczynność tarczycy jest chorobą uleczalną. prowadzone przez lekarza. Tętno jest zwolnione. RADY DLA DIABETYKÓW Wykaz ustalony przez Światową Organizację Zdrowia lokuje cukrzycę. Leczy się ją podając 3 razy dziennie thyroideum w drażetkach po 0. obrzęk śluzowaty. w ciągu pół roku i dlatego wydaje się. jego akcja przyspieszona. zimna i obrzękła. może być spowodowana zanikiem tarczycy po przebyciu zapalenia gruczołu tarczycowego. Oczy mają bardzo silny połysk. Choroba jest uleczalna. np. urazy psychiczne. kołatanie serca.

Najpotrzebniejsza w leczeniu łuszczycy jest witamina B6. W naszym pożywieniu jarzyny. owoc borówki-brusznicy. nabiałem itp. zaparzamy po dwa. Tego się nigdy nie jada. Tymczasem podstawowy. biała kapusta. truskawkach. świeżych rybach morskich. i leczący. u podstaw której dość długo leżało wadliwe trawienie oraz monotonne pożywienie. Te ostatnie powinny być zawsze dobrze przyprawione środkami trawiennymi. poziomkach. zmieniając pozycje z tej listy w miarę tego. który w ciągu miesiąca znalazł się na naszym stole. inne artykuły z tej rodziny botanicznej. Cebulę jada się u nas dość rzadko surową. do nabycia w aptekach i w sklepach zielarskich. czarnych jagodach. pieczone. np. z rosołu wyrzuca się razem z kośćmi i innymi odpadkami. bo mu one szkodzą. którą znajdujemy w brukwi. trzy razy dziennie. czyli artykułami mięsnymi. seler. ŁUSZCZYCA l DIETA Leczenie łuszczycy trwa zawsze dość długo. smażone. a to jest właśnie najlepszy środek . razowym. Oprócz cebuli poziom cukru we krwi obniżają: perz.Diabetosan. powodują wzdęcia. miodu lub śmietany możemy je w ilościach niewielkich stale dołączać do naszego codziennego wyżywienia. Dodając do nich chrzanu. w baraninie. „Test” na takie żywienie jest bardzo prosty: z ołówkiem w ręku zapisujemy każdy artykuł spożywczy. jeżynach. owies lub płatki owsiane. bierzemy łyżkę takiej mieszanki i pijemy dwa. co gotowane. kapustach. cebuli surowej. że cukrzyca zjawiła się niepostrzeżenie. ziele dziurawca. korzeń mniszka i kłącze koziołka. owoc czarnej jagody. przy czym więcej niż połowa surowych. seler. cielęcinie. nieco częściej smażoną.i zapobiegawczy. 67 . znakomity środek przeciwcukrzycowy mamy zawsze pod ręką i jeżeli cukrzyca może nam zagrozić. ziele szałwi. a więc szczypiorek. w pieczywie pszennym. pacjent mógł jej nie zauważyć i dopiero stwierdzenie cukru w moczu było pierwszym sygnałem alarmowym. że nie doceniamy cebuli. ziele pokrzywy. w tranie. świeżych ogórkach. cytrynie ze skórką. strączyny fasoli. jabłkach. pory i czosnek. Zioła. trzy w mieszance. liście czarnego bzu. jajku surowym. grochach. podzieliwszy na 4 dawki w ciągu dnia. Oczywiście. które nie wiadomo dlaczego jada się zawsze gotowane: burak czerwony. wiśniach. oczywiście.. Istnieje również gotowa mieszanka ziołowa . pieprzu lub papryki. morelach suszonych. Dość często okazuje się. Powinno ich być najmniej 60. bo leczyć trzeba przede wszystkim -właściwym żywieniem. szpinak. a nawet boleści. śliwkach. a tym. Nie bójmy się w podobnym wypadku jadać surowych jarzyn. o których wcześniej była mowa. ostrożnie. żeby się nie zachłysnąć. winogronach białych. Wodę tę należy wygotować do połowy i wypić. to najczęściej dlatego. Strączyny fasoli i kłącza perzu gotujemy w proporcji 100 g na 6 szklanek wody. owoce. powinny dominować nad węglowodanami i białkami. co surowe. szczególnie surowe. powinny również figurować w naszym pożywieniu. ale gotowaną. Wszystko to sprawiło.Stan podcukrzycowy i późniejsze przecukrzenie krwi są prawie zawsze następstwem złej przemiany materii. w którym nie było należytej równowagi między tym. drożdżach i miodzie. że pacjent nie może jeść wielu z wyżej wymienionych artykułów. a więc „rozsadzają”. mielone nasienie kozieradki (znakomicie smakuje z białym sercem). jak się będzie zmieniało zaopatrzenie rynku. Dwa trzy razy dziennie należy płaską łyżeczkę takiego proszku zażyć i popić zimną wodą. marchwi surowej. pomarańczach.

ale i o przyswojenie witaminy 62. uzupełniając brak witamin w organizmie. co likwiduje tę przyczynę. co spowodowało zahamowanie przewodnictwa elektrycznego z mózgu do przyczepów mięśni. gdyż chodzi tu nie tylko o trawienie. stosując Cholegran lub Normogran 2 razy dziennie łyżeczkę przed jedzeniem. Owoce i ich soki G botwina papryka rzodkiewka pomidory rabarbar burak czerwony rzepa seler liście seler bulwa szparagi szpinak Grzyby pieczarki drożdże Tłuszcze masło jajka surowe Ryby węgorz węgorz wędzony G flądra 66 karp 73 śledź do 350 dorsz 160 makrela 180 230 435 300 254 252 Mięso 217 93 300 60 93 175 175 168 75 106 76 G 164 427 G 25 260 G 600 1660 1550 1500 1300 2800 1650 wieprzowina kotlet wieprzowina szynka wieprzowina wątroba wieprzowina nerki Zboża i maki 316 300 60 160 G Orzechy orzechy ziemne orzechy włoskie orzechy laskowe migdały Słodycze i napoje miód kakao herbata wino Mleko G 120 70 36 133 G 100 120 do 19 do 53 G Warzywa fasola biała groch marchew ziemniaki kapusta czerwona kapusta biała kalarepa dynia czosnek kukurydza G . pieprz lub jeszcze inne przyprawy trawienne. który uległ wyparciu przez mangan z osłonek mielinowych włókien nerwowych. o współczynniku G (od nazwiska Górnickich) większym od 100. Pierwszą z nich jest niedobór magnezu. POMOC W STWARDNIENIU ROZSIANYM Najważniejszy problem w leczeniu stwardnienia rozsianego to usunięcie trzech przyczyn wywołujących tę chorobę. majeranek. To wszystko pomaga na łuszczyce.Trzeba wtedy sypać do tych potraw kminek. W celu przywrócenia organizmowi potrzebnej ilości magnezu zalecam stosowanie produktów spożywczych. Ponadto konieczne jest doprowadzenie do codziennego wypróżnienia.

kurczak wątroba z drobiu żołądki z drobiu cielęcina kotlet 1850 73 120 530 68 .

jeden litr mleka. występujące (rozsiane) w mózgu i rdzeniu kręgowym złogi z krzemianu manganu. Chorzy na SM powinni stosować w swojej diecie produkty o najwyższym współczynniku G. zalecam zjadanie tylko trzech posiłków dziennie i dbanie o wypróżnienie. których współczynnik G jest wyższy niż 100 są wskazane dla chorych na SM.leczenie półpaśca polega na dostarczeniu organizmowi witamin naturalnych i to wszelkimi drogami.to po prostu awitaminoza. w skład której wchodzi 10 g Azulanu. Racjonalne . Aby pokarm nie zalegał w żołądku. Wykaz produktów spożywczych pod względem przydatności dla chorych na SM. Produkty. a przyspieszy to ich powrót do zdrowia. przyczyna trzecia to bardzo twarde. do 3 łyżeczek miodu. Wprawdzie enzym fitaza mógłby rozpuścić fityniany. tłustych ziaren słonecznika. 5 g nalewki kupalnikowej (Tinctura Arnicae) i 5 g nalewki glistnikowej (Tinctura Cholidonii). kompotu. surowe jajka. Dla osoby chorej na SM bardzo ważne jest prowadzenie odpowiedniego trybu życia i diety. nasion słonecznika i orzechów 500-700 g dziennie. 69 . Nie zalecam natomiast spożywania warzyw łodygowych. żelazo i miedź. Złogi te mogą ulec rozpuszczeniu w wyniku długotrwałego popijania określonych soków ze świeżych warzyw i owoców.Gdy do jelit wraz z pożywieniem przedostają się nierozpuszczalne fityny wiążące i wydalające magnez. do 50 g masła. soli rafinowanej i herbaty. Po przebudzeniu się należy nacierać ciało szorstką rękawicą zmoczoną w zimnej wodzie z solą (łyżka szarej soli kuchennej na szklankę zimnej wody). To wszystko należy wymieszać z trzykrotnie większą ilością smalcu i smarować krosty cienko na noc. wysypka ta rozszerza się nieraz w ciągu kilku godzin. gdyż półpasiec . chleba z pełnego przemiału.moim zdaniem . należy zbilansować je produktami o współczynniku większym niż 100 G. wapń. Można zjeść trochę śmietany. a rano zmywać odwarem ze skrzypu (garść skrzypu na l litr wody. rabarbaru. Ogromne nieraz obszary ciała pokrywa bardzo bolesna wysypka. Z kolei dla polepszenia równowagi neromięśniowej zalecane są tabletki francuskie „Magnesium Glicocole” oraz MgCl (chlorek magnezu) do nabycia w aptekach homeopatycznych. kiełki zbóż. szparagów. orzechów włoskich lub laskowych. W zależności od apetytu proponuję następującą normę dzienną produktów spożywczych: chleb z pełnego przemiału do 125 g. kapusty. dużych ilości ziemniaków. BOLESNY PÓŁPASIEC Półpasiec. Na krótko przed posiłkiem dobrze jest spożywać stare korzenie marchwi. cynk. surowe mleko. powodują niedobór tych pierwiastków w ustroju . ulega on denaturacji. Stosować małe ilości cukru.i względnie szybkie . Dlatego też zalecam picie surowych soków oraz spożywanie jak największej ilości surówek. miodu kwiatowego. Jeśli ktoś będzie stosował produkty ze współczynnikiem mniejszym niż 100 G. I wreszcie. gotować pod przykryciem 1/2 godziny i odcedzić). Na okłady miejsc zaatakowanych półpaścem stosujemy: 1) maść witaminową. ale z powodu spożywania pokarmów gotowanych. surowe owoce. liściastych.to druga przyczyna powstawania SM. kalarepy. którą uraża nawet jedwabna bielizna. jedno jajko.

Człowiek funkcjonuje jakby na zwolnionych obrotach.nawet 20-30 mg na dobę. pieprz prawdziwy lub ziołowy. Do niedokrwistości przyczyniają się też krwawiące hemoroidy.Ascofer czy Hemofer. szczypior i cebulę. nasiona dyni i słonecznika. przeciętnie ok. selery. ANEMII MOŻNA ZAPOBIEC Objawia się ona ogólnym złym samopoczuciem. groch. miedzi. czyli niedokrwistość. Dzieje się tak m. Wszystko to jest oczywiście leczeniem doraźnym. mało urozmaicone. np. a jedynie około 10 proc. U kobiet przyczyną anemii mogą być okresowe utraty krwi. W zasadzie nasz organizm potrzebuje niewiele żelaza. chrzan. jaja. A więc jadać dużo warzyw i zieleniny. długotrwałym zmęczeniem.olejem lnianym. zwłaszcza zielone. A więc. Kobiety menstruujące . miedź i witaminy. U dzieci przyczyną może być obecność w tzw. ogórków świeżych. stany zapalne i gorączka. bądź witamin z grupy B. Osobom cierpiącym na anemię przepisuje się najczęściej preparaty żelaza . Na anemię. Zestawy należy zmieniać i . Najczęstszą przyczyną jest niedobór żelaza. kukurydzę. polanego ciepłą wodą. buraki. wzbogacają krew w hemoglobinę. codziennie: surówka z kapusty. świeżą kapustę. w wyniku niedokwasoty żołądka. białej rzepy. ponieważ organizm nie jest w stanie wchłonąć ich w całości. a także kwas foliowy. rzadziej kwasu foliowego. Zastrzyki z biostyminy (co drugi dzień zastrzyk) mogą przyśpieszyć leczenie.co najważniejsze . Osoby cierpiące na anemię powinny zatem jadać jak najwięcej produktów. rzeżuchę. szpinaku.stosować do nich kminek.2) okłady z papki zrobionej ze zmielonego nasienia kozieradki. uprawiające intensywny trening sportowy. wreszcie razowy chleb. czarnej rzepy. a jeszcze lepiej . Oprócz tego niektóre osoby. bladością. jak i dorośli. Najlepszym i najskuteczniejszym lekarstwem jest odpowiednie odżywianie. paprykę. poprawią samopoczucie. powodują zwiększenie zapotrzebowania na ten minerał. Osoby wykonujące ciężką pracę fizyczną. świeżą kapustę. zestawie. zawierających żelazo. nie ze wszystkiego naraz. zwłaszcza w warunkach zbyt obfitych i przedłużających się menstruacji. czyli natkę pietruszki. selery. koperek. Niestety. marchew. Doskonały jest 70 . rzodkiewki. biały ser. częste katary i nieżyty nosa. same nie wiedząc o tym. sałatę. Anemię wywołuje także niewłaściwe odżywianie. tran. paprykę. jabłek i innych owoców. rzeżuchę. drożdże. lekarstwa te nie są dostatecznie skuteczne. ale również przed przeziębieniami. czasem bezsennością. Okład taki zakładamy również na kilka godzin. Warzywa. na noc. marchwi. Przy braku wszystkich wyliczonych środków dużą ulgę mogą przynieść również okłady z gotowanej cebuli. cierpią zarówno dzieci. 10-20 mg dziennie. ubogie w warzywa. pomidorów. a także Falvit. cierpią na zaburzenia wchłaniania żelaza. zwłaszcza zielone. paprykę. bólem głowy. sałatę. marchew. Surówki takie robimy w dowolnym rzecz jasna. chronią nas nie tylko przed anemią. trzeciego migdałka utrudniającego oddychanie.in. fasolę i soczewicę. ale dla zabezpieczenia się przed nawrotami należy przede wszystkim zreformować żywienie. koperek. cykorii. a także morele. potrzebują go jednak więcej niż ludzie pracujący umysłowo. Często zakażenia.

Ale są i tacy. Do szklanki zimnej wody wsypujemy łyżkę soli i nacieramy całe ciało szorstką rękawicą. usprawniają i pobudzają zachodzące w nim procesy. Czasami przez całą jesień i zimę nie potrafimy uwolnić się od chrypki. po czym. Unikajmy białego pieczywa. NIE DAJMY SIĘ PRZEZIĘBIENIU W czasie jesiennych chłodów. Można np. ciast. zależy zatem czy nasz organizm zahartuje się i uodporni na wahania temperatury. a także czosnek i cebulę. Są to zwykle ludzie przebywający dużo na świeżym powietrzu. a także 1-2 łyżeczkami zmielonej pokrzywy (także suchej). bardzo łatwo przeziębić się. podnoszą nie tylko smak wszelkich potraw. pieprz ziołowy. nawet w czasie słoty. w dużym stopniu. jak najdłużej przebywać na świeżym powietrzu (aby się dotlenić i zahartować). estragon. Można pić codziennie sok z marchwi i świeżej kapusty bądź zjadać solidną porcję kwaśnej kapusty z drobno posiekaną cebulą i marchewką. Od nas samych. przede wszystkim w postaci surówek: kapustę kwaszoną. Niestety. zawsze w kierunku serca. bakterie. kminek. cukru. mięso natomiast w niewielkich ilościach. Pozytywne działanie ma również ocet jabłkowy. jeśli to tylko możliwe. odżywiający się właściwie. jak byśmy wypili najmocniejszą kawę. W leczeniu anemii doskonale działa miód i pyłek kwiatowy. Oto kilka przykładów. 71 . Pijemy dwa razy dziennie. jak najmniej używajmy soli. marchew (która poprawia także wzrok). Po każdym z tych zabiegów czujemy się tak. rozmaryn. zmian temperatury. sałatę. że żelazo zawarte w pożywieniu staje się bardziej przyswajalne. polecam inny sposób. nakładamy ciepły szlafrok i gimnastykujemy się 5 minut. ułatwiające przedostawanie się tlenu do organizmu. Przyprawy ziołowe -bazylia. nabawić bólu gardła czy złapać grypę. udając się do pracy czy wracając do domu. sprawiające. działa żółciopędnie). Następnie wkładamy ciepły szlafrok i gimnastykujemy się przez 5 minut. Przed przeziębieniem chroni nas także odpowiednie hartowanie organizmu. pity regularnie. gorczyca (pół łyżeczki gorczycy popitej wodą poprawia trawienie. Wchodzimy do wanny i przez pół minuty polewamy zimną wodą krzyż i całe nogi. choć wszyscy dookoła kichają i chorują na grypę. ciągle jemy za mało warzyw. już bez wycierania. którzy mają trudności z obudzeniem się rano. Ma to bowiem ogromny wpływ na wszystkie procesy. dynię (usprawniające m. najlepiej z wodą i miodem. jeść biały ser. cykorię. rzeżuchą. Pierwsza sprawa to odżywianie. Można też suchą szczotką masować całe ciało (także kark i uszy) zawsze w kierunku serca. Radzę również. pluchy. uprawiający różne sporty. Na pół szklanki wody bierzemy l łyżkę octu i 2 łyżeczki miodu. przejść pieszo jeden czy dwa przystanki. Zachęcam więc gorąco do spożywania jak największej ilości warzyw. a później pogimnastykować się 5 minut w ciepłym szlafroku. każdego dnia. A oprócz tego konieczny jest ruch i świeże powietrze. choć to one właśnie wpływają w ogromnym stopniu na odporność naszego organizmu.in. majeranek. pracę nerek). Poza tym należy pić mleko. że żelazo w połączeniu z witaminą C jest łatwiej przyswajalne. Warto wiedzieć.również sok z pokrzywy bądź zmielone suszone ziele dodawane do potraw. którzy okres ten przeżywają w doskonałym zdrowiu. Tym. natkę pietruszki. Sałatę warto przyrządzić z natką pietruszki. kaszlu. słodyczy. ale również usprawniają trawienie i przemianę materii. wirusy. kataru. selery.

propolisu. zalać dwiema szklankami wrzącej wody. Pić po 1/2 szklanki co 2 godziny. przecedzić. Na l szklankę wody wsypujemy l łyżkę soli plus 2 kropelki 10-proc. Pić co 2 godziny po pół szklanki. a następnie w zimnej. przyprawić dodatkiem soku malinowego lub porzeczkowego. Na ten kompres zawijamy jeszcze ręcznik kąpielowy lub ciepły wełniany szal i wchodźmy do łóżka. z suszonych malin. Napój z bratków (mieszanka) l łyżka ziela bratków. Zwolennicy ziół orientują się. Kiedy po przemarznięciu zaczyna boleć nas gardło. l łyżka kwiatu rumianku. I tak 20 razy. koper włoski oraz cebula. dr. plus pół tabletki Polopiryny S i wchodzimy do łóżka. sok z malin lub porzeczek. Jana Muszyńskiego. pozostawić na 15 minut. soli ciechocińskiej czy nawet zwykłej kuchennej oraz drugą miednicę bądź wiadro z bardzo zimną wodą. bratki i kwiat czarnego bzu. Sposób przygotowywania napojów z omawianych ziół jest zróżnicowany. 72 . propolisem. gotować 10 minut. Po dwóch godzinach ból gardła minie. natomiast z bratków przyrządza się napary i odwary. l łyżka kwiatu lipowego. płuczemy je wodą z solą. Odmierzoną ilość ziół zalać wrzącą wodą. Odgrywają także pewną rolę w leczeniu innych dolegliwości. anyż biedrzeniec. zioła działające wykrztuśnie. 1. I tak np. l łyżka suszonych malin. Następnie przygotowujemy kompres na gardło. Zioła wykrztuśne to: suszone liście podbiału. przykryć. Herbatka z kwiatów czarnego bzu (mieszanka) l łyżka kwiatu czarnego bzu. Do pół szklanki zimnej wody wlewamy 2 łyżki octu spirytusowego. Do pierwszych specjaliści zaliczają suszone maliny. 2 szklanki wody.Gdy jednak nie uda nam się uniknąć przemarznięcia. Zanurzamy na chwilę nogi w gorącej wodzie. Przecedzić. Jednak stosowanie ich w sposób niżej opisany nie powoduje szkodliwych skutków. by się dobrze wypocić. Pijemy także ciepłą herbatę z malinami. i jeśli mamy. kopru włoskiego czy lipy przygotowuje się napary. że przedstawione powyżej zioła mają zastosowanie nie tylko przy przeziębieniach. l łyżka bratków. Przepisy przyrządzania napojów ziołowych stosowanych przy przeziębieniach podajemy według proporcji zaczerpniętych z prac prof. natychmiast po przyjściu do domu przygotowujemy sobie dużą miednicę z gorącą wodą z dodatkiem szlamu leczniczego. ZIOŁA NA PRZEZIĘBIENIE Najpopularniejsze zioła przy przeziębieniu można podzielić na dwie podstawowe grupy: zioła przeciwgorączkowe i napotne. przykrywając się bardzo ciepło. 2. kwiat lipy. 2 szklanki wody. moczymy w tym roztworze dużą ściereczkę i otulamy szyję łącznie z dekoltem i łopatkami. Zioła wymieszać.

Stosuje się jako środek wykrztuśny. Odcedzić.3. pozostawić na 10-15 minut. Na szczęście zdarzają się one rzadko i dotyczą zwykle dzieci i ludzi w zaawansowanym wieku. często suchy kaszel. bóle przy oddawaniu moczu. W takich wypadkach również pacjent leczy się antybiotykami. trwająca kilka dni. 4. również leki działające łagodząco na drogi oddechowe. pozostawić na 10-20 minut. połączona z bólem głowy. Jeżeli dołączy katar. Antybiotyki w tym wypadku są absolutnie zbyteczne. Zwykle jest to choroba niezbyt ciężka. Zaczyna się niewinnie. Innym powikłaniem pogrypowym może być zapalenie płuc. Thiocodinę. Katar natomiast łagodzi sok z cebuli i czosnku. ponieważ wirusy grypy nie są na nie wrażliwe. propolisu. „Miodek cebulowy” (stosowany przy kaszlu) 10 dag utartej cebuli. Składniki wymieszać. Na l szklankę wody wsypujemy l łyżkę soli plus 2 kropelki 10 proc. gdy w pierwszych dniach chory nie położył się do łóżka. propolisem. Przy bólach gardła płuczemy je wodą z solą. 5. Napój z suszonych malin 40-60 g suszonych malin. ból ucha. 10 dag miodu. co trwa 1-2 dni. niezbyt głęboko. że powikłania pogrypowe występują znacznie częściej. Występuje w postaci mniejszych lub większych epidemii i nie należy mylić jej z podobnie przebiegającym przeziębieniem. trzeba koniecznie zwrócić się do lekarza. starsze natomiast narzekają na bóle kończyn. o ile nie wystąpią jakieś powikłania. Napar z bratków 5-70 g ziela bratków. przykryć. Podawać co 3 godziny po łyżce stołowej. zaczyna się nagle gorączka. UWAGA-GRYPA! Jest ona chorobą zakaźną. Młodsze dzieci reagują dodatkowo bólami brzucha lub wymiotami. przykryć. Pić w dowolnych ilościach w stanach gorączkowych. Po wyciśnięciu nasączamy nim tamponiki z waty i wkładamy do nosa. który. podgrzać do zawrzenia. 4 szklanki wody. Od czasu do czasu 73 . Odcedzić. Suszone maliny zalać wrzącą wodą. Ziele bratków zalać wrzącą wodą. np. oczywiście wyłącznie z polecenia lekarza. a czasem dopiero po kilku dniach. i jeśli mamy. bólami mięśni i stawów i ogólnym złym samopoczuciem. Obserwacje wykazują bowiem. przyprawić do smaku miodem lub cukrem. szczególnie dla dzieci. jeśli trzeba. by można je było łatwo usunąć. W leczeniu niepowikłanej grypy ważne jest położenie się do łóżka i pozostanie w nim dostatecznie długo. przepisze antybiotyki. wywoływaną przez wirusy. Jeśli jednak nastąpi ponowny wzrost temperatury (zwłaszcza u dzieci). Koniecznie wówczas należy zgłosić się do lekarza. Chorym podaje się zwykle aspirynę lub Polopirynę plus Calcium (Polfa) rozpuszczone w pół szklanki wrzącej wody z malinami i duże dawki witaminy C. czasem także katar. nasilenie kaszlu. Potem pojawiają się chrypka. które pojawia się nieraz w drugim lub trzecim dniu choroby. aż do momentu ustąpienia gorączki. leki przeciwkaszlowe i wykrztuśne. pleców i drapanie w gardle. Po okresie wylęgania wirusa. l szklanka wody. Występuje podrażnienie błony śluzowej gardła i krtani.

3 razy dziennie po 25 kropli. przewidziany jako następny do lotu na Księżyc. musiał zrezygnować z podróży jedynie dlatego. A poza tym unikać alkoholu i wystrzegać się palenia papierosów. kminek. mleko. Eucaliptus Cpl 3 razy po 25 kropli na wodzie. Wchodzi w skład apteczki. ale poprawiają przemianę materii i proces trawienia. Trzeba koniecznie jeść więcej warzyw. natki pietruszki. że praojcem tego środka był Hipokrates. że jego organizm nie tolerował aspiryny. A do nich należy przecież aspiryna. geranium. twarożek z różnymi dodatkami. W okresie epidemii grypy trzeba koniecznie unikać liczniejszych zgromadzeń. lipy. powątpiewania o absolutnej nieszkodliwości aspiryny nie są zupełnie nowe. rozmaryn. Już w 1969 roku angielski lekarz. Z biegiem lat odkryto dalsze związki chemiczne. porów. mniej ciast i słodyczy. Mają one bowiem ogromny wpływ na nasze zdrowie. Polecane są natomiast gotowane mięsa i drób. budynie. jaja w szklance czy na miękko. Aspiryna pogłębia niekorzystne zmiany w obrazie krwi u osób ze złą krzepliwością . wywoływanych przez nadużycie tego niewinnego środka. Bazylia. majeranek. W czasie grypy pacjent powinien dużo pić. selerów. by uzupełnić utratę wody w organizmie spowodowaną poceniem się. głogu i rumianku bądź z Pyrosanu z malinowym sokiem. Dziś jest jednym z najpopularniejszych leków. Ale dopiero w 1828 roku łagodząca ból substancja została w formie krystalicznego proszku wyizolowana z kory wierzbowej i przez Anglika Wilkinsona nazwana salizin. galaretki owocowe. Można śmiało powiedzieć. a także czosnku i cebuli. Prawdę mówiąc. prof. Ostatnio coraz częściej jednak słyszy się głosy o pewnych skutkach ubocznych. marchwi.tamponiki zmieniamy. Można też wkładać (do nosa także) z liści mięty. jogurt i kefir. PRAWDA O ASPIRYNIE Odkryto ją przed 75 laty. piersi i stopy spirytusem Apiscum Bryoniae. które podrażniają drogi oddechowe i osłabiają ogólną kondycję organizmu. dyni. mięty. Mogą to być domowe lemoniady z cytryny z dodatkiem miodu albo soki owocowe lub warzywne. których matki w pierwszym kwartale ciąży pobierały preparaty salicylowe. sałaty. Zachęcam do spożywania surówek z kapusty kwaszonej. Richards po przebadaniu 833 niemowląt doniósł o pewnych kłopotach z noworodkami. oczywiście w niewielkich ilościach.twierdzi znany hematolog. Przynosiły one ukojenie 74 . wietrzyć często mieszkanie. kisiele. nie tylko zresztą w tym okresie. Dobrze jest także smarować plecy. zabieranej przez kosmonautów w przestworza. nie przegrzewać się. W wypadku kataru smarować nos Eucaliptusem. Osoby gorączkujące powinny wystrzegać się potraw tłustych i ciężko strawnych. Jeden z amerykańskich kandydatów. pieprz ziołowy.ocenia jeden z internistów o światowej sławie. kaszlu Cetraria Islandica Cpl 3 razy dziennie po 25 kropli. przebywać jak najwięcej na świeżym powietrzu. gorczyca nie tylko podnoszą smak wielu potraw. Piętnaście lat później Włoch Spira uzyskał z tego proszku kwas salicylowy. Również w czasie grypy starajmy się spożywać więcej ciemnego pieczywa. esiragon. Nie bójmy się przypraw. Co pięćsetna osoba łykająca aspirynę cierpi na krwotoki z żołądka oraz na objawy uczuleniowe . uodporniają nasz organizm i pobudzają zachodzące w nim procesy. Dotrze jest stosować leki homeopatyczne: Apis Cpl. Doskonałe są herbatki z czarnego bzu. Już na 440 lat przed naszą erą genialny grecki lekarz znał kojące ból i obniżające gorączkę działanie kory wierzbowej.

najpopularniejszym lekiem na świecie. po jej zażyciu ludzie natychmiast kąpią się w przeręblu albo biegają po śniegu przy siarczystym mrozie. kichają. nie powodowały choroby? U naszych wschodnich sąsiadów popularna jest „bania”. łapią wszelkie infekcje. Obecnie jest ona rzeczywiście. z fabryki Byera. Spośród wielu tysięcy publikacji na temat jej dobroczynnego działania. na podstawie moich długoletnich doświadczeń mogę stwierdzić. Kobiety w ciąży.w cierpieniu przede wszystkim reumatykom. te kilka. Osoby skłonne do krwotoków z żołądka nie powinny przyjmować aspiryny w ogóle. Zawsze przed użyciem leku z aspiryną zażyć łyżeczkę zmielonego siemienia. Po zabiegu nie wycieramy się. po czym kładziemy się do ciepłego łóżka. niemniej są skrupulatnie brane przez naukowców pod uwagę. Co zatem robić. że organizm można zahartować. u Finów „sauna”. krystaliczny proszek . czym ewentualnie zastąpić ten lek. czy zimniejszy podmuch wiatru. Robimy to za pomocą prysznicu. że przy byle okazji dzieci kaszlą. Niemniej jednak. zawsze od dołu w kierunku serca. Nacieramy energicznie ciało szorstką rękawicą. wydają się wyjątkiem. pośladki. Ojciec Feliksa Hoffmana. by przemoczone buty. które dotychczas przyjmowały aspirynę.biały. przed użyciem należy ją dokładnie rozdrobnić i obficie popić. a tym samym uodpornić na choroby. Dreser. potem polewamy ramiona. odporne na wszelkie choroby. Dodatkowo radzę polewać się zimną wodą. wkładamy ciepły szlafrok i gimnastykujemy 75 . Można także postępować inaczej: do wanny nalać zimnej wody do wysokości 10 cm i dreptać w niej 2-4 minuty. by zahartować i uodpornić organizm na tyle. Nie ma na świecie leku o doskonałym i bezbłędnym działaniu. mają chrypkę. Skargi na bóle żołądkowe skłoniły syna do poszukiwań lepiej tolerowanego środka. powinny uzgodnić z lekarzem. HARTOWAĆ CZY CHOROWAĆ? Wiele matek skarży się. są zdrowe. Osoby. Muszą więc i aspirynę obciążać pewne „grzechy”. także leczył swój reumatyzm tymi preparatami. Po kilku dniach zaczynamy polewanie pleców i kręgosłupa. sprawne fizycznie i umysłowo. Może powodować uczulenia u osób nie tolerujących salicylanów. Kwas acetylosalicylowy . Latem możemy biegać codziennie przez kilkanaście minut po trawie pokrytej jeszcze rosą. wreszcie krzyż i łopatki. ani przez zbyt długi okres. które tak robią. Oczywiście. nie powinna być przyjmowana ani w zbyt dużych dawkach. najlepszym tego przykładem są ludzie. nie odczuwając chłodu i nie przeziębiając się.został przemianowany na aspirynę. chemika. były jednak niesmaczne i drażniły błonę śluzową żołądka. następnie opłukujemy nogi i wkładamy ciepłe skarpety z wełny owczej. przebadał jego terapeutyczne działanie i w dwa lata później zgłosił lek do opatentowania. zaczynając od nóg do góry. następnie piersi. brzuch. najwyżej 1-2 minuty. nie polecam aż tak skrajnych metod. Polewanie rąk zaczynamy od palców. Odkrył go w 1897 roku. stosując nacieranie całego ciała zimną wodą z dodatkiem soli (l łyżka soli na szklankę wody) lub octu. biodra. Można to osiągnąć. poprzez kolana. Powinno to trwać krótko. Zasadniczą sprawą jest uodpornienie nóg na zimno i przemoczenie. Do tego samego zresztą mają skłonności dorośli. którzy przez całe życie pracują na powietrzu. które mówią o skutkach ubocznych. zawsze zgodnie z ruchem wskazówek zegara. a farmaceuta z koncernu Bayera.

grożącej porażeniem ośrodków mózgowych i porażeniem mięśnia sercowego. stojąc w wannie. jaja na miękko. Zasadą kuracji hartującej jest rozpoczęcie jej późną wiosną czy latem i konsekwentne kontynuowanie przez wszystkie pory roku. po czym nie wycierając się nakładamy ciepły szlafrok i wracamy pod kołdrę. a także poprawia pracę serca. ziele fiołka trójbarwnego. Zabieg ten systematycznie powtarzamy. Zalecam stosowanie diety lekko strawnej. aż do momentu zupełnego oswojenia się z zimną wodą. gotowaną cielęcinę. A gdy organizm oswoi się z zimnem. Powstałe w ten sposób ciepło rozgrzewa ciało. do czego przyczynia się zwiększony rozkład białek ustrojowych. słonecznika. tawuły. np. Jeśli ktoś bardzo źle znosi zimną wodę. wysypek skórnych. aż do pachwiny. wreszcie kapusta kwaszona z dodatkiem natki pietruszki. Można także jedynie po natarciu nóg zimną wodą z octem lub solą.organizm zaczyna czerpać energię z zapasów energetycznych ustroju. twaróg. Środki przeciwgorączkowe należy stosować w przypadkach zakażeń bakteryjnych. założyć skarpety i wejść do łóżka. I ostatnia ważna sprawa: dobrze byłoby rano lub wieczorem szorować nogi wilgotną szczotką. wirusowych. Witaminy takie występują w sokach ze świeżych warzyw i owoców. przy czym ważne jest. dopiero co spadłym śniegu. owoce maliny. ile mają lat.się przynajmniej przez 5 minut. cebulki i zmielonej. berberysu. obniża gorączkę i hamuje rozwój choroby. aby zachować kierunek do serca. Można też początkowo. nadto witaminy w większych ilościach. dzieci dwa razy dziennie po tyle kropelek. pobudza krążenie krwi. bowiem następuje wyczerpanie organizmu i osłabienie. Potem rozszerzyć powierzchnię masowania na całe ciało. w półpaścu. Stosowanie tych ziół wywołuje poty. wzrasta przemiana materii. białek mięśni i z narządów. ZIOŁA PRZECIWGORĄCZKOWE Do ziół przeciwgorączkowych należą: kwiat bzu czarnego. Zalecam również spacery po świeżym powietrzu i wycieczki rowerowe. wszystkie zabiegi powinien dawkować ostrożnie. po czym również należy wejść pod kołdrę. wchodzimy na pół minuty do wanny z zimną wodą. suszonej pokrzywy. bezpośrednio po wstaniu z łóżka. Następnie ciało spłukać błyskawicznie zimną wodą. Jeśli zapotrzebowanie nie zostanie pokryte przez pożywienie . z tkanki tłuszczowej. chudą rybę. Doskonale też uodparnia i hartuje organizm czosnek i cebula. Nadmierne ubytki wody należy uzupełniać podawaniem 76 . obmywać się zimną wodą z octem lub solą. kurczaka. zimą możemy biegać boso przez 1-2 minuty po świeżym. pączki topoli. niekiedy ratują zdrowie choremu. W przewlekłych stanach gorączkowych zioła te wpływają na poprawę samopoczucia chorego. powiedzmy od pół minuty. kora wierzby. W celu uzupełnienia niedoborów białka należy choremu podawać mleko. wydalanie wody i elektrolitów. Stan taki nie może trwać długo. Doskonałe rezultaty osiąga się także w inny sposób: co trzeci dzień. rozpoczynając zabieg od stóp. kwiatostan lipy. W bardzo wysokiej gorączce. Zapobiegawczo możemy także zażywać propolis: dorośli 25 kropelek dziennie. Wytrzeć się porządnie ostrym ręcznikiem. Gdy utrzymuje się gorączka. a w ślad za tym wzrasta zapotrzebowanie organizmu na energię.

jajek. Zalecam stosować Pyrosan. Pożywienie powinno być podawane w małych ilościach co trzy godziny. takich jak gniew. goryczki. Ponadto napary z ziół wzmacniających apetyt. pietruszki. silne jednostronne bóle głowy są często sygnałami ostrzegawczymi ostrych ataków jaskry. Promieniowanie bólu z oczu. w żadnym wypadku nie powinny 77 . które je wywołują. ziele majeranku. Ponieważ jednak stosowane stale środki lecznicze nie usuwały dolegliwości. prawie zawsze występujących jednocześnie u palaczy. zaczęto opracowywać inne. natomiast opony i naczynia mózgowe mogą być bolesne. mniszka. a w szczególności dwóch ostatnich. kopru ogrodowego. miażdżycy. W zaparciach podawać ziołowe środki pobudzające perystaltykę jelit . mijające zwykle po jednej lub dwóch godzinach mogą oznaczać. że jego czaszka jest wypełniona płynem. niestety. sałaty i rzodkiewki. W bezsenności i stanach podniecenia nerwowego podawać mieszankę ziołową uspokajającą Nervosan. Z powodu zdenerwowania i działania czynników psychicznych. babki lancetowatej. Zalecam soki z marchwi. a przy wstawaniu rano bóle z tyłu głowy. Ziemniaki spożywane same. wit. Ogólne „brzęczenie” w czaszce jest zazwyczaj następstwem przeziębienia. dolegliwości nerek. Występujące nagle męczące bóle skroniowe są spowodowane przez stany zapalne obrzękłych arterii skroniowych. karku. udar słoneczny lub rozpoczynające się zapalenie opon mózgowych. niestrawności. W wielu z wymienionych przypadków bólów głowy.5 litra dziennie. tysiącznika. W zależności od umiejscowienia i czasu trwania bólów głowy można określić różne przyczyny. iż chore są zęby. liść mięty. cykorii. kwiat krwawnika. drapacza lekarskiego. które trwają dłużej niż trzy dni lub powtarzają się często. Również bóle głowy. nadużywaniu alkoholu i nadmiernemu paleniu papierosów. Po ustąpieniu gorączki wskazane jest podawanie choremu przez kilka dni potraw jarskich z cebulą i czosnkiem. szpinaku.płynów w ilościach co najmniej 2. guzików mózgowych lub podrażnienia mózgu przez stan gorączkowy. grypy lub innych chorób infekcyjnych. Jeśli pacjent ma uczucie. Sam mózg jest w pełni nieczuły na bóle. bylicy bożego drzewka. to przyczynami mogą być choroby infekcyjne. Bóle czoła. selera.aloes lub Normosan. kolendry. W przeciwnym wypadku dochodzi do zalegania pokarmu w żołądku i jego psuciu się. że istnieje zapalenie zatok bocznych nosa lub procesy zwyrodnieniowe w kręgach szyjnych. Należy unikać zdenerwowania i stresów. wywołujące nieraz wymioty i zakłócenia w widzeniu. zapalenia mózgu. co obniża gorączkę. bez mięsa. zaparciom. są częstym następstwem nadciśnienia krwi. PORADY W BÓLACH GŁOWY Wszystkie przyczyny bólów głowy nie są. Należy dbać o regularne wypróżnianie. Bóle z tyłu i z przodu czaszki. owoc anyżu. buraka czerwonego. powstają krótkotrwałe napady bólowe. irytacja itp. jeszcze dotychczas znane. Bóle głowy towarzyszą niedrożności nosa. Toteż przez długi czas przypisywano przyczyny bólów głowy skurczom naczyń mózgowych. do których należą: korzeń arcydzięgla. skuteczniejsze terapie. co ułatwia trawienie. konieczna jest natychmiastowa interwencja lekarza. ryb. B1 i B2 po 3 mg dwa razy dziennie.

jednak nie za długo. melisy. półkąpiele. Terapia akupresurowa Nacisk palcem na zewnętrzną stronę dużego palca u nogi. nasiadówki w wannie. Zaleca się również stosowanie naparów z dziurawca. które w wielu wypadkach mają korzystne działanie w zwykłych bólach głowy. marchwi łączonej ze szpinakiem. radzę wysypiać się. zmartwień i przemęczenia. oczywiście bez cukru. nie mówiąc o alkoholu. skronie i nasady dłoni w miejscu wyczuwalności pulsu. Można także pić napary z ziół. zimny kompres na czoło i kark. 1. Terapia sokowa Popijanie soków z dyni. Wystarczy kawałkiem bursztynu potrzeć kark. Od bólów głowy można często uwolnić się. szałwi lekarskiej. Bursztyn można również rozpuścić w spirytusie. Miesza się razem po 100 g kwiatu rumianku i kwiatu lipy oraz po 50 g liścia melisy. Osobom. nad brzegiem rzeki czy morza. wzmacnia się organizm. by poczuć ulgę. szpinaku lub mieszanego z marchwi. spożywanie cebuli i czosnku. burakami. przecedzą się i lekko podgrzewa. stosując według starej metody dr. a następnie zalewamy spirytusem w porcji 1:1. Płuczemy go w ciepłej wodzie w szklanym lub fajansowym naczyniu. w miejscu gdzie kończy się palec i powstaje małe wgłębienie. Zażywane bowiem przez dłuższy czas niszczą wątrobę i. POMOC W MIGRENIE Na migrenę cierpi wiele kobiet. tymianku.jedna szklanka dobrego wina lub piwa. co tu dużo mówić. marchwi i selera bądź marchwi ze szpinakiem. Jednorazowo bierze się l lub 2 łyżeczki ziół na l szklankę wrzątku. kozika lekarskiego. które aktywizują procesy życiowe. 2. Po 20 minutach. a przy występowaniu tych dolegliwości wieczorem . którym można nacierać bolące miejsca. zjeść przed snem łyżeczkę miodu lub 1-2 jabłka. sosny. Grzegorz Franciszek Sroka w swym „Poradniku zielarskim” poleca następującą mieszankę ziołową. Cierpiącym na bóle głowy pomaga nieraz jedna filiżanka kawy. mięty pieprzowej.być lekceważone i wymagają porady lekarza. np. a nawet ustępują bóle głowy i zmęczenie. Osobom cierpiącym na bóle głowy o. ich działanie jest ograniczone. nie jadać solidnych kolacji. Pije się je rano i wieczorem. ograniczając się do potraw lekko strawnych. polewanie zimną wodą kolan i bioder (ale nie zaraz po posiłku). aż powstanie płyn o zapachu żywicy. zawierającej liście brzozy. ziele dziurawca. których zastosowanie nie powoduje skutków ubocznych. ogórkami czy sałatą. masaż dużego palca od strony podeszwy oraz 78 . rozmarynu. Samoleczenie jest dozwolone jedynie w lekkich przypadkach lub jako pomoc natychmiastowa. wreszcie chodzenie boso po rosie. gdy naciągnie. Bóle łagodzi przyłożenie do czoła chusteczki. Doradzam również zastosowanie bursztynu: przez pocieranie ciała bursztynem przenikają do organizmu elektrony. doraźna. które ratują się jak mogą. Ja jednak nie zalecam stosowania środków przeciwbólowych. Jestem zwolenniczką terapii naturalnych. liścia mięty pieprzowej. które często trapi ból głowy czy migrena. a także unikać stresów. A przede wszystkim bezwzględnie rzucić palenie papierosów. żurawin. natomiast w migrenie wspomagają leczenie środkami farmakologicznymi. Bursztyn rozpuszcza się powoli i długo. Zaleca się też picie soków ze świeżych warzyw. rumianku. ziela jemioły i ziela nostrzyku. Kneipa kąpiele nóg. buraka i ogórka. lawendy.

przykrywamy gazą. Znam też osobę. plus jedna łyżka zarodków 79 . a w szczególności na partie wokół kręgosłupa. małymi łykami. często brak zadowolenia i satysfakcji z pracy. zalanych poprzedniego dnia mlekiem. Inni stosują masaż brzucha. wielu osobom na bóle migrenowe pomaga filiżanka gorzkiej kawy z dodatkiem 2 dużych łyżek soku cytrynowego. 6. postawi nas na nogi. to samo dotyczy również niektórych mężczyzn. JAK PRZECIWDZIAŁAĆ ZMĘCZENIU? Współczesna kobieta narzeka na stałe zmęczenie. rowerek. Stałe napięcie. że już po urlopie wstajemy rano z uczuciem ogromnego znużenia. Napar przygotowujemy zalewając łyżkę stołową ziół. kilka solidnych głębokich wdechów i wydechów. potem gorąca kąpiel i zjedzenie dwóch jabłek. Oczywiście. może założyć ciepłą czapkę. filiżanką gorącej wody i odstawiamy na osiem minut do naciągnięcia. można np. którzy drogą samodzielnych poszukiwań znaleźli najskuteczniejsze dla siebie metody leczenia. Są na to rady i to dość proste. zimny prysznic i 5 minut gimnastyki. 1-2 min. Jeśli ktoś woli. tuż przy palcu następnym: masaż skroni z jednoczesnym użyciem spirytusu bursztynowego. Ponieważ w aptekach ziołowych są do kupienia olejki z tych ziół. lawendy lub napar z majeranku. tyle że trzeba regularnie używać budzika. wypita na czczo z łyżką miodu i 34 łyżeczkami octu jabłkowego. Terapia magnezowa Zażyć rozpuszczone w wodzie 5 mg magnezu (tabletka lub granulat). od strony wewnętrznej. której pomaga tzw. 5. najlepiej dwa razy dziennie. herbatę z melisy. trudności i kłopoty domowe są gorsze w skutkach aniżeli najintensywniejszy wysiłek fizyczny. jak i psychicznie. kładą na skronie plasterki surowych kartofli i moczą nogi w gorącej wodzie z dodatkiem gorczycy. kierując strumień wody na głowę i plecy. 4. pośpiech. Może składać się ono z płatków owsianych. Terapia wodna Wziąć gorący prysznic. Terapia ciepłem Przyłożyć do bolących skroni butelkę z ciepłą wodę lub puścić na bolące miejsca strumień powietrza z suszarki. Zdarza się nawet. Zmęczona jest zarówno fizycznie. zupełnie rozbudzić. Bardzo ważne jest przeciwdziałanie zmęczeniu. bazylii. Lepiej nastawić go na nieco wcześniejszą godzinę. Mimo wieloletniej praktyki często uczę się od swoich pacjentów. Szklanka zimnej wody lub wody mineralnej bez gazu. myśl o najmniejszym wysiłku wprowadza nas w popłoch. I tak np. Jesteśmy senne. Po przebudzeniu warto trochę poprze-ciągać się w łóżku. Śniadanie powinno być posilne. Terapia ziołowa Popijamy wolno. Po wstaniu pobudzająco działa króciutki. uzupełnione zieleniną. Przypominam przepis na ocet jabłkowy: obierki z jabłek wrzucamy do dużego słoja i zalewamy osłodzoną wodą (na szklankę wody trzy 1/2 łyżki cukru). Ciepło powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych. 5 kropli olejku lawendowego dać na kostkę cukru i wolno ssać. apatyczne.3. Po trzech tygodniach ocet przecedzamy przez lejek z kawałkiem waty i możemy go już używać.

kłącze perzu. Do tego zielona pietruszka. marchewka. bolące stawy. Możemy z niego robić galaretki. ziele krwawnika. Na naszych stołach w okresie zimy powinna częściej gościć kapusta kwaszona. Lepiej wypić szklankę melisy czy napar z szyszki chmielu bądź łyknąć pół łyżeczki Nerwogranu i popić go wodą. Odrzucamy zielone liście. utartą marchew lub seler. Do pracy..pszennych i 2-3 łyżki otrąb. Na zmęczony organizm doskonale działa pokrzywa. stajemy na chwilę w otwartym oknie lub na balkonie i głęboko wdychamy powietrze. stałego przemęczenia kończyny i w następstwie tego zwapnienie i rozszerzenia żylnych naczyń krwionośnych. jabłko. zabieramy solidne „zielone” kanapki. jajko lub plasterek wędliny. niedoceniane źródło wit. Gotować 15-20 min. Doskonała jest również jarzębina przesmażona z cukrem.. Berberys. gotować 2-3 min. kwiat nagietka. ziele krwawnika. kwiat rumianku. kwiat i korę kasztanowca. powidełka. często występuje to przy niewydolności serca i złym krążeniu. gruszka czy śliwki. Żylaki mogą być zamknięte i otwarte. cebulę drobno pokrojoną. I jeszcze jedno: jeśli w pracy spotka nas jakaś przykrość. który wtedy nie stanie się problemem. Również lubczyk i arcydzięgiel oraz kwiat dzikiego bzu mają właściwości wzmacniające i lecznicze. A jeśli w zabieganym życiu nie możemy wygospodarować sobie kilku minut. Kawałek sera. Ćwiczenie powtarzamy pięć razy. Można stosować również odwar: kora kasztanowca. jest niezmiernie bogaty w wit. szczypiorkiem czy pietruszką z listkiem sałaty lub cykorii. C. nie przenośmy swych frustracji na teren domu i odwrotnie. Sok ten ma wspaniałe właściwości wzmacniające. Poza tym radzę jak najwięcej przebywać na świeżym powietrzu. obfite i. przecedzić. Również młodzież na śniadanie powinna zjeść talerz mlecznej zupy z otrębami.. Powstają one w wyniku zaniku zastawek żylnych. w chorobach płuc i wątroby.napar z mięty i dziurawca lub melisy. dżemy. Można ją też zjadać na surowo. którą można dodawać do dżemów (leczy naczynia krwionośne) lub zaparzyć razem z różą czy dziurawcem.zachowawcze. Do tego pomidor. Leczenie . zwany cytryną Północy. Zaleca się noszenie elastycznych pończoch. Najlepiej z razowego chleba posmarowanego masłem i posypanego kminkiem. ziele szanty i jemioły. następnie obydwoma rękami ściskamy dolną część żeber oraz górą brzucha czyli przeponę i robimy wydech. Można do niej dodać suszony koperek. psującym trawienie i nasze samopoczucie. odcedzić. popijać dwa 80 . PORADY NA UMĘCZONE NOGI Tak. Codziennie przez miesiąc radzę również pić szklankę soku z surowej kapusty. nieżyty żołądka i jelit. C. Pomocne mogą się okazać zioła jako napar do picia i okładów. A przede wszystkim zapomnieć o kłopocie. Zamiast kawy . ziele rdestu ptasiego. Leczniczo działa także na nerki. koperek. zamiast słodkich bułek. resztę przepuszczamy przez sokowirówkę. Napar do picia przygotowuje się biorąc kwiat kupalnika (arniki). majerankiem. wreszcie garstka płatków kukurydzianych. a nawet chorobę wrzodową dwunastnicy. kwiat jarzębiny. Pić 2-3 razy dziennie po jedzeniu. kora wierzby. naciągać 20 min. Łyżeczkę wymieszanych ziół wsypać do szklanki wrzątku. Nie słodzić. którą można ususzyć wiosną (lub kupić w aptece) i przez cały rok pokruszoną dodawać do potraw. tak ważną dla zdrowia i samopoczucia. ziele ruty. Żylaki mogą być również skutkiem wrodzonego upośledzenia ściany i zastawek żył lub pozakrzepowej niedrożności żył głębokich. tu będzie mowa o żylakach. niestety.

znacznie więcej jest takich. I dla nich właśnie przeznaczone są poniższe uwagi.niewieścią stałością. czy po chorobie. gromadząc zapas na najbliższe dwa. może przeprowadzić wiosenną kurację z użyciem soku. składniki leczące dolegliwości wątroby. Chodzi o roślinę.. Odpoczywać w ciągu dnia trzymając nogi wyżej. wsypać 5 łyżeczek do pół litra wody. trzy łyżki gotować w czterech litrach wody i w takim odwarze moczyć codziennie nogi. liść babki lancetowatej. Kto nie lubi surówki z mniszka.notabene jest jego bliską krewną. mleczem lub w ludowej gwarze . Zmieszać. nie stać długo na nogach. do naciągnięcia. młodych. usiekanych lub przepuszczonych przez maszynkę. może po prostu usiekać parę opłukanych i osuszonych listków. co i kiedy stosować. starannie wypłukanych listków mniszka (jest trochę gorzkawa. chodzić na krótkie spacery z laską. na łące przy ogródkach działkowych lub w najbliższym parku. w Ameryce. Z weekendowej wyprawy można ich przywieźć cały bukiet. uczucie zmęczenia oraz poprawiającego wygląd cery naturalnego leku. substancje krwiotwórcze. Tego samego odwaru można użyć 2-3 razy.razy dziennie 1/3 szklanki po jedzeniu. kora dębowa w równych ilościach. likwidującego brak apetytu. kwiat arniki. w ziołach bowiem i w witaminach. Zalecenia: poprawić trawienie i stosować prawidłowe zestawy produktów spożywczych. przyprawia się ją odrobiną czosnku. dbać o codzienne wypróżnienia. trzy dni.czy to z przepracowania. Trzeba tylko wiedzieć. kwiat nagietka. na przykład na trawniku. Namoczyć kompres i przykładać do rany żylakowej dwa razy w ciągu dnia i na noc. „oczyszczające” nerki i krew. zwaną mniszkiem. kłącze tataraku. do posiłków wprowadzić surówki z chrzanem lub cebulą. Odwar do moczenia nóg. a obecnie rośnie wszędzie -w Europie. która . którzy uskarżają się na osłabienie . ZIOŁOWE ŚRODKI NA WZMOCNIENIE Bardzo nieliczni wśród nas cieszą się siłą i zdrowiem. zielonych. Z tej ilości uzyska się 1/2 szklanki witaminowego. miesza z olejem i odrobiną soku z cytryny) zawiera witaminy. ani na wyciskanie soku. odstawić na 20 min. nie zdając sobie sprawy. Okłady: kwiat kasztanowca. okalającym bloki. soli i pieprzu. Brać Digestosan lub Gastrogran. w Azji. że w wielu przypadkach rosną one tuż pod okiem. kryje się cały arsenał środków wzmacniających. Afryce Północnej. Z tych względów właśnie mniszek jest uważany (szczególnie we Francji) za niezwykle cenną roślinę dietetyczną. których zioła są w stanie nam dostarczyć. Była ona znana już w czasach starożytnych. Kora wierzbowa. Sałatka ze świeżych. przewyższającą swymi wartościami sałatę. posypując nimi posmarowany masłem razowy chleb. przy otwartych żylakach nie nosić pończoch elastycznych. SAŁATKA DLA ZMĘCZONYCH Ludzie szukają skutecznych środków przeciwko objawom wiosennego zmęczenia. ziele drapacza lekarskiego. 81 . wyciśniętego z 1/4 kg listków. poprawiające przemianę materii. czy -wreszcie wskutek trudnych warunków życia i pracy. Kto nie ma czasu na przyrządzanie sałatki. gotować 5 min.

łuszczyca.Zacznijmy od pacjentów najmłodszych. istnieją jeszcze środki ziołowe bezpośrednio i wzmacniające. anyż. majeranek. przedawkowanie jednej tylko kozieradki może się objawić „kozim” zapachem potu. kolendra. Jadać dwa razy dziennie łyżeczkę. zwiększa .. mielone z cukrem w proporcji 3 łyżki siemienia + l łyżka cukru. ale mało kto wie. gdyż wbrew ogólnemu mniemaniu nie są . szyszki chmielu . W miarę jak dziecko staje się młodzieńcem. jak pękanie warg. bluszczyka. pieprz prawdziwy i ziołowy. czarnuszka. „KOBIECE” ZIOŁA Tzw. a wtedy wystarczy dawkę dzienną zmniejszyć. które bez tych przypraw przechodzą przez nasz przewód pokarmowy nie strawione. szczególnie w rekonwalescencji. to przyprawy tylko smakowe. po niektórych antybiotykach. że żadne ujemne skutki uboczne nie wchodzą w rachubę. Poprawia ono apetyt. których osłabieniu ongiś przeciwdziałał tran (dziś z powodu wzrastającego zatrucia mórz o tran jest coraz trudniej) dajemy siemię lniane. wystarczy raz na dzień mniej niż pół łyżeczki. świetlika. kwiat stokrotki. pleśniawki. kuklika. w osłabieniu pochorobowym. że miesiączkowanie 82 . korzeń podróżnika. należy przypomnieć.podobnie jak kozieradka . prosiętom itp. Oczywiście . Pobudza ona pracę wątroby. takie jak: kminek. homoroidy. pęcherzyca czy krwawnice. Do wzmacniających zaliczamy ponadto: ziele rzepiku. ani nie gotujemy. co oczywiście każde dziecko będzie wolało od tranu. inaczej występujących u kobiet. bratka polnego. a najczęściej przy zaburzeniach przemiany materii zdarza się. gorczyca estragon . nieraz utajonych. krwawnika. Dalej postawić należy inne „zioła do jedzenia”. że pokrzywa jest doskonałym środkiem odżywczym również dla ludzi. zwiększa ilość krwinek czerwonych (ważne przy anemii!). papryka. tymianku. nazwijmy je. bukowicy. poprawia j działanie soków trawiennych i jest dobrym dostawcą wielu witamin. trzustki. dwa razy dziennie łyżeczkę. bylicy pospolitej. werbeny. owoc dzikiej róży. Doświadczone gospodynie wiejskie wiedzą. Przy pewnych stanach osłabienia pochorobowego. a wzmacniające działanie siemienia jest tylko nieznacznie słabsze. Pokrzywa . choroby kobiece nie są przeważnie chorobami. ziołowe środki wzmacniające można zażywać przez długie lata. żołądka. ale trawienne. maliny. że pośrednie działanie wzmacniające mają wszystkie przyprawy trawienne. działających j odżywczo i wzmacniających należy nasienie kozieradki.ilość krwinek czerwonych. inaczej u mężczyzn. a ponadto likwiduje taki stan zagłodzenia witaminowego. ułatwiają więc organizmowi ludzkiemu przyswajanie wielu składników pokarmowych. pośrednich. których nie parzymy. który objawia się cuchnącym potem.oczywiście sproszkowana. a więc skutkuje przy takich objawach. ale objawami schorzeń ogólnych. liść czarnej porzeczki.mielone. Co jest w takiej ziołowej kuracji wzmacniającej najważniejsze? To. Dzieciom. ale jadamy w niewielkich ilościach. tzn. a zatem ze znacznie mniejszym pożytkiem dla organizmu.każde z nich można zażywać sproszkowane. wrzodzianki. że młodą pokrzywę dobrze jest dawać całemu inwentarzowi żywemu w okresie rozwojowym: kurczętom. macierzanki. Ich działanie dla organizmu ludzkiego jest ogromnie ważne. przetacznika.jest wszystkich 54. Oprócz tych. Do czołowych środków regulujących przemianę materii.

chemicznych środków rozgrzewających (polopiryny. liści rozmarynu. ziele nawłoci. po 2 łyżki takiego proszku w syropie. częste lub zgoła piekące oddawanie moczu. Można stosować mieszankę: sproszkowany suchy liść pokrzywy . Obecnie jest w aptekach Tinctura Calendulae. majeranku. Przepis na odwar z wymienionych ziół jest jeden: łyżkę rozdrobnionego ziela należy zalać szklanką wrzątku. jak: mieszanka Urosan. krótko zagotować i pić 3 razy dziennie po jedzeniu. pączki brzozy. poczynając od młodej. u dziewcząt w okresie pokwitania. samo lub razem z rdestem ostrogorzkim. a także herbatka ekspresowa Urtica fix . Tym naparem można też dokonywać irygacji. sok brzozy. Dobrze działa nalewka spirytusowa ze świeżych liści . to znaczy .pita 3 razy dziennie po szklance (zaparzona z 2 torebek). liść borówki-brusznicy. Wówczas pijemy zioła moczopędne: liść brzozy. Przy miesiączkowaniu skąpym i bolesnym stosujemy nagietek (suszone kwiaty pomarańczowej odmiany tego kwiatu . przyrządzonej na szpinak. Bywa też pochodną nadmiernej ilości kwasów w moczu. odcedzić i pić 3 razy dziennie po jedzeniu.odmiana kanarkowo-żółta nie ma wartości leczniczej). mamy sygnał. niekiedy jest tak obfite. skrzyp. zmieszanego w równych ilościach. Silniejsze działanie lecznicze osiągamy stosując mieszankę z ziela krwawnika. że ma charakter prawie krwotoku. Najlepszym środkiem przeciwkrwotocznym jest ziele tasznika. połonicznik. liść poziomki. miodzie lub mleku 2 razy dziennie. Z ziół stosujemy wówczas pokrzywę we wszystkich możliwych formach.pita 3 razy dziennie po łyżeczce. bzu czarnego. kwiatu jasnoty i kłącza pięciornika. jadane w postaci surówki. korzeń wilżyny.trwa tydzień lub dłużej. pietruszka i kalafior. granulat Urogranu. lukrecji. mięty. należy zalać szklanką wrzątku. a bardzo często jest ogromnie bolesne. Łyżkę drobno pociętego ziela. wiosennej. kłącze perzu. że najczęściej występuje u młodzieży w wieku przejściowym. pasta Fitolizyna. rdest ptasi. braku wapna w organizmie. Dobry również jest kwiat białej konieczny. Dobrze działają gotowe preparaty. 83 . liść mącznicy. RADY NA UPŁAWY Jest to dość częsta dolegliwość kobieca spowodowana zakłóceniami w przemianie materii. powtarza się częściej niż co cztery tygodnie. chininy itp. którą można używać 2 razy dziennie po 50 kropli. że ich przyczyną jest niedostateczna praca nerek. Oczywiście .u chłopców w okresie mutacji. Przy łagodniejszych bólach stosujemy kwiat lipy. Jeżeli upławom towarzyszy zwiększone parcie na mocz.l ilość. TRĄDZIK MŁODZIEŃCZY Trądzik pospolity (Acno vulgaris) zwany jest młodzieńczym dlatego. blednicy itp. Zaparzamy go w proporcji l łyżka na szklankę wrzątku i pijemy 3 razy dziennie. W naszym pożywieniu powinny się znaleźć seler. jeżeli zachodzi podejrzenie ciąży. krótko zagotować.2 ilości. reguluje ona radykalnie pracę jajników. Wszystkich tych środków nie stosujemy w żadnym wypadku. Należy ich szukać w sklepach zielarskich i zaparzać według przepisów na torebkach. Białe upławy mogą być objawem blednicy już mocno zaawansowanej.) również wówczas stosować nie wolno. sproszkowany korzeń kobylaku .

a nie tłumaczyć sprawy naiwnie: „to jest ostra krew”. Następnie bardzo ważne jest świeże powietrze. a więc skłonność do cukrzycy lub stan podcukrzycowy. zaburzenia w czynnościach przewodu pokarmowego czy wreszcie jednostronne odżywianie . Najważniejsze będą jednak zioła do użytku wewnętrznego. Uzyskany odwar wlewamy do wody kąpielowej. rumiankiem. kwiatu nagietka i kory wierzbowej zmieszanych w równych ilościach gotować tę mieszankę krótko. a następnie małą łyżeczkę odwaru rozcieńczyć 1/4 szklanką wody i w tym płynie maczać gazę. ziela piołunu. miętą. W celu szybkiego usunięcia trądziku można również robić kompresy z odwar . złe wydzielanie żółci. Osobom skłonnym do rozwolnień zaleca się drugi zestaw ziół. W lżejszych formach trądzik uzewnętrznia się zwykłymi krostami. ziele bratka. podejrzanych krostek należy się zainteresować przyczynami wewnętrznymi. gotowanych krótko w proporcji łyżka mieszanki na szklankę wody. w dalszym jednak rozwoju. które mieszamy w równych częściach i w łącznej ilości nie więcej niż 20 dag gotujemy w 2 . igliwiem sosny lub świerku. przed posiłkami. tarczycy). ziela szałwii.to maseczka ziołowa nr 6 . skrzypem. Bo jednak ślady pozostają na długie lata. zmieszanych w równych ilościach. którą może być: niedomoga wątroby. zaskórnika. korzenia łopianu. które. korzeń mydlnicy. Dlatego też już z pojawieniem się pierwszych. zła przemiana materii. korzeń mniszka. złe trawienie i zła przemiana materii. bez należycie urozmaiconego pożywienia (dużo owoców i warzyw). zaburzenia w wydzielaniu gruczołów dokrewnych (np. Masowe wypadanie włosów (za dopuszczalne uważamy 50 włosów dziennie) jest objawem chorobliwym i na pewno ma swoją poważną przyczynę wewnętrzną. słaba praca trzustki. zaparcia. albo: „to przejdzie z wiekiem”. zatrucia 84 . liścia poziomki. ziela dziurawca. czyli czopu łojowego w podskórnych przewodach łojowych. Podkreślić trzeba. ni słodzić. kąpiele słoneczne i wodne. kwiatu rumianku. Pierwszy . kory dębowej.3 litrach wody przez 15 minut.picie odwarów ziołowych.jak opiewa napis na niej: „Dla cery tłustej z trądzikiem” (przepis użycia załączony do opakowania) oraz gotowa maseczka ziołowa Degrosan. brak słońca i powietrza. Codziennie pić przez 2 miesiące łyżkę drożdży zagotowanych w 1/2 szklanki wrzącej wody. którą najlepiej zemleć i zażywać mniej niż pół łyżeczki takiego proszku. Jeśli to możliwe (wanna) to te wodne należy wzbogacić ziołami: tymiankiem. odmierzyć l łyżkę stołową mieszanki na szklankę wody i gotować krótko.krosty poczynają się zmieniać w coraz większe ropne wrzodziki. korzeniem tataraku. zostawiają po sobie ślady w postaci mniejszych i większych dziur w skórze. Odwar przyrządzamy z korzenia dzięgla. że nie da nam dobrych wyników stosowanie wyłącznie zabiegów zewnętrznych. jak również . Korzeń łopianu. zła praca nerek. obficie popijając wodą. którą przykładamy do twarzy na 1 godzinę i na dłużej.Ropny stan trądzika wytwarza się wokół tzw. Jak poprzednio należy pić 2-3 szklanki tego odwaru dziennie. dobrze jest zastosować oba jednocześnie. któremu sprzyjają: łojotok. bez ziół „do wewnątrz”. ziele macierzanki należy zmieszać w równych ilościach. Takich szklanek należy w ciągu dnia wypić 2 do 3 przed jedzeniem. nawet po starannym wyleczeniu. Istnieją dwa gotowe środki ziołowe do zwalczania trądzika. PIELĘGNACJA WŁOSÓW Wypadanie włosów może mieć różne podłoże.

jedwabistość i miękkość. wkładamy czepek kąpielowy. chrzan. PP i B6 oraz 10 ampułek Biostyminy. które internista może i powinien ustalić. kłącze tataraku. a po dwóch tygodniach otrzymujemy doskonały środek do pielęgnacji włosów. W celu radykalnego zatrzymania wypadania włosów możemy również zrobić przed umyciem głowy kilkuminutowy okład ze świeżo utartego chrzanu. 85 . Całość odstawić w ciemne miejsce. która zawiera: korzeń mydlnicy. rozjaśnienie. łojotoku i wypadania włosów stosuje się odwar z korzenia łopianu i kłącza tataraku. gruczołów płciowych. nostrzyka. wrzosu. że taki właśnie olej. szyszki chmielu. Bardzo kłopotliwym. ziele nasturcji ogrodowej. Będą to: liść lub całe ziele pokrzywy. Olej lniany (nierafinowany jest lepszy) zawiera witaminy A. nostrzyka. kłącze tataraku i korzeń łopianu. kora dębowa i inne. kwiat rumianku. przyciemnienie itp. zaburzenia czynności wydzielniczych skóry głowy. jeśli zamierzamy myć głowę rano. Niemniej jednak jednocześnie i niezależnie od troski o sprawy wewnętrzne możemy zastosować ziołowe środki zewnętrzne do ratowania i do zwykłej pielęgnacji włosów. ale niekiedy ogromnie skutecznym środkiem kosmetycznym jest olej lniany. a rano zmywamy włosy najpierw mydłem. Zapewnia to włosom połysk. ziele skrzypu. Ziele skrzypu osusza skórę głowy. zależnie od tego. kłącze tataraku. Do flakonu Seborenu i Seboradinu należy dodać po pięć ampułek wit. bodaj w małych ilościach. a sok uzyskany w ten sposób zalać spirytusem w tej samej ilości. ziele skrzypu. który przyciemnia włosy. ziele skrzypu dłużej niż pół godziny pod przykryciem w tej samej proporcji. więc gdy powodem wypadania jest awitaminoza . rozczesując włosy rano . Mocniejsze działanie ściągające uzyskujemy za pomocą odwaru z kory dębowej. Pokrzywa osusza skórę głowy. tyfus).skutek może być nadspodziewanie dodatni.i stany pozatruciowe. Powstrzymują również wypadanie włosów: kwiat rumianku. wrzosu. Poza tym dobrze robi zabieg następujący: świeże ziele nasturcji ogrodowej pół na pół ze świeżą również pokrzywą przekręcić przez sokowirówkę. korę wierzby. Do płukania włosów można również stosować mieszankę ziołową Kapilosan do włosów ciemnych. zaburzenia pracy tarczycy. korzenie i korę gotujemy krótko. Doskonale działa nacieranie głowy codziennie na noc watką zamoczoną w preparacie Seboren lub Seboradin. lub soku czarnej rzodkwi. a później tym czy innym naparem ziołowym. korzeń tataraku. nawet nie zagrożonych masowym wypadaniem. leczenie lekami cytostatycznymi. po czym włosy spłukujemy aż do zniknięcia ich chrzanowego zapachu. którym płucze się włosy po każdym myciu. Zioła parzymy w proporcji dwie łyżki na szklankę wrzątku. W przypadku łupieżu. naświetlanie promieniami rentgena oraz wiele innych mniej uchwytnych przyczyn. Co więcej. przebyte choroby (grypa. Do włosów jasnych stosuje się: korzeń mydlnicy. jak i inne tłuszcze roślinne powinniśmy. liść pokrzywy i szyszki chmielu. odtłuszcza i nadaje włosom śliską jedwabistą puszystość. mamy wówczas wskazówkę. nieco ściągające i odżywczo na skórę. Nalewką taką smarujemy tylko skórę głowy. działa przy tym dezynfekujące. lub wieczorem. liść orzecha włoskiego. korzeń łopianu. co chcemy osiągnąć: odtłuszczenie. którym smarujemy na noc skórę głowy. Następnie jeszcze raz spłukujemy naparem lub odwarem jednego z wymienionych ziół. które ulegają wessaniu przez skórę. które działają nieco rozjaśniające i liść orzecha. korę wierzby i kwiat rumianku. E i F.jeśli mamy zamiar myć głowę wieczorem. ziele skrzypu. a więc powstrzymuje wypadanie. brak witamin w wyżywieniu. nieco częściej jadać.

pokrzywę i podbiał. popijając zimnym płynem. Do nasiadówek z zimnej wody można dodać otręby oraz drożdże. Na hemoroidy krwawnicze do nasiadówek można stosować wywar z kory dębowej (100 g na l litr wody) gotowany 15 minut. natomiast rano obmywanie górnej części ciała. co działa uspokajająco. aby się ich pozbyć. winorośl. Na użytek wewnętrzny zaleca się popijanie naparów: parzymy korzeń arcydzięgla plus piołun. nasączamy nim tampon waty. by nie przysychał. dziewanna drobnokwiatowa. zawierających dużo błonnika.wskazują. Przy pojawieniu się takich objawów należy niezwłocznie zasięgnąć porady lekarza.in. Popijać kompot z suszonych śliwek i czarnych porzeczek. również z ugotowanej cebuli (można go przytrzymać opaską higieniczną). Ponadto warto stosować świeże soki z marchwi (280 g) i szpinaku (170 g) oraz marchwi (225 g). kruszyna pospolita. czosnek. musimy przede wszystkim wyleczyć tę przypadłość. jak np. kora dębu.gdyż inaczej wszystkie zabiegi będą skutkować tylko doraźnie. 86 . nadmiaru kawy i ostrych przypraw trawiennych. borówka czarna.zarówno wewnątrz. a wymienione tu objawy chorobowe będą nawracać. JAK ZWALCZAĆ HEMOROIDY? Jest to choroba spotykana obecnie bardzo często. cyprys. zmieniając co kilka godzin. Zaleca się unikanie alkoholu. wreszcie zażywaniu leków przeciw zaparciom. Doraźnie można stosować sok wyciśnięty z gotowanej cebuli z dodatkiem 2 kropli oleju. I dlatego. Warto jednak wiedzieć coś więcej o tej dolegliwości. odpowiednich czopków. Cierpią na nią kobiety i mężczyźni. mniej niż pół łyżeczki. jak i zewnątrz odbytnicy. jeżeli krwawnice są położone wewnątrz. aplikując jako czopek do odbytnicy na noc.Należy jednak przede wszystkim pamiętać o jednoczesnym działaniu na przyczyny wypadania czy przetłuszczania się włosów itp. Gdy natomiast umiejscowione są na zewnątrz. Leczenie zachowawcze polega również na stosowaniu nasiadówek w zimnej wodzie lub ciepłych kompresów z rozgotowanej na miazgę cebuli. okład robimy od zewnątrz. skrzyp polny. Do tego można dodać sok z czosnku. stosować właściwe zestawy produktów spożywczych z przewagą surówek jarzynowych. Analizy . W ciężkich przypadkach hemoroidów należy stosować codziennie przez 14 dni przez 6-12 s nasiadówki z zimnej wody oraz na przemian polewanie nią ud i kolan. Możemy zażywać również propolis dwa razy dziennie po 15 kropli. . W wyniku rozszerzenia żył splotu odbytniczego tworzą się w nim niebieskawe guzy. W tym celu należy m. W przypadku ostrego nasilenia zapalenia żylaków używa się zewnętrznie ziół do nasiadówek i kompresów lub wewnętrznie w postaci wyciągów kasztanowca. rzeżuchy i rzepy (55 g). którą mielimy na proszek i przyjmujemy dwa razy dziennie. ludzie młodzi i starzy. które łatwo krwawią . Dobrze działa także gotowa mieszanka ziołowa Rektosan. że przyczyną hemoroidów są długotrwałe zaparcia. szpinaku (170 g). cebula. mniszek lekarski. Przez następne 14 dni można stosować obmywanie ud i półkąpiele. czy siemię lniane zmielone z cukrem (l łyżka cukru plus 3 łyżki siemienia) zażywane 2-3 razy dziennie po jednej łyżeczce.fizjologiczna i metaboliczna . We Francji do leczenia hemoroidów stosuje się takie zioła. skrzyp polny lub bez czarny razem z jagodami jałowca (przy zdrowych nerkach) plus babka lancetowata wąskolistna.

lecz także drobne końcowe. które pobudza i ożywia i . Wiele osób pije kawę. aby zlikwidować lub przynajmniej osłabić skutki działania alkoholu. Czy to jest celowe i słuszne? Kawa wypita dla otrzeźwienia działa przejściowo i krótko. 8-godzinna jazda rowerem pod lekki wiatr. Szybkość jednak. PRZECZYTAJ ZANIM ZAPALISZ W liściach i korzeniach tytoniu występuje nikotyna. z jaką żołądek i przewód pokarmowy wchłaniają kofeinę jest w przypadku tych dwóch używek różna. jak np. Filiżanka aromatycznego napoju odsuwa wówczas moment zmęczenia. że kawa powoduje bezsenność. Potem nieuchronnie przychodzi faza osłabienia. Jeśli w dodatku zdarzy się. wyrównującej ciśnienie do normalnego poziomu. Można to stwierdzić. Podczas ogrzewania przy paleniu papierosów znaczna jej część uchodzi z dymem w postaci benzopirenu. Wprawdzie i alkohol. fazy lekkiego snu oraz czuwania . Nikotyna rujnuje nie tylko bardzo ważne dla życia naczynia wieńcowe. Następnego dnia albo budzimy się z ogromnym trudem. rejestrując na przykład ruchy gałek ocznych. jeśli oceniają ją jako wyczerpującą pod względem fizycznym i psychicznym. Faza głębokiego snu jest krótsza. puls. głęboki sen znacznie się ogranicza. gdy organizm znajduje się już w stadium wyczerpania i wymaga snu czy odpoczynku. na pewno jednak zakłóca w poważnym stopniu prawidłowy sen. ALKOHOLU l ŚNIE Nie można powiedzieć jednoznacznie. Dopiero dodanie do kawy cukru i śmietanki zwalnia proces przechodzenia kofeiny do krwiobiegu. utajony stres. że osoby o niskim ciśnieniu.nie powinna natomiast być napojem pitym wówczas. której zawartość w zależności od gatunku waha się od 0. na które działa ona korzystnie. dopiero po wypiciu małej kawy. 87 . powolniejsze.dłuższe. i kofeina mają wpływ na te same ośrodki mózgowe. powinny pić kawę przed podejmowaniem pracy. ruchy stają się niezręczne. zasypiają bez trudności. które odczuwają wyraźne zakłócenia snu. Wiemy przecież. Sprawność umysłu maleje. albo czujemy się „nieswojo”.czas. niż przy śnie prawidłowym. oddech oraz ruchy ciała osobie śpiącej. Tak więc kawa może być naszą towarzyszką przy pracy . Wypalanie 20 papierosów dziennie obciąża serce tak. która na godzinę przed położeniem się wypiła dużą filiżankę kawy.5% do 8%.O KAWIE. potem osłabiają jego sprawność. który pozostaje na prawdziwy. Obydwie używki najpierw pobudzają mózg. Wypita w tym stadium kawa tylko na krótko poprawia sprawność myślenia i mięśni. że kawa neutralizuje jego działanie. że po wypiciu kawy intensywnej śnimy .którym lekarz nie zakazał stosowania tej używki. W przypadku alkoholu ta pobudzająca faza jest bardzo krótka. w większych zaś porażający. Kiedy więc najlepiej jest pić kawę? Osoby. nie znaczy to jednak. Serce zmuszone jest do wzmożonej aktywności. Gdy drażniąca substancja dymu dostanie się wraz z oddechem do delikatnie rozgałęzionych dróg oddechowych. który w małych dawkach jest pobudzający. że przy przeciąganiu się „alkoholowego wieczoru” narasta uczucie zmęczenia. przy herbacie wolniejsza. benzopiren wpędza palacza w niebezpieczny. Czy mocna herbata działa w podobny sposób? W istocie -tak. Interesujące jest przy tym. Zmiany zachodzące pod jej wpływem dają się obserwować w pierwszych trzech godzinach. napięcie mięśni.co jest najistotniejsze .

w małym zagłębieniu kostnym. Męczący kaszel palacza w rannych godzinach jest najczęściej początkową fazą późniejszego bronchitu. doskonale orientuje się. Refleksoterapia polega na stosowaniu mikromasażu w określonych miejscach na ciele. a nawet może być konieczność amputacji nogi. Można także. jamy ustnej. Punkt drugi znajduje się na szerokość palca za płatkiem ucha. Ujawnia się nowotwór trudny do wyleczenia. Pacjent stosując leczenie według wskazań lekarza powinien porzucić palenie najpóźniej piątego dnia. rozedmy płuc i zwiększonej podatności na zakażenia infekcyjne. Poraża węzły układu współczulnego i wykazuje działanie wymiotne. Bardziej lub mniej ostre zarządzenie dotyczące papierosów łagodzi nieco zagadnienie. Gorzej odnawia się krew w szpiku kostnym. od rozmiarów i czasu trwania nałogu dochodzi po latach do złośliwych zmian w komórkach różnych narządów organizmu. przez 2-3 minuty. Statystyka wykazuje. Działa podobnie jak nikotyna. Można go odnaleźć w wyraźnym w tym miejscu zagłębieniu. krtani i wątroby. że palenie papierosów niezaprzeczalnie może wywołać raka płuc. Punkt trzeci leży nieopodal stawu kolanowego. hipnoza Złotokap zwyczajny Cytisus labumum zawiera alkaloid zwany cytyzyną. w celu uspokojenia zażywać Nervosan 3 razy dziennie po l łyżeczce po jedzeniu. Niebezpieczeństwo nowotworu płuc jest u palacza 15-krotnie większe niż u niepalącego. jak trudne jest zerwanie z nałogiem palenia. Może także dla ułatwienia kuracji odwykowej żuć powoli i łykać po 6 owoców jałowca dziennie lub żuć i łykać suszone kłącze tataraku. Ten ważny punkt uspokojenia uciska się obustronnie kilka razy dziennie ruchem okrężnym w lewo. uszkadza drobne naczynia tętnicze w nerkach (zatykając je). Pojawia się anemia i bóle głowy. są stwardniałe i kruche jak naczynia krwionośne niepalącego starszego od niego o 15 lat. który przynajmniej jeden raz próbował odzwyczaić się od palenia papierosów.Badania wykazały. Każdy palacz. w kończynach nóg i rąk. Często już po kilku dniach czy tygodniach rezygnuje z tej walki. co poprawia również trawienie. ataki serca. W zależności od kondycji palącego. który wypalał dziennie 20 papierosów. przełyku. Lek w postaci tabletki zawierającej cytyzynę nazywa się „Tabex” (produkcji bułgarskiej). składnik dymu papierosowego. Uciska się go palcem środkowym kilka razy dziennie przez 2-3 minuty w kierunku krtani. który jest środkiem odwykowym dla palaczy papierosów. to może w tym pomóc: Fitoterapia. Jeśli jednak istnieje wewnętrzne pragnienie zerwania z tym nałogiem. które zaznaczone są na rysunkach. Punkt pierwszy znajduje się na początku mostka. refleksoterapia. Z powodu uszkodzenia wątroby pojawiają się uczulenia. 88 . Wysokie opodatkowanie wytwórców i konsumentów papierosów okazało się jako wyjście z tej sytuacji tylko ślepą uliczką. lecz go nie rozwiązuje. Zniszczenie ścianek pęcherzyków płucnych prowadzi w efekcie do upośledzenia funkcji płuc. Wcześniej występują też u palaczy zaburzenia krążenia. że tętnice człowieka 35-letniego. krótkiego oddechu. zawały i inne przykre skutki niedostatecznego ukrwienia. Pojawia się chromanie przestankowe i palacz kuleje. Przeciwwskazaniem do stosowania „Tabexu” jest miażdżyca tętnic i podwyższone ciśnienie tętnicze krwi. Benzopiren. kładąc dłoń z lekko rozstawionymi palcami na kolano. Podanie tabletek zmniejsza głód nikotynowy i ułatwia odzwyczajenie się od palenia tytoniu.

co umożliwi korzystanie z pokarmów surowych aż do późnego wieku. Można też pomasować brzuch według wskazań masażu Shiatsu. która jest przesyłana przez pośrednictwo wątroby z przewodu pokarmowego wraz z przyswojonym już pokarmem. do tyłu i na boki (jeśli mamy sprawne kolana i kręgosłup).l łyżka 2 razy dziennie po 20 minut . Ćwiczenie to wykonywane 2 razy dziennie pomaga zachować sprawny umysł. Zawsze zaczynamy jednak od usprawnienia drożności nosa i wyleczenia przewlekłych stanów zapalnych zatok bocznych nosa. aż do definitywnego zaniku chęci palenia. należy zalecane zabiegi stosować przez dłuższy czas przy jednoczesnym radykalnym przerwaniu palenia papierosów. BĄDŹ ZDRÓW DO PÓŹNEJ STAROŚCI! Zdrowie łatwiej osiągnąć tym ludziom. Dobra jest gimnastyka wibracyjna. po przebudzeniu szklankę zimnej wody z miodem i octem jabłkowym + 2 tabletki „Boldoloiny” lub 30 kropli „Solarenu”. W celu całkowitego odzwyczajenia się od nałogu palenia papierosów. Ataki kaszlu. w kierunku pięty przez 2-3 minuty. Bardzo ważne jest uporządkowanie uzębienia i dbanie o usprawnienie żucia. Czasem trzeba dodatkowo pić rano. bezsenność. Wspomniane już prawidłowe oddychanie powiększa pojemność oddechową płuc. którzy mają zdrowy przewód pokarmowy. którzy systematycznie uprawiali sporty i mieli mniej trosk w życiu. Ale jak mają uzyskać zdrowie ci genetycznie słabsi. około 50-krot-ne unoszenie się na palcach i bezwładne opuszczanie na pięty przy wyprostowanym kręgosłupie. Jako lekarz z wieloletnią praktyką dużą uwagę każę przywiązywać do regularnego codziennego wypróżniania. 1. Trzeba uczyć się prawidłowego oddychania . a nawet może leczyć paradentozę. spokojnie bez pośpiechu za pomocą palca środkowego.tego poprzez ruch przepony. Na przykład ssanie oleju słonecznikowego . a więc utlenianie w płucach krwi.ułatwi wyleczenie nosogardzieli. 2. np. Punkt czwarty znajduje się na dwie szerokości palca przed stawem dłoni. 4. Poza głębokimi oddechami wraz z ruchem przepony. ujmę w punktach. a więc zmniejsza dolegliwości wieńcowe. krtani. kręgosłup i nogi bez żylaków. którzy mają czasem wiele dolegliwości? Swoje uwagi. znacznie poprawi naszą sprawność np. poprawi błonę śluzową dziąseł. uczucie niepokoju miną dzięki delikatnemu wibrowaniu tego wrażliwego na uciski punktu w kierunku palców kilka razy dziennie przez 2-3 minuty.Uciska się go obustronnie. dla jasności obrazu. Jako pierwsze uciska prawe przedramię. kilka przysiadów i skłonów do przodu. którzy są z natury genetycznie mocni. 89 . 3. Oddychanie wraz z ruchem przepony powiększa w klatce piersiowej miejsce dla serca. trąbek słuchowych. potem lewe. W przypadku kłopotów mogą nam pomóc 4 łyżki otrąb pszennych + 2 łyżeczki siemienia lnianego + 2 łyżki płatków owsianych lub kukurydzianych zalanych wrzącym mlekiem lub wodą + natka pietruszki + odrobina mielonego kminku z majerankiem.

Zresztą. 7. siarki i witamin . krzemu. znajdujące się na podeszwach stóp . na które nie mamy wpływu. w różny sposób powinniśmy doradzać. np. a później szczotkowanie całego ciała od obwodu do serca (co pobudza krążenie obwodowe. trybu życia i zajęć. jazda rowerem. grzbiety oraz boki stóp masujemy ręcznie. magnezu. Ważne jest pozytywne myślenie.5. propolisu. zalecam używanie zmielonego pszczelego pyłku kwiatowego. ale odchodzą na szczęście trójkami”. podwyższa ciśnienie i powoduje napływ energii). podobnie działa mleczko pszczele. przeciwdziała zakażeniom wirusowym. 9. niezamartwianie się na zapas sprawami. Wieczorem nieocenione korzyści zdrowotne daje stosowanie akupresury stóp: najpierw na wałku drewnianym masujemy strefy refleksyjne. zwłaszcza w kończynach dolnych. Bardzo korzystne jest popijanie 2 razy dziennie octu jabłkowego . Przeciwdziała też obrzękom i zastojom płynów w tkankach. co poprawia zarówno umysł. (Można wtedy poprosić o pomoc drugą osobę).natomiast palce.5 minuty. wydolności przewodu pokarmowego. według znanego powiedzenia: „nieszczęścia przychodzą parami. Zalecam codzienne polewanie zimną wodą całych nóg lub całego ciała (po „zaprzyjaźnieniu” się z zimną wodą) l do 1. cynku. płuca i skórę. 8. wątroby. ułatwia także szybsze odtrucie i wydalenie toksyn poprzez nerki. wieku. Podobnie działa zjedzenie na noc 2-3 ząbków czosnku. Mieszamy 10 dag pyłku ze szklanką miodu i ssiemy 3-4 łyżeczki. Masowanie stóp powoduje przekrwienie i lepsze utlenianie krwi we wszystkich narządach wewnętrznych. Bardzo korzystne dla zdrowia są wszelkie wycieczki piesze. Należy używać powszechnie występujących przypraw.kilka łyżeczek w szklance przegotowanej wody z dodatkiem miodu. Szczególnie w starszym wieku korzystne jest obcowanie z dziećmi lub osobami pogodnego usposobienia. do jego wydolności krążenia. Słowem . . jak ogólną sprawność fizyczną. Taki masaż zapobiega też skłonnościom do infekcji. Żywienie powinno być dopasowane do każdego człowieka. nerek. przebywanie i praca na działce.najlepiej w sposób naturalny. źle przyswajającym produkty spożywcze. Oczywiście. jak dana osoba ma sobie uzupełnić niedobory mikroelementów: np. Stosowanie produktów pszczelich.wypoczynek na łonie przyrody. Ludziom osłabionym. 6.

PRZYPRAWIAĆ CZY NIE PRZYPRAWIAĆ .

mikroelementy i substancje o właściwościach pobudzających ośrodkowy układ nerwowy. gdyby nie był przyprawą zdrową . W naszym klimacie stosuje się ponad 50 przypraw. Gdyby np. by ułatwić ich trawienie. gdyż przedawkowane mogą drażnić nerki. Wymieniam je niżej w porządku alfabetycznym z podaniem właściwości leczniczych. Węgrzy i Bułgarzy byliby nękani przez jakąś „chorobę paprykową” a tylko Anglicy ze swoją mdłą i naprawdę niesmaczną kuchnią byliby wolni od takiej choroby i gastrycznie zdrowi. Przyprawy zawierają ponadto węglowodory pachnące związane z substancjami organicznymi zawierającymi siarkę i potas promieniujące. W Egipcie wyryto takie zalecenia już około 4500 lat przed naszą erą na piramidzie w Gizie. Nauka o środkach spożywczych zalicza je do używek. ich kuchnia bowiem jest wybitnie pieprzna. które sprawiają. kora. a zarazem odtruwają organizm. był szkodliwy. Arabowie stosują przyprawy chroniące przed pragnieniem na gorącej pustyni. nie tylko błędny. Dzięki przyprawom jedzenie staje się mniej monotonne. Ale należy je stosować z umiarem. W historii bardzo starej cywilizacji spotykamy zalecenia dotyczące stosowania przypraw trawienno-leczniczych. pobudzając wydzielanie żółci z wątroby.PRZYPRAWY Przyprawami nazywamy potocznie dodatki aromatyczne polepszające smak i zapach produktów spożywczych.Turcy wymieraliby na jakąś narodową „chorobę pieprzową”. do tworzenia krwi czy będących źródłem ciepła. że pokarm staje się smaczny oraz witaminy. a przyprawy to ułatwiają. również właściwości trawienno-lecznicze. wątrobę i błonę śluzową przewodu pokarmowego. W przyprawach występują głównie olejki eteryczne. Pogląd ten jest bowiem nie tylko przestarzały. 93 . wówczas w którymś państwie zostałyby wprowadzone ograniczenia w sprzedaży tej „trucizny”. Ułatwiają trawienie. Przyprawy (korzenie. Hebrajczycy sypali pieprz naturalny na fasolę i groszek. Wzmaga się wydzielanie soków trawiennych. co niekiedy wywołuje sam zapach i widok przypraw. Ślina nie trawi tłuszczów. przyprawa naprawdę ostra. a zarazem pobudzane są funkcje trawienne przewodu pokarmowego. lecząc go. a przecież od wieków na całym świecie pieprz jest dostępny bez recept nawet dla dzieci. ale dla żołądka ludzkiego wprost zabójczy. Przy tej okazji warto odnieść się do poglądu o rzekomej szkodliwości „ostrych przypraw”. pieprz. co się absolutnie nie pokrywa z rzeczywistością. Gdyby pieprz był choćby w najmniejszym stopniu szkodliwy. Nie zawierają one składników odżywczych bądź ich ilość jest tak znikoma. Nie dostarczają też ustrojowi substancji budulcowych np. że staje się nieistotna. Czosnek miał strzec budowniczych piramid przed chorobami. nasiona lub inne części roślin) mają oprócz smakowych.

znosi nadmierną fermentację i wzdęcia. Zawiera: prowitaminy A . burakach ćwikłowych i niebieskiej kapuście. wykrztuśne i wzmacniające. działa rozkurczowo. że przyprawy są dla naszego układu trawiennego nie tylko korzystne. rosołków. witaminy B1 . które spełniają jakieś wyraźne funkcje trawienne przy wielu ciężej strawnych artykułach spożywczych.11 mg. czy wskutek stałego nadużywania tej przyprawy. lecz zielone pochewki liściowe. estragonu. a mianowicie wegetatywny. kopru. że zjemy coś. by nie dodawać wówczas innych przypraw. ale wskazane jest. aby te sensacje ustąpiły. choć oprócz trawiennego ma jeszcze działanie żółciopędne i jest dobrym dostawcą witamin.13 mg.22 mg. co nam później „rozsadzi”. bulionów. moczopędnie.1170 mg oraz antocyjany. wykrztuśnie. mlekopędnie. To całkowicie zaniechana przyprawa trawienna. zdrowym czy chorym żołądku. C . czy to jednorazowego. Nie należy przedawkować. Podobnie z grochem czy grochówką. z surówkami i wieloma innymi potrawami.Co więcej . Zachowanie się potraw dobrze przyprawionych w naszym żołądku najlepiej zaświadczy. że tę „ostrość” pieprzu (i papryki również) odczuwamy tylko w ustach (po przełyk). rozmarynu. a w dalszej drodze potrawa nie będzie przyczyną wzdęć. rzadziej ciast czy keksów. które należą do ciężko strawnych. pieprzu ziołowego. rozwolnienia czy zaparcia. Na co dzień wystarczy dodawać kilka ziaren do mleka i zup mlecznych. cząbru. Wzmacnia i pobudza czynności żołądka. pieprzu prawdziwego. Konfitury z berberysu miały we wszystkich starych książkach kucharskich bardzo poczesne miejsce.24. likierów „na apetyt” oraz do cukierków. Jest poza tym dobrym środkiem odżywczym. Ale nie korzeń. odbiera wszystko inaczej i np. Musimy sobie uświadomić. Wystarczy zjeść porcję kapusty bez przyprawy i porcję z kminkiem. Anyż. gorczycy białej. To wszystko bardzo łatwo sprawdzić na własnym. mlekopędnie i trawiennie. wiatrów. Sos Cumberland do drobiu pieczonego lub duszonego robi się w sposób następujący: zwykłą zasmażkę białą rozprowadza się sokiem z borówek przetartych surowych lub smażonych. B6 . kolendry. majeranku.23 mg. Wszystkie przyprawy trawienne są przyjmowane przez żołądek bez sensacji. B7 .0. Są to ciała chemiczne o charakterze katalizatorów.0. a potraw doprawionych pieprzem nawet pochłonie on więcej i strawi je łatwiej.4 g. majerankiem. ciastek. Berberys. Wystarczy wówczas „zażyć” pół łyżeczki jednej z następujących przypraw: kminku. mazurków. tymianku. Ściśle: owoc berberysu. Borówka brusznica. szałwii. dalej natomiast przewód trawienny uzbrojony w inny układ nerwowy. pobudza serce i nerwy. jałowcem czy kolendra.0. Może nam się zdarzyć. „anżeliki” używane do dekoracji tortów. aby nie popsuć smaku. przede wszystkim witaminy C. który jest stosowany w lecznictwie. 94 .w żadnej z klinik badawczych nie zanotowano przypadku zatrucia pieprzem. Arcydzięgiel. Smażone w cukrze na suchą konfiturę jako tzw. które dzieciom nie odbierają ochoty do jedzenia. spotykane również w czarnych jagodach. mają wybitne działanie trawienne. B2 0. To znakomity dodatek do ciast. Stosuje się do zup rybnych. pieprzem. ale wprost nieodzowne. boleści. Bazylia. pieprzu wcale nie odczuwa. Działa przeciwskurczowo.

Czarny bez. nieco słabiej działają jako środek bakteriobójczy i przeciwgorączkowy. PP .84 mg i C . Skórkę cytrynową można polecić nawet organizmom zniszczonym.0.41 mg. B7 . Dodać odrobinę soli. sprawy ropne lub zapalne. H .powinien być wyraźnie słodki. żadnych ubocznych skutków ujemnych obawiać się nie trzeba.4 g. jest przyprawą trawienną wybitnie niedocenianą. odżywczo i rozpędza złogi reumatyczne.1 mg i C . powinien do niej dodawać kminek. choć są środkiem leczniczym o bardzo poważnym działaniu przeciwbiegunkowym i przeciwrobaczym. B5 . majeranek.3. Cebula.0.26 mg. Czarne jagody. działa ściągające i moczopędnie. cebula.1. Zawiera: prowitaminy A . jest nieodzownym środkiem trawiennym przy wszystkich ciężej strawnych rodzajach mięs (zawsze z pieprzem!). żurawiny. a nie wysmażany. czyraki. Cytryna.12.30 mg.28 mg.78. moczopędnie i przeciwskurczowo. można zawsze dolać do każdego sosu mięsnego.3 mg i C .55 mg. pobudza czynności żołądka.12 mg i C . A .73 mg. Działa trawiennie.10 mg.1. że jagody można bez obawy podawać w chorobie nawet dzieciom. B2 . w okładach drażni skórę aż do bąbli. a nie wyłącznie objawowy. Jada się je w formie deseru. działa mlekopędnie.0. Komu trawienie cebuli nastręcza trudności.6 mg. B1 . B6 . B1 . B1 . Surowy sok nastawiany. B2 .38 mg.0 mg.1 mg.0. ale podawać na surowo do mięs i wędlin na zimno. Chrzan.126. B6 . Ugotowana traci swoje działanie drażniące (od którego np. wit. działa wykrztuśnie. do ryb i innych zimnych przystawek. B6 0.340.50 mg. Owoc czarnego bzu zawiera: wit. PP . B7 .0.0.58 mg.1. pobudza czynności żołądka. nieco rozwalniająco.2 mg. na wrzody. Działa trawiennie.0. Stosowany gdzieniegdzie w dawnym zaborze pruskim. Surowa jest znakomitym środkiem dezynfekcyjnym wewnętrznym. Skórka cytrynowa (żółta i biała „podszewka”) należy do nielicznej grupy środków obniżających ciśnienie krwi w sposób leczniczy. a z ziół leczniczych liść barwnika i ziele jemioły. rokitnik. również koniecznym dodatkiem do surówek. Zawiera prowit.10.74 mg.4 mg.odpowiednio dokwaszając cytryną lub dosładzając cukrem .0. B7 . Obniża ciśnienie krwi. B1 .55 mg. nadzienia do pierożków.0. Jest dostawcą następujących witamin: prowit. hemoroidy itp.0.60 mg. A . B2 0. oczywiście tuż przed podaniem na stół. moczopędnie i przeciwreumatycznie.64. Stosujemy ziele sproszkowane do serów topionych i wędzonych oraz do 95 . Wraz z nasieniem kopru. pieprz prawdziwy lub ziołowy i raczej leczyć żołądek i wątrobę niż odstawiać cebulę. a stosunkowo najrzadziej stosuje jako przyprawę. B2 .0 mg. Pobudza czynności żołądka i działa przeciwbólowo. Chrzanu nigdy nie należy gotować. Owoc bzu działa napotnie. kminku i anyżu stanowi najlepszy środek przy wszystkich kłopotach laktacyjnych u matek karmiących.0.23 mg. Czarnuszka.0.1. PP .33 mg. a poza tym nigdzie w Polsce.0. Cząber. ale w kilkuminutowych okładach jest najlepszym zabiegiem przeciwreumatycznym. PP .20 mg. oczy łzawią) i stosuje się ją w okładach . ale wszystkie te cechy są tak łagodne. Do tej grupy należą jedynie: czosnek.

63 mg. wapnia itp. Obniża ciśnienie krwi.80 mg. E. żółciopędnie i kojąco. Gorczyca działa trawiennie. Jest ono ponadto doskonałym środkiem odżywczym.77 mg B5 . Wymagałaby osobnego omówienia ze względu na to.13 grama w kilogramie owocu. zarówno świeża. Bułgarska czubryca ma takie samo działanie. Miała niegdyś powodzenie tylko u zawołanych gospodyń. przy jednoczesnym zastosowaniu Reumogranu i środków naturalnych moczopędnych. stosuje się je w naparach przy nerwicy żołądka i stanach nieżytowych dróg trawiennych. Miąższ dyni starty na surowo z jabłkiem i przyprawiony octem jabłkowym oraz miodem leczy białkomocz i obrzęki nerczycowe u dzieci. gdzie zdrowie pacjenta wymaga diety bezsolnej. C . Dynia. Estragon. że można je podawać nawet dzieciom. z drelowanego owocu robiły konfitury. Ziarno natomiast jest najlepszym środkiem przeciwrobaczym w naszym klimacie przeciw soliterowi. Bardzo rzadko w naszej kuchni spotykana (chyba w formie konserwy zimowej) ma działanie lekko rozwalniające. Dzika róża. pietruszka. przy reumatyzmie oraz działa bakteriobójczo. B2 .70 mg. Najmocniejsze bóle ustępują w ciągu dwóch miesięcy.0.sosów mięsnych. B6 . stosuje się ją do śledzi marynowanych w occie. wydłubać oczka.63 mg.54 mg. skrajać bez obierania. PP . Działa poza tym moczopędnie. prowit. poprzeszywane wzdłuż. żeby straciło przykry odór baraniny.0 mg. podobne do kasztana.0. wit.na surowo. bo aż 8. kalafior . korniszonów i ogórków. a ze względu na smak można je stosować tam.0.0 mg. Zawiera wit. jak seler. a w szczególności dużo C. B2.13. B1 . Jest środkiem wzmacniającym żołądek. A . a z pestek wypalały kawę domową. jak i gotowana. A -15. ponadto działa wykrztuśnie i przeciwrobaczo. które nastawiały na owocu wino. B1 . że wykryto w niej działanie promieniujące. W zastosowaniu zewnętrznym wywołuje przekrwienie lokalne.0.5 mg i C .7 mg. dodać dwie łyżki siemienia lnianego. należy je uznać za jedyny napój alkoholowy absolutnie nieszkodliwy (chyba. Czosnek.0 mg. Ziele ogromnie w naszej kuchni niedoceniane. Mięso baranie naszpikowane czosnkiem dusi się z dodaniem liści bobkowych i jałowca. ale jest znacznie mocniejsza.33 mg. do ogórków kwaszonych.3. Owoc dzikiej róży dostarczy nam witamin B1.28 mg i C 123. B2 . jedną zgniecioną główkę czosnku.2. A oto stara recepta na zapalenie płuc: cztery średnie ziemniaki.1. o dużej zawartości fosforu. Dynia zawiera. B7 . Podobno jedna wystarczała.76 mg. Wino z dzikiej róży (na gorąco) jest najlepszym napojem rozgrzewającym przy najsilniejszych przeziębieniach. K .46 mg. Gorczyca biała.0. nasypuje się gorczycy i taki okład (suchy) nosi się stale na miejscu zaatakowanym reumatyzmem lub artretyzmem. zawiera prowit. Sproszkowane suche ziele jest dobrą przyprawą trawienną do zup i sosów. jest jednym z najsilniejszych środków bakteriobójczych (prawie zawsze wystarcza sam zapach) i w tym charakterze zażywany doustnie spisuje się jak najlepszy antybiotyk.5. a w formie 96 . potrzebne np. 5 szklanek wody gotować 20 minut. PP .190. Uzyskanym wywarem robiono choremu lewatywę. K i PP. a nie straciło wartości odżywczych. że ktoś przebierze miarę). W płótno. a tak bezpieczne w stosowaniu.

np.można go powtórzyć dowolną ilość razy. Jarzębiak domowy nastawia się na owocu dobrze przemarzniętym (można to zrobić w zamrażalniku lodówki. słodzi łyżką cukru na litr wódki i dobiera się wodą do uzyskania mocy 40-45 proc. wit. sensacjom. na następne dwa tygodnie. Bez obawy przedawkowania jadamy ten owoc przy hemoroidach i innych stanach zapalnych na trasie przewodu pokarmowego. czarnuszce i kminku.musztardy spotykamy ją przy wszystkich wędlinach. Likwiduje wzdęcia. jest środkiem wiatrochłonnym. śledzi w occie. Znakomity dodatek do kapusty dla osób. z lekka moczopędnie. artretyzmie. kilo obydwu owoców. Nać koperku zawiera: prowit. a przede wszystkim dodajemy do razowego chleba. którym trudno ją trawić: dodaje się łyżeczkę na osobę na 10 minut przed końcem gotowania. szczególnie konserwowanych itp. Koper. Zarówno nasienie. zlewa i ponownie zalewa zwykłą wódką 40 proc. do bigosu i innych potraw z kapusty. Z musztardy. zanim doda się kminek lub majeranek. Żucie pojedynczych jagód (przedawkowania można się nie obawiać) kilka sztuk kilka razy dziennie jest skuteczne przy cuchnącym oddechu.12. Wino z owocu jarzębiny (owoc pół na pół z. Nasienie działa trawiennie.490. W umiarkowanych dawkach. smakiem zbliżone do dziczyzny. a jeśli taki zabieg okaże się za mało skuteczny . reumatyzmie i nieżytach dróg moczowych. kilo cukru i 6 litrów wody przegotowanej zimnej) działa moczopędnie i łagodnie rozwalnia. odstawia się w ciemne miejsce na dwa tygodnie. rybach. koncentratu pomidorowego i oliwy (lub oleju) robimy znakomity sos do śledzi lub mięs na zimno. a podobnie jak anyż. A . Zresztą w jakiejkolwiek formie drób się podaje . Kminek. działa pobudzająco na serce i nerwy. zgadze itp. sosów mięsnych. działa leczniczo. wiatrochłonne i moczopędne. Sypiemy go więc odważnie do serów. po czym obie nalewki zlewa się razem. Owoc jarzębiny zawiera: soli mineralnych 3. Jałowiec. ciężko strawnych artykułach. olejek koperkowy z mlekiem matki przechodzi do żołądka niemowlęcia. zgadze. aby daną potrawę zmienić na smaczną i lekko strawną. jak i nać są niezbędnymi dodatkami do ogórków świeżych i kwaszonych. ma działanie wykrztuśne. Ptactwo karmione jałowcem na miesiąc przed zabiciem daje lepsze mięso. do mięsa. A 97 . ale ze względu na zawartość witamin jest również bardzo cennym artykułem spożywczym. które po jedzeniu też się mogą pojawić. jakimś słodkim gatunkiem jabłek.40 g. W prostym użytku kuchennym wystarczy zemleć l łyżeczkę na osobę i dosypać do sosu mięsnego. To dobry środek trawienny. Działa moczopędnie i ściągające. zalewając owoce spirytusem na dwa trzy palce wyżej. wit. jest więc ponadto wskazany dla karmiących matek. Bierze się wówczas pół łyżeczki takiego proszku i popija zimną wodą. Podobnie jak przy anyżu. przeciwskurczowy. odżywczy i konserwujący np. Kolendra.do sosu trochę jagód dorzucić należy.0 mg. Łyżeczka nasion po tłustym obiedzie zapobiega niestrawności dzięki ich silnemu działaniu żółciopędnemu Jarzębina. pobudza czynności żołądka. gdzie również spełnia funkcję trawienną. w wędlinach itp. czarnuszka i koper działa mlekopędnie. pół kieliszka dziennie.3 mg. Zmielony z majerankiem w równych ilościach daje znakomity środek doraźny przeciw wzdęciom. C .

08 mg. K .2 mg.0 mg! Z surowego drobno utartego korzenia w zimie. Marchew działa moczopędnie. E .14 mg.61 mg. D .86 mg i C .250. W kuchni stosujemy majeranek do sosów. A . czyści krew i poprawia jej skład np.0.7 mg. B2 . C . Napar z łyżki tego ziela na szklankę wrzątku możemy wypić przy pierwszych objawach przeziębienia.0. Oczywiście surowa i drobno utarta. działa przeciwskurczowo.37. B6 .047 μg.26. duszonych itp.2 mg. wzmacnia.0. warto jednak wiedzieć. „ostra”).0. osłodzonym occie (podobnie jak się robi dynię czy gruszki na zimę) jako kaparki były stosowane od niepamiętnych czasów w formie dodatku do ciężko strawnych mięs i ryb (np.54 mg. Marchew. że przy częstym stosowaniu czyni organizm ludzki odporniejszym na przeziębienia. B2 . powoduje duże straty w ilości witamin w marchwi zawartych. B? .0.0 mg. A . tzn.8 mg.0 mg. przeciwzapalnie. B6 . B1 . Działa trawiennie. pobudza żołądek do wydzielania soków trawiennych. neutralizującym jego zapach. likwiduje wzdęcia. działa z lekka moczopędnie i jest doskonałym dostawcą witaminy A. co jest szczególnie ważne dla osób. z masłem lub margaryną przemieszany.29. B1 .44. który nie ma żadnego uzasadnienia. a dostarcza witamin: A .67.0. jest doskonałym „smarowidłem” pieczywa. utartą. grochówek. wit.02 mg. Liść ma działanie moczopędne i trawienne tylko. że marchew należy jeść w całości.w mniejszych ilościach E.44 mg.10 mg i C aż 996.0. jak z borówek robi się sos Cumberland.0 mg i C .55.3 mg.. Papryka (oczywiście ta w proszku. napotne i trawienne. Maść majerankowa sprzedawana w aptekach jest bardzo dobrym środkiem na katar.2. B1 . i C .0 mg. Majeranek. PP .0 mg. Malina. B? .254.46 mg.40 mg.8 mg. Drobno krojony liść jest również dobrym dodatkiem do kanapek z czosnkiem. Świeży.2 mg i C . wręcz przeciwnie. a nie z sokowirówki.aż 865.0.66 mg. 98 . nigdzie dziś nie spotykane „koreczki w oliwie”). H 23.0.42. B2 .0.56 mg.0. Daje zielone nasiona. Z tego wynika jasno. A .1.0. PP . A .21.0 mg.8 mg.67.12. Jest znana od wieków jako środek rozgrzewający.43.183. E .93 mg.27. Korzeń ma działanie moczopędne. H .1. W soku marchwi ilości witamin kształtują się inaczej: prowit. a z drobno skrojonego liścia w lecie można sporządzać znakomity sos do mięsa w ten sam sposób.8.8 mg! K .55 mg. Ułatwia trawienie.. PP . pełnotłusty ser z białą papryką. dodając go zawsze pod koniec gotowania. B1 .1. K.0 mg.54. grochów.6 mg.23 mg.84 mg.5 mg.18 mg.8 mg.2 mg i C . ale za to jest bogatszy w witaminy: prowit. B6 .0. gdyż gotowanie marchwi to jakiś duży nonsens. należy go koniecznie dodawać do surówek przy chorobach przewodu moczowego. tzw. działa lekko rozgrzewające. wykrztuśnie. mięs pieczonych. B1 .0 mg. Zawiera prowit. które łatwo im ulegają. Nasturcja ogrodowa.24 mg. PP .1. B.3. Pietruszka. które zagotowane w lekkim. B2 . PP . B2 . przy białaczkach. B5 2. PP . i PP. niewielkim dodatkiem mielonej kozieradki. przeciwskurczowo.9. przeciwrobaczo i dostarcza witamin: prowit.

1. Dziś już chyba nigdzie nie używana. dezynfekcyjnie i przeciwbiegunkowe. z czego prosty wniosek. póki młoda i świeża. Liść ma działanie trawienne.3 mg.95 mg. A . bakteriobójcze. B1 .46 mg. przeciwzapalne i ściągające. Rokitnik. Poza tym suszone śliwki można dodawać do każdego sosu mięsnego i bigosu pod koniec gotowania. Działa moczopędnie.27 mg. B5 . B2 0. pomidorowych. Ongiś wyrabiano z niego soki. jarzynowych itp. Pokrzywa. PP . Rozmaryn.90. B7 . B2 .4. rozwalniające.0. B6.6 mg i C . Skórka ma działanie trawienne.56.20.43 mg. a nie ususzona. napotnie i trawiennie. Użyty wewnętrznie działa podobnie jak pietruszka. dobry również przy obniżonej szczelności naczyń krwionośnych (drobne wybroczyny podskórne) dość częste. żółciopędnie i trawiennie.7 grama w kilogramie owoców.57 mg i C .36 mg. B3 . Seler. że w takich wypadkach nie poziomka winna.0.7 mg. 65 .42 mg. B1 .20 mg.0 mg.. dostarcza witamin B i C.0. B1 . Szałwia. Korzeń selera dostarcza nam: prowit. Działa chłodzące. B2 . co nas zabezpieczy przed wzdymającym niekiedy działaniu fasoli.0.26 mg.55. B6 .66 mg. B7 . zup fasolowych.562.1. i C aż 2.1. Owoc rokitnika dostarczy nam witamin: prowit.0. szpinaku i szczawiu.51 mg.2 mg.0 mg.6 mg. nadzienia. K . szczególnie gdy są ususzone. konfitury itp. Ma działanie przeciwcukrzycowe.53 mg. Olej z rokitnika leczy choroby skórne. Świeże dostarczają witamin: A . Mają znakomite działanie trawienne. Jako przyprawa trawienna u nas zupełnie nie stosowany. Śliwki „węgierki”. PP . Dobrze myć gorącą wodą przed zdjęciem skórki do celów konsumpcyjnych.9 mg. bardzo cenne w chorobach artretycznych i reumatycznych. ale użyty zewnętrznie w okładach i kąpielach ma działanie rozgrzewające.1.22 mg. wódek i likierów działa przeciwzapalnie. Może być znakomitym dodatkiem do sałatek.70 mg. z nóg itp. Suchy liść sproszkowany dodajemy do dziczyzny. a nie wygotowywać w rosole. a w lecie łyżka świeżego soku zlikwiduje w krótkim czasie przykry odór potu z pod pach. oparzenia i rany. Łyżka utartej na proszek pokrzywy w zimie. ryb.4 mg. B2-0.0. Uwolnione z pestek rozmoczone śliwki dodajemy do fasoli pod koniec gotowania.3. jak i nać lepiej jadać na surowo. czyści krew i prawdopodobnie jest artykułem wysokowitaminowym. że zarówno korzeń. jako przyprawa dobra do tłustych ryb i takich mięs. zwłaszcza w wieku podeszłym. dziś prawie wcale nie spotykany w polskiej kuchni. moczopędnie. Tarnina. poprawia przemianę materii. B5 .60.1. pobudza działalność serca i nerwów. A .4 mg. ale należy pamiętać. wzmacniające.0 mg. zjedzonej bez takiego dodatku.11 mg.57 mg i C . z witamin zawiera prowit. Nać selera ma równie bogaty wachlarz witamin.Poziomka. A-0. PP . jako dodatek do win.0.0 μg. ale ogólna dewitaminizacja organizmu i tę należy usunąć. Obniża ciśnienie krwi.6.0. H . Pomarańcza.61 mg. drobiu. Bywa przyczyną uczulenia. B5 . B6-0. przeciwcukrzycowe.4.4 mg.0. B1 . 99 .0.

Liść bobkowy. a więc do rosołu. Pieprz. Wanilia. antyseptycznie. Trzeba dawkować. serca i nerek. Ma właściwości silnie smakowe. Imbir. działa wykrztuśnie. choć należą do tradycji polskiej kuchni. wzmacnia apetyt. Ale możemy bez żalu odstąpić od omawiania ich zalet. iż monotonne wyżywienie na równi ze złym trawieniem prowadzą do bardzo wielu chorób. bo mamy pod dostatkiem własnych. którym potrafią zaradzić antybiotyki czy chemiczne środki „szybkiego działania”. Były sławne i drogie (import). wiatropędny. Szafran. Czubryca. Antyseptyczny. Pobudza działanie żołądka. jakie ogromne znaczenie mają dla naszego zdrowia oraz pamiętać. Działają: odmładzające. Gałka muszkatołowa. Ziele angielskie. Ziele można dodawać wszędzie. Cynamon. Wzmacnia żołądek. Biedrzeniec. Pobudza działanie gruczołów wydzielania wewnętrznego. Pobudza apetyt. przeciwskurczowo i ściągające. że zostały pominięte: Goździki. krajowych przypraw. wzmacnia żołądek. uspokajająco i rozgrzewające. Dzisiaj mniej stosowane. gdzie stosuje się inne dodatki zielone. których leczenie jest znacznie bardziej trudne. bulionu. Pobudza trawienie. sosów mięsnych itp. Moczopędny. Ułatwia trawienie białek. Czytając powyższe nietrudno zauważyć. aniżeli na przykład zwykłych spraw zakaźnych. odmładza. Odmładza. wystarczy tylko je znać i wiedzieć. .Tymianek. Ułatwia trawienie tłuszczów. wzmacnia żołądek. Kurkuma i inne.

WARZYWA MOGĄ LECZYĆ .

w jakiej spożywamy go formie. czyli boćwina. Popijać dziennie jedną szklankę z utartego buraka lub sok z ćwikły. który zaczął rywalizować z trzciną cukrową oraz pastewny i ćwikłowy czerwony.e. odkwasza. demineralizację organizmu. ale najlepiej jeść je na surowo. Z korzeniowego powstały trzy najważniejsze odmiany: sławny od czasów Napoleona. Działanie odkwaszające buraka na organizm jest niezależne od tego. SPOSÓB UŻYCIA Buraki spożywa się gotowane. 103 . z jabłkami. przeciw zapaleniu nerwów i wątroby. Ma dużą wartość biologiczną ze względu na zawartość biopierwiastków promieniotwórczych (rubid i cynk).BURAK CZERWONY Beta vulgaris L. nerwicę. jest odświeżający i łatwostrawny. gruźlicę. cukrowy. ułatwia trawienie różnych mięs. nowotwory. Burak zawiera środki hormonalne i stymulatory biogenne podobne do estrogenów. Jest zasadotwórczy. czyli ćwikła. WŁAŚCIWOŚCI i WSKAZANIA LECZNICZE Burak pobudza apetyt.n. W Babilonii stosowano liście buraków jako ziele lecznicze. Sok. W leczeniu naturalistycznym jest stosowany na anemię. poprawia pracę wątroby. np. Znany w Polsce od wieków. Oprócz kapusty i marchwi jest najczęściej stosowany w kuchni. grypę. Z czasem wyhodowano pod-gatunki: burak korzeniowy i burak liściowy. Utarty burak gotowany z utartym chrzanem z dodatkiem kminku. utarte i jako dodatek do surówek. Nawet na słodko zachowuje te właściwości. W krajach śródziemnomorskich zaczęto spożywać korzenie buraka dzikiego już 800 lat p.

skąpomocz. Boćwinę gotujemy w dużej ilości wody. Cebula ze względu na właściwości lecznicze jest ceniona od czasów starożytnych. obecność mocznika ogólne osłabienie fizyczne i umysłowe. dolegliwości w oddychaniu. pobudza popęd płciowy. wzmacnia i upiększa paznokcie. np. układu nerwowego. przeciwreumatycznym. W dawnej Polsce była bardzo ceniona. cukrzyca. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Cebula stosowana wewnętrznie jest środkiem antyinfekcyjnym. Przepisy sporządzania boćwiny znajdziemy w książkach kucharskich. osłabia napięcie jelit. Rozdrobnione buraki suszy się i przypala w piecu. pasożyty jelitowe. a także geriatryczne. biegunka. Daje dobre skutki w leczeniu następujących chorób i dolegliwości: angina. 104 . Tak otrzymany proszek jest lepszy w miarę odpowiedniego przechowywania. wątroby. Tam. W celu uzupełnienia ubytku wapnia zaleca się dodać kawałek sera lub szklankę mleka. obrzęki. jest środkiem lekko nasennym. Boćwina. Leczniczo działa barszcz kiszony z dodatkiem soku cytrynowego. obniża poziom cukru we krwi. przeciwsklerotycznym. CEBULA Allium cepa L. leczy gruźlicę węzłów chłonnych. niemoc płciowa. gdzie jada się dużo cebuli.Kawa higieniczna z buraków. puchlina brzuszna i wodna. przeziębienie. w Gruzji i Bułgarii .ludzie słyną z długowieczności. nadfermentacja jelitowa. Znane są jej zalety wzmacniające i dezynfekujące. infekcje moczopłciowe. działa przeciwczerwiowo. Przemysł farmaceutyczny wielu krajów stosuje cebulę do produkcji preparatów bakteriobójczych i przeciwszkorbutowych. ułatwia trawienie produktów mącznych. otyłość. przeciwszkorbutowym i przeciwzakrzepowym. grypa. czyli burak liściowy nie tworzy korzenia spichrzowego. niedomogi prostaty. krzywica. którą odlewamy. astma. rozpuszcza i eliminuje mocznik i chlorki. kamica żółciowa. przerost układu chłonnego (stan limfatyczny). leczy skórę i jej owłosienie. jelit. antyseptycznym. awitaminoza. Otrzymany produkt miele się w młynku elektrycznym. aby pozbyć się kwasu szczawiowego. wzmaga czynności nerek. wykrztuśnie i wydzielniczo. katar. utrzymuje w równowadze pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego. nadmiar chlorków we krwi. nieżyt nosa i pogrypowy. jest środkiem moczopędnym.

nieżytów grypowych i nieżytu nosa. Macerować przez 10 dni świeże cebule w alkoholu 90 proc. Na kamicę żółciową: dusić dużą cebulę cienko pokrojoną w 4 łyżkach oliwy z oliwek. Można również stosować cebulę macerowaną w oliwie z oliwek przez kilka godzin. Valneta). Popijać 3-5 łyżeczek dziennie (l łyżeczka zawiera 5 g cebuli) na zaparcia i kamicę moczową. Popijać codziennie rano przez l tydzień (w okresie ostatniej kwadry księżyca. czyraki. Dodać 150 g wody i 40 g słoniny nie solonej. Stosować ten zabieg raz w roku. Macerować przez 48 godzin. Na żołądek: gotowana cebula usuwa skutki picia alkoholu. ropień. Działa to bakteriobójczo i pobudzająco na czynność wydzielniczą jelit. Nalewka słabsza. wg. Dodawać do sałatek. zapalenie krtani. w stosunku 1:1. ropni płuc. Macerować cebulę jak wyżej w alkoholu 20 proc. brzęczenie w uszach. uśmierza ból. Macerować przez kilka godzin w ciepłej wodzie. Powtórzyć po 2-3 miesiącach. osierdzia. Przefiltrować. Nalewka. wadliwa przemiana materii. Jeść i pościć następny dzień po nadmiernych piciach alkoholu. Stosować 5-10 g dwa razy dziennie z dodatkiem wody osłodzonej przy posiłkach. migrenę. ale pokrojone w plastry cebule gotować . Na biegunkę u niemowlęcia: naciągać trzy pocięte cebule w litrze gotującej się wody przez 2 godziny. Świeży sok. zakłócenia wzrostu włosów. 600 g wina białego. wzmacnia porost włosów. wrzody. Gotować 10 minut. Na biegunkę: garść skórek gotować przez 10 minut w litrze wody. Popijać po jednej szklance rano na czczo i wieczorem. czyli fibrynę. Wino z cebuli. tj. głuchotę. Popijać pół litra dziennie. Cebula gotowana jest łatwo strawna. 200 g cienko pokrojonej cebuli. nerwoból zębowy. Cebula cienko siekana.stwardnienie tętnic. Stosuje się na żylaki odbytu i nieżyt jelit. oparzenia. opłucnej. Stosowana zewnętrznie leczy brodawki. Pacjent chory od 18 lat na gościec stawowy wyleczył się w ten sposób. Na pasożyty jelitowe: macerować przez 6 dni w litrze wina białego dużą cebulę pokrojoną w plasterki. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Cebula surowa. leczy rany. Popijać rano na czczo z dodatkiem kilku kropel cytryny. smarować kanapki z masłem lub olejem. Popijać ciepłe raz za razem i kilkakrotnie. Przecedzić. Popijać codziennie przez dwa tygodnie po jednej szklance przed snem. Dodawać do mleka lub do rosołu. Przed ułożeniem się do snu wypić filiżankę wywaru z kruszyny pospolitej (2-5 g wysuszonej kory na l filiżankę wody). Na grypę: Macerować w pół litra wody dwie cebule pokrojone w plasterki. Używać 2-4 łyżeczki dziennie przy awitaminozie. ukąszenia osy. 100 g jasnego płynnego miodu. Na reumatyzm: trzy nie obrane. Fitoncydy świeżego soku wdycha się w celu leczenia anginy.w wodzie przez 15 minut. hamuje krzepnięcie krwi rozpuszczając włóknik. zupa francuska. zastrzał. skrzepy (leczy zwężenia naczyń krwionośnych. zapalenia opon mózgowych. odmroziny. nierozpuszczalne białko będące podstawą skrzepów). 105 . Ostudzić i podawać dziecku. odstrasza komary. oskrzeli i węzłów chłonnych. Cebula siekana. Po gotowaniu zostawić na 4 godziny do naciągnięcia. zakąsek i zup.

ułożyć na talerzu. Miazga ze świeżej cebuli i sok leczą rany.pić przy kaszlu. piegi. oparzenia. Cienka błonka między warstwami cebuli stanowi okład aseptyczny (jałowy). Wydzielające się fitoncydy leczą również katar i łagodzą stany zdenerwowania. Cebula rozcięta . Zupa cebulowa . Poprawa występuje po tygodniu. ciepła. Otrzymanym płynem pocierać brodawkę rano i wieczorem. że nadmierne jej używanie może okazać się szkodliwe w przypadkach ciężkich chorób nerek. łatwo bowiem utlenia się i może stać się szkodliwa. Syrop. to należy pamiętać. hemoroidy. wzdęcia. urazy. brodawki. Okład z surowej cebuli na dolną część brzucha na bezmocz lub wstrzymanie moczu. na kaca. Owinąć nogi na 8-10 godzin w 1-2 kg posiekanej cebuli. wrzody. Nie zapomnieć wyciągnąć żądła. dymkę na surowo lub w zupie. Przekrojona cebula nie powinna być przechowywana.Na użytek zewnętrzny Surowa cebula z plastrem gorczycznym na reumatyzm. usuwa jego ból. Watkę nasiąkniętą sokiem z cebuli umieścić w uchu na szumy.pocierać cebulą skronie. oparzenia.działa dobrze na niestrawność. wątroby. leczyć odmrożenia. sól morska i glinka w równych częściach . a po dłuższym 106 . Sok z miodem . zacięcia. Przyłożyć cebulę do czoła. zapaleniu oskrzeli i kokluszu. odciski.30 g soku z cebuli i 30 g wódki. Miejsca ukąszenia przez osy i komary pocierać przez 1-2 minuty kawałkiem cebuli. Stosować do 5 łyżek dziennie. Kataplazmy z cebuli gotowanej . Jedna cebula upieczona w piecyku. wiatry. posypać cukrem. jabłka i miodu. Cebula. zadrapania lub pęknięcia skóry. czyrak. na wiosnę zaleca się szczypiorek. przykryć gazą i dokończyć opatrunek. Macerować przez 24 godziny. Kompres z soku cebuli .na ropień. gościec. Skórką cebuli można owinąć zastrzał. Pociąć cebulę w plasterki. smarować głowę. Można również stosować miazgę z tartej cebuli. Upieczoną w piecyku cebulę umieścić na noc na podeszwach stóp przy dolegliwościach astmatycznych i sercowych. Tamponik z watki z sokiem. Tampony startej cebuli w wacie lub gazie przy grypie wkłada się trzy razy dziennie na 15 minut w nozdrza. Jako leczenie uzupełniające . Mieszanina wyciągu z cebuli z gliceryną jest stosowana do leczenia pochwy u kobiet przy zapaleniu wywołanym przez rzęsistka. Okład na migrenę.na rany. wysypki. Nałożyć na uszkodzoną skórę. czyraka. wągry.położona w pobliżu łóżka odstrasza komary. przy zapaleniu opon mózgowych. lekko ocieplony 3-4 krople trzy razy dziennie do ucha na głuchotę. Uwaga. przyspiesza dojrzewanie ropnia. To samo zaleca się przy stwardnieniu tętnic mózgu. Zmiażdżoną cebulą albo sokiem z dodatkiem octu pocierać piegi. wrzody. żołądka i serca. Inny sposób: do wydrążonej cebuli włożyć grubą sól. odmrożenia. Zupy mleczne z posiekaną cebulą zjadać dwa razy dziennie na puchlinę wodną. Sok z cebuli wzmaga porost włosów. Arabowie dodają jeszcze sól i pieprz. umieszczony w wydrążeniu zęba. Chociaż cebula odznacza się doskonałymi właściwościami leczniczymi. Macerat . ropowicy.na brodawki.

Jednocześnie poprawić pracę nerek stosując Urogran. skrzyp. Można też dodać łyżkę dżemu ze śliwek. Chrzan dziki jest za ostry w smaku. CHRZAN Armoracia lapathifolia (Gilib) Stosowany już w starożytności np.toksyczna. Ma właściwości roślin promieniujących. W Polsce występuje w stanie dzikim i jako roślina ogrodowa. Często przyprawia się gotowane pokrojone w plasterki czerwone buraki z chrzanem z dodatkiem octu jabłkowego i łyżki cukru (ćwikła). seler. Fitolizynę. suszone i konserwowane. Olejki eteryczne zawarte w chrzanie działają jak antybiotyk. Wypłukać usta miętowym alkoholem. Otrzymamy przyprawę do mięsa o bardzo dobrym działaniu trawiennym i odkwaszającym. kalafior. biały w przekroju. atonii w trawieniu (nieżyty z niedoborem kwasu 107 . Urosan. należy natrzeć dłonie wodą soloną lub wodą z amoniakiem (2 łyżki na litr wody). Reumosan. pietruszkę itp. Chrzan gotowany ma niewielką wartość odżywczą. ale nie bąble. Zapach cebuli z oddechu usuwamy gryząc 2-3 ziarenka kawy. Okład trzymać aż pojawi się silne zaczerwienienie. Chrzan zawiera 4-5 razy więcej witaminy C niż cytryny i pomarańcze. artretyzm (miejsce zaatakowane artretyzmem okładać na kilka minut do pół godziny warstwą świeżo utartego chrzanu. natomiast w lecznictwie ze stanu naturalnego. w Egipcie. Jada się głównie korzenie: surowe. a liści używa się jako przypraw do solonych i konserwowanych warzyw. przyłożyć ceratkę. utarte.). natkę pietruszki.czasie . W zastosowaniach kuchennych lepszy jest chrzan z upraw ogrodowych. Cebula obierana pod bieżącą wodą lub nad gorącą płytką kuchenną nie wywołuje łzawienia. a trawiennej i leczniczej prawie żadnej. Reumogran. czarnuszkę. jabłko. Okład powtórzyć gdy zniknie zaczerwienienie. Najsmaczniejszy jest chrzan jednoroczny. WSKAZANIA I WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. We Francji miesza się tarty chrzan ze słodką śmietaną z dodatkiem łyżki cukru. Stosowanie chrzanu jest wskazane przy astmie. Aby usunąć zapach cebuli z rąk.

solnego). ryb itp. niedobory witaminy C i alkaliów. powodującego łzawienie. przerost układu chłonnego. wrzody. Na wylot maszynki można założyć woreczek z folii. z naparem z kory chinowej. podrażnieniach oczu i bolesnym osłabieniu nóg. Stosowanie chrzanu powinno być ostrożnie dawkowane przy zapaleniach przewodu pokarmowego. Garść świeżo utartego chrzanu zalać pół litra białego wina gronowego. Syrop. nerwicy żołądka i nieżytach przewodu trawiennego zażywać 2-3 razy dziennie l łyżkę przed jedzeniem. Po kilku dniach można zażywać. Macerować 12 godzin. niedomogów mięśnia sercowego. Jako środek przeciwszkorbutowy pić 30-40 g dziennie. piegi. Korzeń chrzanu pokroić w talarki. skrofuloza. posypać cukrem. zapalenie uszu. upławy białe. wówczas z uszkodzonych komórek wyzwala się mirozynaza. braku apetytu. Gdy zaczyna się trzeć korzeń chrzanu. 15-30 g chrzanu na l litr wody. stany zapalne nerek. wątroby i nerek. wskazaniem jest bronchit chroniczny (zapalenie oskrzeli). ułożyć na talerzu. Dla reumatyków chrzan powinien stanowić stałą przyprawę do wszelkich mięs. W przypadku sensacji sercowych. przy obrzęku stawu 30 minut. zawierający drobno ostrugany i ususzony chrzan lub małą poduszeczkę z nasionami białej gorczycy albo krążek średnicy 6 cm z blachy miedzianej. Należy też pamiętać o niezgodności chrzanu z węglanami pierwiastków alkalicznych. Lotne olejki eteryczne chrzanu są pomocne przy napadach kaszlu. Po czosnku i cebuli chrzan ma najwięcej fitoncydów. z chlorkiem rtęci. Na użytek zewnętrzny Miąższ w postaci kataplazmu (okładu) stosować na gościec. kamica nerkowa. Żuć korzeń chrzanu na wzmocnienie zębów i dziąseł przy paradentozie. która rozkłada olejek eteryczny synigrynę. reumatyzm. stan limfatyczny. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Macerat. paraliż. przysypuje się je rozdrobnionymi korzonkami chrzanu lub okłada liśćmi. Jako środek żółciopędny popijać 1-2 łyżeczki dziennie. przeziębienia. Dobrze zakorkować i postawić w miejscu chłodnym . 108 . bólach reumatycznych. Najlepiej więc ucierać chrzan przy otwartym oknie lub przekręcić przez maszynkę do mięsa.w piwnicy. zapalenie korzonków nerwowych. co chroni masło przed jełczeniem. gruźlica. niedomodze wątroby. a jeszcze lepiej w lodówce. Aby zapobiec psuciu się produktów spożywczych. gościec. rany ropiejące. stany zapalne korzonków nerwowych. schorzenia wątrobowe. puchlina wodna. silnych i uporczywych bólach głowy. Popijać dwie filiżanki dziennie między posiłkami przy artretyzmie. powodując wydzielanie piekącego w smaku olejku gorczycznego. Na użytek zewnętrzny Bóle mięśniowe w plecach i w pasie. Wino. niedomykalności zastawek serca i kołataniach serca można nosić na szyi w okolicy serca niewielki woreczek. Przy niestrawności. dolegliwościach płucnych.

gościec stawowy. nadmierne ukrwienie naczyń krwionośnych. pasożyty jelitowe. oskrzeli. zakłócenie czynności ukrwienia naczyń mózgowych. zakażenia dróg oddechowych. zakłócenie czynności żółciotwórczych. odbijanie. zaburzenia pracy płuc. ZSRR ekstrakty z czosnku są stosowane jako antybiotyki. napełnione utartym czosnkiem i cebulą pół na pół. wymiarem większe od rany. Czosnek pospolity zajmuje czołowe miejsce wśród jarzyn i warzyw mogących się przyczynić do utrzymania dobrego zdrowia. dyzenteria (czerwonka). kamienie nerkowe. W czasie II wojny światowej w przyfrontowych szpitalach radzieckich pod rany zakładano płaskie pudełeczka. profilaktyka chorób zakaźnych. piasek moczowy. bębnica. koklusz. Spożywano go już w Babilonii 4500 lat przed naszą erą. trawienie utrudnione. niedostateczne wydzielanie soków trawiennych. zmęczenie serca. Miałam okazję stwierdzić to pracując w szpitalu przyfrontowym w okolicach Mińska Mazowieckiego. zakażenia gardła i krtani. biegunka. zakłócenia krążenia krwi z powodu nadmiernej krzepliwości. W b. 109 . Występująca w czosnku allistatyna niszczy gronkowce. reumatyzm. ropień płuc. zapobieganie nowotworom przez działanie przeciwgnilne w jelitach. puchlina wodna. nadciśnienie tętnicze krwi. astma. Po destylacji rozdrobnionego czosnku z parą wodną otrzymuje się lotne olejki eteryczne. jabłko. niektóre częstoskurcze serca. w Egipcie zaś strzegł budowniczych piramid przed chorobami. skąpomocz. astenia. W swoim działaniu zbliżony jest do preparatów z kitu pszczelego.CZOSNEK Allium sativum L. ropień płuc. obrzęk nóg. Masa ta nie dotykała ran. rozedma. bóle brzucha. stwardnienie naczyń tętniczych. W oparach czosnku i cebuli rany goiły się szybko. bób surowy. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Artretyzm. kurcze naczyniowe. odtruwanie wątroby. skurcze jelitowe. ziarna palonej kawy. brak apetytu. zaburzenia równowagi w pracy gruczołów wydzielania wewnętrznego. żylaki. u których dotychczas wszystko goiło się źle. miażdżyca. zakaźne pochodzenie nieżytów żołądka i jelit. Nieprzyjemny zapach czosnku usuwa zielona natka pietruszki. atonia układu trawiennego. hemoroidy. zgorzel. nawet u takich chorych. zapalenie płuc. krztusiec. rzeżączka. wiatry. wzdęcia. Czosnek zawiera związki hormonalne i antybiotyczne. ogólne osłabienie.

Sok z czosnku. Francja) na pasożyty jelitowe. reumatyczne bóle. brodawki. Często wstrząsać. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Czosnek surowy. rozedmę płuc. Popijać na czczo codziennie rano aż do wypędzenia tasiemca. Nie trzeba jadać za dużo czosnku. Syrop przeciwczerwiowy. grzybica woszczynowa. 20-30 kropli 2 razy dziennie. Na użytek zewnętrzny Maść z drobno zmiażdżonego czosnku z dodatkiem tłuszczu i oleju rozpuszcza ropień zimny. Przefiltrować. Dodać kilka kropli oliwy z oliwek. Wypić nazajutrz na czczo. Zetrzeć ząbki jednej główki czosnku i gotować 20 minut w mleku.Na użytek zewnętrzny Ból ucha. Zużyć nazajutrz rano do kanapek. Jeden do trzech ząbków czosnku stosować codziennie rano na gościec i na uzdrowienie ogólne. Dwa ząbki czosnku posiekać z natką pietruszki. Odfiltrować. Naciągać l godzinę. Inny przepis. Wywar. Czosnek z olejem kamforowym w stosunku 1:2 na wcieranie na strupień woszczynowy. W tym czasie nie jadać do południa.50 g wódki. na bóle reumatyczne. Nie jest wskazany dla nerkowców. soku z czosnku z dodatkiem l do 2 proc. Na astmę pokropić kostkę cukru pięcioma kroplami nalewki i ssać w chwili ataku. Roztwór 10 . Stosować jako antyseptyk. Wznowić po miesiącu. głuchota. rany zakażone. torbiele. Nalewka czosnkowa: 50 g pokrojonego czosnku i 250 g wódki 40 proc. J. wrzody. 500 g czosnku na 1 l wrzącej wody. okres karmienia osesków. odciski. 20 g czosnku na 200 g mleka ciepłego.25 l wody lub mleka. Macerować 10 dni. Na l g czosnku . modzele. Przez 3-4 dni popijać 2 razy dziennie przy ostatniej kwadrze księżyca (wg. Nalewka czosnkowa o działaniu przeciwmiażdżycowym i obniżającym ciśnienie krwi. gdyż jest ciężko strawny i drażni błony śluzowe przewodu pokarmowego. Wyciąg spirytusowy. Kompres z 30 g czosnku startego i macerowanego przez 10 dni w 0. na obniżenie ciśnienia krwi tętniczej. nadciśnienie. cysty. Wypijać 2 do 3 łyżeczek na czczo. Stosować do sałaty i różnych produktów spożywczych. 25 g czosnku gotować 20 minut w 0. świerzb. alkoholu służy do odkażenia ran i wrzodów. Czosnek tarty: 3-4 ząbki dodać do filiżanki gorącej wody lub mleka. ropień zimny (na tle gruźlicy stawowej lub kości). Popijać na czczo na robaki. guzy nowotworowe. Valneta. Stosować przez trzy tygodnie na pasożyty jelitowe. na świerzb.5 l octu. na chroniczny nieżyt oskrzeli. przetoki. Brać dwa razy dziennie do 30 kropli przez kilka dni. Słabo posłodzić. Można również przemywać wywarem z czosnku (6 ząbków na 1 l wody). ropień skórny. twardziny. Przeciwwskazania: ostry nieżyt żołądka i jelit. niedociśnienie tętnicze. ukąszenia owadów. do rozszerzania naczyń krwionośnych. rany źle gojące się. Macerować przez noc.proc. 110 .

i pietruszka . Jeśli wziąć z listy 10 najbardziej skutecznych roślin. Stosować 3 razy dziennie. Na wynik pozytywny czeka się do 2 tygodni. vel capitata alba. owoców i zbóż.5 proc. jak: Alliofil. Kapuście zatem. KAPUSTA Brassika oleracea. gdyż mają korzystny wpływ na stan naczyń mózgowych. Czosnek nie jest wskazany przy kaszlu zabarwionym krwią. aby ustrzec się przed szkorbutem. a także kapusta gotowana. Pocierać kawałkiem czosnku kilka razy dziennie. bez skutków ubocznych. Przetwory z czosnku.29 proc. ziemniak . modzele. to pozostałe 9 będzie mieć następującą wartość: zboże -30 proc.. czosnek . zawierający starty ząbek czosnku. Osobny rozdział w fitoterapii zajmuje leczenie za pomocą warzyw.. Kapusta biała. cysty. nie stwierdzi się. że owsików nie ma.Czosnek z olejem kamforowym w stosunku 1:2 wcierać w miejsca reumatyczne i wzdłuż kręgosłupa na osłabienie ogólne.26 proc. w przypadku gorączki towarzyszącej zapaleniu płuc. Na głuchotę pochodzenia reumatycznego wprowadzić co wieczór do ucha wacik (tampon) nasiąknięty sokiem z czosnku. winogrona . Ukąszenie owadów. vel sabauda. cytryna . dlatego można czosnek uznać za naturalny antybiotyk. Alliostabil nie pozostawiają przykrego zapachu... marchew . Na odciski. a noszone w okolicy pępka mają chronić przed chorobami zakaźnymi.. Zabieg taki powtarza się co 2 dni (taki jest okres rozwojowy owsika) dopóki.15 proc. Stosować to rano i wieczorem. Na lewatywę przeciw owsikom uciera się 2-3 ząbki czosnku i dodaje się 1/2 litra ciepłej wody. twardziny. a czołowe miejsce na tej liście . cebula -23. a właściwości lecznicze kapusty przyjąć za 100 proc.20 proc. Preparaty z czosnku mają duże znaczenie w geriatrii. duszona i kiszona oraz surówka : i świeży sok. Plasterek z ząbka czosnku przyłożyć na pewien czas..obejmującej ponad sto pozycji. vel capitata rubata.21. Na ból ucha wprowadzić do ucha długi kawałek gazy (żeby można z powrotem go wyciągnąć). Przyłożyć wieczorem zmiażdżony ząbek czosnku w postaci kataplazmu i ochronić przylepcem przyczepionym do zdrowej skóry. nerki i gruczoły mleczne. Ponieważ owsiki żywią się głównie witaminą C.25 proc. Można również przyłożyć gorący ząbek czosnku upieczony w piecu. Korale z ząbków czosnku mają zapobiegać żółtaczce (wg literatury ludowej). której zalety dawno odkryła medycyna ludowa. Przyłożyć pod koniec leczenia plasterki z glinki. przepływ krwi i lepsze doprowadzenie tlenu. płuca. o dużej sile działania.. włoska i czerwona ma zastosowanie na użytek zewnętrzny i wewnętrzny. Na torbiele.18 proc. borówka . Wyciągnąć żądło i pocierać kawałkiem czosnku.. kurzajki. należy się bez wątpienia kapuście.. 111 . a lecznicze właściwości mają świeże liście. Olejek czosnkowy wydala się z ustroju ludzkiego przez skórę.5 proc. poświęcimy więcej miejsca i uwagi w naszej „Aptece natury”. trzeba pacjentowi dawać więcej witaminy C. a ta ulega wessaniu do krwi dopiero w odbytnicy.

łupież. trzech liści. Do leczenia można również używać mięsistych liści kapusty czerwonej lub włoskiej. W przypadku stwierdzenia nietolerancji (swędząca wysypka skórna) należy przerwać przykładanie liści i zastąpić je okładem z czystej oliwy z oliwek.Szczególne właściwości mają świeże następujące choroby i dolegliwości: żołądkowo-jelitowe. W takim przypadku należy stosować leki przez jedną do dwu godzin z przerwami 6-12 godzin. przerost węzłów chłonnych. silne bóle głowy. jeżeli zachodzi potrzeba. Stosowane zewnętrznie leczą opłucną-płucną (katar. egzemę. zdarza się bowiem bardzo rzadko (a najczęściej z powodu stosowania chemicznych środków owadobójczych). Im świeższa. żylaki. przyłożyć i owinąć bandażem. z migdałów lub ze słonecznika. chorobowy obrzęk migdałków podniebiennych. egzemach. Na postrzał. Przed użyciem należy je umyć. co je zmiękcza. wątrobowe. astma. Podobne zjawisko występuje przy stosowaniu naparu z rumianku: u jednej osoby na tysiąc wywołuje bezsenność. nerwoból lędźwiowy. egzemę sączącą można przykładać pasemka liści zachodzące na siebie brzegami. półpasiec i gorączki napadowe. opryszczki. podczas gdy u innych działa leczniczo. dolegliwości naczyniowe. dnawy. można przystąpić do sporządzania okładu. rwa kulszowa). liście kapusty wywołują niekiedy zaostrzenie się ropienia lub ponownie bardziej lub mniej ostrych bólów. tym skuteczniejsze ich działanie. ropowica. kolkę nerkową. a przed nałożeniem na wrzód o brzegach obrzękniętych. Gdy ustąpi zapalenie. zastrzał). nerwobóle reumatyczne (nerwoból lędźwiowy. ukąszenia. czas trwania okładu. włośniczek. gruźlicę stawową i kostną. stłuczenia. wykroić środkową żyłę główną. Jeden lub warstwę z dwu. zapalenie oskrzeli). wysuszyć. co powiększa ich antytoksyczność i czyni je bardziej gojącymi. a w przypadku przykładania na wrzód lub czułą ranę także resztę unerwienia. pęknięcia i odmroziny z pęcherzami. twardych i popękanych macerować liście przez pół godziny w oleju słonecznikowym. ropień zimny. Gdy ukaże się sok na powierzchni. Rozgnieść liście wałkiem do ciasta lub butelką na czystej stolnicy. oparzenia. można wznowić przykładanie liści ograniczając. siniaki. zapalenia opłucnej. pęcherzowe. czyli postrzał. zapalenie naczyń chłonnych. Na ranę zakażoną lub wrzód. nerwobóle zębowe nerwu twarzowego. nowotwory. gangreny i martwice. bóle pochodzenia 112 . Sok wówczas sączy się znacznie łatwiej i spływa na ranę. wykwity skórne w kile. W przypadku nietolerancji nie stanowią ujmy dla naszej metody. różne infekcje (ropienie. Zjawiska te potwierdzają proces odtruwania i regenerację leczonych tkanek. trądzik. Przy owrzodzeniach żylakowych goleni. guzy i liście. W przypadku bardzo czułej rany moczyć liście we wrzątku przez dwie sekundy. czyraki. migreny. hemoroidy. ranach zaniedbanych lub zakażonych.

Kapusta była i jest najlepszym lekiem na szkorbut. młodej kukurydzy. Po wyparowaniu wody umieszcza się wszystko na gazie i ciepłe przykłada do rany. magnez i miedź zawarte w kapuście leczą anemię (nie pić płynów o temperaturze wyższej niż 45°C). natki pietruszki. witaminie K (przeciwkrwotoczna). układu oddechowego. Sok z kapusty z małym dodatkiem miodu do spożywania i do płukania. gdyż w przypadku zapalenia wyrostka robaczkowego lub przydatków macicy nie przykłada się gorących opatrunków. Korzystna dla organizmu jest również kapusta kiszona. układu oddychania. 113 . Diagnozę dolegliwości powinien postawić lekarz. Tak więc kapusta wbrew uprzedzeniom. Alkoholizm (środki odwykowe). Sok z kapusty zaleca się alkoholikom i na wrzód trawienny. Kapusta na użytek wewnętrzny w postaci surówki lub świeżego soku jest zalecana na dolegliwości gastryczne. rozpuszczalna w wodzie. Zawiera ona enzymy pomagające w trawieniu tłuszczów i błonnika. Do surówki z kapusty należy dodawać zmielony kminek z majerankiem. Na marskość i puchlinę brzuszną można spożywać z korzyścią sok z kapusty (400 g dziennie w porcjach po 200 g) lub kapustę gotowaną bądź surową (surówki). jelitowe dobrze robi popijanie l szklanki świeżego soku prosto z sokowirówki. Nie należy więc ich niszczyć i nie płukać kapusty kiszonej. kalafiora. dyni. toteż zaleca się go pić z dodatkiem soku z marchwi. kapusty włoskiej bądź różowej. co ułatwia trawienie. szparagu. siarce. Ma to zasadnicze znaczenie. 3. toteż należy spożywać kapustę w stanie surowym. gojące i zabliźniające. Spożywanie kapusty surowej lub duszonej oraz świeżego soku działa odtruwające i odwykowo. Jedna do dwu szklanek dziennie soku z surowej kapusty. Witamina U. solom potasowym i witaminie U (chroni śluzówki). który boli. Angina. Sok z kapusty nie jest przyjemny w smaku. Skutek leczniczy zawdzięczamy kleistym śluzom roślinnym. jelitowe. Na dolegliwości przewodów moczowych. Spożywanie kapusty zaleca się także cukrzykom. cebuli. Właściwości gojące i zabliźniające soku z kapusty są wykorzystywane przy leczeniu zapalenia wrzodziejącego okrężnicy.reumatycznego i różne dolegliwości pęcherzykowe zalecam kataplazmy przyrządzane z dwóch lub trzech liści gotowanych w małej ilości wody przez 20 minut z dodatkiem 2 cebul i l łyżki otrąb. Wskazania lecznicze (na podstawie danych francuskich) 1. okazuje się nadzwyczaj korzystna dla żołądka i jelit. papryki. Anemia. Liście z kapusty jako okład na szyję na noc uśmierzają bóle i pomagają w detoksykacji poprzez wydalanie trucizn z organizmu. buraka cukrowego. Enzymy mlekowe kapusty działają silnie dezynfekujące na przewód pokarmowy. ogórka. Nie należy przykładać gorących okładów na żołądek. 2. ogólne osłabienie. i świeże enzymy rozkładają się podczas gotowania. Żelazo. gdy organizm kumuluje aminokwas cysteinowy powodujący kamicę cysteinową. pomidorów. Dodawanie do kapusty nadmiernych ilości wędlin czyni pokarm trudniej strawnym. że jest ciężko strawna. Spożywać surówkę z kapusty z burakiem czerwonym. Afonia. Płukanie gardła sokiem z kapusty ma działanie czyszczące. a w przypadkach różnych typów kamicy nerkowej soku z sałaty głowiastej. 4. w szczególności w postaci świeżego soku.

(Patrz bóle reumatyczne). Delikatne działanie rewulsyjne liścia z kapusty jest bardzo korzystne. 8). Popijać 2 szklanki soku dziennie. Jeżeli egzema jest sucha. Przykładanie miejscowe liści zmniejsza przekrwienie i normalizuje krwiobieg. (Jak pkt. Kontynuować aż do uśmierzenia bólu. 10. 19. Ból lędźwiowy (postrzał). Dennatoza. 9. (Patrz pkt. słabość ogólna. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. Jest to leczenie pomocnicze. Stosować reguły prawidłowych zestawów produktów spożywczych. egzemy. 14.5. Przyłożyć 3 warstwy z liści na 4 godziny lub na noc. 18. opryszczki). Spożywać kapustę długo gotowaną i popijać wywar. Popijać do dwu szklanek soku ze świeżej kapusty dziennie. 16. Spożywać sok gotowany z borówki czarnej i pyłek kwiatowy. a następnie całą noc. Pod koniec gotowania dodać 60 g miodu. Popijać rozcieńczone olejki eteryczne (lawenda. Na przewlekły bronchit stosować mieszankę: wywar z 60 g kapusty gotowanej w 0. Popijać sok. Przykłada się 3-4 liście na miejsce dolegliwe na całą noc. Wkraplać do uszu mieszankę soków z kapusty (50 proc. 7. Zażywać pół łyżeczki co godzinę. Stosować zioła Rektosan. 26. Spożywać cebulę. Stosować przez całą dobę okłady z kapusty na brzuch. Egzemy. Unikać zdenerwowania i niewłaściwej przemiany materii. Bardzo korzystnie działa syrop z niedojrzałych orzechów włoskich drobno posiekanych i zasypanych cukrem. u podstawy płuc lub na łopatki. 12. Konsultować u lekarza. Stosować okłady z kapusty przez l miesiąc. Ból głowy (silny i uporczywy). Bóle żołądkowe. 6). Popijać świeży sok. Stosować liście pelargonii. sosna). Kamienie moczowe. 21. nekroza.). Postępować jak przy astmie. Zapalenie opłucnej. Biegunka. Na noc przyłożyć 3 liście na kark i niekiedy na nogi. Głuchota. zatrucie polekowe. 15. jelitowe. Jelita (nieżyt lub zapalenie albo infekcja). Bóle reumatyczne. 114 . Gruźlica. 20. Gangrena (Patrz rany. godzinę dziennie. według lokalizacji bólu. Bezsenność. Przykładać surowe liście na 2 do 4 godzin lub na całą noc. 22. 25. należy uprzednio oliwić każdy liść. Diabetes mellilus (cukrzyca). Popijać do dwóch szklanek soku dziennie. Dna-artretyzm. Popijać do 3 szklanek soku dziennie. Popijać sok. Przyłożyć liście do strefy wątroby. choroba skórna (Patrz liszaje. 23. Czyrak. Wkładać do odbytu liście w formie czopka na noc na 4 godziny. wąglik. Przyłożyć dwa liście do czoła i 3 liście na kark na 4 godziny lub na całą noc. Zostawić 3 liście na kilka godzin. Zostawić na 3-4 godziny. Przykładać liście kapusty. dna. 13. 3-4 liście kapusty jako okład na pierś i na szyję. Zjadać rano 2 łyżki kapusty kiszonej. 6. 24. Choroba serca. 8. aż do eliminacji ropienia. Popijać świeży sok i jeść kapustę surową lub duszoną. martwica). Hemoroidy. ropień. Jeść kapustę surową i duszoną. zmęczenie. zapalenie oskrzeli. 11. Przyczyną może być: nieodpowiedni zestaw pokarmów.5 l wody przez l godzinę. 17. Bronchit. Astma. Dziennie popijać do 2 szklanek soku. Grypa. bóle mięśni. O wyborze środka ziołowego decyduje lekarz. Astenia.) i z cytryny (50 proc.

ogórek. Opryszczki skórne. Prostata. Przykładanie liści na 4 godziny dziennie lub na noc kończy się przeważnie zgojeniem rany. 32. 35. Dotyczy to również ciężkich nóg. 115 . Popijać 1-2 szklanki soku dziennie. a w wolne dni na krocze na całą dobę. Oczy (podrażnione. Półpasiec w początkowej fazie jest do wyleczenia w ciągu kilku dni. Maseczki kosmetyczne. 28. 34. 44. Jak wyżej oraz na dolną część brzucha i krocze. Jak najszybciej przyłożyć liście dobrze zmiażdżone. Przykładać liście na noc i zmywać rano sokiem. 39. Pęcherzyk żółciowy. Łojotok. nadto na wątrobę lub na dolną część brzucha w zależności od źródła migreny. reumatyczny. Na oparzenia I stopnia można przyłożyć gotowane obierki z ziemniaka lub tartej marchwi. Popijać sok. Uśmierza to bóle i działa gojąco. sinicy skóry. 48. Trzy warstwy liści przykłada się na 4 godziny pod koniec dnia lub na całą noc. 47. 41. absorbuje skupiska tłuszczu z tkanki podskórnej. 33. Odmrożenia z pęcherzykami. 38. 40. 46. Przyłożyć 2-3 warstwy liści na zbolałe miejsce. Liście uśmierzają bóle. Popijać sok. 43. Stosować 3-4 razy dziennie po 4 godziny. Liści nie ogrzewać. Skład syropu : 500 g soku z kapusty czerwonej. Przyłożyć na noc 3 liście na górną część brzucha. (Patrz wątroba). zapalenie tętnic. Oparzenia. Na noc przyłożyć 3 warstwy liści na powierzchnię większą niż objętą dolegliwością. Przykładać co drugi wieczór liście na dolną część brzucha. Zagotować. Aktywuje to krwiobieg. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. Owrzodzenia żylakowe goleni. 29. 45. Nerwowość. cytryną (l kropla do każdego oka 2-3 razy dziennie). Wprowadzić do oka kilka kropli świeżego soku wieczorem przed snem. Nekroza. bławatka. łzawiące. Przykładanie liści ożywia tkanki i absorbuje nieczystości. Liszajec. wody solonej (l łyżeczka soli morskiej na 500 g wody). Przykładać liście. W przypadku oparzenia II stopnia i III stopnia powinien zdecydować lekarz. Katar sienny. 31. Podobnie działa brzoskwinia. Często potrzebna jest konsultacja u lekarza. Można również przemywać oczy naparem z rumianku. Migrena. oczyszcza włośniczki z nieczystych substancji. Przykryć watą. Lekko zabandażować. 250 g miodu. Przykładać liście. Martwica. Półpasiec. 37. 5 g szafranu. Przykładanie liści na przebiegu bolesnego nerwu uspakaja stopniowo ból. Na pęcherzyki półpaśca pomagają lepiej olejki eteryczne. ożywia tkanki. Okłady z liści zmniejszają przekrwienie. Nerwoból (zębowy. Lekarz decyduje jak postępować. twarzowy. w razie potrzeby także w ciągu dnia. Przykładanie kapusty na pół godziny regeneruje i oczyszcza skórę. Popijać 2 szklanki soku dziennie. Stosować l łyżkę syropu 3-4 razy dziennie do naparu przeciwkaszlowego. truskawka. Kapusta jest tutaj wyborowym lekiem. płatków z róży. Obrzęk. Krtań (zapalenie) (Patrz afonia i katar). Katar. chabru. Nogi (dolegliwości). Zarejestrowanych typów owrzodzeń jest co najmniej 34. poprawia krwiobieg. nieżyt alergiczny sezonowy (Patrz astma). 30.27. 42. rwa kulszowa). Pęcherz moczowy (zapalenie). Krzywica. 36. żylaki. zaczerwienione).

54. Przyłożyć 3-4 liście jako okład na noc. 50. 55. Przykładać liście. dając 20 kropli do czaszy z gorącą wodą. Szkorbut. Stan depresji. Obmyć gotowaną wodą (jedną szklankę) z dodatkiem soli morskiej (l łyżeczkę). Można również podawać choremu czosnek. Wrzód żołądka. 51. Tętnica (zapalenie). Skaza moczowa. Popijać 2 szklanki soku dziennie. udar słoneczny. Bandaż wieczorny pozostaje na całą noc. czosnek. które wyciągając nieczystości inicjują korzystne procesy ropienia. (patrz nogi pkt. 52. Żylaki. Żyły. Wtedy należy oczyścić ranę z ropy i sczerniałej krwi. nasiona kapusty. Stosować inhalacje z mieszanki olejków eterycznych z igliwia sosny. jeżeli przypadek nie jest groźny. Stosuje się również: por. zatok bocznych nosa). Zjadać dziennie 2-3 łyżki kapusty kiszonej. Przyłożyć 3 warstwy liści. Jeść surówkę. Szybko natrzeć liściem i zrobić bandaż z liści. Utrudnione trawienie. a później co 4 godziny. Skóra popękana. Węzły chłonne (zapalenie). Przykładać 3-4 liście na głowę i na kark co 4 godziny z przerwą 2-3 godzin. W celu ułatwienia rewitalizacji tkanek i wydalenia części zmartwiałych. Słuch (przytępienie). Popijać dziennie do 2 szklanek soku. Na początku zmienia się okład z kapusty co 2 godziny. W razie potrzeby uzupełnić okładem z liści dolną część brzucha na noc. Zastrzał. 70. lawendę. 59. Tętnicze nadciśnienie krwi. Przykładać liście do łydek. nieżyt nosa. 65. Sinusitis. katar. kontuzja. W przeciwnym wypadku zmieniać bandaż częściej i oczyszczać ranę. 38). 57. Przykładać liście i popijać sok do 2 szklanek dziennie. Skóra (dolegliwości). cebulę. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. natkę pietruszki i inne. dynię zwyczajną. Przykładanie liści uspokaja bóle i pomaga w usunięciu toksyn. 38). 66. Popijać do 2 szklanek soku dziennie. Przykładać liście i popijać sok. odwapnienie. Zmieniać bandaże aż do kompletnego zagojenia rany. Ropień zimny (gruźlica stawowa lub kości). Popijać między posiłkami do 2 szklanek soku ze świeżej kapusty. 62.49. (Patrz głuchota). 58. Uśmierza to bóle i poprawia krążenie krwi. 72. Popijać rano przez 3 kolejne dni szklankę soku. Popijać sok. 116 . 15). Ukąszenie owadów. Stłuczenie. na kark na 2-3 godziny lub na całą noc. (patrz nogi pkt. Przekrwienie mózgu. Dla dzieci 20-30 g dziennie. 56. na pas lędźwiowy. Skąpomocz. Rano i wieczorem wpuścić pół łyżeczki soku do nozdrzy. 64. nie gojące się. Przykładać miejscowo liście moczone w oleju słonecznikowym lub oliwkowym. Można również popijać wywar z obierek kartoflanych albo z lukrecji gładkiej. Rany zwykłe. 69. 53. zawierające olejki eteryczne. 60. Trądzik. 68. Utrata soli mineralnych. przykłada się liście i popija świeży sok. (patrz pkt. 61. tymianku. szałwię. 63. lawendy z eukaliptusa. 67. Robaki jelitowe. Jest to zapalenie zatok przynosowych (jam obocznych nosa. 71.

(jak pkt. dodać szczyptę przypraw trawiennych i pić raz dziennie. 74. Skaza dnawa. Zaparcie. Zmniejsza przekrwienie. 80). żółciowa kolka. Zdolność prawidłowej przemiany materii. łagodząco i uśmierzająco na bóle wątroby w przypadkach dolegliwości pęcherzyka żółciowego i niewydolności wątroby. (jak pkt. Zapalenie naczyń chłonnych. które mają działanie rewulsyjne i zmniejszą przekrwienie. Zapalenie włośniczek. Rano i wieczorem wprowadzać do nozdrzy 1/2 łyżeczki świeżego soku. Przykładać liście do dolnej części brzucha na 2-3 godziny. Przykładać liście na 4 godziny i na całą noc na nerki i pęcherz moczowy. Zapalenie zatok przynosowych w niskim lub wysokim ciśnieniu atmosferycznym. Zapalnic macicy. 91. 117 . Popijać 1-3 szklanki soku dziennie między posiłkami. Popijać sok. Wątrobowa kolka. 95. Zdolność utrzymania prawidłowej pracy nerek. 76. Przykładać liście. np. bezbolesnego miesiączkowania przy bólach. Stosować inhalacje z olejków eterycznych. przykryć watą i zabandażować delikatnie. 86. 82. 83. (patrz oczy). (patrz oczy). jak i na noc. Zapalenie spojówek. korzeń podróżnika (składnik leków Herba-polu: Sylimarol i Fitolizyna). Przyłożyć 2 liście na 4 godziny lub na całą noc. ostropest plamisty. 90. Wątrobowa marskość. Do ziół leczących wątrobę zaliczmy: czarną rzodkiew. Przyłożyć liście do dolnej części brzucha. 81. Przykładać warstwę z 3 liści zarówno w dzień co 4 godziny. co zmniejsza przekrwienie w pasie miednicowym.73. 89. Żołądkowy nieżyt przewlekły. (jak pkt. kamica nerkowa. Popijać glinkę. 80). Stosować liście. Wszystkie inne leki uspokajające są również pochodzenia roślinnego. Przykładać rano i wieczorem po 3 liście. 92. Zmęczenie ogólne. korzeń mniszka. jeść surówkę i kiszoną kapustę. 87. 80). 93. 79. Zapalenie zatoki sitowej. 94. 88. Zapalenie zatok czołowych. natki pietruszki i l jabłka. Działa to uspokajająco. kolka nerkowa. zapalenia różnego rodzaju. Do zbolałego miejsca przykładać liście. 75. 77. 78. Zwichnięcia. Popijać wodę z gotowanej kapusty 2-4 szklanki dziennie. Żołądek (wrzód). liście karczocha. (jak pkt. odmładzanie się. 80). Stosować sok z surowej kapusty z dodatkiem kilku kropel cytryny. Popijać 2-3 szklanki soku dziennie. 80. Brać 2 razy w tygodniu kąpiele z dodatkiem roztartej w mikserze główki kapusty i naparu ze 100 g mięty + 1/2 kg drożdży piekarniczych. Popijać 2 szklanki soku dziennie. Zaleca się równie/ stosowanie olejków aromatycznych i pyłku kwiatowego. 96. Przyrządzić w mikserze koktajl z soku kapusty. Korzystny jest również sok z borówki. Zapalenie zatoki klinowej. cytryny. Dolegliwości nerek jest 25 rodzajów. 18. 84. 85. Zły stan układu nerwowego. Popijać po l szklance soku dziennie Zapalenie powiek. Popijać przez tydzień po pół szklanki dziennie. Zdolność prawidłowego. zatrzymanie moczu. nawłoć pospolitą. Konsultować u lekarza. Po miesiącu zrobić kilkudniową przerwę. Zapalenie okrężnicy Przyłożyć 3-4 liście na noc na brzuch. Sprzyja to odpływowi wysięku z uszkodzonej części kończyny. Zapalenie zatoki szczękowej. Popijać sok ze świeżej kapusty. Wątroba (twarda).

MARCHEW SIEWNA Daucus carota L. reguluje czynności jelit i działa przeciwbiegunkowe. ma właściwości remineralizujące. przeciwanemiczne. krzemu i innych substancji działają stymulujące. że korzeń odznacza się dużą siłą witalną. Marchew należy do roślin najbogatszych w karoten. do 1. pozwala uzyskać zdrową i ładną skórę. na ośrodkowy układ nerwowy i mają korzystny wpływ na przemianę materii (tworzenie tkanki kostnej. choć możliwości jego wykorzystania przez organizm są mniejsze aniżeli w przypadku innych warzyw. Jako surowiec leczniczy stosuje się rdzeń (miękisz) korzenia. W Polsce jest uprawiana w kilku odmianach o różnym kształcie i barwie korzenia.Zapalenie stawów. Wyciąg z nasion działa spazmolitycznie i rozszerza naczynia wieńcowe. Zamroczenia alkoholowe. Pić sok z kiszonej kapusty. Powiększona liczba czerwonych krwinek i hemoglobiny odnawia komórki naskórka. Tako roślina astralna kumuluje energię światła słonecznego i promieni kosmicznych. zwłaszcza liściastych (np. Marchew stosuje się w celach profilaktycznych i leczniczych przy hipowitaminozie.karotenoidy i wit. znajduje się na czele roślin baldaszkowych. 99. 118 . Dolegliwości układu nerwowego. kaszel. działa przeciwcukrzycowo. 100. Zapalenie oskrzeli. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Korzeń: działa wzmacniająco. . Należy do jarzyn o najwyższych właściwościach leczniczych. Marchew. 97. Nasiona marchwi zawierają do 12 proc. szczególnie u dzieci. tłuszczu. sok nasiona i liście. Stosować sok z kapusty z dodatkiem soku z czarnej rzepy i kilku kropel cytryny. B2 (ryboflawina). kwiaty antycyjany i flawonoidy. ziele . jest czynnikiem wzrostu. Pić sok z kapusty z sokiem z selera w proporcji 1:1. 98. osłodzony cukrem lub miodem. której ojczyzną jest rejon śródziemnomorski. szpinaku). Pić sok. pobudza naturalne siły obronne. Zachodzące w marchwi procesy przemiany kwantów energii świetlnej. pobudzanie wzrostu). Jeść kapustę duszoną na oleju słonecznikowym z dodatkiem szczypty kminku. pobudza czynności wątroby. przeciwgnilnie. działa uspokajająco. przeczyszczające. robić na noc okłady z liści świeżej kapusty.5 proc. co sprawia. olejku eterycznego.

in. Nasiona: działają rozkurczowo. Spożywać porcjami w ciągu dnia. stwardnienie rozsiane. zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. Biegunka u dzieci. Marchew leczy artretyzm. dna. W tych przypadkach stosuje się kurację w ciągu trzech miesięcy z 1-2 litrów zupy z marchwi dziennie. łuszczyca. oczyszcza krew. astma). wstrzymać się 119 .500 g popijać rano i wieczorem w celach odżywczych. pietruszki. regulacja krwawienia miesięcznego. wrzody. cukrzyca. zaparcia. odmroziny. Marchew jest wskazana dla niemowląt i dzieci chorych na białaczkę. buraka czerwonego i rzeżuchy. pęknięcia skóry. Spożyć w ciągu 24 godzin. nowotwór piersi (leczenie pomocnicze). zatrzymaniu moczu. wrzód żołądka i dwunastnicy. anemia. miażdżyca. nabłoniak. oparzenia. w bólach i kurczach żołądka oraz jelit. niedobór mleka u karmiących matek. choroby nerek. ropień. oczyszczanie krwi zatrutej toksynami. krwawienia żołądkowo-jelitowe. Na zaparcia. Natomiast rzadziej stosuje się mięso i produkty zbożowe. niedokrwistość. Pół kg obranej i pokrojonej na kawałki marchwi gotować do miękkości w litrze wody z dodatkiem pół łyżeczki soli morskiej. nowotwór nabłonkowy. nadciśnienie tętnicze. biegunka u dzieci. Popijać dziennie litr soku z marchwi z dodatkiem pół litra soku z selera. hemoroidy. Przepuścić pręż maszynkę do mięsa. białaczka. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astenia (osłabienie ogólne). pęcherzyca. dla dzieci z uczuleniem na białko. uwalnia z głębi skór) zrakowaciałe komórki i tkanki. pasożyty jelitowe. jarzyn i owoców. sprzyja wydzielaniu mleka u karmiących matek. artretyzm. Po sześciu miesiącach dawać stopniowo sałatkę jarzynową i świeże owoce. rozpuszcza żółć. stany nerwicowe. Podawać zupę marchwiową. trądzik twarzy. liszajec twarzy. żółtaczka. przy niespokojnym śnie. Przy raku jelita grubego dodawać sok z zielonych liści mniszka lekarskiego. U starszych dzieci po sześciu miesiącach włącza się do diety gotowane jarzyny i sałatę zieloną. Kilogram marchwi gotować przez dwie godziny w litrze wody. także miód. zaburzenia przemiany materii (trawienne). reumatyzm. bronchit chroniczny. m. demineralizacja. Przepuścić przez wyciskacz do jarzyn. obniżona ostrość widzenia. dermatozy. Profilaktycznie: choroby zakaźne i zwyrodnieniowe. egzemy. nerwicy żołądka. Po tym czasie włącza się do diety soki z selera. goi rany. stany przedrukowe. a także zmarszczki. przeciw robakom (dzieciom dodawać wody). dolegliwości płucne (gruźlica. skrofuloza. usuwa robaki. buraków czerwonych. 50 . działa wykrztuśnie. infekcje jelit. czyraki. Na użytek zewnętrzny Rany. łupież. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Nasienie marchwi brane trzy razy dziennie (szczypta na końcu noża) pomaga w niedomodze wątroby. blednica.gojąco na jelita i przewód pokarmowy. sok z winogron. cierpiących na choroby alergiczne przewodu pokarmowego. niedomogi wątrobowo-żółciowe. moczopędnie. Świeży sok. krzywica.

Popijać sok zaczynając od kilku łyków dziennie. Kuracja marchwiowa leczy białaczkę z niedomogą śledziony i skłonnością do wymiotów. czyraki. Na biegunkę u dzieci: utrzeć pół kilograma marchwi i gotować w litrze wody przez godzinę. by stopniowo dojść do litra dziennie. wywołuje miesiączkę. przestać z chwilą ustąpienia biegunki. l kg marchwi usuwa glisty przewodu pokarmowego w ciągu 24 godzin. jest mlekotwórczy. na świeżą bądź zastarzałą ranę. zaburzenia w trawieniu. Geriatrzy zalecają ludziom starszym sok z marchwi jako lek przemywający naczynia krwionośne. Sok ze. utrzymującym w zdrowiu wątrobę i oczy. daje ładną karnację. niemoc płciową.) oraz obmywań pęknięć skóry. Zupa z marchwi musi być skonsumowana w dniu sporządzenia. seler.. rano i wieczorem. łupież. Wywaru z liści używać do płukania gardła (na afty. marchew utarta. Ma ona właściwości moczopędne. Napar z l łyżki nasion na szklankę wrzątku działa moczopędnie. Zupa taka wskazana jest dla osób otyłych. poprawia krążenie krwi.od jedzenia mięsa przez rok. stwardnienie tętnic. wrzód na nodze. Są to substancje szkodliwe i lokalizują się w zewnętrznej skórce marchwi. Na użytek zewnętrzny Wywar z korzenia lub świeżych liści. Na zmianę diety organizm reaguje wzmożeniem stanu chorobowego. liszajec i inne. czosnek. a dopiero później występuje faza powrotu do zdrowia. regulujący żołądek. Należy dbać. Leczy nadczynność tarczycy. Marchew i jej liście powinny być dodawane do wszystkich zup jarzynowych. W przypadku suchej skóry można stosować maseczki. pobudza łaknienie. rozmaryn. Przy dawce 1-5 g nasion ma właściwości wiatropędne. Przetrzeć przez sito i uzupełnić wodą do litra. Spożywając regularnie po jednej marchewce na czczo i wieczorem. jeśli nie przyjmuje się innego pokarmu. Skórze pozwolić wyschnąć. Popijać co dzień szklankę soku. zapobiega zmarszczkom. ujędrnia skórę. co je chroni przed rozwojem gnilnych drobnoustrojów. Leczenie takie musi trwać kilka miesięcy (półtora roku). świeżej marchwi zawiera związki sprzyjające rozwojowi jelitowych bakterii beztlenowych wytwarzających kwas mlekowy i octowy. Zawiera wówczas mniej azotanów. Sok (lub marchew utarta) z miodem zagotowany w mleku stanowi lek na przeziębienia. liść laurowy. cebula. które utrzymują kwaśny odczyn środowiska jelit. Sok z marchwi działa profilaktycznie na kamicę nerkową i usuwa stany zapalne. oparzenie. wzmacniający włosy i paznokcie. Zupę z marchwi zaleca się ze względu na jej właściwości remineralizujące i odtruwające oraz zdolność przywracania w organizmie równowagi kwasowo-zasadowej. Podawać do popijania. świeże zmiażdżone liście stosować do okładu lub do przemywania ropnia. niszczy się owsiki. a następnie masować ją oliwą. pobudza czynności gruczołów wydzielania wewnętrznego. pietruszka. smarowanie skóry świeżym sokiem nada jej ładną. goździki. Podać mleko. Uwaga. Organizm uwalnia się wówczas od toksyn powstałych przy złym metabolizmie. odmrożeń. kalarepa. nowotworu piersi. chorobę wieńcową. jasnobrązową barwę „gubiącą” piegi. Regularnie. Sok z marchwi jest doskonałym kosmetykiem do pielęgnacji skóry twarzy i szyi. tymianek. ropień ust itp. Obmywanie daje uczucie świeżości. aby używana marchew nie zawierała azotanów pochodzących z preparatów chemicznych stosowanych w uprawach. 120 . w których występuje por.

gdyż nie tuczy (w 100 g jest 10 kał. Azotany znajdujące się w wodzie pitnej zajmują eksponowane miejsce w zatruciach małych. zatrucia. Należy również pamiętać o konieczności odpowiedniego przechowywania marchwi. PIETRUSZKA ZWYCZAJNA Petroselinum sativum Hoffm. Należy jednak pamiętać. bóle głowy. Azotany przemieniają się w azotyny. aminokwasy. podobnie jak niektóre inne warzywa (buraki. profilaktycznym i kosmetycznym. Ostre zatrucia azotynami charakteryzują się zaczerwienieniem twarzy i powłok skórnych. Zawiera chlorofil. Marchew może także zawierać resztki pestycydów. wobec silnych objawów methemoglobinemii. a 2 razy więcej niż mniszek. Taka marchew czy sok z niej może wywołać groźne. Ma 4 razy więcej witaminy C niż pomarańcze i kapusta. podobnie jak czosnek. rabarbar. Do celów leczniczych wykorzystuje się korzeń. czasem wymioty. nie kończą się śmiercią. pyły. ale przy jej stosowaniu należy przestrzegać kilku zasad. Nać daje 4 razy więcej prowit. w przeciwnym bowiem przypadku dochodzi do powstawania aflatoksyny. owoce i nasiona. by. marchew. a w ciężkich przypadkach sinicą spowodowaną porażeniem układu krążenia i obecnością methemoglobiny we krwi. Jest rośliną o ogromnych wartościach leczniczych. Występuje także rozszerzenie obwodowych naczyń tętniczych i spadek ciśnienia tętniczego krwi. której wartość biologiczna substancji czynnych przewyższa wiele innych warzyw leczniczych.Marchew powinna być stałym składnikiem menu palaczy tytoniu. w pełni z pożytkiem wykazała swoje właściwości. które lokalizują się w częściach peryferyjnych korzenia i dają się stosunkowo łatwo wyeliminować przez staranne skrobanie. że nawet marchew rosnąca z dala od największych źródeł zanieczyszczeń tymi toksycznymi związkami nie musi być całkowicie ich pozbawiona. Zatrucia te jedynie przy natychmiastowej pomocy. Jest także zalecana dla otyłych. szczaw. szpinak. który wystaje nad ziemią. drgawki. A (12 mg). sporo olejków eterycznych.). liście. niż potrzeba (3 do 4 mg). marchew. mniszek. występujących w glebie nadmiernie zasilanej nawozami azotowymi bądź pochodzących z innych źródeł (dymy. 121 . dzieci. toteż należy ten fragment odciąć. pestycydy). Nasiona zawierają znacznie więcej olejku eterycznego i flawonoidów niż korzenie i dlatego działają silniej moczopędnie i przeciwszkorbutowo. co należy mieć na uwadze starannie przygotowując przed spożyciem. do pół roku życia. ścieki. szczególnie u małych dzieci. który zawiera 0. kapusta. Natka pietruszki jest bardzo cennym produktem spożywczym i leczniczym. Należy zwracać uwagę na pochodzenie marchwi. 20 g natki dostarcza 48 mg witaminy C na dzienne zapotrzebowanie organizmu 75 mg. gdyż. wszystkie kapustne). Marchew jest wprawdzie uniwersalnym środkiem leczniczym. To konieczny warunek. biegunka. które z kolei zmieniają hemoglobinę w methemoglobinę. cebula. marchew wytwarza solaninę (widoczną jako zazielenienie). Niemowlętom nie należy podawać szpinaku. ma ona właściwości zatrzymywania i gromadzenia szkodliwych azotanów.36 proc. azotanów. która jest toksyczna. por. W części korzenia.

WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. wzdęcia. 25 g nasion. Gotować 3 minuty. Natka zmiażdżona. Taki okład przyłożony do piersi wysusza mleko karmicielki oraz łagodzi zapalenia sutków przy zastoju pokarmu. Na owsiki: szczypta natki pietruszki. rany. gościec. łagodzi bóle i eliminuje opuchliznę. zaburzenia miesiączkowania.2 do 0. l g skórki pomarańczowej i l g skórki grejpfrutowej gotować w l litrze wody. skąpomocz. Na reumatyzm. naciągać 15 min. zranienie i ukąszenie pszczół. Naciągać 15 minut. reumatyzm. Jako okład antyseptyczny i gojący na rany. kamienie moczowe. nerwobóle. czyli apiol (do nabycia w aptekach). astenia. skąpomocz. Wyciąg z suchych nasion. gorączka przerywana. atonia pęcherzyka żółciowego. Sok z korzenia pietruszki ze spirytusem 70 proc. Na użytek zewnętrzny Przemywanie 2 razy dziennie sokiem lub naparem na piegi. zimnicę (malarię). zastój mleka w sutku. Na zapalenie oka.4 g dziennie w postaci kapsułek żelatynowych na kilka dni przed menstruacją łagodzi bóle napięcia przedmiesiączkowego. stany nowotworowe. wady krwi. Mieszankę 25 g korzenia pietruszki. aż zostanie 0. zakażenie. piegi. Wkraplać 1-2 krople świeżego soku z korzenia 2-3 razy dziennie lub stosować jako okład na noc. Na użytek zewnętrzny Kontuzje. Leczy biegunki. zapalenie oka. 122 . Wywar z nasion. ukąszenia owadów. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. miesiączkowanie bolesne. Wypijać rano na czczo. Osłodzić miodem. kamienie moczowe. brak łaknienia. stany nerwowości. upławy. Pić codziennie rano na czczo. w równych ilościach łagodzi nerwobóle.5 l. dolegliwości wątrobowe.2 litra wody. pasożyty jelitowe. korzenia lub natki na pół litra wody. niestrawność. os. Wywar. Popijać 1/4 szklanki 2-3 razy dziennie przed posiłkami. Przy nerwobólu zębowym zwilżać palec i pocierać wzdłuż przebiegu nerwu dziąsła i policzki. Flakonik z sokiem trzymać szczelnie zamknięty. korzeń selera i fiołka wonnego. 100 g na l litr wody w postaci irygacji dopochwowych leczy białe upławy. Gotować 3 min. Zażywany w ilościach 0. w 0.

nieświeżym pokarmem. artretyzm. Stosować l garść rozdrobnionej pietruszki na 0. budulcowy. 123 . co działa uzdrawiająco. jest antyseptyczny. jaj. niestrawność. niewydolność nerek. po ugotowaniu i duszeniu. łatwo strawny. grzybami.5 litra wody. dolegliwości dróg moczowych. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. Zastępuje kurację wodami mineralnymi. Olejek silnie drażni nerki i może być przyczyną poronień. Urosan. Por jest zasadotwórczy. Działanie: wzmacnia nerwy. gościec (reumatyzm). Działanie uboczne. uszkodzenie błon śluzowych przewodu pokarmowego z powodu apiolu. Myć twarz rano i wieczorem przez tydzień ciepłym wywarem z korzenia pietruszki. Pietruszka wchodzi w skład mieszanek moczopędnych Urogran. Stosowanie przez dłuższy czas dużych dawek wyciągu z nasion pietruszki powoduje kurcze macicy przez mirystycynę. Fitolizynę powinno się dawkować ostrożnie i podawać z przerwami. pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego (olejek). Gotować 15 min. Można go jeść na surowo. podnosi potencję seksualną mężczyzny i jest zaliczany do afrodyzjaków. kasz. z właściwości leczniczych i odżywczych.Na rozjaśnienie cery. gruźlica. Zaleca się go jako odtrutkę po zatruciach np. kamica moczowa. arterioskleroza. sosów. ryżu. a wyciąg wodno-alkoholowy z nasion jest dodawany do Fitolizyny. zup. oczyszczający krew. 100 g porów dostarcza około 30 kalorii. otyłość. Syrop z porów działa korzystnie na koklusz u dzieci. Natkę można mieć przez całą zimę sadząc korzenie pietruszki do ziemi w skrzynkach lub w doniczkach. i kobietom w końcowym okresie ciąży zaleca się ostrożność przy doustnym przyjmowaniu nasion pietruszki. Małym dzieciom. mięs. Jest lekko strawny. moczopędny. surówek. Znany w Polsce od kilku wieków. zaparcie. POR Allium porrum Por jest jarzyną towarzysząca człowiekowi od tysięcy lat. więc nie tuczy. ołowiem ze spalin samochodowych lub parą ołowiu w drukarniach. Natkę pietruszki należy jeść przez cały rok i używać do kanapek. Sok ze świeżych porów jest dobrym środkiem leczącym wszelkie formy kamicy moczowej i nieżyty dróg moczowych. podobnie jak czosnek i cebula. azotemia (zatrucie amoniakiem).

selera. Wiedziano o tym w Chinach. rany. opuchlizny reumatyczne. Używając ich obok świeżych soków z pokrzywy majowej. nagniotki. wanilię jako przyprawy. Obmywać zaczerwienienia i wysypki na twarzy. Na noc przyłożyć na mokre części ciała. Na zastój moczu i na zapalenie pęcherza moczowego gotować na małym ogniu 6 porów przykrytych olejem. odciski. Białe liście pora ugniecione w małej ilości osłodzonej wody dają miąższ na kataplazmy na czyraki. Macerować liście porów w occie przez 24 godziny. krwawienie z nosa. Na stan przepicia (alkoholowego). Na brodawki i odciski. Duże ilości podobnych związków można znaleźć w preparatach otrzymywanych z produktów pszczelich. postrzały. Zawierają one substancje czynne. kit pszczeli . takich jak. wrzody. Działają one wzmacniająco i są korzystne przy osłabieniach. Na ukąszenie owadów. Ma mnóstwo entuzjastów na całym świecie. żądła bolące miejsce nacierać trzonem poru rozciętego na dwie części. który zadziała jak bandaż antyseptyczny i gojący. mleczko pszczele. Nie należy obawiać się przedawkowania. porów. Egipcie. czyraka. W razie potrzeby zabieg ponowić.propolis. Nazajutrz zdrapać odciski. między innymi fosfor działający pobudzająco.Na użytek zewnętrzny Czyraki. ropnie. Sok + miękisz chleba daje miąższ przyspieszający dojrzewanie wrzodów. Na użytek zewnętrzny Sok oraz mleko lub serwatka. otrzymuje się skuteczne leki dla pacjentów niezależnie od płci i wieku. U nas używana do sałatek. Ciepłe pory przyłożyć do podbrzusza jako okład. Zewnętrzne okłady z porów gotowanych w mleku są stosowane do przykładania na ropiejące rany. RZODKIEWKA OGRODOWA Raphanus sativus L Uprawiana we wszystkich krajach jako roślina spożywcza i przyprawowa. Na rany. rozdrobnione z dodatkiem mleka zalecane są na robaki. pielęgnacja twarzy. wrzody. hemoroidy. Wypijać codziennie rano duży kieliszek. cynamon. Jako załączniki do afrodyzjaków zalecam: soki z selera i pokrzywy. pyłek kwiatowy. Po uprzednim wyjęciu kolca. Grecji. imbir. Stwardnienie (modzelowatość) obłuska się. Zjeść nazajutrz bulion z porów. pierzga. Przyłożyć liść pora. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Korzonki oczyszczone. Związki zawarte w afrodyzjakach działają wzmacniająco ogólnie. zastój moczu. 124 . brodawki. a także po ciężkich chorobach lub operacjach. ukąszenia owadów. Na azotemię: 30 g korzonków macerowanych przez 10 dni w litrze białego wina. Jej właściwości korzystne dla zdrowia znane są od tysięcy lat.

Wykorzystywać liście rzodkiewek. nadfermentacji jelitowej. demineralizacji organizmu. pierwiastków makro-. porost włosów. Zjadać więc rzodkiewki z „serduszkiem”. dolegliwościach oskrzelowych i wątrobowych. ważny jest zestaw: Fe + Cu + Mn. działa przeciwbólowe. braku łaknienia. astmie. uzdrawia cały organizm. Nauka dopiero w ostatnich dziesięcioleciach rozpoznała procesy występujące w przemianie materii po zjedzeniu rzodkiewki. drenuje nerki i wątrobę. Młode listki rzodkiewek dodawać do sałatek i zup. działa bakteriostatycznie. po spożyciu enzymów. remineralizacji. reumatyzmie. Pośród 12 pierwiastków.i śladowych. a w szczególności zdolność stwarzania w organizmie przewagi jonizacji ujemnej. aktywizacji. wykrztuśnie. ukrwienia. artretyzmie. kamieniach nerkowych i żółciowych. witamin. usprawnia intelekt. przyczyniającej się do normalnego przebiegu procesów oddychania. WSKAZANIA LECZNICZE Spożywanie rzodkiewki zaleca się przy anemii. krzywicy. przeciwkrzywicznie.Stwierdzono że poprawia wzrok. Stosować przepisy kulinarne podane w książkach kucharskich. mikro. żółciotwórczo i żółciopędnie. przeciwszkorbutowo. poprawia pamięć. SPOSÓB UŻYCIA Jako produkt spożywczy. pobudza łaknienie i trawienie. zmarszczkach. poprawia ukrwienie organizmu. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Rzodkiewka ma właściwości antybiotyczne. metabolizmu. grzybobójczo. które działają jako afrodyzjaki i odmładzające. wypadaniu włosów. szkorbucie. 125 . który poprawia ukrwienie. Wielu specjalistów z dziedziny fitoterapii zaleca chorym na nowotwory spożywanie między innymi rzodkwi na surowo wraz z gotowanymi liśćmi. jakie zawiera rzodkiewka.

szkorbut. reumatyzm. zapalenie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. zalecana przy wypadaniu włosów sprzyja opróżnianiu pęcherzyka żółciowego. uczulenia. Sok świeży. capitata L. Gatunek ten liczy ponad 200 odmian botanicznych. SPOSÓB UŻYCIA Surówka. niedomoga wydzielnicza wątroby.sok o działaniu podobnym do opium. 126 . Krążki rzodkwi posypać cukrem. sałata szparagowa (var. nasiona. SAŁATA Lactuca sativa L. niestrawność. Surowiec zawiera lactucarium . pospolicie uprawiana. Do najbardziej popularnych należą: sałata głowiasta (var. łodyga. Po 10 godzinach zebrać sok. ma silne właściwości przeciwszkorbutowe. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Czarna rzodkiew działa moczopędnie.200 g. ale o wiele słabszy. artretyzm.RZODKIEW CZARNA Raphanus niger Mill. krzywica. kamica moczowa i żółciowa. sok z cytryny lub łyżeczkę Rosavitu i łyżeczkę śmietany. koklusz. WSKAZANIA LECZNICZE Astma. egzema. Do celów leczniczych stosuje się korzeń bez czarnej skóry. Liście są jadane na surowo.). dolegliwości płucne. Popijać 4-6 łyżek dziennie. augustana). Jadane są zgrubiałe łodygi.50 g dziennie rozcieńczonego soku. crispa L. Popijać 20 . Młode liście używane są na sałatę. Zalecany dla dzieci. pobudza czynności wątroby. Zetrzeć rzodkiew na tarce z małymi oczkami. bronchit chroniczny. uprawiana w Polsce na małą skalę. także rozcieńczonego i małymi porcjami. Surowiec leczniczy: liście. wzmacnia czynności oddychania.). uspokaja nerwy. Syrop na kaszel. a w przypadku kamicy żółciowej 100 . Zjadać świeże. łaknienie i trawienie. co działa wzmacniająco. sałata kędzierzawa (var. Stanowi to przystawkę do zakąski. dodać opiekaną cebulę.

75 g liści sałaty na litr wody.251 wrzątku. kaszlu nerwowym.WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Sałata odświeża i oczyszcza organizm. który jest prowitaminą A. w za paleniu oskrzeli. przy kołataniu serca. Stosować dawki około 0. Wywar z liści. pobudza gruczoły aktywniejszego działania. Stosować 0. zapaleniu wątrobowym. Ogrzewać na słabym ogniu do 30 minut. obniża poziom cukru we krwi. Popijać trzy szklanki dziennie między posiłkami. co uspokaja miesiączkowanie bolesne. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. l przed snem. astmie.5 l wody dać 4-5 nasion. przeciwkaszlowo. Sałaty nie powinno się spożywać przed posiłkiem. pobudliwości płciowej. Na użytek zewnętrzny Wywar z liści na trądzik.wywar. na zapalenie płuc. co ma działanie przeciwskurczowe i nasenne. działa nasennie. cukrzycy. Wywarem z nasion przemywać oczy przy oftalmii (zapalenie oka). bezsenności. bolesnym miesiączkowaniu. zaparciach oraz jako środek przeciwszkorbutowy i moczopędny. Lepsze przyswajanie witaminy A ułatwiają witaminy D i E. Pokroić 5 lub więcej liści na paseczki. korzystnie wpływa na krążenie Zaleca. Naciągać 5 minut. nasieniotoku. bólach żołądka. Prowitamina A i witamina A są rozpuszczalne w tłuszczach. poprawia wątroby. Przy cukrzycy brać po 60 kropli przed posiłkami.1 do l g dziennie. Napar z 20 g sałaty. znieczulające i uspokajające. We wszystkich częściach świeżych zielonych roślin występuje karoten. żółtaczce. słonecznikowego lub z oliwek na czyraki. wrzody i na oparzenia. Sałatę podawaną do mięs (ułatwia ich trawienie) dobrze jest polewać śmietaną lub jogurtem. Popijać porcjami 2-3 łyżeczki. ma właściwości mineralizujące.3 g dziennie. Okłady z gotowanych liści sałaty z niewielką ilością oleju sojowego. Nasiona . skurczach trzewnych. Na 0. co ma działanie uspokajające. Zalać 0. 127 trawienne do przeciwbólowe. pracę krwi. się przy nerwicy objawiającej się okresami lęków i natręctw.05 do 0. . Wyciąg wodno-alkoholowy. Popijać 2 łyżki dziennie. Sok zawierający lactucarium. dlatego radzimy dodawać do sałaty zielonej trochę oleju. Popijać 2 do 3 szklanek dziennie na astmę. zapaleniu nerek.

fosfor. magnez. cytrynowy. „drenuje” krew. wspomagająca mechanizm widzenia. działa przeciwszkorbutowo. W stanie naturalnym występuje na wilgotnych glebach nadmorskich. ogrodowa. kwas nikotynowy. C. wapń. przy schorzeniach pęcherza moczowego łagodzi wydzielanie moczu. Kilogram selera daje 40 kalorii. kwas jabłkowy. wzdęcia. Węglowodany (cukry i skrobia). wzbogaca organizm w składniki mineralne. mangan. której korzenie i liście używane są jako przyprawa kuchenna. leczy zapalenie powiek i miejscowe odbarwienie skóry. nie parząc jak chrzan i papryka. siarka. 9 ważnych aminokwasów w tym walina. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Korzeń utarty na tarce jarzynowej z dodatkiem różnych warzyw wymieszany z łyżką śmietany i majonezu oraz przyprawami ziołowymi jest znakomitą surówką. korzenie zaś jako jarzyna. B1. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Seler surowy stosowany wewnętrznie działa wzmacniająco. mannit. łagodzi nieprawidłowości miesiączkowania. glikozydy w tym apina (nadająca selerowi eteryczny zapach). działa odmładzająco.SELER Apium graveolens L. śluzy flawonowe. E. prowit. B6. Woda. działa korzystnie na dolegliwości sercowe. B2. otyłość. asparagina. tłuszcze i białka. na wyspie Uznam nad Zalewem Szczecińskim. poprawia przemianę materii. Skład jej 128 . Mikroelementy: sód. Stosowany zewnętrznie działa kojąco na rany i odmrożenia i to bardzo łagodnie. kolki żołądkowe. leczy reumatyzm. potas. PP. olejki eteryczne i inne związki typu furokumaryn. łagodzi sklerozę. leczy gościec kamicę moczową. wątroby. wzbogaca pracę nerek. chlor. rozwalniająco. żelazo. glutamina. Zawartość głównych związków w selerze Cholina. Witaminy: A. Liście i korzenie zawierają surowce lecznicze. Odmiana liściasta służy również jako jarzyna. jest dobrze tolerowany przez cukrzyków i działa korzystnie na nieżyt oskrzeli. W Polsce seler uprawiany jest jako roślina warzywna. z których najbardziej czynny jest psolaren. Uprawia się głównie odmianę. A.

bogaty w chlorofil. Nalewkę należy trzymać w ciemnej butelce. Inhalacje z soku selera leczą migrenę. Seler oprócz pietruszki i kalafiora. szczyptę cynamonu i imbiru. Zlać i zalać ponownie. cholinę. która zapobiega i likwiduje otłuszczenie wątroby i reguluje odkładanie się tłuszczu w całym organizmie. znów na dwa tygodnie. Seler obniża ciśnienie krwi. Możliwie gorąca kąpiel części ciała. nie rozpuszcza się w tłuszczach). Seler gotowany jest łatwo strawny. Lecznicze właściwości mają również suszone liście. Bierzemy 250 g na l litr wody i gotujemy co najmniej pół godziny. witaminę K (przeciwkrwotoczna. jest najcenniejszym lekiem kuchennym we wszystkich dolegliwościach dróg moczowych. aby uniknąć monotonii i dodawać niekiedy ziemniak. Napar z liści i nasion używany jest przy wzdęciach. Z utartego selera i cukru w proporcji 5:1 otrzymujemy sok działający korzystnie na samopoczucie ogólne i przy krwiopochodnym zapaleniu nerek. Na odmrożenia stosujemy wywar z łodyg lub bulwy. Nasypać do butelki pokrajane liście.in. paprykę i inne jarzyny. zup i sosów przed podaniem na stół. SZPINAK Spinacia oleracea L. kolkach jelitowych. Aby nie utracić jego aromatu w bulionie. tj. Zawiera m. Seler do jedzenia nie powinien być zbyt długo gotowany. ale zwykłą wódką. Szpinak jest zasadotwórczy. w której występuje dolegliwość. powinna być stosowana 2 razy dziennie przez 10 minut. do kąpieli. ischiasie. Brać jedną do dwóch łyżeczek dziennie po jedzeniu. bóle głowy. Nasiona selera działają pobudzająco na łaknienie. trawienie i są gazopędne. aby nie utracił pachnących olejków eterycznych oraz wartościowych witamin. Uprawiany na całym świecie. jabłko. Otrzymany płyn o smaku ananasowym pić po kieliszku dwa razy dziennie przed jedzeniem. Po kąpieli osłonić to miejsce ręcznikiem. działa silnie krwiotwórcze. Odcedzić. Na użytek zewnętrzny Sok z selera stosuje się do obmywania ran. Nalewka. łodygi i bulwy selera. jako okłady i kompresy na rany. po czym obie nalewki połączyć razem i zażywać 2-3 razy dziennie po łyżeczce od herbaty przy astmie. Liść selera drobno pokrajany dodajemy do surówek. należy pokrojone liście lub kawałki korzenia dać na krótko przed ukończeniem gotowania. 129 . Płyn z parzonych obierzyn selera do kąpieli odmrożonych rąk i nóg daje dobry efekt leczniczy. reumatyzmie. zalać spirytusem i odstawić na 2 tygodnie w ciemne miejsce.można stale zmieniać. Na wzmocnienie: utrzeć 200 g selera i zmacerować w litrze białego wina przez 48 godzin w ciemnym miejscu. Liście młodego szpinaku są wartościową jarzyną wielowitaminową. karoten. Na l litr bulionu dać 30 g liści lub 50 g korzenia. prowitaminę A (25-50 g w szpinaku zaspokaja dzienne zapotrzebowanie organizmu na prowitaminę A). zawiera spinacynę.

Szpinak jest łatwo przyswajalny. pęcherzyce. dezynfekujące (fitoncydy). cierpiące na zaparcia. Sok. Wskazane dla rekonwalescentów . łupież itp. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. pęcherzyca. krzywica. Zaparzać 5 minut. oczyszcza przewód trawienny. Popijać 3 razy dziennie przy zaparciach Na użytek zewnętrzny Liście szpinaku gotowane w oleju słonecznikowym. Popijać l szklankę soku ze szpinaku i mniszka codziennie rano przy depresji fizycznej i nerwowej. Przeciwwskazania. astenia fizyczna i nerwowa. starzenie się. wzmacnia prace serca. stwardnienie rozsiane. l szklankę wina czerwonego zmieszać z 1/5 szklanki świeżego soku ze szpinaku. Dolegliwości przewodu pokarmowego. niedokrwistości i białaczce. reumatyzm. dzieci. liszaje. artretyzm. Świeży sok surowy jest środkiem przeciw blednicy. m. gościec. łatwo żelazo. krwiotwórcze. młodzi i osoby starsze. Wino szpinakowe. Na użytek zewnętrzny Oparzenia. przeciwszkorbutowo. łuszczyca. wątroby. dolegliwości nerek z powodu nadmiaru szczawianów wapnia i potasu (około 3 g na l kg). Można uchylić te przeciw130 . opryszczki. aktywuje wydzielanie soku trzustkowego. odmładzające. zapalenia gastryczne i jelitowe. Mogą go jadać zdrowi. rany. nowotwory. wyrzuty skórne.popijać porcjami. rekonwalescencja. wyrzuty skórne. nie gojące się rany. Jadanie szpinaku jest korzystne dla anemicznych i rachitycznych. Mrożony i w puszkach traci wiele ze właściwości. prowadzące siedzący tryb życia. szkorbut.in. łuszczyca. SPOSÓB UŻYCIA Na surowo do sałatek. remineralizująco. sojowym lub oliwkowym są dobrymi okładami na oparzenia. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Działa przeciwanemicznie.przyswajalne swych Zawiera liczne biopierwiastki. Przy każdej chorobie spowodowanej niedoborem witamin i mikroelementów zaleca się go jako warzywo witaminizujące i mineralizujące. Napar z nasion. 5-10 g nasion na szklankę wrzątku.

lulek czarny. gdyż służy organizmowi do celów energetycznych. Wszystkie reakcje biochemiczne są w organizmie ludzkim sterowane przez biokatalizatory. który neutralizuje szkodliwe działania kwasu szczawiowego tworzącego osady szczawianu wapnia i potasu w stawach. a przy ich długotrwałym braku pacjent umiera. przywracają równowagę kwasowo-zasadową. mniszek.5) Recepty te są stosowane w laboratorium chemii produktów spożywczych w Nowym Jorku. Ziemniak należy do rodziny psiankowatych (Solanaceae).1. Ich świeże enzymy katalizują procesy przemiany materii. Odżywiane są wtedy komórki.2) 3. W podanych sokach aminokwasy te sumują się wzmagając właściwości lecznicze. Szpinak + seler + marchew (1.5) 5. która liczy 90 rodzajów i 2500 gatunków (m.2. Szpinak + seler + ogórek + pietruszka (1:2. a działając bakteriobójczo normalizują przemianę materii. krew i nerwy. Składniki tych soków występują w postaci zjonizowanej. wydalanie kwasu moczowego z organizmu (mięśni) oraz nadmiaru śluzów i niestrawionej skrobi. Białko szpinaku zawiera 8 aminokwasów egzogennych niezbędnych do życia oraz ważne dla dzieci aminokwasy częściowo egzogenne.kolcowój szkarłatny. bieluń kędzierzawa trująca. gdy w dniu spożywania szpinaku pije się sok cytrynowy. ZIEMNIAK Solanum tuberosum L. Wymienione soki podnoszą wytrzymałość tkanek. Marchew i seler zawierają dużo magnezu. ogórek. Szpinak + seler + sałata (1:2:1.5:1:0. rozmarynu.7) 6. burak. Zalecamy następujące kombinacje (proporcje w nawiasach): 1. seler i pietruszka zawierają aminokwasy egzogenne w różnych ilościach. sałata. Szpinak + marchew (1:1.wskazania. a z ziół .in. Szpinak + seler + mniszek (1:2:1) 7.5:2. co wywołuje białaczkę. a także przez specjalistów fitoterapii w wielu krajach świata.5) 2. napary z mięty. pomidor. Soki te ułatwiają detoksykację organizmu u dzieci. 131 . bieluń surmikwiat). rozkładającego się w organizmie na alkohol i kwas octowy. Szpinak + burak + marchew (1. Szpinak + mniszek + marchew (1:1:2. tymianku bądź wodę gotowaną z obierzyn kartoflanych lub 2 szklanki mleka. Psiankowate odznaczają się swoistą aureolą. także cukru. psianka czarna trująca.1. psianka słodkogorz trująca. pokrzyk wilcza jagoda. do których zaliczamy świeże enzymy. chronią organizm przed czynnikami nowotworowymi. ułatwiając prawidłowe przyswajanie.3) 8. Przyswajanie takich soków w jelitach trwa do 20 minut. Jest to ważne dla chorych na SM. tytoń. bakłażan. a ich nadmiar nie jest stracony. Sok ze świeżego szpinaku z sokami innych roślin pomaga w leczeniu wielu ciężkich chorób. papryka. Marchew.5) 4. Szpinak + sałata + marchew (1:1. miechunka rozdęta.5. Przy niedoborze aminokwasów występują zakłócenia przemiany materii.

walec osiowy i rdzeń. woda ulega wyparowaniu. a rozpowszechnił w czasach saskich. W każdym oczku jest 3 do 5 pączków. Żywią się one pokarmami nagromadzonymi w bulwie macierzystej. Macierzystym związkiem solaniny jest cholesterol. dzięki czemu nie traci się witamin. na placki. równa. którym kartofel rośnie. należy obrywać powyrastane pędy. Ziemniak jest pokryty brunatną skórką. Dobra odmiana ziemniaków powinna mieć oczka jak najmniej wgłębione. bogatsze w witaminy. Oczka znajdują się w pobliżu wierzchołka. Najbardziej wartościową częścią kartofla jest warstwa grubości 2-3 mm pod skórką. Wodniste ziemniaki wczesne mają cienką skórkę i nie nadają się do przechowywania. np. giną także podczas smażenia. tym szybciej ciemnieje na powietrzu. Powstaje pożywny i łatwo strawny klej skrobiowy. korę. Do gotowania należy je zalewać wrzątkiem. Ilość skrobi zmniejsza się od pierścienia do rdzenia. rozpuszczalna w wodzie. który nieustannie spala się. która powinna być gładka. a w Polsce pojawił się za Jana Sobieskiego. z których wyrastają pędy nowej rośliny. Aby zapobiec niszczeniu ziemniaków. dopóki nie pokryją się zielonymi liśćmi i nie zapuszczą w glebie korzeni. Surowa skrobia jest źle trawiona przez człowieka. W pierwszych tygodniach przechowywania ziemniaków ilość skrobi nieco wzrasta. Im starszy ziemniak. późne zaś zajmują miejsce na pograniczu warzyw i produktów mącznych. Zmniejsza się w nich ilość witamin. Ziemniaki marzną przy minus 1-4°C. Witaminy ulegają utlenianiu. a obrane Peru przez 132 . witaminy C. Wszystkie cenne składniki zachowują ziemniaki gotowane lub pieczone w mundurkach. Ziemniak wiele traci podczas ucierania. niesmaczne. W żywieniu odrywają dużą rolę. Takie ziemniaki muszą być grubiej obrane. Podczas gotowania ziarna skrobi pęcznieją. Ziemniaki wczesne i młode. Wywar z ziemniaków zawiera także wiele wartościowych składników i powinien być użyty do zup i sosów. rozpływają się. a także stare (nie są sypkie) gotują się długo. Powstaje toksyczny glikoalkaloid . choć są inne warzywa. Ziemniaki wczesne zaliczamy do warzyw. Ziemniaki gotowane w łupinach tracą tylko 10 proc. Ziemniaki wyparły u nas wiele warzyw z ogrodu i kuchni. pierścień naczyniowy bogaty w witaminę C.solanina. gąbczaste i podatne na gnicie. Wywar z gotowanych ziemniaków jest trochę lepki. stają się słodkie. Ziemniaki należą do najważniejszych roślin uprawnych. a wywar wylany. Wierzchołek przeciwny jest przyrośnięty do łodygi podziemnej zwanej rozłogiem. Ziemniak w przekroju ma korkowinę. Pod wpływem światła zielenieje warstwa bezpośrednio pod skórką.Ziemniak został przywieziony do Europy z Hiszpanów około 1530 r. jednobarwna. to jest końca. Powoli przyjął się we wszystkich krajach Europy. Zmniejsza się wartość odżywcza i witaminowa ziemniaka. W ziemniakach przechowywanych w piwnicy lub kopcu zachodzą z czasem zmiany i skrobia przechodzi w cukier.

Działa zmiękczająco. Wzmacnia naczynia włosowate.38g 44. Ziemniak jest jedyną rośliną. że do wody przenika witamina C i witaminy z grupy B oraz wiele biopierwiastków. Jest również 133 .26g 1.co najmniej 25 proc. co ma znaczenie przy leczeniu alergii. na wiosnę. Najlepiej gotować ziemniaki na parze.99g 6. pęcherzyka żółciowego. są niskokaloryczne. w niewielkiej ilości wody. Wywar z obierzyn kartofli rozpuszcza wszelkie złogi w nerkach. Trzymanie obranych ziemniaków w wodzie kilka godzin przed gotowaniem powoduje. cierpiących na odbijania. Leczy egzemę i inne choroby skórne. Mogą go spożywać diabetycy i otyli.07g 99 Ziemniak smażony (frytki) 43g 3. jest powlekający. aby prawie całkowicie się wygotowała. zgagi. rozpuszczając kamienie. zwłaszcza pieczony lub gotowany w mundurku. ale bez solaniny. łatwo strawnym.). Poprawia stan ogólny chorych. Gotuje się wiec ziemniaki zaraz po ich obraniu. lęki. Pary ulatniające się podczas gotowania działają korzystnie na drogi oddechowe. Ziemniaki po 6 tygodniach przechowywania zawierają już tylko 10 mg. bogate w potas i magnez. W zależności od sposobu przygotowania ziemniaka do spożycia ma oj odmienny skład. Mączka ziemniaczana jest najczęstszym dodatkiem do różnych pigułek i tabletek. palenia w gardle. Ziemniaki prawie nie zawierają tłuszczu. Sprzyja pracy jelit. Otyłym zaleca się jadać wieczorem kilka pieczonych kartofli i 100-200 g sera białego.tomazyny oraz niszczy je. Ma właściwości gojące. Uspokaja śluzówkę przewodu pokarmowego. C. Ziemniaki me tuczą. Dostarcza dużo energii (100 g skrobi daje 360 kał. Tę właściwość determinuje duża ilość skrobi oraz wszystkie aminokwasy egzogenne potrzebne i niezbędne człowiekowi do życia. Mają białko w najlepszym gatunku. Kartofle są więc bardzo korzystne dla zdrowia. pocenie. Działa przeciwskurczowo i moczopędnie (ze względu na dużą zawartość potasu). Działa korzystnie na serce ze względu na zawartość rutyny. podrażnienia śluzówki. Ziemniak gotowany nie powinien być trzymany w lodówce dłużej niż 24 godziny. wymioty. Ziemniak gotowany 75g 2. zapalenie nerek. że frytki są ciężko strawne. osłabienie serca.65g 1.1g 22. a stare.73g 336 woda białko tłuszcze węglowodany sole mineralne wartość kaloryczna Wynika z tego. wywołując bóle artretyczne. Działa przeciwnowotworowo. Działa korzystnie na nerki. mdłości.58g 0. Ziemniak w łupinie upieczony jest najlżej strawny. jeżeli są spożywane bez dodatków tłuszczowych. nudności. Jest przeciwwrzodowy. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Ziemniak: jest zdrowym produktem spożywczym. Nawet ślady solaniny szkodzą. Odgrywa rolę przy leczeniu obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego. Ma właściwości przeciwszkorbutowe. zawiera dużo witaminy C. wymioty. bardzo lekko strawne i bardzo łatwo przyswajalne. która przez dłuższy czas może stanowić wyłączne pożywienie człowieka. najwyżej 7-8 mg wit. Hamuje rozwój grzybów i bakterii dzięki zawartości glikoalkaloidu . Tomatyna przeciwdziała rozszerzaniu się naczyń krwionośnych.

5 szklanek wody i gotować 20 minut. że woda z obierzyn kartoflanych rozpuszcza osad wapienny w garnku. katarze górnych dróg oddechowych. zaparcia. po obniżeniu temperatury. cuchnięciu z ust i schorzeniach wątroby. Na użytek zewnętrzny Kąpiel w krochmalu. zaparciu. tworzą sole rozpuszczalne w wodzie. odwodnieniach. Tak więc potas i magnez działają przeciwartretycznie. przez miesiąc przy owrzodzeniu żołądka i dwunastnicy. Wywar z ziemniaków jest dobrym środkiem odżywczym w wyczerpaniu pochorobowym. wysypki suche i mokre. zapaleniach. bez grudek umieszczonych w woreczku z płótna jako okładów do uśmierzania bólów. Odwar z ziemniaków może być stosowany do leczniczych lewatyw odżywczych. Słynny dr Kneipp zalecał stosowanie papki z ziemniaków ugotowanych w mundurkach. pokroić w kostkę. wysypek suchych i mokrych. zwichnięciach. Sok z surowego ziemniaka. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Nalewka. zapaleniu stawów. lumbago (postrzał). zgadze. przy cukrzycy. Właściwości lecznicze ziemniaka są znane od dawna medycynie ludowej wielu krajów na całym świecie. Ostudzić do 30°C i poleżeć w takiej kąpieli 30 minut w przypadku świądu. Dodana do kąpieli leczy świąd. jak również powierzchnię posrebrzanych przedmiotów. Pić 2 razy dziennie po 2 łyżki stołowe przed jedzeniem przy nadkwasocie. oczyszcza szkło z plam. Z trzech ziemniaków wyciąć oczka. zapaleniu przymacicznym (parametrium). Wiadomo. z dodatkiem mleka w proszku. nie obierać. pity przez pewien czas. soku z marchwi lub z cytryny. Z odwaru zrobić pacjentowi lewatywę raz dziennie przez kilka dni. Zjadać przez 3 kolejne wieczory na pasożyty jelitowe. przy opuchliznach. które składają się głównie z szczawianu wapnia nierozpuszczalnego w wodzie.dobrym pudrem na poparzenia słoneczne. Popijać po 1/2 szklanki 3 razy dziennie. Przy łuszczycy zaleca się 134 . nieżycie przewodu pokarmowego. Wywar z gotowanych obierek kartoflanych. cuchniecie z ust i różne formy niedomogów wątroby. dodać 2 łyżki siemienia lnianego. Świeży sok z surowego ziemniaka leczy przewlekłą nadkwasotę. rozpuszcza kamienie nerkowe. np. Soli nie dodawać. Sałatka z ziemniaków z dodatkiem 50 g oleju słonecznikowego. Można dodać trochę miodu. osłabieniu gruczołów wydzielenia wewnętrznego. zapaleniu pochewki ścięgna. które rugując wapń. zesztywniającym zapaleniu stawów międzykręgowych. artretyzmie. Rozprowadzić 1/4 do 1/2 kg mąki ziemniaczanej w zimnej wodzie i dolać do gorącej wody w wannie. Recepta na leczenie lewatywą zapalenia płuc. jedną główkę czosnku. Na inne schorzenia popijać 1/2 szklanki raz lub 2 razy dziennie. 2 razy dziennie po 20 kropli na wodzie przed posiłkiem lub po posiłku na dolegliwości żołądkowe. skurczów w przewodzie pokarmowym. zapaleniach skórnych i otyłości. Sok wyciśnięty ze startego ziemniaka surowego. Odkładaniu się w stawach nierozpuszczalnych w wodzie soli szczawianów wapnia przeciwdziałają potas i magnez. ręcznie zmiażdżonych. zapaleniu opłucnej. czyrakach. mielonego siemienia lnianego. przy ischiasie. dnie. 30 minut przed jedzeniem.

kwasów organicznych (cytrynowego. magnezu. . pęknięcia skóry. ale dzieje się tak. Przy codziennym spożywaniu 1-1. Ziemniaki można jadać z warzywami. Trawienie ziemniaka zaczyna się już w ustach. Przyczynia się do tego duża zawartość potasu. bukwicy i korzenia łopianu. kwiatu czarnego bzu. placki kartoflane. Ziemniaki zjadane wbrew tym zaleceniom zalegają długo w żołądku (do kilku dni). nadmierne pragnienie. na obrzęki powiek. Świeży sok z surowego ziemniaka może służyć do płukania gardła w przypadku stanu zapalnego. Stare ziemniaki surowe są dobrym okładem na oparzenia. gdy w ustach nie ma jednocześnie białka. Po 5-dniowej diecie kartoflanej (piure. np. Ziemniak posiada aminokwasy egzogenne i częściowo endogenne. Enzym oksydaza zawarty w ziemniaku ułatwia wiązanie wodoru z tlenem. jak cukromocz.5 kg ziemniaków przez diabetyka. która występuje również w soku surowej kapusty. odmrożenia. z podwyższoną ilością mocznika i kreatyniny. co wywołuje mnóstwo chorób. Nadmiar związków siarki rozdyma czasem żołądek. Środkiem przeciwwrzodowym ziemniaka jest witamina U. aby wydzielały ptialinę. Można dodać trochę oleju słonecznikowego. niegojące się rany. hemoroidy itp. który reguluje przemianę wapniową. Okłady na liszaje. malinowego). 100 g mąki ziemniaczanej bez wody lub z dodatkiem l litra wody. Poprawia się ogólny stan zdrowia. kluski śląskie) obniżają się wartości mocznika i kreatyniny. tłuszczu lub węglowodanów. ustępują objawy chorobowe. gdyż w przeciwnym przypadku mózg nie przesyła rozkazów do ślinianek. Kilkudniowa dieta ziemniaczana leczy ciężkie stany u chorych z zapaleniem nerek. powodując rozkład i nadfermentację. wielomocz. ziemniaki pieczone. Zaleca się kartofle jadać osobno.dodawać do takiej kąpieli napar z mięty. gdyż enzym ptialina zawarty w ślinie rozkłada skrobię. toteż dzienne spożycie ziemniaków należy ograniczać do 1/4 kg. bogate w siarkę. l kg ziemniaków dostarcza organizmowi 5 g potasu. kluski kartoflane. działając przeciwzapalnie. zaparcia. ale nie należy ich jadać z owocami słodkimi. Chory czuje się lepiej. które regulują równowagę kwasowo-zasadową krwi. zupa kartoflana.

UZDRAWIAJĄCE SOKI .

nadto substancje kleikowate. czyli używania soków do leczenia należy tę ilość zwiększyć do 1-1. Należy zwrócić uwagę. Jedynym źródłem wody organicznej jest roślina. lecz stosunkowo niedawno soki zostały uznane za doskonałe leki. co ukazują na przykład starogreckie malowidła i przekazy o Rzymianach lubujących się w aromatyzowaniu codziennych napojów właśnie sokami.łatwo przyswajalne cukry. podając w gramach proporcje poszczególnych kombinacji. Jako normę dzienną można przyjąć 600 g. aby najważniejsze składniki mogły przedostać się do soku. Przedstawiam niżej rośliny. że najczęstszym składnikiem tych kombinacji jest marchew. biopierwiastki. tłuszcze.Wprawdzie od najdawniejszych czasów człowiek ze smakiem spożywał soki z owoców i jarzyn. białka. a w szczególnych przypadkach nawet do czterech litrów dziennie. który staje się łatwo i szybko przyswajalny (przyswajanie soku trwa 10-15 min. Pełnowartościowe soki uzyskuje się z warzyw i owoców dokładnie startych. Znaczenie soków jako leku wiąże się z ich składem. Pasteryzacja i konserwowanie psują wodę organiczną i odbierają jej przydomek żywej. że są nie tylko smaczne. witaminy. a zatem chroni organizm przed czynnikami rakotwórczymi. hormony. Znajdują się w nich pełnowartościowe składniki . co sprzyja utrzymywaniu równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie. Pamiętajmy.) przez organizm.co udowodniono . ale i zdrowe. aby odciąć u marchwi mniej więcej 139 . warzyw i owoców zostały opublikowane w drugiej połowie lat trzydziestych w USA. drugie .czynnikiem działającym stabilizująco na organizm i zaopatrującym go w brakujące składniki.5 litra.soki złożone. ale w przypadku stosowania sokoterapii. antybiotyki. stanowiąca doskonały środek naturalny oczyszczający organizm z nadmiaru śluzów. Wszystkie te uwagi dotyczą soków świeżych. a zatem i soki. które mogą być wykorzystane do robienia soków. w tym aminokwasy egzogenne oraz świeże enzymy należące do biokatalizatorów sterujących reakcjami biochemicznymi w organizmie. Świeży sok zawiera wodę organiczną wysokiej jakości potrzebną komórkom i tkankom. Pierwsze prace na temat leczniczych właściwości soków z jarzyn. Ile soku można wypić w ciągu dnia? W ogóle zalecam codziennie popijanie świeżych soków. że składniki te występują w formie zjonizowanej. wprawdzie dawno odkryto. niesfementowanych i nie przetworzonych w sposób szkodliwy dla człowieka. Ważne jest. Surowe i świeże (koniecznie należy podkreślić to słowo: świeże) soki są . Zestawienie pierwsze obejmuje soki proste. wkrótce też po odkryciu biochemicznych mechanizmów działania soków ich ranga w leczeniu naturalnym wydatnie wzrosła.

-310. Szparag zielony.55. Marchew 48. 10. 19. szpinak . pietruszka . Marchew 32.110. 14.110. SOKI PROSTE 1. seler . kapusta .110.170. cykoria .140. -200. groszek zielony sałata . sałata .140. Rzepa. sałata 110. mniszek .140. Marchew 43.250.110. Marchew 40. Marchew 24. -280. sałata . -285. Marchew 36. łodygą i korzeniem. . brukselka . 1 jabłko burak . Marchew 38. burak . -335. . Marchew 35. seler . Marchew 27. Marchew 34.85. Marchew 44. mniszek . -225.140.110. Sałata. sałata . .110. pietruszka . Szpinak. mniszek . Marchew 50. 12. Marchew 42. 9. 3.110. iż buraki. seler . Marchew 37.55. Marchew 26. 5.85. Seler. -335. .110. Jabłko.110.60. ogórek .140. kapusta . ogórek .85. Marchew 41. seler . Należy też pamiętać. sałata .85. burak .55.85.140. mniszek . sałata . 15.85. burak . -200. burak . Brukselka. 85.85. Marchew 30. -210. cykoria . 20. -200. 8.85. rzepa . seler .85. -250. Kapusta.140. seler .85. Marchew. Ogórek.55. cykoria . sałata . Chrzan.225. Rzeżucha.85. Marchew 45. Burak. ogórek . -370. Marchew 39.170.110.140. seler .85. Marchew 31. szpinak . groszek zielony - sałata .85. lucerna . mniszek. -200. 6. seler . -250. seler .centymetr z końca. kapusta . 17.55. -250. Marchew 23. SOKI ZŁOŻONE 21. Marchew 28. sałata . 16.200. rzodkiewka i rzepa służą do wykorzystywania na soki w całości . -250.110. -335.z liśćmi. 13.55.85. -310. rzepa . Pietruszka. Marchew 49. -223. 85. Lucerna.85. Marchew 140 -365.140. Dynia. Marchew 47. Marchew 22.170. szparagówka zielona .85. Marchew 33. Marchew 46. Rzodkiewka. 11. szpinak . 2.225. Mniszek. Marchew 25. -250.85. 4. Marchew 51. z którego wyrastają liście. -200.140.110. seler .140. sałata -110. rzodkiewka . -365. -225. . Cykoria. -200.85. Marchew 29. rzepa . szpinak . -250. -285. burak . burak . 18. Groszek zielony. 7.110.

54. (Przyczyną może być wieloletnie niewłaściwe odżywianie się. spożywanie dużych ilości skrobi. Anemia: 2. 55.110. rzepa . przytarczyczkach). co przeszkadza przy oddychaniu). pęcherzyku żółciowym. koncentratów. 6. 170. 24. 24.170. zaleganie odpadów w jelitach i tworzeniu się toksyn).140. lucerna .110. 9. (Nadmiar śluzu bronchitowego. 33. Marchew 59.110. (Nadmierne napięcie i niedostateczne wydalanie odpadów z organizmu). 23. pietruszka. 55. 55. 40. 2.55. Marchew 53. 2. rzepa . ogórek .110. 44. odkładanie odpadów). Astygmatyzm: l. mleka pasteryzowanego. 250.85. 53. 285. 225. (Odkładanie się wapna nieorganicznego w wyniku spożywania dużych ilości skrobi. Bezpłodność: l. 225.110.110. 23.24. 7. zanik głosu: l. które zbierają się na migdałkach). Seler 67. 55. 225. Seler 71. 200. Marchew 75. 31.55. . 55. kości.140. 73. 140. 24. Brukselka 73. Marchew 58. 47. 330. Marchew 63.55. Marchew 57. Seler 65. jabłko . . nie pić alkoholu. . 170.55. 330. pasternak. 225. 225. 250. 10. . Marchew 55. udar: 2. 15.200. Nie jeść tłustych mięs.55. 55. Apopleksja. (Dużo odpadów w organizmie. 330. wiązadła. W niektórych przypadkach znalazły się także dodatkowe zalecenia.110. pietruszka. 24.110.110. . Seler 68. 25. sałata . szpinak . pietruszka rzepa szpinak pietruszka szpinak szpinak 110. Seler 69. 8. cykoria . Angina: l. Marchew 56. Seler 66. 3. Seler 70. 5. (Nadmiar osadów w gruczołach wydzielania wewnętrznego. rzepa . 2.110. Marchew 60.55. 141 . rzeżucha . 55. Marchew 54. 34. Marchew - 285. Astma: 11.11 0. szpinak . rzeżucha rzeżucha . 31. 42. 285. 34.110. 250. Marchew 61. 24. 62. . 200. mniszek . Astenia: 2. 56. Bezsenność: 24. ziemniaki . 4. 42.85. Marchew 64.140. 310.200. 1. 34. Marchew 62. (Przyczyny: wapń. 285. szpinak . 11.85. Afonia. 24. sałata . 330. Wymienione soki mogą być stosowane do leczenia poniższych chorób Zostały podane tylko numery soków. Alergia pokarmowa: l. które szkodzą na stawy.55. 285. . seler .55.85.110.110. Artretyzm: 2. 49. 55. koper . 140. Marchew 74. ogórek . rzepa . . . 42. trzustce. wątrobie.110.110.110. rzeżucha. sałata rzodkiewka rzeżucha . 310. 35. konserw). Brukselka -72.85. 330. 55. groszek zielony groszek zielony groszek zielony szparag .52. 55.

zaburzenia psychiczne. 39. 24. 31. Ciąża: l. 55. 33. 2. 17. (Nagromadzenie się opadów i gazów w organizmie). brak magnezu i potasu. 55. Nie palić papierosów. 55. 27. sok z cytryny. Guzy mózgu: 24. 55. 44. Dyfteryt (błonica): 2. 12. Lewatywa dająca ulgę. 53. Usunąć toksyny z organizmu nawet przez głodówkę. bok: 2. 15. 26. 55. 56. 8. octu). 24. Impotencja: l. 53. 35. Kaszel: sok z cytryny. 55. 24. 2. (Bakterie działające niekorzystnie na skórę poprzez system limfatyczny). Krosty: l. 51. 55. 24. napięcie. 20. Krzywica: l. 20. (Może być wywołana przez gotowane produkty. Dyspepsja: l. Gruźlica: l. 19. 49. 55. mózgu. 15. 56. 34. 23. 34. (Występują w brzuchu. Jeść cebulę gotowaną w małej ilości wody +miód co l godzinę l łyżkę. 55. 55. 30. 34. 55. Epilepsja: 2. jadanie konserw). sok z cytryny.34. 2. 24. Głuchota: 11. Gastris=nieżyt żołądka: l. 40. 54. Pić wywar z czystych obierzyn kartoflanych. Czyraczyca: 24. 55. 42. 15. (Nadmiar odpadów toksycznych w organizmie).12. Kamienie żółciowe: 24. Biegunka: J. (Bakterie chorobotwórcze działające na drogi oddechowe). wątrobie. 34.35. 34. 15. mięsa i cukru. 34. 21. 25. 41. 25. Białaczka: l. 47. 55. 53. 15. 55. (Deformacja kości). nadmiar skrobi. Operacja nie usuwa przyczyny wynikającej ze spożycia dużych ilości skrobi. 34. 35. 38. 31. 55. Guzy. 55. 24. musztardy. Białkomocz: l. 55. 11. 37. Grypa: 2. 24. 15. (Nadmiar śluzu i odpadów). 34. Gardło. 42. 35. Do kubka z gorącą wodą wcisnąć cytrynę. Głowa. 55. (Nadmierne spożywanie węglowodanów. 55. gniew. 24. 22.49. 55. 13. Unormować skład krwi. Hemoroidy: 2. 34. bóle i choroba Basedowa: 12. strach). 18. Kalcemia: 23. 16. 55. 34. Gruźlica węzłów szyjnych chłonnych: 2. 29. Dyzenteria (czerwonka): l. 55. naroślą: 24. 34. (Nadmiar produktów nieorganicznych w pożywieniu). 39. 24. 15. (Nadmiar śluzu w organizmie od krowiego mleka. 142 . . (Przyczyną jest wapno nieorganiczne). Cukrzyca: 2. 24. 30. 56. szkodliwy jest sód nieorganiczny. 25. sprzyja rozmnażaniu bakterii). brak witaminy D3. 34. nie jeść ostrych produktów (pieprzu. 14. 13. (Odkładanie osadów na ściankach naczyń krwionośnych mózgu prowadzi do utraty zdolności ruchu. Kolka jelitowa: 24. 24.24. Pomaga organiczny jod z wodorostów i trawy morskiej.49. 53. 41. 36. Jeść surówki skręcone w maszynce do mięsa. 24. Kurcze : 24. 31. kościach. (Nadmiar kwasów). 55. 3. 24. 34. 24. 40. 49.55. Zrobić lewatywę i detoksykację organizmu. 22. 32. Przyczyną może być: nadmiar skrobi. złe przyswajanie wapnia.11. 24. mowy i myślenia). 35. (Nadmiar wapna). Ssać kit pszczeli. Kamienie nerkowe: 24. (Rozstrój jelit. 15. 28. Katar: 11. skrobi i cukru). nadmiar skrobi).

31. 58. 55. 24. 31. Nerki. 54. 50. zapalenie: l. sok z cytryny. 34. 60. Jeść gotowany szpinak. Nerwoból: 15. 55. cukrów i smażonych mięs tłustych. zapalenie (bronchit): l. 35. 34. co wywołuje stan toksyczności). 35. 24. Przeprowadzić detoksykację. 47. 55.53. 65. (W śluzach występują mikroorganizmy. skrobi. białego chleba. 43. 37. mięsa. (Produkty toksyczne działają na układ nerwowy. skrobi. 55. Oskrzela. 24. 55. 34. 15. 7. 44. 49. Może być dziedziczne). 55. Nerwica: l. 55. 70. usprawnić trawienie i wydalanie stolca. 23. (Nadmiar odpadów w organizmie faworyzuje rozwój bakterii. 2. 15. konserw. Migrena: 2. 2. 55. 55. 57. używać kit pszczeli. Kwasica: 24. 34. pokrzywę przygotowaną jak szpinak. 45. niedobór witamin z grupy B. 31. alkohol i papierosy szkodzą. Stosować lewatywy. 24. 15. 44. 49. 34.34. Nimfomania: 2. 62. 55. 34. Ospa wietrzna: l. Pomagają lewatywy z czosnku. (Nadmiar kwasu moczowego w organizmie). Nadciśnienie: 2. Nieżyt krtani (zapalenie): l. 2. (Występuje ból ugniatający połowę głowy). Występuje utrata wiary we własne siły. 2. 24. Orchit (zapalenie jąder u mężczyzn z powodu nagromadzenia się substancji patologicznych): 24. używać levitan. Nerki. 2. 55. Migdały. 55. 64. 41. Niedociśnienie: l. Unikać napięć nerwowych. 24. 66. 52. 34. Szkodzi niedobór organicznych alkalii. Nowotwory: l. Lumbago. 11. 24. zapalenia: l. 55. Hartować się zimną wodą i szczotkować całe ciało. Nerw kulszowy. wyleczyć zatoki boczne nosa. 48. 67. które najczęściej i pochodzą z niedobrych produktów mlecznych). oczyścić woreczek żółciowy. Nerki. tj. 54. Półgodzinny sen popołudniowy pomaga. Oczy. 47. 39. 24. 55. 11. 24.42. Nieżyt nosa: 11. bóle: 24. bolesne kurcze mięśni lędźwiowych: l. Soki pomnożą ilość czerwonych krwinek. Moczenie nocne: 24. pić zagotowane drożdże. 31. octu. Ścianki naczyń włosowatych tracą elastyczność). 31. 53. 55. 143 . 56. Neurastenia: 3. (nadmiar odpadów w organizmie). 53. pochodzących z koncentratów. Unikać alkoholu i octu. (Zmniejszenie drożności naczyń krwionośnych na skutek odkładania się złogów i toksyn. 55. (Niedobór wapna organicznego i nadmiar wapna nieorganicznego. (Bolą źle odżywione nerwy).55. 24. Łuszczyca: l. (Skutki nagromadzenia w organizmie nierozłożonych produktów. Nieżyt jelita grubego: l. bóle: l. skrobi). zapalenie: 23. Unikać wapna nieorganicznego. 55. 23. Immunitet daje właściwe odżywianie się). 55. 54. 15. 53.24. Nieprzyjemna woń z ust: 55. Melancholia: 2. 31. 24. 55. 55. 69. 68. 51. żuć owoce jałowca. 34. 34. 55. 24. 59. 24. 34. 53. (Przyczyną może być nadmierne spożywanie konserw. 15. 68. pochodzących z gotowanych pokarmów. 45. (Przyczyny mogą być fizyczne i psychiczne). 24. cukru. Ospa: l. 15. 49. (Nagromadzenie kwasu moczowego w kłębuszkach nerkowych i miedniczkach wywołuje stan zapalny). 24. 53. 51. 2. Miażdżyca: 2. ciasta. 63. 55. (Za dużo śluzu w kości sitowej). piasek: 24. (Nadmiar odpadów w organizmie. 24. 34. 55. 61. 15. 55. Malaria: l. 24. 24. 46.

Paraliż dziecięcy: l. 53. 41. 24. Pęcherz moczowy. 94. (Krew roznosi po organizmie cząsteczki skrobi z chleba i ciast. Serce. 55. 87. 26. (Zapalenie opłucnej). 2.55. zioła moczopędne. (Przeprowadzić detoksykację organizmu. 24. Brać witaminę A i B2. 56. Przemiana materii. Skleroza: 24. Osteomyelitis. mleka i cukru). 11. 88. 53. Ropotok: l. 33. Skrobia nie rozpuszcza się w wodzie. zapalenie utkania kostnego: l.55. 84. Przeziębienie: 11. Otrzewna. Reumatyzm: 24. 45. skrobi. daje ucisk na serce. 24. 24. 24. (Niewłaściwe odżywianie komórek mózgowych i nerwów). 24.55. 72. 55.(Odkładanie się w chrząstkach nieorganicznego wapna). 23. masowanie stóp. 28. Napar kwiatu bzu czarnego. Otyłość: l. okłady na noc na oczy z naparu świetlika. 6. cukru). tworząc osady powodujące bóle). choroba wieńcowa: 2. w razie zmniejszenia się procesów utleniania . 55. 77. 91. Parliż połowiczy: 2. 49. 35. 24. Ograniczać skrobię. 55. 73. Różyca.55 . 55.24. 2. 55. zapalenie: l. 74. 55. 2. 83. skrobi. bóle przy oddychaniu: 24. 24. Wzrasta ciśnienie gazów w jelicie grubym. 60. 24. gromadzenie się odpadów w organizmie.33. 80.31. Polepszyć wyżywienie w celu wzmocnienia krwi i organów. 55. 34. natomiast zanieczyszcza krew. (dotyczy kości i szpiku). 24. 55. bóle: l. (Nadmiar skrobi. 44. 54.26. 24. sok z cytryny z gorącą wodą. 31. 86. 24. co działa niekorzystnie na skórę). Puchlina: 11. 35. Pląsawica: 2. 55. 24. 26. 54. 34. 79. bóle: 2. 81. 34.34. podawać wyciągi kasztanowca. Przekwitanie: 2. Rzucić papierosy. 144 . masowanie stóp. 49. 55. 15. (Dużo kwasów w organizmie. 96. 97. Rozedma płuc: 75. 55. 34. 55. 55. 55. Pokrzywka pokarmowa: l. 56. 24. Rzeżączka: 15. wykwity: l. zapalenie. (Powodem są rozłożone produkty spożywcze. 44. (Zakwaszony organizm).24. sok z cytryny. 78. ale nie przyswojone całkowicie przez ustrój. Osteomoalacja: 47. 55. 34. które krystalizują się powodując bóle). 55. 76. 55. zapalenie: 24. zapalenie: 15. Pęcherz moczowy. 99. 98. Leczy się podobnie jak astmę.24. 24. 100. 11. 53.w przypadku rozpadu tkanki kostnej. 35. 55. 55. 15. 15.71. 82. 15. 24. 55. infekcja wirusowa. 24. Spojówki. wywołujących procesy fermentacji i gnicia). (Nadmierne spożywanie mleka. 64. Paraliż: 6. 75. cukru i mleka). Skóra. (Brak surówek w diecie. poprawić pracę wątroby i nerek. Urozmaicić jedzenie. ćwiczyć oddychanie z ruchem przepony. 54. 73. 40. ciast). Serce. 55. zła: 11. (Zakrzepy naczyń wieńcowych). Przetoka: l. 34. 92. 24. bóle: 24. 34. Przyczyna (Nadmiar skrobi w diecie. 89. Płuca. 101. 93. 55.42. zapalenie. bóle mięśni i zastawek serca. 55. 85. 2. (Przyczyną może być nadmierne spożywanie mleka pasteryzowanego. Stawy. Propolis 10% 5 razy dziennie. Usprawnić układ nerwowy i odżywianie. 102. zioła moczopędne + kora wierzby i liści brzozy.37. Występują bóle wieńcowe. zawał: 11. 95. Prostata. (Przyczyną jest ukazanie się kamieni i piasku). Serce. Występuje przeważnie u dzieci z powodu braku witaminy B1) Pleurit. 90. Przepuklina: l. gościec: 6. 34. 55. Soki te zwiększają wytrzymałość tkanki otaczającej. 34.

zioła moczopędne. 55. 33. 60. Popijać do 3 litrów soku dziennie. Jeść sałatę. 24. 34. propolis i chrzan. Przeprowadzić detoksykację. 108. Tyfus: l. 55. skrobi i cukru). (Przyczyną może być niewłaściwe odżywianie nerwów. Stwardnienie rozsiane: l. 121. niedokrwienie mózgu). 24. (W nerkach i w pęcherzu moczowym występują kryształy szczawianów wapnia). 15. 5. (Obecność toksyn w jelicie grubym). Szkorbut: 2. dodawać do cukru czosnek. (Nadmiar skrobi z chleba i ciast. 53. Żółtaczka: l. 24. Żołądek. 6. Stosować dietę ubogą w sód. Jeść świeże produkty zawierające witaminę A. 34. pić 30 minut przed jedzeniem 3 razy dziennie przez 1 miesiąc. nierozpuszczalne w wodzie). 44. 34. 55. 127. 55. mleka pasteryzowanego. 118. 24. Wątroba. 34. 55. 106. 60. regulować czynności przewodu pokarmowego i wydalania stolca. 55. 24. zapalenia torebek: 24. stłuszczenie wątroby. 56. 24. Wstrzymanie moczu: 24. nadmiar kwasów). zaparcia stolca. 31. 2. 55. 115. 24. (Produkty niepełnej przemiany materii działają źle na gruczoły nadnercza). Zapalenie mózgu: 24. 114. Ograniczać spożywanie mięsa. 34. 55. karoteny i intensywnie masować stopy. podawanie żelatyny. co ułatwia rozwój bakterii). 24. Syfilis: 24. 15. 34. mięśnie ulegają stwardnieniu. 15. 105. Zaparcie: l. 55. 119. 145 . 55. (Procesy fermentacji i gnicia. stresy). Ziarnica (choroba węzłów chłonnych): l. Wątroba. 120. 110. Ograniczyć tłuszcze. gdyż to sprzyja rozwojowi niekorzystnych drobnoustrojów. Wrzody żołądka i dwunastnicy: l. 31. 31. 122. zapalenie wyrostka robaczkowego: l. bóle: 24. Ślepa kiszka jest gruczołem ochronnym i jej wydzieliny usuwają produkty gnilne w jelicie grubym. 34. 55 Zakrzepica: 2. złe odżywianie. 2. nadkwasota: 24. 40. 40. 34. 124. 123. 113. 125. 111. Ślepa kiszka. 34. Uremia: 24. 55. 24. Zatrucie pokarmowe: 15. zatrzymanie oddawania moczu. Ograniczyć mięso odstawić szpinak. 30. (Za mało substancji organicznych w pożywieniu). a bogatą w potas. 41. 34. Wątroba i nadnercze. 55. 46. 33. nadmiar płytek krwi. 126. 55. 112. (Brak mazi w stawach). Zakłócenie rozwoju umysłowego: l. 24. marskość: l. 55. 107. pić sok z marchwi. Stawy. Utrata przytomności: 2. 24. 55. bóle: l. choroby: 12. 116. Pieczenie w żołądku) oraz sok świeży z surowego ziemniaka utartego. 55. 68. (Także okład na noc ze świeżej kapusty na wątrobę codziennie przez l miesiąc). 117. gotować i dezynfekować pożywienie. 34. 55. Zapalenie ślepej kiszki może nastąpić przy częstym żywieniu konserwami. 104. (Spożywanie nadmiaru koncentratów. Woreczek żółciowy. 55. (Zaleganie odpadów w jelicie grubym. 53. złe odżywianie). skrobi i cukru. (Nadmierna ilość odpadów i kwasów.Światłowstręt: 24. Nadmiar skrobi ten stan pogarsza). (nagromadzenie śluzu i odpadów przy nadmiernym spożywaniu mleka krowiego. 2. skrobi. (Złe przyswajanie tłuszczu.103. 55. 6. 74. Pomaga kit pszczeli. 24. Szkarlatyna: 24. (Obecność moczu we krwi). Zły skład pożywienia. zmiana żywienia. (Niedobór mikroelementów. 20. 55. Zaćma: l. 45. sok z cytryny. 53. 31. 62. (Złagodzenie pracy nerwów i komórek mózgowych. 109. 55.

zapalenia oskrzeli. kolejno oczyścić nos. Należy dobrze wypłukać usta. chronicznych chorób krwi. ale najwyżej do 25 min. zapalenia zatok bocznych nosa. Jeśli po zakończeniu ssania okaże się. Objawy te oznaczają. 24. płuc. zapalenia zakrzepowego żył. że zaczynają się rozpraszać ogniska chorobowe. 129. 56. Czysty olej słonecznikowy ssany przez 15-20 min. Żyły. Zabieg ssania należy powtarzać dwa. OLEJ SŁONECZNIKOWY JAKO LEK Metodę tę można stosować do leczenia bólów głowy. a po raz ostatni wieczorem. Niekiedy może wystąpić podwyższona temperatura. aby oleju nie połykać. 24. jakby stan jego zdrowia pogarszał się. (Nadmiar wapna. następnie w godzinach późniejszych. 146 . szczególnie u ludzi cierpiących na przewlekłe i długo nie leczone dolegliwości. przy paradentozie i zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa. zapalenia mięśnia sercowego. wciągać nosem. ciecz ta bowiem ma właściwości chorobotwórcze. odczekać. guzów żołądka. Smarować w nosie miodem. ale w miarę ssania zmienia się jego konsystencja i kolor. jak cukierek stanowi lek obdarzony szerokimi właściwościami. 55. (Nadmiar wapna nieorganicznego i wynikające z tego niedomogi krążenia krwi. Ćwiczyć 2 do 3 razy dziennie po 5 do 6 głębokich oddechów z ruchem przepony. skrobia. Również niedobór witaminy B). Po zakończeniu ssania pozostałości oleju należy wypluć do muszli i spłukać ją kilkakrotnie dokładnie. Jednym z pierwszych zauważalnych skutków tego leczenia jest ustąpienie krwawienia dziąseł. że pozostała ciecz ma barwę żółtą . okłady ze świeżej kapusty. (Koncentraty. skrobi). Staje się rzadki.rano. nowotworów złośliwych.przy następnym zabiegu należy czas ssania przedłużyć. 130. oraz oczyszczenie i wybielenie zębów. Chory ma wrażenie. Żylaki goleni: l. wypluć i wypłukać usta: Stosować 4 do 6 miesięcy. Wytrzeć nogi. preparaty kasztanowca. szczególnie nagłe i ostre. egzemy. jelit. 24. zakroplić witaminę E do nosa. po trzech . Leczenia jednak nie należy przerywać. 55. Olej należy ssać w przedniej części jamy ustnej przepuszczając go między zębami dbając. Podczas stosowania tej metody mogą wystąpić stany krytyczne choroby.pięciu dniach. smarować w nosie maścią propolisową. chorób kobiecych. przy stosowaniu tej metody mogą ustąpić bardzo szybko. paraliżu. Rano oblewać całe nogi zimną wodą przez l minutę. zapalenie: 2. nerek. w barwie przypomina mleko. zawałów serca. rozszerzenie: 2. Ssać olej słonecznikowy + l kropla denstosept 2 razy codziennie po 3/4 łyżki po 20 minut. Niektóre zachorowania. serca. także okłady ze świeżej kapusty na noc na golenie + suche opatrunki bez ceratki. w innych przypadkach leczenie może trwać do roku i do 2 lat.128. Po 2 tygodniach oblewać całe ciało zimną wodą. najwyżej trzy razy w ciągu dnia . epilepsji. zapalenia mózgu. cukier. zapalenia korzonków nerwowych. Włożyć ciepły szlafrok bez wycierania. 55. jeśli pacjentowi ta przypadłość dolegała. 15. Należy przyjąć pozycję siedzącą. Stosować 3-minutową gimnastykę. tworzą osady na ściankach naczyń). Żyły. Olej w ustach staje się gęsty.

OWOCE MOGĄ LECZYĆ .

przewlekłe schorzenia wątrobowe. zamrażane. trawienne. Jest jedną z najmłodszych u nas roślin uprawnych. gościec. Agrest zwyczajny należy do rodziny skalnicowatych (Saxifragaceae). Dojrzałe spożywane są na surowo. Rozmnaża się za pomocą odkładów. nadmierne ukrwienie. rozwalniające. reumatyzm. przeczyszczające. pobudzające apetyt. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Moczopędne. niedokrwistość. 149 . dżemy. remineralizujące. dolegliwości gorączkowe. brak łaknienia. wzmagające ruch robaczkowy jelit. zmniejszające przekrwienie wątrobowe. truskawki. jak również przez podział krzewów. marmolady i nadzienia do cukierków. dolegliwości płucne. gładki. konfitury. ale zyskał dużą popularność i występuje w ponad 50 gatunkach. jako agrest wczesny. Niedojrzałe lub półdojrzałe owoce mogą być kandyzowane lub przerabiane na kompoty. średniowczesny. odchudzające. WSKAZANIA LECZNICZE Artretyzm. w różnych kolorach i wielkościach. które pektyn nie zawierają lub mają ich za mało.AGREST Grossularia reclinata Mill. Agrest niedojrzały zawiera sporo pektyn i nadaje się świetnie na galaretki lub jako dodatek galaretujący do owoców. szczeciniasty. zapalenie przewodu pokarmowego. demineralizacja. otyłość. choroby skórne. żółciopędne. stany zapalne jamy ustnej i gardła. przerabiane na powidła. zapalenie układu moczowego. przeciwbólowe. sadzonek dzielnych i zdrewniałych. średniopóźny i późny. oczyszczające. zaparcia. soki i dobre wina. uprawianych w ogrodach. np.

Mycie. Sok i miąższ z jednej więc tyle. Sok cytrynowy z tartym chrzanem w stosunku 1:4 rozpuszcza drobne skrzepy krwi występujące w naczyniach wieńcowych. decydujące o jej znaczeniu odżywczym i leczniczym.powinny być dokładnie myte. Cytryna zawiera witaminę P (C2). aby nadać owocom kolor złocistożółty. ile wynosi dzienne 1. Cytryna słusznie cieszy się opinią owocu bardzo zdrowego. a więc jej działanie oddala symptomy szkorbutu. witaminy. najlepiej w miejscu ciemnym. Takie cytryny są podatne na psucie.SPOSÓB UŻYCIA Sok. Popijać 100 do 300 g dziennie w 2 lub 3 porcjach z domieszką wody lub bez wody.są kwaśne i rugują z organizmu biopierwiastki alkaliczne o ogromnym znaczeniu dla zdrowia. Owoc agrestu nastawiony na sok surowy należy trzymać z dala od światła słonecznego. Po usunięciu bibułki szybko ulatnia się nieprzyjemny zapach dwufenylu. co ma znaczenie profilaktyczne dla ludzi skłonnych do zawałów serca. a zapotrzebowanie organizmu dorosłego człowieka. Nie jest powszechnie znany fakt.podaję w kilku punktach najważniejsze właściwości cytryny. a nawet parzenie wrzątkiem jest konieczne również dlatego. Dotyczy to w szczególności wapnia (Ca). 150 . 2. że hurtownicy. odmianach różniących się wielkością i Grecji i Rzymie za symbol zdrowia. więc owijane są przez producentów w bibułkę nasączoną dwufenylem. gazują je etylenem bądź acetylenem. które są spryskiwane różnymi środkami chemicznymi. Zanim szerzej i w szczegółach przedstawię jej zalety . C. Wówczas -podobnie jak owoce przejrzałe . któremu sama witamina C nie jest w stanie zapobiec ani go usunąć. a podczas zrywania przechodzą z rąk do rąk . że owoce cytrusowe zrywane w stanie niedojrzałym już nie dojrzewają. która chroni witaminę C (kwas askorbinowy) przed zbyt szybkim utlenianiem. CYTRYNA Citrus limon Burm Cytryna występująca w licznych kształtem owocu uchodziła w starożytnej Należy do owoców cytrusowych bogatych w stugramowej cytryny zawiera 70 g wit. Cytryny. co nie dopuszcza do pleśnienia. najlepiej ciepłą wodą.

puchlina brzuszna. niestrawność (utrudnione trawienie). Pokroić cytrynę na plasterki i włożyć do wody lub dać sok z cytryny do pół szklanki wody słodzonej. natomiast w żołądku zasadowa. liszaje. Zalecam stosowanie nie tylko soku (kwas askorbinowy otrzymywany z pulpy cytrynowej). Cytryna. żółtaczka. posiada zalety bardzo cenione w medycynie naturalnej. ukąszenia owadów. Cytryna jest w ustach kwaśna. która znacznie podnosi wytrzymałość naczyń włosowatych (krwionośnych) i przepuszczalność jonów wodorowych. Kuracja z soku z cytryny pomagająca rozpuścić kamienie żółciowe (recepta francuska). nadkwasota żołądkowa. to witamina C. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Cytronada. a po pewnym czasie wrzody. Wskazana dla ludzi starszych jako środek uśmierzający bóle. grzybica woszczynowa. stany gorączkowe. żylaki. grypa. świerzb. zapalenie oskrzeli. 100 g soku z cytryny zawiera 6 g kwasu askorbinowego. ale również zjadanie białej skórki. nadmierna lepkość krwi (kuracja cytrynowa zastępuje upust krwi). podobnie jak czosnek. pasożyty wewnętrzne (owsiki). zaburzenia w okresie wzrostu. Cytryna zawiera bardzo dużo składników biochemicznych z przewagą składników alkalicznych (zasadowych) i może z tego powodu być stosowana pod różnymi postaciami. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Różne infekcje płucne. a następnie każdego dnia 151 . opryszczka. wysypka. anemia. zmarszczki (profilaktycznie). wykwit. szkorbut. wymiotujących i mających krwotoki. wreszcie nowotwór końcowej części jelita grubego (odbytnicy). Witamina C2 (P) sprzyja działaniu adrenaliny. dna. Na użytek zewnętrzny Katar i nieżyt nosa (ostry). angina. łamliwe paznokcie. Gdy w organizmie występuje niedobór witaminy P. krwawienie z nosa.3. otyłość. krwotok (krwawienie z nosa. czerwonka (dyzenteria). 5. kapusta biała. brak łaknienia. nie spełnia swej funkcji i wówczas powstaje nieżyt.. zapalenie żył. reumatyzm. wymioty. kamica nerkowa i żółciowa. wodobrzusze. zapalenie powiek. niedomogi wątroby i trzustki. afty. migrena. piegi. uporczywe bóle głowy. przekrwienie wątroby. osłabienie (astenia). rany zakażone i gnijące. która normalnie jest przyswajana przez człowieka dopiero na końcu jelita grubego. pielęgnacja skóry rąk. czyraki. miażdżyca naczyń. odmroziny. marchew. połykanie powietrza. krwiomocz. łojotok fizjologiczny twarzy. nadmierne wypełnienie naczyń krwią (przekrwienie). biegunka. rumień. zapalenie zatok przynosowych. plamy. jelitowe itp. ucha. wykwity śluzówki w jamie ustnej. nadciśnienie. hemofilia (krwawiączka). Rozpocząć kurację od 1/2 cytryny + l łyżka oleju z oliwek przed jedzeniem 3 razy dziennie i powiększać progresywnie aż do 9 cytryn dziennie. łamliwość włośniczek. brodawki. 4. Stanowi to napój dla gorączkujących. artretyzm. astma. zimnica (malaria). wrzód żołądka. wzdęcie jelitowe. jamy ustnej i języka. demineralizacja. krwotok żołądkowy i jelitowy). starzenie się. rekonwalescencja.

Łamiące się paznokcie: Przykładać sok z cytryny rano i wieczorem przez tydzień. Kuracja trwa 4-5 tygodni. Napar ze skórek z 2-3 cytryn na l litr wody daje doskonały napój. Można to robić również profilaktycznie. Wypić przed snem. zapalenie jamy ustnej: Płukać przez kilka minut jamę ustną sokiem z cytryny z miodem i wodą i połykać. Aromatyzować sokiem z cytryny. Przekrwienie wątroby. macerować 2 godziny w wodzie z dodatkiem miodu. zakorkować je i ułożyć w pozycji poziomej. 152 . Zmiażdżyć nasiona. Posmarować kremem i upudrować. mieszając je łyżką aż ukażą się granulki. Selery. W celu spreparowania mleka zsiadłego z sokiem cytrynowym należy wcisnąć kroplami l cytrynę do 1/2 litra mleka. dodać l cytrynę pociętą na plasterki łącznie ze skórką. Tłusta skóra: Obmywać twarz rano i wieczorem przez tydzień watką przesiąkniętą sokiem cytrynowym. Angina: Płukać gardło sokiem cytrynowym rozpuszczonym w ciepłej wodzie. Produkcja lemoniady: Beczułkę pięciolitrową wypełnić wodą. Przez popijanie soku cytrynowego z wodą neutralizuje się również nadkwasota żołądka. Skórka z cytryny dodana do ciast poprawia ich smak i aromat. Po miesiącu następuje poprawa słuchu. napar z łyżki melisy w l szklance wrzątku + kieliszek alkoholu. Kontynuować tę kurację stosując codziennie 3 razy po 1/2 cytryny mniej jak na początku 3 razy po 1/2 cytryny. Cytryna ma zastosowanie w codziennej sztuce kulinarnej. Zapalenie powiek u noworodka: Wprowadzić do oczu 1-2 krople soku cytrynowego. Po tygodniu rozlać do butelek. dodać miodu i zjadać codziennie rano na czczo. Na użytek zewnętrzny Katar nosa i zatoki nosowe: Wprowadzić 3 razy dziennie kilka kropli soku do nosa. jak również do mięsa. Przecedzić po wyciśnięciu cytryny. Zmiażdżyć cytrynę. Kilka kropel soku usuwa specyficzny zapach ryb morskich. Krwawienie z nosa: Włożyć do nosa wacik nasiąknięty sokiem cytrynowym. Poruszać beczułką 2 razy dziennie. Zapalenie ucha: Wprowadzić 2 krople soku cytrynowego do ucha co drugi dzień. Wieczorem zalać wrzącą wodą 3 rozkrojone cytryny. Migrena: Przyłożyć na czoło kompres z soku cytrynowego lub plasterek cytryny do skroni i mocno ścisnąć głowę chustką. w którym macerowano przez tydzień skórki z 2 cytryn. jabłka. Suszyć 20 minut. Owsiki. ryb i innych produktów. Afty. Wywar z całego owocu wskazany jest przy pasożytach jelitowych. Odmroziny: Wcierać sok cytrynowy. Środek przedwczerwiowy.zmniejszać dawkę do pół cytryny. Wypić nazajutrz rano na czczo. Brodawki: Smarować dwa razy dziennie mocnym octem. Dodać kilka kropel świeżego soku cytrynowego. gruszki i pieczarki pokropione sokiem cytrynowym nie ciemnieją. Cytryna parzona we wrzątku przez 5 minut daje o wiele więcej soku niż zazwyczaj. Stosować 3 razy dziennie l łyżkę. Rany zakażone: Przyłożyć czysty lub rozrzedzony sok z cytryny. Sok z 1 cytryny na l litr wody może być stosowany do dezynfekcji wody pitnej. Napój uzdrawiający: Sok z jednej cytryny. Lemoniada przeczyszczająca: Stosuje się węglan magnezu 11 g + kwas cytrynowy 18 g + woda 300 g. Kilka kropel soku dodanych do mięsa czyni je lżej strawnym.

silnie 153 . Biżuterię srebrną czyści się przez pocieranie plasterkiem cytryny. l cytrynę i kilka łyżek ugotowanego ryżu. antyreumatyczne. Surowcem leczniczym są owoce. odmładzające tkanki. między innymi florydzynę i sorbit. moczopędne. taki lekko zwarzony serek wypijać na czczo. Cytryna wybiela i wydelikatnia skórę rąk. Torebka z wysuszonymi skórkami z cytryny w szafie odstrasza mole. piana z białek. Zawierają m. CZEREŚNIA Cerasus avium L. 100 g czereśni daje tylko 60 kalorii. leukoantycjanów. Praktyczne zastosowanie cytryny: W celu oczyszczenia sczerniałej miedzi należy ją pocierać połówką cytryny pokrytą grubą solą. Zmyć gorącą wodą i osuszyć skórką zamszową. róża. Czereśni nie należy popijać wodą.in. charakteryzującej się obecnością garbników działających ściągające i koagulujących białko oraz wielofenolowych prekursorów katechiny. antyartretyczne. Wytrzeć lekko naoliwionym płótnem. malina. powiększające naturalne reakcje obronne organizmu. Rdzy z białej bielizny usuwa się umieszczając plasterek cytryny między dwiema warstwami materiału. Czereśnie są zasadotwórcze. Umywalkę poplamioną pocierać mieszaniną z 1/2 filiżanki soku cytrynowego z garścią soli. Krem cytrynowy: żelatyna. szypułki i guma czereśniowa. Kilka plasterków z cytryny nadaje pieczonej lub gotowanej baraninie specyficzny korzystny aromat. Zupa cytrynowa: do przecedzonego rosołu mięsnego dodać pół szklanki śmietany. Przyłożyć do plamy bardzo gorące żelazko i mocno przyciskać. gdzie jest plama. morela. antytoksyczne. łatwo przyswajalną przez cukrzyków lewulozę. pięciornik. poziomka. migdał. przybrać konfiturą. pobudzające wzrost cebulek włosowych. jabłko.Sok cytrynowy rozpuszczony w wodzie zastępuje ocet jabłkowy i winny. Spleśniała cytryna odstrasza mrówki. Czereśnia należy do rodziny różowatych (Rosaceae). odświeżające. Prunus avium L. gruszka. Mleczko cytrynowe: Do szklanki mleka wcisnąć sok z pół cytryny. gdyż mogą wywołać rozwolnienie. Powtórzyć w razie potrzeby. śliwka. Nie należy jadać czereśni przed posiłkiem mięsnym. gdyż utrudniają jego trawienie. jarzębina. W celu oczyszczenia kominka z białego marmuru należy pocierać go połówką cytryny w miejscu. Różowate zawierają również glikozydy fenolowe. Do rodziny różowatych należą: brzoskwinie. Do gliceryny w płynie dodaje się kilka kropel cytryny i tym można smarować ręce po umyciu. ponadto trójterpenów i flawonoidów. truskawka. przeczyszczające. syn. odtruwające. • Potrawy z cytryny. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Antyinfekcyjne. żółtka i sok z 2 cytryn. rzepak pospolity. cukier zwykły i waniliowy.

nadmierne wypełnienie naczyń krwią. dużego palca u nogi. niezależnie od wieku pacjenta.herbata z ogonków czereśni służy jako środek odchudzający i moczopędny. Kuracja czereśniowa na artretyzm. Popijanie soku z pomidorów i krótko zagotowanych drożdży wspomaga leczenie. reumatyzm. remineralizujące. aby produkować tyroksynę. dolegliwości pęcherza moczowego. opóźnienie wzrostu. hormon regulujący przemianę materii i wzrost u dzieci. oczyszczające. usprawniające pracę WSKAZANIA LECZNICZE stawów). gościec. pomaga przy dolegliwościach Na użytek zewnętrzny Plaster ze zmiażdżonych czereśni przyłożony do czoła łagodzi migrenę. zniekształcenie cukrzyca. regulujące rozwalniające. kamienie żółciowe. uspokajające. przewlekłe schorzenia wątroby. nadfermentacja jelitowa. otyłość. Jedno. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Kuracja świeżym sokiem czereśniowym wymienionych we wskazaniach leczniczych. 154 . Napar. Kompot z gotowanych czereśni oraz syrop lub konfitury dobre są na zaburzenia pęcherzowe u dzieci i osób starszych. Smarować rano i wieczorem. Artretyzm (opuchlizna rąk. Stosować przez kilka dni w ciągu sezonu letniego. kolan. zaparcia. Jeden posiłek zastąpić przez 1/2 kg czereśni. kamienie moczowe.lub dwudniowa kuracja wyłącznie czereśniowa doskonale oczyszcza organizm i sprzyja wydalaniu toksyn. Taki sam plaster położony na szyję wzmacnia i odmładza skórę. demineralizacja organizmu. Chorzy z niedoczynnością tarczycy powinni jadać czereśnie. Daje to dobre wyniki przy opuchnięciu i zniekształceniu stawów palców rąk.pracę wątroby i żołądka. upiększające skórę i cerę. miażdżyca (stwardnienie tętnic). bóle ramion. Ustępują obrzęki. gruczołów wydzielania wewnętrznego. stałe uczucie zmęczenia. Odwar z kory działa przeciwrobaczycowo. Olej z nasion czereśni produkowany we Francji łagodzi bóle reumatyczne i usuwa kurzajki oraz plamy na skórze. dolegliwości serca. które zawierają do 274 mg jodu. Tarczyca wychwytuje jod z krwi.

uprzednio rozłożone przez enzymy. utrudniające przedostawanie się strawionego pokarmu do jelita cienkiego pokrytego kosmkami. ale nie wessanej masy pokarmowej przechodzi do jelita grubego i jest wydalona bez żadnego pożytku dla organizmu. śliwki. biopierwiastki. Jednocześnie w przewodzie pokarmowym zwiększa się wydzielanie śluzów. głóg.Żywica spływająca z pnia czereśni z dodatkiem wody zrobiona na pastę może służyć jako lek na liszaje. przez które substancje odżywcze. Leczy to wszelkie dolegliwości przewodu pokarmowego oraz nadmierne wydzielanie śluzu w górnych drogach oddechowych i chroniczne schorzenia oskrzeli. Chroni wewnętrzne tkanki ciała przed substancjami drażniącymi i żrącymi.alkohol i kwas octowy oraz produkty gnilne rozpadu białka . Powszechnie uprawiana w umiarkowanych strefach klimatycznych. A jabłko jest znakomitym środkiem terapeutycznym. wyścielająca wnętrze organizmu. O jego właściwościach leczniczych decydują składniki. rzepik pospolity itp. duża część strawionej. pięciornik gęsi. glukoza. jak: aminokwasy. głównie C. poziomki. przewód pokarmowy. a także na artretyzm. Śluz to substancja ochronna. Gdy kosmki jelitowe są pokryte bardzo grubą warstwą śluzu. czereśnie. truskawki. Śluz wydzielany w ustach ułatwia przełykanie pokarmu. Pomaga temu popijanie świeżych soków z warzyw i owoców oraz octu jabłkowego. gdzie zaczyna się trawienie białka. W żołądku. W światowej produkcji owoców jabłko zajmuje drugie miejsce po winogronach. 155 . przenikają do krwi. morele. jego zalety lecznicze nie są dostatecznie znane. drogi oddechowe i gruczoły wydzielania wewnętrznego. Jabłko zawdzięcza swoją popularność przede wszystkim walorom spożywczym. gdzie przebiega dalszy proces trawienia białka pod wpływem działania trypsyny. które drażnią błonę śluzową jamy ustnej. Podobnie w dwunastnicy. Nadmierne wydzielanie śluzu rośnie pod wpływem kwaśnych pokarmów i białka. JABŁOŃ Malus domestica. towarzysząc przechodzeniu pokarmu przez jelita. syn. gruszka. Wówczas należy zastosować kurację oczyszczającą i uwolnić jelita z zalegających pokładów śluzu. kwasy tłuszczowe. zasługującym na szersze upowszechnienie. skatol i inne substancje toksyczne. róża. pektyny. Inny rodzaj śluzu chroni wewnętrzne ścianki przewodu pokarmowego i działa jak smar. maliny. Przewód pokarmowy człowieka przekazuje z produktów spożywczych do krwi takie składniki odżywcze. kwasy organiczne oraz witaminy. Nadmiar śluzu blokuje przewód pokarmowy tworząc zatory. Ale chociaż jak najsłuszniej uchodzi za owoc bardzo zdrowy. Wskutek niewłaściwego odżywiania się przenikają do krwi produkty fermentacyjne rozpadu cukrów .fenol. spośród których zwróćmy uwagę na potas (137 mg) oraz inne biopierwiastki. wydziela się dużo śluzu. silvestris Jabłoń należy do rodziny różowatych (Rosaceac). witaminy. która liczy 120 rodzajów i 4000 gatunków. Ojczyzną dzikich gatunków jabłoni są Chiny. W Polsce występuje w ponad 30 odmianach. Do tej samej rodziny należą: brzoskwinie.

rekonwalescencja. stany gorączkowe. uporczywy ból głowy. artretyzm. ochrania przewód pokarmowy. reumatyzm. reumatyzm. zjadać ze skórką bogatą w różne substancje lecznicze. wiążą radioaktywny kobalt. Jabłko utrzeć. Zalecane w gerontoterapii. jego SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Jabłko surowe. rozpuszczają cholesterol. pektynom obniża poziom cholesterolu we krwi. miażdżyca. jako przeczyszczające jedno wieczorem. zaparcia. Kompot. nadciśnienie tętnicze. bóle żołądka z obrzękiem błony śluzowej na tle artretycznym. Do gotujących się jabłek dodać sok z 1/2 cytryny. Jabłko tarte na biegunkę u dzieci. przeciwkamicowo. stront i ołów. dla prowadzących siedzący tryb życia. Jako oczyszczające zjadać jedno jabłko rano. odświeżająco. osłabienie fizyczne i umysłowe. działa moczopędnie. Dawać to samo na dyzenterie. rozwolnienie. dolegliwości jelitowe. Na zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. Dawać dziecku trzy razy dziennie po 200 g. Pektyny jabłkowe regulują florę bakteryjną jelit. herbatę lekko posłodzoną. ciąża. przeciwreumatyczne. Wapń i krzem skórki jabłka działają korzystnie na włosy i paznokcie. zawały. na biegunkę w okresie ząbkowania. trawiennie. opryszczka. Gotować 15 minut. odchudza tkanki. bezsenność.? oskrzeli. wpływa oczyszczające na krew. Popijać w kilku porcjach w ciągu dnia. Do popijania po 1/2 godz. niestrawność i wrzody gastryczne. nerwowość. infekcje jelitowe. neutralizują substancje toksyczne. otyłość. Dicta z surowych jabłek na grypę do 1/2 kg.WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Jabłko dzięki wzmacnia mięśnie i układ nerwowy. nadmierne wypełnienie naczyń krwią. pobudzają wydzielanie kwasu moczowego przez nerki. nie obranych ze skórki jabłek na l litr wody. 156 . Podawać dziecku jabłko tarte 2 razy dziennie przez dwa dni. skąpomocz. przemęczenie. umyte. Dodać kilka kawałków korzenia lukrecji na zapaleni. schorzenia mięśnia sercowego. Napar z 2-3 pociętych na plasterki. dna. WSKAZANIA LECZNICZE Anemia. dolegliwości oskrzeli. schorzenia przewlekłe wątroby. wpływa pobudzająco na pracę wątroby i zmniejsza jej przekrwienie. dziennie jako wyłączne pożywienie w ciągu 2-3 dni. niedobór minerałów.

układu kostnego. Zawarte w jabłku sole potasowe są bardzo ważne dla prawidłowych przebiegów procesów życiowych. obniża poziom cholesterolu. artretyzm. galaretki. Herbatka z suszonych skórek renety na bezsenność. OCET JABŁKOWY Ocet jabłkowy stosowany jest powszechnie w medycynie ludowej ze względu na dużą zawartość potasu. 157 . Osłodzić miodem i wypijać l szklankę przed snem. Potas usprawnia pracę mięśnia sercowego. Macerować przez 2 godziny. musy i bardzo leczniczy ocet (patrz rozdział następny). susz. dolegliwości wątroby. Rany zwiotczałe. jędrną skórę. jelit. Jabłecznik ma właściwości przeciwreumatyczne. układu nerwowego. szyję. Jabłko z dodatkiem ryżu obniża ciśnienie tętnicze. zaparcia (wypijać na czczo). Można również stosować sok z takiego jabłka z dodatkiem oleju w równych częściach. chloru. siarki. Przetwory są najlepsze z jabłek niezbyt dojrzałych i z niedojrzałych spadów. obrzęk pochodzenia nerkowego i sercowego. Jabłko zjedzone wieczorem czyści zęby. marmolady. Jarwisa w 1961 roku. Jabłko zmiażdżone i ugotowane we własnym sosie przyłożyć do rany. Związać połówki jabłka i upięć. reumatyzm. pierś. Stosować l łyżkę na szklankę wrzątku. magnezu. Świerzb. Stosowanie octu jabłkowego rozpowszechniło się w USA wraz z ukazaniem się prac prof. Ujędrnia to tkanki piersi u kobiet. Napar z kwiatów jabłoni w ilościach 30 g na l litr wody na kaszel. grzybica woszczynowa. Naciągać 15 minut. Wycisnąć sok. kompoty. Można dodać kilka liści czarnej porzeczki. co działa wykrztuśnie. przyspiesza przebieg rekonwalescencji po chorobach zakaźnych. egzemę. ładną cerę. krzemu i innych pierwiastków śladowych. Przyjemna kwasowość jabłek pobudza do wydzielania się śliny w ustach i wszystkich soków trawiennych przewodu pokarmowego. wybrać blaszki gniazd nasiennych i pestki. przeczyszczające i rozwalniająco. Świeży sok z jabłek dla ludzi w podeszłym wieku. wina. a ponadto fosforu. odcedzić. Włożyć do wnętrza trochę zmiażdżonej siarki. brzuch i egzemę. wzmacniając go. odciąża krążenie krwi i przemianę materii. Na użytek zewnętrzny Ból ucha. Krew i płyny komórkowe uzyskują trwałą równowagę ciśnieniową. fluoru. żelaza. Alkaliczny mocz staje się kwaśny. Kuracja jabłkowo-pomidorowa pomaga w leczeniu cukrzycy u dzieci. sodu. Kwasy organiczne i pektyny niszczą bakterie. aby nie obciążyć zbytnio żołądka. wapnia. !5 g pektyny utrzymuje cholesterol w normie. Dieta jabłkowa: 1-1. Gotować 15 minut.5 kg jabłek zjadanych dziennie jako jedyne pożywienie pomaga przy biegunce. Zmiażdżyć i pocierać tym chore miejsce. Jabłko dla palaczy i drukarzy działa odtruwające. Wypijać po 2 łyżeczki przed każdym posiłkiem. Z jabłek można przyrządzić dobre dżemy.Napar ze zmielonych wysuszonych skórek jabłek. Syrop jabłkowy (nektar) z utartych renet. wygładza skórę twarzy. Sok z jabłka można stosować jako środek kosmetyczny na twarz. Popijać 4 szklanki dziennie na skąpomocz. Jabłko z dodatkiem soku cytrynowego ułatwia trawienie węglowodanów. Przyłożyć jabłko upieczone. Wiąże ołów itp. daje zdrową krew. pomaga w leczeniu chorób na tle niedokrwistości. Przepołowić jabłko.

Otrzymany po wyciśnięciu sok przecedzić ponownie do naczynia z szerokim otworem. bóle gardła. W zależności od jakości soku ocet jabłkowy będzie gotowy do użytku po upływie 40-60 dni. Podaję też uproszczony sposób przygotowania octu jabłkowego. Przygotowanie cydru jest podobne do produkcji słabego wina wytrawnego o zawartości alkoholu od 2 do 8 proc. przeziębienie. Naczynia nie zakrywać i trzymać w pomieszczeniu o temperaturze 20-30°C w miejscu ciemnym. Ocet jabłkowy działa profilaktycznie i leczniczo w przypadku wielu chorób. nieraz ciężkie choroby wedle wskazań wielu terapii z medycyn ludowych. Sposób przygotowania octu. po 10 dniach zlać wszystko do woreczka z gazy. bóle i zawroty głowy. Na każdy litr soku można dodać 50-100 g miodu lub cukru. beczułka) bądź emaliowanej gliny zalać tę surową miazgę ciepłą. reumatyzm.4 kg miazgi. choroby skórne. przegotowaną wodą w ilości 0. co stwierdziłam w ciągu ostatnich kilkunastu lat praktyki lecząc różnorodne. Dzieci: l łyżeczka octu z dodatkiem 2 łyżeczek miodu rozpuszczonego w 1/2 szklanki wody przegotowanej. Fermentacja jest zakończona. Obierzyny ze zdrowych jabłek włożyć do szklanego naczynia. otyłość. nadmiar śluzu w przewodzie pokarmowym. W celu przeprowadzenia drugiego stadium fermentacji. zaburzenia związane ze zmianą pogody. a w celu przyspieszenia fermentacji octowej -10 g drożdży piekarniczych i 20 g suchego chleba razowego. Rurką plastikową przelać ocet do butelek filtrując płyn za pomocą lejka wyłożonego gazą. Można zużyć również skórki z jabłek oraz resztki pozostałe podczas sporządzania kompotu. kiedy płyn uspokoi się i przybierze kolor jasny. 158 . jak np. jako kwaśny dodatek do spożywanego pokarmu. Jarwisa ocet jabłkowy można stosować jako produkt dietetyczny i jako środek leczniczy. Po 3-4 tygodniach otrzymamy ocet gotowy do użytku. Napoje powstałe w wyniku fermentacji beztlenowej z soków owocowych oraz z jabłek i pigwy są znane pod ogólną nazwą cydru. Dorośli: dwa razy dziennie 2-4 łyżeczki octu z 2 łyżeczkami miodu na pół szklanki wody przegotowanej. W naczyniu ze szkła lub drewna (np. Ocet jabłkowy stosuje się jako przyprawę do sałat i do innych potraw. Zalać słodzoną wodą przegotowaną w proporcji 2 łyżki cukru na l szklankę wody. wyczerpanie ogólne. Butelki korkuje się szczelnie. Zgodnie z zaleceniami prof.5 litra na 0. Na każdy litr wody dodać 100 g miodu lub cukru. zaburzenia trawienne. zalewa woskiem lub lakiem i przechowuje w odpowiednim miejscu.Jego przepisy przeszły do makrobiotyki. Zawiązać naczynie płótnem. Zalaną miazgę należy 2-3 razy dziennie mieszać drewnianą łyżką. promienie ultrafioletowe szkodzą bowiem przebiegowi reakcji fermentacyjnej. według potrzeby organizmu pacjenta. Ze względu na właściwości octu (uodparnia na infekcje. dostarcza składników niezbędnych do utrzymania równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie) polecam profilaktyczne jego zażywanie w następującej ilości. Dobrze wymieszać. Stosując fermentację tlenową można otrzymać wysokogatunkowy cedrowy ocet spożywczy. należy nakryć naczynie gazą i trzymać je w ciepłym miejscu. owoce zgnieść lub przetrzeć na tarce. Mieszać do pełnej homogenizacji. Z umytych jabłek wyciąć zepsute lub robaczywe części. Takie wina produkuje się we Francji głównie z jabłek gorszych gatunków.

7. Płukać gardło bardzo powoli. Po osuszeniu przyłożyć trochę kremu witaminowego. przegotowanej wody. u młodzieży do 15 roku życia. zaleca się płukanie jeden raz rano. 8. 2. Taki kompres można również przyłożyć na kark. Stopy i golenie należy owinąć suchym ręcznikiem.Recepty 1. Profilaktycznie można używać l łyżeczkę miodu rozmarynowego lub tymiankowego przed posiłkami. np. który okaże się bardzo smaczny. delikatnego gardła. Kontynuować leczenie profilaktyczne. Angina. Wodę można zastąpić wywarem z melisy. Dermatozy: (choroby skórne suche ze złuszczaniem lub lekko ociekające). gdyż w zasadzie groźba kataru siennego została w ten sposób oddalona. 5. Kaszel. Dzieci powyżej lat 2 mogą zażywać ten syrop co godzinę. Zmienić okład gdy się nagrzeje. i tylko po l łyżeczce octu jabłkowego. szalem albo chustą wełnianą. Powtarzać płukanie 4 razy dziennie. Nacierać klatkę piersiową czystym octem jabłkowym lub jeżeli naskórek jest kruchy. Mieszanina taka powinna być zużyta w ciągu 14 godzin. Wypijać kilka łyżeczek tej mieszanki. Kurcze mięśni. Przyłożyć na czoło kompres z gazy namoczonej w roztworze wodnym: 1/2 szklanki wody zimnej. Po posiłku rano i wieczorem pić 2 łyżeczki octu jabłkowego z 2 łyżeczkami miodu na 1/2 szklanki wody przegotowanej. zmieszanym w równej części z naparem kwiatu lawendy. co kilka minut bardzo powoli połykając.5 miesiącach zaleca się popijać codziennie l szklankę wody mineralnej z 2 łyżeczkami miodu i 2 łyżeczkami octu jabłkowego z dodatkiem 5-10 kropli świeżego soku cytrynowego. 159 . Najlepiej do tego celu nadaje się lniana ściereczka. 2 łyżeczki octu jabłkowego i 2 łyżeczki miodu wymieszać w 1/2 szklanki ciepłej. gdyż uspokaja ataki kaszlu. Po 2. To leczenie może być stosowane w chwilach kryzysu i na początku ataku duszności. ale w zmniejszonej ilości (1/4 łyżeczki 3 razy co godzinę rano i podobnie po południu). Syrop ten jest bardzo cenny w przypadku zapalenia tchawicy i kokluszu. 2 łyżeczki octu jabłkowego i 2 łyżeczki miodu. Astma. 1/3 wywaru z korzenia łopianu i 1/3 oleju z migdałów słodkich lub oliwy z oliwek. l łyżka miodu akacjowego i l łyżeczka gliceryny. To wszystko powinno być dobrze zemulgowane. Dzieciom do 5 roku życia zaleca się popijanie l łyżeczki octu jabłkowego z dodatkiem l łyżeczki miodu i 3 łyżeczek ciepławej wody. Bóle głowy. Katar sienny (alergiczny). W przypadku wrażliwego. Wymieszać do uzyskania syropu. Miejsca chore myć roztworem złożonym z 1/3 octu jabłkowego. 6. a w przypadku napadu kaszlu także w nocy. Przyłożyć do miejsc bolesnych zimne kompresy z roztworu wody i octu jabłkowego w równych częściach. Płynu tego można używać też do okładów na klatkę piersiową i plecy. Brać co dwie godziny l łyżeczkę syropu o składzie: świeży sok z 1/2 cytryny z taką samą ilością octu jabłkowego. Zabieg ten powtarzać rano i wieczorem. Wieczorem przed snem wypić roztwór 2 łyżeczek miodu akacjowego z l łyżeczką octu jabłkowego i odrobiną wody mineralnej. 4. Całą kurację można przerwać po 2 tygodniach. Bezsenność. Kawałkiem gazy wklepać w chorą skórę. 3. W przypadku silnego kaszlu należy zażywać l łyżkę syropu co 2 godziny w ciągu całego dnia. Połykanie powinno być bardzo powolne. a drugi wieczorem. Nie przemywać mydłem.

13. z wody solonej. Przyłożyć kompres z tego roztworu. z octu jabłkowego i w 25 proc. Przykryć gazą i zrobić opatrunek. Gdy pokażą się pryszcze. Zamiast płatka lilii można przyłożyć warstwę gazy nasiąkniętej octem jabłkowym. Aby uniknąć pęcherzy. Gdy nudności są spowodowane przez ciążę. 20. Rana. Mieszaninę przygotować ponownie po 2 dniach i stosować do zabliźnienia rany. Nudności. Pokrzywka. Sporządzić mazidło z 2 łyżeczek octu jabłkowego. Preparat ten może być stosowany w przypadkach bólów mięśniowych z powodu przeziębienia lub dużego wysiłku. Nie przemywać mydłem. Po spożyciu posiłku o dużej zawartości białka i tłuszczów zaleca się wypić l łyżkę octu jabłkowego z 1/4 szklanki wody musującej (gazowanej). Trawienie niedobre. Oczyścić ranę roztworem złożonym w 75 proc. 16. Jeżeli nudność występuje po każdym posiłku. zaleca się wypić roztwór l łyżeczki octu jabłkowego na 1/2 szklanki wody przegotowanej. należy możliwie najszybciej nasycić oparzone miejsce czystym octem jabłkowym. Dzieciom podawać połowę tej porcji. Na niepokój i lęki. Brać przez 3 tygodnie w ciągu miesiąca od dnia nowiu księżyca. Stosować także przy oparzeniach słonecznych. Liszajec. na krosty stosować okłady z gazy namoczonej octem jabłkowym. smarować wielokrotnie. 18. Rana cięta. l łyżeczki esencji terpentynowej i l żółtka. 19. należy po jedzeniu wypić l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/2 szklanki naparu z melisy. 12. Ukąszenie owada. Natrzeć ciało octem jabłkowym i ubrać się. 15. mdłości. wypić rano po przebudzeniu l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/2 szklanki wody mineralnej i zjeść suchy biszkopt (suchar). 2 łyżeczek wywaru z tymianku. Zwichnięcia. Polewać powoli ranę aż do usunięcia wszystkich • nieczystości. Miejsca dotknięte pokrzywką zwilżać roztworem: wywar z pokrzyw świeżych lub suszonych (l litr wody na garść pokrzyw. Z chwilą wystąpienia objawów. Ostudzić. 17. Liszajec jest zakaźną chorobą skórną. Gdy zaczną się nudności. Codziennie rano po przebudzeniu zażywać 2 łyżeczki octu jabłkowego z naparem z tarniny lub połową szklanki wody. 11. Po 2-3 dniach liszajec zniknie. Wymieszać jak emulsję i masować zbolałe miejsce. wyparować wodę) plus 3 łyżki octu. Po kilku dniach takiego hartowania poprawi się krążenie krwi i zniknie wrażliwość na zimno. Przyłożyć do rany płatek kwiatu lilii białej nasiąkniętej octem jabłkowym. Pęknięcia skóry. octu jabłkowego i wywaru lub soku z korzenia łopianu. Zmyć ranę roztworem z octu jabłkowego i naparu z kwiatów bzu czarnego w równych ilościach. Ocet ulotni się. W przypadku niestrawności spowodowanej nieświeżym produktem pić l łyżkę octu w 1/4 szklance wody. 160 . Zaleca się hartowanie organizmu przez branie 2-3 razy w tygodniu kąpieli w ciepłej wodzie z dodatkiem l litra octu jabłkowego i l kg soli morskiej. Przyłożyć okład z octu jabłkowego. Należy wiec okład powtórzyć. Oparzenia. Ponadto należy codziennie rano brać prysznic na przemian z wody cieplej i zimnej. 14. 10. że światło księżyca w przeciwieństwie do światła słonecznego wywołuje niepokój.9. Wiadomo. Zalecana jest również glinka zmieszana z octem jabłkowym. popijać co godzinę przez 3 godziny l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/4 szklanki wody mineralnej. Do chorego miejsca przyłożyć mieszaninę z równych części gliceryny. Wrażliwość na zimno.

Macerować 14 godzin. świeżych i warzyw i owoców. Częste. 4. jabłek lub octu jabłkowego. skłonność do spożywania ciepłych potraw. garść liści) i octu jabłkowego w proporcji 1:3. 7. Wymieszać i obmywać skórę rano. Działa antyseptycznie . Trudności w leczeniu zranień. Człowiek starszy potrzebuje dwukrotnie więcej potasu w postaci miodu. Psucie zębów. Żylaki. stosując roztwór z wywaru liści winogrona czerwonego (l litr wody. nudności z wymiotami. 14. 8. 1/2 wody kolońskiej.21. Potas odgrywa ogromnie ważną rolę w organizmie. Dzieciom podawać pół łyżeczki na 1/8 szklanki wody. Występowanie pryszczy na skórze. osłabienie pamięci. 6. a ponadto dziewięciu innych wymienionych na wstępie mikroelementów. 2. Coraz gorszy sen. Zimne nogi i ręce. Bóle w stawach. Ocet jabłkowy i potas Ocet jabłkowy ma duże znaczenie ze względu na zawartość potasu. 50 g octu jabłkowego. Napój pobudzający łaknienie. Nadto niszczy bakterie występujące w komórkach organizmu zabierając im wodę. trudności w podejmowaniu decyzji. w szczególności w czasie upałów i nadmiernego pocenia się. Wrażliwość na zimno. 15. bardzo bolesne kurcze nóg w nocy. Płyn do przemywania dla sportowców. 1/2 szklanki wody mineralnej. Rano masować nogi ruchem do góry. 1/2 szklanka octu jabłkowego. a więc przeciwdziała procesom miażdżycowym. Po 10 dniach mieszanka traci właściwości lecznicze. 11. 9. Lekko nacierać ciało po wysiłkach fizycznych. . Potas opóźnia stwardnienie naczyń krwionośnych. 3. Popijać łyżeczkę na 1/4 szklanki wody przed każdym posiłkiem. Osłabienie świeżości psychicznej. Podatność nóg na odciski. a mniejszych od l grama. Wieczorem popijać l łyżeczkę octu jabłkowego z 1/2 szklanki wody przegotowanej. 1/2 szklanki naparu z melisy. Drgawki powiek i kącików ust. Płyn wzmacniający do przemywania skóry. Częste swędzenie skóry. Podatność na przeziębienia i choroby infekcyjne. to jest pierwiastków występujących w 100 gramach produktu spożywczego w ilościach większych od l miligrama. Rozwija się artretyzm. Stały stan napięcia wewnętrznego. Skłonność do zaparcia. 12. 10. 125 g miodu tymiankowego lub lawendowego. 2. 3. Jest niezbędny dzieciom do wzrostu. l łyżeczka cynamonu.uwalnia organizm od stafylokoków i streptokoków. Niedobór potasu pozwala rozpoznać następujące objawy: 1. 13. Wymieszać. l szklanka wywaru z tymianku. Recepty dla każdego pacjenta 1. l łyżeczka esencji chinowej. Utrudniony wypoczynek. Brak łaknienia. Twardnienie skóry na podeszwach. l szklanka wywaru z lawendy i l szklanka wody przegotowanej. 5.

161 .

Dzienne zapotrzebowanie na potas można pokrywać jedząc paprykę. biały cukier rafinowany. Ważne. cebula. Ciśnienie krwi obniża ocet jabłkowy. aby skóra była lekko kwaśna. winogrona. Przy niedoborach węglowodanów białka dostarczają energii mięśniom. Krowom zaleca się podawać 2 razy dziennie l łyżeczkę octu jabłkowego na każde 50 kg wagi ciała (ludziom podobnie. mięso. krowy regulują sobie w ten sposób równowagę kwasowo-zasadową i właściwości katalityczne enzymów złożonych. Krowa. nudności. zjada mniej. Ustala się prawidłowy procentowy zestaw biopierwiastków w wartościach optymalnych. Chore migdałki leczy się w ciągu 12 godzin. Łykać trochę tej mieszaniny. jabłkowy. Skórę umytą mydłem można nacierać octem jabłkowym. cytrynowa biała skórka. miód). Istnieją analogie w odżywianiu i leczeniu organizmu ludzkiego i zwierząt. Gdy zasadowość krwi rośnie. popijając ocet jabłkowy z miodem i wodą przegotowaną. biała mąka. płucząc co godzinę gardło roztworem l łyżki octu i łyżki miodu w l szklance przegotowanej wody. porzeczki czarne zakwaszają krew i wyrównują jej ciśnienie. który przy posiłku wypije l łyżeczkę octu jabłkowego rozpuszczonego w 1/2 szklanki wody. Leczenie trwa 2-4 tygodnie. staje się ona gęsta i łatwiej tworzą się skrzepy. Ocet jabłkowy dostarcza organizmowi około 50 biopierwiastków. a mniej białka (jajka. W przypadku moczu alkalicznego należy przez 1-2 miesiące stosować kurację octem jabłkowym. fasola. bardzo korzystnych. by unikać potraw dających reakcje alkaliczne (zasadowe). może być podawany zwierzętom gospodarskim. Dotyczy to ludzi starych. czosnek. natomiast dzieciom l łyżeczkę na 1/2 szklanki wody z dodatkiem łyżeczki miodu). Swędzenie skóry głowy można usunąć stosując do moczenia grzebienia płyn z l łyżeczki octu jabłkowego na l szklankę wody. dolegliwości żółciowe. Osoby nie znoszące octu jabłkowego mogą go zastąpić słodkim moszczem z jabłek. Jabłka. owoce cytrusowe dają mocz alkaliczny. Takie dawkowanie pozwala uniknąć wielu kłopotów związanych z utrzymaniem organizmu w dobrym zdrowiu oraz ochronić przed przedawkowaniem potasu. kukurydza. dając przy tym 162 . winogronowy. z czarnej porzeczki. Picie octu jabłkowego z miodem do każdego posiłku likwiduje migrenę. ser. Skóra staje się blada. Wilgotność organizmu wraca do normy. kaszel z powodu nadmiaru śluzu w gardle. Dotyczy to również zatok czołowych i zatok nosogardzieli. gdyż odczuwa sytość. warzywa liściaste. a więc dorosłym do 2 łyżeczek. pszenicy. co umożliwia poprawny przebieg w komórkach około 1000 reakcji biochemicznych na sekundę. Ocet jabłkowy jako produkt spożywczy i lek z równą skutecznością. Należy jadać więcej węglowodanów (owoce. Pszenica. orzechy). a więc zdrowotnych. nadmiar soli białej. Im więcej jada się białka. mydło. Wtedy znika swędzenie. Przy alkalicznej reakcji moczu występuje migrena. nosa. mięso. która otrzymuje ocet jabłkowy jako dodatek do pokarmu. ocet jabłkowy. np. popijając soki. Ocet jabłkowy neutralizuje szkodliwe działanie spożytego w nadmiarze białka. Człowiek.tym bardziej ciśnienie krwi wzrasta. Ocet jabłkowy ma wszelkie właściwości lecznicze jabłka. Dobroczynny wpływ octu jabłkowego na organizm wiąże się z jego właściwościami zakwaszającymi. Dozowanie octu zależy od stanu chorobowego. Występują wówczas zawroty głowy. szum w uszach i zakłócenia słuchu. . Potas chłonąc wodę likwiduje łzawienie oczu. Normalnie ukrwiona skóra ma wygląd różowy z połyskiem. zjada mniej siana i mniej zboża. Zwracam przy okazji uwagę. Organizm ludzki i np. Silnie alkaliczną-reakcję wywołuje np.

Brak łaknienia. które organizm musi wydalić. Ich mleko zawiera wtedy znacznie mniej różnych bakterii. Szwajcarii. Ocet jabłkowy nie jest wskazany dla wrzodowców i przy zakazie • stosowania produktów spożywczych kwaśnych. Indyki. bardziej tłuste i zdrowsze. np. 3. Podatność na przeziębienia i częste stany grypowe zimą. muszą być stosowane z umiarem. boru i in. osłabienie. za pomocą papierka lakmusowego wykazują w takich przypadkach zasadowość pożywienia. Poronienie i bezpłodność oraz trudne porody. jest smaczniejsze. U krów mogą wystąpić następujące objawy: 1. potasu. 8. gdy otrzymują pożywienie z dodatkiem octu jabłkowego. Zapalenie wymion chroniczne i ostre. Natomiast ich niedobory powodują denaturację enzymów kompleksowych. Katalityczne działanie tych pierwiastków reguluje i przyspiesza przemianę materii. jeżeli podaje się ocet jabłkowy. Białka są wrażliwe na różne czynniki fizykochemiczne. Porażenia. bezwład kończyn po ocieleniu. co wskazuje na lepsze tworzenie się krwinek czerwonych. Pisklęta po upływie 3 tygodni są całkowicie upierzone i wypuszczają pióra ogonowe. Ciągłe zaparcia. Drób staje się bardziej mięsisty i łatwiejszy w gotowaniu. co powoduje zakażenie mleka paciorkowcami i innymi bakteriami. Oto kłopoty i troski hodowców krów. Spożywanie nadmiaru białka przez człowieka powoduje również powstawanie kamieni w nerkach i pęcherzu moczowym. Ocet jabłkowy jest powszechnie stosowany w wielu krajach. w Bułgarii. magnezu. Ich pęcherz moczowy wypełnia się kamieniami moczowymi. kwasu octowego.odpady azotowe. co utrudnia kładzenie się i powstawanie. białek powoduje ich zgon. To tłumaczy dlaczego nadmierne spożywanie białek działa toksycznie. Nadmiar białka w pożywieniu norek powoduje objaw Méniere'a. Niemczech. U zwierząt domowych należy obniżyć podawanie białka do 11 proc. Owce. Kury. Badania odczynu pokarmu np. 4. miedzi. Słabe nowo narodzone cielęta. żelaza. norki. chorują nieraz na zawroty głowy pochodzenia usznego. mimo że są podstawowymi składnikami wszystkich organizmów zwierzęcych i roślinnych. który znika po dodaniu do pokarmu 1/2 łyżeczki octu jabłkowego. Przeciwwskazania. Krowy uwalniają się od wyżej wymienionych schorzeń. puchnięcie kolan. W takich przypadkach ewentualne dawkowanie należy do decyzji lekarza. Artretyzm. 6. Pokarm norek zawierający więcej niż 20 proc. 2. Niedobory biopierwiastków. są duże i bardziej odporne na czynniki zewnętrzne. Białka. Ocet jabłkowy leczniczy powinien zawierać 6 proc. rosną szybciej. które otrzymują ocet jabłkowy z wodą pitną. wywołują liczne choroby u zwierząt. Krowy bronią się przed tym poszukując pożywienia o odczynie kwaśnym. 5. wychudzenie. 7. pod których wpływem ulegają denaturacji. spowodowana jest zaburzeniami czynnościo163 . i Choroba ta zwana zespołem Méniere'a. Wtedy ilość otrzymanego mleka może się podwoić. jodu. pijące wodę z octem jabłkowym. Austrii. mają delikatniejsze mięso i czerwony szpik. Ropne zapalenie wymion u krów znika szybko. ludzie itp.

jedząc jagody i liście o odczynie kwaśnym. Atak zawrotu głowy z zakłóceniami równowagi powoduje u norek i owiec zataczający bieg w kółko. norki ogryzają coraz bardziej swój ogon. artretyzm. szkorbut. do podrodziny porzeczkowatych (Ribesioidae). zmęczenie ogólne. objawiającymi się napadowymi zawrotami głowy z osłabieniem słuchu. miażdżyca. P . 164 . ma właściwości przeciwgnilne. Charakterystyczny zapach jagodom i liściom czarnej porzeczki nadają substancje składowe. zatrzymanie moczu. K oraz liczne biopierwiastki. Te funkcje regulujące może spełnić ocet jabłkowy. przeciwbiegunkowe. gdyż nie mając ogona nie może opierać się przy kryciu samiczki. Porzeczka czarna jest bogatym źródłem witaminy C (w 100 g zawiera jej 50-400 mg.cytryn. szumem w uszach oraz niekiedy oczopląsem. kamica moczowa.wymi wewnątrzbłędnikowymi ucha wewnętrznego. wzmacniające żołądek. gościec. dolegliwości wątrobowe. zawartości pektyn pozwala zestalać owoce na surowo jako galaretki utrwalane cukrem. głównie olejki eteryczne. reumatyzm. ale surowiec leczniczy uzyskuje się z krzewów uprawnych. Jeżeli to zdarza się u samca. to jest odczyn kwasowo-zasadowy. Są one szeroko uprawiane jako cenne rośliny pokarmowe i lecznicze. WSKAZANIA LECZNICZE Angina. W medycynie ludowej uważa się takie zakłócenie równowagi za skutek nadmiaru spożywania białka. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Czarna porzeczka działa moczopędnie i napotnie. łapią koniec ogona. Przyswajanie witaminy C ułatwia występująca w czarnej porzeczce wit. Zwierzęta te kręcą się wokoło siebie. PORZECZKA CZARNA Ribes nigrum Porzeczka czarna należy do rodziny skalnicowatych (Saxifragaceae). przeciwszkorbutowe. która liczy 110 gatunków. dodawany w niewielkiej ilości (pół łyżeczki) do każdego pokarmu. Gdy ten stan trwa dłużej. Wysoka -1-1. C może dojść do 2000 mg) oraz P i pod względem ich zawartości ustępuje tylko owocom róży i rokitnika.5 proc. Norki żyjące na wolności regulują swoje pH. Zawiera także wit. Czarna porzeczka występuje w stanie dzikim. biegunka. przeciwartretyczne. w upalne lato ilość wit. co zależy od klimatu. to staje się on niezdolny do rozpłodu.

Do naparu dodać kwiat więzówki. niedokrwistość. Popijać 3 razy dziennie po l łyżce. 7. Na reumatyzm. niedokrwistość. Napar sporządza się jak w punkcie 1. W skazie moczanowej (pomocniczo). Liść czarnej porzeczki jest składnikiem wielu mieszanek ziołowych: 1. nadmiar kwasu moczowego. W nieżycie jelit i żołądka. 2. Liście czarnej porzeczki 100 g. zaćma soczewkowa. Do liści czarnej porzeczki dodać ziele rdestu ptasiego. liść pokrzywy. w południe . działają słabo ściągające. żółtaczkę. owoc jałowca. pączki sosny. 3. korzeń żywokostu. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Angina. ziele skrzypu. wypadanie włosów. liść poziomki. infekcje bakteryjne. Napar. powodując stopniowy zanik obrzęków. brzozy oraz kwiaty tawuły łąkowej i pączki topoli. Garść liści na l szklankę wrzątku. 165 .migrena. ziele marzanki wonnej. hamują rozwój drobnoustrojów. ziele dziurawca. w ciągu roku). korę jesionu pospolitego. liść orzecha włoskiego. Na zapalenie gruczołu krokowego. poprawę krążenia krwi i czynności serca. skazę krwotoczną. co działa odtruwające.napar z mięty. nieżyty dróg trawiennych. a wieczorem . W równej ilości liście czarnej porzeczki. bólach głowy i zapaleniu gardła. gruźlicy. Dzięki inhibitorowi utleniania kwasu askorbinowego wit. nasienie fasoli. poziomki. Jednocześnie spożywać surowe owoce przy zapaleniu płuc. Napar z l łyżki ziół na 1/4 szklanki wody gotować 3 minuty i popijać 2 razy dziennie między posiłkami. Środek moczopędny. niedomoga nerek. na szkorbut. skaza krwotoczna. korzeń pietruszki. zatrucia. Garbniki i związki boru wywierają działanie przeciwzapalne na błony śluzowe żołądka i jelit. wypadanie włosów i zębów. liść mięty pieprzowej. przyzębica. maliny i jeżyny. Napar zwiększa ilość wydalanego kwasu moczowego. 4. Popijać dwa razy dziennie po jednej szklance. Popijać rano i wieczorem po pół szklanki. ziele nawłoci. złe trawienie. wzmacniająco i uspokajająco. ziele hyzopu. zaćmę soczewkową. Sok ze świeżych jagód czarnej porzeczki stosuje się przy przyzębicach i zapaleniu krtani. korzeń wilżyny. Jadać owoce i płukać gardło wywarem z 60 g liści na litr wrzątku. jesion mannowy.napar z liści lipy. C zawarta w czarnej porzeczce rozkłada się bardzo wolno (do 15 proc. zła krzepliwość krwi. zapalenie gruczołu krokowego. z dala od promieni słonecznych. 6. Liść czarnej porzeczki. Przy detoksykacji oraz kuracji wzmacniającej i uspokajającej zaleca się pić: rano -napar z liści czarnej porzeczki. nerwica żołądka. stosuje się 2 razy dziennie po 1/4 szklanki przy niedomodze nerek i wątroby. Naciągać 15 minut. ziele drapacza lekarskiego. kwiat wrzosu zwyczajnego. przyzębicę. żółtaczka. Liść czarnej porzeczki z dodatkiem liści borówki brusznicy. 5. Sok na cukrze nastawiony w cieniu. Na rwę kulszową. osłabienie ogólne. Stosować l łyżeczkę mieszanki na szklankę wrzątku. kwiat lawendy.

Liście świeże dodaje się jako przyprawę do solonych ogórków. porzeczki. W takie żelazo obfitują czereśnie. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Moczopędne. Owoce jadane są na surowo. soki. Świeże i suszone liście porzeczki zawierają ponadto fitoncydy i są przyprawą dodawaną do solonej i kwaśnej kapusty. różowej i białej. wiśnie. utrzymując w całości wit. trawienne (spożywać godzinę po posiłku). winogrona. odświeżające. Ma ona znaczenie w procesach krwiotwórczych. pomidory itp. że wina ładnie klarują się i dobrze przechowują. kwiatu krwawnika.in. Na użytek zewnętrzny Okłady z liści lub z rozgniecionych owoców na krwawiące rany. dżemy. Z biopierwiastków należy zwrócić uwagę na żelazo. C i wit. przeciwwirusowe. dżemy. czerwonej. magnez chronią człowieka przed zatruciami wywołanymi przez skażone środowisko. Na ukąszenie owadów. wina). PORZECZKA CZERWONA Ribes rubrum Porzeczka czerwona jest krzewem z rodziny skalnicowatych. soki. do płukanek jako środek przeciwbakteryjny i ściągający. wit. wapń. Gojące działanie wywiera wit. morele. wzmacniające. Podrodzina porzeczkowatych . kwasy organiczne. tamujące krwawienia. agrest. które mają właściwości lecznicze na użytek zewnętrzny i wewnętrzny. Stosować płukankę w zapaleniu błon śluzowych jamy ustnej. w przetworach (konfitury. Miedź. liści babki lancetowatej. pomidory. które powodują. pomidorów. z czarnej porzeczki robi się galaretki. antytoksyczne. Napar z liści stosuje się w okładach do leczenia ran.Czarne porzeczki należy jeść dojrzałe. garbniki. Niedobór miedzi wywołuje niedokrwistość u dzieci i kobiet w ciąży. Wodny roztwór pektyny ułatwia gojenie się ran dochodzących do kości i przyspiesza powstawanie nowej zdrowej tkanki. jabłek w zalewie i konserwowych owoców. nalewki i wina. a więc łatwo przyswajalne. maliny. Błonnik i pektyny. oczyszczające. 166 . Zgnieść liście czarnej porzeczki i pocierać miejsce ukąszenia. burak czerwony. żurawiny. Występuje u nas w odmianach: czarnej. bakteriobójcze. Do celów leczniczych służą również liście. Natomiast żelazo trójwartościowe jest toksyczne. agrest.Ribesioidae zawiera pektyny.zapach o ujemnej jonizacji. Porzeczka zawiera m. silne działanie energetyczne i niezaprzeczalne możliwości gojenia ran. ogórków. gardła z dodatkiem liści szałwi. C. na nie gojące się rany żylakowe. Na te właściwości wpływają wydzielane przez całą roślinę olejki eteryczne . P. pobudzające łaknienie (stosować na czczo). Wchodzi ono w skład hemoglobiny i enzymów oddechowych komórek i jest zalecane przy niedokrwistości. Dobrymi źródłami pektyn są czereśnie. które mają właściwości antyseptyczne. przeczyszczające. które jest dwuwartościowe. K i olejki eteryczne.

Wpływa to na wzrost zanieczyszczenia środowiska metalami ciężkimi. kolki. Rozgniecione jagody porzeczki mogą służyć do okładów na krwawiące rany. warzywa). SPOSÓB UŻYCIA Sok czysty lub z domieszką wody 100 do 500 g dziennie w trzech porcjach. co poprawia jakość galaretki. cuchnący oddech. nie-strawność z powodu niedoboru soków trawiennych. Należy przez 2 miesiące codziennie smarować piegi kilku rozgniecionymi jagodami. które w większej dawce są toksyczne dla człowieka działając szkodliwie na ośrodkowy układ nerwowy. Usunąć piankę po 5 minutach. na nie gojące się rany żylakowe. będącej przyczyną wielu chorób przewodu pokarmowego i układu krążenia. że pojazdy mechaniczne. Sprzyja to lepszemu trawieniu i zapobiega zbytniemu zaleganiu produktów spożywczych w żołądku oraz unikaniu szkodliwej nadfermentacji. przewlekłe schorzenia wątroby. kadm. które stawia się na słabym ogniu. zapalenie dróg moczowych. gdy owoce na krzewach są czerwone i dojrzale. skazę limfatyczna. gdy na krzewach pojawiają się zielone porzeczki. dodając cukier w stosunku 1:1. dolegliwości serca. kamienie moczowe. miażdżyca naczyń. Surowy sok jest dobrym środkiem na nad-kwasotę. ryby. brak łaknienia. gościec. reumatyzm. Galaretka z porzeczek. krwotoki i jako środek napotny. Kąpiele takie pobudzają czynności kory nadnercza. gdy konsystencja galaretki jest dostateczna. Wiadomo. Zgodnie z zaleceniami z makrobiotyki nie powinny być zjadane podczas posiłku składającego się z białka (mięso. zaparcia. zgagę. Powoli doprowadzić do zagotowania. jajka. zaczynając od chwili. Do l kg galaretki dodać 100 poziomek. przy różnych wysypkach i chorobach skórnych. Kąpiele z odwaru z liści porzeczek stosuje się w skazie limfatycznej. spalinowe wydzielają do atmosfery ołów. puchlinę wodną. Włożyć do słoika. puchlina wodna.WSKAZANIA LECZNICZE Artretyzm. Wycisnąć sok do naczynia. zapalenie wątrobowe. Od-trutką są między innymi magnez oraz witaminy A i C zawarte w porzeczkach. nieżyt pęcherza. Krzewy porzeczkowe rosną bardzo często blisko szos i autostrad. Lepiej jest więc zjadać porzeczki l godzinę po takich posiłkach. Odwar z liści i z pączków jest lekiem na gościec. beryl.5. Pija się dwa razy dziennie 1/4 szklanki. dolegliwości gorączkowe. migreny. Rozgniecione jagody porzeczki leczą piegi. schorzenia skórne. Porzeczki należą do owoców kwaśnych. aż do czasu. 167 . niewydolność wątrobowa. zapalenie dróg trawiennych.

WSKAZANIA LECZNICZE Dolegliwości dróg moczowych (cysta). hemostatyczne. upławy białe. Napar z korzeni. manganu. C. dżemy. zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. miażdżycę. 30 g korzenia na litr wody lub garść liści z korzeniami na litr wody. wapnia. przeciwbiegunkowe. siarki i innych pierwiastków. moczopędne. Odwar z liści na anginę (gargaryzm). B2. Są zasadotwórcze. nadciśnienie. reguluje pracę wątroby i wydzielanie żółci. 100 mg wit. Liści truskawek można używać do zup. A. dna. krwawienia maciczne. 168 . Truskawki zawierają sporo potasu. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Truskawka przejawia działanie wzmacniające. Należy pamiętać. Pasteryzowane w słoikach przechowują się dobrze przez 6-8 miesięcy. nieco miedzi. kompoty. krwawienia jelitowe. reumatyzm. kamica moczowa. Korzenie barwią stolec na czerwono. nie ma bowiem truskawek pochodzących z dzikiego stanu. żółtaczka oraz angina (płukanie naparem z liści). wody i niewiele 38 kalorii. przeciwreumatyczne. astma.na biegunkę u dzieci. Popijać na artretyzm. zgniecione można stosować do okładów (kataplazmów) na podbrzusze na noc + bez ceratki ciepłe opatrunki. B3 i pewne niewielkie ilości wit. kolkę nerwową. żółtaczkę. dolegliwości dróg moczowych i astmę. że truskawki najpierw się myje. na upławy białe.TRUSKAWKA Fragaria ananassa Duch Ta bylina z rodziny różowatych jest bardziej dziełem człowieka niźli przyrody. 20 g na litr wody . W 100 g truskawek znajduje się 60 mg wit. naciągać 10 min. Ich kwaśność pochodzi przede wszystkim od kwasu cytrynowego. Liście świeże. 30 mg wit B1. magnezu. wit.konfitury. które zawierają kwas krzemowy. a dopiero potem obiera. SPOSOBY UŻYCIA Odwar z garści młodych liści na pół litra wody stosować na biegunkę. ściągające. pobudza łaknienie. Z truskawek sporządza się smaczne przetwory . gotować. żelaza. a mocz na różowo. kolka nerkowa. Zawierają 90 proc. Z krwawnika i liści truskawek można przygotować napar do nasiadówek przy dolegliwościach pęcherza i cewki moczowej (przy stanach zapalnych). Surowcem leczniczym są liście i korzenie. krwotok maciczny. wątroby. a później tracą swoją piękną purpurową barwę. Pospolicie uprawiana w bardzo wielu odmianach i krzyżówkach.

KLASYFIKACJA ZIÓŁ WEDŁUG WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZYCH .

owoce czarnej jagody. Hamują krwawienia zewnętrzne i wewnętrzne: ziele krwawnika. mniszka. podobne zwięzłemu przewodnikowi. dostępne w sprzedaży środki ziołowe. tasznika. cebula. Naprzeciw zainteresowaniu. korzeń omanu. Podział ten ma istotne znaczenie praktyczne. drapacza. kora kaliny. poziomki. Pozwala bowiem na zastępcze stosowanie ziół (np. podróżnika. rdestu ptasiego i ostrogorzkiego. poprawiając ich pracę i znosząc parcie na mocz) działają: ziele połonicznika. wychodzi niniejsza klasyfikacja wymieniająca w trzydziestu sześciu grupach przede wszystkim ogólnie. liść barwinka. kwiat stokrotki. tymianku. rutwicy. szanty. ziele piołunu. liść mącznicy. rumianku pospolitego. cebula i czosnek. mięty. przetacznika. skrzypu. poziomki. szałwii. dziurawca. bez recepty. 171 2. rdestu ptasiego. borówki. . np. szałwii. macierzanki. liść borówki. opracowanie grupujące środki zielarskie według ich właściwości leczniczych. bluszczyku. Bakteriobójczo (dezynfekująco) działają: czosnek. korzeń łopianu. korzeń żywokostu. skrzypu. Moczopędnie (czyszcząc i lecząc nerki. Krew czyszczą ze złogów i pozostałości po zatruciach: ziele bratka polnego. rzepiku. kwiat rumianku pospolitego. kocanki. brzozy. dziurawca. iż przy tej samej dawce naparu z mieszanki osiągniemy znacznie lepszy rezultat niźli z jednego ziela.możliwość stosowania mieszanek z ziół o wspólnym kierunku działania. szyszki chmielu i nasienie czarnuszki. 3. liść orzecha włoskiego i pączki topoli. ziele drapacza. 1. ogórecznika. barwinka i kłącze pięciornika. jasnoty.Bardzo często w mojej praktyce spotykam się z pytaniami o działanie poszczególnych ziół. Dowodzi to zapotrzebowania na popularne. Należy bowiem wiedzieć. skrzypu. kłącze kosaćca. maliny. które wyrażają te pytania. liść pokrzywy. drapacza. 4. nadto wskazuje na bardzo pożądaną ze względu na skuteczność leczniczą . majeranku. a także niektóre inne. Goją rany i skaleczenia: kwiat nagietka. kora wierzbowa. 5. lnicy. bardzo powszechne i o ustalonej renomie w fitoterapii środki lecznicze. w przypadku braku w sprzedaży jednych) o tym samym działaniu. wrotyczu.

nerwów: ziele dziurawca. korzeń kozłka. orzecha 7. jarzębiny. 172 . Działanie osłaniające (przy podrażnieniach układu oddechowego i trawiennego) wykazują: liść ślazu. wrzosu. mięty. bazylii. kwiat głogu. mydlnicy. lipy. korzeń lubczyka. Nasennie i uspokajająco wpływają : ziele nostrzyka. skórka biała cytrynowa. nostrzyka. czarnej jagody. bratka polnego. korzeń łopianu. bazylii. szanty. omanu. 15. rdestu ptasiego. nawłoci. przetacznika. rumianku pospolitego. kozieradki i siemię lniane. Obniżają ciśnienie krwi (bez obawy przedawkowania. przetacznika. liść rozmarynu i korzeń goryszu. korzeń ślazu. 12. kwiat lawendy. babki. bzu czarnego. ziele macierzanki i kurzego śladu. ogórecznika. mniszka. 6. macierzanki. wrzosu. dziewanny. owoc kminku. liść mącznicy. hyzopu. podbiału. liść barwinka i nasienie pietruszki. liść pokrzywy. owoc maliny i bzu czarnego. bratka polnego. kłącze perzu. kocanki. liść czarnej porzeczki i nasienie czarnuszki. ziele przetacznika. liść melisy. dziurawca. płucnika-miodunki. lukrecji. siemię lniane mielone. jałowca. nasienie pietruszki i czarnuszki. Czynności żołądka (przy „wątpliwościach” natury trawiennej) pobudzają: ziele krwawnika. ziele rutwicy. Pobudzają działanie serca. korzeń żywokostu. szyszki chmielu. bazylii. czarnej jagody. a dawkowane pod kontrolą lekarską . barwinka. omanu. pączki topoli. szyszki chmielu. cebula surowa. koper włoski. 11. goryszu. brzozy. drapacza. dzikiej róży. nawłoci. 13. kwiat lawendy. nawłoci. hyzopu. bylicy pospolitej. kwiat lipy.piołunu. cząbru. które mogłoby wywołać ujemne skutki uboczne): cebula. 14. goryszu. czosnek. kłącze tataraku. rutwicy. goryszu. przywrotnika.ziele jemioły i liść barwinka. mydlnicy. liść brzozy. kosaćca. tataraku. majeranku. Do stosowania zewnętrznego w okładach: kwiat rumianku lub gotowana cebula. bławatka. żywokostu. leczenie cukrzycy i stanów przedcukrzycowych) działają: kłącze perzu. 8. podróżnika. bobrka i nasienie kozieradki. werbeny. anyż. pączki topoli. kłącze pięciornika. kora kasztanowca. kwiat stokrotki. żurawiny. Napotnie (wskazane przy wszystkich rodzajach przeziębień) działają: kwiat lipy. 9. brusznicy. bazylii. znamię kukurydzy. pokrzywy. gąbka słodkowodna. Przeciwcukrzycowo (profilaktyka. nasienie gorczycy. śliwki suszone. drapacza. 10. korzeń łopianu. pietruszki. lubczyka. bzu czarnego. Przeciwkrwawnicowo (do stosowania doustnego przy jednoczesnym zadziałaniu z zewnątrz) działają: ziele krwawnika. jasnoty. Właściwości przeciwartretyczne mają: ziele rzepiku. nasienie pietruszki. strączyny fasoli. cząbru. kora wierzbowa. rzewienia. Mlekopędnie (nieodzowne dla karmiących matek we wszystkich kłopotach laktacyjnych) działają: kminek. liść melisy. strączyny fasoli. pietruszki.

owoc kolendry. Właściwości przeciwszkorbutowe wykazują: ziele bluszczyku. owoc jarzębiny. Przeciwskurczowo działają: ziele jaskółcze. 21. szałwii. kwiat bzu czarnego. bławatka. Regulują krwawienia okresowe kobiet: kwiat nagietka. rutwicy. słonecznika (same płatki kwiatowe). czarnej porzeczki. glistnika. kminek. rumianku rzymskiego. bazylii. rumianku pospolitego. połonicznika. kwiat lawendy. nostrzyka. dziewanny. ziele srebrnika i świetlika. anyżu. kwiat tawuły łąkowej. siemię lniane. srebrnika. ziele skrzypu. Przeciwzapalnie (do użytku zewnętrznego w formie okładów z naparu) działają: ziele hyzopu. . 18. kora wierzby. rumianku pospolitego. majeranku. Przeciwalergiczne właściwości mają: kwiat rumianku. owoc czarnej jagody i borówki brusznicy. Przeczyszczają i rozwalniają: kora kruszyny. Właściwościami przeciwgośćcowymi odznaczają się: liść brzozy. ziele rzepiku. kasztanowca. kwiat wrotyczu. lipy. żywokostu. tymianku. owoc czarnej jagody. 16. świet173 17. 22. ziele dziurawca i krwawnika. nagietka. ziele tysiącznika i drapacza. cebula gotowana i kwiat rumianku pospolitego. dziurawca. gąbka słodowodna. nasiona dyni. krwawnika. szałwii. korzeń kuklika. 28. bobrka. korzeń lubczyka. nasienie czarnuszki i gorczycy białej (suche okłady). rzepiku. szałwii. 25. ziele dziurawca. kwiat kocanki. rumianku rzymskiego. 27. szałwii. tymianku. ziele tysiącznika. ziele rdestu ptasiego. kłącze pięciornika.włoskiego. lnicy. cebula surowa i gotowana. kwiat jasnoty. kłącze pięciornika. macierzanki. liść babki. ziele piołunu. 19. 26. owoc dzikiej róży. werbeny. owoc bzu czarnego. tymianku. 20. łopianu. Znoszą gorączkę: liść mięty. Przeciw stanom zapalnym jelit stosować: korzeń lukrecji. korzeń chrzanu. 23. białej koniczyny. lnicy. kora wierzbowa. kminku. liść podbiału i korzeń żywokostu. ziele bukwicy. bzu czarnego. kopru włoskiego. macierzanki. ziele dziurawca. Przeciwzapalnie (do użytku wewnętrznego) działają: kwiat rumianku pospolitego. Przeciwrobaczo działają: czosnek. kwiat lipy. kasztanowca. kora wierzbowa i znamię kukurydzy. liść orzecha włoskiego. szanty. kwiat rumianku. kłącze rzewienia. czarnuszka i nasienie pietruszki. przywrotnika. korzeń goryszu. majeranku. wierzbowa. korzeń mniszka. korzeń kozłka (można stosować łącznie). wrotyczu. Regenerują śluzówkę dróg oddechowych i trawiennych: śliwki suszone. 24. Ściągająca (przeciwbiegunkowa) działają: kora dębowa. siemię lniane i strączki sensesu.

kora kruszyny. koper włoski. barwinka. krwawnika. mniszka. Wykrztuśnie i przeciwkaszlowo działają: surowa i gotowana cebula. nawłoci. hyzopu. glistnika. szałwii. werbeny. Uspokajają układ nerwowy: korzeń kozłka. nawłoci. bratka polnego. liść pokrzywy. piołunu. jarzębiny i czarnej jagody. bluszczyku. drapacza. nasienie kozieradki. kwiat rumianku. goryszu. dziurawca. 34. barwinka. kwiat rumianku. ziele bluszczyku.): ziele dziurawca. macierzanki. byliny pospolitej. kopru włoskiego. liść podbiału i nasienie kozieradki. wrzosu. owoc kminku.lika. kocanki. korzeń arcydzięgla. krwawnika. krwawnika. kminek. majeranku. kolendra. owoc dzikiej róży. maliny. nasienie kozieradki i znamię kukurydzy. 33. nostrzyka. Wzmacniają: ziele rzepiku. Działają dobroczynnie na wątrobę (na niedomogę itp. kłącze rzewienia. szałwii. arcydzięgla. bylicy-bożodrzewu. 29. liść orzecha włoskiego. czosnek. kwiat kasztanowca. werbeny. piołunu. ziele cząbru i nasienie pietruszki. dzikiej róży. mydlnicy. szyszki chmielu i siemię lniane. owoc dzikiej róży. mniszka. bzu czarnego. przetacznika. liść orzecha włoskiego. kłącze tataraku. hyzopu. dymnicy. kwiat stokrotki. dymnicy. 31. owoc dzikiej róży. Trawiennie działają: ziele bylicy bożodrzewu. kuklika. liść czarnej porzeczki. kłącze perzu. połonicznika. tymianku. przetacznika. liść barwnika i kwiat rumianku. kłącze tataraku. anyż. cebula. gorczycy i korzeń chrzanu. kwiat lawendy. anyż. dziurawca. podróżnika. tymianku. koper włoski. 36. 35. rozmarynu i znamię kukurydzy. jałowca. macierzanki. Uśmierzają bóle: owoc kasztanowca. dziurawca. poziomki. szanty. pokrzywy. rumianku pospolitego. Wpływają dodatnio na przemianę materii: ziele rzepiku. lubczyka. maliny. goryszu. omanu. kminek. czarnej porzeczki. płucnika-mioduszki. lawendy. bukwicy. korzeń arcydzięgla. korzeń podróżnika. tysiącznika. korzeń podróżnika. nasienie czarnuszki. lukrecji. dziurawca. maliny. ziele mięty. cząbru. kolendry. ziele nostrzyku. 32. płucnikamiodunki. majeranku. liść mięty. 30. macierzanki. borówki. ziele bylicy pospolitej i macierzanki. liść bobrka. tymianku. rdestu ptasiego. tysiącznika. jałowca. srebrnika. bylicy pospolitej. macierzanki. świetlika. lawendy. czarnej jagody. bratka polnego. 174 . pokrzywy. gąbka słodkowodna. Znoszą nadmierną fermentację i wzdęcia: korzeń arcydzięgla. przetacznika. szyszki chmielu. kosaćca. przetacznika.

ICH WŁASNOŚCI I STOSOWANIE .ZIOŁA.

zapalenia kory mózgu. zanik nerwu wzrokowego. gdy brak jest parcia na zwieracz odbytu u osób w wieku podeszłym i u otyłych). wysypki alergiczne i ropne. owrzodzenie odbytnicy i okrężnicy. a w zimie co najmniej przez miesiąc. wyczerpanie nerwowe. Surowcem leczniczym jest sok ze świeżych liści. odmroźmy. owrzodzenie. zaparcia (gdy ruchy perystaltyczne okrężnicy zanikają. uszkodzenia naskórka. podostry i przewlekły nieżyt jelita grube go. stany zapalne przewodu pokarmowego. Nie znosi przymrozków. Na użytek zewnętrzny Blizny. W Europie znany od 1700 r. choroba wrzodowa. stany zapalne i zwyrodnienia rogówki i siatkówki. uporczywe bóle głowy. nieżyt nosa. zanikowy nieżyt błony śluzowej żołądka. owrzodzenia podudzia. Ten rodzaj obejmuje 180 gatunków występujących na wszystkich kontynentach. W mieszkaniach kwitnie bardzo rzadko. Liście trzyletnie służą do otrzymywania wodnych wyciągów zawierających tzw. Ta wieloletnia roślina mieszkaniowa jest wiecznie zielonym sukulentem z rodziny liliowatych. zapalenie zatok bocznych nosa (wkraplanie i przemywanie). stymulatory biogenne. Przed wykorzystaniem aloesu do celów leczniczych należy go nie podlewać w lecie przez dwa tygodnie.ALOES Aloë arborescens Mill. pęknięcia skóry. źle gojące się rany oraz oparzenia termiczne i promieniami 177 . nerwobóle. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Niedomogi miesiączkowania. oskrzelowa dychawica. zmętnienie rogówki.

zapalenie śluzówki jamy ustnej. Nie są niszczone przez enzymy tkankowe i dlatego wyciągi z liści aloesu można podawać pozajelitowo-doustnie lub zewnętrznie na skórę i błony śluzowe. a przy 8 g proszku śmierć. mentol. SPOSÓB UŻYCIA Proszek z suchych liści. Antagonistami aloesu są narkotyki i kwasy. Preparaty: Alax (Herbapol). Krwotok macicy. wiek dziecięcy. paradentoza.rentgenowskimi. Ogółem 25-35 wstrzyknięć. nadciśnienie. menstruacja. tymol. Biologiczne stymulatory są szybko wchłaniane i z krwią docierają do różnych narządów. 20-30 mg jednorazowo 2-3 razy dziennie przed posiłkami jako stomachicum (na żołądek) pobudzające łaknienie. fenol. niepełny skurcz serca. Przy dużych dawkach występuje ogólne osłabienie. w zanikowym nieżycie błony śluzowej żołądka. ampułki a 2 ml). spowolnienie pulsu. Większe dawki preparatu aloesu mogą być niebezpieczne dla kobiet ciężarnych (groźba poronienia lub przedwczesnego porodu) oraz w przypadku przekrwienia okrężnicy i narządów miednicy mniejszej. W postaci zastrzyków biostyminy podaje się rekonwalescentom po zabiegach chirurgicznych i po długotrwałych chorobach. Nie uaktywniają się w kwaśnym środowisku żołądka. zwłaszcza te.5 ml dziennie w ciągu 10-15 dni. toteż nie powinno się tych środków używać jednocześnie z aloesem. które zawierają mikroelementy.1-0. Wodne wyciągi lub miazga ze świeżych liści aloesu wykazują właściwości biostymlujące: wzmacniają mechanizmy obronne organizmu i uaktywniają enzymy ustrojowe. zapalenie sromu (okłady) i pochwy (tamponowanie). następnie ta sama dawka co drugi dzień. okres miesiączkowania. ostre lub podostre zapalenie wyrostka robaczkowego i kłębuszków nerkowych. Jednorazowo 0. żelazo. osobom w podeszłym wieku z ubytkiem sił i przy zwiększonej podatności na choroby infekcyjne oraz przy wyczerpaniu nerwowym. Niezgodność wywołują garbniki. Sok ze świeżych liści aloesu. Wyciąg z aloesu w dawce 1/2-1 łyżeczki na 1/2 szklanki wody wieczorem jako purgans. W dychawicy oskrzelowej po 1-1. obniżenie temperatury ciała (hipotermia). Przeciwwskazania. przy owrzodzeniu okrężnicy i odbytnicy. w chorobie wrzodowej. 5-10 kropli na żołądek. Działania uboczne. Syrop z aloesu z żelazem (Askofer) jest środkiem krwiotwórczym. 178 . żylaki odbytu. dolegliwości maciczne. Poprawia się sprawność biologiczna chorych tkanek i przemiana materii w całym ustroju oraz polepsza się jego równowaga (homeostaza). afty. zaawansowana ciąża (od 7 miesiąca). zapalenie okrężnicy. jod. ukłucia owadów. bezpośrednio po operacji przewodu pokarmowego. Wyciągi lub miazgę ze świeżych liści aloesu stosuje się w stanach zapalnych przewodu pokarmowego. krwotoki.2 g w opłatku wieczorem z 1/2 szklanki płynu jako środek przeczyszczający (purgans). biostymina (Herbapol. dyzenteria. powiększona prostata. ciężka niedomoga serca i naczyń krwionośnych. zwanego aloną są znane od tysiącleci. zapalenie pęcherza moczowego. Lecznicze właściwości wysuszonego soku z aloesu. różne krwotoki. Doustnie po l łyżeczce 2-3 razy dziennie 30 minut przed jedzeniem jako środek żołądkowy i przeciwgorączkowy (antiphlogisticum). zapalenie trzewi.

Niekiedy wystarczy napar na sproszkowanym liściu w formie okładu. Natomiast wiele o zaletach leczniczych arcydzięgla piszą średniowieczni autorzy z obszarów na północ od Alp. ARCYDZIĘGIEL LITWOR Archangelica officinalis Hoffm. iż będąc rośliną północnoeuropejską nie był znany w basenie Morza Śródziemnego. w smaku jest początkowo słodka-wy. związki kumarynowe i furanokumarynowe. Korzeń. Stosuje się do przemywania przy schorzeniach rogówki oka i ropnych stanach zapalnych spojówki 2-3 takie porcje dzienne należy również wypić. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Korzeń działa rozkurczowo. podobne są w smaku. moczopędnie. W Polsce spotyka się arcydzięgiel w Sudetach i Tatrach. Liść i kulki kwiatowe roztarte w palcach wydają przyjemny. m. pobudza czynności żołądka. później palący. Szczyptę na końcu noża w 100 cm wrzątku zaparzyć. flawonoidy i sole mineralne. garbniki. kojąco. który jest surowcem leczniczym. w wyjątkowych warunkach -czteroletnią. wzmacnia nerwy. Napar z suchych liści. Znany od dawna.in. nad brzegami potoków. to dlatego. okładów w różnych dermatozach. kwasy organiczne. Dobry środek gojący przeciw ropniom i ropiejącym ranom. wreszcie korzenno-gorzki. Zawiera liczne związki. korzenno-żywiczny zapach. Dorasta wysokości dwu i pół metra. Nalewka spirytusowa na świeżym liściu. olejek eteryczny. kosmetycznych oraz spożywczych. jako maść w oparzeniach termicznych i promieniami rentgena. jest świetnie działającym środkiem gorzkim. Arcydzięgiel bywa uprawiany dla celów leczniczych. Jest zaliczany do najcenniejszych roślin leczniczych. 179 . Nalewkę spirytusową na równi z winem z aloesu i sproszkowanym aloesem należy przechowywać w opakowaniach ciemnych. wykrztuśnie. szczelnych i z dala od światła. Sproszkowany liść działa podobnie jak piołun. odstawić do naciągnięcia i przecedzić. wątrobowym i trawiennym. Łyżeczka na szklankę wrzątku dziennie jest dobrym środkiem żołądkowym.Zewnętrznie w postaci przymoczek. nawet elektrycznego. a jeśli nie wspomina o nim piśmiennictwo starożytne. naczynia krwionośne jest środkiem na uspokojenie serca. Jest najczęściej rośliną dwuletnią. wzmacnia ogólnie. miejscami na niżu.

Olejek eteryczny z arcydzięgla wykazuje właściwości bakteriobójcze i grzybobójcze. połykanie powietrza. W wiekach średnich stosowano arcydzięgiel przeciw dżumie. Pić dwa razy dziennie po pół szklanki przy osłabieniu żołądka. ksantotoksol. naciągać 10 min . miesiączkowanie zaburzone. pomaga w wydalaniu toksyn z organizmu drogą nerek. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. kurczowych wymiotach. bóle w okresie miesiączkowania. zawarta w przetworach z arcydzięgla. angelicyna i inne pochodne furanokumaryny wykazują działanie fotodynamiczne i zwiększają wytwarzanie pigmentu melaniny w skórze po wystawieniu jej na działanie światła słonecznego. osłabienie ogólne. niedrożności jelit.reguluje krwawienia miesięczne. jelit. pomaga na bezsenność. i niektóre składniki olejku eterycznego działają rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i dróg żółciowych. migreny nerwicowe. bóle reumatyczne. Arcydzięgiel jest składnikiem polskiej mieszanki z pięciu krajowych ziół wzmacniających. przeziębienie. atropinę (i inne alkaloidy). szkorbucie. osłabienie (atonia) trawienia u osób słabych. wzdęcia. kolce jelitowej. zapalenie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. Pobudza wytwarzanie pepsyny i pentagastryny w żołądku. zawroty głowy i omdlenia.. nadkwaśność soku żołądkowego. na dolegliwości jamy ustnej. zapalenie skóry. zwalczanie stresów. blednicy. Odwar. zimowit jesienny i cykutę. histerii. obrzęk gruczołów chłonnych. co przypomina działanie żeń-szenia. nerwowych bólach głowy. szkorbut. niemoc seksualna. grypę. zaparcia stolca. wskazany po zatruciach alkoholem i nikotyną. jest wiatropędny. bronchit chroniczny. padaczce. blednica. przeciwzapalnych. leczy śluzówki ust. u nerwicowych spazmatyczne wymioty. Łyżkę ziela gotować w szklance wrzątku 1-3 min. białe upławy. Angelicyna. reumatyzmie. gruczołów wydzielniczych. pomaga w zaflegmieniu płuc. popijać 2 razy dziennie w celu uregulowania miesiączkowania (gdy jest skąpe. SPOSÓB UŻYCIA Odwar. 4 łyżki drobno pociętego korzenia gotować w dwu litrach wody pod przykryciem. wzdęciach. Łyżeczkę korzenia gotować 15 min. 180 . działa uspokajająco. pobudza łaknienie. dolegliwościach płucnych i zimnicy. stłuczenia stosuje się olejek arcydzięglowy. przewodu trzustkowego. Dodać do kąpieli dla ozdrowieńców. bolesne bądź nieregularne lub zbyt obfite i długotrwałe). kurcze żołądka i jelit. w 1/4 l wody. Napar. przemianę materii. białych upławach. pomaga narkomanom w kuracjach odwykowych. gruźlica. działa napotnie. kaszlu. niewydolność i niedomoga wątroby. przeciwświądowych. Na użytek zewnętrzny Do wcierań przeciwbólowych. żołądka. przewlekłych nieżytach przewodu oddechowego. zimnicy. na bardzo wolnym ogniu. Pochodne furanokumaryny. astma nerwicowa. obrzęknięte stawy. nieżyt jelit. odcedzić. zwłaszcza pierwszego dnia. Ksantotoksyna. stanowi odtrutkę na belladonnę.

Przy wrzodach żołądka stosuje się odwar z korzenia w połączeniu z naparem z piołunu i szałwii. kłącze pięciornika. ziele glistnika. anżeliki. nerwobólach i bólach gośćcowych. stanach wyczerpania nerwowego na skutek chorób zakaźnych stosuje się odwar lub nalewkę. liść bobrka. zażywać łyżkę co pół godziny. Przetwory z arcydzięgla stosowane w zalecanych dawkach nie mają działania szkodliwego na organizm. ziela glistnika i ziela szanty. jeden. Pomaga w trawieniu. pączki topoli i ziele serdecznika w równych ilościach. Pić po 1/4-1/3 szklanki 2-3 razy dziennie na godzinę przed jedzeniem jako środek pobudzający wydzielanie soków trawiennych albo po posiłkach jako lek wiatropędny i czyszczący krew. 3. Spirytus arcydzięglowy złożony. Napar z korzenia arcydzięgla. mazurków. ziele dziurawca. Jest to znakomity środek trawienny. najwyżej dwa listki trzeba dobrze pożuć i popić czymkolwiek. Zrobić odwar z półtorej łyżki mieszanki na półtorej szklanki wrzątku. liść mięty w równych ilościach. po zatruciach alkoholem i nikotyną oraz wyczerpaniu stosuje się popijanie odwaru z 4 łyżek korzenia jak wyżej. 1/2-1 łyżki rozdrobnionych korzeni zalać 1-1 j/2 szklanki wody wrzącej i naparzać pod przykryciem przez 15 minut. Korzeń arcydzięgla. Na korzeniu arcydzięgla (do 10 dag świeżego korzenia i kilku cm łodygi nad korzeniem na litr spirytusu. Półtorej łyżki mieszanki zalać w termosie 2½ szklankami wody wrzącej. Pochodne furanokumarynowe zawarte w surowcu zwiększają wrażliwość skóry na promienie słoneczne i mogą powodować miejscowy obrzęk. Stosuje się do wcierań łagodzących bóle w zapaleniu i korzonków nerwowych. Zmieszać po 20 g rozdrobnionych korzeni arcydzięgla. ale wtedy trzeba ją posłodzić. Z młodych pędów i ogonków liściowych można przyrządzić surówkę. Odwar z korzenia gotowanego pół na pół w winie i wodzie działa wiatropędnie i wiatrochłonnie. trudności w zasypianiu. W cukiernictwie wykorzystuje się zielone pochewki liściowe i młode pędy oraz łodygi smażone w cukrze na suchą konfiturę tzw. przeciwzapalny i ogólnie wzmacniający. Recepty na mieszanki z korzenia arcydzięgla 1. można je dodawać do innej surówki. Pić po 2/3 szklanki 2-3 razy dziennie przed posiłkiem jako środek pobudzający trawienie (wydzielanie enzymów trawiennych). ziela drapacza lekarskiego. Wyciąg płynny z korzenia wchodzi w skład płynu Nervosol („Herbapol”). stosowanego w stanach zwiększonego napięcia nerwowego. liści mięty pieprzowej i liści melisy oraz po 10 g rozdrobnionych korzeni omanu. Zioła żołądkowe. a okaże się to niesłychanie skuteczne po najcięższym obiedzie. Jako środek orzeźwiający przy zapaściach. korzeń żywokostu. kora wierzbowa. przeciwskurczowy. kłącze turzycy. Korzeń arcydzięgla. Pić przy zapaleniu żołądka. 2. ziele krwawnika. przekrwienie lub powstanie pęcherzy już po krótkim naświetlaniu słońcem.W kuracjach odwykowych od narkotyków. które są używane do dekoracji : tortów. Z łyżki mieszanki zrobić odwar do stosowania przy hemoglobinurii. Wraz z walerianą i arniką popija się napar z arcydzięgla jako środek wzmacniający napięcie naczyń krwionośnych przy niskim ciśnieniu krwi. keksów ze względu na piękny kolor zielony. uczuciu niepokoju. Odstawić na 10 minut i przecedzić. 181 .

można osłodzić) górale podhalańscy robią swoją słynną „dźwigoniówkę”. która jednak dla osób o wysokim ciśnieniu krwi jest niewskazana. kontuzje. kontuzje. Wyciągów z owoców i korzeni używa się w połączeniu z innymi surowcami roślinnymi do wyrobu likierów ziołowych lub aromatycznych wódek. Na użytek zewnętrzny Wybroczyny krwawe. zwichnięcia. występującą na łąkach i obrzeżach lasu na niżu byliną. na plantach kwiatostany koszyczki. 182 . Do celów leczniczych wykorzystuje się oprócz kwiatów także liście i korzeń. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Pobudza układ nerwowy (kwiaty). ma właściwości wymiotne. Łatwiejsza w uprawie jest arnika łąkowa. Olejek arcydzięglowy. kosmetycznym i chemii gospodarczej. Do celów leczniczych zbiera się w dni słoneczne. W krajach anglosaskich i nordyckich korzeń arcydzięgla stosuje się w kompozycji z innymi surowcami ziołowymi do aromatyzowania piwa. po obeschnięciu rosy. częściej spotykana na Suwalszczyźnie. jest używany w przemyśle mydlarskim. koklusz. pobudzą mózg po urazach (skrajne wyczerpanie). WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Stwardnienie tętnic. rozerwanie mięśni. oprócz zastosowań medycznych. kurcze tętnicze. ARNIKA GÓRSKA Arnica montana L Jest dość rzadką. niektórej porażenia (paraliż). Na użytek zewnętrzny Urazy. W początkowym okresie kwitnienia.postawić w ciemnym miejscu na dwa tygodnie. rozcieńczyć gotowaną wodą do właściwej mocy zwykłej wódki. należy je suszyć w miejscu suchym i przewiewnym. krwiaki. stłuczenia. siniaki.

pobudzają oddech. Gotować 15 min. Nalewka arnikowa. Po godzinie przecedzić. 10-20 g korzeni lub liści na litr wody. postawić pod przykryciem. Odwar. biegunkę. oparzenia III stopnia. Łyżkę mieszanki zalać w termosie dwiema szklankami wody wrzącej. stanach pozawałowych i leczeniu strofantyną oraz glikozydami naparstnicy. zapobiegają przenikaniu osocza poza łożyska żylne. oddechu. osłabienie pracy serca. mieszać po 30 g kwiatów arniki j kwiatów rumianku. rozległe otarcia naskórka i ostre stany zapalne skóry. zwężenie źrenic. na skutek kontuzji lub obrzęków. Zioła z arniką. Na użytek zewnętrzny Związki czynne kwiatów arniki stosowane zewnętrznie łatwo przenikają przez skórę. stosować Arnicorin produkowany w Niemczech. Napar. działają przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo w obrębie obwodowych naczyń żylnych i naczyń mózgowych. wzmacniają ściany naczyń włosowatych. drgawki nerwowe. po ostudzeniu przecedzić. Pić małymi porcjami w ciągu dnia w stanach zapalnych i zakrzepowych naczyń krwionośnych w kończynach dolnych. kwiatów jarzębiny i kwiatów głogu oraz 20 g kwiatów arniki. popijać 2 filiżanki dziennie przy kokluszu u dorosłych i w niektórych paraliżach. przeciwdziałają aglutynacji płytek krwi i zapobiegają powstawaniu zakrzepów żylnych. W zaburzeniach krążenia wieńcowego i mózgowego krwi.SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Stosować z dużą ostrożnością. a w przypadku uszkodzeń. Napar arnikowo-rumiankowy. Przetwory z arniki stosuje się doustnie w zaburzeniach wieńcowego i mózgowego krążenia krwi u osób w podeszłym wieku oraz tzw. sercu starczym o postępującym osłabieniu mięśnia sercowego na tle miażdżycowym. gdyż może to wywołać silne podrażnienie tkanek. może bowiem wywołać zawroty głowy. podnoszą nieznacznie wydzielanie soku żołądkowego i żółci. Należy unikać stosowania arniki na otwarte rany. Po wniknięciu do naczyń wyraźnie zwiększają aktywność fibrynolityczną krwi. 5 g liści bądź kwiatów na litr wody. zmniejszają opory w naczyniach obwodowych i poprawiają krążenie w kończynach i mózgu. wymioty. ułatwiają resorpcję płynu wysiękowego oraz zmniejszają obrzęki i bóle przez nie powodowane. Przeciwwskazania. np. Zbyt duże dawki arniki stosowane doustnie mogą spowodować bóle głowy i brzucha. Nie można przyjmować arniki doustnie w stanach zapalnych żołądka i jelit. zwiększają liczbę skurczów serca i jego objętość wyrzutową. Zmieszać po 50 g kwiatów kasztanowca. Lepiej jako lek homeopatyczny. Korzystnie jest łączyć z nalewką z głogu. Zmieniają również ciśnienie na zewnątrz i wewnątrz drobnych naczyń podskórnych. krwawieniach w przewodzie pokarmowym. Stosować po 5 kropli raz dziennie w kieliszku wody po jedzeniu w spadku ciśnienia krwi. Rannym daje się małe ilości w niewielkiej filiżance aż do wystąpienia normalnych kolorów skóry twarzy. zalać dwie łyżki mieszanki pół litrem wody wrzącej. 183 . obniżeniu czynności serca i duszności. ułatwiają jej przepływ do dwunastnicy. skłonnościach do żylaków i osłabieniu serca.. a także w stanach zapalnych i zakrzepowych naczyń krwionośnych w kończynach dolnych. Przetwory z arniki działają korzystnie na układ krążenia. zwiększają ilość wydzielanego moczu i działają rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i dróg moczowych.

Babka wąskolistna trzyma się wilgotnych łąk i pastewnych roślin uprawnych. BABKA WĄSKOLISTNA Plantago laceolata L. Stosować jako kompresy ciepłe na kontuzje bez ran. roślina. Kwiaty są zapylane przez wiatr. ma skłonności przeciwzapalne. karoten. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Babka ma właściwości antyoftalmiczne. Babka zwyczajna jest starą ludową rośliną leczniczą. C. zielsko. trawników. 184 . kwasy organiczne. posuwa się ku górze. w smaku jest cierpkie. gorzkie i słone. obejść domowych. płuca i żołądek. flawonoidy. wit. gorycze. sole mineralne. skąd roślina ta została zawleczona na wszystkie kontynenty. 2 łyżeczki kwiatów arniki gotować 5 min.Do okładów i kompresów można stosować mieszankę z 20 g nalewki arnikowej z dodatkiem 50 g gliceryny. Starogrecka i rzymska medycyna zalecały nasiona przy czerwonce.). zmniejsza przekrwienie błon śluzowych i nadmierną przepuszczalność włosowatych naczyń krwionośnych. Babka kwitnie od maja do września. Jej liście i nasiona zbierano w Chinach już przed trzema tysiącami lat. Jako środek łagodzący bóle stosuje się arnikę w zakrzepowym lub zarostowym zapaleniu żył i w bólach pooperacyjnych. Wysuszone liście zawierają m. a wśród nich krzemionkę i sole cynku.) oraz zwyczajna (Plantago major L. Ziele babki ma słaby zapach.in. co na polski można przełożyć jako „roślinisko”. zaczyna kwitnąć od dom i kwitnienie . wzmaga krzepliwość krwi. 60 g wody i pół łyżeczki octu. Odwar. Nazwa „plantago” jest pejoratywem od łacińskiego „planta”. należy do najpopularniejszych roślin ziemi. garbniki. siarkę. średnia i zwyczajna natomiast przydroży. Ojczystą krainą wszystkich trzech gatunków babki jest Europa. oczyszcza krew. śluz. Nie występuje tylko na szczerym piasku. działa ściągające. glikozydy. Babka wąskolistna albo lancetowata (nazwa pochodzi od kształtu liści). a więc chwast. ma drobniutkie kwiaty osadzone na jednej łodydze. podobnie jak babka średnia (Plantago media L.

zapalenie krtani. Zioła przeciwbiegunkowe. Zmieszać po 15 g liści babki. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Recepta do stosowania przy niestrawności. krwotok. świerzb. korzeń arcydzięgla w równych ilościach. zgadze. kory dębowej. endogenne toksyny bakteryjne. skórka pomarańczowa w równych ilościach. do naciągnięcia i wypijać małymi ilościami w ciągu dnia. cuchnięciu z ust. Liść babki wąskolistnej. ukąszenia owadów i żmii. łyżkę korzenia arcydzięgla zalać czterema szklankami wody. liść pokrzywy.działa rozkurczowo na mięśnie gładkie górnych dróg oddechowych. wpływa regenerujące na naskórek. a także nieznacznie wykrztuśnie oraz moczopędnie. liszajec. kwiatu rumianku. C. zagotować. stosuje się na wysypki i wrzody. zapalenie spojówek i powiek. zaburzenia trawienne. Odstawić na 10 min. Zmieszać po 20 g liści babki zwyczajnej lub lancetowatej i kwiatów malwy czarnej oraz po 10 g kwiatów jasnoty białej i kwiatów rumianku. gruźlica. Recepta przy wrzodzie żołądka. Zmieszać po 25 g liści babki lancetowatej i liść maliny oraz 100 g mieszanki ziołowej Vagosan. powoli ogrzewać przez 10-15 min. Do dwu litrów ciepłej wody dodać 5-6 łyżek ziół. odbijaniu się. liść bobrka. dyzenteria. odstawić . korzeń goryczki. zapalenie dziąseł. nieżyt dróg oddechowych i zaflegmienie gardła. koklusz. glukany lub aminoglukany o bardzo dużej masie cząsteczkowej. Zioła do okładów na oczy. białe upławy. Stosować na oczy jako środek przeciwzapalny. dermatozy strupiaste. owoców borówki czarnej i ziela rdestu ptasiego oraz po 10 g kłącza pięcior185 . siemię lniane. krwioplucie. Zioła przeciw hemoroidom. i przecedzić. uszkodzenia śluzówki żołądka. stany zapalne i świąd sromu. gorączka. Osuszyć odbyt i posmarować maścią nagietkową albo Tormentiolem bądź Dermosanem. wsypać łyżeczkę siemienia i łyżkę babki razem z pokrzywą. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Biegunka. Czynnymi związkami babki są wielocukry roślinne. chroniczne zapalenie oskrzeli. ogólne osłabienie. bakteriobójczy i osłaniający. zemleć i zażywać mniej niż pół łyżeczki przed jedzeniem. wrzody na nogach. Na użytek zewnętrzny Uszkodzenia skóry wszelkiego pochodzenia. Chroni organizm przed wirusami i nowotworami wywoływanymi przez wirusy onkogenne przedostające się do komórek. Liść babki. astma. Na użytek zewnętrzny Działa gojąco na rany. Stosować nasiadówki z częstotliwością w zależności od zaawansowania choroby. utrata wagi. zapalenia gardła i angina. bezkwaśność żołądka i dwunastnicy. w temperaturze 37-38 st. opóźnienia rozwojowe u dzieci. Zalać 1/2 łyżki mieszanki 2/3 szklanki wrzącej wody i naparzać 15-20 min. w tym maciczny. stany zapalne nerek.

Do płukania ust przy zapaleniu gardła. Zalać łyżkę ziół szklanką wody ciepłej. Stosuje się odwar z 10 g na litr wody. Na półtorej szklanki ciepłej wody wziąć łyżkę liści. przesączyć i rozpuścić w nim 10 g cukru. nieżycie! szczytów płuc. Stosować po łyżeczce. 186 . Napar z liści. wycisnąć sok z miazgi. ogrzewać do wrzenia. czyrakach. oparzeniach i wrzodach.nika i porostu islandzkiego. osłabieniu pęcherza. irygacji dopochwowej przy białych upławach stosuje się napar z liści. Eliminują kwas moczowy i chlorki. Pić dwa razy dziennie po pół szklanki w nieżycie jelit i biegunce. Ten sam odwar można stosować zewnętrznie do płukań. W każdym wypadku. kaszlu. Odwar z liści babki. krwawieniu z płuc. Syrop wykrztuśny. 10 g białej wazeliny. Ogrzewać do wrzenia i łagodnie gotować pod przykryciem przez 3-5 minut. Świeży sok zawiera witaminy A. Świeży sok ma właściwości przeciwgorączkowe. Gotować łagodnie pod przykryciem przez 3 min. po czym ogrzewać do wrzenia. wysypkach zakaźnych. przegotowanej wody i zmiksować albo przekręcić przez maszynkę. W ilości 1-2 szklanki dziennie albo 3 razy dziennie łyżkę soku żel świeżej rośliny na wodzie stosować przy nieżytach górnych dróg oddechowych. 150 g wrzącej wody. Naciągać 15 min. okładów i przemywań. Wyciąg wodny z 50 g babki. Do oczu rozcieńczyć przegotowaną wodę w proporcji 1:1. Odstawić do naciągnięcia na 10 min. Stosować wodny wyciąg z babki. osłaniający oraz przeciwbiegunkowy. Rozlać do małych butelek i przechowywać w lodówce. J Do celów leczniczych wykorzystuje się także korzeń babki. bólach zębów. gdy zażywamy babkę w celu wpłynięcia na poprawę działania dróg oddechowych . Maść do leczenia trądziku.dla wzmocnienia efektu leczniczego babkę należy mieszać z taką samą ilością płucnika (Herba plumonariae). Korzeń gotowany lubi żuty usuwa ból zęba. Nasiona babki są moczopędne. i przecedzić. Przecedzić przez czyste płótno i obmywać spojówki oraz powieki w stanie zapalnym. 5 g kwiatów chabru. Pić 2-3 razy dziennie przed jedzeniem jedną szklankę jako środek przeciwzapalny. l kropla olejku róży. Dwie łyżki odwaru na szklankę wody można stosować do spłukiwania głowy po umyciu włosów. Na użytek zewnętrzny Świeże liście całe lub roztarte stosuje się na wszelkie zaognienia zewnętrzne skóry okłady przy róży. i przecedzić. które ulegają wchłonięciu przez skórę. 100 g świeżych liści babki pociąć na drobne kawałki. Płyn ściągający.. C i K. Odstawić na 10 min. 10 g liści babki. co sprzyja usuwaniu łupieżu. 3 g siarczanu cynku. Płyn do przemywania oczu. przeciwbólowy. astmie i kokluszu. 5 g lanoliny. niedomodze wątroby. bławatka. dodać 100 rai ostudzonej. żółtaczce i zgadze. szczególnie. 5 g wody z płatków różanych. do przemywania oczu. najwyżej po pół łyżki kilka razy dziennie jako środek wykrztuśny i przeciwkaszlowy dla dzieci i młodzieży. stąd szerokie zastosowanie soku. 5 g kwiatków nostrzyka. Napar z korzenia stosuje się przy biegunkach.

szkarlatyna. WSKAZANIA LECZNICZE Owoce (jagody): nerwice. napotnie. Z tego krzewu. Rdzeń biały: reumatyzm. padaczka samoistna. usuwają z organizmu toksyny egzogenne i szkodliwe produkty przemiany materii. choroby skórne. który ma wiele odmian. pozyskujemy dla celów leczniczych kwiaty. liście i kuliste owoce. reumatyzm. zapobiega dnie. nerwobóle. . Z owoców przyrządza się soki. zwiększają odporność na choroby zakaźne. zaparcia. Ten drzewokrzew z rodziny przewiertniowatych. uszczelniają ściany naczyń włosowatych i dzięki rutynie zwiększają ich elastyczność. dolegliwości oczu. Kwiaty: astma. biały rdzeń. niestrawność. korzeń. pięciopłatkowy. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Kwiaty działają napotnie. Rdzeń białych młodych gałęzi działa moczopędnie. 187 korę. biegunka. Kwitnie w maju. Dawki lecznicze stosowane z umiarem nie wywołują niepożądanych skutków ubocznych. działają słabo żółciopędnie i rozwalniająco. konfitury. gruźlica. Młode gałęzie mają gruby. czyraki. Liście mają właściwości moczopędne i napotne. nerek. artretyzm. gromadzenie się wody w tkankach. moczopędnie. rozpuszcza kamicę nerkową i żółciową. przeciwbólowe). Zbiera się także korę z korzeni i całe korzenie. potrzebuje trochę próchnicy i nie zacienionego miejsca. katar. przeczyszczające. żółtaczka. rozkurczowo. zebrany w duże baldachy. przepuszczające. zapalenie nerek. Krzew rozsiewają ptaki. drobny pikowany.BEZ CZARNY Sambucus nigra L. o krótkich ogonkach i drobno pikowanych brzegach na liście o krótkich ogonkach. dna. moczopędnie. osiągający wysokość 5-10 m można zaliczyć do chwastów dendrologicznych. zapalenie pęcherza moczowego. kwiaty można zapiekać w cieście lub używać jako namiastkę herbaty. natomiast w sierpniu ukazują się w baldaszkach granatowe jagody. zapalenie oskrzeli. antyreumatycznie. Owoce działają rozwalniająco. w zapachu duszący. stany zapalne żołądka. ma właściwości przeciwpadaczkowe. gorączka podwyższona z wysypką. niedomoga wątroby. Ma niewielkie wymagania glebowe. puchlina wodna. kwiat kremowy. mają właściwości przeciwreumatyczne i przeciwzapalne. różyczka. kamica moczowa. kamica moczowa.

Stosować 50 jagód ze 150 g ciepłej wody. Macerować 2 dni. Napar moczopędny.zwiększona przepuszczalność włosowatych naczyń krwionośnych. 1(5 g białego rdzenia bzu i litr białego wina. Sok może się zwinować. Owoce podaje się jako środek odtruwający i ułatwiający usuwanie z organizmu szkodliwych produktów przemiany materii. Sok nastawiony na cukrze działa korzystnie na drogi moczowe. Odwar z kory poprawia skład soków trawiennych. Stosować 20-30 g soku rano przy zaparciach i nerwobólach. Stosować 0. Kwiaty.2-1 litra dziennie. Recepty na mieszanki ziołowe z zastosowaniem kwiatu bzu czarnego 1. Napar. następnie napar wycisnąć i dodać 100 g syropu miętowego. zapaleniu nerwu trójdzielnego i bólach neuralgicznych. 10 g korzenia bzu na 400 g wody. korzeń arcydzięgla. Odwar moczopędny. ziele świetlika. liść szałwii i korzeń goryczki w równych ilościach sproszkować i zażywać mniej niż pół łyżeczki na pół godziny przed jedzeniem. zapalenie jamy ustnej i gardła. Wino moczopędne. Łyżka soku na szklankę herbaty rano likwiduje moczenie nocne u dzieci. 10 g kwiatów bzu. 600 g wody wrzącej. ziele piołunu. gośćcu. Stosować co drugi tydzień przez dwa miesiące przy epilepsji samoistnej.Liście: zewnętrznie . Garść kwiatów na litr wody wrzącej. Powidła grubo smarowane na bułce jeść na zwalczanie wrzodów żołądka i dwunastnicy. 10 g nagietka lekarskiego. Wyciąg wodny. zapalenie spojówek (okłady). Naciągać przez godzinę. stosować 100 g dziennie. Stosować jedną łyżkę co dwie godziny na puchlinę wodną. kąpiele kosmetyczne. naciągać 10 min. Popijać w dowolnych porcjach przy zapaleniu oskrzeli. chorobach zakaźnych i niektórych schorzeniach skórnych. Inhalacje parami z naparu z kwiatów pomagają w przewlekłych nieżytach dróg oddechowych i uporczywym kaszlu. brzuszną i zapalenie nerek. reumatyzmie. pobudza czynność nerek u dorosłych. działa regulujące w biegunkach. zwłaszcza w chorobie gośćcowej. gorączce z wysypką. ale nie traci właściwości. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Jagody. Owoce wchodzą w skład granulatu Betagran („Herbapol”) i płynu Betasol (ten sam producent) oraz mieszanek ziołowych Normosan i Neonormosan używanych w zaparciach. wygotować do połowy. 10 g kwiatów ogórecznika lekarskiego. co pobudza wydzielanie soków żołądkowych. Biała kora. Wypić rano na czczo w dwu porcjach w odstępie 15 min. Naciągać 48 godzin. Kwiaty bzu czarnego wchodzą w skład mieszanki ziołowej Pyrosan („Herbapol”) stosowanej jako lek napotny i przeciwgorączkowy. 188 . Odwar z dwu łyżek rozdrobnionej białej kory na litr wody. naciągać 10 min. tak aby czuć zapach naparu. gromadzeniu się wody w organizmie. W ustach zostawia posmak zjełczałego masła. Popijać kilka szklanek w ciągu doby.przy przewlekłych zaparciach. ale nie narażać się na wysoką temperaturę. pić w ciągu dnia przy reumatyzmie.. Łyżka powideł z owocu (robi się je przez proste smażenie i odparowanie) pomaga brać na noc . 20 g pomornika. Dodać 3 g wyciągu z jałowca. Gotować 2 min. Kwiat bzu czarnego. Należy zachować pewną odległość od wrzątku. jako środek przeciwbólowy w rwie kulszowej.

morszczynu. liście roztarte mają smak gorzki. kwiat krwawnika. liść poziomki. Ta bardzo rozpowszechniona roślina wieloletnia z rodziny goryczkowatych (Centanaceae) lubiąca środowisko wilgotne bagna. kiedy też . mielone nasienie kozieradki. liść czarnej porzeczki w równych ilościach zmieszać. liść czarnej jagody. przeciwmigrenowe i przeciwczerwiowe. Stosować do łagodzącego okładu i ciepłych kąpieli na odmroziny. 3. np. nadbrzeża wód stojących . dbając o prawidłowe odżywianie. podmokłe łąki. w wyniku masowo przeprowadzanych melioracji gatunkiem zanikającym. Bobrek nie ma charakterystycznego swoistego zapachu. liść ruty.w początkach pojawiania się kwiatów o biało różowym zabarwieniu zebranych w stojący na osobnej łodyżce kwiatostan . WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Liść bobrka ma właściwości przeciwszkorbutowe. egzemy powiek. Odwar z kwiatów bzu z dodatkiem połowy łyżeczki Azucalenu można stosować zewnętrznie do okładów i płukania jamy ustnej. przeziębieniach. cztery z tych składników sproszkować i zażywać w stwardnieniu rozsianym. pączki topoli. kwiat tawuły łąkowej. kora wierzby. liść mięty. Kwiat bzu czarnego. Na użytek zewnętrzny Okład. naparzać 10 minut. 2 łyżki kwiatów bzu na litr wody wrzącej. liść brzozy. działa oczyszczające. które są biurowcem zielarskim. Napar z kwiatów bzu działa silniej niż napar z kwiatu lipy przy kaszlu. Obmywać oczy w przypadku dolegliwości. Z kwiatu bzu w połączeniu z kwiatem rumianku robi się okłady z rozparzonego ziela pod ceratką na godzinę.należy zbierać w celach leczniczych liście bobrka. pobudza przywspółczulny układ 189 . ziele bukowicy. na l krew. przygotować napar. ziele rzepiku. Kwiat bzu czarnego. Kwitnie w maju p i czerwcu. stosować przy ischiasie.stała się. zaflegmieniu płuc i katarze i może być podawany niemowlętom.2. BOBREK TRÓJLISTNY Menyanthes trifoliata L.

zapobiega niedomogom wątroby. poprawia samopoczucie psychiczne. Napar przy niestrawności połączonej z brakiem kwasów żołądkowych lub ogólną . Zmieszać po 25 g liści bobrka. Pić trzy razy dziennie po ćwierć szklanki przed jedzeniem przy bezkwaśności. 3 części liścia bobrka. W połączeniu z piołunem i tysiącznikiem działa znacznie mocniej i jest stosowany jako lek w zimnicy. Popijać 1-2 łyżeczki przed jedzeniem. nadkwasotą. w nieżycie. wzdęciom. liście są również jednym ze składników nalewki gorzkiej (Tinctura amara z „Herbapolu”) i kropli żołądkowych. Pić 1-2 łyżki 3 razy dziennie na godzinę przed posiłkiem. krwawnik. wzmacnia działanie gruczołów wydzielania wewnętrznego. przecedzić do termosu. Napar przy zimnicy. ziela krwawnika. Odwar pobudzający trawienie i wzmacniający. Zioła żołądkowo-trawienne. menstruacja nieregularna. dna. Odstawić na j 10 min. ziela nostrzyka i ziela tymianku. Mieszanka pobudzająca łaknienie. przeciwdziała za-parciom. pobudza wydzielanie soku żołądkowego i kwasu solnego. 190 . szkorbut. dermatozy. działa przeciwzapalnie. krzywica. Wino 10-procentowe: 10 g świeżych liści bobrka na 100 g gorącego wina czerwonego. Odstawić na 10 min. Stosować 25 kropli na kwadrans przed obiadem i kolacją. korzeni lukrecji. brak apetytu. kłączy tataraku. kminek. gorączka naprzemienna.nerwowy. liść mięty. i przecedzić. powoli gotować pod przykryciem. mieszanki Digestosan. pasożyty jelitowe. najlepiej zażywać bobrek sproszkowany stosując 23 razy dziennie lub w opłatku po 0. ogrzać do wrzenia i gotować łagodnie pod przykryciem 3 min. żółciopędnie. SPOSOBY UŻYCIA Ze względu na zawartość witamin. ziele piołunu. niestrawność. 4 części liści piołunu i 2 części kwiatu słonecznika. 5 g nalewki z drapacza lekarskiego. Stosowanie bobrka w zbyt dużych dawkach może spowodować mdłości. Popijać pół szklanki przed jedzeniem. sprzyja menstruacji. spowalnia współczulny układ nerwowy. 6 g nalewki chmielowej i 10 g roztworu alkoholowego z wrotycza pospolitego. reumatyzm. Liść bobrka. WSKAZANIA LECZNICZE Anemia.5 g. Pół łyżeczki liści bobrka zalać szklanką j wrzątku. osłabienie ogólne. We wszystkich wyżej wymienionych chorobach i dolegliwościach można stosować nalewkę ze świeżych liści (15-30 kropli na cukier lub wodę przed każdym posiłkiem i mniej niż pół łyżeczki proszku). Naciągać pół godziny. wzdęciach i innych zaburzeniach trawiennych. wymioty i biegunkę. korzeń omanu w równych ilościach. Bobrek wchodzi w skład granulatu ziołowego Gastrogran. Łyżkę ziół zalać szklanką wrzącej wody i przez 2-3 min. liści mięty pieprzowej. ma właściwości przeczyszczające. migreny po posiłkach. wzmacnia organizm. 5 g nalewki z bobrka. ziele tysiącznika.

ma właściwości wymiotne i przeciwnowotworowe (korzeń). działa przeciwzapalnie na jelita.liści. w rowach. leczy schorzenia kobiece. wysuszone traci przykrą woń. próchniczej i wilgotnej. garbniki (do 12 proc. wzmacnia osłabiony układ nerwowy. działa przeciwbakteryjnie. w smaku jest cierpkie i gorzkie.BUKWICA Betonica officinalis L Bukowica jest pospolitą rośliną wieloletnią z rodziny wargowatych (Labiatae). przeciwartretyczne i przeciwreumatyczne. na skraju bagien. ślady alkaloidów. cholinę. turycyna. kwiatów i korzeni . goi rany. sole mineralne. gorycz. stachydryna. 191 . Wysuszoną i zmieloną bukwicę należy przechowywać w miejscu ciemnym. na łąkach i w lasach. gdyż koaguluje krew.zaczyna się już w kwietniu. betonicyna. leczy błonę śluzową żołądka i jelit.). Występuje na ziemi dobrej. karbowane i bezogonkowe liście. jak betaina. Korzenie zbiera się w październiku i listopadzie. wstrzymuje utratę wody. Kwitnie od czerwca do września. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Oczyszcza drogi oddechowe. wit. a jeśli gromadnie to w dużym rozproszeniu. a zatem i soli mineralnych. C. odkaża miejscowo i hamuje krwawienie. zapobiega małym krwawieniom wewnętrznym z uszkodzonych właśniczek w przewodzie pokarmowym. Świeże ziele ma nieprzyjemny zapach. niszczy bakterie i wirusy. naprzemianległe. związki aminowe. zwiększa krzepliwość krwi. Bukwica zawiera olejek eteryczny. a zbiór surowca . W ich kątach znajdują się kwiaty lub łodyżki kwiatowe. Na użytek zewnętrzny Działa przeciwgnilnie. w tym również wobec szczepów antybiotykoodpornych. ma prostą łodygę wysokości 30-80 cm. działa wykrztuśnie i przeciwgorączkowo. pobudza apetyt. na słońcu bowiem płowieje i traci wiele ze swych właściwości leczniczych. przyspiesza regenerację naskórka. niszczy bakterie i ich toksyny. Rośnie przeważnie pojedynczo. zaroślach. hamuje biegunkę. dwunastnicę i żołądek. kwas kawowy. Ilość kwiatów okółkowych zwiększa się ku górze przechodząc w różową wiechę z odcieniem fioletowym.

Nalewka. Pić 3 razy dziennie po l łyżce. a nieraz i wymioty. nowotwory i owrzodzenia. dwa razy dziennie mniej niż pół łyżeczki przy nieregularnym okresie u kobiet. gościec stawowy przewlekły. zakażenia skóry bakteriami ropotwórczymi. artretyzm. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Łyżkę świeżego soku z miodem pić 3 razy dziennie przy puchlinie wodnej. owrzodzenie skóry nóg. Jako środek przeciwkrwotoczny na użytek zewnętrzny i wewnętrzny stosuje się mieszankę z tysiącznika + fiołek trójbarwny + krwawnik. Taki proszek należy używać ostrożnie. zaflegmienie dróg oddechowych.5 litra wody. dolegliwości płucne. ziele rzepiku. Wywar z korzenia w winie leczy schorzenia kobiece. nieżyt żołądka i jelit. żółtaczka. paraliż połowiczy. Popijać 4 razy dziennie po 1/4 szklanki na kaszel. osłabienie nerwowe. l łyżeczkę korzenia w jednej szklance wody. bóle głowy. ischias. Napar. Parzyć 10 min. guzy twarde przechodzące w tkankę nowotworową. biegunka z obecnością krwinek w kale. liść ruty. liść pokrzywy. nasienie kozieradki w równych ilościach sproszkować i zażywać mniej niż pół łyżeczki przy paradentozie. Na użytek zewnętrzny Rany zakażone bakteriami ropotwórczymi i grzybkami. migreny. padaczka. sproszkowane. Wypijać dziennie l szklankę w trzech porcjach. 192 .WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma. na czyraki. Do kataplazmów stosuje się liście świeże. Na użytek zewnętrzny Gotować 100 g bukwicy w litrze wody i stosować do obmywania zanieczyszczonych ran i na okłady na owrzodzenia nóg. Proszek z bukwicy. Stosować 1-2 g proszku dziennie na astmę. kłącze tataraku. krwioplucie. Przy zaparciu. Gotować 3 min. skąpe wydzielanie soku żołądkowego. w nadmiernej potliwości stóp (obmywanie). ziele rzepiku. drobno pocięte. Ziele bukwicy. przy bólach brzucha i wzdęciach wywołanych nadfermentacją oraz przy nieznacznych krwawieniach wewnętrznych z małą ilością krwi i śluzu w kale. puchlinie wodnej i żółtaczce stosować świeży sok z bukwicy z miodem. zarodnikami grzybów pasożytniczych i drożdżakami. nadmiar śluzów w przewodzie pokarmowym. Odwar z ziela bukwicy podaje się doustnie przy biegunkach o różnym stopniu nasilenia. lekkich zatruciach pokarmowych. W mieszance przeciwbiegunkowej i przeciwkrwotocznej stosuje się wewnętrznie ziele bukwicy »f liść pokrzywy + ziele tysiącznika + ziele tasznika pospolitego + liść orzecha włoskiego + liść babki lancetowatej + liść maliny. żółtaczce i zaparciu. w nieżycie żołądka i jelit. Stosować 3 razy dziennie po 10 kropli dawkuje lekarz przy powiększonych węzłach chłonnych pachwinowych. bezsenność. reumatyzm. gdyż przedawkowanie powoduje kichanie. zawroty głowy. Ziele bukwicy. Na to samo: napar z 15 g liści na 0.

Brzoza omszona rośnie w miejscach wilgotnych i podmokłych. 193 . Największe znaczenie w lecznictwie mają brzoza brodawkowata i brzoza omszona. korę i sok. dziegieć. BRZOZA OMSZONA Betula pubescens Ehrh. Kora służy do wyrobu pudełek. który należy zebrać w maju i suszyć w miejscach przewiewnych i zacienionych. pączki. z przeróbki chemicznej (sucha destylacja) drewna. korzeni i kory . z którego po sfermentowaniu otrzymuje się napój o pewnej zawartości alkoholu. Młode.szereg cennych produktów. występuje na całym niżu oraz w niższych partiach górskich. z drewna . Na pniu tworzą się naroślą dające drewno o bardzo ładnym rysunku (tzw. Z gałęzi ścinanych zimą lub bardzo wczesną wiosną zbiera się pączki i korę. czeczotka) używane do ozdobnych wyrobów stolarskich. olejek brzozowy i in. Z odpadów drzewnych otrzymuje się wysokokaloryczny opał. BRZOZA BRODAWKOWATA Betula verrucosa Ehrh. Betula alba L. Maksymalna ilość bukwicy stosowana do otrzymywania naparu wynosi 3 do 6 g na l do 2 szklanek wrzątku i tej dawki nie należy przekraczać. Surowcem leczniczym jest liść. młode gałązki używane są do wyrobu mioteł i koszyków. Rośnie w lasach na suchym siedlisku. często obecna w pobliżu ludzkich siedzib. okrężnie łuszczącą się korę. Ma białą. Wszystkie zawierają garbniki. Wiosną ze skaleczonych pni wycieka sok. jak smoła. Brzoza brodawkowata jest pospolitym w Polsce drzewem. powszechna w parkach. co ponoć odpowiada tamtejszym palaczom tytoniu. a częstym ich składnikiem są glikozydy flawonoidowe. Do celów leczniczych wykorzystuje się liście. Osiąga 20 m wysokości. zwisające gałązki są ciemne i nagie.W Anglii do liści tytoniu dodawane są liście podbiału i liście bukwicy. olej juchtowy. Kwitnie w kwietniu i maju. Rodzina brzozowatych (Bealulaceae) jest dość liczna. pokryte kropelkami żywicy w postaci brodawek. Drewno brzozy jest bardzo cenne i używane w meblarstwie. syn. obejmuje bowiem sześć rodzajów i prawie sto gatunków.węgiel drzewny.

WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Liście działają moczopędnie eliminując chlorki z moczem, kwas moczowy, ponadto oczyszczające, napotnie; pączki usuwają zastój gruczołów chłonnych; kora oczyszcza (np. krew), ma właściwości trawienne i przeciwgorączkowe; świeży sok działa przeczyszczające, usuwa kamicę moczową. Świeży sok z liści brzozy pobudza przesączanie w kłębkach nerkowych i zwiększa wydalanie szkodliwych produktów przemiany materii oraz potu i żółci. Huba brzozowa, a właściwie czyr brzozowy (czytaj osobny rozdział w tej książce) działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, wzmacniająco, zwiększa odporność organizmu i zwalcza wirusy szkodliwe dla organizmu, ma więc znaczenie przeciwnowotworowe, zmniejsza niebezpieczeństwo przerzutów. Odwary podawane doustnie działają przeciwzapalnie na błony śluzowe przewodu pokarmowego, a w irygacjach - na błony śluzowe narządów rodnych. Przetwory z brzozy muszą być dawkowane przez lekarza. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Obrzęk pochodzenia sercowo-nerkowego, skąpomocz, nadmiar związków azotowych we krwi dający zawroty głowy, bóle głowy, reumatyzm, nadmiar kwasu moczowego we krwi, kamica moczowa, bóle nerkowe, puchlina wodna, otyłość, nadmierne wypełnienie naczyń krwią, artretyzm, białkomocz, nadciśnienie i wywołane przez nie zaburzenia (mózgowe, zawroty głowy, muszki przed oczami), pasożyty jelitowe, miażdżyca (stwardnienie tętnic). Na użytek zewnętrzny Choroby skórne, zapalenie węzłów chłonnych, rany. SPOSOBY UŻYCIA Napar z liści. 40 g liści na litr wody wrzącej, naciągać 10 min. Pić po filiżance między posiłkami jako środek moczopędny, przeciwobrzękowy i przeciwzapalny. Odwar z pączków. 150 g pączków na litr wrzątku. Dodać l g węglanu sodu, aby rozpuścić żywicę. Pić filiżankę przed posiłkiem na gorączkę. Odwar z kory. Stosować łyżeczkę na szklankę wrzątku. Lek na łuszczycę. Sok ze świeżych liści. Pić trzy razy dziennie po 40 kropli w 1/4 szklanki wody jako środek moczopędny i lekko napotny, antyreumatyczny. Sok wyciekający z naciętego pnia. Pić trzy razy dziennie po 1/2 szklanki między posiłkami na kamicę moczową, zapalenie nerek i pęcherza moczowego. Sok przechowywać w lodówce i pić wiosną do 10 litrów na całą kurację. Zioła w skazie moczanowej. 40 g liści brzozy i korzenia wilżyny, 20 g liści porzeczki czarnej i korzenia pokrzywy. Dwie łyżki tej mieszanki na 3 szklanki wody ciepłej, ogrzać do wrzenia. Gotować do 5 min., przecedzić do termosu. Pić 3 razy dziennie między posiłkami. Zioła w zapaleniu pęcherza. Po 30 g liści brzozy i ziela janowca, po 20 g na owocni fasoli, kwiatów rumianku i owoców jałowca, po 40 g owoców dzikiej róży i ziela skrzypu. Dwie łyżki tej mieszanki gotować przez 3 min. w dwu szklankach wody. 194

Przecedzić do termosu, osłodzić miodem. Pić po pół szklanki dziennie między posiłkami w zapaleniu miedniczek nerkowych i pęcherza. Preparaty „Herbapolu” z zawartością składników z brzozy: Reumosan, Betagran, Betasol, Fitolizyna, Reumogran, Urogran. Na użytek zewnętrzny (okłady i obmywania w chorobach skórnych i na rany). Na litr wrzątku dawać dwie łyżki liści i 30 g kory brzozy. Gotować 10 min.

CZYR BRZOZOWY
Innotus obliquus Wzrastające zainteresowanie brzozą, a właściwie trzema jej gatunkami (brodawkowatą, omszoną i białą), wiąże się m.in. z wykryciem szerokich właściwości leczniczych pasożytującego na tym drzewie grzyba, popularnie, ale mylnie zwanego hubą. W nauce nosi on nazwę włóknouszka ukośnego (Innotus obliquus); narośl ta, czyli czyr występuje na różnych gatunkach drzew, m.in. na modrzewiu, lipie, olsze, dębie, klonie. Stwierdzono jednak iż najsilniejsze działanie lecznicze ma czyr brzozowy, szczególnie odchodzący z drzew rosnących na torfowiskach. Brzoza zawiera cenne saponiny (2 proc.), taniny, flawonoglikozydy, w szczególności hiperozydy, myrecytynę, galaktozyd, betulinol, garbniki, olejki lotne, sole mineralne oraz inne substancje jeszcze nie do końca zidentyfikowane -więc te same składniki zawiera także pasożyt żywiący się pokarmem czerpanym z drzewa. Czyr osiąga ciężar 2 kg, w wyjątkowych wypadkach 5 kg. Ma powierzchnię chropowatą, może być różnej barwy - od ciemnej, przez brązową do bardzo jasnej. Bardzo twardy po wysuszeniu. Czyr doprowadza z biegiem czasu do obumierania drzewa, jednak najwyższe właściwości lecznicze zachowuje narośl zebrana z drzew żywych. W medycynie ludowej wyciągi z czyra były stosowane do leczenia chorób żołądka, wątroby, śledziony, nerek, pęcherza moczowego, złośliwych guzów i obrzęków. Do leczenia stosuje się odwary z czyra suszonego na świeżym powietrzu lub przy ciepłym piecu w temperaturze do 60 st. C. Wysuszony surowiec miele się np. w młynku elektrycznym na proszek. Pół łyżki białego i tyle samo czarnego czyra zalewa się 3/4 szklankami przegotowanej wody na noc, rano podgrzewa się do wrzenia i ostudzony macerat łyżkami podaje choremu w ciągu dnia. 195

Lecznicze właściwości czyra były sprawdzane w klinikach wielu krajów, gdzie stosowano ekstrakty do leczenia choroby wrzodowej, nieżytów żołądka oraz nowotworów złośliwych. Uczona z Białoruskiej Akademii Nauk, Nikołajewa, której wyniki badań nad czyrem brzozowym publikowała prasa radziecka w latach sześćdziesiątych, zaleca zemleć 100 g huby na proszek. Dwie łyżeczki tego proszku na pół szklanki cieplej, przegotowanej wody, nastawić na noc do naciągnięcia. Rano zagotować i pić trzy razy dziennie po łyżce. Francuski uczony Kars, nazwał leczniczą substancje czyra betolinus. Zawiera on kwas poliporowy o silnym działaniu przeciwzapalnym i przeciwnowotworowym, nie słabszym niźli kortyzon. Kars leczył czyrem guzy schorzałej błony śluzowej jamy ustnej. Nikołajewa tę substancję leczniczą nazywa funginami. Czyr stosuje się w homeopatii jako lek w postaci nalewki i ekstraktu w chorobie wrzodowej żołądka. W literaturze zielarskiej można spotkać informację, że wyciągi z czyra wzmacniają mechanizmy obronne organizmu osłabionego przez chorobę nowotworową. U chorych z nowotworami, leczonych wyciągami stwierdzono poprawę stanu ogólnego, obrazu morfologicznego krwi, poprawę łaknienia, przybieranie na wadze. Równie korzystne rezultaty osiąga się w leczeniu wyciągami z czyra chorych białaczkowych. Długotrwałe podawanie wyciągu wpływa na przedłużenie życia ludziom z zaawansowaną chorobą nowotworową. Opisano wiele przypadków wyraźnego zahamowania wzrostu tkanki nowotworowej oraz zmniejszenie skłonności do jej przerzutów. Wielu autorów twierdzi, że czyr działa regulujące na procesy metaboliczne ustroju. Zalecają oni przyjmować dwa razy dziennie po odrobinie (na końcu noża) proszku z czyra jako środek w leczeniu raka żołądka i płuc oraz w leczeniu chorób żołądkowojelitowych.

CZĄBER OGRODOWY
Satureja hortensis L. Pochodzi ze wschodniej części basenu Morza Śródziemnego. Należy do rodziny wargowych (Labiatae), która dostarcza wielu ziół leczniczych (tymianek pospolity, macierzanka piaskowa, szanta, szałwia lekarska, mięta, rozmaryn, lawenda, melisa, hyzop, majeranek, bazylia). Temperatura ich suszenia ma duży wpływ na ilość zachowanych substancji czynnych. Podczas suszenia nie należy przekraczać temperatury 35 st. C., co uchroni substancje lotne (olejki eteryczne) zlokalizowane we włoskach gruczołowych. Spośród licznych odmian cząbru najlepszy jest bałkański (bułgarska czubrica), który ma silniejsze działanie niż cząber uprawiany w Polsce. Surowcem leczniczym jest całe ziele cząbru. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Cząber działa moczopędnie, pobudza czynności żołądka, intelektu i pracę kory nadnerczy. Dzięki zawartości karwakrolu ma właściwości przeciwbakteryjne, przeciwgnilne, przeciwrobaczycowe w szczególności u dzieci, przeciwzapalne, regulujące perystaltykę jelit, rozkurczowe - zwalnia napięcie mięśni gładkich, ma działanie trawien196

ne, uspokajające, wiatropędne, wykrztuśne, wzdęcia i nadfermentację, zwalnia napięcie gładkich przewodu pokarmowego. Ziele cząbru ma zapach macierzanki i wchodzi w skład pieprzu ziołowego. Służy jako przyprawa do konserw mięsnych i jarzynowych. Na użytek zewnętrzny Ma właściwości gojące, rozpuszczające, zabliźniające. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astenia intelektualna i seksualna, astma, wywołana zwiększonym napięciem mięśni przewlekłe, blednica, bóle gastryczne, ludzka, kurcze jelitowe, nadfermentacja niedokwaśność soku żołądkowego, nieżyt pokarmowego, nerwice żołądka i ogólne, osłabione przyswajanie składników zapalenie oskrzeli, wzdęcia. Na użytek zewnętrzny

ułatwia przyswajanie pokarmu, znosi mięśni

pokarmowych,

atonia gładkich, biegunki glista jelitowa, przewodu osłabienie ogólne, pasożyty jelitowe,

Czyraki, guzy, osłabienie słuchu, rany, stłuczenia, ukąszenia owadów, wrzody. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. 5 g ziela na szklankę wody wrzącej. Gotować 2-3 minuty, naciągać 10 min. Popijać l szklankę 3 razy dziennie po posiłku przy biegunkach, przewlekłych nieżytach przewodu pokarmowego, nerwicy żołądka, nerwicy ogólnej, wzdęciach, blednicy, ogólnym osłabieniu, pasożytach jelit. Olejek cząbrowy z apteki. Stosować 3-5 kropli z miodem 2-3 razy dziennie pod koniec posiłków przy tych samych dolegliwościach. Cząbru sproszkowanego używa się do sałatek, mięs, twarogów, szczyptę na końcu noża. Na użytek zewnętrzny Napar z całej rośliny. 25-30 g na 1 l wody stosuje się do okładów i jako płyn do przemywania ran. Napar z cząbru na głuchotę. Wprowadzić 3-4 krople do ucha 3 razy dziennie 197

Uwaga. Przy chorobach nerek i wątroby oraz przy dolegliwościach sercowych należy ograniczać dawki cząbru. Ziele cząbru wchodzi w skład mieszanek o działaniu wiatropędnym i regulującym trawienie. Mieszanka taka zawiera kłącze tataraku, liść mięty, koszyczek rumianku, ziele dziurawca, korzeń lukrecji i owoc kopru włoskiego w równych ilościach. Mieszanki przeciwbiegunkowe: kłącze pięciornika, owoc borówki czarnej, ziele rdestu ptasiego, ilość pokrzywy, liść babki lancetowatej, kwiat krwawnika i korzeń lubczyka, korzeń kobylaka w równych ilościach. Takie mieszanki mogą być także używane do kąpieli przy czyraczycy, wrzodach, guzach, stłuczeniach z wybroczynami. W Europie Zachodniej, np. we Francji, wywar z cząbru jest stosowany do płukania ust przy owrzodzeniu dziąseł. Uśmierzano nerwoból zębowy przez nacieranie spróchniałego zęba olejkiem z cząbru, przy czym jedną kroplę olejku wprowadzano do ucha. Olejek cząbrowy działa jak antybiotyk.

CHMIEL ZWYCZAJNY
Humulus lupulus L. Ta pnąca roślina z rodziny konopiowatych (Cannabaceae) dorasta 5 m wysokości, występuje na obszarze całej Polski, powszechna wśród wilgotnych zarośli oraz w lasach olchowych. Surowcem leczniczym są owocostany, zwane szyszkami chmielowymi. Szyszki używane są także do produkcji piwa. Młode pędy chmielu można spożywać jako sałatkę. Z włókien pędów wytwarzane są grube tkaniny. W niektórych regionach kraju rozpowszechnione są plantacje chmielowe. Owocostany chmielu zbiera się w sierpniu, na początku dojrzewania, wówczas, gdy szyszki nabierają zielonożółtego odcienia. Na powierzchni szyszek występują włoski gruczołowe wypełnione żółtą substancją. Podczas suszenia owocostanów włoski te częściowo okruszają się. Tak powstaje surowiec leczniczy mający postać zielonkawo-żółtego, a później pomarańczowego proszku, zwanego lupuliną lub mączką chmielową. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Chmiel działa oczyszczające, moczopędnie, pobudza łaknienie, działa przeciwszkorbutowo. Wpływa regenerująco na krew, uspokaja pociąg płciowy, ma właściwości przeciwskrofuliczne, przeciwgorączkowe, przeciwrobacze, wspomaga porost włosów, 198

działa nasennie, wskazany jest przy niedokwaśności, nadmiernej fermentacji jelitowej, wzdęciach i odbijaniu, koi układ nerwowy, zapobiega zmazom nocnym. Na użytek zewnętrzny Łagodzi bolę. WSKAZANIA LECZNICZE Anemia, blednica, brak łaknienia (zwłaszcza u dzieci), dna, dermatozy (egzemy, półpasiec, liszajec), gorączka wiosenna i jesienna, kamica, krzywica, limfatyzm, puchlina wodna, obrzęki, nieżyt jelitowy, podniecenie, moczenie mimowolne, nerwowość i bezsenność, niestrawność i zaburzenia trawienia, pasożyty jelitowe, pobudliwość seksualna, skrofuloza, szkorbut, upławy białe, zapalenie węzłów chłonnych. Na użytek zewnętrzny Bóle reumatyczne, dna, nowotwór zewnętrzny, wrzody, zapalenia korzonków nerwowych, stany zapalne skóry, czyraki, trudno gojące się rany, wypadanie włosów. Wyciąg z szyszek chmielowych wchodzi w skład preparatów uspokajających: kropli Nervosol („Herbapol”), syropu Passipasmin („Herbapol”) i kropli nasercowych Milocardin („Polfa”). SPOSOBY UŻYCIA Mieszanka ziołowa. Szyszki chmielu, kwiat wrzosu, kwiat lawendy, liść mięty w równych ilościach; zmieszać, sproszkować i zażywać dwa razy dziennie na koniec noża przy histerii. Napar, l łyżkę szyszek chmielu zalać szklanką wody wrzącej i postawić pod przykryciem na parze na 10 min. Odstawić na 10 min. i przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 1/4-1/3 szklanki na pół godziny przed posiłkiem, jako środek poprawiający trawienie, rozkurczowy, wzmacniający i łagodnie uspokajający. Napar. Zmieszać po 30 g szyszek chmielowych, ziela dziurawca i korzenia kozika oraz po 20 g liści mięty pieprzowej i ziela serdecznika lub liści melisy. Zalać 2 łyżki tej mieszanki 2 1/2 szklankami wrzątku, postawić na pół godziny na parze pod przykryciem, odstawić na 10 min, i przecedzić do termosu. Pić 2/3 szklanki dwa razy dziennie po jedzeniu przy bezsenności wywołanej przez nerwice narządowe oraz w ogólnym pobudzeniu nerwowym i uczuciu niepokoju. Napój w nadpobudliwości płciowej. Do butelki jasnego piwa wsypać po łyżeczce szyszek chmielowych, liści mięty, pozostawić na 12 godzin i przecedzić. Pić od 1/2 szklanki do całej butelki, zależnie od wieku i stopnia nasilenia nadpobudliwości (zalecane dla kobiet i mężczyzn), również w zmazach nocnych, przy skłonnościach do onanizmu i bezsenności na tle erotycznym. Odwar. Zmieszać po 30 g szyszek chmielowych, rozdrobnionych korzeni łopianu, ziela skrzypu polnego oraz 80 g rozdrobnionych korzeni mydlnicy i 20 g kwiatu rumianku, 1-2 łyżki stołowe mieszanki wsypać do 2 szklanek zimnej wody i gotować powoli pod przykryciem 15-30 min. Odstawić na 15 min. i przecedzić. Pozostałe po przecedzeniu zioła zalać ponownie dwiema szklankami wody, zagotować, a po lekkim ostudzeniu przecedzić i dodać 2 łyżki szklanki ciepłej wody. Pierwszym płynem zmoczyć włosy i palcami masować skórę głowy, odczekać 15 min. i umyć głowę wodą 199

pozostałą z drugiego odwaru. Jest to zabieg wzmacniający, który należy stosować przy wypadaniu włosów, łojotoku, łupieżu, nawet grzybicy. Korzystne jest, aby bezpośrednio po umyciu nie osuszać włosów i skóry, ale zawiązać na pół godziny turban z ręcznika. Szyszek chmielu można używać na kataplazmy na zbierające wrzody oraz na hemoroidy. Na talerzyk położyć gazę o wymiarach dwukrotnie większych od wrzodu, nasypać grubą warstwę pociętych szyszek, zalać wrzątkiem, lekko odcisnąć, a po ostudzeniu przyłożyć na zbierający wrzód. Lupulinę jako środek kojący zażywa się w ilości 0,5 do l g dziennie, jako środek nasenny - do 2 g w dwu, trzech dawkach przed jedzeniem, podobnie przy zmazach nocnych, zaburzeniach histerycznych u kobiet, także do pudrowania nóg wydających nieprzyjemny zapach przy poceniu, po uprzednim umyciu w odwarze ze skrzypu. Lupulinę należy przechowywać w zamkniętych naczyniach, w ciemnym i koniecznie chłodnym miejscu, w cieple bowiem zmienia kolor na brunatny, jełczeje i nabiera nieprzyjemnego zapachu zepsutego sera. Olejek eteryczny zawarty w lupulinie wchodzi w skład Walcordinu zaburzeń sercowo-naczyniowych, nerwic wegetatywnych i skurczów jelit. Przedawkowanie lupuliny może być niebezpieczne. Należy bowiem pamiętać, że chmiel jest rośliną trującą i dlatego wszelkie preparaty z chmielu muszą być przyjmowane na zalecenie lekarza i zgodnie z jego wskazówkami. Produkowany przez „Herbapol” preparat Passispasmin należy stosować w sposób następujący: dorośli po l łyżeczce syropu 3-4 razy dziennie po jedzeniu w zaburzeniach nerwowych i niepokoju, a przy bezsenności l łyżkę stołową przed snem. Dzieciom podawać pół łyżeczki 2-3 razy dziennie, a przy bezsenności podwójną dawkę przed snem.

DZIURAWIEC ZWYCZAJNY
Hypericum perforatum L. W medycynie ludowej równy popularności rumiankowi i mięcie, wykorzystywany do celów leczniczych od najdawniejszych czasów. Należy do rodziny dziurawcowatych (Buttiferae) liczącej prawie 200 gatunków. Dziurawiec, który bardzo łatwo rozpoznać wśród wielu innych ziół o żółtych kwiatach, zawdzięcza swoją nazwę charakterystycznym, owalnym listkom, które wzięte pod światło wyglądają niczym podziurawione cienką szpileczką. Gdy patrzeć na listki z góry - tworzą one krzyżyk, stąd inna nazwa dziurawca - krzyżowe ziele. Nazywają go też zielem świętojańskim, ponieważ choćby lato było najbardziej spóźnione zawsze zakwitnie do 24 czerwca. Rośnie na piaskach, bagnach, suchych łąkach, ugorach, miedzach, wśród zarośli. Tworzy sztywną, twardą łodygę dorastającą 60 cm wysokości, zakończoną pięciopłatkowymi kwiatami. W smaku gorzki, ale bez zapachu. Owe wspomniane „dziurki” na liściach są zbiorniczkami olejków eterycznych. Potarte kwiaty wydzielają krwistoczerwony sok. Do celów leczniczych wykorzystuje się kwitnące, nie zdrewniałe młode pędy z pączkami, które należy zbierać od czerwca do połowy lipca, a następnie w końcu sierpnia, gdy przycięte rośliny odrosną i ponownie zakwitną. Świeże kwiaty i ziele służą do otrzymywania wyciągu olejowego. 200

Surowiec leczniczy, którym są wysuszone nadziemne części dziurawca, zawiera m.in. flawonoidy, olejek lotny, garbniki, naftodwuantrony (m.in. hiperycyna), związki żywicowe i cukrowe, kwas askorbinowy. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Dziurawiec działa antyseptycznie, antybakteryjnie (hamuje wzrost gronkowca złocistego i innych drobnoustrojów Gram-dodatnich), ściągające (garbniki), antynadkwaśnie, przeciwskurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, dróg żółciowych i naczynia krwionośne o-raz w mniejszym stopniu na drogi moczowe (powoduje powolny, stopniowy spadek napięcia ścian w tych narządach wywołany przez flawonoidy i hiperycynę), moczopędnie, garbniki działają na drobne naczynia krwionośne, zwłaszcza na włośniczki i tętniczki przedkapilarne, podobnie jak witamina P. Hiperycyna katalizuje procesy wewnątrzwydzielnicze i wpływa korzystnie na mechanizmy (hiperycyna występuje w soku z dziurawca i w jego oleju; w odwarze i w naparze jej brak, gdyż nie rozpuszcza się w wodzie). Dziurawiec pobudza łaknienie, poprawia trawienie, działa balsamicznie, przeciwgorączkowo, robakobójczo, przeciwdepresyjnie (popijanie soku), flawonoidy skutecznie działają przy nadciśnieniu tętniczym. Na użytek zewnętrzny Dziurawiec ułatwia leczenie ropni, zakażonych ran, oparzeń II i III stopnia, wrzodów, ropnych zapaleń, zakażeń skóry, zapaleń sutka, ostrego nieżytu nosa i zapaleń gardła, owrzodzenia żylakowego. Bywa stosowany na miejsca pozbawione pigmentu przy bielactwie nabytym. Działa przeciwzapalnie i ściągające. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma, dolegliwości płucne, biegunka, dolegliwości przewodu pokarmowego, nieżyt i stany zapalne żołądka, jelit oraz przewodu żółciowego, niedokwaśność treści żołądka, przekrwienie wątroby i zaburzenia czynnościowe, skąpomocz, bezsenność, niedomogi krążeniowe, bóle głowy, wyczerpanie nerwowe, zarostowe zapalenie tętnic, choroby zakaźne u dzieci, gorączka przerywana, niestrawność, zapalenie oskrzeli, wywołane przez stresy stany skurczowe wspólnego przewodu dróg żółciowych i trzustki przy wejściu do dwunastnicy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, skurcz odźwiernika 201

i naczyń żylnych, dolegliwości miąższu niektórych narządów, upławy białe, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie nerek, nadciśnienie tętnicze, zapalenie okrężnicy, grypa, angina, gościec stawowy, skaza limfatyczna, moczenie nocne, czyraki, obfite menstruacje. Jest używany jako środek uspokajający, na apetyt oraz zmniejszający przepuszczalność naczyń włosowatych. Na użytek zewnętrzny Rany, oparzenia, owrzodzenia nóg, likwidacja przykrego zapachu z jamy ustnej, zapalenie dziąseł oraz środek na ich wzmocnienie, zapalenie jamy ustnej, ropne zapalenie skóry. Stosuje się przemywanie i inhalacje. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. 15-30 g kwiatów i ziela na litr wrzątku. Gotować 2 min., naciągać 10 min. Pić 3 razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki, co działa wzmacniająco, przeciwbakteryjnie, uspokajająco, pobudza apetyt, ułatwia trawienie. Dzieciom podawać napar rozcieńczony, kierując się zasadą, im mniejsze dziecko, tym napar „lżejszy”. Ten sam napar może być stosowany jako płukanka. Naparz dodatkiem mięty. Łyżkę stołową kwiatów i ziela dziurawca i łyżkę liści mięty zalać szklanką wrzątku. Gotową 2 min. pozostawić pod przykryciem. Po 30 min. odcedzić. Pić 2 razy dziennie po szklance w przypadkach skąpego wydalania moczu, kamicy żółciowej, zastojach krążenia w kończynach, nadmiernej przepuszczalności i łamliwości włośniczek oraz przewlekłym gośćcu i skazie moczanowej, w ogólnym wyczerpaniu nerwowym, stanach depresyjnych wywołanych zaburzeniami czynnościowymi, urazami lub okresem przekwitania, w psychozach okresowych, zaburzeniach równowagi nerwowej, objawach niepokoju, moczeniu nocnym u dzieci, lęku nocnym i w stanach nerwicowych. Pomocniczo w depresjach po wstrząśnieniu mózgowym, ciężkich kontuzjach i operacjach. Mieszanka do leczenia zapalenia oskrzeli, astmy, zapalenia pęcherza moczowego. W równych ilościach dziurawiec, bluszcz pospolity, korzeń olszyny. Jedną łyżeczkę mieszanki wsypać do szklanki wrzątku, gotować 2 min., naciągać 10 min. Popijać 2 razy dziennie po 1/2 szklanki przed lub między posiłkami. Mieszanka ta pobudza odnowę uszkodzonej i porażonej tkanki nerwowej (w jednym przypadku pomogła mi leczyć zanik przednich płatów mózgowych u 14-letniej dziewczynki, która otrzymywała dwuchlorek magnezu), zmniejsza bóle menstruacyjne. Odwar z ziela. Gotować przez 5 min. łyżkę ziela w 2 szklankach wody, odstawić na 10 min. Przecedzić do termosu. Pić 3 razy dziennie przed jedzeniem. Odwar ten gotowany z korzeniem wilżyny, owocem jałowca, zielem nawłoci pospolitej, liściem brzozy i owocem dzikiej róży działa moczopędnie i oczyszcza organizm. Nalewka. 10 dag kwiatów, pąków i liści dziurawca zalać 1/2 litrem spirytusu. Trzymać w ciemnym miejscu, po 2 tygodniach przecedzić i wycisnąć przez gazę. Pić raz dziennie l łyżeczkę tej nalewki na 1/2 szklanki mleka lub wody, co działa ściągające, przeciwbakteryjnie i wzmacniająco, a także jest środkiem uspokajającym. Wyciąg wodny. Popijać l łyżeczkę w kieliszku wody 2 razy dziennie po jedzeniu, dzieciom dawać 20-40 kropli jednorazowo na poprawę łaknienia. 202

Przeciwwskazania (dotyczy nalewki spirytusowej). Wrażliwość na promienie nadfioletowe, uszkodzenia wątroby i nerek oraz wysoka gorączka. Ziele dziurawca jest składnikiem granulatu Gastrogran, Normogran i Cholegran oraz mieszanek ziołowych Cholagoga nr l i 2. Wyciągi z ziela dziurawca wchodzą w skład preparatów Herbogastrin, kropli żołądkowych i Hemostinu. Na użytek zewnętrzny Ziele, kwiaty i olej z dziurawca są stosowane do leczenia trudno gojących się ran, ponieważ działają przeciwzapalnie, odkażająco i ściągające. Hiperycyna rozpuszczona w wodzie ma właściwości uczulające na promienie ultrafioletowe światła słonecznego i może wywołać zapalenia i poparzenia skóry, znajduje się w nalewce alkoholowej. Olej dziurawcowy nr 1. 500 g świeżych kwiatów, olej z oliwek, 1/2 litra białego wina. Macerować 5 dni, gotować w kąpieli wodnej aż do wyparowania wina. Namoczyć gazę i stosować do okładów na rany, oparzenia, owrzodzenia oraz nacierania nerwobólu reumatycznego. Olej dziurawcowy nr 2. 50 g świeżych kwiatów zwilżyć 50 ml 95 proc. spirytusu, dodać 250 min oleju słonecznikowego, postawić w naczyniu na parze, ogrzewać 2 godziny, aż kwiaty staną się kruche, odcedzić. Intensywnie czerwony płyn przelać do butelki. Stosować do leczenia dermatoz, to jest chorób skóry, robiąc okłady i obmywania. Sok wyciśnięty z kwiatów dziurawca służy do pędzelkowania i smarowania dziąseł. Preparaty z dziurawca mają zastosowanie w homeopatii w przypadkach uszkodzeń nerwów obwodowych spowodowanych cięciem, ukuciem, zmiażdżeniem lub rozerwaniem, z silnymi bólami przebiegającymi wzdłuż nerwów; wstrząśnienia mózgu lub rdzenia przedłużonego; stany depresyjne u osób z miażdżycą, przede wszystkim naczyń mózgowych lub po wstrząśnieniu mózgu bądź udarze mózgowym. Oprócz naparów, odwarów, oleju i roztworów używa się maści i zasypki, które działają antyseptycznie i zarazem sprzyjają podsychaniu powierzchni ran oraz pobudzają regenerację tkanek. Naparz dziurawca z małym dodatkiem mięty, zlany pół na pół ze spirytusem i lekko osłodzony (łyżka cukru na pól litra gotowanej wódki) da nam prawie odtrutą wódkę. Tenże napar na drugi dzień rano po kolacji nadmiernie zakropionej innymi alkoholami, okaże się środkiem niesłychanie skutecznym w uwolnieniu organizmu od alkoholu. Dziurawiec wraz z innymi ziołami może być stosowany do kąpieli przez chorych na cukrzycę. Recept z zastosowaniem dziurawca 1.
2.

3.

Na zapalenie nerek i pęcherza. Ziele dziurawca 40,0 g + nasienie lnu 40,0 + korzeń żywokostu 40,0 + kłącze pięciornika 20,0 + kwiat wrotyczu 10,0. Łyżkę ziół zalać rano szklanką wody, wieczorem podgrzać do wrzenia i wypić ciepłe przed snem. Przy kamicy fosforanowej i węglanowej. Ziele dziurawca 25,0 + ziele bratka polnego 30,0 + ziele skrzypu polnego 30,0 + ziele rdestu ptasiego 25,0 + korzeń mniszka 25,0. l łyżka ziół na l szklankę wody. Gotować 10 min., odstawić na 1/2 godz. Pić ciepły odwar 3 razy dziennie. Na zwiększenie perystaltyki jelit (regulacja układu trawiennego i nerwowego oraz, poprawa czynności jelit). Ziele dziurawca 20,0 + ziele melisy 50,0 + kwiat nagietka 203

4.

5. 6. 7.
8.

9.

10,0 + kwiat bzu czarnego 10,0 + kora kruszyny 20,0. l łyżka ziół na l szklankę wrzątku. Gotować 2 min. Pić po 1/2 szklanki przed posiłkiem. Na bezsenność. Ziele dziurawca 10,0 + ziele mięty pieprzowej 10,0 + korzeń waleriany 30,0 + kwiat lawendy 10,0 + ziele melisy 20,0. 2 łyżki ziół zalać 1/2 l gorącej wody, odstawić na 3 godziny, połowę odlać do innego naczynia, resztę zagotować, zlać razem, pić ciepłe 2 razy dziennie po l szklance rano i wieczorem. Przy nerwicy żołądka. Ziele dziurawca, liście mięty, liście melisy, korzeń omanu, szyszki chmielu w równych ilościach. Napar wypić na pół godziny przed jedzeniem. Przy zapaleniu miedniczek nerkowych. Ziele dziurawca, ziele świetlika, kwiat krwawnika, liść pokrzywy, liść podbiału w równych ilościach. Napar popijać 3 razy dziennie po 1/2 szklanki. Przy miażdżycy. Ziele dziurawca 80,0 + liść czarnej jagody 80,0 + liść poziomki 50,0 + ziele świetlika 20,0. Zmieszać, 2 łyżki ziół zalać 2 szklankami ciepłej wody, pozostawić 10 godzin, zlać i wypić po połowie rano i wieczorem. Przy złym wydzielaniu żółci. Ziele dziurawca 40,0 + kłącze kozłka 35,0 + kwiat kocanki i kwiat rumianku po 20,0. Wypijać szklankę naparu na godzinę przed snem. Przy histerii. Ziele dziurawca, kłącze kozłka, kłącze perzu, korzeń arcydzięgla i szyszki chmielu w równych ilościach. Przygotować odwar.

Dla ludzi młodych napar z dziurawca z małym dodatkiem mięty jest nieodzowną herbatką. Zarówno dla sportowca, jak i mózgowca; pierwszemu zapewni apetyt i dobre trawienie, drugiemu przyswajanie fosforu, bez którego rozwój umysłowy młodego człowieka jest dość trudny. Ziele dziurawca ma korzystne działanie trawienne i ułatwia przyswajanie witamin typu B, dzięki czemu wpływa na odżywienie tkanki nerwowej i lepsze jej funkcjonowanie, l W warunkach domowych można przygotować wiele bardzo skutecznych przetworów z dziurawca, zwłaszcza ze świeżych kwiatów, ale trzeba pamiętać, iż należy je l nastawiać i przechowywać z dala od światła.

GŁÓG DWUSZYJKOWY
Cartaegus oxyacantha L. Jest ciernistym krzewem, niekiedy występuje w postaci niewielkiego drzewka. W Polsce pospolity w niższych partiach górskich, na zachodnim niżu po Wyżynę Małopolską, Kujawy i Pomorze. Rośnie w lasach, parkach, ogrodach, wzdłuż ulic, używany do żywopłotów. Osiąga wysokość 5 m. Ma białe, zebrane w baldachogronach kwiaty, czerwony jajowaty bądź kulisty owoc. Kwitnie w maju lub w czerwcu. Do celów leczniczych zbiera się rozkwitające kwiatostany z 2-5 najbliższymi liśćmi i suszy możliwie szybko. Suszone zbyt długo lub pogniecione przy zbiorze łatwo ciemnieją i tracą wartość leczniczą. Podobną wartość co kwiatostany, zwane często po prostu kwiatami, mają także kwiaty i owoce głogu jednoszyjkowego. Głóg szkarłatny mający kwiaty czerwone, często sadzony w parkach - nie nadaje się do celów leczniczych. Preparaty z głogu znajdują zastosowanie w chorobach serca w starszym wieku, zwłaszcza miażdżycy, dusznicy bolesnej, nadciśnieniu, w zaburzeniach ciśnienia krwi, 204

w przewlekłej i mało nasilonej niewydolności wieńcowej, przy osłabieniu mięśnia sercowego na tle metabolicznych po przebytych chorobach zakaźnych, upośledzonym krążeniu krwi w naczyniach mózgowych, zawrotach i bólach głowy oraz ogólnym zmęczeniu. Preparaty z głogu nadają długotrwałego stosowania. Ich działanie jest Kwiatostan głogu wchodzi w skład mieszanki ziołowej Cardiosan stosowanej w chorobach serca, a kwiatostany i owoce w skład mieszanki Sklerosan używanej w początkowych stanach miażdżycy. Wyciągi alkoholowe są składnikami kropli Cardiol, Neocardina i Kelicardina podawanych w chorobach serca, a także syropów Neospasmina i Passispasmina używanych jako leki łagodnie uspokajające. Wszystkie wymienione tu leki są produkcji „Herbapolu”. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE

postępującym zaburzeń w przy się do powolne.

Wzmacnia serce, obniża ciśnienie krwi dzięki rozszerzaniu naczyń krwionośnych, działa przeciwskurczowo, jest środkiem nasennym i przeciwgorączkowym. Korzystnie na preparaty z głogu reagują naczynia mózgowe. Ich rozszerzenie umożliwia doprowadzenie z krwią zwiększonej ilości tlenu oraz składników odżywczych, co przeciwdziała anemizacji mózgu. Rozkurczowe działanie głogu na drogi moczowe powoduje nieznaczne zwiększenie ilości wydalanego moczu. Występuje spadek ciśnienia krwi, jeśli nie jest ono pochodzenia nerkowego. Preparaty z głogu stosowane w zalecanych przez lekarza dawkach nie wywołują szkodliwego działania ubocznego. Nie są zalecane przy niskim ciśnieniu tętniczym krwi. Owoce działają ściągające i rozpuszczają kamicę. WSKAZANIA LECZNICZE Biegunka, bóle serca, bezsenność, częstoskurcz i arytmia serca, dusznica bolesna, kamica nerkowa i żółciowa, kołatanie serca, kurcze naczyniowe, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, nadmierna pobudliwość, niestrawność, przekrwienie narządów, nerwica wegetatywna przebiegająca z zaburzeniami wywołującymi zawroty głowy, szum w uszach i niepokoje. SPOSOBY UŻYCIA Napar z kwiatów. Łyżeczka na szklankę wrzątku. Pić dwie szklanki dziennie. Wyciąg alkoholowy 20proc. Brać 20 kropli przed każdym posiłkiem przez 3 tygodnie w miesiącu na nadciśnienie i 40 kropli przed snem jako środek przeciwskurczowy i nasenny. 205

drzewo.) kwasy organiczne. kora kruszyny. alkohol terpinelowy. Surowcem leczniczym są szyszkojagody. Jałowiec znany ze swych właściwości leczniczych już w starożytności. liść czarnej porzeczki 20. stanach nerwowych. 20 g tinktury z głogu. Działają bakteriostatycznie i dezynfekujące. mają więc właściwości żółciopędne. sole mineralne. ziele jemioły po 40. 15 g na litr wody. żółciotwórcze i odkażające. 10-15 kropli dziennie w przypadkach nadmiernej pobudliwości. 206 . Odwar przy miażdżycy. gdyż rozkładające się igliwie jałowca wytwarza żyzną próchnicę. biopierwiastki. Kwiat głogu. Mieszanka przeciwskurczowa.Wyciąg wodny. 4 g wyciągu z waleriany. Herbatka z owoców. fioletowo granatowy. wyciąg alkoholowy z ziela Ballota foetida. W sąsiedztwie jałowca łatwo przyjmują się i szybko rosną sadzonki sosny. Pić 2 razy dziennie po jedzeniu przy niedokrwistości. Większe dawki terpenów wywołują objawy toksyczne i uszkodzenie nerek. owoc dzikiej róży 30. Można to stosować przez czas dłuższy. W miarę dojrzewania zmieniają kolor . Owocem jałowca jest szyszkojagoda. zwapnieniu żył. kwiat tawuły.przez brązowy. Olejki te stosowane wewnętrznie działają drażniąco na błony śluzowe przewodu pokarmowego i nerki.in. trzecią jesień. by stać się czarnym z sinym nalotem. Brać 40-60 kropli 3 razy dziennie. ziele serdecznika. ziele krwawnika. Z dwu łyżek zrobić szklankę odwaru i wypijać w ciągu dnia pojedynczymi łykami. Może rosnąć w glebie jałowej. 10 g tinktury z głogu. 90 ml wyciągu wodnego z mięty. należy do rodziny cyprysowatych zawierającej monoterpeny z liczną grupą związków terpenoidowych. Drażnią również błony śluzowe dróg oddechowych i wywierają działanie wykrztuśne oraz odkażające oskrzeli. wypijać 2-3 szklanki dziennie. Mieszanka ziołowa naparu przy puchlinie wodnej i niedomodze wątroby. Konfitury z owocu i kwiatu zażywane dwa razy dziennie po łyżce dobre są w kuracjach odchudzających. występujących głównie w olejkach lotnych (juniperyna) o silnym zapachu. 10 g tinktury z ziela męczennicy. następnie zagotować. która w pierwszym roku jest zielona. a w młodych lasach z jałowcem szybko pojawiają się grzyby. 10 g tinktury z męczennicy. zatrzymaniu moczu. Pić co 2-3 godziny szklankę naparu. Brać łyżeczkę mięty na łyżkę wody. kwiat bzu czarnego. Łyżkę ziół zalać szklanką zimnej wody na 8 godzin. W równych ilościach kwiat głogu. Kwiat głogu 50. l g tinktury z pokrzyku. JAŁOWIEC POSPOLITY Juniperus communis L. Mieszanka o wielokierunkowym działaniu. ziele morszczynu 50. liście. Jałowiec występuje w kilkudziesięciu gatunkach w postaci drzewa i krzewu. związek goryczkowy. olejki eteryczne (2 proc. we wrześniu. Na kurcze naczyń stosuje się także następującą mieszankę: po 3 g tinktury z głogu i męczennicy. substancje żywicowe i woskowe. ziele kopytnika z korzeniami. Inna mieszanka. Brać 20 kropli na wodzie 2 razy dziennie w przypadkach lęków i nerwicy wegetatywnej. a dojrzewa na drugą. Jałowiec zawiera m.

Z biopierwiastków zawiera potas. upławy białe. skąpomocz. kminkiem i majerankiem. Po dwu tygodniach można spożywać taką kapustę. Dodać pół szklanki octu jabłkowego. Można używać jałowca do dezynfekcji mieszkań. fosfor. Stosunek magnezu do manganu wynosi 230.jeżeli nie dodano octu jabłkowego . Mogą ją jadać osoby z wrażliwym przewodem pokarmowym.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Artretyzm. K i B-kompleks. zmęczenie ogólne i organiczne. wyprysk moknący. aby szybciej przebiegała fermentacja. nieżyt dróg oddechowych. trądzik. wapń. cukrzyca. Jest łatwo strawna. C co cytryna. Na użytek zewnętrzny Dermatozy. Na taką objętość daje się 15 g jałowca w ziarnkach lub zmielonego oraz tyle samo kminku i majeranku. Zabieg ten powtarzać co trzeci dzień. E. arsen. Przy nieżytach żołądka Kneipp zalecał 207 . reumatyzm. co jest korzystne dla chorych na stwardnienie rozsiane. stwardnienie tętnic. Po kilku dniach . tartego selera. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Bezsolna jałowcowa kapusta dla nadciśnieniowców: przygotować gliniany. rany (rany niegojące).zebrać szumowiny. Jagody gotowane w winie działają moczopędnie. C. puchlina wodna. Przesypać jałowcem. bóle zębowe. pamiętając o przemyciu deseczki i kamienia. obciążyć kamieniem. owrzodzenia. Przechowywać w temperaturze 20-26 st. Chorzy na wątrobę i serce mogą jadać codziennie z dodatkiem siekanej cebuli. kamienie moczowe. pszennej lub jęczmiennej. nadczynność tarczycy. wewnątrz glazurowany. dna. miedź. którą należy nakryć liśćmi kapusty. Gdy szumowina przestaje ukazywać się . włosy i paznokcie). Jagody jałowca suche. Bezsolna kiszona kapusta jest korzystna dla nadciśnieniowców i stanowi lek przeciw obrzękom. sód. siekanego pora z łyżeczką oleju słonecznikowego lub sojowego. Taka kapusta ( syci i nie tuczy. żelazo. nadfermentacja jelitowa. Przechowywać ją w słoikach w lodówce. dolegliwości dróg moczowych. nadto witaminy A. bolesne miesiączkowanie.proces fermentacyjny dobiegł końca. Żucie kilku jagód dwa razy dziennie leczy artretyzm. Świeżą białą kapustę cienko posiekać i mocno ubijać warstwami w garnku. siarkę (korzystną na cerę. Zawiera tyle j wit. aż ukaże się sok. przykryć czystą deseczką. następstwa paraliżu. białkomocz. kamienie żółciowe i moczowe. pięciolitrowy garnek. Bezsolna kapusta kiszona jest bogata w witaminy. reumatyzm. świeże bądź gotowane są skuteczne przy nieprzyjemnym i oddechu i zgadze. Proces kiszenia bezsolnej kapusty można przyspieszyć sypiąc na dno garnka dwie czubate łyżki mąki żytniej. rozpuszczają piasek.

Olejek jałowcowy wchodzi w skład m. szyszkojagody palone. niedostatecznym wytwarzaniu żółci i związanych z tym zaburzeniach trawiennych. która zatyka kłębuszki nerkowe i powoduje złą przelotowość nerek. W moczu zaczynają ukazywać się krwinki białe i czerwone.in. Owoce jałowca są stosowane jako składniki następujących mieszanek ziołowych: żółciopędnej Cholagoga nr l i 3. każdego następnego dnia o jedną więcej aż do 15. wyciąg wodny.w jagodach i olejku eterycznym. Olejek stosowany zewnętrznie powoduje na ogół zapalenie skóry z obrzmieniem i bólami. mazidło. wywar z szyszkojagód. Napar służy również jako składnik win gatunkowych. Podręczniki medycyny ludowej zalecają stosowanie jałowca w następujących postaciach: napar. 10-20 g jagód na litr wody lub l łyżeczkę jagód na filiżankę wody. zielem skrzypu. Nieprzyjemna woń z ust jest oznaką. przywraca apetyt. Tutaj gromadzą się substancje toksyczne powodujące upośledzenie czynności enzymów i biotyków kompleksowych. Wyciąg wodny. zielem drapacza zielarskiego. wyrostka robaczkowego. liściem brzozy. choroba wrzodowa. kąpiele z jałowcem. przy niewydolności wątroby przy zastoju w przewodach żółciowych. zielem nawłoci pospolitej. koszyczkiem rumianku. marskość wątroby. Napar ułatwia wydalanie szkodliwych produktów przemiany materii. zwłaszcza we Francji. olejek. co działa łagodnie przeczyszczające. popiół jałowcowy. korzeniem wilżyny. Dotyczy to również reakcji alergicznych na olejek jałowcowy. wódka jałowcowa. okres ciąży. Wyciąg alkoholowy. ujmując po jednym dziennie. przyprawa jałowcowa. bardzo szkodliwych. do D6. Naciągać 3 minuty. piwo jałowcowe. wyciąg z jagód jałowcowych w przypadkach następujących: ostre i podostre stany zapalne jelit. Napar z szyszkojagód. wyciąg alkoholowy. Nadmiar doustnych dawek z wyciągu z jagód jałowca i olejek eteryczny jałowcowy. Popijać 3 filiżanki dziennie jako lek moczopędny. poprawia samopoczucie. a następnie do krwi. stosowane same uszkadzają nerki i powiększają nadmiernie diurezę. co odtruwa organizm. a przynajmniej należy ograniczać do dawek homeopatycznych. Słaba praca nerek powoduje gościec stawowy i dolegliwości serca. ilość dobowego wydzielania moczu. w kamicy moczowej. żółciopędny i trawienny. do jelit. żucie jagód. np. Podobnie działa nikotyna. korzeniem mniszka. okres bezpośrednio po operacjach przewodu pokarmowego i dróg żółciowych. tj. Sól kuchenna rafinowana jest również szkodliwa dla nerek. Działanie uboczne. Wyciąg ten jest składnikiem Cholesolu. Napar przedawkowany działa drażniąco na przewody moczowe.żuć jagody pierwszego dnia 4 sztuki. korzeniem omanu. kora jałowcowa. nalewka spirytusowa. Przyczyną tego jest obecność węglowodoru juniperyny . wrócić do 4 dziennie. zielem krwawnika. Następnie. proszek jałowcowy. wino jałowcowe. że normalna flora bakteryjna w jelitach uległa niekorzystnym zmianom w wyniku infiltracji (przenikania) bakterii gnilnych. owocem róży. pobudzającej trawienie wraz z zielem tysiącznika. nerek. kłączem perzu. Stosować 1-5 g dziennie w postaci napoju jako środek pomocniczy. moczopędnej z owocnią fasoli zwykłej. powidła. liściem mięty pieprzowej. 208 . np. przy nadfermentacji. preparatów: roztwór spirytusowy z owocu i korzenia arcydzięgla do wcierań w nerwobólach i doustnie w zaburzeniach trawiennych 10-20 kropli 2-4 razy dziennie oraz mazidło saponatocamphoratum do wcierań przeciwbólowych. syrop. Stosować 2 razy dziennie do 15 kropli na wodzie. Nie jest wskazane.

9. Spożywać dziennie około 10 ziarenek z wodą. dodać 15 pociętych gałązek jałowca. Duża zawartość cukru w jagodach jałowca umożliwia przerabianie ich na wino i na wódkę (do 30 proc. ischias. Trzy razy dziennie po 40 kropli na wodzie na chorobę zwyrodnieniową stawów. Dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki i w 1/2 szklanki odwaru z kwiatu bławatka (l łyżeczka kwiatów na l szklankę wody. rzeżączce. Proszek jałowcowy. parzyć 15 minut). osłabionym organizmie. cynk. Sok z jałowca 20 g + sok z brzozy 60 g + wyciąg z naparstnicy. 10 g jagód jałowca + 10 g wyciągu płynnego ze skrzypu. 2. 6. 3. Dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki w 1/4 szklanki wody. 1. Na niedomogę wątroby. Na obrzęk skóry i tkanki podskórnej.Nalewka spirytusowa. pobudza przemianę materii. zalać l litrem białego wina i ogrzewać do wrzenia. potas. 4. 8. Sok z jałowca + sok z dziurawca + sok z brzozy + sok z kwiatu krwawnika + sok z korzenia łopianu po 20 g. przy cuchnącym oddechu. Sok z jałowca 20 g + syrop z żywokostu 100 g. Sok z dziurawca 10 g + sok z jałowca 10 g + sok z mniszka 15 g + sok z rumianku 15 g + wyciąg z mięty 15 g. farm. po 15 dniach zrobić przerwę do l miesiąca i wznowić stosowanie. Proszek taki zawiera magnez. Na kamicę nerkową i żółciową. 1. Dwa razy dziennie l łyżkę stołową na nieżyt oskrzeli. Sok z jałowca 20 g + sok z ziela miłka wiosennego 10 g. Syrop antyartretyczny. zwapnieniach. Dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki w mleku. Zażywać na czczo w celu uśmierzania bólu żołądka. zapaleniu pęcherza moczowego antyseptycznie przy upławach białych. Utłuc 30 g owoców. bólach artretycznych. Na choroby nerek i pęcherza ze skąpym wydzielaniem moczu. Dwa razy dziennie po 50 kropel w 1/4 szklanki wody przegotowanej. Stosować dwa razy dziennie 1/2 łyżeczki w 1/4 szklanki wody na artretyzm. Soki wg zaleceń mgr. Wymieszać soki z jałowca 10 g + z dziurawca 25 g + z brzozy 15 g + z bratka 15 g + z mniszka 15 g. Żucie jagód. Sok z jałowca 10 g + sok z dziurawca 25 g + sok z brzozy 15 g + sok z mniszka + wyciąg z jaskółczego ziela. bóle. Na gruźlicę u dzieci.). Przy zaparciu podawać w 1/2 szklanki odwaru z kory kruszyny. łaknienie i przyrost na wadze. miedź. Na puchlinę z jednoczesną niedomogą mięśnia sercowego. 5. przy piasku moczowym. Trzy razy dziennie po 15 kropel na wodzie. zgadze. wzmaga odporność organizmu. Stosować 2 razy dziennie do 30 kropli w 1/4 szklanki wody przegotowanej. Edwarda Gobieca: soki te zrobiły ogromną karierę w USA przed II Wojną Światową. przecedzić do butelki i dodać 30 g cukru. Popijać l kieliszek dziennie na wzmocnienie orga209 . Na wodobrzusze. Sok z jałowca 20 g + sok z czosnku 10 g + wyciąg z jaskółczego ziela 10 g + syrop żywokostowo-podbiałowy 200 g. żołądka. Działa to jako lek przeciwcukrzycowy. reumatyzm. przy puchlinie wodnej. Pozostawić do zmacerowania przez 4 dni. Pije się przy zapaleniu korzonków nerwowych. 7. Wino jałowcowe. Sok z jałowca 10 g + sok z mniszka po 15 g. Popijać 2-5 łyżeczek dziennie. niestrawność.

który traci przy tym zdolność do jego normalnych reakcji. Jednorazowa dawka jagód jałowca może wynosić 0. przecedzić przez płótno. gdzie jest niemal trunkiem narodowym. stosowana jest jako lek na czyraki. Jałowcówkę bezbarwną można sporządzić z olejku jałowcowego. Przecedzić do butelki. schorzeniach układu wątrobowo-żółciowego. Zalecana jest więc ostrożność. na apetyt. a także do dezynfekcji mieszkania. Wywar popijać dwa razy dziennie po jedzeniu w ilości do 20 g. Olejek zwiększa przekrwienie skóry. Szyszkojagody palone można stosować do inhalacji przy katarze. Jagody jałowca są stosowane w przemyśle mięsnym do wędzenia. wódkę o barwie żółtawej zaś przyrządza się z owoców świeżych lub suszonych.i seskwiterpenowymi. Olejek jałowcowy stosuje się przy zaburzeniach trawienia. Świeże jagody utłuc delikatnie. Nie należy stosować więcej niż 0. Dodać trochę cukru lub miodu. C matowieją i tracą olejki eteryczne oraz substancje żywiczne. co podrażnia również przewód pokarmowy. Powyżej 5 kropel podanych doustnie powoduje senność.. Działanie tonizujące wzmocni szczypta piołunu i 15 g korzenia chrzanu. olejku eterycznego ze związkami głównie mono. dodać 7. Jest popularna w krajach anglosaskich i w Holandii. Olejek jałowcowy łatwo rozpuszcza jod. aby zakryła owoce. jako lek moczopędny. na kamicę moczową i na stany podgorączkowe. l łyżkę powideł + 2 łyżki wina lub wody. Po wyciśnięciu smażyć na małym ogniu do konsystencji miodu. Zażywać po jedzeniu i na noc. 3. Popiół z jagód i igliwia jałowca działa przeczyszczające. Jałowiec 210 . by nie uszkodzić nasion.2. Dla nas wódki te mają zbyt silny zapach i smak jałowca oraz rażący posmak żywic.5 g jagód jałowca. dróg moczowych i pęcherza. Rozszerza nieznacznie naczynia włosowate i jest silnie bakteriobójczy. Świeże jagody z jałowca zawierają ok. dodając miód po usmażeniu.1 g olejku jałowcowego w alkoholu l raz dziennie. Macerować 5 dni. dodać 5 g naparstnicy.5 g (10 jagód). Utłuc 25 g owoców jałowca. Utłuc 7. Zalać wodą tak. Olejek jałowcowy nadaje moczowi zapach fiołka. Dodanie 3 ziarenek do gotowanej lub kiszonej kapusty i buraczków polepsza ich smak i aromat. co polepsza smak i aromat. Gotować 1/2 godziny na wolnym ogniu. Popijać dwa razy dziennie po 1/2 szklanki. nizmu. oszołomienie i może porazić ośrodkowy układ nerwowy. Kora jałowcowa biała to jest druga kora. gałązki jako przyprawa do kiełbas. Popijać 2 razy dziennie po 1/2 szklanki jako wino moczopędne. Jagody suszone powyżej 25 st. Olejek jałowcowy (producent „Herbapol”). gdyż zawiera nadmiar manganu. Wódka jałowcowa. Mazidło w postaci płynnej homeopatycznej D-6 może być używane wewnętrznie i zewnętrznie na niedowład połowiczy. Stosuje się 2 g olejku jałowcowego + l g mentolu + 20 g oleju terpentynowego + 120 g spirytusu 90 proc. Podobnie działa i potas. dodać 15 g cebuli morskiej + 50 g octu jabłkowego + 100 g wódki + 900 g białego wina. 1. na użytek zewnętrzny do wcierania. Na astmę można stosować konfiturę otrzymaną ze smażenia młodych wierzchołków pędów z cukrem.5 proc. Drób tuczony jagodami jałowca na miesiąc przed zabiciem daje smaczniejsze mięso. Przyprawa. Powidła jałowcowe. wrzody. Może być (olejek) stosowany zewnętrznie. Do sosów dodaje się kilka jagód jałowca. Stosuje się do 30 g na litr wody. co wzmacnia apetyt i żołądek.5 g gorczycy białej i zalać l litrem wina białego.

dodaje się do marynat. Na litr wrzątku dać 2 garście ziół. jak: kurki. ziele nostrzyku. ziele melisy. Jemioła (ziele) obniża ciśnienie krwi. Przy otyłości dodać do kąpieli jagody jałowca. gąski itp. regulujące na przemianę materii. zasługującymi na szersze upowszechnienie i stosowanie. wzmacnia działanie gruczołów wydzielania wewnętrznego. topoli i brzozy. Olejek jałowcowy wciera się przy bólach gośćcowych. W celu wzmożenia działania leczniczego łączyć ją ze skrzypem w sposób następujący: wody gotować pół godziny pod przykryciem i drobno pociętego 211 tych wpływa pracę jemioły zalecam garść skrzypu na litr zasypać łyżką . do grzybków nie posiadających własnego zapachu. ale nie dostarcza nektaru. ziele macierzanki. Do przemywania ran gnuśnych. np. Jagody jałowca zbiera się jesienią po przymrozkach. Jemioła. najlepiej zrywanej z dębu. gdyż na drzewach osiąga najsilniejsze działanie lecznicze. która jest rośliną pasożytującą na różnych gatunkach drzew. Ułatwia gojenie. działa przeciwkrwawnicowo i rozkurczające. Gotować 10 minut. nerwobólach i zapaleniu korzonków nerwowych. Przy bólach ucha wkłada się watkę zwilżoną tą nalewką do ucha. Jagody jałowca zachowują właściwości lecznicze do 3 lat. Kora jałowcowa. obdarzona jest. Kąpiele. Zagotować 2 kg młodych gałęzi z garścią szyszkojagód i wlać do kąpieli. kwiat lawendy. Jałowiec dostarcza pszczołom dużo pyłku kwiatowego. wzmaga trzustki. kłącze tataraku. Stosować 50 g na l litr wody. poprawia o-bieg krwi. wypryski skórne i podagrę. Znakomite jest piwo jałowcowe. Do pasztetów dodaje się jagody utłuczone. JEMIOŁA Viscum album L.do nacierania przy bólach reumatycznych. Na użytek zewnętrzny Nalewka spirytusowa . owrzodzeń zastarzałych. liść mięty. właściwościami leczniczymi. działa ogólnie wzmacniająco. Do celów leczniczych stosuje się ziele jemioły (owoce są szkodliwe i można je stosować tylko zewnętrznie). Stosować na reumatyzm.

korzenia przestępu.jako środek wpływający hamująco na wylewy krwi do mózgu. kwiaty różowo nakrapiane na zebrane w okazałe. Kąpiel powinna trwać 15 min. które po przepuszczeniu przez sokowirówkę dadzą sok. Ma miękkie. KASZTANOWIEC ZWYCZAJNY Aesculus hippocastanum L. Ojczyzną tego pospolitego drzewa jest południowa część Półwyspu Bałkańskiego. Jemiołę można też stosować do kąpieli. jako drugi . przy zbyt obfitych krwawieniach miesięcznych. po 20 ziela dziurawca. Bierze się wówczas 4 łyżki ziół na 2 litry wrzątku. siedmiopalczaste liście. Ma charakterystyczne. profilaktycznie . wzniesione kwiatostany. Napar z jemioły powinni popijać chorzy na nowotwory oraz nadciśnienie. Należy go połączyć ze smalcem wieprzowym. jeśli chory cierpi na złośliwą postać nowotworu. po czym kontynuować picie ziół. 212 .oprócz skrzypu . choroby nerek. nadciśnieniu. przy kurczach. ale nie gotować. Oto recepta: 100 g ziela jemioły. Kneippa jemiołę można stosować łącznie z wąsami kukurydzy do leczenia nowotworów. Jest to dzienna dawka. którą należy popijać małymi łykami i powoli. toteż chętnie jest wysadzany w parkach i wzdłuż dróg tworząc efektowne aleje dzięki swojej gęstej i rozłożystej koronie. kolczaste torebki. cenione w rzeźbiarstwie. Stosować dwa razy w tygodniu przez dwa miesiące jako zabieg oczyszczający skórę. łatwe do barwienia drewno. Owoce to kuliste.środek odwapniający. w których znajduje się zwykle jedno duże. okrągławe i nieco spłaszczone nasienie. wątroby i pęcherza moczowego.przy ziarnicy złośliwej. Wąsy kukurydzy należy zbierać od czerwca do sierpnia i suszyć w cieniu. Kurację najeży przerwać po pół roku i zrobić półroczną przerwę. W przypadkach wymagających odwapnienia organizmu . niż dwie łyżki dziennie. czyli po prostu kasztan. W uprawie spotyka się odmiany o kwiatach od barwy białej przez żółtą i różową do czerwieni. Kasztanowiec jest dobrą rośliną miododajną. W lecznictwie ma znaczenie odmiana biało kwitnąca. ziela ruty. Kasztanowiec cieszy się opinią drzewa dekoracyjnego. Jemioła leczy ponadto kolkę w brzuchu. biostyminy i odpowiedniego pożywienia surówkowego . Macerat z ziela jemioły stosuje się przeciw zaparciu. Według ks. Przygotować odwar. Ziele jemioły może być użyte do sporządzania mieszanki ziołowej do stosowania oprócz zastrzyków witaminy B-kompleks. padaczce. korzenia łopianu. Do masażu przy przeziębieniach można stosować cienkie łodyżki z jagodami (z czubków jemioły wycina się małe listeczki z łodygami i zbiera jagody).ziela jemioły i odstawić do naciągnięcia. krwotokach płucnych. Ogrzewać pod przykryciem.do pożywienia należy dodawać płatki owsiane w ilości nie mniejszej. Należy zażywać napar przez pół roku na pół godziny przed trzema posiłkami. zwapnieniu żył i innym chorobom na tle miażdżycowym.

dolegliwości w okresie klimakterium. Wiosną zdejmuje się korę z młodych. gładkich i zdrowych gałązek i suszy w przewiewie. odmroziny. Garbniki zawarte w kasztanowcu wywierają na przewód pokarmowy działanie rozkurczowe. Wspomniane związki podane na skórę działają przeciwbakteryjnie. W czerwcu. zapalenie ścięgna. nadmierną przepuszczalność naczyń. Niekiedy do celów leczniczych wykorzystuje się liście kasztanowca. Intrakt ze świeżych niedojrzałych owoców leczy zakrzepy i zastoje żylne. miednicy mniejszej. obrzęki skóry i tkanki podskórnej. Jesienią zbiera się dojrzałe nasiona kasztanowca. które służą do wyrobu kleju dekstrynowego i saponin. Rozrzedza krew. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Związki czynne zawarte w przetworach kasztanowca uszczelniają ściany naczyń włosowatych i doprowadzają ich przepuszczalność do stanu normalnego dzięki zmniejszeniu kruchości naczyń. gruczołu krokowego.Kasztanowiec dostarcza kilku surowców leczniczych. Działa ściągające. Usprawnia się przepływ krwi w naczyniach żylnych. zapalenia naczyń włosowatych skóry. żylaki nóg. Zewnętrznie przetwory z kasztanowca podaje się w postaci okładów w leczeniu oparzeń. a następnie obrywa pojedyncze kwiaty z szypułkami i suszy rozkładając cienką warstwę w miejscu zacienionym i przewiewnym. Kwiaty kasztanowca wchodzą w skład mieszanki ziołowej Rektosan („Herbapol”) używanej w leczeniu hemoroidów. w pełni kwitnienia ścina się całe kwiatostany. Wzmacnia ścianki żył kończyn. Kora kasztanowca przewyższa nasiona i kwiaty w działaniu uszczelniającym na drobne naczynia krwionośne. co hamuje krzepliwość krwi i przeciwdziała powstawaniu zakrzepów wewnątrznaczyniowych. przeciwzapalnie i łagodnie ściągające. a w Bułgarii do produkcji antybiotyków. przeciwbakteryjne i łagodnie zapierające.właściwości kasztanowca są następujące: 1. 4. odmrożeń. obrzęki głośni. ubytków naskórka. Hypocastani. żylak powrózka nasiennego. a nawet mózgu. WSKAZANIA LECZNICZE Hemoroidy. Mówiąc w skrócie . Ułatwia wydalanie moczu przy przeroście prostaty. zakrzepowe zapalenie żył. Nie przedawkowywać zalecanych dawek Int. przeciwzapalne. stany zapalne wątroby. 3. które wynoszą 3 razy 30 kropli. płuc. krwiaki. W końcu lipca zrywa się niedojrzałe owoce i w stanie świeżym przerabia w przetwórniach na intrakty (wyciągi). jest także stosowany w stanach 213 . 2.

ogrzewać w naczyniu. 214 . ziele tasznika.zapalnych i nieżytowych żołądka i jelit. siniakach. Nalewkę spirytusową ze świeżych kwiatów stosuje się do pędzlowania swędzących wysypek. 30 g ziela hyzopu i 20 g liści babki. W tym celu pod łóżkiem należy umieścić trzy woreczki po 15 kasztanów. zażywany dwa razy dziennie na końcu noża. i wypić w dwu porcjach między posiłkami. Mieszanka przeciwobrzękowa nr 1. Zmieszać 50 g kwiatów lub liści kasztanowca. Kwiat kasztanowca i kwiat jarzębiny po 2 ilości. Stosować w kontuzjach. Zmieniać kilka razy dziennie. Mieszanka przeciwobrzękowa nr 2. Owoc kasztanowca upieczony i sproszkowany. pić przy nieregularnym miesiączkowaniu. Przy przewlekłych chorobach artretycznych lub reumatycznych stosuje się okłady z kasztanowców na miejsca szczególnie zaatakowane na stałe. To samo polecam kobietom w okresie klimakterium. bólach po zwichnięciach stawów rąk i nóg. Wyciąg gęsty z nasion kasztanowca jest jednym ze składników czopków Hemorol („Herbapol”) i drażetek Venescin („Herbapol”) stosowanych przy hemoroidach. jedną ilość kwiatu kupalnika zmieszać i popijać napar 2 razy dziennie przy żylakach. hemoroidach i pękających żylakach. osłabieniu przewodów trawiennych. zmniejszają dolegliwości reumatyczne w ciągu nocy. biegunce. Stosować w kontuzjach. przenieść na płótno. 2. 6. Półtorej łyżki ziół zalać dwiema szklankami ciepłej wody i powoli ogrzewać do wrzenia pod przykryciem lub postawić nad parą na 30 min. 2 części kwiatu kasztanowca. obrzękach urazowych. Zmieszać w równych ilościach korę kasztanowca. przygotować odwar i pić 1/4 szklanki 3 razy dziennie przy krwiomoczu. kolkę. 3. podskórnych i wynaczynieniach. 5. 4. przyłożyć na chore miejsce i owinąć. obrzękach pourazowych. Dojrzałe kasztany neutralizują szkodliwe promieniowanie podziemnych cieków wodnych. kwiat jasnoty. przywracają sen. ziele rdestu ostrogorzkiego i kłącze pięciornika. Po roku należy kasztany wymienić. 30 g ziela krwawnika i 20 g ziela nostrzyka. 7. Przy chorobach reumatycznych zaleca się noszenie w kieszeniach kasztanów. SPOSOBY UŻYCIA Odwar z kory kasztanowca (l łyżka kory na dwie szklanki wody) pić trzy razy dziennie po pół szklanki przy czerwonce. wzdęcia i hemoroidy. leczy nieżyt jelit. 3-5 łyżek z jedną łyżką płatków owsianych rozrobić z wodą na papkę. po jednej części ziela tasznika i ziela rdestu ostrogorzkiego zmieszać. Inne recepty 1. Nadto wchodzi w skład pasty Fitoven. przygotować napar. Zmieszać 50 g rozdrobnionych liści lub kwiatów kasztanowca. biegunkę. odmrozin i oparzeń.

215 . reguluje krwawienia miesięczne. pędzi pasożyty.kamiennej. zaflegmienie górnych dróg oddechowych. usuwa stany skurczowe w przewodzie pokarmowym. działa mlekopędnie. działa żółciopędne. moczopędnie. po posiłku. zapalenie oskrzeli i płuc. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Kminek eliminuje gazy powstałe z powodu nadmiernych procesów gnilnych. wzdęcia brzucha. poprawia trawienie. skurcze żołądka i wrzody żołądka i dwunastnicy. sensacje żołądkowo-wątrobowe. słaba laktacja u matek karmiących. nadfermentacja. Gotować 3 sekundy i naciągać 10 minut. niedomogi wątroby. Jest cennym sprzymierzeńcem naszego trawienia. l łyżeczka kminku na l szklankę wrzącej wody. zaburzenia żółciowe (niewydolność pęcherzyka żółciowego). pobudza czynności serca i układu nerwowego. zapaleniu oskrzeli i płuc. poprawia apetyt. niedostateczne wydzielanie soków trawiennych. brak apetytu.KMINEK Carum carvi L. niedomogach pęcherzyka żółciowego. Stosuje się przy zaburzeniach jelitowych. wzmacnia procesy przemiany materii przez aromatyzację. ułatwia przyswajanie składników pokarmu. niestrawność i zaburzenia trawienia. w jelitach. skąpe i niedostateczne miesiączkowanie. nadmierna wrażliwość na środki pobudzające pracę serca i naczyń krwionośnych. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Bóle brzucha. pasożyty jelitowe. pasożytobójczo. Wypijać szklankę 15 min. Na użytek zewnętrzny Kminek poprawia osłabiony słuch. Surowcem leczniczym jest owoc kminku. zaparcie z powodu przewlekłej lub przejściowej atonii jelit. działa przeciwświerzbowo. Należy do roślin znanych już w epoce . SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. wzmacnia ruchy perystaltyczne jelit. leczy wypryski skórne i zastoinowe zapalenie sutka.

liść mięty. zemleć w niewielkiej ilości i trzymać w szczelnym słoiku.Kminek zmielony. Jeśli po obiedzie lub kolacji rozpoczną się sensacje wątrobowe. Owoc kminku stosuje się w formie przyprawy do wszystkich ciężej strawnych potraw. które wzdymają. W takich celach najlepiej jest zmieszać pół na pół z majerankiem. l litr wódki. Digestosan. Kminek wchodzi w skład mieszanek ziołowych „Herbapolu”. co może być przyczyną m. Unikanie kminku w potrawach kapustnych. nawet przy zupełnie zdrowym żołądku. Dodawać do tłustych mięs. Otrzymuje się z dojrzałych owoców przez destylację z parą wodną. Popija . 216 . dojrzałym zielonym kminku. razowym chlebie może zawsze doprowadzić do wzdęć i boleści. Rektosan. Olejek kminkowy. Olejek. korzeń arcydzięgla).5 łyżeczki tego naparu 2-3 razy po posiłkach (wiatropędne). Pić przez l godzinę po trochu. sałatek. wieprzowinie.2 do 2 g z miodem lub powidłami 2-4 razy dziennie jako lek wiatropędny. wywołują skurcze. Przedawkowanie kminku w potrawach czy w celach leczniczych nie wchodzi w rachubę i nie może zaszkodzić. ziele tymianku.5-1. Gastrochol. brać pół łyżeczki takiego proszku i popić chłodnym płynem. Normosan. W celu zlikwidowania objawów niestrawności stosować pół kieliszka tej kminkówki na pół szklanki ciepłej herbaty. Na użytek zewnętrzny Kataplazmy. W przypadku osłabienia słuchu wprowadzić kilka kropel do ucha. nerwicy wegetatywnej i łuszczycy. W następstwie tego wywołuje się niedobory witamin z grupy B. l litr wódki. Kminkówka na świeżym. Kminkówka domowa. Wodny wyciąg kminku dla karmiących matek poprawia trawienie u osesków. Owoc kminku jest stosowany w przemyśle kosmetycznym jako środek zapachowy. pół szklanki kminku. owoc kopru włoskiego.1/4 do 1/2 szklanki 2 razy dziennie. a w konsekwencji do skreślenia tych potraw z jadłospisu. Stosować 1-15 g dziennie.5 szklanki wody. Brać po posiłku 125 g przy wzdęciach i niestrawności. l do 3 kropli 2-3 razy dziennie w roztworze alkoholowym lub z miodem. grochu. Stosuje się 1 łyżeczkę owoców kminku zmielonych na 1. Nalewka spirytusowa. wiatry itp. Rhelax Owoce kminku można stosować jako przyprawę trawienną z innymi ziołami wiatropędnymi (rumianek. żeby nie zakrztusić się. Nalewka. Wywar. kłącze tataraku. 40 g owocu kminkowego i 200 g cukru. Odcedzić.in. Stosuje się doustnie od 0. Stosuje się przy zaflegmieniu górnych dróg oddechowych. Macerować 8-10 dni. skąpe wydzielanie żółci. pasztetów. grochu. Naciągać w cieniu dwa tygodnie. kapusty. Na zapalenie zastoinowe sutka. Stosować 1-3 g dziennie. Dla dzieci stosować 0.

walcowate korzenie o grubości do 3 mm i długości do 30 cm.0. jest byliną z rodziny kozłowatych. zwłaszcza ośrodki oddechowy i naczyniowe-ruchowy. W skojarzeniu z bromkami preparaty kozłka działają skutecznie w leczeniu schorzeń narządów wewnętrznych. Preparaty kozłka mają działanie skuteczne jako środek uspokajający. choroby Basedowa i świerzbiączek. natomiast w dużych dawkach działa hamująco na ośrodkowy układ nerwowy zmniejszając pobudliwość odruchową i osłabiając wrażliwość zakończeń nerwowych. Zachodniej i Środkowej aż po Japonię. Kozłek lekarski. Korzeń kozłka zawiera m.in. Działanie lecznicze stwierdzono także przy kołataniu serca i skurczu naczyń wieńcowych w zespole objawów bólu (dusznica rzekoma).9 proc. ale zostawia posmak gorzki. Azji Mniejszej.0 proc. a przede wszystkim w ogólnych stanach nerwicowych (bezsenność. Ponadto olejek obniża napięcie mięśni gładkich i rozszerza naczynia wieńcowe. W Polsce rośnie w całym kraju w wilgotnych zaroślach. zwane walepotriatami w ilości 0. początkowego stadium choroby nadciśnieniowej. eliptyczno-lancetowanych listkach. nagie lub owłosione. jeśli tylko w podłożu jest dostatek próchnicy. kwasy organiczne. skurczach mięśni gładkich. olejku eterycznego o charakterystycznym zapachu. w maju przed kwitnięciem rośliny. alkaloidy terpenowe (pośród nich aktynidyna działająca podniecająco na koty). a nawet na skałach. niezbyt licznych. Z kilku odmian najczęściej występuje i jest uprawiany kozłek szerokolistny o łodydze do 2 m wysokiej.KOZŁEK LEKARSKI Valeriana officinalis L. migreny i histeria). zbiera się korzenie i kłącza. przeciwskurczowy i wzmacniający przy różnych zaburzeniach czynnościowych ośrodkowego układu nerwowego. Świeża roślina nie pachnie. czynnościowych zaburzeniach wydzielania wewnętrznego. napadowych skurczach 217 .1. zwany walerianą. które się suszy. Do celów farmaceutycznych jesienią lub wiosną. owoce bardzo drobne. Kwitnie od czerwca do sierpnia. występuje powszechnie w lesistych i wilgotnych rejonach Europy. Swoistego zapachu nabiera dopiero w czasie suszenia. Kozłek wytwarza jajowate lub stożkowate kłącza o długości do 5 cm oraz bardzo liczne. Podstawowe związki czynne kozłka stanowią trójestrowe połączenia. 0. Korzeń w smaku jest słodki.5-2. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Olejek eteryczny w niedużych dawkach umiarkowanie pobudza ośrodkowy układ nerwowy.

0 g.jelit. nadmierny napływ krwi do narządów. omdleniach. epilepsja. Odwar. Kłącze kozłka. kwiat głogu 15. Pić przy padaczce. korzeń arcydzięgla. nasennie. dychawica sercowa. Zmieszać równe ilości rozdrobnionego korzenia kozłka. liść brzozy. Przy chorobach przewlekłych używa się ich w odstępach czasu określonych przez lekarza. Po miesiącu stosowania kłączy kozłka należy zrobić dwutygodniową przerwę. Kłącze kozłka. liść mięty. korzeń kobylaka. nimfomanii. ponieważ powodują zaburzenia czynności przewodu pokarmowego. bóle głowy. Zewnętrznie działa korzystnie na skórę głowy przy łupieżu i łojotoku.0 g. 218 . neurastenia. Napar. kwiat rumianku w równych ilościach. konwulsje dziecięce. znamiona kukurydzy. wyrzuty skórne. bezsenność. SPOSÓB UŻYCIA Napar. nadfermentacja jelitowa. zaburzenia układu krążenia. korzeń łopianu. zawroty głowy. słuchu. jest czerwiopędne i przeciwdrgawkowe. w równych ilościach. Pić przy dychawicy sercowej. ziele bylicy pospolitej. Kłącze działa uspokajająco. Napar. ziele bylicy pospolitej. ziele srebrnika. owsiki. przyspieszone bicie serca na tle nerwowym. migrena. przekrwienie czynne. wzdęcia. Popijać rano i wieczorem po szklance przy złym wydzielaniu żółci. liść mięty 30. w równych ilościach. Pić przy histerii. zapaleniu skurczowym oskrzeli. Popijać 3 razy dziennie przy pokrzywce. liści mięty. ziele krwawnika w równych ilościach. zaburzenia czynnościowe. działa przeciwrobaczycowo na owsiki i glisty jelitowe. zmniejsza częstotliwość oddawania moczu i osłabia uczucie pragnienia. Odwar. szyszki chmielu w równych ilościach. kłącze tataraku. Pić 2/3 szklanki 2 razy dziennie po jedzeniu w stanach pobudzenia nerwowego i bezsenności. korzeń goryczki. ziele dziurawca. Zamknąć termos i zostawić na godzinę. Odwar. znosi nadfermentację jelitową i wzdęcia. złe wydzielanie żółci i soku trzustkowego. kora kruszyny w równych ilościach. Kłącze kozłka. upośledzenie mowy. Pić 2-3 razy dziennie przy przekwitaniu. Kłącze kozłka 60. ziele dziurawca. pokrzywka. Łyżka mieszanki na dwie szklanki wody. niepokój. liść melisy. napady padaczkowe częściowe. liści szałwii oraz melisy. przeciwepileptycznie. kwiat bzu czarnego.0 g. Preparatów kozłka nie należy stosować przez czas dłuższy. neurastenii. Kłącze kozłka. Pić przy nieżytowym zapaleniu jelit. kolka jelitowa. nadczynności tarczycy. szyszki chmielu. Odwar.0 g. przekwitanie u kobiet i u mężczyzn. działa także przeciwcukrzycowo. gdyż mogą wystąpić bóle głowy i omdlenia. wzroku. Zioła sedatywne (uspokajające). świerzb. częstoskurcz napadowy. ziela serdecznika. zaburzenia naczyniowo-ruchowe. pulsowanie w skroniach.0 g. ziele melisy. rozkurczowo. nadpobudliwość psychiczna i czuciowa. omdlenia. Półtorej łyżki ziół zalać w termosie szklankami wody wrzącej. nerwice wegetatywne. cukrzyca. Kłącze kozłka. korzeń arcydzięgla. WSKAZANIA LECZNICZE Astma nerwicowa. histeria. gruźlicy płuc. kłącze perzu. nie należy też przedawkować. przy dermatozach i w stanach zapalnych oczu. liść melisy 30. kwiat rumianku 15. Kłącze kozłka. histerii.

W przypadku nadmiernej pobudliwości płciowej. pobudzeniu nerwowym i trudności w zasypianiu. nakryć i postawić nad parą na 20 min. 2 łyżki ziół zalać 2 szklankami wody wrzącej. lekko ostudzić do 45 st. Przecedzić i pić po łyżce stołowej 1-2 razy dziennie. Dawki ustala lekarz. Nervogran.Zioła rozkurczowe. Wino walerianowe. Oto jak należy je stosować. szyszek chmielowych.. 60 kropli nalewki kozłkowej dodać do szklanki gorącego mleka. wypić na godzinę przed snem jako środek uspokajający i przywracający spokojny sen. Pomocniczo w stanach padaczkowych bez utraty przytomności po 1/2 l łyżeczce nalewki w 1/4 szklanki wody 3 razy dziennie po jedzeniu. to zamiast ziela macierzanki dodać taką samą ilość mieszaniny kwiatów głogu i owoców głogu. często wstrząsając.7 1) wlać 15 g nalewki lub intraktu z korzenia waleriany. ziela macierzanki. ponieważ główne składniki czynne. Zmieszać równe ilości rozdrobnionych korzeni kozika. w celu zmniejszenia niepokoju. ale nie podmokła i mająca dostatek azotu. Dorosłym zaleca się doustnie 30-60 kropli w kieliszku wody 2-3 razy dziennie. najlepiej na godzinę przed snem. (Tinctura Valerianae). Intrakt ze świeżych korzeni kozika działa silniej od nalewki. Nervosan. dwie łyżki ziół zalać w termosie 2 szklankami wody wrzącej i po zamknięciu odstawić na godzinę. jako środek ogólnie uspokajający. przy agresywności. Do butelki wina gronowego (0. Pić 2/3 szklanki po jedzeniu rano i wieczorem na godzinę przed snem w stanach pobudzenia nerwowego i bezsenności. Kozłek wchodzi w skład preparatów ziołowych produkowanych przez „Herbapol”. Półtorej. gdzie ziemia jest choć trochę lepsza od szczerych piasków. dodać łyżeczkę do herbaty liści melisy. Pić 1/2 szklanki 3 razy dziennie po jedzeniu w nerwicy wegetatywnej z zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi. Jeśli objawem nerwicy są zaburzenia sercowonaczyniowe. Pomocniczo stosować w napadach padaczkowych częściowych po 1/3-1/2 łyżeczki w kieliszku wody kilka razy dziennie między posiłkami. C i osłodzić łyżką miodu. KRWAWNIK POSPOLITY Achillea millefolium L Rośnie wszędzie. Dorosłym zaleca się doustnie 3 razy dziennie po łyżeczce granulatu po jedzeniu. odstawić na 10 min. czy są to wyciągi alkoholowe czy wodne. Zmieszać. Nalewka kozłkowa. popijanego 1/4 szklanki ciepłej wody w nerwicach różnego pochodzenia. Przetwory z korzeni kozłka mają zróżnicowaną wartość leczniczą w zależności od tego. ziela dziurawca i pozostawić na 14 dni. Dorosłym podawać doustnie 20-60 kropli w kieliszku wody 3 razy dziennie po jedzeniu w stanach nerwowych i nerwicy wegetatywnej. Ta bylina z rodziny złożonych (Compositae) należy do najbardziej popularnych. jak olejek eteryczny i walepotriaty rozpuszczają się lepiej w alkoholu niż w wodzie. napięcia i strachu. przyrządzić wino dodając szyszek chmielowych zamiast ziela dziurawca. Napój uspokajający z Waleriana. i przecedzić do termosu. a zarazem najbardziej pożytecznych roślin krajo219 . owoców kopru włoskiego i ziela dziurawca.

drobne. azotu. krwioplucie. hemoroidy. blednicę. Zazwyczaj jest wielkości o września. pobudza czynności żołądka. potasu. pewne ilości olejku eterycznego. szczególnie u młodych dziewcząt przy zbyt częstych i obfitych miesiączkach. hamuje krwawienia. garbniki. bóle reumatyczne. białe. zimnicę. poprawia przemianę materii. działa przeciwczerwiowo (robakobójczo). wpływa uspokajająco na macicę i jajniki. owrzodzenia goleni. sprzyja menstruacji. Do celów leczniczych wykorzystuje się górne części pędów długości do 25 cm.wych. hemoroidy. 10-80 cm. gojącym i przeciwzapalnym. Stosuje się go jako lek na upławy. Po ususzeniu otrzymuje się ziele krwawnika. flawonoidy. dermatozy. ma właściwości żółciopędne i moczopędne. Krwawnik ma mocno ziołowy zapach. działa wykrztuśnie i przeciwzapalnie. Można również zbierać i suszyć same kwiaty. Ziele oraz sole fosforu. cholinę. naciągać 120 min. kwas askorbinowy mineralne obfitujące w związki manganu. zapalenie skóry i śluzówek. w smaku bardzo gorzki. prawie prostą łodygę. pięciopłatkowe zebrane w bal-daszki kwiatki. Popijać trzy filiżanki dziennie między posiłkami przez dłuższy czas na nieżyty i nerwice dróg trawiennych. astmę. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Krwawnik wzmacnia działanie gorzkie i ściągające. Kwitnie od lipca do późnej jesieni. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. 30 g baldaszka kwiatowego na litr wody wrzącej. Na użytek zewnętrzny Jest znakomitym środkiem dezynfekującym. Stosować 2-3 g dziennie na hemoroidy. ciemnozielone podwójnie pierzaste wiotkie listki. 220 . kamicę żółciową lub moczową.in. Wyciąg wodny. charakteryzuje się gęstym ulistnieniem i aromatycznym zapachem. Ma bezogonkowe. krwawnika zawiera m. pęknięcia sutka i na przetoki oraz na różne rany. na kurcze o charakterze sercowym. które należy ścinać od czerwca do w czasie rozkwitania.

Kwiaty krwawnika można stosować podobnie jak ziele. Uwaga.20 g. Napar ten można stosować do płukania w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła. Wyciągi z kwiatów można podawać doustnie w stanach nieżytowych przewodu pokarmowego nawet wówczas. Świeży sok z ziela osłodzony miodem i rozprowadzony mlekiem pić na czczo po 23 łyżki dziennie przy wszelkiego rodzaju awitaminozach. do sporządzania przymoczek i przemywania oczu. kwitnącego ziela przepuścić przez maszynkę. stosować w przewlekłych zaburzeniach trawiennych z krwawieniem. Odstawić na 15 min. ziela bratka. owrzodzenia jelita grubego i hemoroidy. Napar z ziela. 221 . Sok na spirytusie. ziela drapacza. Syrop. Otrzymany sok przecedzić i dodać dla utrwalenia jedną część spirytusu 95 procentowego na 4 części soku. Łyżkę ziela zalać wrzątkiem w ilości półtorej szklanki i naparzać pod przykryciem 15 min. gdy nastąpiło uszkodzenie błon śluzowych. Stosować 20-30 g dziennie. 50 g ziela tasznika. 600 g wody. 2. Stosować do wcierania w chory kręgosłup. Odwar z mieszanki ziół krwawnika.15. zaparzyć l 1/2 łyżki ziół na l 1/2 szklanki wrzątku do termosu. 50 g ziela rdestu ostrogorzkiego. Może także zastępować rumianek. także nadgarstki przy zwyrodnieniach gośćca. jak choroba wrzodowa.16. kwiatu rumianku.20 . napar popijać trzy razy dziennie po pół szklanki od chwili zajścia w ciążę (przy ronieniu nawykowym). ziela srebrnika . ziela jemioły . Napar z kwiatów. który polecam przy hemoroidach (trzy razy dziennie po pół szklanki). Odwar z ziela krwawnika .30. co wywołuje miesiączkowanie. 100 g ziela krwawnika. A oto kilka recept z zastosowaniem krwawnika 1. Pić 3 razy dziennie porcjami w stanach zapalnych przewodu pokarmowego.Tinktura.20. kłącza tataraku . kolana. Łyżkę kwiatów krwawnika zalać wrzątkiem z półtorej szklanki i naparzać pod przykryciem l5 min. 1200 g cukru. kłącza kozłka . Dwie części ziela krwawnika i po jednej części ziela rdestu ostrogorzkiego i kory kasztanowca użyć do sporządzenia naparu.2 części oraz po jednej części kłącza tataraku i nasienia kozieradki popijać na wzmożenie potencji przed 60 rokiem życia. Przechowywać w lodówce.40 g. 100 g świeżych liści krwawnika. i przecedzić. kory kruszyny i liści mięty w równych ilościach stosować przy zaparciu przewlekłym. 5. Stosować 20-30 kropli trzy razy dziennie. ziela tasznika . zmiksować lub odcisnąć w sokowirówce. Na użytek zewnętrzny Zebrane do butelki baldaszki kwiatu krwawnika zalać wódką żytniówką 2 cm powyżej ziela. W zaburzeniach miesiączkowania i dla usunięcia z organizmu związków toksycznych pić trzy razy dziennie po 2/3 szklanki naparu. Sok ten zachowuje wszystkie właściwości lecznicze przypisywane krwawnikowi. Mają one jednak silniejsze działanie przeciwzapalne i rozkurczowe. Napar z ziela krwawnika . Pić trzy razy dziennie po łyżeczce w 1/4 szklanki wody lub soku owocowego. 4. 3. pić przy przekwitaniu na nadmierne poty. 500 g świeżo zebranego. 6. korzenia biedrzeńca. ziela dziurawca . Odstawić na 15 min. Gotować do konsystencji syropu. zmieszać.

zawierający do 60 proc. octanu linalolu. Rektosan. jest znaną od stuleci rośliną leczniczą. częściowo przez płuca z wydychanym powietrzem. 222 . Kwiatostany ścina się półtora tygodnia po rozwinięciu pierwszych kwiatów. z którego jest pozyskiwany olejek lawendowy. Pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Kwiaty lawendy maja właściwości antyseptyczne i bakteriobójcze. Są one surowcem leczniczym. wiatropędnie i napotnie oraz żółciotwórczo. sprzyjają wydzielaniu soków trawiennych i wzmagają ruchy perystaltyczne jelit. „Herbapol”) w aerozolu stosować w sposób następujący: zmienioną chorobowo skórę spryskać z odległości kilku centymetrów. Krwawnik wchodzi w skład następujących preparatów produkowanych przez „Herbapol”: Cholagoga II. Ziele lawendy charakteryzuje się swoistym przyjemnym zapachem. Podany doustnie działa silnie na przewód pokarmowy. dobrze się resorbuje. Postępować tak trzy razy dziennie w leczeniu pokrzywki. a wytworzoną pianę rozprowadzić cienką warstwą. Nervosan. Digestosan. Sklerosan oraz Calmagina. hamują nadmierny rozwój flory bakteryjnej. wyprysku alergicznego. w tym i w Polsce. a w smaku jest gorzkie i szczypiące. Kwitnie od czerwca do września. Sanofil (prod. jest wydalany częściowo z moczem. Olejek lawendowy wywiera jakościowo takie samo działanie jak kwiaty. świerzbiączki i kontaktowego zapalenia skóry. działają znieczulająco i antyreumatycznie. uspokajają akcję serca i podnoszą jego odporność. przeciwdziałają wzdęciom i bólom brzucha spowodowanym nagromadzeniem gazów.Do stosowania zewnętrznego sporządza się napar z dwu łyżek ziela na jedną szklankę wody. LAWENDA LEKARSKA Lavandula officinalis Chaix ex Villars Lawenda lekarska dość powszechnie uprawiana w krajach europejskich. Pulmosan. działają moczopędnie. lecz znacznie silniejsze. Do kąpieli brać 2-3 garście ziela na 2 litry wody. Głównym składnikiem lawendy jest olejek eteryczny.

Nie należy stosować olejku lawendowego w ostrych i podostrych zapaleniach żołądka. ugryzienie zwierząt.Na użytek zewnętrzny Lawenda może być użyta jako środek antyseptyczny. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma. nieżycie u palaczy tytoniu i w początkowym okresie ropnia płuc. Nalewka alkoholowa. kaszel napadowy. Na użytek zewnętrzny Rany różnego rodzaju. oparzenia. nadmierna pobudliwość. Olejek lawendowy stosuje się rzadko i raczej jako lek pomocniczy w zakażeniach oskrzeli. W tych przypadkach stosuje się napar kwiatów. dur. dolegliwościach serca i uderzeniach krwi do głowy. grypa. gardła. zapaleniu korzonków nerwowych. rozszerzając naczynia włosowate. młodzieży i osób starszych. chorobie wrzodowej czynnej. zmniejszenie łaknienia u dzieci. rzeżączka. miesiączkowanie bolesne i skąpe. gruźlica. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. nieżycie oskrzeli z rozedmą. 40 kropli trzy razy dziennie na łyżce przegotowanej wody. przetoka odbytu. działa przeciwbólowe. Działa moczopędnie. reumatyzm. gojący. l łyżeczka kwiatów na szklankę wrzątku. zapalenie oskrzeli. choroby infekcyjne. mdłościach (szczególnie nerwicowych). zwiotczenie żołądka i jelit. zgorzelinowe). Naciągać 10 min. dolegliwości płucne. upławy białe. Pić dwie szklanki dziennie między posiłkami jako lek wiatropędny lub uspokajający. histeria. upławy białe. oskrzeli i przewodów nosowych. egzemy chroniczna lub okołoodbytowa. do inhalacji lub w aerozolu w nieżycie jamy ustnej. biegunka. Przeciwwskazania. zapalenie pęcherza moczowego. skrofuły (gruźlica węzłów chłonnych). pasożyty jelitowe. pozostałość po paraliżu. łysienie. wrzody na nogach (proste i zakażone. dolegliwości dróg oddechowych. jako środek przeciw przewlekłym bólom mięśniowym i stawowym. wątłość dziecięca. świerzb. a olejek lawendowy zasypki Mykodermina. Wyciąg z kwiatów lawendy jest składnikiem kropli Nervosol. wegetatywne nerwice. blednica. depresja. trądzik młodzieńczy i różowaty. gorączka z osutką (z wypryskami na twarzy). kroczowa. poważnych schorzeniach wątroby i nerek. żmij (leczenie pomocnicze). Reguluje nerwowy układ skórny. migreny. wszawica. bezsenność. skurcze mięśni. jelit i wyrostka robaczkowego. skąpomocz. wzdęcia jelitowe. Użyta do okładów bądź kąpieli drażni nieco skórę. drgawki. 223 . odkażający. ukąszenia owadów. puchlinie wodnej. zawroty głowy. 5 kropli olejku na cukrze poprawia apetyt i trawienie. pasożytobójczy i owadobójczy. nadciśnienie. w krwawieniach w przewodzie pokarmowym. a także przy nieżytach i zaburzeniach dróg trawiennych. usuwa mdłości. robaki. pobudzenie nerwowe.

Wypijać dwie szklanki dziennie przy chorobach infekcyjnych i gorączkach napadowych. 2. Napar z pięciu kwiatów. a także jako środek moczopędny. nasienie kozieradki. kłącze tataraku. Garść kwiatów gotować przez 10 min. 5. ziele przełącznika. Stosować na egzemę suchą. Napar na wrzód żołądka. korzeń mniszka. ziele tasznika. Napar przy migrenie. anyż. liść mięty. 8. Stosować l łyżkę mieszanki na l szklankę wrzątku. Zaparzać l łyżkę ziół na l szklankę wrzątku. Napar przy nerwicy serca. Recepty z wykorzystaniem kwiatów lawendy bądź olejku 1. ziele bukwicy. Stosować na reumatyzm. kwiat ślazu dzikiego. Kwiat lawendy. ziele nostrzyku. ziele glistnika. w równych ilościach. (Jedna część lawendy + 5 części spirytusu). Macerować przez jedną noc. Pić w równych ilościach dwa razy dziennie po 1/2 szklanki naparu. kłącze tataraku. 3.) można używać do rozpylania w lokalach użyteczności publicznej. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki naparu. Na użytek zewnętrzny Odwar. kwiat tarniny. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki naparu. siemię lniane. Kwiat lawendy. Napar przy opuszczeniu żołądka i przeczulicy. kwiat bzu czarnego. liść szałwii. Maść. Popijać porcjami w ciągu dnia. co jest praktykowane m. Kwiat lawendy. Kwiat lawendy. żarnowca i bratka polnego. Do przemywania i bandażowania ran (także po oparzeniach) stosować mieszankę wodną o stężeniu 2-4 proc. do wcierań i przemywań. 7. we Francji. Napar przy nadciśnieniu.Olejek eteryczny. ziele jemioły. Stosować l łyżkę ziół na szklankę wrzątku. Kwiat lawendy. ziele macierzanki.5 l oleju z oliwek i trzymać w kąpieli wodnej przez dwie godziny. Gram olejku wzięty na czczo hamuje wrażliwość nie naruszając sprawności intelektu. ze 100 g olejku lawendowego oczyszczonego z terpenów i 900 g siarkorycynianu sodu. po czym wlać do kąpieli. Dodać litr wody i stosować do irygacji przy upławach. 224 . 6. Alkoholat. W równych ilościach kwiat lawendy. liść pokrzywy. 4. w litrze wody. Napar przy nerwicy żołądka. 10 g lawendy oraz po 5 g kwiatów kaczeńca błotnego. jagody jałowca. ziele maliny. kwiat wrzosu. liść szałwii. liść podbiału. naciągać 10 minut. liść mięty. Kwiat lawendy. ziele dziurawca. Zaparzać garść ziół na litr wrzątku.in. Płyn (napar) do kąpieli dla otyłych. kwiat tarniny. Mieszankę (2 proc. 2-5 kropli z miodem lub roztworem alkoholowym używać dwa razy dziennie jako środek znieczulający. ogórecznika lekarskiego. Kwiat lawendy. kwiat ruty. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po l szklance. ziele bazylii. Napar przy dychawicy oskrzelowej. przesączyć przez płótno. korzeń prawoślazu. Łyżkę tej mieszanki wsypać do szklanki wrzątku. ziele krwawnika. ziele rzepiku. ziele dziurawca. liść melisy. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po 1/2 szklanki naparu. Garść kwiatów wsypać do 0.

liść mięty. 14. 13. 4 g azotanu bizmutu. stosowano wodę lawendową. 10 g tlenku cynku. do aromatyzowania pościeli i kąpieli oraz zabezpieczenia tkanin przed molami. liść rozmarynu. 225 . cynamonowego i goździkowego + wazeliny białej. korzeń lubczyka.9. 12. 5 g oleju wazelinowego. kłącze kozłka lekarskiego. liść melisy. W Bułgarii stosuje się olejek lawendowy w stomatologii oraz do inhalacji przy nieżycie nosa. 11. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po l szklance naparu. szyszki chmielu. l g lawendy bezterpenowej. stawowych i zapaleniu korzonków nerwowych. Miejsce ukąszenia smarować mieszanką olejku lawendowego. Kwiat lawendy. Suszony kwiat lawendy może być stosowany jako środek przeciwko wszom. szczególnie popularnych na niżu. do leczenia zapalenia powiek. cytrynowego. Otrzymuje się ją z mieszanki 60 g świeżych liści lawendy i litra 40 proc. Kwiat lawendy. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem i na noc po 1/2 szklanki naparu. Właściwości antyseptyczne olejku lawendowego są silniejsze niż fenolu. 15. krezolu i gwajakolu. liść orzecha włoskiego. korzeń arcydzięgla. dotknięte paraliżem. Kwiat lawendy. Środek na ukąszenia owadów. Pić dwa razy dziennie po l szklance naparu. zabija bakterie tyfusu. gronkowca i dyfterytu. olejku miętowego i alkoholu w równych ilościach. Lipa szerokolistna zakwita w początkach lipca. Należy do pospolitych. natomiast przy stężeniu 0. Napar przy padaczce. zapaleniu krtani i płuc. . korzeń łopianu. koszyczki rumianku aa 50. Kwiat lawendy. Pić dwa razy dziennie przed jedzeniem po l szklance. LIPA SZEROKOLISTNA Tilia platyphyllos Scop. drobnolistna dwa tygodnie wcześniej. kwiat wrzosu. a także na miejsca stłuczone. liść pokrzywy. kwiat tarniny. Napar przy bezsenności. Krem do smarowania pęknięć odbytnicy. 15 g białej wazeliny. a następnie odfiltrować przez czystą watę i lejek. co należy macerować przez miesiąc. alkoholu.5 proc. LIPA DROBNOLISTNA Tilia cordata Mili.bakterie gruźlicy. miętowego. liść rozmarynu. Na zakończenie tego artykułu o właściwościach leczniczych lawendy dodajmy kilka jeszcze informacji. Po jednym gramie następujących olejków: lawendowego. Warto wiedzieć. Lotne wydzieliny olejku lawendowego (opary) niszczą w ciągu dwunastu godzin pneumokoki i paciorkowce. W starożytności. dzięki czemu zbiór kwiatów z obu gatunków nie nakłada się w czasie. kwiat głogu.2 proc. a w stężeniu 5 proc. Krem przeciwko świerzbowi. Lipa należy do roślin miododajnych wysoko cenionych przez pszczelarzy. że olejek lawendowy w stężeniu 4. Napar przy schizofrenii. W lecznictwie ludowym olejek lawendowy używany jest do wcierań w bólach mięśniowych. 10. ziele ruty. zwichnięcia.0. występuje także często w parkach. Napar przy histerii. liść melisy. drzew przydomowych i przydrożnych.

plamach wątrobowych. piegach. WSKAZANIA LECZNICZE Skurcze. ziele szałwii. gorączka nosa. histeria. astmie. w smaku są śluzowate słodkie. Zioła zalać dwoma litrami wrzącej wody i pozostawić na parze pod przykryciem na pół godziny. migrenie. infekcje dróg oddechowych. niestrawność. Łyżkę mieszanki zalać szklanką wrzątku i naparzać pod przykryciem 15 min. używany najczęściej w postaci naparu. wykazuje właściwości napotne. C. bezsenność. Przecedzić i wlać napar do wanny. kaszlu. Zioła uspokajające. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Kwiatostan. W miękiszu komórki kwiatostanu znajdują się śluzowe gruzły szczawianu wapniowego. Naciągać 10 min. Odstawić na 10 min. ziele krwawnika. po 10 min. przecedzić.Surowcem leczniczym jest kwiatostan. kłącze pięciornika w równych ilościach. gardła. Wytrawione po odcedzeniu zioła umieścić w woreczku płóciennym. Kwiat lipy. Odstawić. Szczypta kwiatów na szklankę wrzątku (15-30 g na litr wody). C i polopirynę S lub scorbolamid. Pozostać w kąpieli 20 min. bądź ogrzewać nie doprowadzając doi wrzenia. delikatny zapach. wskazany jest na wzmożenie krzepliwości krwi. moczopędne. Pić 1/3 szklanki 3 razy dziennie po posiłkach w stanach pobudzenia nerwowego. zawiązać i zanurzyć w wannie wypełnionej do 1/3 wodą o temperaturze do 40 st. Zalać 2 łyżki ziół dwiema szklankami wrzątku i postawić na parze pod przykryciem na 15 min. Zmieszać po 20 g kwiatów lipy. Kwiatostany mają przyjemny. który zbiera się wraz z szypułką i przykwiatkiem w formie lancetowatego listka. nerwice. Pić 3 razy dziennie przy złej pigmentacji skóry. wymiotach nerwowych. przeciwskurczowe. Napar z kwiatów lipy z liśćmi pomarańczy. Ciepłe wypić wieczorem przed snem. Pić przy nerwicy. Napar. 30 g rozdrobnionego kłącza tataraku oraz po 20 g kwiatów lawendy i kwiatów lub ziela wrzosu. uspokajające. Zmieszać kwiat lipy. dodać 2 łyżki syropu malinowego. jednocześnie przyjmować wit. Popijać 3 razy dziennie. Zmieszać 50 g kwiatów lipy. konwulsjach. korzeni kozłka i liści melisy. SPOSOBY UŻYCIA Napar. Zioła do kąpieli. Po 226 . kwiat bzu czarnego i owoc berberysu lub kłącze perzu. Zioła napotne. i przecedzić. miażdżyca.

wyjściu z wanny nie wycierać się. Główne związki: olejek eteryczny (do 0. tymol. kwasy organiczne. Taka kąpiel działa uspokajająco. regeneruje skórę i czyni ją elastyczną. Stosować 1-2 łyżki z mlekiem lub wodą. Z drewna lipowego uzyskuje się dobry węgiel rysunkowy. z nasion otrzymuje się olej jadalny. Stosować jako odwar. działa przeciwskurczowo. Kuracja trwa 10-20 dni. garbniki. Powtórzyć po czterech miesiącach. Do użytku wewnętrznego stosuje się węgiel przynajmniej w godzinę po zażyciu środka przeczyszczającego. Rutinoscorbin i popić ciepłą herbatą z dodatkiem soku malinowego + szczypta imbiru + sok z 1/2 cytryny i cynamonu. Macierzanka piaskowa należy do rodziny wargowatych (Labiatae) i ma zastosowanie jako przyprawa podobnie jak tymianek. Kwiat lipy wchodzi w skład Degrosanu i Pyrosanu produkowanych przez „Herbapol”. przy podrażnieniu i świądzie skóry. obniża ciśnienie tętnicze krwi. Lipa dziki (Tilia silvestris) jest również rośliną leczniczą. zażywać przy biegunkach. zawiera między innymi: p-cymen.6 proc. usprawnia transpirację i ma właściwości przeciwskurczowe. sole mineralne. terpineol). ułatwia zasypianie. ściągające. na piaskach i w lasach sosnowych. pobudza serce i nerwy (więc 227 . Kwiat lipy stosuje się zewnętrznie do okładów na rany i wrzody oraz do płukania jamy ustnej przy stanach zapalnych. MACIERZANKA PIASKOWA Thymus serpyllum L. a więc do rosołów. 40 g drewna bez kory i rdzenia środkowego gotować w litrze wody. do nadzienia mięsnego. Korzystnie jest wziąć wit. C. Węgiel lipowy (Carbo Tiliae). Proszek z dodatkiem sproszkowanych liści szałwii służy także do czyszczenia zębów. W Polsce jest pospolita na niżu. ale owinąć prześcieradłem kąpielowym położyć do łóżka i ciepło okryć. rozpuszcza kwas moczowy. Kąpiel oraz liście kwiatów lipy można stosować przy konwulsjach dziecięcych i zmęczeniu. związki goryczkowe. usuwania piegów. flawonoidy. karwakrol. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Ziele macierzanki stosowane wewnętrznie działa wykrztuśnie (drażni błonę śluzową żołądka. a jako surowiec leczniczy wykorzystuje się kwiaty i drzewo. działa napotnie i często przerywa ostry nieżyt nosa. Wskazana jest do drenowania wątroby i żółci. sosów gotowanych. przeciwzapalnie. wszystkich składników. pielęgnowania cery. aż zostanie 1/4 odwaru. Posiekane listki można dodawać do sałaty. zatruciach. Surowcem leczniczym macierzanki jest ziele. Wypijać na ciepło w ciągu dnia podczas posiłku lub między posiłkami. mięsa pieczonego i mielonego. Zawartość fenoli dochodzi do 60 proc. a zewnętrznie jako zasypkę przy ropiejących i cuchnących ranach i wrzodach. co wywołuje efekt wydzielniczy w oskrzelach). ma właściwości moczopędne. do obmywań oraz irygacji. Znanych jest szereg odmian. dezynfekcyjnie (dzięki zawartości związków fenolowych). wiatrach.

przeciwko puchlinie wodnej. chorobom pęcherza. Macierzanka jest rzadko używana osobno. oparzenia. liść mięty. jest zalecane na uszkodzony naskórek. gardła. biegunkach. Napar macierzanki jest stosowany w przypadku upartego. zranienia. kamicy nerkowej fosforanowej i węglanowej. krztuśca (koklusz). Płukać zęby co kwadrans ciepłym naparem. mimowolnego moczenia nocnego. babkę wąskolistną (lancetowatą).5 szklanki gorącej wody. Czesław Klimuszko stosował ziele macierzanki do leczenia rozedmy płuc i nieżytu oskrzeli. przy przewlekłym suchym kaszlu (inhalacje z naparu). dusznicy bolesnej. reumatyzmie. dychawicy sercowej. sromu i pochwy . niedokrwistości. naciągać 10 minut. do przemywania oczu noworodkom w stanach zapalnych.nieznacznie ściągające. przy ischiasie. odcedzić i popijać do 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie na pół godziny przed posiłkiem.zalecane przy neurastenii). suchego kaszlu. lipę drobnolistną 228 . nieżycie żołądka. szałwią. dla dzieci cierpiących na krzywicę lub skrofulozę. niedokwaśność. niedomodze wątroby. biegunkach. zapalenia przydatków. nieżytom dróg oddechowych. E. niedokrwistości. biegunkach. artretyzmie. nieżytom żołądka. Ks. Stosowane zewnętrznie działa bakteriobójczo. ostrego swędzenia warg sromowych i przedsionka pochwy (kompresy). przeciwzapalnie. bronchitach i astmie. nagietek lekarski (kwiat). D. a na błony śluzowe jamy ustnej. liść szałwii. bronchitach i astmie. blednicy. wzdęciach. kwiat rumianku. W tym ostatnim przypadku można popijać 2 łyżeczki octu jabłkowego z l łyżeczką miodu na szklankę wody cieplej (nie gorącej). nostrzykiem żółtym. niedomodze wątroby. chorobach pęcherza moczowego. Zwykle wchodzi w skład wieloziołowych mieszanek. a do tamponowania i irygacji dodawać krwawnik pospolity (kwiat). Napar do płukania ust i do obmywań przygotować z rumiankiem. dla poprawienia krążenia. niewydolności wieńcowej. blednicy. Przy zapaleniu okostnej należy uzupełnić niedobór witaminy A. Napar na zapalenie okostnej zębowej. l łyżka ziela macierzanki na 1. nerwicy serca. wapnia oraz potasu. Ziele macierzanki. świądu (stosować kąpiele). zwiotczenia żołądka. Napar dodaje się do kąpieli wzmacniających dla nerwowo wyczerpanych. glistach. nadmiernym wydzielaniu wątroby. przy kurczach jelitowych. przewlekłego. Napar macierzanki działa jako środek wykrztuśny i powiększający łaknienie lub po posiłku jako środek wiatropędny. Ziele wchodzi w skład Septosanu. puchlinie wodnej. kurczach jelitowych. wzdęciach. nadmiernym wydzielaniu żółci. nieżycie dróg oddechowych. ukłucie owadów.

Majorana hortensis Moench. przewlekły katar nosa oraz przewlekłe zapalenie zatok bocznych nosa. sosnowego lub jałowcowego w proporcji jedna kropla na l dag maści. niezrównoważenie psychiczne. a następnego dnia przetopić i odcisnąć przez gęste płótno zielonkawy tłuszcz. SPOSÓB UŻYCIA Maść. świetna przy katarach nosa u dzieci. Ponadto wzmacnia działalność umysłową. zapalenie tętnic. Suszone ziele używane jest jako przyprawa. ogólne osłabienie. nerwobóle reumatyczne.lub szerokolistną. kurcze mimiczne. lęki. 229 . Wprowadzać na waciku do nosa kilka razy dziennie lub na noc przy katarze przeziębieniowym i przy bólach głowy spowodowanych zapaleniem zatok bocznych nosa. migrena. Także do smarowania miejsc stłuczonych i spuchniętych. Pyłek kwiatowy z macierzanki jest bardzo korzystny dla usprawnienia krwiobiegu. U nas występuje w uprawie. kurcze dróg oddechowych. Na użytek zewnętrzny Brak sił. Jest gotowa maść majerankowa. MAJERANEK OGRODOWY Origanum majorana L. Napar taki można dodawać do kąpieli dla rekonwalescentów i osób starszych. cechuje się właściwościami wzmacniającymi i nieco wzbudza czynność płciową. Otarty z łodyg majeranek utrzeć pół na pół ze smalcem. bezsenność. paraliż. wątłość. Właściwości lecznicze ma całe ziele majeranku. wycieńczenie. Majeranek towarzyszy człowiekowi od niepamiętnych czasów. Pyłek z macierzanki z miodem jest również stosowany przeciw kaszlowi i jako środek antyseptyczny. nieżyt żołądka i jelit. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astma. do którego można dodać olejku majerankowego. nadmierna wrażliwość seksualna. zapalenie przewodów nosowych i niedrożności nosa przy oddychaniu. neurastenia. kurcze trawienne (połykanie powietrza). obawy.

Działa wzmacniająco na mózg. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Melisa działa uspokajająco w niektórych postaciach astmy. niszczy zarazki gruźlicy i wirusy grypy. wieprzowiny. korzeniem lubczyka. Popijać 2-3 razy dziennie przy przeziębieniach. ziele szanty 40. Jest 230 . Liście i ziele. tłuszczu. Popijać przy nadkwasocie napar z l łyżki mieszanki. kapusty.4 proc. 300 kropli nalewki z arniki ze 100 ml wyciągu wodnego z majeranku używać po l łyżeczce 2 razy dziennie przy artretyzmie. Olejek przeciwskurczowy. po 25 g cukru i laktozy. Popijać 1-3 łyżeczki przed snem na bezsenność i lęki. Popijać 2-3 razy dziennie przy przeziębieniach. tysiącznika oraz kłącze tataraku i koper po 10. Stosować 3-4 krople 2-3 razy dziennie z miodem. zmniejsza napięcie mięśni jelita grubego. Ziele majeranku. MELISA LEKARSKA Melissa officinalis L. braku apetytu i przy każdym objawie niestrawności. jest wskazana w chorobach żołądka.4 proc. macicę. substancji zapachowych. Naciągać 10 minut. Olejek majerankowy kupowany w aptece. Dorasta do 125 cm wysokości. Wąchanie naparu z majeranku przeciwdziała katarowi. kolce jelitowej. miętą. babką zwyczajną. razowego chleba. fasoli. hyzopem lekarskim i zielem lebiodki. W Polsce jest uprawiana przez pszczelarzy oraz na plantacjach zielarskich. Wyciąg wodny: 50 g majeranku oraz po 25 g kozika lekarskiego i sałaty głowiastej. w neurastenii. Surowcem leczniczym są górne części łodygi z kwiatami oraz liście. pochodząca z rejonu śródziemnomorskiego bylina z rodziny wargowych. sałatek. krwawnika. Ziele majeranku wchodzi w skład mieszanki wiatropędnej dla dzieci wraz z rumiankiem. które należy zbierać przed okresem kwitnienia i ponownie w sierpniu. charakteryzuje się silnym. 50 kropli olejku z majeranku. kwitnie w lipcu i sierpniu. Pół łyżeczki ziela na pół szklanki wrzątku.0 g. które wykorzystywane są także w przemyśle kosmetycznym.Napar. Majeranek zmielony z kminkiem dodawać do grochu. Wyciąg wodny. Brać l łyżeczkę z naparem przed snem. układ trawienny oraz przeciwskurczowo i rozkurczowo na mięśnie gładkie jelit. Owocem melisy jest rozłupnia zawierająca do 20 proc. Ta ciepłolubna. Liście melisy są bogatsze w substancje czynne niż pędy.0 g. Napar z majeranku słodzonego wpływa korzystnie na jakość głosu u śpiewaków. należy przechowywać w miejscu chłodnym. poprawia apetyt i trawienie. nerwicach serca. koprem ogrodowym. przyjemnym zapachem cytrynowym i lekko gorzkawo-korzennym smakiem pochodzącym z olejku eterycznego wydzielanego przez liście z gruczołów zawierających do 0. serce. zaflegmieniu płuc. Naciągać 10 minut. Napar. Olejek o stężeniu 0. 5-20 g dziennie można stosować dodatkowo z innymi lekami przeciwskurczowymi. suchym i ciemnym.

zawroty głowy. zaniki pamięci. wymiotach ciężarnych. melancholia. wzmacnia pamięć. Znosi nadmierną fermentację i wzdęcia. rany. depresja. pobudliwość. niedowładzie nerwowym pochodzenia reumatycznego. skurcze. Działa przeciwbólowe. astma. uczucie niepokoju. bezsenność. spazmy. 231 . omdlenie. zapalenie jajników. Napar lub sproszkowane ziele (po łyżeczce) stosować 2-3 razy dziennie przy blednicy. Wykazuje także słabe działanie moczopędne. SPOSÓB UŻYCIA Liście melisy wchodzą w skład preparatów i mieszanek ziołowych (Nervosan. stany zapalne dróg żółciowych i trzustki. szum w uszach. nerwobóle twarzy. nadmierne bicie serca. gotować 1-3 min. Popijać 2 razy dziennie po 1/2 szklanki. kolka jelitowa. anemia. Wywar.środkiem pobudzającym fizycznie i umysłowo. przeciwczerwiowo. Popijać do trzech łyżek dwa razy dziennie jako środek uspokajający i rozkurczowy. ucha. neurastenii. słabe przyswajanie składników pokarmowych. niestrawność. naciągać 10 min. a więc wpływa na przedłużenie życia. Napar. braku mleka u karmiących. przeciwbakteryjnie. wrzody. głowy. l łyżkę wierzchołków melisy z kwiatami zalać l 1/2 szklanki wrzątku. choroby żołądka. nasenne oraz przeciwzapalne. Jest środkiem napotnym i wiatropędnym. Na użytek zewnętrzny Ukąszenia owadów. wyciąg płynny jest składnikiem kropli Nervosol. epilepsja. napady nerwowe. menstruacja bolesna. skąpe miesiączkowanie. w sprzedaży są herbatki ekspresowe Melissa-fix). bóle gośćcowe i reumatyczne. niedokrwistość.. drgawki dziecięce. granulat Nervogran. urazy. Zmniejsza nadpobudliwość płciową. przeciwwirusowo. łagodzi bóle menstruacyjne i wpływa regulujące na menstruację. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Migrena wywołana złym trawieniem. przeciwdziała niedokrwistości. Jedną łyżkę melisy zalać w termosie szklanką wrzątku i naciągać przez l godzinę. W podobny sposób stosuje się torebki ekspresowe z melisy. bóle serca. zębów. Jest środkiem przeciwwymiotnym u kobiet ciężarnych oraz mlekopędnym.

dzieciom należy podawać odpowiednio mniej. Nie zaleca się popijania melisy w przypadku upałów i nadmiernego pragnienia. poprawiający pracę żołądka oraz jako środek przeciwskurczowy otwierający wspólny przewód idący z wątroby i trzustki do dwunastnicy. Popijać po przecedzeniu pół szklanki 2 razy dziennie po jedzeniu. Macerować 9 dni. arcydzięgla i szyszek chmielu. Dorosłym zaleca się 30 kropli na ćwierć szklanki wody trzy razy dziennie po jedzeniu (w razie potrzeby dawkę można zwiększyć do jednej łyżeczki przed snem). Półtorej łyżki naparzać w 2 szklankach wody wrzącej w termosie przez 2 godziny. Zamknąć termos. stosownie do wieku. Po 24 godzinach przefiltrować. lawendy. chłodzące i kojąco. Popijać po kieliszku raz dziennie jako środek pobudzający łaknienie. co działa uspokajająco w przypadku schizofrenii i innych zaburzeń układu nerwowego. kozłka lekarskiego. kwiatów nagietka. Po 26 g melisy i ziela krwawnika oraz po 10 g liści pokrzywy. zakorkować. Trzema litrami wina alkoholizowanego o mocy do 30 proc. przecedzić. Na użytek zewnętrzny Okłady z naparu ze świeżej melisy stosuje się na rany. Przecedzić. 26 g rozdrobnionych liści melisy macerować 3 dni w pół litra białego wina gronowego. Odwar z melisy można dodawać do kąpieli. Przecedzić przez płótno i dodać 200 g kolendry. 3. przed snem. Oto kilka recept 1. potrząsać zawartość raz dziennie. co działa Jęcząco. Zakorkować naczynie i macerować 8 dni. Po 25 g liści melisy i rozdrobnionego korzenia biedrzeńca. 2. Półtorej łyżki ziół zalać w termosie 2 szklankami wody wrzącej. wypić całość na 2 godz. Woda melisowa. Na skutek stresów przewód ten spazmatycznie zamyka się i wówczas żółć oraz sok trzustkowy wracają swoimi przewodami w kierunku wątroby i trzustki wywołując ich stany zapalne. Po 25 g liści melisy i kwiatów rumianku. Mieszanka do leczenia nerwicy serca. Melisy można używać do sporządzania mieszanek ziołowych. a także w przypadkach bolesnego miesiączkowania oraz kurczów mięśni. 232 . rozlać do butelek. Przecedzić i dodać 350 g wody destylowanej. 4. Jest to płyn zawierający wyciągi z melisy. Popijać po pół szklanki 3 razy dziennie po posiłkach. odstawić na godzinę. Preparaty z ziela melisy stosowane w zalecanych dawkach nie wywierają działania szkodliwego. 16 g korzenia arcydzięgla i 125 g skórki pomarańczowej. po 15 g ziela dziurawca i ziela bożego drzewka oraz 10 g szyszek chmielił i liści mięty. W stanach zwiększonego napięcia nerwowego. zależnie od zaawansowania schorzenia. 40 g zmiażdżonej gałki muszkatołowej.Wino melisowe. potrząsać raz dziennie. Popijać po 2 łyżki 3 razy dziennie jako środek uspokajający i przeciwskurczowy. uczucia niepokoju i przy trudnościach z zasypianiem można stosować Nervosol. Mieszanka o działaniu uspokajającym i nasennym. 4 g sproszkowanego cynamonu i 2 g goździków. Olejek z melisy służy do wcierań przy migrenie oraz na bolące miejsca reumatyczne. Pół łyżki ziół zalać szklanką wrzątku i naparzać pod przykryciem 15 min. zalać mieszankę składającą się z 500 g liści i kwiatów melisy. po 15 g rozgniecionego owocu głogu i ziela serdecznika oraz po 10 g ziela jemioły i ziela srebrnika. Mieszanka o działaniu przeciwnerwicowym. rozdrobnionego korzenia arcydzięgla i korzenia kozłka oraz rozgniecionych owoców kopru włoskiego.

Stanisław Kohlmünzer w swoim podręczniku „Farmakognozja” podaje. 233 . drażetek Raphacholin i Raphalamid oraz pasty Fitolizyna. także m. toteż uczniowie rzymskich filozofów zwykli nosić na głowie wianki ze świeżych roślin. Nervosan. który występuje głównie w młodych liściach nadając im charakterystyczny. Nervogran i Normogran oraz mieszanek Cholagoga 2. pastylki. karoten. mięta zajmuje pierwsze miejsce. olejek i mentol. że spośród ponad 20 roślin leczniczych uprawianych w Polsce na większą skalę. do śledzi marynowanych. Pliniusz uważał. Normosan. sałat i potraw z drobiu. Olejek miętowy jest składnikiem granulatów Cholegran i Gastrogran. napar. sosów. rutynę. do koktajlów. Digestosan. wodę miętową. Z mięty otrzymuje się szereg preparatów. przyjemny zapach. Mięta pieprzowa jest wieloletnią.Na ukąszenie os przykładać sok ze świeżej melisy. Surowcem leczniczym są liście. wątroby.in. do aromatyzowania octów. likierów. np. MIĘTA PIEPRZOWA Mentha piperita L. Prof. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Wyciąg z liści działa pobudzająco na układ nerwowy i wzmaga czynność wydzielniczą żołądka. C). a także na wybroczyn krwawe. Septosan i Tannosan. kwas askorbinowy (wit. kwitnącą od czerwca do sierpnia. do napojów owocowych. Liście mięty pieprzowej są składnikiem granulatów Cholegran. Kompres z liści melisy stosuje się na sutek przy zastoju pokarmu u matki karmiącej. herbaty. które zawierają mentol w olejku eterycznym. że mięta pobudza działalność mózgu. Mięta należy do najbardziej popularnych roślin leczniczych. do kwaszenia ogórków i pomidorów. rośliną z rodziny wargowych występującą w kilku odmianach i formach uzyskanych drogą hodowli. Liście melisy służą jako przyprawa do zup. pobudza wydzielanie soku żołądkowego i żółci w wątrobie. betainę oraz śladowe ilości olejku jasmonu. mięsa i grzybów.

Inhalacje w nieżytach gardła i oskrzeli. a w szczególności w jelitach. W schorzeniach wątroby. smarowanie maścią lub emulsją przy nieżycie nosa i obrzęku błony śluzowej i w niektórych chorobach skórnych. przywraca prawidłowe ruchy perystaltyczne. Przy dużych dawkach ogranicza i hamuje senność. wzdęcia. zmniejsza wydzielanie mleka. Popijać po 1/2 szklanki 2 razy dziennie w dolegliwościach wyżej wymienionych. ułatwiając odejście gazów i zmniejszając wzdęcia. ma właściwości przeciwbólowe. Przy bólach nerwowych. lecz znacznie silniej. Olejek miętowy działa tak samo jak liście. Olejek mięty stosuje się doustnie tylko w bakteryjnym zapaleniu dróg żółciowych. przeciwskurczowo. w dwunastnicy. Jako pasta do zębów i w postaci cukierków do ssania odkaża i odświeża usta. niszcząc drobnoustroje Gram-dodatnie i Gram-ujemne. łagodzi bóle. reumatycznych stosuje się smarowanie olejkiem. W postaci aerozolu jest bardzo silnym środkiem bakteriobójczym również dla szczepów antybiotykoodpornych. l łyżka liści mięty na l szklankę wrzątku. przeciwpasożytniczo. opuchliźnie. SPOSÓB UŻYCIA Napar. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Liście mięty i ich wyciągi poleca się na zaburzenia trawienne np. skurczu mięśni jelit i przewodów żółciowych. przy nieprawidłowej fermentacji w jelitach. w kolce jelitowej. migrenowych. Na użytek zewnętrzny Działa antyseptycznie. jelit i pęcherzyka żółciowego olejek miętowy jest składnikiem złożonych preparatów ziołowych. zmniejsza napięcie mięśni gładkich jelit i dróg żółciowych.ułatwia trawienie. biegunkach. w stanach nieżytowych przewodu pokarmowego. działa przeciwskurczowo i antyseptycznie ogólnie. wymiotach. znieczula. w kamicy żółciowej. zawiesinę olejową w chorobach skórnych i świądzie. Na nie uszkodzoną skórę mentol działa przeciwświądowo. Mentol stosuje się zewnętrznie w bólach neuralgicznych i mięśniowych. utratę łaknienia. wywołuje miesiączkę. bóle brzucha. drażni zakończenia nerwowe. gardła i krtani. np. po zastosowaniu na błony śluzowe nosa także chłodzące i zmniejszające obrzęki w nieżytach. odstrasza owady. umożliwia prawidłowy pasaż treści jelitowej i przeciwdziała zastojom żółci w pęcherzyku żółciowym. zmniejsza ból i stan zapalny. przy zapaleniu pęcherzyka żółciowego i przewodów żółciowych. nerwicach wegetatywnych. w nieżycie jamy ustnej. Na użytek zewnętrzny Płukanie jamy ustnej i gardła naparem. zaburzeniach miesiączkowania. obecności bakterii chorobotwórczych w jelitach. niszczy bakterie. lekko pobudza popęd płciowy. działa wiatropędnie. 234 . przy utrudnionym trawieniu tłuszczów np. osłabia bóle jelitowe. pobudza łaknienie. wywołuje uczucie chłodu. działa uspokajająco. żółtaczce. obniża nieco ciśnienie krwi. przy lekkiej niewydolności wątroby i zbyt małym wytwarzaniu żółci.

Przy nerwicy żołądka miętę z szałwią i dziurawcem należy popijać stale aż do zupełnego wyleczenia. Stosować l łyżkę ziół na l szklankę wrzątku. szałwii. korzeń lukrecji. Łyżka drobno pociętego ziela. Napar przy nerwicy żołądka. Liść mięty 50 części. ziele szanty. 2. Stosować do płukanek. Mentol (syn. ziele krwawnika. anyż. Mentholum Valerianicum. Napar przy histerii. Proszek do sporządzania płukanki do gardła. Do nosa w nieżycie. kłącze pięciornika. kwiat kocanki 20 części. Przy zanikaniu miesiączkowania. korzeń biedrzeńca. ziele glistnika. Sproszkowany liść na wszystkie wyżej wymienione dolegliwości zażywa się 3 razy dziennie na koniec noża. tymianku i macierzanki. W starożytności znane było działanie odkażające mieszanki złożonej z mięty. Pić 2-3 razy dziennie po l szklance naparu. 4. Napar rano i wieczorem po l szklance przy żółtaczce. Recepty 1. wycieńczonych chorobą. szyszki chmielu. Naciągać na zimno 8 dni w 2 litrach wina czerwonego. gotować 5 minut. korzeń omanu. Gargarin. Krople do nosa lub do inhalacji. 5. w równych ilościach. Vialidol). korzeń mniszka. Kąpiele. liść melisy. Pić 2 razy dziennie l szklankę. liść orzecha włoskiego. 3. Półsyntetyczna pochodna mentolu o działaniu uspokajającym. kwiat lawendy. Przecedzić i popijać na czczo rano l szklankę w ciągu 10 dni. Na świerzb. kwiat kocanki w równych ilościach. strączyny fasoli. liść bobrka 15 części. Liść mięty. lub obsypanych liszajami. 6. Te substancje działają odkażająco i hamują wzrost bakterii chorobotwórczych. 2 razy dziennie szklankę naparu przy złej przemianie materii. Stosować przy cuchnięciu z ust. Ziele mięty. Algorhin. Maść miętowa (mięta + kwas borny). Krople i tabletki przy zaburzeniach neurowegetatywnych. Woda miętowa. kora kruszyny. jak również do kąpieli rozgrzewających dla reumatyków. Liść mięty. l łyżka liści miętowych + rozmarynu + szałwii + bylicy pospolitej + nagietka. Doustnie 20 kropli w kieliszku wody 3 razy dziennie na zaburzenia trawienne. Napar przy kamicy żółciowej (l łyżka ziół na l szklankę wrzątku). w równych ilościach. owoc kolendry 25 części. ziele szanty. Stosować l część surowca na 5 części alkoholu. Odwar przy zapaleniu nieżytowym jelit. Liść mięty. 8. korzeń lukrecji. 7. kwiat wrzosu. kora dębu.Wyciąg alkoholowy z mięty. w równych ilościach. korzeń łopianu. 1/2 szklanki wody i tyleż wina. a także w zaburzeniach pokarmowych po l łyżeczce 2 razy dziennie. Macerować i łyżeczkę mięty w l szklance wody przez l godzinę. Bardzo dobrze 235 . ziele macierzanki w równych ilościach. Liść mięty. Ziele mięty lub liść (około 100 g zaparzyć dwoma litrami wrzątku) dodaje się do kąpieli dla osób nerwowo wyczerpanych. liść pokrzywy. olejek eteryczny miętowy + lawendowy + cytrynowy + goździkowy + cynamonowy po l g. ziele piorunu.

zawrotach głowy. Mniszek jest rośliną żółciopędną bardzo korzystną dla chorych na wątrobę. Liście mięty usmażone w cukrze + białko jaj stanowią ulubiony przysmak dzieci. Olejek lotny może być stosowany kilka razy dziennie do 5 kropli jako napój z miodem. gdyż podrażnia żołądek. Nosi różne nazwy lokalne (dmuchawiec. woda lipowa 120 g. kwiaty i liście. wole oczy) i jest pospolitym chwastem występującym w całym kraju. Tylko w ilości nadmiernej olejek miętowy podany doustnie może wywołać wymioty. rybnych. skurcz głośni. sałat. Dawka średnia 0. do aromatyzowania sosów. Dodanie liści mięty do mleka zapobiega jego skwaśnieniu. Działanie uboczne. Polewać całe ciało. Popijać łyżeczkę. Z wychłodzonego olejku eterycznego mięty wydzielają się kryształy służące do produkcji alkoholu miętowego. 236 .5 kg drożdży piekarniczych. potraw mięsnych. zapalenia oskrzeli i zapalenia zatok przynosowych. Alkohol miętowy 20 g. a w ślad za tym i serca.filtry nerkowe oraz uwalnia miąższ wątroby od toksyn. Popijać łyżeczkę na cały dzień w dwóch porcjach. niemocy płciowej . ból brzucha. a po dużych dawkach zachwianie równowagi i głęboki sen.3 g dziennie (45 kropli na l gram). U niemowląt i u małych dzieci wyciek z nosa. który ma działanie antyseptyczne i usuwa bóle miejscowe. Eliksir pobudzający cały organizm.25-0. Do celów leczniczych wykorzystuje się korzeń. Mięta. paraliżu. nalewek. siedzieć w wodzie 30 minut. W gospodarstwie domowym stosuje się kiście kwiatu mięty jako przyprawę do serów. Alkohol miętowy i anyżowy po 15 g. Olejek eteryczny z mięty zabija gronkowce w ciągu 3. syrop cynamonowy 10 g. sinicę. Odwar z mchu korsykańskiego. Stosowany zewnętrznie może wywołać pokrzywkę.jest dawać do ciepłej półkąpieli 0. podobnie jak kasztan i gorczyca. Sos miętowy jest przyprawą do dań mięsnych i warzywnych. woda cynamonowa 50 g. Przy dawce 0. drżeniu rąk.ustala lekarz. Wyciąg alkoholowy z mięty. syrop z cukru 100 g. Czuwający w nocy mogą wypić wieczorem napar z mięty. Poza lecznictwem olejek miętowy używany jest w perfumerii. do którego dodano napar z łyżeczki liści miętowych jest najlepszym środkiem przeciw robakom u dzieci. wilczy ząb. brodawnik. przemyśle spożywczym i cukierniczym. Miód z mięty ma przyjemny smak i działa dezynfekujące na gardło i przewód pokarmowy. Dawkowanie leków z mięty przy kołataniu serca. ale stosowany wewnętrznie musi być dawkowany. papawa. napojów. win. Działa przepłukujące na kłębuszki . warzywnych. świąd i przekrwienie skóry. Stosuje się 20 kropli w l szklance wody osłodzonej.5 godziny. działa promieniująco. Miętę używa się przy wypieku pieczywa i do sporządzania kwasu chlebowego. zup. zatrzymanie oddechu. MNISZEK LEKARSKI Taraxacum officinale Web. Napój żołądkowy. ból głowy. neutralizuje bakcyla gruźlicy. Inhalacje z olejku. herbatek i octu. Stosuje się w przypadku astmy.4 proc.

piegi. egzema. zapalenie wątroby. miażdżycy. czyraki.Właściwości: drenuje wątrobę i przewody żółciowe ułatwiając przepływ żółci do dwunastnicy. Pociąć 50 g (garść) korzeni i liści. chroniczne nawrotowe zapalenie dróg żółciowych. 237 . kurzajki. łupież. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. Wsypać do l litra wody. złej przemianie materii. zwiększona obecność mocznika i innych ciał azotowych we krwi. Naciągać 10 minut pod przykryciem. niestrawności. trądzik). zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. skąpomocz. jak opryszczka. Ten napar stosuje się przy chorobach dróg moczowych. stwardnienie tętnic (miażdżyca). azotemia. upartych wysypkach i półpaścu. nadfermentacja jelitowa. zakłócenia w krążeniu krwi. żółtaczce. wątroby. żółtaczka. działa moczopędnie i wydala związki azotowe z moczem. gościec. Na użytek zewnętrzny Bielmo rogówki i jej zmętnienie. zaparcia. szkorbut. zwiększa wydzielanie soku żołądkowego i ułatwia trawienie pokarmów. niewydolność oraz marskość wątroby i następcze osłabienie czynności żółciotwórczej komórek wątroby. atonia mięśni gładkich i skurcze przewodów żółciowych. sinica. zbytnie przekrwienie naczyń w jamie brzusznej. Popijać 1/2 szklanki dziennie na 30 minut przed posiłkami. dermatoza u wątrobowców (ciemne plamy na twarzy. zatrucie krwi mocznikiem i innymi ciałami azotowymi. choroby skórne. zaparciach nawykowych. astenia. niewydolność nerek. oczyszcza krew. reumatyzm. żylaki goleni. nadmiar cholesterolu we krwi. hemoroidy. paradentoza. Gotować 2 minuty. poprawia krążenie. Przecedzić do termosu. obniża poziom glukozy we krwi w początkowym okresie cukrzycy. żółciowych. kamica żółciowa i nerkowa (szczawianowa i fosforanowa). wzmacnia i wzbogaca apetyt przez działanie na wątrobę. zmniejsza przekrwienie w jamie brzusznej i osłabia stany skurczowe w przewodach żółciowych i w pęcherzyku żółciowym. ma właściwości przeciwgnilne i przeciwszkorbutowe oraz saluryczne (usuwa z organizmu nadmiarjonów Na i K). otyłość. trądziku młodzieńczym. obrzęki i zapalenie tkanki podskórnej. brodawki. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Anemia. przewlekłych trudnościach w oddawaniu moczu.

U nas jest uprawiany w ogródkach.) i w oleju. a soku ze zmiażdżonych płatków kwiatowych używano do farbowania sera i masła. Karoteny nagietka i inne węglowodory. ale występuje też w stanie dzikim. Gdy kwiat opadnie na dno. Napar z wodą destylowaną: do obmywania plamek na twarzy. Badania i doświadczenia nad działaniem przeciwnowotworowym ziół. Kwiaty nagietka są używane także jako przyprawa kuchenna. zapaleniu przydatków. zimnych. Gdyby były zbyt gorzkie . puchlinie wodnej. Korzeń upalony wchodzi w skład dobrej kawy zbożowej i cykorii domowej. Wyciąg jest składnikiem proszku Gastrochol i płynu Cholesol. pietruszka i jej natka. skierowały w ostatnich kilkunastu latach uwagę lekarzy zajmujących się ziołolecznictwem i homeopatią na nagietek lekarski. w przeciwieństwie do moczopędnych ciepłych: cebula. Po rozrzedzeniu wodą destylowaną do przemywania oczu. Młode liście mniszka są dobre do sporządzania sałaty. armodiol przechodzą w przewodzie pokarmowym człowieka w wit. ischiasie. NAGIETEK Calendula officinalis L. Od wieków jest on znany i wysoko ceniony we Francji. Pulmosan.1520 kropli na wodzie. kości i skóry. Na użytek zewnętrzny Mleczko białe. Z nagietka ulatnia się przenikliwy zapach aromatyczny i żywiczny. 2 litry wody. poziomka ananasowa. A i tym tłumaczy się silne działanie nagietka w leczeniu wewnętrznym śluzówek. Mniszek należy do roślin leczniczych moczopędnych tzw. np. Cholagoga II. krwi.jest w aptekach). Brać . Nalewka alkoholowa na soku z mniszka (succus taraxaci . skąpych krwawieniach macicznych i zakłóceniach miesiączkowania. Ten sposób stosowali Arabowie już w VII i VIII wieku.Napar z kwiatu stosuje się przy niedomodze jajników. Mniszek wchodzi w skład mieszanek: Diabetosan. którym można przypalać kurzajki. 2-3 razy dziennie przy posiłkach. kamicy żółciowej. 238 . Degrosan. biegunkach. nerwicy żołądka. Zażywać dwa razy dziennie mały kieliszek przed jedzeniem przy dolegliwościach kobiecych i trawiennych. Korzeń w przełomie. Wino na kwiatach mniszka. Dawniej liście jadało się jako jarzynę. Dodać miodu i śmietany. podobnie jak cykoria. a także w wielu innych krajach. 5 dag drożdży winnych nastawić w ciemnym miejscu na kilka tygodni. Nie wszystkie składniki nagietka rozpuszczają się w wodzie i dlatego stosuje się roztwory w alkoholu (biorąc zazwyczaj wódkę 40 proc. liść czy kwiat świeżo zerwany dają mleczko. dróg moczowych. l kg cukru. mięśni. Właśnie płatki mają najsilniejsze działanie lecznicze i to szczególnie te w intensywnie pomarańczowym kolorze. oczu. 250 g kwiatu. Nagietek zawiera również witaminę C oraz inne witaminy z grupy B. Normosan. brodawki.należy lekko je posolić i zostawić pod przykryciem na dzień następny. lubczyk ogrodowy i koper włoski. zlewa się wino do butelek i przechowuje w ciemnym miejscu. krwawieniach wewnętrznych. szczaw. Napar z korzenia ziela stosuje się przy niedomodze wątroby.

Wypić taką porcję przed każdym posiłkiem. bólów szyi. stanów przekrwiennych wątroby. oczywiście. 239 .WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Nagietek działa moczopędnie. a stosować po 50 kropli na wodzie dwa razy dziennie. Działa cudownie regulująco na stany skurczowe w przewodzie pokarmowym. przyspieszając proces ziarninowania i naskórka. łagodząco na bóle (używany do smarowania dziąseł). nerwicowych owrzodzenia mięśni i pleców. Pić 3 filiżanki dziennie (taką receptę zalecał profesor J. zapobiegające na uszkodzenie błony śluzowej żołądka. syrop owocowy 20 ml. z ziemniaka 5 g. Przy bólach miesiączkowych pić napar przez tydzień przed przewidzianą menstruacją. Odwar. wrzodzianki i (wyciągu w SPOSOBY UŻYCIA Do celów wewnętrznych Napar. nerwobólów reumatycznych. opryszczkę itd. trądzik. stany zapalne gardła. szczególnie u i anemicznych dziewcząt. Jedną łyżeczkę deserową kwiatu suszonego wsypać do filiżanki i zalać wrzątkiem. przy równoległym leczeniu pod kierunkiem specjalistów onkologów). rozkurczowo. Wyciąg z kwiatów nagietka 10 g. Valnet z Paryża w 1972 r. jamy ustnej spojówek formie kompresów). Doskonale zewnętrzne. nieznacznie pobudzająco serca obniżając ciśnienie krwi poprzez rozszerzenie obwodowych. Stosowany zewnętrznie pomaga leczyć poważniejsze oparzenia. pozostawić na 10 minut aż naciągnie. na akcję naczyń leczy regeneracji rany i potu zębów depresji. swoim pacjentom podejrzanym o zmiany nowotworowe. działa uspokajająco i stymulująco wywołując nieznaczne zwiększenie wydzielania się żółci.in. żołądka i jelit. egzemy. odmrożenia. Napój na uspokojenie bólów miesiączkowania (także recepta Valneta). w leczeniu stanów lękowych i bólów w okresie miesiączkowania. antyseptycznie i gojąco. m. Odstawić i naciągać przez 10 min. przeciwzapalnie. Na l litr gotującej się wody wsypać 30 g suchych kwiatów i liści. przeciwnowotworowo. z melisy 5 g. nalewka z psianki 3 g. Najlepiej zamówić ją w aptece homeopatycznej. brodawki. przeciwszkorbutowo. Nalewka. Stosowany wewnętrznie jest środkiem pomocniczym. uszkodzenia skóry powierzchniowe i głębokie.

trądzik. Surowiec nagietka wchodzi w skład mieszanki ziołowej Herbapolu Vagosan. czasem ponownie w październiku i listopadzie. wrzodzianki. Świeże liście nagietka mogą być dodawane do sałatek. Cała roślina jest pokryta wielokomórkowymi włosami gruczołowymi. Nagietek jest bardzo ważnym środkiem leczniczym. Czas trwania kuracji nagietkowej powinien ustalić lekarz internista w zależności od stanu zdrowia pacjenta. Silnie pachną. Esencja taka jest lepsza od nalewki jodowej i ma silne właściwości antyseptyczne i dezynfekujące.Do celów zewnętrznych Odwar. bóle zębów i migrenę. propolisu + 5 kropli Apis Cpl. która jest krzewem bądź krzewinką o szarozielonych i dużych liściach pierzasto lub dłoniasto klapowanych. stosowany w nieoperacyjnych formach raka żołądka. W Polsce spotyka się pelargonię pokojową (Geranium species). którą tworzą rośliny trwałe lub podkrzewy o liściach dłoniastych lub dłoniastodzielnych. Na wrzody. Surowcem leczniczym są świeże liście. 240 . Przepis na płukanie gardła przy przewlekłych nieżytach gardła krtani i przy przewlekłych zapaleniach migdałków: l łyżeczka soli kuchennej + l szklanka przegotowanej wody + 10 kropli Azucalenu (nagietek + Azulan) + 2 krople 10 proc. stosowanym w homeopatii. Dodać 250 g słoniny i gotować aż do wyparowania wody. uprawiane są jako rośliny doniczkowe i kwietnikowe. a także nos w przypadku przewlekłego kataru. na liszaje. różowate kwiaty mają dwa górne płatki dłuższe i szersze od dolnych. Gotować 10 minut. To uspokaja stan zapalny błon śluzowych jamy ustnej. Płukać kilka razy dziennie gardło. W byłym ZSRR sporządza się z nagietka preparat przeciwnowotworowy. Głównym składnikiem są olejki eteryczne. Szczególną skuteczność wykazuje jako esencja z ziela zbieranego w okresie kwitnięcia lub z samych płatków kwiatowych. Stosowanie nagietka pozwala wyleczyć wiele ciężkich chorób i z tego względu będzie doskonałym lekiem także w przyszłości. bluszczolistne o łodygach płożących się i liściach pięcioklapowych i wielokwiatowe angielskie o kwiatach podobnych do bratków. Duże. PELARGONIA Pelargonium L’Herit. Sporządzić kompres i położyć na ranę oparzeniową. Występują w stanie dzikim (większość gatunków pochodzi z Afryki Południowej). 10 łyżeczek suszonego kwiatu na l litr wody. odmrożeniową. Sok. Kwitnie w maju i czerwcu. zapalenia gardła. gotując 45 minut w 300 g wody. Z liści otrzymuje się olejek eteryczny używany w perfumerii i lecznictwie. które można wykorzystywać przez cały rok. Należy do rodziny bodziszkowatych (Gemniaceae). oparzenia. Maść. Sporządzić z ziela i z kwiatów z dodatkiem wódki w stosunku 4:1. z brunatną smugą na górnej powierzchni liści. ropiejącą. Wśród gatunków doniczkowych dominują: pasiaste. Odfiltrować.

Potrzebuje ziemi wilgotnej. zimnicy. owsicy. ran zewnętrznych. w przetokach wrzodowych i krwotokach wewnętrznych. nieżycie żołądka. Stosuje się napary. Napar z ziela bądź świeży sok działają moczopędnie. a wreszcie 30 kropli nalewki przeciw żółtaczce. nerwobólu nerwu twarzowego i półpaścu. Madagaskaru i Gwinei. próchniczej. glistnicy. poprawiają przemianę materii. krwotoku macicznym. i jelit. dobry jest także przeciw rakowatym wrzodom. krwiomoczu. owrzodzeniach. olejki otrzymane przez destylację w parze. krwiopluciu. w nowotworze macicy. mało przewiewne. puchlinie wodnej. wrzodach żołądka. odmrożeniach. Stosuje się przy bólach i kłuciach ucha wewnętrznego. bólach żołądka. zapaleniu jamy ustnej. nowotworach. ściągające. bólach lędźwi. Olejek eteryczny. Surowcem jest cała roślina. podatności na raka. kamicy moczowej. ranach. bezpłodności. rozkurczowo. Świeży sok powstrzymuje krwawienia z nosa. gdzie chowa się pośród innych cieniolubnych roślin. opuchniętym gruczołom chłonnym.) jest niewielką rośliną roczną. Nalewka (kilka razy dziennie po 10 kropli na cukier) dobrze działa przeciw nieżytom dróg oddechowych. biegunkom. cukrzycy. 241 . dolegliwościach pęcherza moczowego. lubi dostatek azotu w glebie. Gotować 10 min. kamicy moczowej. Płukać gardło przy anginie i zapaleniu języka. przeciwdziała nowotworom. Dorasta 40 cm wysokości i jest dość rzadko spotykany ze względu na specyficzne wymagania glebowe. Pelargonia francuska (Pelargonium-Geranium odorantissimum).Ma właściwości antyseptyczne. wszawicy. Na użytek zewnętrzny natomiast w zastoju (przekrwieniu) piersi. czerwonce. miejsca raczej cieniste. ischiasowi. Uważano. że jest wyjątkowo korzystnym środkiem do leczenia ran i konsolidującym (łączącym) złamane kości. stłuczeniom. Liść zwinięty i wsunięty do ucha usuwa ból i stan zapalny. tamują krwawienie. Stosuje się 1-2 szklanek naparu lub 1-2 łyżeczki świeżego soku. chorobach skórnych (liszajec. Homeopatia produkuje esencję ze świeżej kwitnącej rośliny o działaniu krwiotamującym. Na użytek zewnętrzny stosować garść ziela na litr wody. Bodziszek cuchnący (Geranium Rober-tianum L. wyrzutom o najzłośliwszej uporczywości. bakteriobójczo. 2-4 krople stosować 2 razy dziennie w roztworze alkoholowym. Pobudza seksualnie. egzemy suche). na przykład pod płotem. oparzeniach. Przy bólach reumatycznych stosuje się okłady z liści. aftach. Stosuje się w przypadkach różnego rodzaju osłabień (deficyt wydzielania przez korę nadnerczy). Stosować małą łyżeczkę geranium na szklankę wrzątku. przy biegunce. Pochodzi z Algierii. Przy katarze wąchać liście.

sole potasowe.in. Na bóle głowy.) P. egzemy suche.in. związki cukrowe (m. znajdującą zastosowanie przy licznych schorzeniach. Właściwości lecznicze ma kłącze perzu. poprawia przemianę materii. lędźwiowe . przekwitanie. kapilina i karwon. WSKAZANIA LECZNICZE Artretyzm. krwawienia (hemoroidy). zwiększa odporność błon śluzowych i naskórka. żołądka. zapalenie dróg moczowych i trawiennych.Świeżo zgniecione liście stosować na zapalenie ucha. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Perz goi tkanki. Liście zawierają koagulant i mają właściwości insuliny. olejki eteryczne . mannit i trytycyna). liszajec. Perz. przewlekłe schorzenia wątroby. jest znakomitą. wzmaga procesy utleniania w tkankach. nieżyt dróg oddechowych. kamica żółciowa. reu242 .stosować okład z odwaru z liści. zmiękczające i żółciopędne.B.ślady m. A. podwyższenie poziomu cholesterolu we krwi. jak krzemionki. pobudza gruczoły wydzielania wewnętrznego. twarzy. działa przeciwgorączkowo i przeciwczerwiowo. Triticum repens L. Maść leczy zapalenie piersi. obniża poziom mocznika i chlorków. Zgniecione liście lub okład z ich odwaru stosować na obrzęki nóg. egzemy. ten najbardziej rozpowszechniony i najbardziej dokuczliwy chwast w uprawach działkowych. a następnie uwolnić od czarnych korzonków i pociąć. Zmniejszają więc zawartość cukru w moczu. kwasy organiczne. wit. B. ale ciągle jeszcze niedostatecznie cenioną rośliną leczniczą. Krem z liści leczy odmroziny. Perz zawiera następujące związki: inozyt. różne stany zapalne. kamica moczowa. przekrwienie piersi. wit. gościec stawowy. ma właściwości przeciwcukrzycowe. PERZ Agropyron repens (L. niedokrwistość. działa moczopędnie i oczyszczająco. Zgnieciony liść ułatwia gojenie ran. Podziemne złogi słomkowego koloru należy ususzyć. skąpomocz. blednica. żółtaczka.

SPOSÓB UŻYCIA Kłącze perzu zmielone może służyć jako dodatek do wypieku chleba .2 l wody. Dodać trochę korzeni truskawek. Ostudzić i przecedzić. skóry. mniszka. Stosować 4-5 g dziennie (l łyżka perzu na l szklankę wody). Wywar z perzu -11. żółtaczki. Wskazany jako odżywka i zapobiegawcza herbatka dla dzieci ze skazą białkową. kłącze kozłka. przewlekłe niedomogi: błon śluzowych.pumpernikla dla cukrzyków. otyłych.80 g. strączyn fasoli .5 l wody. Gotować 20 min. Do sporządzenia wywaru brać 3-4 łyżki suchego kłącza perzu na 1 l wody. korzeń łopianu. Inna recepta: kłącze perzu.2. 243 . zapalenia pęcherzyka żółciowego i dróg moczowych.2. syrop z 5 korzeni . Kłącze perzu 3 ilości. agrestu. Herbatka: 20 g perzu i 20 g jęczmienia. Odwar. Mieszanka uspokajająca: kłącze perzu. Podgrzać do wrzenia i odstawić do naciągnięcia. przeciwcukrzycowych. 1. Popijać dwa razy dziennie przy złej przemianie materii ze skłonnością do tycia. Popijać filiżankę tej herbaty w ciągu dnia. liść pokrzywy. Zmiażdżyć perz i gotować dalej w 1/2 l wody aż do wyparowania do 0. Popijać w ciągu dnia małymi porcjami. liść melisy. Naciągać przez 20 min. Gotować 2 minuty. ziele skrzypu po 5 gramów. owoc dzikiej róży w równych ilościach zmieszać. rdestu ptasiego . Dodać 10 g lukrecji gładkiej. kory kruszyny . liście poziomki. niedokrwistością. Kłącze perzu stosuje się zwykle jako składnik mieszanek ziołowych: moczopędnych. Fitolizyny. Stosować trzy łyżki mieszanki na 3/4 l wody. Wylać wodę. Przy kamicy moczowej. Odwar wypić małymi porcjami w ciągu dnia przy pląsawicy u dzieci. Perz wchodzi w skład Degrosanu. Stałe pijanie perzu zabezpiecza przed skazą białkową.matyzm.4. Stosować 2 łyżki na szklankę wody. korzeń żywokostu w równych ilościach zmieszać. Normosanu. tkanki łącznej.przed nocnym moczeniem się dzieci. dodać 15 g korzenia marzanny barwierskiej i 20 g korzenia lukrecji gładkiej. liście borówki . a w połączeniu z zielem dziurawca . Przecedzić godzinę później. liść maliny. Popijać trzy szklanki dziennie. nerwicy żołądka itp. Sporządzić odwar l łyżka mieszanki na l szklankę wrzątku. blednicą. l łyżka perzu na l litr wody. naczyń krwionośnych. Stosować przy zwiotczeniu żołądka. Gotować pocięte kłącze perzu w wodzie przez l min.2. Do l wywaru jw. Postawić na 10 godzin. liść orzecha włoskiego. Wyciąg wodny. korzeń arcydzięgla. Popijać porcjami w ciągu dnia. korzeń prawoślazu. dla osób o niezdrowej wątrobie. Gotować 15 min. Dodaje się zazwyczaj soku owocowego. Stosuje się w przypadkach zapalenia dróg żółciowych. Zmieszać razem. metabolicznych. Gotować kilka minut. Dodać 20 g korzeni lukrecji gładkiej. kłącze kozłka. Mieszanki ziołowe z perzem poprawiające przemianę materii. narządów wewnętrznych.2. Działa moczopędnie. ziele rutwicy . zreumatyzowanych z kamicą moczową i nerkową. Herbatka moczopędna. Wywar. rzepiku.

działa przeciwgorączkowo. spodem jaśniej. pasożyty skórne (świerzbowce. dorasta wysokości półtora metra. trzustkowe. przeciwczerwiowo. liszaje. brak apetytu. SPOSOBY UŻYCIA Napar. żółtaczka. reumatyzm. dolegliwości gastryczne. opóźnienia miesiączkowania. kurcze żołądka. Na użytek zewnętrzny Rany zwiotczałe. Odstawić na 10 minut i przecedzić. wyczuwalny nawet w rozcieńczeniu 1:800. gorączkowanie. działa rozkurczowo na przewód pokarmowy. pobliże zabudowań. olejek ma właściwości odkażające. wrzody.PIOŁUN POSPOLITY Artemisia Absynthium L. Występuje powszechnie w całej Polsce. wzdęcia. zatrucia bielą ołowiową. Surowiec leczniczy stanowią ulistnione wierzchołki kwitnących roślin oraz liście. Pić pół do jednej łyżki na godzinę przed posiłkami przez kilka dni jako środek pobudzający trawienie. usuwa owsiki. upławy białe. biegunka. ukąszenia owadów. lubi przydroża. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny anemia. jasnożółte liczne kwiaty koszyczkowo-kuliste. zbocza. kolka jelitowa. wszy). zwłaszcza w części niżowej. Piołun ma drobniutkie. Łyżeczkę ziela piołunu zalać szklanką wrzątku wody i trzymać pod przykryciem przez pół godziny. Bywa uprawiany w ogródkach. wierzchem ciemnej. Cała roślina jest szarozielona. atonia trawienna (żołądek i jelita). Ziele piołunu ze stanu naturalnego bądź plantacji zbiera się od początku lipca. nieużytki. przewody żółciowe. C. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Piołun ma właściwości trawienne. pobudza apetyt. wzma244 . filcowana. Cała roślina ma specyficzny zapach ziołowy i bardzo gorzki smak. zaparcia. sprzyja menstruacji. moczowe i na macicę. moczopędnie i żółciopędnie. zaburzenia wątrobowe. pasożyty jelitowe. a należy je suszyć w temperaturze poniżej 35 st. bolesne miesiączkowanie. niestrawność. Jest znanych kilka odmian tego gatunku o różnym stopniu goryczy oraz składzie olejku eterycznego.

Napar jest dobrym środkiem czyszczącym dłonie ze smarów i olejów. Łyżkę ziół zalać szklanką wrzącej wody i pozostawić na 15 minut pod przykryciem na parze. Zmieszać po 10 g ziela piołunu i korzenia arcydzięgla oraz po 25 g kwiatów rumianku. Brać jeden kieliszek przed jedzeniem dla pobudzenia apetytu. ziele krwawnika. Wino piołunowe.gający apetyt i działający ogólnie wzmacniająco. Garść piorunu na litr wody. jeden kieliszek po jedzeniu na usprawnienie trawienia. przed jedzeniem jako środek pobudzający wydzielanie soku żołądkowego. gotować. Mieszanka ziołowa. Liście piołunu z czosnkiem i liśćmi dębu gotowane w mleku stasować do okładów na brzuch u dzieci zarobaczonych. wrzodów. Wypić porcjami w ciągu dnia na 30 min. pół szklanki dziennie. Zmieszać po 20 g ziela piorunu. Przecedzić. po czym włosy dokładnie wymyć i wyczesać gęstym grzebieniem zwilżonym w occie.6-2 g na ogólne wzmocnienie organizmu: 4-10 g przeciwczerwiowo. Odstawić na 10 min. 1-5 g w dowolnym płynie . Przez 5 godzin naciągać w litrze wrzącej wody 150 g wierzchołków kwiatowych lub liści piołunu. Odstawić na 5 min. Przecedzić. ziele tysiącznika. dodać 500 g miodu. ziela tysiącznika. Zioła w kolce jelitowej. Przy wszawicy głowy i wszawicy łonowej zwilżyć obficie włosy zwitkiem waty namoczonej tym preparatem. również trzy razy dziennie przed posiłkami. liści mięty pieprzowej i kwiatów rumianku oraz 10 g owoców kminku. zawiązać głowę chustą lub ręcznikiem i pozostawić co najmniej na dwie godziny. jeden kieliszek rano przeciwczerwiowo. Stosować jako antyseptyk i środek zabliźniający do obmywania zwiotczałych ran. Syrop. na ukąszenia owadów. zredukować objętość do 1/3 litra. Dwie łyżki ziół zalać półtorej szklanki wrzącej wody i postawić pod przykryciem na parze na 15 min. Gorący napar porcjami ćwierć. pić po pół szklanki przed jedzeniem przy niestrawności połączonej z brakiem kwasów żołądkowych lub ogólną niedokwasotą. Nalewka piołunowa („Herbapol”). Naparu tego można używać w postaci lewatyw przeciwko owsikom u dzieci oraz do wcierań i obmywań przeciw świerzbowcom. Jest to płyn zawierający wyciąg alkoholowy z ziela piołunu i kwiatów wrotyczu. Ziele piołunu. liść mięty. Piołun trzymany w szafach niszczy mole i pluskwy. liści bobrka. kminek. korzeń omanu w równych ilościach. Gotować na małym ogniu do konsystencji syropu i stosować jako środek trawienny i przeciwczerwiowy. by usunąć gnidy. Zioła gorzkie. Na użytek zewnętrzny Odwar. Przygotować napar. Zabieg powtórzyć po 24 godzinach i po 6 dniach. i przecedzić do termosu. ziela pięciornika gęsiego i kłączy tataraku. i przecedzić. 245 . gotować 5 minut. pobudzający wydzielanie soków trawiennych. Trzy razy dziennie przed posiłkiem pić po 10-20 kropli jako lek gorzki. Artemisol („Herbapol”). Proszek piołunowy. W litrze wina białego macerować przez cztery dni 30 g wierzchołków kwiatowych piorunu lub liści. ale po 20-60 kropli na ćwierć szklanki wody jako lek żółciopędny rozkurczowy i ogólnie wzmacniający.przeciw gorączce: 0. pić małymi łykami. poprawiający trawienie i przywracający apetyt.

Pokrzywa zawiera mikroelementy (wapń. zwyczajna (Urtica dioica L. K-1. przeci246 . garbniki i acetylocholina.) wielka. krzem i sód). w miejscu pozbawionym wilgoci. dlatego rozkładamy je cienką warstwą w miejscu dobrze przewietrzanym. fosfor.). jest więc czynnikiem witaminizującym. ataki epileptyczne. karotenoidy).). potas. Po wysuszeniu osmykuje się ziele odrzucając łodygę. W Polsce występują trzy gatunki pokrzywy: konopiolistna (Urtica canabina L. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Pokrzywa oczyszcza organizm ze złogów kwasu moczowego. Pokrzywy po zwiędnięciu tracą właściwości parzące. przekrwienia narządów wewnętrznych. przekrwienie narządów. Ma działanie przeciwbiegunkowe. histamina. poprawia pracę wątroby i dzięki temu odtruwa organizm. są toksyczne. temperament żółciopędny. która ma parzące włoski tylko na kwiatostanach. zwęża naczynia krwionośne. robić przerwy i nie przekraczać zalecanych dawek i częstotliwości zażywania. dochodząca do 2 metrów wysokości i żegawka (Urtica urens L. magnez. Przeciwwskazania. wzmacnia żołądek. przekrwienie mózgu.Działania niepożądane. Należy ją suszyć w cieniu. Pokrzywę zbiera się od maja do września w dni pogodne. mrówkowy i in. pobudliwość żołądkowa i jelitowa. rośnie jako chwast w ogrodach i przy drogach. hamuje krwawienie. Niektóre składniki olejku eterycznego. zwłaszcza tujon i tujol. żelazo. a ponadto chlorofil. W liściach pokrzywy występują także flawonoidy. jod. a nawet poronienie. witaminy (A. POKRZYWA Urtica dioica L.). B-2. kwasy organiczne (glicerolowy. przeciwinfekcyjne. szkodliwe szczególnie dla kobiet w ciąży. Karmienie piersią (mleko staje się gorzkie). Przetwory z piołunu należy stosować ostrożnie przez krótki czas. C. Niżej omawiam właściwości pokrzywy wielkiej i żegawki. serotonina. odprowadza złogi żółciowe z dróg przewodów żółciowych. glikolowy. Łatwo się zaparzają i brunatnieją. która ma około pół metra wysokości i cała jest pokryta parzącymi włoskami. Odstępstwa od powyższych wskazań mogą powodować zawroty głowy. zmniejsza nadmierną potliwość. siarkę.

stanów przedcukrzycowych. jeśli jednocześnie ziołami poprawia się pracę nerek. 25 g na pół litra wody. ogólnego osłabienia. które wchodzą w skład Reumosanu. Sok świeżej pokrzywy. nieżytu śluzowo-błoniastego jelit. z gośćcowym zapaleniem stawów. narośli i nowotworów. guzów. Czopek z waty zwilżony sokiem z pokrzywy. kamicy wątroby. wlać do słoików twistowych. wrzodów żołądka. artretyzmem. anemii. krwawiączka). SPOSÓB UŻYCIA Nalewka ze świeżej pokrzywy użyta pół na pół z zielem nasturcji jest skutecznym środkiem odżywczym dla cebulek włosowych. infekcjach gardła. błon śluzowych.do sałatek jarzynowych. wyrzutów skórnych. Popijać 3 razy dziennie po 35 g.wanemiczne. ran oparzeniowych i zapalenia skóry. Gdy tylko znikają zaczerwienienia .można zrobić ponowne „biczowanie”. Jako ziele najczęściej i z największą korzyścią używane są liście pokrzywy. przy biegunkach i dla oczyszczenia organizmu). Pokrzywa stosowana do wewnątrz jest środkiem wspomagającym w leczeniu różnego rodzaju krwawień (krwioplucie. Jedną część soku z pokrzywy plus cztery części miodu wymieszać. krwawienia z nosa. których wartość odżywcza w ten sposób bardzo wzrasta. Młode pokrzywy można przyrządzać podobnie jak szpinak. moczenia mimowolnego u dzieci. Rozpuścić miód w garnku na gazie nieznacznie podgrzewając. leczy łojotok i łupież. Świeżej pokrzywy używa się do chłostania części ciała zaatakowanych reumatyzmem. ust. Dodaje się je także do zup. a cienko pokrojone . krzywicy. pobudza wytwarzanie enzymów trzustkowych i zwiększa produkcję czerwonych krwinek i hemoglobiny. Przyrządzony z cukrem można przechowywać równie długo i podobnie dawkować zimą i na wiosnę. Sok ze świeżej pokrzywy. przeciwgośćcowe i rewulsyjne. Na użytek wewnętrzny Napar z liści i korzeni. Poprawia ogólną przemianę materii. Diabetosanu i Vagosanu. Gdy ustanie ból powstały w wyniku poparzenia ustępują po natarciu skóry oliwą. wymioty krwawe. Sok z miodem. przekręcić w maszynce do mięsa. jamy ustnej. Naciągać do 20 min. krwinkomocz. 247 . nerek. Zewnętrznie zaleca się stosować pokrzywę przy łojotoku skóry głowy i łupieżu. wzdęcia. Rozcieńczony sok świeżej pokrzywy jest stosowany do płukania ust przy aftach. Pokrzywę należy opłukać przegotowaną wodą. przeciwkrwotoczne. ischiasem (rwą kulszową) z bólami korzonków nerwowych. żółtaczki. wycisnąć sok. wstrzymuje krwawienie. pęcherza. Gotować do 3 min. dolegliwości związanych z okresem klimakterium. w infekcji jamy ustnej. nadżerkach (aftach). biegunki. krwawienia maciczne. Dzieciom podawać dwa razy dziennie l łyżeczkę przez całą zimę. Do tego celu można używać korzenia. który powoduje także lekkie przekrwienie skóry głowy. hemofilia. wprowadzony do otworu nosa. błony śluzowej. Działanie jej jest skuteczniejsze. Ma to działanie hemostatyczne i zwęża naczynia. grzybicy skóry. Popijać w ciągu dnia w 2-3 porcjach (przy reumatyzmie. Miód z sokiem świeżej pokrzywy konserwuje się dwa do trzech lat.

25 g drobno pociętej pokrzywy na pół litra wody. Macerat. Owoce. 15 g nasion pokrzywy. po czym można lek stosować do nacierania skóry głowy przeciw wypadaniu włosów. Przez l miesiąc podaje się codziennie 2-3 łyżki jako jarzynę. 25 g na pół litra wody. kwasy organiczne. którym można nacierać skórę włosów raz w tygodniu. majerankiem i vegetą. gotuje się 20 min. Lubi lasy przejrzyste. Wypijać porcjami między posiłkami przez dwa dni przy reumatyzmie. Pokrzywa jest cennym pokarmem dla kur. Pokrzywa o smaku szpinaku.50 g. Przekręcić przez maszynkę do mięsa w równych ilościach pokrzywę z nasturcją (kwiaty i liście) i zalać spirytusem. Młoda pokrzywa plus liście rzodkiewek i szczypior z cebuli w równych częściach przyrządzić jak szpinak w małej ilości wody. korzeń pokrzywy . można je zrywać z ogonkami. Zrobić 6 ciastek i upiec. Ta roślina z rodziny różowatych (Rosaceae) od niepamiętnych czasów towarzyszy człowiekowi. w Azji sięga po Bajkał. Znane są różne odmiany uprawne. co daje doskonałą w smaku potrawę. Można też stosować przepis francuski: korzeń łopianu . pieprzem. rozmaryn . niekiedy mogą wywołać uczulenie. plus drobina miodu. zarówno z roślin dzikich rosnących. W ten sposób można wyleczyć wiele ciężkich chorób. Dobry środek do nacierania włosów. Świeże liście. 6 garbników pirokatechinowych.50 g. Popijać w ciągu 48 godzin między posiłkami lub stosować zewnętrznie. Dawać dziecku jedno dziennie. Wywar. Na użytek zewnętrzny Wyciąg spirytusowy do pielęgnacji włosów przy łupieżu. kminkiem. W świeżych owocach 248 . jak i uprawnych. POZIOMKA POSPOLITA Fragaria vesca L. Jest to przepis zalecany przy mimowolnym moczeniu dzieci. zielone liście. flawonoidy. Po 14 dniach odlać płyn i macerat zalać ponownie wódką. krzywy dodaje się do karmy latem. Z posiekanych liści zmieszanych ze spirytusem w proporcji 1:3 otrzymuje się macerat. Syrop. Stosować kurację przez dwa tygodnie. Macerować wszystko dwa tygodnie. ślady olejku eterycznego i sole mineralne. Gotować 10 min. unika tylko ziemi wyraźnie kwaśnej. ale do lecznictwa wprowadziła to ziele Hildegarda w pierwszej połowie XII stulecia. a nie odlać. 60 g mąki żytniej plus woda. Po 2 tygodniach zlać i zmieszać z poprzednio zlanym spirytusem. długo owocująca.Wywar z pociętych łodyg i korzeni. w miejscu przewiewnym. 125 g cukru. anemię. Do celów leczniczych zbiera się z roślin dzikich rosnących przez cały okres wegetacji zdrowe. wykorzystywane są do celów spożywczych. ma skromne wymagania siedliskowe. Przyprawić do smaku jajkiem. Ciastka. 125 g soku wyciśniętego z miazgi pokrzywowej. w cieniu. u których zwiększa nośność jaj. Ten surowiec zielarski należy suszyć w warunkach naturalnych. Wypijać przy chorobach przewodu pokarmowego. np. artretyzm. Gotując doprowadzić do konsystencji syropu. a suszone zimą. a najwyżej jest ceniona poziomka bezrozłogowa.50 g i l litr wódki. Występuje niemal w całej Europie. W liściach poziomki stwierdzono ok. którą należy wyparować.

zaparcia. 60 g owoców róży. dorośli . bolesne miesiączkowanie.występują karotenoidy. zmieszać z trzykrotnie większą ilością miodu i zażywać trzy razy dziennie po łyżeczce. WSKAZANIA LECZNICZE Dolegliwości nerek. 40 g ziela skrzypu oraz 100 g ziela dziurawca. Napar taki zawiera węglowodany. prowit. Jedną łyżeczkę lub trzy liście poziomki zalać szklanką wrzątku. wyniszczeniu pochorobowym. dzieci . antocyjany i sole mineralne. popijać porcjami w ciągu dnia. C. A oraz witaminy B1. trawiennie. Liść poziomki. rozwalniające. Recepty z zastosowaniem liścia poziomki 1. kaszel. wit. i zażywać łyżeczkami przy zapaleniu wyrostka robaczkowego. stany zapalne.przy wyczerpaniu nerwowym. melisy. niedokrwistość. Nie stosować żadnych środków przeczyszczających. Półtorej łyżki ziół zalać dwiema szklankami ciepłej wody i gotować powoli 6 min. czyszczą krew i regulują przemianę materii. Zmieszać 20 g liści poziomki. 3. SPOSOBY UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. tłuszcze. przepracowaniu. wapń. związki cukrowe. B6 i C. B2. liść czarnej porzeczki. Gotować 3 min. Owoce poziomki mają działanie odżywcze i witaminizujące.. rozpuszcza kamień nazębny i złogi miażdżycowe w naczyniach krwionośnych. białko. nieżyt dróg oddechowych.przy skrofulozie. przeciwbiegunkowe i bakteriobójczo. Naciągać 10 min. kłącze kosaćca i liść orzecha włoskiego w równych ilościach sproszkować. 2. 40 g ziela nawłoci i kłącza pięciornika kurzego ziela. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Poziomka (liście) działa ściągające. pod przykry- 249 . niestrawność. Sok i owoce mają właściwości odtruwające. nawet ziołowych. B3=PP. opryszczka jamy ustnej. moczopędnie. kwasy organiczne. Liść poziomki. przeczyszczające. blednicy i niedokrwistości. Taka herbatka z powodzeniem zastępuje herbatkę chińską. ziele krwawnika w równych ilościach zmieszać i stosować 4 łyżki ziół na 3/4 litra wrzątku. Napar ten ma właściwości orzeźwiające. Liście poziomki mogą wchodzić w skład herbatek domowych z dodatkiem liści melisy i ziela macierzanki.

zawartością garbników. wewnątrz którego znajduje się wiele owoców właściwych w postaci małych. i przecedzić. w pobliżu domostw. pospolita w zaroślach. wrześniu i pozostają na gałązkach do zimy. a pomocniczo w gośćcu i przy dolegliwościach skórnych. przeciwanemicznie. Pić porcjami w ciągu dnia w nieżycie nerek i pęcherza moczowego oraz kamicy moczowej.ciem. truskawka. saponin. kwiaty i liście. Róża dzika osiąga wysokość do 2 m. Liczne różnią się między sobą. Owoc pozorny. która charakteryzuje się m. owoce dojrzewają w sierpniu. promieniste. różowe lub niemal białe kwiaty. Surowcem leczniczym róży są owoce. głównie ząbkowaniem orzeszków. moczopędnie. pięciornik kurze ziele. także taniny.rodziny różowatych. Kwitnie od maja do końca lipca. Zebrane owoce należy wysuszyć i w takim stanie mogą być przechowywane dwa lata. na brzegach lasów. trójterpenów. róży Róża jest dostawcą wielu witamin. obejmującej 120 rodzajów i blisko 4000 gatunków . podgatunki liści. glikozydów fenolowych.in. które zawierają oprócz wymienionych składników. Ma duże. jako płyn do przemywania oczu i płukania gardła oraz jamy ustnej. jarzębina. malina. 250 . zwłaszcza w dużej ilości wit. C. Podobnie jak głóg. glukozę. rośnie w całym kraju. na miedzach i nieużytkach. oczyszczające. należy do licznej. działają ściągające. Zawiera wiele katalizatorów i biostymulatorów potrzebnych do utrzymania zdrowia. białawych powstaje przez umięśnienie dna kwiatowego. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Owoce. wanilię. Odstawić na 10 min. przeciwszkorbutowo i ogólnie wzmacniająco. śliwa. flawonoidów. hemostatycznie (tamując krwawienie). żywice. RÓŻA DZIKA Rosa canina L.

przy owrzodzeniach jamy ustnej i zapaleniu gardła. upławy białe. W przypadku wrzodu dwunastnicy pije się napar bez wykonywania zmian podczas leczenia. 5-10 owoców zalać szklanką wrzątku. na bok lewy i prawy. ziela tysiącznika i ziela rdestu ptasiego. glisty. C.0 owocu dzikiej róży oraz po 20. Napar przy wirusowym zapaleniu wątroby. na brzuchu.0 korzenia arcydzięgla. SPOSOBY UŻYCIA Syrop z owoców. Gotować 2 min. liści brzozy i korzenia arcydzięgla. bezsenność. ziela krwawnika. Zmieszać po 50 g owoców róży. Recepty z zastosowaniem owocu dzikiej róży 1. stany pobudzenia nerwowego. co ułatwia bliznowacenie. pozostawić na godzinę. 3. pęcherza. układając się na wznak. krwawienie. Napar. 4. A + E. nieżyt pęcherza i dróg moczowych. pęcherzyka żółciowego. liści bobrka trójlistnego. Po ustaniu fermentacji (wówczas. 20-25 owoców na pół litra wody. cztery litry wody. nieżyt dróg trawiennych. Bardzo dobrym wyciągiem naturalnym z owoców dzikiej róży jest wino.0 kwiat tawuły. przykryć i pozostawić na pół godziny. Odwar ziół w chorobie wrzodowej. we wrzodzie żołądka. zaparcia. a także po zabiegu chirurgicznym. Pić trzy razy dziennie po pół szklanki między posiłkami po przebytym wirusowym zapaleniu wątroby w początkowym okresie (3-4 miesiące) zdrowienia. 100 g na litr wody. sieka drobno lub miele. przecedzić. osłabienie ogólne. Pić 3 razy dziennie po szklance.. Dwie łyżki ziół zalać w termosie dwu i pół szklanki wody wrzącej. kwiat stokrotki i ziele przywrotnika. Pić rano i w południe po pół szklanki naparu. Stosować w zapaleniu żołądka i jelit. dwie łyżki ziół zalać połową litra wody na 5 godzin. zagotować i wypić w ciągu dnia przy zapaleniu przydatków. Popijać w ciągu dnia. kilogram cukru. zasypuje cukrem i zalewa przegotowaną wodą w proporcjach: kilogram owocu. Wieczorem dwie godziny po kolacji wypić resztę naparu. Zmieszać 50 g rozdrobnionych owoców dzikiej róży oraz po 25 g owoców kopru włoskiego. Owoc dreluje się.0 owoc dzikiej róży drelowany oraz po 20. Można przygotować napar na mleku zamiast na wodzie. Zalecany przy awitaminozie i jako środek ściągający przy biegunkach. gdy owoc przestaje krążyć w górę i dół i wszystek opadnie 251 . Zmieszać. Odwarze skórki owocu. Przygotować odwar. przecedzić przez płótno. położyć się i co 3-5 min. Zalać 2 łyżki ziół w termosie dwiema szklankami wrzącej wody. zmieniać pozycję. Napar na biegunkę. 2. B1 oraz po jednej kapsułce wit. pić trzy razy dziennie po szklance przy pęcherzycy. co daje ponad 100 g wit. liści podbiału i ziela rdestu ptasiego. liści mięty pieprzowej i ziela bylicy pospolitej oraz po 25 g ziela ostrożenia warzywnego. kamica moczowa. biegunka.WSKAZANIA LECZNICZE Awitaminoza. 150. Syrop zawierający zagęszczony wodny wyciąg z owoców róży z dodatkiem cukru może być stosowany w zapaleniu pęcherzyka żółciowego i wątroby. kwiatów wrotyczu. korzenia omanu.. gotować 1-2 min. W ciągu dnia przyjąć trzy razy po jednej tabletce wit.. 200. schorzeniach nerek. gdy dzienne zapotrzebowanie na tę witaminę wynosi 50 mg. 5.

a wyciąg płynny jest składnikiem kropli nasercowych Neocardina oraz płynu Cholesol podawanego w schorzeniach wątroby i pęcherzyka żółciowego. Dłuższe stosowanie należy uzgodnić z lekarzem. C z pokarmów. wrzody zwiotczałe. 7. zwłaszcza słonecznego. 8. liście . C zawarta w owocach wpływa dobroczynnie przy leczeniu nowotworów. wrzodzie żołądka i dwunastnicy i in. Kwiaty lub liście pocięte.2 g Wit. Właściwości lecznicze kwiatów i liści dzikiej róży Kwiaty działają rozwalniająco. które są związkami rakotwórczymi. zmiany miażdżycowe i zaburzenia trawienne. Wit. kamica nerkowa. wyczerpaniu. dobrze jest owinąć czarnym papierem. kamica moczowa. Dorośli przyjmują 2-3 razy dziennie po 20-30 kropli po jedzeniu w kieliszku wody. np. owoc ponownie zasypuje cukrem i zalewa wodą w tych samych proporcjach następne . jak również w przypadkach powiązanych z utrudnionym wchłanianiem wit. Napar. odwiać włoski. oparzeń. zwłaszcza u dzieci. w niektórych nieżytach żołądka i jelit. w stanach zapalnych drobnych naczyń krwionośnych skóry i wybroczynach. Może być też wykorzystany do obmywania ran i wrzodów.6. nerek i przewodu pokarmowego oraz w zakażeniach bakteryjnych przebiegających z wysoką gorączką. Zarówno balon z winem.wytrawne wino. ran. C po 0. w stanach pożółtaczkowych. C wpływa hamująco na starzenie się ustroju. jak puchlina wodna. czyszczące i wzmacniająco. odleżyn. powstającymi w przewodzie pokarmowym w wyniku spożywania warzyw uprawianych z nadmiarem nawozów sztucznych azotowych. dróg żółciowych. Wyciąg z owoców zaleca się w leczeniu ran. krwiomocz. w niektórych chorobach wątroby. wysypek i oparzeń. pochorobowym. Zastosowanie kwiatów i liści: brak sił. ziela jemioły i korzenia kozłka. Neocardina zawiera nadto wyciąg z kwiatów głogu. blizn pooperacyjnych. Pić 3-4 szklanki naparu dziennie. rekonwalescentów oraz kobiet w ciąży i karmiących. Napar ten jest smaczny i przyjemny w smaku. C hamuje powstawanie w przewodzie pokarmowym szkodliwych nitrozoamin. na dno) wino zlewa się do sklarowania. łyżeczka na szklankę wrzątku. Pozostałą po całej operacji pulpę dosładzamy i jadamy po 2-3 łyżki dziennie przy niedomodze wątroby. Odwar ma przyjemny zapach waniliowy i można go pijać jako zwykłą herbatkę domową do posiłków. Wit. osób starszych. Odwar z owoców dzikiej róży może być stosowany trzy razy dziennie po jedzeniu jako środek witaminowy i regulujący przemianę materii. biegunkach.wzmacniająco i zabliźniające (do ran zewnętrznie). ziela konwalii. Owoc dzikiej róży wchodzi w skład mieszanki ziołowej Cardiosan stosowanej w chorobach serca. dobrze działa na wzmocnienie ogólnej odporności organizmu. rany. Olej różany otrzymywany z nasion stosuje się zewnętrznie do leczenia egzem. zwłaszcza u osób starszych. 252 . ogólna słabość ustroju. uszkodzeń sutków karmiących matek. a pestki po utłuczeniu bądź zmieleniu stosować do odwaru (łyżkę na szklankę wody) przeciw takim chorobom. wrzodu żołądka i dwunastnicy oraz jelita grubego. kaszel i przewlekłe nieżyty dróg trawiennych. w każdym razie należy je trzymać z dala od światła. jak i butelki. Po drugiej fermentacji obydwa gatunki wina zlewa się razem i po całkowitym sklarowaniu rozlewa do butelek. Kosmate pestki pozostałe po drelowaniu należy ususzyć. oparzenia. naciągać 10 min. Przyjmuje się przy tym 5 tabletek wit. do których zostało zlane. zaparciu.

. w miejscach nasłonecznionych. Ma nieliczne naprzemianległe łodyżki. Valnet. witaminy (m.in. fitosterol. wzmacnia i reguluje pracę wątroby. którzy odkryli. prezes światowej federacji zielarzy. związek goryczkowy. wzmacnia włośniczki. Dzieje fitoterapii notują. zapierające. rozsiewając delikatny. król Pontu. cytrynowy). gumy i inne. pierwszy zastosował rzepik do leczenia swojej chorej wątroby i za jej skuteczność obdarzył roślinę królewską łaską. cholina. jak też z liści i gruczołów występujących na łodydze. co zresztą czynię w mojej codziennej praktyce lekarskiej. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Rzepik ma właściwości ściągające i odkażające. taniny. że Mitrydates Eupator. Rzepik pospolity należy do rodziny różowatych (Rosaceae). C). żywiczny zapach tej rośliny zwrócił uwagę fitoterapeutów. przeciwbiegunkowe. Cała roślina jest szczeciniasto omszona. że można nią leczyć nowotwory. przeciwkrwawieniowo. Surowcem leczniczym jest część nadziemna: liście i kwiaty (najbardziej skuteczne są świeżo zerwane). 253 . pączki kwiatowe lepkie.RZEPIK POSPOLITY Agrimonia eupatoria L. l m.in. Działo się to w roku 120 p. aromatyczno-terpenowy zapach zarówno z korzeni. przeciwzapalnie. reguluje przemianę materii. Stąd nazwa „eupatoria”. kwercetyna. flawonoidy np. sole mineralne (m.n.in. Przyjemny. działa moczopędnie. hamuje nadmierny rozwój flory bakteryjnej w jelitach . kwasy organiczne (m. Aleksander Ożarowski. Dorasta do wys. pęcherzyka żółciowego. Jest rośliną trwałą i dobrze rośnie gromadnie na dobrej ziemi. krzemionka i pierwiastki śladowe). przeciwcukrzycowo. nad Morzem Czarnym. z nierówno i nieparzyste pierzastymi liśćmi. PP = B3 i wit. zapobiega nadmiernemu złuszczaniu. na prostej łodydze pięciopłatkowe niewielkie żółte kwiatki rozwijają się od dołu ku górze jak u malwy i dziewanny. garbniki pirokatechinowe do 5 proc.e. żołądka jelit. Główne znane związki: olejek eteryczny. a w piśmiennictwie polskim doc. W fachowej literaturze francuskiej opisuje go dr J.

reumatyzm. jak również ziele sproszkowane. Odwar. owrzodzenia żylakowate. płukanki. Stosować 2 razy dziennie po 20 kropli przy gośćcu. trądzik. przeciwbakteryjne. ziele krwawnika w równych ilościach zmieszać. artretyzm. półpasiec. Popijać na wymioty krwawe. krwioplucie. kamicy nerkowej. Na zapalenie gardła. cukrzyca. gotować 15 minut. Gotować 10 minut. ziele krwawnika. rany zakażone.Na użytek zewnętrzny Wzmacnia błonę śluzowe jamy ustnej i gardła przy awitaminozach. Ziele rzepiku. l część rzepiku na 5 części spirytusu. Popijać 3 razy dziennie po 1/2 szklanki między posiłkami przy białych upławach. zapalenie nerwu. białkomocz. profilaktycznie angina. hemoroidy. zasypać 254 . Na użytek zewnętrzny Zapalenie jamy ustnej. Ziele rzepiku. ukłucia pszczoły. Do płukania głowy stosować 3 łyżki mieszanki na l litr wody. Na irygacje przy białych upławach. zwichnięcia. anginę. pleśniawki. kamica nerkowa. przeziębienia. egzemy. Kompresy ciepłe na wywichnięcie i kontuzje. chroniczne schorzenia skóry. rany infekcyjne. przemywania. afty. 2-3 łyżki na l litr wody. zapalenie jamy ustnej. zapalenie spojówek. wstrzymaniu moczu. rozpędza i powoduje rozejście się wrzodu. 30-50 g na l litr wody wrzącej. puchlina wodna. zwiotczałe rany. astmie. Na użytek zewnętrzny Stosować okłady. schorzenia wątroby. Naciągać 10 minut. owoc dzikiej róży i kwiat lipy w równych ilościach. Napar przy wypadaniu włosów. kataplazmy. Na zapalenie migdałków. cukromoczu. Wskazana dla nadmiernie palących. Do płukania i kompresów z dodatkiem l łyżeczki miodu. Nalewka spirytusowa. biegunce. łuszczycę. 3 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. wypryski skórne. Na okłady można stosować świeże pogniecione ziele. przeciwzapalne. źle gojące się. kontuzje. goi rany. ziele dziurawca. otyłość. ziele dziurawca. ma właściwości ściągające. upławy białe. zwiotczałe rany. Kataplazmy z liści na migrenę. zatrucia pokarmowe u dzieci. astma. kolka nerkowa. Herbatka. rany na nodze. robaki obłe. 3 łyżki strączyn fasoli na litr wody. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Biegunka krwawa. krwioplucie. zapalenie języka.

jest znanym od stuleci środkiem leczniczym. Pokrzywa. Obdarzona wszechstronnymi właściwościami leczniczymi. przeciwnowotworowo.choinki. wpływa na wzrost poprzez działanie hormonów roślinnych. 255 . Hamuje wzrost nowotworów poprzez zdolność wiązania związków toksycznych powstałych w wyniku wadliwej przemiany materii. podobne do małych. a 3. wzmacnia cebulki włosowe. 2. rośliny płonne. w następstwie badań i analiz. wzmacnia włosowate naczynia krwionośne (kapilary). działa przeciwkrwotocznie. Tabela ta przedstawia się następująco: 1. ściślej . wiotkich choinek. Wczesną wiosną skrzyp wypuszcza soczysty. Francuska klasyfikacja ziół najwyższej mocy leczniczej stawia skrzyp na pierwszym miejscu pośród dwudziestu roślin obdarzonych nadzwyczajnymi właściwościami.łyżką takiej mieszanki. Nagietek. a wyrastają. Wzmacnia siły obronne organizmu. powszechny w strefie umiarkowanej chwast rosnący na podłożu kwaśnym (nie występuje na glebach z dodatkiem wapna) . Uzyskany odwar wypić w ciągu dnia w 3 porcjach przed jedzeniem. Działa bakteriobójczo. antybiotycznie podobnie jak penicylina. niekiedy całymi łanami. odstawić do naciągnięcia. Leczy wrzody nowotworowe. SKRZYP POLNY Equisetum arvense L.tzw. oczy. będące cennym surowcem leczniczym. działa m. a w tym sekretyny. leczy choroby popromienne. odmładza.zbierane od końca maja do września . gdy nie są przestrzegane prawidłowe zestawy produktów spożywczych. antybiotycznie. czerwony lub żółtobrunatny pęd zarodnikowy. Skrzyp polny. Zastosowanie w medycynie znajduje tylko skrzyp polny. Rzepik wchodzi w skład Cholegranu i Gastrogranu. owe rośliny płonne . który po wysianiu zarodników zasycha i ginie. Rodzina skrzypowatych liczy 24 gatunki. Nowoczesna fitoterapia. insulinopodobnie.in. potwierdza lecznicze właściwości skrzypu i jego wysoką skuteczność. Skrzyp polny. zwiększa ilość hemoglobiny.

Jałowiec. remineralizujące i antydegenerujące (korzystnie działa na stan naczyń krwionośnych narządów wewnętrznych. 16. 19. 7. dna. sprzyja normalnej miesiączce). także produkt regulujący przepuszczalność ścian naczyń krwionośnych. Działa odkażająco i wykrztuśnie. Arcydzięgiel. Pietrasznik plamisty. biegunka bakteryjna. nadciśnienie tętnicze. 17. Czarna jagoda. działa bakteriobójczo. wątroby i kamicy nerkowej). Leczy anemię złośliwą. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Skąpomocz. dolegliwości płucne i w początkowych stadiach gruźlicy. wzmacnia cebulki włosowe. białkomocz. Skrzyp poprawia aktywność hormo256 . paznokci kości). choroby układu krwiotwórczego. 9. 18. gojące. niewydolność miesiączkowania. infekcje nerkowe. Huba brzozowa. skóry. ściągające i hemostatyczne. krzywica. zapalenie pęcherza moczowego. Mniszek lekarski. krwotok. 20. krwiomocz. puchlina wodna. hemopoetyczne (krwiotwórcze. nerwowość. krwawienia z nosa. jest lekiem na cukrzycę i biegunki bakteryjne.4. Kora dębowa. miażdżyca (stwardnienie tętnic). 8. 11. krwotok maciczny. hamuje wszelkie krwawienie. 13. 15. Tymianek. stany nowotworowe. Świeże ziele jest bardziej aktywne i pobudza przemianę materii. leczy wzrok. odwapnienie). krwioplucie. choroby zwyrodnieniowe stawów (artroza). Tatarak. 6. włosów. utrudniający zarazem odkładanie się w nich tłuszczów. Pobudza krążenie krwi. złamania. wymioty krwawe. 5. w tym białaczkę. Bukwica. oczyszcza organizm z toksyn. uszkodzenia i rany kostne. 12. utrata soli mineralnych (np. nadto jako środek poprawiający elastyczność i odporność naskórka tkanki łącznej i błon śluzowych. odmładza. Świetlik. 10. padaczka (dawać drobno pokrojone suszone ziele skrzypu). przy chorobach serca. wypadanie włosów (łysienie). 14. Działa przeciwnowotworowo. Jaskółcze ziele. (ogólna słabość). Huba modrzewiowa. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Skrzyp ma właściwości moczopędne (co ma znaczenie przy stanach zapalnych dróg moczowych. pobudza powstawanie czerwonych krwinek i hemoglobiny. Czerwona koniczyna. Łopian. astenia. działa antybiotycznie. Ruta. Rzepik. odwykowo u palaczy tytoniu. tężyczka.

w tym 6. W homeopatii stosuje się olejek ze świeżego skrzypu zebranego późnym latem. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Świeży sok. B1 po 3 mg dziennie aż do ustąpienia objawów zapalenia wielonerwowego i zmniejszenia tętna serca. afty (płukanie jamy ustnej przy stanach zapalnych). owrzodzenia nóg. Na użytek zewnętrzny Stosować wywar do kompresów lub obmywania ran. Roślina wysuszona (chronić przed światłem) daje 14 proc. Stąpać nogami. Ziele skrzypu wchodzi w skład granulatów Urogran. np. Urosan. Ze świeżej rośliny: 50-100 g na litr wody. popiołu. C/kg. 5-20 g homeostatycznie dziennie. przerostu prostaty lub wzmocnić układ naczyń krwionośnych 257 . Tinktura. owrzodzenia nóg. w mniejszym stopniu z moczem.nalną u ludzi starszych i jest skutecznym specyfikiem na skórę dla osób w podeszłym wieku o obniżonej ilości krzemu. Wyciąg płynny. Stosować 1-2 g w płatkach aptecznych 2 razy dziennie przed posiłkiem lub po posiłku. Dla dzieci stosować 1-2 łyżeczki dziennie. nowotwór owrzodzony. Młode pączki można zjadać jako sałatę. Stosować dziennie 2-3 łyżeczki. Przy dłuższym stosowaniu skrzypu. Betagran oraz mieszanek ziołowych Cardiosan. przemywanie ciężko gojących się ran i przy odmrozinach. Rozpuszczona w wodzie krzemionka jest łatwo wchłaniana przez przewód pokarmowy i wydalana głównie z kałem. Na użytek zewnętrzny Rany. żylaków. dla dorosłych 260 g dziennie. należy jednocześnie przyjmować tabletki wit. Świeże ziele zawiera 200 do 260 mg wit. aby utrzymać tętno serca w ciągu dnia w normalnym stanie. na wolnym ogniu. Pomaga w konsolidacji złamań kostnych. Proszek. stearynowy. Uwaga. artretycznych. linooleinowy. Reumogran. w którym spełnia rolę jednego z ochronnych koloidów przeciwdziałających krystalizacji składników mineralnych w przewodach moczowych. Podobny efekt można uzyskać wchodząc rano na l minutę do wanny z niewielką ilością (do poziomu 10 cm) zimnej wody. nowotworu owrzodzonego. co klasyfikuje skrzyp do ziół bogatych w ten pierwiastek. Stosować 20-50 kropli 2 razy dziennie. Skrzyp błotny jest zakazany do stosowania.4 krzemu. a po wyjściu z wody położyć się na 10-minutowy odpoczynek. Wywar. Reumosan. z rośliny suchej. gotować 30 min. Stosować 2-5 g dziennie przy chorych nerkach. który jest czynnikiem remineralizującym. 10-20 g na litr wody. gdyż sprzyja przyswajaniu fosforu. oleinowy. po miesiącu. Chcąc uzyskać odwapnienie w przypadku złogów reumatycznych. Wyciągi ze skrzypu wchodzą w skład pasty Fitolizyna i płynów Betasol i Cholesol. miażdżycy. Świeży olejek ze skrzypu polnego zawiera kwas linowy. Pulmosan.

Na łupież. W Polsce jest również dużo podobnej glinki. korzeń mydlnicy.i płuc . gdy go się żuje. Skrzyp absorbuje toksyny. Odwarem spłukać głowę po dokładnym umyciu. Palaczom pragnącym pozbyć się męczącego kaszlu polecamy receptę: 2 łyżki ziela skrzypu gotować pół godziny pod przykryciem w 1/2 litra wody. a grube warstwy zdrewniałych roślin o olbrzymich rozmiarach znalazły się na jego dnie. z miodem. ziele rdestu ostrogorzkiego. Podobną substancją leczy się we Francji około 170 chorób. Powstało wtedy Morze Czarne. absorbuje toksyny. Odwar popijać porcjami w ciągu dnia. Gotować 2 garście tej mieszanki w litrze wody pół godziny pod przykryciem. ma zdolności kumulowania energii promieniowania słonecznego. w starożytnej Grecji i Rzymie. Znajdujemy je obecnie w postaci grubych skamieniałych warstw. które już po kilku dniach przykładania likwidują maty guzek na piersiach kobiet lub obrzęk po zwichnięciu stawu. a po polsku glinką. widłaków. liść pokrzywy w równych ilościach. Arab ii gdzie leczono zwichnięcia i złamania kości okładami ze skrzypu i glinki. pączki brzozy. przecedzić do termosu. Kuracja trwa 2 tygodnie. Pod koniec ery paleozoicznej i na początku ery mezozoicznej skład gleby i atmosfery sprzyjał rozwojowi wyższych paprotników. Przy artretyzmie i reumatyzmie zaleca się następującą receptę: ziele skrzypu 20 części. działa absorbujące (wydziela szkodliwe składniki z organizmu przez ich wiązanie i wydalanie).należy gotować skrzyp w wodzie deszczowej lub w wodzie miękkiej co najmniej pół godziny pod przykryciem. lepiej jest sproszkować skrzyp i zażywać go np. ziele krwawnika 10 części. ziele tasznika. Kneipp działający w Niemczech 120 lat temu.7 do 7 mg). ziele brzozy 30 części. 258 . liść brzozy. astmy i innych nieżytów dróg oddechowych. szczególnie w przypadku odstępstw od prawidłowych zestawów produktów spożywczych. ks. kwiat bławatka popijać w postaci naparu przy białkomoczu. ziele pokrzywy 10 części. oczyszcza krew. zwanych po bułgarsku chumą. podobnie jak liście z białej kapusty. Popijać po 1/2 szklanki 3 razy dziennie między posiłkami na poprawę przemiany materii i na wydalanie złogów z moczem. W tym czasie występowały silne ruchy tektoniczne zmieniające ukształtowanie powierzchni ziemi. Zaniedbywanie wyleczenia kaszlu prowadzi do rozedmy płuc. Sproszkowany skrzyp trzeszczy w zębach i skrzypi. Przy podejrzeniu o nowotwór zaleca się stosowanie naparu ze świeżej lub suszonej pokrzywy i nagietka oraz ciepłych okładów z ziela skrzypu polnego w okolicy żołądka. Ziele skrzypu. gotować jeszcze kilka minut i odstawić do naciągnięcia.. Glinkę często stosował przy leczeniu wielu chorób. Skrzyp działa odtruwające. Ziele skrzypu. W pozostałych potrzebach wystarczy skrzyp parzyć. odnosząc sukcesy. kłącze pięciornika zmieszać w równych ilościach i jako odwar popijać przy krwotokach i krwawiączce aż do całkowitego ustąpienia objawów. liść mącznicy. Gdy nie chcemy tracić wit. Skamieniałą rośliną dominującą w glince jest właśnie skrzyp. korzeń łopianu. zasypać łyżką korzenia ślazu. Inne zalecane postacie leku 2 łyżki skrzypu na 2 szklanki wody gotować 10 minut. Ziele skrzypu. które osiągały kolosalne rozmiary. Było to znane w Egipcie. C (od 15 do 280 mg) i prowit. usuwa złogi. Ta bujna roślinność utrzymywała się co najmniej kilka milionów lat. o czym mówiłam niejednokrotnie w moich wystąpieniach publicznych. skrzypów i roślin nasiennych. A (1.

Leczy to infekcje dróg moczowych na tle bakteryjnym. 259 . oka. nawłoć pospolita 10 części. malwa dzika. wilżyna ciernista 10 części. ślaz gęsi.75 l wody pod przykryciem 15-20 minut i popijać w ciągu dnia. bolesnymi krwawieniami można stosować receptę ks. ślaz zajęczy. ale trzymająca się ziemi lepszej i nie kwaśnej . jej łodyga jest szorstko owłosiona. należy stosować kompresy z aloesowej wody i okładów z papki ze świeżego skrzypu polnego i babki szerokolistnej. Rano zagrzać i popijać na ciepło porcjami. Ta dwuletnia. liście brzozy 20 części. pokrzywy. Przy chorobach wątroby. ziele krwawnika 10 części. Ślaz kwitnie od lipca do września. Przy wszelkich schorzeniach nerek należy stosować wywar z czystych obierzyn ziemniaczanych. Odstawić do naciągania i popijać 3 razy dziennie porcjami. Przy kamicy fosforanowej i węglanowej stosuje się receptę: ziele skrzypu 30 części. 2 łyżki ziół zalać 1/2 litra wody i gotować 15 minut. guziczkowe ziele.owoc jałowca 10 części. ziele krwawnika 10 części. Gotować 15 minut. Skrzyp jest pomocniczym lekiem przy chorobach nowotworowych. 2 łyżki ziół na l szklankę wody i przy krwawieniach popijać 2 łyżki co 15 minut. Przyspiesza to proces leczenia. Przy schorzeniach macicy lub jajników z obfitymi. korzeń lukrecji 10 części. gdyż normalizuje utraconą równowagę w gospodarce krzemem w organizmie. ziele rdestu ptasiego 25 części. mniszka lekarskiego. po 2 godziny i na noc na okolicę wątroby. Przy silnych dolegliwościach stosuje się na podbrzusze kompresy z ziół szwedzkich lub okłady z letnią papką ziołową skrzypu polnego. Oto recepta: 2 łyżki utartej huby brzozowej i 2 łyżki ziela skrzypu polnego gotować w 0. w kątach liści zebrane są po kilka różowe bądź purpurowe kwiaty pozbawione zapachu. Skrzyp ma zastosowanie jako zioło antyrakowe. Odwar z l łyżki ziół na l szklankę wody popijać 3 razy dziennie. Osiąga ponad metr wysokości. ślaz polny. pospolita na całym niżu i w niższych partiach górskich roślina. ziele dziurawca 25 części. powszechna na przydrożach i w rumowiskach. przykryć i macerować przez noc. ziele bratka polnego 30 części. Kneippa: ziele skrzypu 20 części. napar ze skrzypu polnego. ziele jemioły 20 części. w szczególności w postaci krzemionki. Przy paraliżu polowy twarzy. odrobinę soku cytrynowego oraz olej z oliwek. Stosować również do sałatek po kilka liści nasturcji. ŚLAZ LEŚNY Malva silvestris L.występuje pod licznymi nazwami lokalnymi i jest znana jako ślaz dziki. Gotować 10 min. 2 łyżki mieszanki ziół zalać 1/2 litrem wrzącej wody. soli mineralnych. kędzierzawiec. Wielostronność leczniczego działania skrzypu polnego wynika z jego różnorodnych składników. marskości wątroby zaleca się stosowanie ciepłych okładów z ziela skrzypu polnego i ziół szwedzkich 2 razy dziennie. Przy chorobach nerek i pęcherza moczowego stosuje się napar według recepty: ziele skrzypu 20 części. Krwawienia ustają po 12 dniach.

5-9 proc. kwiatem pierwiosnki lekarskiej. utrudnionym odkrztuszaniu i chrypce. Kwiat ślazu dzikiego jest domieszką do ziół płucnych „Herbapolu”. wrzodach żołądka i dwunastnicy. Do celów leczniczych można także używać liści.świeżo Do celów leczniczych wykorzystuje się rozwinięte kwiaty. stany zapalne jamy ustnej. przy nieżytach przewodu trawiennego. by byty czyste i bez plam. należy uważać. w miejscu przewiewnym. suchym kaszlu ze skąpą wydzieliną. liściem podbiału. Działanie ochronne śluzu ze ślazu jest krótkotrwałe. Śluz zawarty w kwiatach i liściach powleka błony śluzowe jamy ustnej i gardła chroniąc je przed podrażnieniem. kwiat rumianku. przygotować napar. liściem szałwii. SPOSÓB UŻYCIA Napary lub odwary z kwiatów stosuje się w schorzeniach górnych dróg oddechowych. i przecedzić. Zmieszać liść ślazu. oparzenia. Napar ślazowy 1-2 łyżki mieszaniny kwiatów i liści ślazu zalać 1-1. ust i gardła. do płukania jamy ustnej w stanach zapalnych błony śluzowej oraz w zaparciach u otyłych.). Popijać po 1/3 szklanki trzy razy dziennie przy suchym kaszlu i chrypce. liściem babki lancetowatej. które należy zbierać w okresie kwitnienia rośliny.. WSKAZANIA LECZNICZE Na Ślaz także użytek wewnętrzny używany jest jako środek powlekający i osłaniający. zapalenie spojówek. następnie naciągać jeszcze 15 min. 260 .5 szklanki wody wrzącej i naparzać pod przykryciem przez 10 min. Mieszanka do płukania gardła w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych. przeciwzapalnych. liść prawoślazu. łagodzi kaszel. kwiat bzu czarnego. korzeniem lukrecji. np. Należy je suszyć w cieniu. wraz z zielem tymianku. przywraca ruch nabłonka rzęskowego. Głównym składnikiem ślazu jest śluz (zawartość w kwiatach: 2. owocem anyżu. ułatwia odkrztuszanie i zmniejsza stan zapalny danego narządu. nieżycie gardła i krtani. które zbiera się przez całe lato w okresie zakwitania. wykrztuśnych. a zmiękczający (również zewnętrznie) w stanach kataralnych i zapalnych dróg oddechowych. nerwicy żołądka. Napar ten można stosować także do płukania w stanach nieżytowych i zapalnych dziąseł. Na użytek zewnętrzny Okłady na wrzody. Liście zrywamy bez ogonków.

o brzegach ząbkowatych. po francusku . Kwitnie od lipca do września. w zaroślach nad rowami. przeciwzapalnie. a szczególnie aktywnie w Szwajcarii i we Włoszech.oczanka. Prace doświadczalne nad leczniczymi właściwościami świetlika są prowadzone w wielu krajach.Augentrost. a także na terenach. Stosować do płukania jamy ustnej i gardła w stanach zapalnych błon śluzowych. po angielsku -Drug Eyebright. Łodygę ma sztywną. po niemiecku . żyłkowate z żółtą plamką na dolnej wardze. pisał w 1949 r. kwiatów krwawnika i liści szałwii. Napar płukanka.. którą dopełnić wodą do 1/3 objętości. Zmieszać po 50 g ślazu. Świetlik ma małe kwiaty kształtu lwiej paszczy o średnicy 45 cm koloru biało-fioletowego.Odwar. drobna.. Wypić w dwu porcjach. mających zastosowanie w lecznictwie. Jan Biegański w książce „Ziołolecznictwo”. Kąpiel taka działa regenerujące na skórę. Garść rozdrobnionych kwiatów i liści ślazu oraz 3-4 łyżki kwiatów lipy. Jest to roślina jednoroczna. słabo rozgałęzioną. Kąpiel ślazowa. zaliczamy także kwiat malwy czarnej. krwawnika i rumianku zalać w garnku dwoma litrami gorącej wody i pozostawić pod przykryciem na godzinę. następnie ogrzać do wrzenia (nie dopuszczać do zagotowania) i całość wraz z ziołami wlać do wanny. drobne liście równomiernie pokrywające łodygę. gdzie 261 . Do roślin śluzowych.Herb a l’ophtalmie. gotować 3-5 min. Do stosowania przez osoby starsze i otyłe oraz przy zaparciach atonicznych oraz w stanach zapalnych żołądka i przełyku. Rośnie na łąkach i pastwiskach. kwiatów lipy. podając kilka przypadków wyleczenia okładami z naparów ze świetlika na noc z zupełnej ślepoty po kilku tygodniach. o kształcie jajowatym. Jego korzenie pobierają pokarm z korzeni innych roślin. Jego śluz może być stosowany podobnie jak kwiat ślazu dzikiego. a czas kąpieli 10-20 min. ŚWIETLIK LEKARSKI Euphrasia rostkoviana Hayne Po rosyjsku i po bułgarsku . przecedzić. Ludowe nazwy: ptasie oczko. złodziej mleczny i inne. Świetlik jest półpasożytem. przeciwświądowo i ma właściwości kosmetyczne. niepozornej roślinie. O tej małej. świecznik. Dwie łyżki kwiatów ślazu i jedna łyżka liści prawoślazu na dwie szklanki wody. rzadko dorastająca do wysokości 20--30 cm. Świetlik należy do rodziny trędownikowatych. Temperatura kąpieli powinna wynosić 36-38°C. naciągać 10 min. zalać jedną łyżeczkę tej mieszanki szklanką wrzącej wody i naparzać pod przykryciem przez 15 min.

olejki oraz sole mineralne. 262 . kaszlu. która jest głównym czynnikiem decydującym o ostrości wzroku i o widzeniu zarówno w świetle. tęczówki i łzawieniu oraz reguluje ciśnienie w gałce ocznej. w szczególności miedzi. Główne związki: glikozydy flawonowe zbliżone w działaniu do rutyny i do witaminy P. Francuzi zalecają stosowanie świetlika w chrypce. próchno bowiem jest bardzo dobrą pożywką dla wzrostu świetlika. kumaryna i inne. U nas w aptekach homeopatycznych można kupić wyciąg ze świetlika. Pozostały płyn wraz z proszkiem wypić. spowodowanym promieniowaniem z dużych kineskopów telewizyjnych i długim czytaniem. na przykład mieszankę ziołową „Herbapolu” Digestosan lub Gastrogran. W USA wyciągiem ze świetlika leczą przewlekłe katary nosa. owocem kopru. przykładać ciepłe na 10-15 minut. jęczmieniu. nadkwasocie i nieżycie żołądka. a także przy biegunkach i nadkwasocie żołądka. działa ściągające i przeciwzapalnie. żywicowe. Obecnie. Poprawia tworzenie się purpury wzrokowej na siatkówce w plamce żółtej. Te kataplazmy z surowca. zmęczeniu wzroku. ułatwia przyswajanie witaminy A. zielem melisy. Jako kataplazmy stosować 3 łyżeczki świetlika zmacerowanego w 200 gramach gorącej wody. Świetlik działa skutecznie przy schorzeniach siatkówki oka. Leczenie takie kontynuować przez dwa do czterech miesięcy. leczy zapalenie wiosenne spojówek i uporczywe stany zapalne brzegów powiek i skóry powiek. czyli w pręcikach. kwiatem bławatka. po lekkim ochłodzeniu. kawowy. wątroby i jelit. że możliwa jest zmiana okularów na słabsze. Rośliny te są drobne. przy schorzeniach przewodu pokarmowego. Inne zastosowania: zaparzać przez 5 minut dwie łyżeczki na 2 szklanki wrzącej wody. Do leczenia oczu: 1/2 łyżeczki sproszkowanego ziela zaparzać w 1/3 szklanki wrzącej wody przez 5 minut jak herbatę i stosować do okładów na oczy na noc. jak podano. Do przemywania oczu stosowany jest we Francji napar ze świetlika: l łyżka na 100 g wrzącej wody plus 50 g z kwiatu bławatka i z liści babki po 25 g. Leczenie świetlikiem często tak poprawia wzrok. są pomocne w kurczu powiek. stosuje się także inne zioła. zapaleniu spojówek. magnezu oraz kwasy: krzemowy. z powodu trudności otrzymania świetlika. Naciąganie trwa 1/2 godziny. Świetlik można łączyć do kataplazmy z kwiatem rumianku. Często kilkugodzinne zbieranie daje kilka dekagramów suchego surowca. czyli w czopkach i w pozostałej części siatkówki. nostrzyka żółtego i innymi. smoły. katarze nosa. Po ostygnięciu pić porcjami przed jedzeniem przy braku łaknienia. jak i o zmierzchu. Surowiec ten jest najczęściej mieszanką świetlika gajowego i lekarskiego. związki garbnikowe. które są doskonałe w działaniu. Wszyscy zgodnie zalecają i zachwycają się korzystnymi efektami przy leczeniu Oczu. kwiatem nagietka. Świetlik wspomaga pamięć i jest skuteczny w lekkich zakażeniach. woskowe. ZASTOSOWANIE LECZNICZE Napar świetlika pobudza czynności wydzielnicze żołądka. schowane wśród trawy i dlatego ich zbieranie jest uciążliwe.dawniej była puszcza. Korzystne jest również dodanie niewielkiej ilości liścia naparstnicy ze względu na skuteczne działanie związków kardenolidowych na oczy.

lanoliny 5 g. wykrztuśnie. przeciwdziała zbytniemu przetłuszczaniu i rozszerzaniu porów. zmniejsza przekrwienie błon śluzowych i skóry oraz mikrokrwawienia z nadmiernie rozszerzonych lub uszkodzonych naczyń włosowatych. rozkurczowo. Dawniej szałwia była używana jako dodatek do wina i piwa. z dala od światła. naprzemianległe liście zmniejszające się ku górze. łodygę zakończoną kłosowatą wiechą złożoną z 6-10 jasnofioletowych kwiatów. Olejek szałwiowy jest stosowany w perfumerii jako utrwalacz. ma specyficzny. wysokie do 70 cm. Stosować 2-3 razy dziennie tampon wielkości grochu nasiąknięty maścią ze świetlika (wyciąg alkoholowy) 5 g. olejek eteryczny stosowane w nadmiarze mogą być toksyczne dla układu nerwowego. u dołu drewniejące. Ma omszone. Ponownie w drugiej połowie sierpnia ścina się górne części łodyg ponad pierwszym rozgałęzieniem. korzenny smak. wypadaniu włosów i łupieżowi. wzniesione. kwiaty. pobudza serce i nerwy. Szałwia wytwarza liczne łodygi. Surowce te należy przechowywać w szczelnym opakowaniu w miejscu suchym i chłodnym.Na obfite wycieki śluzu z nosa. przed kwitnieniem. jest cierpka i gorzka. przeciwzapalnie. które jest od nich nieco uboższe w związki czynne. Balsamicznie pachnie. w pełni wykształcone liście oraz ziele. przede wszystkim mięs. ściągające. Można ją hodować w ogródkach przydomowych i działkowych. W kosmetyce używany jest do odkażania skór. Szałwia ma zastosowanie lecznicze. SZAŁWIA LEKARSKA Salvia officinalis Szałwia jest półkrzewem z rodziny wargowych (Labiatae). W przewodzie pokarmowym wyciągi z szałwii hamują intensywny wzrost 263 . Jako przyprawa ułatwia trawienie. Jest rośliną uprawną. wzmacnia żołądek. Do celów leczniczych zbiera się w maju. Dawki ustala lekarz. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Liść działa dezynfekujące. Liście. wazeliny 15 g. olejku bergamotowego . kulinarne i kosmetyczne.dwie krople. Jest ona dwa razy bardziej toksyczna niż piołun.

ukąszenie osy. okres poprzedzający poród. powiększają ciśnienie krwi. niedokwaśność soku żołądkowego!. oczyszczające na krew. naparzać pod przykryciem 10 min. zapalenie węzłów chłonnych pachy. swędzenie pochwy. gdy jest ono zbyt skąpe. 2 łyżeczki liści zalać szklanką wody wrzącej. łysienie. chroniczny nieżyt oskrzeli. Na użytek zewnętrzny Działają ściągające. stłuczenia. działają przeciwnowotworowo i antyseptycznie.saprofitycznej flory bakteryjnej. Nalewka lub wyciąg płynny hamują wydzielanie potu. apopleksja z krwotokiem. Ten sam napar stosuje się do płukania jamy ustnej i gardła. skurcz jelit. Pić 2 razy dziennie po pół szklanki przed jedzeniem w nieżycie żołądka i jelit. Można dodać do 20 kropli Azulanu lub Azucalenu na 1/4 szklanki naparu używanego zewnętrznie. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Astenia. dermatozy (egzemy). bóle i zawroty głowy. pobudzają korę nadnercza. paraliż. podudzi. żylaki nóg. zapalenie krtani. wzmacniają skórę. przed posiłkiem. biegunka. 264 . powiększają ilości wydzielonej żółci. zapalenie jamy ustnej. tamponów dopochwowych oraz do irygacji. Na użytek zewnętrzny Afty. gojąco blizny. początkowe objawy cukrzycy. stany zapalne dziąseł i gardła. debilność dziecięca. zapalenie oskrzeli. i przecedzić. niedociśnienie tętnicze krwi. osłabienie pracy układu trawiennego. dezynfekcja mieszkania. działają moczopędnie. wzdęciach. angina. zatrucia pokarmowe. białe upławy. kamica moczowa. czyraki. przeciwdziałają nadmiernej fermentacji i bolesnym wzdęciom spowodowanym stanem skurczowym w jelitach i gromadzeniem się gazów. drgawki. Do irygacji można napar rozcieńczyć równą ilością wody. działają też przeciwcukrzycowo. neurastenia. nadmiernej laktacji u karmiących matek. biegunce. sporządzaniu przymoczek na skórę. astma. brak sił. lekkie oparzenia. przerost układu chłonnego. dychawica oskrzelowa u osób starszych. skrofuloza. Przetwory z szałwii działają estrogennie i pobudzają miesiączkowanie w przypadkach. swędzące wypryski. skaleczenia drobne. Dla pobudzenia apetytu zaleca się 2 łyżki naparu 2 razy dziennie na 30 min. wrzód żołądka i dwunastnicy. nadczynność tarczycy. schorzenia wątroby. uszkodzenie włosowatych naczyń krwionośnych w ścianie jelit. antyseptycznie. płuc. odbytu. chroniczny nieżyt żołądka. wzmocnienie rekonwalescentów. nadmierna pobudliwość nerwowa. SPOSÓB UŻYCIA Napar szałwiowy. obmywania zewnętrznych narządów płciowych. dolegliwości nerwowe. miesiączkowanie bolesne i zaburzenia miesiączkowania. bezpłodność. ból zęba. działają tonizująco i uspokajająco. brak łaknienia. nadmierną laktację u karmiących matek. sprzyjają zapłodnieniu. atoniczne rany i owrzodzenia. podatność na powstawanie raka. astma. niedostateczne wydalanie moczu. obfite pocenie się rąk. gorączka z przerwami. dróg moczowych.

Napar z liści szałwii popijać 2 razy dziennie po pół szklanki przy zaburzeniach trawiennych, biegunkach, nerwicach żołądka, nocnych potach, nieżytach górnych dróg oddechowych, cukrzycy, białych upławach, zaburzeniach miesiączkowania, reumatyzmie, nieżytach dróg moczowych, a zewnętrznie do płukania gardła przy anginie, zapaleniu okostnej, szkorbucie, pleśniawkach, zapaleniu migdałków. Sproszkowane liście dosypywane do takich potraw, jak groch, kapusta, wieprzowina, tłuściejsze ryby itp. działają jak napar. Szałwia wchodzi w skład Diabetosanu, Pektosanu, Neopektosanu, Septosanu, Tannosanu i Vagosanu. Przetwory: Herbogastrin. Płynny wyciąg szałwiowy. 200 g świeżych liści zmiksować z 200 ml etanolu 40 proc. Odstawić na 30 min. i przecedzić do butelek. Brać do 50 kropli w kieliszku wody 3 razy dziennie jako środek przeciwpotny, pobudzający trawienie i hamujący laktację. Stosować 1/2 łyżeczki na 1/4 szklanki naparu szałwiowego z łyżeczką Azulanu i l g boraksu; stosować do płukania jamy ustnej i gardła. Płukanka. Łyżeczka płynnego wyciągu szałwiowego na 1/4 szklanki wody albo 1/4 szklanki naparu szałwiowego z łyżeczką Azulanu i l g boraksu stosować do płukania jamy ustnej i gardła w pleśniawkach, anginie i stanach ropnych. Recepty na mieszanki ziołowe z zastosowaniem liści szałwii 1.
2.

3.

4.
5.

Liść szałwii, kwiat lipy, ziele krwawnika, kłącze pięciornika w równych ilościach zmieszać. Stosować łyżkę mieszanki na szklankę wrzątku i pić dwa razy dziennie przeciw piegom. Liść szałwii, liść mięty, kwiat rumianku w równych ilościach zmieszać. Napar z l łyżki tej mieszanki na szklankę wrzątku stosować do płukania gardła lub zażywać co kwadrans jeden łyk przy przewlekłym nieżycie tchawicy. Liść szałwii, liść pokrzywy, ziele tysiącznika, ziele piorunu. Stosować łyżkę mieszanki na szklankę wrzątku i popijać 2 razy dziennie; tym samym naparem zmywać miejsca zaatakowane świerzbem. Liść szałwii 2 ilości, liście mięty i kwiatu rumianku po jednej. Garść ziół rozparzyć na płótnie i przyłożyć płótnem na miejsca bolące przy ischiasie. Liść szałwii 40, liść orzecha włoskiego 10, liść melisy 10, ziele krwawnika 20, ziele skrzypu 20. Zrobić odwar i popijać po pół szklanki 3 razy dziennie przy nadmiernych potach.

Inne zastosowania szałwii Nasiadówka szałwiowa. Zmieszać 50 g liści lub ziela szałwii oraz po 25 g ziela krwawnika i kwiatu nagietka, zalać całość 3 l wody wrzącej. Nakryć i odstawić na 15 min. Przecedzić do miski. Po ostudzeniu do 36 st. C stosować nasiadówki przez 15 min, przy hemoroidach, świądzie i zapaleniu zewnętrznych narządów płciowych. Kąpiel szałwiowa. 100 g ziela szałwii, 25 g liści babki, 25 g kwiatów rumianku i kwiatów lipy zalać 3- 4 l wody wrzącej i odstawić pod przykryciem na 15 min. Przecedzić do wanny wypełnionej do 1/3 objętości wodą o temperaturze 37 st. C. Pozostałe zioła umieścić w płóciennym woreczku i zanurzyć w wannie. Czas kąpieli do 20 min. Owinąć mokre ciało prześcieradłem kąpielowym i odpoczywać 40 min. Stosować w różnych schorzeniach skórnych, jak pokrzywka, świąd skóry, odleżyny, odmrożenia, nadmierne pocenie się, miejscowe podrażnienie, zapalenie skóry i wysypki alergiczne. 265

Nalewka szałwiowa. 25 g wysuszonych i rozdrobnionych liści zalać 100 min alkoholu 70 proc. i macerować 14 dni, często wstrząsając. Przecedzić, wycisnąć wytrawione liście, połączone płyny przechowywać w lodówce. Pić po pół łyżeczki w 1/4 szklanki wody jako lek hamujący laktację i przeciwpotny. Zewnętrznie służy do płukania jamy ustnej i gardła oraz do przymoczek. Liść szałwii wchodzi w skład proszku i tytoniu przeciwastmatycznego Astmosan („Herbapol”) oraz papierosów Neoastmosan („Herbapol”) używanych w stanach duszności, spowodowanych skurczem oskrzeli i w dychawicy oskrzelowej u osób starszych. Destylowany z liści i ziela szałwii olejek eteryczny jest składnikiem pasty Fitolizyna („Herbapol”) stosowanej pomocniczo w kamicy moczowej. Czopek wywołujący miesiączkę. 0,25 g wyciągu płynnego z szałwii, l g masła kakaowego i l g wosku białego. Stosować 1-2 razy dziennie przy braku miesiączki, zaburzeniach miesiączkowania, bezpłodności. Środek przeciw łysieniu. Stosować do pocierań skóry głowy nalewkę szałwiowa zmieszaną z rumem w równych ilościach. Zgniecione liście szałwii przykładać na ukąszenia owadów, owrzodzenia nóg, rany atoniczne, dermatozy i egzemy. Wino pobudzające asteników i neurasteników, ludzi wyczerpanych fizycznie i pracą umysłową, do stosowania także w przypadkach nerwicy wegetatywnej i gorączki przerywanej. Liście szałwii macerować przez tydzień w l litrze wina. Popijać 1-3 łyżki po posiłku.

TATARAK ZWYCZAJNY Acorus calamus L. Tatarak, wespół z arcydzięglem, chmielem, dziurawcem, lawendą, lipą, melisą i kozłkiem lekarskim (walerianą), tworzy grupę ośmiu roślin, które od niepamiętnych czasów królują w różnych mieszankach ziołowych. Powszechność stosowania rośliny te zawdzięczają następującym właściwościom: zawierają wiele bardzo aktywnych biologicznie substancji, które pobudzają siły obronne organizmu, oraz związki organiczne, do których organizm ludzki jest przyzwyczajony od tysiącleci. Rośliny te działają synergicznie (tj. zespołowo i wspomagające), powiększając tym samym swoją aktywność. Zawierają składniki niezbędne do normalnego funkcjonowania narządów ludzkiego organizmu, a zwłaszcza do trawienia, przyswajania pokarmów, wydalania i odtruwania produktów przemiany materii. Wszystkie te zioła można stosować bez obawy przedawkowania, ich nadmiar bowiem jest łatwo wydalany przez organizm. Zioła stosowane zespołowo nie tylko leczą cały organizm, ale również ułatwiają jego regenerację i mają właściwości antybiotyczne i biostymlujące, aktywują cały organizm nie powodując działań ubocznych. Powyższe uwagi charakteryzują zatem duże znaczenie tataraku. Należy on do rodziny obrazkowatych (Araceae), jest byliną pochodzącą z Azji Środkowej, został prze266

niesiony do Europy Środkowej i Zachodniej, natomiast do Polski został zawleczony przez Tatarów, stąd nazwa rośliny. Tatarak od kłączy aż po końce liści ma swoisty aromat i drapiąco-gorzkawy smak. Rozmnaża się z korzeni, w naszym klimacie bowiem nie wydaje nasion. Ma grube, rozgałęzione, czołgające się po brzegu wód stojących lub wolno płynących kłącze, liście mieczowate dochodzące do metra długości, kwiatostan w formie brązowej kolby. Kwitnie w czerwcu i lipcu. Surowcem leczniczym jest kłącze, które należy zbierać od wiosny do jesieni. Należy je oczyścić z liści, łodyg i korzeni, umyć dokładnie, pociąć na kawałki długości do 20 cm, części grubsze można przeciąć wzdłuż. Suszyć w suszarniach. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Tatarak (kłącze) stosowany jako lek wzmacnia ogólnie, a więc wpływa na przedłużenie życia. Poprawia pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego, działa krwiotwórcze, moczopędnie, nieco napotnie, pobudza czynności żołądka, łagodzi bóle menstruacyjne i dolegliwości kostne, uspokaja, działa przeciwbólowe, przeciwgorączkowo, goi wrzody, jest środkiem przeciwrobaczym, wiatropędnym, insektycydem, wpływa na wydzielanie śliny i soku żołądkowego. Gryzienie kawałków kłączy wzmacnia wydzielanie żółci, działa rozkurczowo na drogi moczowe i żółciowe. Stosowany zewnętrznie na skórę głowy działa przeciwzapalnie, ściągające i bakteriobójczo. Olejek tatarakowy zmniejsza dolegliwości reumatyczne, artretyczne, leczy bezkwaśność żołądkową, kolkę jelitową itp. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Atonia trawienia, zwiotczenie żołądka, utrudnione trawienie, nieżyt żołądka, zapalenie żołądka i jelit, wzdęcia, zaburzone miesiączkowanie, gorączki naprzemienne, skąpomocz, artretyzm, dna, krzywica, skrofuloza, kaszel, reumatyzm, dolegliwości wątroby i pęcherzyka żółciowego, dolegliwości węzłów chłonnych, bóle nerek, brak łaknienia, stany wyczerpania nerwowego, niepokoju i trudności w zasypianiu. Na użytek zewnętrzny Dolegliwości jamy ustnej i jej błony śluzowej, gardła, łojotokowe zapalenie skóry, wypadanie włosów, łupież. 267

SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar. Łyżeczkę korzeni tataraku zalać szklanką wrzątku, gotować 3 min., naciągać 10 min. Popijać po 1/2 szklanki 3 razy dziennie. Proszek. Stosować 2- 4 g dziennie z dodatkiem syropu owocowego. Nalewka. Stosować 50 kropli przed posiłkiem na wzmocnienie łaknienia, a po posiłku jako środek wiatropędny i przy bólach żołądka. Odwar. Gotować łyżeczkę kłączy w 1/4 l wody przez 10 min. Wypić w 2 porcjach dziennie przy nerwicy żołądka i dwunastnicy, żółtaczce, blednicy, niedokrwistości, reumatyzmie, nadmiarze kwasów żołądkowych, przy zaburzeniach miesiączkowania na tle blednicy, niedokrwistości i niewłaściwego wyżywienia. Odwar na wrzody żołądka i dwunastnicy. Kłącze tataraku, kwiat rumianku, korzeń żywokostu w równych ilościach. Łyżkę mieszanki gotować w 2 szklankach wody przez 3 min., naciągać 10 min. Nisze wrzodowe znikają po 3-5-tygodniowym podawaniu tych ziół. Nalewka aromatyczna. 50 g kłączy tataraku i 5 g goździków zalać litrem czerwonego wina, postawić w ciepłym miejscu na 10 dni , wstrząsać raz dziennie. Popijać 3 razy dziennie po l łyżce na przemianę materii. Kąpiel. 150 g kłączy tataraku, 150 g ziela tymianku, 50,0 g nasion gorczycy, gotować 30 min. i wlać do kąpieli dla pacjenta osłabionego po chorobie oraz przy skrofulozie i krzywicy u dzieci. Recepty na mieszanki ziołowe z kłączem tataraku
1.

2.

3.

Zioła przeciwpadaczkowe. Zmieszać po 50 g kłącza tataraku, ziela serdecznika i ziela glistnika oraz po 25 g ziela dziurawca, ziela macierzanki wonnej, liści bobrka, liści melisy i szyszek chmielu. Wsypać do termosu 2-3 łyżki ziół, zalać 2 szklankami wody wrzącej. Zamknąć i odstawić na godzinę. Pić po 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie między posiłkami, jako środek rozkurczowy i uspokajający. Stosuje się pomocniczo przy nerwicy wegetatywnej, podnieceniu nerwowym i trudnościach w zasypianiu. Dla młodzieży przeciw polucjom zaleca się połowę dawki. Na kamicę żółciową. Zmieszać równe części kłączy tataraku, ziela glistnika, liści mięty pieprzowej, korzeni mniszka, kory kruszyny, ziela szanty i ziela pięciornika gęsiego, 2 łyżki ziół zalać 2,5 szklankami ciepłej wody, odstawić na godzinę, by napęczniały, następnie ogrzać do wrzenia. Odstawić na 10 minut, po czym przecedzić. Pić 2/3 szklanki 3 razy dziennie jako środek przeciwbakteryjny, rozkurczowy, żółciotwórczy i przeciwzapalny w zapaleniu pęcherzyka żółciowego, dróg żółciowych. Pomocniczo działa w zapaleniu trzustki i kamicy żółciowej. Na dolegliwości trzustki. Zmieszać po 40 g kłączy tataraku i korzeni mniszka oraz po 20 g szyszek chmielu, ziela mięty pieprzowej, korzenia pokrzywy i ziela macierzanki. Zioła sproszkować w młynku elektrycznym i przechowywać w zamkniętym słoiku. Do 200 g miodu lub dżemu, powideł, konfitur dodać 5 łyżek sproszkowanych ziół i wymieszać. Brać po 2 łyżeczki 1-2 razy dziennie przez miesiąc. Reguluje to wydzielanie żółci i soku trzustkowego, poprawia trawienie, przyswajanie pokarmów i działa przeciwzapalnie.

268

4.
5.

Na reumatyzm. Kłącze tataraku, kłącze perzu, kłącze paprotki, korzeń biedrzeńca, korzeń arcydzięgla, liść brzozy, ziele serdecznika. Stosować łyżkę mieszanki na 2 szklanki wrzątku, naciągać 10 min. Popijać po pół szklanki 3 razy dziennie. Na ogólne wzmocnienie organizmu. Zmieszać po 40 g tataraku, ziele pięciornika gęsiego i kwiatów nagietka oraz po 20 g liści melisy, liści pokrzywy i ziela ruty. Do 2 szklanek wody ciepłej wsypać półtorej łyżki ziół, pozostawić 30 min. do napęcznienia, ogrzać na małym ogniu do wrzenia (nie gotować), odstawić na 20 min., przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 2/3 szklanki między posiłkami i jednocześnie przyjmować po kapsułce wit. E.

Calmagina. Tabletki „Herbapolu” zawierające kłącze tataraku, wyciągi z krwawnika i tysiącznika oraz olejek koprowy. Przyjmuje się doustnie l- 2 tabletki 2 razy dziennie na 30 min. przed posiłkiem, popijając małą ilością wody w braku łaknienia i nieżytach przewodu pokarmowego. W leczeniu nieżytów i nadkwaśności można stosować tabletki Gastron (Polfa), tabletki Wikalina (Polfa). Zawierają one składniki roślinne, w tym również sproszkowane kłącze tataraku oraz sole bizmutowe i magnezowe. Na użytek zewnętrzny Kąpiel wzmacniająca. Zmieszać 40 g kłączy tataraku oraz 20 g ziela przywrotnika lub liści pokrzywy i kwiatów lipy. Zalać 2-3 litrami ciepłej wody i powoli ogrzewać pod przykryciem do wrzenia, odstawić na 10 min. i przecedzić. Wlać do wanny wypełnionej do 1/3 objętości wodą o temperaturze 36-38 st. C. Pozostałe po przecedzeniu zioła umieścić w płóciennym woreczku i włożyć do wanny. Czas kąpieli 10-20 min. Kąpiel powtarzać co 2-3 dni przez 2 tygodnie, później co 3-5 dni przez 2 miesiące. Działa to ogólnie wzmacniająco i zwiększa potencję. Sproszkowany korzeń tataraku dobrze dodawać do pasty do zębów, co wzmacnia dziąsła. Okłady i obmywania źle gojących się ran odwarem z kłącza tataraku przyspieszają gojenie. Odwaru z kłączy tataraku używa się do spłukiwania włosów po umyciu, co wzmacnia cebulki włosowe i rozjaśnia włosy, usuwa łupież i łojotokowe zapalenie skóry głowy. Odwar może być również stosowany do płukania jamy ustnej i gardła w stanach zapalnych błon śluzowych, obmywania sromu i odbytu, a po rozcieńczeniu równą ilością wody do irygacji. Olejek tatarakowy wchodzi w skład drażetek Uldenol i Ulventrol, może być stosowany do wcierań w bólach gośćcowych i rwie kulszowej. Żucie suchego tataraku pomaga zwalczać nałóg palenia tytoniu, a żucie z popijaniem maceratu wodnego z krwawnika usuwa objawy raka płuc po 6 miesiącach. Przyjemny zapach tataraku jest wykorzystywany w perfumerii i do produkcji wódek o smaku tataraku Tatarak wchodzi w skład niektórych kuchennych mieszanek przyprawowych w postaci proszków. 269

TYMIANEK
Thymus vulgaris W lipcu 1944 r., będąc wówczas studentką medycyny, wstąpiłam do radzieckiego przyfrontowego szpitala w Mińsku Mazowieckim. Trafiłam do działu chirurgii kostnej. Przeprowadzano głównie operacje żołnierzy rannych w głowę. Rannych było bardzo wielu, toteż ja i moje trzy koleżanki, również studentki medycyny, miałyśmy wiele pracy. Jako środek antyseptyczny, odkażający i bakteriobójczy stosowałyśmy Rivanolum, ale miałyśmy go o wiele za mało w stosunku do potrzeb. Radziecki major-lekarz, który kierował tym szpitalem, pozwolił nam stosować środki dezynfekujące z medycyny ludowej. I w ten sposób nabyłam dużo doświadczenia w stosowaniu lotnych olejków eterycznych występujących w czosnku, cebuli i tymianku. W celu naukowego rozpoznania właściwości leczniczych olejków eterycznych francuska farmacja zbadała 46 roślin. Z l kg ziela tymianku otrzymano 2 gramy tymolu i karwakrolu, to jest głównych olejków eterycznych pochodzących z tymianku. Wykonano następujące doświadczenie: litr bulionu mięsnego zakażono zarazkami bakterii, wirusów i gronkowców, a następnie bulion odkażano przez wprowadzenie do niego olejków eterycznych z roślin aromatycznych. Wystarczyło 0,7 cm olejku eterycznego tymianku, aby litr bulionu stał się sterylny, a więc pozbawiony zarazków bakteryjnych, wirusowych i gronkowców. W przypadku innych roślin aromatycznych trzeba było dawać 1-9 cm olejku eterycznego. Tak więc można powiedzieć, że tymianek zajmuje pierwsze miejsce wśród 46 roślin aromatycznych. Dziś wiadomo, że olejki eteryczne leczą ponad 90 chorób z ponad 15 narządów głównych organizmu ludzkiego. Tymianek właściwy (pospolity) jest rośliną aromatyczną stosowaną w lecznictwie ludowym od najdawniejszych czasów, o czym można znaleźć zapisy u starożytnych Egipcjan, Greków i Etrusków. Tymianek, w zależności od gatunku, zawiera od 0,1 do 1,5 proc. olejku eterycznego. Istnieje ponad 50 podgatunków tymianku. Niektóre z nich, np. z rejonu Morza Śródziemnego, zawierają do 3,5 proc. olejku eterycznego o składzie: tymol (do 50 proc.), karwakrol, p-cymol. alfa-pinen, linalol (ok. 13 proc), borneol (do 15 proc.), cyneol, ponadto garbniki (do 10 proc.), kwasy polifenolowe (kawowy i chlorogenowy), związki trójterpenowe (np. kwasy ursolowy i oleanolowy), flawonoidy (luteola i jej glikozydy), substancje goryczkowe. Dwa fenole tymianku: tymol i karwakrol leczą podobnie jak olejek eteryczny tymianku w całości i są używane w farmacji jako składniki różnych preparatów. Niszczą czwartego roku 270

one bakterie wąglika, pałeczkę durową, pałeczkę nosacizny, meningokoki, maczugowce błonicy, gronkowce złociste, prątki gruźlicy itp. Właściwości bakteriobójcze mają pary tymianku, a olejek eteryczny działa silniej antyseptycznie niż woda utleniona, nadmanganian potasu czy gwajakol. Silniejsze działanie bakteriobójcze i właściwości zabliźniające rany mają olejki nadtlenione odterpenowane niż olejki eteryczne w stanie surowym. W celu zneutralizowania siły drażniącej stosuje się odpowiednie rozpuszczalniki. Olejki eteryczne nadtlenione w 10 proc. rozcieńczonym roztworze mydlanym niszczą florę bakteryjną jamy ustnej w ciągu 3 minut (pasta tymiankowa do zębów). Sproszkowany suchy tymianek jest dobrym środkiem do czyszczenia zębów i wzmacniania dziąseł przy paradentozie. Można go stosować jako mieszankę z glinką w stosunku 1:1. Tymianek należy do roślin miododajnych. Miód tymiankowy wysoko cenili starożytni, którym służył jako pokarm, lek i używka. Ziele tymianku ma przyjemny - szczególnie przy roztarciu - aromatyczny zapach i swoisty smak; jest lekko palące i gorzkawe, co sprawiają gorzkie substancje - serplina i octan bornylu. Tymianek należy przechowywać w szklanych, szczelnie zamkniętych naczyniach. Z ziela destyluje się olejek, z którego otrzymuje się tymol. Ze względu na szerokie zastosowanie tymolu jego właściwości omawiam w osobnym rozdziale. Olejek tymiankowy, a więc i tymol, stosowane doustnie wywołują bóle głowy, nudności, zapalenie błony śluzowej żołądka, niedomogi nerek, białkomocz, a nieraz krwiomocz. W dalszej części tego artykułu podaję dawki, które powinny być raczej zaniżane aniżeli przekraczane, w myśl mojej maksymy. „Nie leczy ilość, tylko jakość”. Dotyczy to przede wszystkim dzieci i osób starszych. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Jest środkiem pobudzającym organizm fizycznie, psychicznie i wpływa na krążenie krwi w naczyniach włosowatych (kapilarach), wzmacnia sprawność układu nerwowego i pobudza sprawność umysłową, pobudza łaknienie, a więc i apetyt, podwyższa ciśnienie krwi, działa moczopędnie, napotnie, wiatropędnie, lekko hipnotyzujące, przeciwrobaczo, wywołuje miesiączkowanie, pobudza leukocytozę (powiększa liczbę białych ciałek krwi w przypadku chorób zakaźnych), oddziałuje przeciwdezynfekująco, znieczulająco, przeciwzakrzepowo, przeciwkaszlowo, przeciwbólowe, ściągające, przeciwwzdęciowo, przeciwkaszlowo, przeciwbólowe, ściągające, przeciwwzdęciowo, przeciwkrwawieniowo, przeciwastmatycznie. Jest afrodyzjakiem. Konserwuje żywność. Na użytek zewnętrzny Może być jako antyseptyk, środek bakteriobójczy, przeciwgnilny, przeciwreumatyczny, przeciwpasożytniczy, przyspiesza zabliźnianie trudno gojących się ran, niszczy drożdżaki i grzybki. Przeciwdziała jadowi żmij. WSKAZANIE LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Brak sił, ogólna słabość fizyczna i psychiczna, niepokój, lęk, obawa, strach, trwoga. Osłabienie i wyczerpanie nerwowe, anemia u dzieci, niskie ciśnienie krwi, blednica, kaszel drgawkowy, koklusz, dolegliwości płucne, grzybica dróg oddechowych, astma 271

oskrzelowa, atonia trawienna (spowolniało trawienie), infekcje jelitowe i moczowe, nadfermentacja w przewodzie pokarmowym, wzdęcia, wiatry, dolegliwości przeziębieniowe (grypa, katar nosa, „łamanie”, „obolałość mięśni”, angina), choroby infekcyjne, czyraki, reumatyzm, zaburzenia w krążeniu krwi, przypadkowy zanik miesiączki, upławy białe, pasożyty jelitowe (glista ludzka, owsiki, tęgoryjec dwunastnicy), bezsenność, gościec, zapalenie korzonków błon śluzowych gardła i krtani. Na użytek zewnętrzny Choroby skórne, czyraki, rany, upławy białe, dolegliwości jamy ustnej i zębów, ogólne osłabienie (kąpiele), artretyzm, dna, reumatyzm stawowy i mięśniowy, wypadanie włosów, świerzb, wszawica, grzyby pasożytnicze, drożdżaki, owrzodzenie wywołane bakteriami ropotwórczymi, powierzchniowe zakażenia promieniowcami, zapalenie jamy ustnej, dziąseł i migdałków, guzy, siniaki, opuchliny. SPOSÓB UŻYCIA Na użytek wewnętrzny Napar, l łyżka ziela na l szklankę wrzątku. Gotować 2-3 sekundy, naciągać 10 minut pod przykryciem. Osłodzić miodem. Popijać trzy szklanki dziennie między posiłkami lub po posiłku, przy przeziębieniu, stanach zapalnych jamy ustnej, aftach i paradentozie. Sproszkowany tymianek stosować do zup i potraw smażonych. Popijany do śniadania może zastąpić kawę lub herbatę. Olejek eteryczny. Stosować 3-5 kropli 3 razy dziennie z miodem. Uwaga. Nie należy stosować miodu do gorących płynów, tylko do ciepłych. W przypadku kokluszu łączyć tymianek z eukaliptusem i cyprysem. Żucie tymianku. Zaleca się w przypadku anginy i astmy oskrzelowej. Marynata z tymianku. Wiązka tymianku, wiązka cząbru ogrodowego, szczypiorek, 3-4 ząbki czosnku, 2 liście laurowe, kilka goździków, 25 g soli, 15 g mielonego pieprzu macerować w 1/2 litrze wina białego. Jest to recepta francuskiego, nie żyjącego pioniera fitoterapii, dr H. Leclerca. Napar przy astmie. Stosować l łyżkę mieszanki na l szklankę wrzątku. Ziele tymianku, ziele bratka, liść podbiału, korzeń omanu, kwiat kupalnika, anyż w równych ilościach. Odwar przy niestrawności nerwowej i nerwicowej. Ziele tymianku, ziele rdestu ptasiego, liść babki, liść melisy, korzeń arcydzięgla, korzeń gorczyczki, w równych ilościach. Pić przed jedzeniem. Napar, l łyżeczka ziela tymianku na szklankę wrzątku. Popijać ciepłe 2 razy dziennie przy bolesnym miesiączkowaniu, nieżytach dróg trawiennych, kurczach sercowych i oddechowych, chorobach zakaźnych żołądka, kaszlu, robakach (glista ludzka), skrofulozie, krwawieniach wewnętrznych, osłabieniu czynności trawiennych, wzdęciach, kurczach. Inhalacje z naparu na drogi oddechowe, zapalenie oskrzeli, katar, koklusz, suchy kaszel, na odkrztuszanie. Ten sam napar służy do płukania jamy ustnej i gardła. 272

Świeże i suche liście tymianku z prawoślazem stosuje się przy kokluszu, schorzeniach przewodu pokarmowego i układu nerwowego, gośćcu i zapaleniu korzonków nerwowych, a także jako środek moczopędny i pobudzający apetyt. Tymianek jest składnikiem wielu mieszanek ziołowych i syropów, wchodzi w skład Septosanu, Neoseptosanu, służy do otrzymywania wyciągów płynnych dla dzieci, którym daje się po łyżeczce 3 razy dziennie jako lek wykrztuśny i przeciwkaszlowy, a dorosłym syrop Tussipect po łyżeczce 3 razy dziennie po jedzeniu, a dzieciom 3-4 razy dziennie po łyżeczce. Krople: dorośli 15-20 kropli w kieliszku wody, dzieci 3-10 kropli 3-4 razy dziennie. Drażetki: 1-2 szt. 4 razy. W kuchni tymianek ma zastosowanie jako przyprawa, zarówno w stanie świeżym, jak i po wysuszeniu. Dodaje się go mięs, ryb, zup i marynat. W krajach południowych i zachodnich świeże liście tymianku są dodawane do sałatek. Należy unikać spożywania nadmiernych ilości tymianku. Tymianek jest bliskim krewniakiem występującej w Polsce w stanie naturalnym macierzanki piaskowej, która jest również stosowana w celach leczniczych. Na użytek zewnętrzny W postaci pasty w dermatologii, rozgrzewanie zbolałych stawów zreumatyzowanych. Przy kokluszu smaruje się piersi. W kosmetyce jako mleczko i krem, również do toalety. Często stosuje się tymianek w połączeniu z cytryną i bergamotką. W chirurgii stosowany jest mydlany roztwór z tymianku do dezynfekcji rąk. Wywar z tymianku z olejem z oliwek stosuje się na kompresy, rany, ukąszenia owadów i żmij. Można również stosować zgniecione liście. Na bóle reumatyczne żuć tymianek, ogrzać go w garnuszku i przyłożyć ciepły na miejsca zreumatyzowane. Kąpiele aromatyczne (500 g tymianku gotowanego w 4 litrach wody) na artretyzm, dnę, astenię (osłabienie). Ułatwia to wykrztuszenie śluzu z dróg oddechowych. Wywar skoncentrowany z l łyżki tymianku na l litr wody: gotować aż zostanie 1/2 litra wody. Smarować włosy, co wstrzymuje ich wypadanie. Na wszawicę i świerzb stosować krem tymiankowy. Mieszanka do inhalacji: Mentol - 25 g, balsam peruwiański 5 g, olejek tymiankowy 10 g, 90 proc. spirytus 80 g. l łyżeczkę wlać do salaterki wrzątku i robić inhalację 2-3 razy dziennie. Lewatywa dla dzieci przeciw owsikom: napar z 15 g ziela tymianku i 10 g kwiatów wrotycza na l litr wrzącej wody, pozostawić 15 minut pod przykryciem, przecedzić i odpowiednio ostudzony użyć do lewatywy. Odwar stosuje się do okładów, przymoczek, kompresów i do zmywania skóry głowy przy łupieżu.

TYMOL
Tymol jest jednym z głównych składników olejku eterycznego tymianku. Występuje w postaci dużych, bezbarwnych, przezroczystych kryształów o charakterystycznym zapachu i palącym smaku. Nie rozpuszcza się w wodzie, jedynie w organicznych rozpuszczalniach i olejkach roślinnych. Ma właściwości antyseptyczne, ściągające, przeciwgnilcowe, bakteriobójcze, czerwiobójcze, wewnętrzno-jelitowe. Jest w lekospisie, a więc i w aptekach. 273

WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Dolegliwości dróg oddechowych, chroniczny bronchit, gruźlica, koklusz (inhalacje i sproszkowany tymol). Na użytek zewnętrzny Antyseptyk jamy ustnej, rany, świąd sromu. SPOSÓB UŻYCIA Podczas stosowania tymolu nie należy popijać alkoholu ani używać oleju. Faworyzują one. bowiem absorpcję tymolu przez ścianki przewodu pokarmowego. Na użytek wewnętrzny 0,05-0,5 g 2-4 razy dziennie. Jednorazowa dawka maksymalna - 0,5 g, a dziennie do 4 g. Na solitera (tasiemca). Drażetki po 0,25 g. Są one w aptekach. Zażywać każdego ranka na czczo przez 8 dni. Soliter wychodzi zazwyczaj czwartego dnia. Naglistnicę. Zaleca się recepty: 1. 3 g tymolu sproszkowanego, dawkami po 0,5 g co 1/2 godziny ze stosowaniem lub bez przeczyszczenia. 2. Brać przez tydzień drażetkę 0,25 g rano na czczo. Przez 3 dni poprzedzające kurację i w czasie kuracji nie należy zażywać leków oleistych, tłuszczy i alkoholu. Na użytek zewnętrzny Tymol jest stosowany do różnych preparatów farmaceutycznych w emulsjach mydlanych dezynfekujących. Roztwór alkoholowy (1-5 proc.) do płukania gardła oraz inhalacji, do opatrunków. Jest w lekospisie. Krem (1-2 proc.). Według recepty lekarza. Proszek przeciw nadmiernemu poceniu. Talk, krochmal - 10 g, tanina - 3 g, kwas salicylowy - 0,5 g, tymol - 0,1 g. Roztwór antyseptyczny do płukania jamy ustnej i gardła. Kwas tymiankowy - 0,25, kwas benzoesowy - 3 g, wyciąg z eukaliptusa - 14 g, spirytus 90 proc. - 100 g, olejek miętowy - 0,75 g. Stosuje się 20-50 kropli na szklankę wody. Roztwór na świąd sromu (do przemywania). Tymol - 2 g, fenol l g, alkohol 10 g, woda 200 g. Nasi uczeni profesorowie Kossakowski i jego żona, z którymi zetknęłam się po otrzymaniu dyplomu lekarza medycyny, składając mi gratulacje wyrazili pogląd, że chyba mnie przypadnie odkryć tajemnicę leczenia nowotworów, gdyż takie -według nich - miało być moje przeznaczenie. Szukałam więc długo wśród środków leczniczych natury. Pogłębiłam znajomości naukowe z zakresu 16 terapii naturalnych i od wielu lat leczę chorych na nowotwory i zapobiegam ich przyczynom. Wiadomości udostępniam każdemu, kto się do mnie zwróci prywatnie czy podczas moich wykładów w kraju i za granicą. Twierdzę, że tymianek, macierzanka i ich olejki eteryczne -tymol i karwakrol, powinny być bardziej popularne, dostępne i rozpowszechnione w Polsce. W Biuletynie Nr l „Apipolu”, Kraków 1986 r., podana jest zawartość makro- i mikroelementów w miodach i ziołomiodach. Ziołomiód tymiankowy zawie274

ra w 100 g: Ca - 49,2 mg, Mg - 11,0 mg, Fe - 1,4 mg, Mn - 0,16 mg, Zn - 0,57 mg, Cu 0,2 mg. Ziołomiód tymiankowy łącznie z ziołomiodami pokrzywowym i rumiankowym powinien być stosowany przez chorych na SM. Tymol zabija bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne, wiec odpowiednio dawkowany przez lekarza może być stosowany w walce z infekcyjnymi chorobami zakaźnymi.

WICIOKRZEW PRZEWIERCIEŃ
Lonicera caprifolium L. Ten krzew pnący osiągający 9 metrów długości występuje także pod nazwami kapryfolium i kozilistek. Ma eliptyczne liście, wonne kwiaty skupione są po kilka w pączkach osadzonych w kątach najwyższych liści, mają drobne, rurkowate kielichy, koronę różową, białawą lub żółtawą, jagodokształtny, elipsoidalny owoc ma barwę koralowoczerwoną. Krzew często u nas uprawiany. Właściwości lecznicze kwiatów i liści znane były już w dawnych Chinach, ale w wiekach średnich roślina ta została przez medycynę zapomniana. Wiciokrzew zawiera przede wszystkim substancje antybiotyczne niszczące gronkowce złociste i paciorkowce okrężnicy. Do celów leczniczych należy sporządzić napar z 10-20 g liści na litr wody. Wypijać dwie filiżanki codziennie. Odwar z liści można stosować do płukania gardła.

NATURALNE AFRODYZJAKI
W potocznym rozumieniu są to środki, które wzmagają siły miłosne, ale ich dobroczynne działanie dla organizmu jest nieco szersze. Dają dobre samopoczucie, przydają energii fizycznej i umysłowej i - owszem, owszem - podnoszą potencję seksualną mężczyzn, dodają temperamentu chłodnym kobietom. Najbardziej popularnym afrodyzjakiem w ludowej tradycji jest lubczyk. Lubczyk. Warto o nim wiedzieć, że jest piękną byliną i może być ozdobą każdego ogródka, że żuty po zjedzeniu czosnku skutecznie zapobiega jego zapachowi, że naj275

silniej działa jako korzeń. Korzeni lubczyka używano jako przyprawy do zup, gdy nie były jeszcze znane kostki magli ani kostki bulionowe z hydrolizowanego białka. Korzeń lubczyka, jednoroczny do czteroletniego, świeży, bądź suszony, jest środkiem moczopędnym stosowanym na poty, przy wodnej puchlinie, niedomaganiach serca, zaflegmieniu, nieżycie żołądka, braku apetytu, zakłóceniach miesiączkowania, przy skurczach. Wskazania lecznicze: reumatyzm, zatrzymanie moczu, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie nerek, niedobór białka, niewydolność nerek, obrzęki goleni, puchlina wodna, niewydolność wątroby, miesiączkowanie skąpe, zakłócenia trawienia, wzdęcia, dolegliwości sercowe, wykwity skórne, migreny. Posiekane liście lubczyka nadają sałatce smak selera, stąd może przypisywanie lubczykowi cech afrodyzjaka. Wanilia. Łagodzi skutki przepicia alkoholowego. Wzmaga popęd płciowy. Cynamon. Działa podniecająco. W tym celu używali go cesarze chińscy. O tych właściwościach cynamonu wspomina Biblia. Najlepszy cynamon pochodzi z Cejlonu. Wiedzieli o tym Arabowie, Rzymianie, Francuzi. Ci ostatni uważają, że dobrym afrodyzjakiem jest wino otrzymywane z maceracji 60 g cynamonu i 30 g wanilii w litrze mocnego, dobrego wina. Cynamon nadto wzmacnia serce i ułatwia oddychanie, usuwa zmęczenie, pobudza apetyt, działa rozweselające, jest dobrym środkiem przeciwgrypowym. Imbir. Przez Arabów używany za szczególnie silny afrodyzjak, toteż dodają go do leków weterynaryjnych podawanych zwierzętom domowym w celu polepszenia ich płodności. Imbir był bardzo rozpowszechniony w starożytności i wiekach średnich. Ma następujące właściwości lecznicze: poprawia wzrok, działa przeciwbólowe, wskazany w przypadkach utraty apetytu, niestrawności, wzdęciach, biegunkach, chorobach zakaźnych, niemocy płciowej. Seler. Wieśniacy francuscy przyrządzają z niego wino, które uważają za skuteczny afrodyzjak. Duży korzeń selera poszatkowany przesypuje się cukrem, zalewa winem (najczęściej stosuje się bordeaux) i zostawia do zmacerowania na 48 godzin. Potem całość należy zmiksować i przefiltrować. Popija się po dwie szklanki dziennie. W smaku przypomina to ananasa. Seler od dawna zalecany przez fitoterapeutów jako afrodyzjak, jest także doskonałym środkiem przeciw bólom artretycznym. Do afrodyzjaków zalicza się także żeń-szeń, szafran, trufle i ostrygi.

APITERAPIA .

dodajmy więc tylko. ale dorzuciła wiele nowych ustaleń do wiedzy o niepospolitych właściwościach miodu oraz innych produktów wywodzących się z ula. podaję także.jest nie tylko wspaniale sycący i posilny. W miarę upływu czasu człowiek „udomowił” pszczołę. chronił przed łakomym zwierzem. związki azotowe. chciał dla siebie oraz intratnego handlu. Poniżej przedstawiam charakterystykę wymienionych tu produktów pszczelich. w jaki sposób można je wykorzystać do sporządzania specyfików leczniczych. wielki przemysł leków i specyfików. do którego zostały przypisane szczególne przywileje.Już przed tysiącami lat nasz praprzodek zauważył. Nauka naszych czasów wzięła pod swoje szkiełko i oko wytwory pszczelej pracowitości. który nazwał miodem. iż ma rację medycyna ludowa. że ów cudowny w smaku dar natury. kit pszczeli zwany też propolisem. niezwykle szacowny kunszt. że jest on stężonym roztworem cukrów. białka. Chciał wiec jak najwięcej mieć owego niezwykłego specyfiku. MIÓD Nie wymaga bliższego przedstawiania i opisu. Rozwinęło się pszczelarstwo. nie wykluczając medycyny. głównie prostych. tedy . jak glukoza i fruktoza. sole mineralne. kwasy organiczne. w medycynie wyodrębniła się osobna gałąź lecznictwa. by poddać ocenie utrwalone w tradycji ludowego lecznictwa przeświadczenie o wyjątkowych właściwościach miodu. który podbiera z dziupli drzew. 279 . otaczał je opieką.nauczył się współpracy z pszczołami. by uzyskać w wyniku cierpliwie prowadzonych eksperymentów hodowlanych owady charakteryzujące się wyjątkową wydajnością i pracowitością. W miodzie znajdujemy nadto enzymy. Tak oto rodziło się pierwotne bartnictwo leśne. i ciągle pracował nad udoskonaleniem jej kodu genetycznego. nazwano ją apiterapią. dla których surowca dostarczają pszczoły. które przybrało charakter wiedzy i sztuki wznoszonych na coraz wyższy poziom za sprawą nauki. I nauka nie tylko dowiodła. jako jeden ze sposobów leczniczych wykorzystuje się miód. oganiając się od owadów zaciekle broniących przed intruzem swej własności . ale także znakomicie poprawia krzepkość i ma dobroczynne działania w różnych przypadłościach i dolegliwościach.aby sobie zapewnić stałe źródło zaopatrzenia . Ukształtowała się ogromna dziedzina dociekań. mleczko pszczele. zwracam też uwagę na sposoby wykorzystania znajdujących się w sprzedaży gotowych preparatów pszczelich. wprawił ją do współżycia z nim. W mojej praktyce lekarskiej apiterapię stosuję z bardzo dobrym skutkiem od dawna. podkarmiał. pierzgę i jad pszczeli. pyłek kwiatowy.

bar. a z pierwiastków sól.podobnie jak soków owocowych . z jakich pszczoły zbierały nektar. barwniki. Skład propolisu może być bardzo zróżnicowany. wapń. chorób oczu. suchych i chłodnych pomieszczeniach. Jego trawienie . który przyswaja sacharozę tylko w pewnej części.trwa poniżej dwu godzin (dla porównania kawy i herbaty ponad 2 godz. osiki. Miód należy przechowywać w ciemnych. wanad. srebro. na wzrost wartości hemoglobiny. Cukry proste zawarte w miodzie są bezpośrednio wchłaniane do krwi. olejki KIT PSZCZELI Kit pszczeli. papierosów i alkoholu.ponad 5 godz. w zależności od surowca.. eteryczne (zapachowe i smakowe). żelazo.3-4 godz. prosto z plastra. spora ilość śliny pszczół. aby jak najdłużej pozostawał w górnych odcinkach przewodu pokarmowego. Wykryta w miodzie substancja jest bardzo nietrwałym związkiem i występuje tylko w miodzie świeżym. W normalnych ilościach miód nie powoduje ujemnych skutków w organizmie. u dzieci wzmaga odporność na choroby. sosny. Miód należy do pokarmów łatwo przyswajalnych. jest w nim pyłek kwiatowy.in. tłustego mięsa . Z czego robią go pszczoły.4-5 godz. Działa odtruwające w przypadkach nadużywania kawy. a więc bardzo korzystnych dla człowieka.. jest bardzo złożoną substancją. Miód regeneruje siły fizyczne i umysłowe.). najczęściej z topoli. także innych drzew i roślin. wędzonego mięsa . chrom. kasztanowca. wierzby.ok. kurczęcia pieczonego . Miód powinien być spożywany z pieczywem. 3 godz. ogórka. rzodkiewki. wolfram i kobalt. magnez. Zalecam profilaktyczne spożywanie miodu w następujących ilościach: niemowlęta -jedną łyżeczkę (7 g) dziennie. Duża zawartość glukozy i fruktozy kwalifikuje miód jako lek w chorobach serca. dolegliwościach wątroby skóry. ziemniaków. rozkłada się pod wpływem światła. Roztwór wodny miodu (l łyżeczka na szklankę wody macerowane przez 12 godzin) zawiera biokatalizatory wpływające m.. chleba. wrzodów żołądka i dwunastnicy. jakie spełnia funkcje w ulu? Ponad połowę składu propolisu tworzą żywice.witaminy. móżdżku i szpinaku . potas. molibden i in. jaki znajduje się w pobliżu 280 . czyli propolis nazywany niekiedy najstarszym lekiem Słowiańszczyzny. dzieci w wieku 5-13 lat -5-40 g. Lecznicze właściwości miodu zależą od roślin.. bogatą w liczne biologicznie czynne związki chemiczne. obniżając jego wartość do poziomu mieszaniny cukrów prostych. Podgrzewanie miodu niszczy ciała czynne w nim zawarte.

w wyższych . egzemę. Do powszechnie używanych preparatów z propolisu zaliczamy etanolowy ekstrakt propolisu (EEP). kit służy im do dezynfekowania wnętrza ula. dzięki właściwościom bakteriobójczym zapobiega powikłaniom infekcyjnym. Poprawia wzrok. powierzchniowe uszkodzenia skóry. ze względu na jego aktywność.łuszczycę. Maść-ekstrat. które należy podgrzewać razem z moździerzem w kąpieli wodnej do temperatury 40-45 st. w niższych temperaturach staje się twardszy i kruszy się. tabletki. co zresztą zdarza się rzadko. choroby wrzodowe żołądka i dwunastnicy. w temperaturze ok.doustne bądź zewnętrzne (wchłania się przez skórę) . poprzez żółtą i brązową po zielonkawą. Bakteriobójcze i bakteriostatyczne właściwości propolisu są wykorzystywane przez pszczoły do celów . propolizat. smolistą. C. Rozpuszcza się w spirytusie. 36 st. astmę. musi decydować lekarz. Przy złej pracy wątroby mogą wystąpić uczulenia. Propolis stosowany jest przede wszystkim pod postacią różnych preparatów. C staje się miękki i plastyczny. Kit pszczeli jest substancją lepką. nerwowe. w którą „wtapiają” szkodnika pojawiającego się w ulu. Wyśmienitym produktem odżywczym jest propolis z miodem i pyłkiem kwiatowym lub pierzgą. wskazanym także dla dorosłych jako preparat o kompleksowym działaniu na organizm. różnego rodzaju odleżyny. poprawia pamięć.powiedzielibyśmy . leczy oparzenia skórne .może wywołać podrażnienie nerek bądź przewodu pokarmowego doprowadzając do biegunki. maść. preparat do inhalacji. dzięki czemu jest on wolny od bakterii. Maść przygotowuje się w koncentracji 30-50 proc. wzmacnia organizm. eterze i innych rozpuszczalnikach organicznych. dobroczynnie wpływa na psychikę. Etanolowy ekstrat propolisu (EEP) jest wyciągiem substancji aktywnych (czynnych) z surowego kitu pszczelego. wzmaga aktywność enzymatyczną komórek wątrobowych. C topi się. grzybków itp. pigułki. anemii. ale przedawkowanie .cystyna wzmacnia porost włosów. natomiast z miodem i sokiem ze świeżej pokrzywy majowej może służyć jako lek przeciwnowotworowy lub do leczenia ziarnicy złośliwej. szybko poprawia samopoczucie rekonwalescentów. płynne oleje mineralne i roślinne. Wymaga przechowywania w miejscu suchym i ciemnym. w 80-104 st. ubytki kostne i tkanki chrzestnej. maź.pszczelich lotów. wzmacniający i pobudzający. Działa skutecznie w schorzeniach prostaty (potwierdzają to liczni pacjenci przeze mnie leczeni).przybiera konsystencję ciastowatą. O stosowaniu kitu pszczelego. Oto. łagodzi stany zapalne. zastrzyki. Zawarty w propolisie aminokwas siarkowy . źle w wodzie. Pszczoły wykorzystują propolis do różnych uszczelnień i innych robót wymagających związania luźnych elementów. Z uwagi na zawartość wysokoprocentowego alkoholu jest zalecany przez lekarzy w przypadkach szczególnych. Aby rozpuścić kit w porcelanowym moździerzu stosuje się olej wazelinowy.sanitarnych. sprawność fizyczną i psychiczną. kompresy. regeneruje tkankę chrzestną i kostną. Najprostszym z nich jest mieszanina miodu i propolisu będąca znakomitym środkiem dla dzieci z astmą. może im służyć jako substancja. leczy owrzodzenia żylakowe. Wprawdzie nie jest toksyczny. W literaturze medycznej można napotkać doniesienia o graniczących z cudem przypadkach wyleczeń przy zastosowaniu preparatów robionych na bazie EEP. jak należy 281 . Lecznicze właściwości propolisu są rozległe. pleśni. a także zapalenia kostne. Ma ona ciemny kolor i przyjemny zapach kitu. Także barwa propolisu bywa zróżnicowana od czerwonej. leczy stany zapalne jelit. czopki.

MLECZKO PSZCZELE Mleczko pszczele jest wydzieliną gruczołów gardzielowych pszczół. Po 10-15 min. nieco kwaśnym zapachu. 20 g lanoliny. różnych grzybków. Stosować łyżkę stołową dziennie. węglowodany. a matka pszczela w ciągu całego stadium larwiego i w okresie czerwienią. a sam płyn jest przezroczysty. Skład: 10-12 g kitu. Zawiera m. przydaje sił życiowych. Ostudzić do 45 st. Propolizat. Przy wszelkiego rodzaju bronchitach. mieszając od czasu do czasu pod przykryciem. filtruje się ostudzoną maść przez gazę do stoików z zakrętką. Do użytku zewnętrznego. przy temperaturze do 45 st. następnie przykrywa czterema warstwami gazy i bandażuje. To propolisowe mleko jest o wiele trwalsze aniżeli samo mleko gotowane. Mleczko jest płynną. Po dwu tygodniach nalewkę zlać i przefiltrować. 20%. Podgrzewamy 8-10 min. roztwór . Mleko utrzymać w kąpieli wodnej przez 10 min.200 g propolisu. obecnie są gotowe maści propolisowe w sklepach pszczelarskich i aptekach 3. Maść. a na 20 proc. tłuszcze. spirytusem.przygotować maść. Mleko propolisowe (do użytku wewnętrznego). Otrzymuje się płyn emulsyjny koloru mleka. stafylo. Moczy się pięć warstw gazy i po lekkim wyciśnięciu okłada chore miejsce owijając bandażem. dwa razy dziennie (rano i wieczorem). Emulsja wodno-spirytusowa (do stosowania wewnętrznego). mikroelementy. Otrzymany produkt jest gotowy do użytku. mieszając drewnianą łyżką lub łopatką. Na 200 ml wody wziąć l ml 20 procentowego spirytusowego roztworu kitu. Jest to produkt 5 lub 10 proc. neurodermii. Spirytusowy roztwór propolisu doprowadza się w wodzie do stężenia kitu 0. Mleko odfiltrować do słoika.i streptodermii. łuszczycy i świerzbu skórnego. np. Kit pszczeli leczy różne formy egzem. Maść jest gotowa do użytku. aby nie ulotniły się olejki eteryczne. W czasie stygnięcia na powierzchni mleka tworzy się warstwa wosku. Zagotować litr świeżego. o słabym. 7.in. hamuje rozwój miażdżycy i leczy 282 . Kompresy z kitu. Mleczkiem karmione są larwy robotnic i trutni przez 3-4 dni życia. Kit można rozetrzeć względnie rozdrobnić i zalać 95 proc. W celu otrzymania 10 procentowego preparatu bierze się na litr spirytusu l00 g propolisu. witaminy. 10% alkoholowego roztworu propolisu. kit bowiem niszczy bakterie dostające się z otoczenia do naczynia z mlekiem. Stosować dwa razy dziennie łyżkę stołową. Maść kładzie się cienką warstwą na wykwity skórne. w smaku lekko kwaśne. mieszczących się w przedniej części głowy. Można przygotować małe ilości kitu na ćwierć litra spirytusu. pełnotłustego mleka. astmie zażywa się dwa razy dziennie po 30 kropli na cukier. Wstrząsnąć dwa razy dziennie. C. gęstą substancją barwy kremowej. Stanowi odżywkę i lek. łuszczycowe. swędzących wyprysków skórnych. którą należy zdjąć. Na dno opadają mechaniczne domieszki i szarobiałe płatki wosku. 70 g wazeliny.1-0. aminokwasy. Bierzemy 10-20 g kitu na 10 g wazeliny. A oto właściwości mleczka pszczelego (w proszku oraz tabletkach) i pyłku kwiatowego: aktywizuje przemianę materii.01 proc. białka. C i wrzucić 50-100 g drobno pokrojonego propolisu. Maść-ekstrat i propolizat zaleca się stosować w tych samych dolegliwościach i chorobach. ostre i cierpkie.

a także usprawnia produkcję enzymów tkanki podścieliskowej. infekcje. z jakiej został zebrany. Owo obnóże służy mieszkankom ula do produkcji pierzgi. pobudza czynności szpiku kostnego. trudno gojące się rany. awitaminoza. wzmagające się u ludzi starszych. nerki. Wskazania lecznicze: anemia. jak pyłek kwiatowy. zabija bakterie i wirusy. zaburzenia czynności gruczołów dokrewnych. Kuracja mleczkiem pszczelim z dodatkiem pyłku kwiatowego w proporcjach 1:1 uwalnia organizm od tych skurczów. niedomogi narządów przemiany materii i gruczołów wydzielania wewnętrznego. obnóże pyłkowe.). niedowład kończyn po chorobie Heinego-Medina oraz po wylewach krwi do mózgu. leczy choroby nerwowe. 283 . moc odżywczą i energetyczną przy absolutnej nieszkodliwości. nieżyt jelita grubego.mniej więcej połowę zbioru . wątroba itp. choroba wieńcowa serca. usuwa duszności wysiłkowe. aby jeden naturalny produkt spożywczy miał aż taką. niedobory aminokwasów. Pszczoły znoszą go do ula. Pierzga powstaje w wyniku dość skomplikowanego procesu fermentacji mlekowej obnóża. a resztę . tłuszczów.pszczoły odkładają na czarną godzinę. zrosty zapalne. która ulega przekrwieniu. Te stany są również skutkiem niedokrwienia tkanki podścieliskowej. że właściwości pyłku i jego skład zależą od rośliny. Ustępują stany skurczowe naczyń. poprawia przemianę materii. zużycie tlenu w tkankach. w następstwie zwłaszcza napięcia nerwowego i innych szkodliwych wpływów. narządów. tkanki i narządy wypełniające określone funkcje (np. Jest niezwykle bogatym źródłem witamin. astma wysiłkowa. obniża poziom cukru we krwi. wrzody żołądka i dwunastnicy. usuwa zmarszczki i wygładza skórę twarzy. obniża poziom cholesterolu. normalizuje pracę wątroby. przemianę materii (węglowodanów. wzmaga odporność na infekcję. oczy. enzymów i witamin. PYŁEK KWIATOWY l PIERZGA Istnieje mało przykładów. Zwiększa wówczas aktywność kwasów nukleinowych. płuca. a więc dojrzewanie erytrocytów. Otóż grudki ziaren pyłku kwiatowego zlepionych nektarem bądź miodem transportują pszczoły w koszyczkach na tylnej parze nóg. oddychanie komórek oraz syntezę fosfatydów. zapobiega awitaminozie. Należy w tym miejscu jednak dodać. niewydolność wątroby po żółtaczce zakaźnej i zatruciach. poprawia wzrok i słuch. miażdżyca. gdzie w części jest zużywany do bieżących potrzeb. osłabienie słuchu. Czym jest pyłek? A co to jest pierzga? Pyłek to męskie komórki rozrodcze roślin nasiennych tworzące się w pylnikach kwiatowych. stany chorobowe nerwów. Stwarza to korzystne warunki do odżywiania komórek. która jest łatwo strawnym produktem białkowym stanowiącym pokarm pszczół oraz nieco podrośniętych larw. zawroty głowy. Enzymy zawarte w mleczku pszczelim i pyłku kwiatowym działają obwodowe na komórki. Zjawisko to występuje za pośrednictwem tkanki podścieliskowej. niedorozwój umysłowy i fizyczny dzieci. zmniejsza dolegliwości serca. pobudza apetyt. niedokrwienie narządów. nerek. białek).ją. normalizuje czynności gruczołów dokrewnych i przewodu pokarmowego. Pyłek kwiatowy odznacza się następującymi właściwościami: aktywizuje wydzielanie soku żołądkowego. następuje aktywizacja procesów życiowych. cukrzyca. eliminuje szumy i zawroty głowy. zmiany w dnie oka. Pszczoły zbieraczki przynoszą pyłek kwiatowy do ula formując go w tzw.

anemii. Siła jego kwasów waha się od 0. olejki lotne. Wydzielono biologicznie aktywne białko . leucyna. przypominającym zapach miodu. izoleucyna). miedź. Fe i inne) nie znaleziono. brzucha. Jad jest produktem sekrecji wydzielania specjalnych gruczołów pszczół robotnic. tryptofan. o ciężarze gatunkowym 1. murawinowy. Przy wysychaniu traci do 25% swoich lotnych kwasów. bezpłodności u mężczyzn. Gotowanie i zamrażanie nie zmienia melityny.melitynę. Na powietrzu twardnieje szybko. zakłóceniu trawienia. zanikowi brodawek językowych. pH roztworów wodnych wynosi od 4.preparat produkcji polskiej. układów nerwowego i oddechowego. która jest najważniejszym farmakologicznym składnikiem jadu pszczelego.3 mg. glikol. krzywicy. witamina A. Nie zawiera węglowodorów. W suchym stanie utrzymuje swoje podstawowe właściwości przez dłuższy czas. wypadaniu zębów. krwawieniu dziąseł. Z frakcji wolnych kwasów organicznych znaleziono histaminę (do 1%) i znaczną ilość kwasów organicznych.gialurodynaza i fosfolipidy. W skład jadu wchodzą: białkowa i tłuszczowa frakcja drobnomolekularnych organicznych związków i mineralnych związków. fermenty . przeciwdziała zapaleniu nerwów. K. arginina. poronieniom. łojotokowi. niedokrwistości.5.44 (średnio 0. senności. alanika. palącym.2 do 0. Jad jest kwaśny. Innych metali obecnych w biologicznym składzie jadu (Na. seryna. metionina. Posiada wysoką aktywność powierzchniową. magnez. który przez kanalik żądła zostaje wyciśnięty do otworu rany w momencie ukłucia aż do wyczerpania rezerwuaru jadu. z gorzkim. zawrotom głowy i bólom głowy. nie reaguje na kwasy i zasady. przeziębieniom. zanikowi mięśni prążkowanych. 284 .4%) i miedzi (mało). sprzyja utrzymaniu normalnej wagi ciała. Jest to bezbarwny. kwas glutaminowy i asparginowy. histydyna.5 do 5. 0. JAD PSZCZELI Już w starożytności był znany w wielu krajach Europy i Azji z jego właściwości leczniczych. Pyłek i mleczko pszczele zawiera Apivit . Zawiera substancje suche do 41%. jak również wolne aminokwasy (cystyna. parzącym smakiem. Suchy pyłek kwiatowy można przechowywać w hermetycznie zamkniętych torebkach z tworzyw sztucznych. solny ortofosforowy. zmianom atonicznym w mózgu. lizyna. tłuszcze i sterydopodobne substancje. chorobom zakaźnym.żołądka. Badanie popiołu jadu wskazało na obecność magnezu (0. tj.66). gęsty płyn o ostrym zapachu.38 do 1. kwasy nukleinowe (dezoksyrybonukleinowe i rybonukleinowe. treonina. puszczeniu się naskórka.31. zakłóceniom psychicznym.

To ostatnie objaśnia obniżenie lepkości krwi pod wpływem jadu. Z tym składnikiem związane są ważne efekty frakcji „II”. Frakcja „I” przedstawia sobą toksyczne białka o charakterze niefermentowym o masie cząsteczkowej około 35 000 mg. temperatura wzrasta od 2 do 6 st. nudności. powstaje uczucie bólu. w szczególności gualinidazy i fosfolipazy A. występują 285 .Lipidowa frakcja jest niewielka. Ciśnienie krwi spada. U średnio czułego człowieka jad wywołuje miejscowe zapalenie skóry. krew zagęszcza się. Jad działa szybko na organizm ludzki. Występują też zaburzenia w jelitach i być może utrata przytomności. U zbieraczy miodu . Działanie jadu na organizm ludzki jest różne. Zależy ono od dawki jadu. Jad działa leczniczo miejscowo i ogólnie. U niektórych ludzi wywołuje anafilaktyczny szok. w szczególności od jego indywidualnej czułości. zatrucie jadem bywa rzadkie. mięśni działających na ścianki naczyń krwionośnych. jest mikrobo-i bakteriobójczy. która ma działanie cytolityczne i powoduje hemolizę.gualinidaza i fosfolipaza A. Później wzrasta temperatura. blokuje (paraliżuje) centralne synapsy nerwów. rozkładając jego białka. który trwa kilka godzin. białko termostabilne. jak uaktywnianie działania tkankowych dehydraz i trombokinaz. a w większych trująco. Gualinidaza rozpuszcza podstawową substancję tkanki łącznej. Proleoktyczne enzymy pepsyna i trypsyna inaktywują jad. itd. Na początku człowiek odczuwa zamęt w głowie. tj. z którym związane są farmakologiczne właściwości jadu pszczelego. należą tu substancje pachnące wydobywane eterem. Miejsce ukąszenia czerwienieje. Jad obkurcza mięśnie gładkie i poprzeczne. Podstawową masą suchego jadu są białka. obniża ciśnienie krwi. parzenia.pszczelarzy powstaje uodpornienie na jad. 1000 ukąszeń wywołuje śmierć przez paraliż układu oddechowego. napływ śliny i nadmierne pocenie się. Jad inaktywuje się w roztworze wodnym od 1:100 do 1:1000. Fosfolipaza A rozkłada leucynę. Jad posiada alergen działający na układ nerwowy. Frakcja „O” nie została zbadana jeszcze dostatecznie.lizocytynę. Frakcja „II” ma bardziej złożony skład: są tu dwa enzymy . na które nie działają kwasy i zasady. obrzmiewa. tworząc produkt toksyczny . miejsca ukąszenia. Wysoka temperatura niszczy enzymy jadu. ułatwia rozchodzenie się jadu w skórze i wzmacnia miejscowe działanie jadu. po tym wymioty. W małych i średnich dozach jad działa leczniczo. od właściwości organizmu. wywołuje miejscowe zapalenia. Po otrzymaniu 100 do 200 ukąszeń chory musi kilka dni leżeć w łóżku z powodu ciężkiej choroby. zdolność do rozpuszczania czerwonych krwinek. ale nie działa na melitynę. jak również steryny wyciągane chloroformem.

Kobiety i dzieci są bardziej czułe. preparatów wodnych w ampułkach i oleistych. w szczególności zmniejsza ilość cholesterolu we krwi. Jad ma korzystny wpływ na ogólny stan chorego.oznaki rozpuszczenia krwinek czerwonych i hemoglobimeria (hemoglobina w moczu). ukłuć podskórnych. W małych ilościach jad pobudza siły obronne organizmu. powiększa przypływ krwi do chorego organu i zmniejsza bóle. polepsza się sen. maści z jadem. Zmniejsza się lepkość i gęstość krwi. itp. Działa stymulujące na mięsień serca. aktywuje przemianę materii. . zwiększa się ilość hemoglobiny. obniża ciśnienie krwi. Stosuje się jad do leczenia wielu chorób. Działa korzystnie na układ krwiotwórczy. Podobnie jak autochemoterapia. Jad rozszerza arterie i naczynia włosowate. w tym również do ciężkich i przewlekłych. Leczy się przez ukłucie pszczoły. apetyt i chęć do pracy. wcieranie emulsji. jonoforeza. Zasadniczo stosuje się przy: reumatyzmie.

LEKI l SPECYFIKI ZIOŁOWE .

żółknięcie i daje inne objawy dyskwalifikujące zebrany surowiec zielarski. lub też w postaci maceratu. I dlatego dopiero po pełnej ocenie choroby można zdecydować się na taką lub inną kurację: żywieniową. ale w niektórych przypadkach powoduje czernienie. odwaru . Ostatni wreszcie sposób . suszyć i przechowywać zioła lecznicze. Nie tylko bowiem utrudnia to suszenie.to zażywanie ziół sproszkowanych. kąpielową. kiedy to zalewamy zioło szklanką zimnej przegotowanej wody na kilka godzin. Dzieciom do okresu dojrzewania podajemy dwa razy dziennie po pół szklanki naparu lub odwaru. Ale oczywiście niemowlętom nie dajemy więcej niż pół szklanki naparu w ciągu dnia.pojedynczy preparat ziołowy.Przede wszystkim muszę zastrzec. Ale należy pamiętać. a pacjentom po 60 roku życia zmniejszamy dawki jednorazowo do 1/4 szklanki. ale ograniczmy się do tych. łodygi i kwiaty. Na pewno znajdzie się wielu chętnych. witaminową. Zioła dobre są dla wszystkich . że przyjmowanie ziołowych środków sproszkowanych musi być ostrożne: popijamy je obowiązkowo zimnym płynem albo wsypujemy do niewielkiej ilości zimnej wody.od najmłodszych do najstarszych. Co więcej . ziołową. Ale powtarzam. W takich przypadkach nie wysilajmy się na zbieranie ziół rzadko spotykanych. które należy przyjmować nie więcej niż 3 razy dziennie. Zaparza się najczęściej liście. każda z nich musi odbywać się pod kontrolą lekarza. czy granulat nie zawsze będą skuteczne w przypadku chorób przewlekłych. 289 . że wszelka kuracja ziołami nie może być prowadzona bez uprzedniej wizyty u lekarza. Nie wszyscy mamy ochotę zaopatrywać się w zioła w sklepach. Zachłyśnięcie się bowiem proszkiem w trakcie popijania gorącą wodą może spowodować katastrofalny w skutkach atak kaszlu. Proszkujemy najczęściej te środki ziołowe.nie może być na nich ani wody deszczowej. Możemy je przyjmować w postaci naparu .zalewamy zioło wrzątkiem. a niekiedy i na wszystkie na raz. które w naszej okolicy występują masowo. łącząc go z pokarmem.wtedy siła jego działania będzie równa szklance naparu lub odwaru. gdy najbardziej zależy nam na zachowaniu w surowcu zielarskim witamin. ani rosy. kiedy są idealnie suche .gotujemy. gotuje korę lub korzenie. których niewielkie przedawkowanie nie powoduje żadnych ujemnych skutków ubocznych. który zechcą sami zbierać. Macerowanie i proszkowanie obowiązują wtedy. Teraz przechodzę do sposobów zażywania i dawkowania ziół. wyciąg. Zioła zbieramy tylko wtedy. że wystarczy zażyć tylko l gram sproszkowanego zioła . Przypominam jednak. Tylko lekarz może ustalić diagnozę i na jej podstawie można dobrać takie czy inne zioła lecznicze.

zmiękczająco.zarówno zebrane własnoręcznie. które czasem mogą zagnieździć się w ziołach.w nawiasach podany jest procent każdego zioła NEOPEKTOSAN .suszymy zawsze w cieniu. daje pewniejszy skutek niż taka sama ilość pojedynczego środka ziołowego. pajęczyny. jeśli ją sami zbieramy. dychawicy oskrzelowej i stanach astmatycznych. korę czy korzeń . Zasada ta odnosi się nie tylko do surowców ściśle zielarskich. liści podbiału (35). zapachu stęchlizny czy innych nienaturalnych zjawisk (najczęściej rezultat niewłaściwego przechowywania). Oto gotowe mieszanki . nigdy nie mieszając ich ze sobą.po trzech. Długość przechowywania ziół jest różna w zależności od gatunku. wrogiem zaś wszystkich roślin przez nas zerwanych. kminek natomiast dobry jest i po 10 latach. jak będą przechowywane. należy zepsuty surowiec jak najszybciej spalić. Mieszanka ta działa powlekające. Szkodniki. całe ziele. czy działają one lepiej. MIESZANKI ZIOŁOWE Omawiając mieszanki ziołowe trzeba odpowiedzieć na pytanie. gdyż chłoną zapachy obce. wykrztuśnie. Mieszanek zresztą nie wymyślił „Herbapol”. przeciwzapalnie. jedwabie). Niektóre zioła lecznicze. liście i kwiaty pachnące można przechowywać dwa. Otóż zioła. rdestem czy siemieniem lnianym. Dawno już zauważono. ziela tymianku (10) i korzenia żywokostu (15). Kora kruszyny.Zbieramy pojedyncze gatunki osobno. ale również do soków owocowych i innych zapasów. które nie wiadomo dlaczego niektóre gospodynie wystawiają na słońce.bez względu na to. Ale te „Herbapolu” opracowano na podstawie najnowszych badań. melisa. jak i zakupione zioło (nawet w torebkach) trzeba przechowywać w szczelnych opakowaniach z dala od innych zapachów. więc stosuje się ją przy nieżytach dróg oddechowych i oskrzeli. niż pojedyncze zioła? Oczywiście . istnieją one prawie od stu lat. Pod wpływem promieni słonecznych zachodzą niekorzystne procesy niszczące wartości lecznicze danej rośliny. Oczywiście suszymy i przechowujemy każdy surowiec oddzielnie i w szczelnym opakowaniu.mieszanka działa lepiej przy tej samej dawce wagowej czy objętościowej. który je narkotyzuje. 290 . które przepadają za kminkiem. są w stanie zaatakować inne nasze środki spożywcze i niespożywcze (wełny. W „zapachu” bowiem prawie zawsze tkwi jakiś składnik leczący. kopru (10). Więcej . kiedy żyją. Wszystkie surowce zielarskie . Z chwilą pojawienia się w naszych zbiorach podejrzanej pleśni. owoc.trzy lata. Mówiąc ściślej. futra. Kora i korzenie tracą swoje właściwości lecznicze po pięciu latach. świetlik i owoc kasztanowca tracą działanie lecznicze już po roku . w miejscu przewiewnym. a wtedy narazimy się na duże straty. tym szczelniejszego wymaga opakowania. Słońce jest przyjacielem roślin. im mocniej dane ziele pachnie. Warto również pamiętać o ukryciu przed kotami korzenia kozłka. że porcja 3-4 ziół działających w tym samym kierunku. bratek polny. Równie starannie trzeba nasze zioła zabezpieczyć przed myszami.„Zioła numer 18” składa się z: liści szałwii (10). a owoce . a niepachnące . korzenia ślazu (10). będzie dobra dopiero po roku „leżakowania”.a więc kwiaty. rozedmie płuc. jak np.

ziele krwawnika (20). Im dłużej się gotuje. niestrawności.„Zioła numer 6” . korzeń mniszka (12. Składa się ona z ziół o działaniu uspokajającym. wzdęciach. w nerwicach układu wegetatywnego. tym silniejszy odwar. W skład Pulmosanu wchodzi: ziele rdestu ptasiego (30). Neopektosan można stosować raczej w celach doraźnych. zagotowuje i pije na czczo rano i wieczorem przed pójściem spać. korzeń ślazu (20).„Zioła numer 7” . kora wierzby (20).po jedzeniu. owoc maliny (5). zwłaszcza przy przewlekłej gruźlicy płuc. złej przemianie materii oraz w zaburzeniach w trawieniu i przyswajaniu pokarmów.łyżkę na szklankę wody.„Zioła numer 17” . krótko gotuje i pije 2 razy dziennie po szklance . Pije się raz dziennie na noc . Bierze się łyżkę na szklankę wody. kory kruszyny (15).5) i kwiat słonecznika (S). z lekka moczopędnie. owoców bzu czarnego (10). nerwicach i przyspieszonym bezgranicznie tempie życia. PULMOSAN . kłączy perzu (30). poprawiają przemianę materii i likwidują nadmierną fermentację jelitową. przeczyszczające.słowem jest czymś bardzo potrzebnym w dzisiejszych „zwariowanych czasach”.„Zioła numer 13”. ziele skrzypu (30). NERVOSAN „Zioła numer l” . kwiat tawuły łąkowej (25).składa się z ziół rozgrzewających (przeciwgorączkowych”. ziele mięty pieprzowej (15) i ziele melisy (10).Podobny w działaniu jest PEKTOSAN . Składa się ona z kwiatu krwawnika (5). kwiat rumianku (10). korzenia żywokostu (15). rozedmie z zespołem sercowopłucnym. przygotowując każdorazowo świeży odwar.stosujemy jako środek pomocniczy przy chorobach płucnych. otyłości. W skład Nervosanu wchodzą: korzeń kozłka zwany popularnie Waleriana (40). bezsenności. gdy zachodzi podejrzenie takiej czy innej formy przeziębienia: przeciw grypie. liść podbiału (35) i koper (10).„Zioła numer 14” . Nervosan stosujemy przeciw nadmiernej pobudliwości w stanach podniecenia psychicznego. kminku (10). rozgrzewające i kojąco. kminku (5). w stanach ozdrowieńczych po chorobach płucnych oraz przeciw pylicom i rozedmie płuc. Pektosan działa nieco słabiej i jest wskazany dla ludzi starszych wymagających powolnych długotrwałych kuracji przy sprawach chorobowych przewlekłych. 291 .to mieszanka. nieżytom górnych dróg oddechowych i przy bólach mięśniowych reumatycznych. trawiennie. towarzyszących każdemu przemarznięciu. nasennym . NORMOSAN . REKTOSAN . działa więc napotnie. W skład Pyrosanu wchodzi: rumianek (5). W skład tej mieszanki wchodzą: korzeń omanu (25). a mianowicie krwawnicach czyli hemoroidach. Stosuje się tę mieszankę przy zaparciach (zwłaszcza nawykowych). liście brzozy (10). owocu jarzębiny (15).5). histerii oraz w zaburzeniach związanych z pokwitaniem i przekwitaniem. która zrobiła największą karierę handlową. mięty pieprzowej (10). przeciwskurczowym.Bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. liść szałwii (10). Stosuje się go we wszystkich stanach gorączkowych. Pije się 2-3 razy dziennie szklankę odwaru z łyżki ziół.to mieszanka o wąskiej specjalności. PYROSAN . W obu wypadkach bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. Normosan składa się z: kory kruszyny (50). pączki topoli (10). kwiatu kasztanowca (15). choć stosowana przy często spotykanej i bardzo dokuczliwej dolegliwości.działają rozwalniająco. kwiat lipy (25). kwiat krwawnika (22.

Stosuje się tę mieszankę przeciw guzom krwawnicowym w stanach zapalnych ostrych i przewlekłych.nasienia kozieradki (20) i ziela bratka polnego (10). zapaleniu dziąseł. przemywań i okładów.stosujemy przy ostrych i przewlekłych chorobach gośćcowych .„Zioła numer 4” . W skład Vagosanu wchodzi ziele rdestu ptasiego. ziele macierzanki i ziele tymianku w równych ilościach.jak sama nazwa wskazuje stosujemy przy sklerozie. gotuje. kora dębowa (25).inaczej mówiąc przy reumatyzmie. Z łyżki ziół robi się szklankę odwaru i pije 2 razy dziennie. liści mącznicy (15) i korzenia lubczyka (20). owoc jarzębiny (10). Bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. Oto skład: liść mięty pieprzowej. gotuje i ciepły odwar pije 3 razy dziennie. gotujemy krótko i ciepłym odwarem płuczemy jamę ustną przy stanach ostrych i zapalnych. ziele krwawnika (5).in. choć to różne choroby. piasku. liście szałwii. nieżytach miedniczek i przewodu moczowego. Bierze się półtorej łyżki ziół na 1.również przy nadciśnieniu. rumianek (20) i kwiatu arniki (2.: liść i kwiat głogu (30).). najlepiej na czczo mniejszymi dawkami. krótko gotuje i pije 2-3 razy dziennie na ciepło. anginie.5 szklanki wody. Łyżkę ziół na szklankę wody krótko zagotować i pić 2 razy dziennie. SEPTOSAN .„Zioła numer 16” . VAGOSAN .składa się z ziół przeciwzapalnych i dezynfekujących.5 proc. liści brzozy (30). Stosuje się w zapaleniu nerek i pęcherza moczowego.).ceniona mieszanka ziołowa przeciw schorzeniom kobiecym takim. Bierze się 3-4 łyżki ziół na 6 szklanek wody. UROSAN . ziele jemioły (20) i ziele rdestu ptasiego (10). owrzodzenia sromu.działa moczopędnie. pokrzywy (po 17. skąpomoczu. liści pokrzywy (20). kory wierzbowej (20).„Zioła numer 11” .„Zioła numer 2” . obrzękach i kamicy moczowej. Do użytku zewnętrznego bierzemy łyżkę ziół na szklankę wody. W skład Sklerosanu wchodzi m. ziela połonicznika (20). w przypadku pęknięcia odbytu i ropni okołoodbytniczych. wadliwej przemianie materii u osób starszych i w zmianach typowych dla wieku podeszłego. okostnej. dezynfekuje przewód moczowy i likwiduje jego stany zapalne. a w stanach zapalnych pochwy . artretyzmie i ischiasie. skąd mają już otwartą drogę na zewnątrz. Mieszanka działa rozgrzewające i jednocześnie moczopędnie. jak upławy. i ziela skrzypu (10). migdałków oraz w innych stanach ropnych i zapalnych w jamie ustnej. liść szałwii. kora kruszyny (15). SKLEROSAN . disseminata.„Zioła numer 8” . 292 . dzięki czemu krążenie krwi uruchamia złogi. przecedzą przez gęste płótno. kwiatu tawuły łąkowej (10). czyli miażdżycy. Ze względu na składniki . ziela rdestu ptasiego (20).do codziennej higieny intymnej. używa do irygacji. REUMOSAN . które stopniowo dostają się do przewodu moczowego. czyli sderosis. Składa się z ziela skrzypu (20). Mieszanka składa się z liści brzozy (20).5 proc. ale również przy stwardnieniu rozsianym.

Działa rozwalniająco. Stosuje się ją przeciw przewlekłym i ostrym biegunkom. kwiat rumianku (5). w stanach ostrych nieżytów przewodu pokarmowego.mieszanka przeciwbiegunkowa i zatrzymująca. liść bobrka (7). zaburzeniach dróg żółciowych. Resztę. nadmiernej ilości śluzu w stolcu oraz wówczas. Stosuje się więc ten granulat przy kamicy żółciowej. Podaję więc skład. gdy wyliczone objawy wskazują na nerwicę żołądka. nasienie kozieradki (20). kwiat rumianku rzymskiego (10). 293 . ściągające i hamujące rozwój bakterii w przewodzie pokarmowym. osłaniające. CHOLEGRAN zawiera: ziele szanty. przebiegających z odbijaniem się.8 części. NORMOGRAN . niesmakiem.5. w stanach lękowych. pije przed jedzeniem. ziele krwawnika i kłącze kozika 26 części. przy wzdęciach.zawiera: morszczyn (10). kory kruszyny i liścia mięty po 11 cz. NERMOGRAN zawiera: kwiat rumianku 0. liść szałwii (10). Bierze się łyżkę ziół na szklankę wody. kwiaty rumianku i kłącza rzewienia po 7 części. raczej małymi dawkami. osłabieniu czynności trawiennych i w przewlekłych zaparciach. olejek miętowy (0. liść mięty 7 części. wyciąg suchy z kory kruszyny (2). ziele rzepiku. zaburzeniach okresu przekwitania i jako środek pomocniczy w leczeniu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy. owoc czarnej jagody (30). Stosuje się go w stanach pobudzenia nerwowego. stanowi masa granulacyjna. działanie i zastosowanie niektórych z nich. do stu procent. korzeń lubczyka (3). Działa kojąco. na ciepło. przy przewlekłych schorzeniach wątroby. złym samopoczuciem. przeciwzapalne i wpływające na przemianę materii.TANNOSAN . Działanie ma przeciwzapalne. szczególnie przy nerwicy. W skład Tannosanu wchodzą: kłącze pięciornika (30).1). kłącze perzu (20). zapaleniu pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. Stosuje się ten granulat przy zaburzeniach trawiennych. jako lek pomocniczy w miażdżycy. zgagą. GARSTROGRAN zawiera: ziele rzepiku (10). nadmiernej fermentacji jelitowej oraz chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy. chorobach wątroby i dróg żółciowych oraz w kamicy żółciowej. korzeń lukrecji (3). Działanie „Cholegranu” jest żółciopędne i żółciotwórcze. nieżytom jelit. liść mięty i liść melisy po 9. ziele dziurawca (7).75. korzeń ślazu (20). Stosuje się go więc w zaburzeniach wydzielania wewnętrznego. gotuje. liść szałwii (17). ziele serdecznika. otyłości i spastycznych i nawykowych zaparciach stolca. wpływa na złą przemianę materii. bezsenności. nasennie i przeciwskurczowo. liść mięty pieprzowej (20). korzenia lubczyku i siarczanu sodowego po 3. ziele dziurawca.„Zioła numer 5” . w bólach przewodu trawiennego. GRANULATY ZIOŁOWE Wygodną formą zażywania ziół są granulaty.. nerwobólach.

pasożyty przewodu pokarmowego). rozedma płuc). Stosuje się w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych dróg moczowych.zawiera ziele nawłoci 20.zawiera korę wierzbową 13. przeciwreumatyczne.4 kwiat wiązówki 6. nieżyty oskrzeli.4.maść na schorzenia odbytnicy. Jest to pierwszy w farmakopei polskiej środek doustny przeciw łuszczycy. przed jedzeniem. zatrucia pokarmowe.drażetki (ostre i przewlekłe zaparcia. ASTMIN . pęknięcia błony śluzowej. ziele gryki 5. zatrucia pokarmowe). ALTRA .płyn (wszawica głowy i innych miejsc owłosionych). stany zapalne. zesztywniającym i zwyrodniającym oraz w stanach przeziębienia. ARTEMISOL . ziele skrzypu 7. owrzodzenia i guzy krwawnicowe (hemoroidy). niedowład jelita grubego. liść brzozy 7. niedowład jelita grubego. liść brzozy . UROGRAN . liść pokrzywy 13. wzmożone procesy gnilne lub fermentacyjne. PROSZKI. DRAŻETKI.tabletki (nieżyty górnych dróg oddechowych. bolesność i świąd. Zażywa się każdy z ww. który zawiera szereg środków witaminowych.3 części. korzeń lubczyku 13 części. zaburzenia przewodu pokarmowego. jak sama nazwa wskazuje. Stosuje się ten granulat w chorobach gośćcowych. korzeń łopianu 13. złej pracy nerek i w skazie moczanowej. popijając herbatą lub osłodzoną wodą. ziele rdestu ptasiego 13. dychawica oskrzelowa. a mianowicie strącza fasoli 20. w leczeniu objawów ogólnych i stawowych (w stanach ostrych i przewlekłych). kamicy moczowej. alergiczny katar sienny. MAŚCI AESCULAN . owoc bzu czarnego 10. Jako ostatni należy odnotować BETAGRAN. AZARINA .płyn (stany asmatyczne. korzeń wilżyny 3. stwardnienie tętnic. PŁYNY. korzeń rzewienia 3. gośćcu postępującym. ALLIOSTADIL . ziele skrzypu 7. stany skurczowe oskrzeli. niestrawność.4. kłącze perzu 10. granulatów jednakowo: 1-2 łyżeczki dziennie.REUMOGRAN .7 części.7. nieżyt jelit.4. przeciwzapalnie i dezynfekuje drogi moczowe.drażetki na zaparcia nawykowe. Działa moczopędnie. grypie i anginie.papieros i tytoń (do palenia dla astmatyków). liść brzozy 13. ziele skrzypu 6. ASTMOSAN .spirytusowy wyciąg z czosnku (nadciśnienie tętnicze. kaszel różnego pochodzenia). Działanie ma. a poza tym moczopędne. ALAX . 294 . choroba wieńcowa.

płyn (osłabienie mięśnia sercowego. zaburzenia równowagi. schorzenia rogówki. okresy rekonwalescencji). zanik nerwów wzrokowych. BELLERGOT . CHELIDONINUM HYDROCHLORICUM .maść do smarowania (ropne choroby skóry.to samo o przedłużonym działaniu. CHELIWAG . kamica nerkowa. W okulistyce: zwyrodnienie siatkówki.wyciąg spirytusowy z rumianku (owrzodzenia skóry. ALIOFIL .10 kropli na szklankę wody do płukania gardła. kamica żółciowa.tabletki (ropne zapalenie skóry. nerwobóle. W chorobach ogólnych: dychawica oskrzelowa. figówka gronkowca. CALMAGINA .tabletki (zaburzenia trawienne.tabletki (bóle związane z przewlekłymi schorzeniami dróg żółciowych. niedomagania krążenia).wyciąg z liści aloesu w zastrzykach. wyczerpanie. AZUCALEN . łuszczyca. okres przekwitania. 295 . trudno gojące się i ropiejące rany u dorosłych i u dzieci). stany alergiczne. biegunki. kolki. przedsionka pochwy. przewlekłe schorzenia przewodu pokarmowego. nerwice. choroby alergiczne. CHELIFUNGIN . zaburzenia w pracy serca i układu krążenia. czyraczność.maść (rzęsistkowe zapalenie pochwy. BELLERGOT RETARD . trądzik pospolity). owrzodzenia podudzia. ujścia gruczołów przycewkowych. wzdęcia i stany wywołane błędami dietetycznymi. BIOSTYMINA . CAPSIPLEX .AZULAN . W pediatrii: wadliwa przemiana białkowa i tłuszczowa. nadczynność tarczycy. dychawica oskrzelowa i ostre zakaźne schorzenia przewodu pokarmowego). niestrawność). łupież ostry. choroba wrzodowa. CARDIOL . świąd. schorzenia gośćcowe.maść do wcierania (bóle gośćcowe. zaburzenia czynności serca na tle nerwicowym. brak łaknienia. trudno gojące się rany ropne. bóle mięśniowe i stawowe). ujścia cewki moczowej i sromu). rumieniowaty. przetoki i odleżyny. grzybica naskórka dłoni i stóp. choroba wrzodowa).drażetki (nerwice układu wegetatywnego. dusznica bolesna i astma). stany zapalne skóry. skaleczenia i oparzenia.maść (stany zapalne i ropne skóry. stany zapalne zatok szczękowych. łojotokowe zapalenie skóry. liszajec. CHLOROFILAN . posocznice. pokrzywka. zapalenia ucha środkowego. szyjki macicy.

nieżyty oskrzeli. szczególnie w dusznicy bolesnej. produkowana z fasoli indyjskiej (bardzo skutecznie rozpuszcza złogi i kamienie nerkowe). profilaktycznie w zapobieganiu nawrotom kamicy). zatrucia). niewydolność oddechowa z powodu zahamowanego wydalania śluzu z oskrzeli i oskrzelików. IDALBINA . KELASTMIN .płyn (wady serca w okresie niewydolności krążenia. zwyrodnienie mięśnia sercowego.tabletki (ostre stany zapalne w chorobach gośćcowych). stany zapalne żołądka i jelit.proszek do rozpuszczania w wodzie (zaburzenia w wydzielaniu żółci. kolka wątrobowa. która działa podobnie. HEMOROL . zwłaszcza w starszym wieku. 296 . wady zastawkowe serca i częstoskurcz napadowy). migotanie i trzepotanie przedsionków.płyn (schorzenia wątroby. LINIMENTUM CAPSICI COMPOSITUM .miód koperkowy (zapalenia oskrzeli.czopki (guzy krwawnicowe i ich powikłania. GASTROCHOL . stany zapalne odbytnicy. nerwobóle. COLCHICINUM .tabletki (przewlekła i ciężka niewydolność krążenia. zaburzenia układu krążenia). zaburzenia czynności mięśnia sercowego. migotania i trzepotania przedsionków.krople (dychawica oskrzelowa. KELICARDINA .pasta ziołowa.krople (schorzenia naczyń wieńcowych. prowadzące do niewydolności krążenia. zwłaszcza u dzieci. w kamicy żółciowej. DEBELIZYNA .CHOLESOL . choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. CARDITON . zaburzenia trawienne u dzieci).złożone mazidło pieprzowcowe (bóle nerwowe i mięśniowe pochodzenia gośćcowego. pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. niedokwaśność soków żołądkowych i błędy dietetyczne). Najlepiej stosować na zmianę z Rubiolizyną. zaparcia nawykowe w starszym wieku. FITOLIZYNA . chroniczne zaparcia).tabletki (biegunki. nieżyty przewodu pokarmowego na tle bakteryjnym. rozedma płuc). nieżyty górnych dróg oddechowych. zaburzenia żołądkowo-jelitowe. DIGICARSOL . owrzodzenia i pęknięcia odbytnicy). stany skurczowe dróg żółciowych. wadliwa przemiana materii. dyspepsje. w kamicy nerkowej. zaburzenia układu wątrobowo-żółciowego. MEL FOENICULI .wyciąg w formie pasty (w zakażeniach i stanach zapalnych dróg moczowych. błędy dietetyczne). częstoskurcz napadowy. grypowe formy przeziębienia). zaburzenia krążenia obwodowego.

trzustkowa. zaparcia spastyczne).krople (zaburzenia czynnościowe serca na tle nerwicowym.syrop (zaburzenia układu neurowegetatywnego. zburzenia trawienne.syrop (stany podniecenia i pobudliwości nerwowej. kamica żółciowa lub skłonność do tworzenia się kamieni. SCOPOLAN . nadczynność tarczycy. RHELAX . niewydolność krążenia. choroba morska. nadciśnienie). ostre i przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego i przewodów żółciowych. katar sienny. nerwice. nadciśnienie tętnicze. żółciowa. NEONORMACOL .tabletki (przewlekłe zaparcia. stany podniecenia. kolki jelitowe. otyłość różnego pochodzenia. okres przekwitania. niedoczynność tarczycy). jako środek łagodnie przeczyszczający w chorobach wątroby. rekonwalescencja).krople (zburzenia czynnościowe serca na tle nerwicowym.miód żywokostowy (nieżyty górnych dróg oddechowych i kaszel. osłabienie wydajności żółciotwórczej miąższu wątroby. zatrucia pokarmowe).granulki (przewlekłe i nawykowe zaparcia. niestrawność.drażetki i czopki (bóle pochodzenia skurczowego dróg żółciowych i trzustki. niestrawność). 297 .MEL SYMPHYTI . bezsenność. NERVOSOL . przewlekłe zapalenie dróg żółciowych. UROSET .syrop (zaparcia chroniczne. RAPHACHOLIN . upośledzona przyswajalność tłuszczów.zapalenie dróg moczowych i żółciowych. dychawica oskrzelowa. kolka nerkowa. wybroczyn na tle zatruć niektórymi lekami lub jadami bakteryjnymi. kamica nerkowa.krople (nadciśnienie. wzdęcia i zaparcia). okres przekwitania. zatrucia pokarmowe. nerwicowe zaburzenia czynności serca. zaburzenia układu neurowegetatywnego. RESERGOT drażetki (choroba nadciśnieniowa. zaburzenia układu wegetatywnego). PASSISPASMIN . NEOCARDINA . psychonerwice. bezsenność). choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. kamica moczowa. skurcze moczowodów i pęcherza w procesach zapalnych. osłabienia mięśnia sercowego. przede wszystkim u dzieci). skłonność do wylewów krwawych. NEOSPASMINA . miażdżyca tętnic. bezsenność na tle nerwicowym. lotnicza). wrzód trawienny jelita cienkiego. RUTISOL .drażetki (stany zapalne pęcherzyka i dróg żółciowych. zaburzenia układu neurowegetatywnego. pokrzywki). RHIZOMA RHEI . stany podniecenia. miażdżyca.

schorzenia układu wątrobowo-żółciowego).Tinctura Aloes (brak łaknienia. miażdżyca naczyń. kolka jelitowa. NALEWKA TATARAKOWA . stany przedzawałowe.Tinctura Calami (nieżyt żołądka. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. zaburzenia trawienne. zewnętrznie: bóle mięśniowe i stawowe pochodzenia gośćcowego. przewlekłe zapalenie nerek. krwiakach i naciekach). zaburzenia trawienne. przewlekłe i nawykowe zaparcia) .Tinctura Asari (nieżyt oskrzeli.Tinctura Belladonnae (bóle przewodu pokarmowego pochodzenia kurczowego. NALEWKA Z ZIELA MILKA WIOSENNEGO MIANOWANA . wady serca wrodzone i nabyte. miażdżyca naczyń wieńcowych). że przereklamowane wino z aloesu ma identyczne działanie i nic ponadto! NALEWKA GORZKA . choroba nadciśnieniowa. schorzenia i dyskinezy dróg żółciowych i pęcherzyka żółciowego oraz zaleganie żółci). zaburzenia trawienia. skurcze dróg żółciowych i moczowych). nadmierne wydzielanie soków trawiennych). NALEWKA POMARAŃCZOWA . zewnętrznie: do okładów przy stłuczeniach. 298 . stany zapalne jamy ustnej). zaburzenia trawienne. schorzenia mięśnia sercowego.Tinctura Aconiti (nerwobóle. brak łaknienia. nadmierne napięcie układu przywspółczulnego.Tinctura Capsici (wewnętrznie. bóle stawowe i mięśniowe pochodzenia gośćcowego).Tinctura Arnicae (wewnętrznie: nieżyt przewodu pokarmowego. dychawica oskrzelowa.Tinctura Auranti (brak łaknienia. zaburzenia trawienne. NALEWKA Z PIEPRZU TURECKIEGO .Tinctura Adonidis Vernalis Titrata (niedomoga mięśnia sercowego. zaburzenia trawienne. szczególnie zapalenie nerwu trójdzielnego.Tinctura Ammi visnagae (choroba wieńcowa. nieżyt żołądka i jelit. NALEWKA ALONOWA .NALEWKI ZIOŁOWE NALEWKA PIOŁUNOWA . choroba wrzodowa żołądka i jelit. przeważnie jednak używana dla poprawienia smaku niektórych leków).tu należy przypomnieć. zaburzenia czynnościowe serca. NALEWKA Z BULWY TOJADU . brak apetytu. kamica nerkowa i żółciowa. nerwobóle). dychawica oskrzelowa. nieżyt przewodu pokarmowego. NALEWKA Z OWOCÓW AMINKA EGIPSKIEGO . NALEWKA Z LIŚCI POKRZYKU . NALEWKA KOPYTNIKOWA .Tinctura Absinthi (brak łaknienia.Tinctura Amara (brak łaknienia. dychawica oskrzelowa). NALEWKA KUPALNIKOWA . spowodowany także nadużyciem tytoniu.

zaburzenia układu wegetatywnego. zaburzenia czynnościowe serca). w sporcie wyczynowym). NALEWKA Z ZARODNIKÓW KOLI . niewydolność krążenia. miażdżyca. zewnętrznie: w chorobach cebulek włosowych i zapaleniu jamy ustnej). rekonwalescencja. skąpe wydzielanie żółci. zaburzenia czynnościowe dróg żółciowych). zaburzenia czynnościowe serca. NALEWKA CHINOWA ZŁOŻONA .Tinctura Crataegi (nerwice układu krążenia. zaburzenia układu krążenia. NALEWKA Z LIŚCI NAPARSTNICY MIANOWANA . np. zamartwica noworodków. oparzenia). rozedma płuc. zatrucia narkotykami i tlenkiem węgla). utajona niewydolność krążenia). NALEWKA GORYCZKOWA . niestrawność. NALEWKA DĘBIANKOWA . zaburzenia trawienne. nerwowe i psychiczne. NALEWKA Z ZIELA LOBELII . schorzenia mięśnia sercowego. biegunki. wymioty. kolka jelitowa. wady serca wrodzone i nabyte. nadciśnienie. jako środek wykrztuśny przy kaszlu i nieżycie górnych dróg oddechowych). nieżyty przewodu pokarmowego. NALEWKA Z LIŚCI I KWIATU GŁOGU . bóle głowy). zewnętrznie: zapalenie dziąseł. wady serca.Tinctura Chinae lub Tinctura Cinchonae compositum (wewnętrznie: brak łaknienia. NALEWKA BENZOESOWA OPIUMOWA . rekonwalescencja). nudności. nieżyty przewodu pokarmowego. wady serca wrodzone i nabyte.Tinctura Opii benzoica (bóle przewodu pokarmowego.Tinctura Lobeliae (dychawica oskrzelowa. odparzenia). 299 . krztusiec. NALEWKA KONWALIOWA MIANOWANA .Tinctura Colne (wyczerpania fizyczne. chroniczne schorzenia wątroby i dróg żółciowych.Tinctura Chelidonii (kamica wątrobowa i żółciowa. tętnic. wzdęcia.Tinctura Convallariae majalis (nerwice układu krążenia. chroniczne schorzenia układu wątrobowo-żółciowego.Tinctura Gallae (stany zapalne dziąseł i jamy ustnej. zaburzenia trawienne.Tinctura Digitalis purpureae titrata (ostra i przewlekła niewydolność krążenia na tle niedomogi mięśnia sercowego. napadowe kołatanie serca).NALEWKA Z ZIELA GLISTNIKA .Tinctura Digitalis Tanatae titrata (ostra i przewlekła niewydolność krążenia z zaawansowaną niedomogą mięśnia sercowego. NALEWKA Z LIŚCI NAPARSTNICY PURPUROWEJ . neuralgie.Tinctura Menthae piperitae (brak łaknienia. bóle żołądkowe.Tinctura Gentianae (wewnętrznie: brak apetytu. znaczne wysiłki. niedomoga mięśnia sercowego. kolki jelitowe. kolka wątrobowa. NALEWKA MIĘTOWA .

upośledzone trawienie. zatrucia pokarmowe. wzdęcia. skąpomocz po operacjach i zatruciach.Tinctura Veratri (wewnętrznie: choroba nadciśnieniowa. biegunki. stany wyczerpania nerwowego. rekonwalescencja).Tinctura Rhei Spirituosa (zaburzenia trawienne. obrzęki pochodzenia sercowego i nerkowego. niskie ciśnienie krwi. stany zapalne dziąseł i jamy ustnej). stany astmatyczne.Oleum Ricini (zaparcia ostre i nawykowe.Tinctura Valerianae (nerwice układu krążenia. NALEWKA Z KORZENIA MYDLNICY . bóle stawowe i mięśniowe pochodzenia gośćcowego). marskość wątroby połączona z opuchliną brzuszną . NALEWKA Z NASIONA KULCZYBY . OLEJ RYCYNOWY . szczególnie u dzieci. nieżyty przewodu pokarmowego). menstruacyjne). nerwice wegetatywne.zwłaszcza u dzieci). ostre zapalenie kłębuszków nerkowych. zaparcia nawykowe.Oleum Hyoscyami (zewnętrznie: nerwobóle. np.Tinctura Strychni (brak łaknienia. rzucawka u kobiet ciężarnych. NALEWKA Z BIELUNIA . bóle innego pochodzenia. zaparcia. neuralgia. nieżyty jelit. ataki kamicy wątrobowej. stany pobudzenia nerwowego. żółciowej i nerkowej. kaszel suchy). NALEWKA Z KŁĄCZA CIEMIERZYCY .w przypadku dużej nadwrażliwości na przetwory naparstnicowe). bóle przewodu pokarmowego. kamica wątrobowa i żółciowa). bardzo silne ataki kaszlu.Tinctura Scillae (niedomoga serca różnego pochodzenia.Tinctura Saponariae (przewlekłe nieżyty oskrzeli.NALEWKA OPIUMOWA .Tinctura Rhei Vinosa (zaburzenia trawienne. zatrucia pokarmowe. zewnętrznie: nieżyty błon śluzowych. zewnętrznie: wszawica.Tinctura Opii simplex (bóle przewodu pokarmowego. NALEWKA KOZŁKOWA . bóle mięśniowe i stawowe).Tinctura Stramonii (bóle przewodu pokarmowego. NALEWKA RZEWIENIOWA NA WINIE . NALEWKA Z CEBULI MORSKIEJ . OLEJKI l SYROPY ZIOŁOWE OLEJEK LULKOWY . dychawica oskrzelowa. 300 . kurcze przewodu pokarmowego).Tinctura Tormentillae (wewnętrznie: biegunki ostre i przewlekłe.Tinctura Pyrethri (zewnętrznie przy wszawicy głowy i innych miejsc owłosionych). NALEWKA RZEWIENIOWA NA SPIRYTUSIE . niestrawność po błędach dietetycznych . niestrawność). zatrucia ciążowe. NALEWKA Z BERTRAMU SZAROLISTNEGO . NALEWKA Z KŁĄCZA PIĘCIORNIKA .

SYROP ŻYWOKOSTOWY Z PODBIAŁEM . kaszel oraz jako środek pomocniczy w gruźlicy płuc). zwłaszcza u dzieci. nieżyty przewodu pokarmowego). zapalenie oskrzeli i płuc).do płukań jamy ustnej. skąpomocz).Oleum Angelicae (zaburzenia trawienne. suchy kaszel). nieżyt przewodu pokarmowego. do wcierań przeciw bólom stawowym i mięśniowym oraz w nerwobólach). brak łaknienia. bóle mięśniowe i nerwobóle oraz do poprawienia smaku niektórych leków). OLEJEK MAJERANKOWY . wzdęcia. schorzenia pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. skąpomocz.Sirupus Symphyti (nieżyty górnych dróg oddechowych. kaszel.nie stosuje się przy stanach zapalnych nerek.Oleum Juniperi (zaburzenia trawienne. SYROP ŻYWOKOSTOWY .jak wszy. przełyku i żołądka). czkawka). kaszel różnego pochodzenia). wzdęcia. schorzenia układu wątrobowo-żółciowego. zewnętrznie: do płukania jamy ustnej przy zapaleniu okostnej). stany wyczerpania. pchły oraz komary).Oleum Anisi (nieżyty dróg oddechowych. SYROP KREOZOTOWY ZŁOŻONY . zewnętrznie: w maści przeciw katarowi u dzieci).Oleum Coriandri (kolka jelitowa. 301 . wzdęcia i brak łaknienia.Sirupus Symphyti cum Farfara (nieżyt górnych dróg oddechowych. nerwobóle . OLEJEK JAŁOWCOWY . wzdęcia. OLEJEK ANYŻOWY .Oleum Majoranae (zaburzenia trawienne. zewnętrznie przeciw pasożytom . SYROP SOSNOWY ZŁOŻONY . rekonwalescenci a).Oleum Calami (zaburzenia trawienne i nieżyt przewodu pokarmowego. wzdęcia u dzieci.OLEJEK ARCYDZIĘGLOWY .Sirupus Creosoti Compositus (przewlekły nieżyt oskrzeli. kolka jelitowa.Sirupus Pini Compositus (nieżyty górnych dróg oddechowych.Sirupus Jodotannicus Phosphoricus (krzywica. wzdęcia. schorzenia pęcherza i dróg moczowych.Oleum Menthae-Crispae (zaburzenia przewodu pokarmowego.Oleum Carvi (zaburzenia trawienne. brak łaknienia. SYROP JODOGARBNIKOWY Z FOSFORANEM WAPNIOWYM . nieżyty żołądka i jelit. OLEJEK KOPROWY . OLEJEK TATARAKOWY . a zewnętrznie: zapalenie stawów. brak łaknienia. OLEJEK KMINKOWY . wzdęcia.Oleum Foeniculi (brak łaknienia. gruźlica węzłów chłonnych. kolka jelitowa. zaburzenia przemiany materii. OLEJEK MIĘTY KĘDZIERZAWEJ . zewnętrznie . nieżyty żołądka i jelit. OLEJEK KOLENDROWY .

kaszel różnego pochodzenia). łupież. można stosować również jako środek gaszący pragnienie i orzeźwiający). SOK ZE ŚWIEŻEGO STABILIZOWANEGO ZIELA DZIURAWCA . zaburzenia trawienne. miażdżyca tętnic). zaparcia na tle skurczowym. stany zapalne pęcherzyka i dróg żółciowych. czyraki. niestrawności).wyciąg z korzenia pokrzyku płynny (stany skurczowe żołądka i jelit. schorzenia układu wątrobowo-żółciowego. nieżyty oskrzeli. ZAGĘSZCZONY SOK ZE ŚWIEŻYCH OWOCÓW ŻURAWINY BŁOTNEJ -Succus Oxyococi (niedokwaśność treści żołądkowej. stany zapalne pęcherzyka i dróg żółciowych. wypadanie włosów. zwłaszcza nawykowe. nadmierne wydzielanie soków trawiennych. 302 . pęcherzyka i dróg żółciowych. skurcze dróg moczowych i żółciowych. reumatyzm. ŚRODKI ZIOŁOWE DO STOSOWANIA WYŁĄCZNIE POD KONTROLĄ LEKARZA Jest to szczególnie ważne przy środkach nasercowych.Sirupus Thymi Compositus (przewlekły nieżyt oskrzeli. zaburzenia trawienia. SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH LIŚCI I KWIATÓW PODBIAŁU Succus Farfarae (przewlekłe nieżyty dróg oddechowych. SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH KORZENI ŁOPIANU . schorzenia miąższu wątroby.Succus Hyperici (schorzenia miąższu wątroby.Succus Betulae (przewlekłe i infekcyjne schorzenia dróg moczowych. wypryski skórne. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy.Succus Bardanae (zewnętrznie: wysypki skórne. otyłość. wypryski i egzemy. BELLADONNAE FLUIDUM . zaparcia. miażdżyca naczyń krwionośnych). żółtaczka. zaburzenia przemiany materii. biegunki. zaburzenia trawienne. Są to: EXTRACTUM ALOESICCUM .SYROP TYMIANKOWY ZŁOŻONY . nieżyty żołądka i jelit. zwłaszcza u dzieci. owrzodzenia i trudno gojące się rany. schorzenia wątroby. bóle przewodu pokarmowego).Succus Taraxaci (brak łaknienia. bądź też przy ziołach trujących lub mających szkodliwe działanie uboczne w wypadku przedawkowania.wyciąg alonowy suchy (brak łaknienia. SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH KORZENI MNISZKA LEKARSKIEGO . kaszel). wewnętrznie: zaburzenia przemiany materii. zaburzenia i uszkodzenia układu nerwowego). nieżyty przewodu pokarmowego. SOK ZE ŚWIEŻYCH STABILIZOWANYCH LIŚCI BRZOZY .

kaszel różnego pochodzenia. EXTRACTUM GLYCYRRHIZAE DEPURATUM .wyciąg z lulka suchy (stany skurczowe narządów wewnętrznych. w zmęczeniu i wyczerpaniu fizycznym oraz psychicznym. przewlekłe nieżyty oskrzeli. EXTRACTUM COLAE FLUIDUM . zewnętrznie: w chorobach włosów do nacierania).wyciąg z zarodków koli płynny (środek pobudzający w niewydolności krążenia. kaszel napadowy. niedokrwistość.wyciąg chinowy płynny (brak łaknienia. neurastenia. dychawica oskrzelowa. zaburzenia trawienne. EXTRACTUM GENTIANAE SPISSUM . wyczerpanie fizyczne. wrzód żołądka i dwunastnicy. bolesne i przewlekłe miesiączkowanie). bolesne i przewlekłe miesiączkowanie). stany skurczowe jelit i wzdęcia). nerwobóle.wyciąg gorzknikowy płynny (krwotoki maciczne. . choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy). rekonwalescencji po ostrych chorobach zakaźnych).wyciąg lukrecjowy oczyszczony gęsty (nieżyty dróg oddechowych. niedostateczne wydzielanie soków żołądkowych i śliny. po nadmiernych wysiłkach.EXTRACTUM CINCHONAE FLUIDUM . w neurastenii. EXTRACTUM HYDRASTIDIS FLUIDUM . nadmierne wydzielanie soków żołądkowych. nieżyty żołądka.wyciąg goryczkowy gęsty (brak łaknienia. EXTRACTUM HYOSCYAMI SICCUM . przy bólach głowy.

PIERWIASTKI ŻYCIA .

Działa w formie zjonizowanej. intensywnym poceniu się.chlorozę (blednicę).005 proc. chlorki. W soku żołądkowym służy do wytwarzania kwasu solnego. tetracyklina. ciśnienie osmotyczne.grozi niedobór tego pierwiastka. W organizmie człowieka chlor wespół z sodem odpowiada za utrzymanie prawidłowego ciśnienia osmotycznego. Głównym źródłem chloru jest sól i przy jej odpowiednim spożyciu organizmowi nie. zmniejsza się ich stężenie w osoczu. silnie działającym narkotykiem do inhalacji jest chlorek etylu. potasu i siarki . ale utrzymują np. magnezu. Mają wpływ na nasze samopoczucie i zdrowie. które stanowią zaledwie 4 procent.szczególnie u młodych dziewcząt . Chlor jest pierwiastkiem o właściwościach kwasowych. wchodzą w skład wielu enzymów. woda chlorowa. Bardzo aktywny chemicznie.MAKRO-I MIKROELEMENTY Biopierwiastki to składniki mineralne (pierwiastki i ich nieorganiczne połączenia). do narkozy służy chloroform stabilizowany dodatkiem l proc. zielonożółtego gazu o silnie drażniącym zapachu. powodują ich zwiększoną aktywność. chlorany. co prowadzi do alkalozy hipochloremicznej. Właściwości usypiające ma chloral . kwas solny i in. Chlor wchodzi w skład niektórych antybiotyków (np. Spełnia też ważną funkcję w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej organizmu. A więc makro.i mikroelementy uczestniczą w licznych reakcjach biochemicznych. Jego brak może wystąpić przy biegunce. ma postać ciężkiego. a szerokie zastosowanie mają: chlorowodór. Jest trujący. Przy wymiotach oraz w niedrożności odźwiernika lub dwunastnicy występują straty chlorków. alkoholu etylowego. chloromycetyna) i jest składnikiem wielu związków o znaczeniu leczniczym. nadchlorany. protezy zębowej) służy chloramina. jego anion jest głównym anionem płynów zewnątrzkomórkowych. Nadmierna zawartość chlorków we krwi wywołuje . zaburzeniach wewnątrzwydzielniczych. masy ciała. fosforu. CHLOR (Cl) Chlor . który z powodu możliwości uszkodzenia narządów 307 . występujących w organizmie ludzkim w ilościach większych niż 0. wymiotach.należy do grupy biopierwiastków zwanych makroelementami.oprócz wapnia. sodu. masy naszego ciała. podchlorany.ciecz o ostrym zapachu: do dezynfekcji i czyszczenia (np. na które dzienne zapotrzebowanie wynosi powyżej 100 mg.

Niedostatek Zn może wywołać epilepsję lub schizofrenię. brak łaknienia.i to bardzo znacznie . apivit). pomidor. bezsenności. na skórę. a także . Dziennie należy dostarczać organizmowi 10-15 mg Zn. nasiona słonecznika. dlatego cynk występuje w insulinie. żółtka jaj. większość grzybów jadalnych.. orzechy. zaburzenia w rozwoju kości i narządów płciowych. w chronicznych. gdyż jest stymulatorem i regulatorem przysadki i gruczołów płciowych. w przypadkach wrażliwości ciśnienia tętniczego na zmiany pogody. rozwoju. przykrych objawach przedmenstruacyjnych. Ilość cynku obniża się przy marskości wątroby.002 proc. potasu i magnezu . szpinak. który powinien dawkować lekarz. 308 . nie występuje w stanie czystym. nerwowych zaburzeń wegetatywnych. odbudowy i regeneracji uszkodzonych tkanek. Zatrucia mogą wystąpić po spożyciu owoców i warzyw opryskiwanych preparatami Zn. Ma zastosowanie w lecznictwie. Niedobór cynku powoduje zachamowanie wzrostu. w urologii.miąższowych (serce. ból i zawroty głowy. w depresjach. np. Duże niedobory powodują bezpłodność. suszone drożdże. chloronitryna jest antybiotykiem niszczącym bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne. zanik torebek włosowych. nasiona dyni. mięso królików i kurcząt. nerkach. u dzieci słaby wzrost. Występuje także ból brzucha. Szkodliwy jest zarówno niedobór.jest niezbędny przy leczeniu złamań kości. zaburzeń trawiennych w jelitach. a także glinka bułgarska. Jest niezbędny dla normalnego wzrostu. które objawiają się przede wszystkim wymiotami spowodowanymi drażniącym działaniem Zn na błonę śluzową żołądka. większość ryb. pokrzywkowych chorobach skórnych. łuszczenie skóry. ostrygi. produkty pszczele (propolis. W obecności cynku lepiej tworzy się hemoglobina.u chorych na białaczkę. bierze udział w tworzeniu krwinek.0. Źródłem cynku są: żyto. Cynk jest pierwiastkiem niezbędnym dla organizmu i występuje we wszystkich jego tkankach. natomiast stosowany miejscowo działa chłodzące. Nie należy przechowywać żywności w naczyniach ocynkowanych. nerki) może być stosowany jedynie do krótkotrwałej narkozy. który jest stosowany w przypadkach chorób psychosomatycznych. otręby pszenne. mięśniach i skórze. Cynk znajduje się także w preparacie falvit. biegunka. jest używany przy ekstrakcji zębów i w krótkotrwałych zabiegach chirurgicznych. wapnia. Występowanie w organizmie (wagowo) . brzoskwinia. kruchy. Zn . trzustce. okrywający się na powietrzu ochronną warstwą tlenku. wspomaga działanie trzustki. kapusta.oprócz krzemu. Nadmiar cynku wywołuje zatrucia. kakao. jęczmień. burak czerwony. w dolegliwościach sercowo-naczyniowych. wątroba. CYNK (Zn) Cynk . wątrobie. Przy ostrych skurczach mięśni stosowany jest chlorodisazon. jak i nadmiar Zn w organizmie. drżenie rąk. zioła. soki z surowych warzyw i owoców. a najwięcej Zn znajduje się w gruczole krokowym.srebrzysty z niebieskim połyskiem metal. nieszlachetny. uspokajająco działa chlorofeazepoksyd. pomarańcze. Poziom Zn spada do połowy u chorych na cukrzycę. kiełki pszenne. wątroba wołowa. bezsenność.

Glinka cynkowa. przysadki. magnez. Cynk wchodzi w skład ponad 20 enzymów. zapalenie prostaty i jej przerost. na części miękkie uda i podudzia przy obrzękach. utrudniając ich przyswajalność. występujące w produktach roślinnych. winogrona. taniny i błonnik. odgrywa ważną rolę w działaniu tarczycy. łysienie i wypadanie włosów. w szczególności białkowych) oraz dynamiczny (ponieważ wzmaga moc leczniczą leków i biopierwiastków. tłuszczów). osłabienie organizmu. przekrwienie żylne. uczulenia na dłoniach. infekcje bakteryjne i wirusowe. pyłek kwiatowy. Na użytek zewnętrzny Trądzik. rany. wapnia). intelektu i układu płciowego. pomidor. Stosować na puchlinę wodną. FOSFOR (P) Fosfor został przez dr. osłabioną odporność komórkową na katalizowanie wielu procesów życiowych. żelazo. D. 200 g żelatyny. miażdżyca. Przyswajanie cynku osłabiają zawarte w pokarmach roślinnych związki zwane fitynianami. na prawidłowe tworzenie się krwinek czerwonych. 400 g gliceryny. na przemianę materii i przyswajanie prawidłowe. Niedobór cynku odczuwają ludzie starsi i spożywający mniej białka. na którego opinie powoływaliśmy się w „Aptece” wielokrotnie. np. Maść cynkowa .in. rozpuszczalny w wodzie. gościec. Stosuje się dietę cynkową oraz siarczan i glikonian cynku na trądzik.na dwoinki powodujące zapalenie spojówek. choroby zwyrodnieniowe stawów. uszkodzenie tkanek. białek. Znacznie łatwiej organizm przyswaja ludzki pierwiastki zawarte w mięsie. w strączkowych i w orzechach. Bierze udział w formowaniu kości i krwi. karłowatość. marchew. obrzęki. które w przewodzie pokarmowym tworzą trwałe połączenia z wieloma składnikami mineralnymi. różne choroby skórne. daje sole. wypadanie włosów. wapń. uznany za pierwiastek plastyczny (gdyż bierze udział w przemianach substancji organicznych biogennych. zaburzenia trawienne. otyłość. bezsenność . np. zboża i ich kiełki. 300 g wody. epilepsja. niedomogi tarczycy. Kontroluje równowagę wapniową środowiska wewnętrznego i odgrywa istotną rolę w mechanizmach działania wit. Kwas fitynowy. bóle serca. niedomogi nerek i wątroby. Podobnie działają szczawiany. Największe ich ilości występują w produktach zbożowych. wegetarianie. złamania kości. Fosfor jest składnikiem licznych związków (węglowodanów. grasicy. czosnek. orzechy. Źródłem fosforu są m. biały proszek bez zapachu. Valneta. jak: cynk.dawki homeopatyczne. żywych. astma. nowotwory. por. 100 g tlenku cynku. seler. bezpłodność. egzemy. schizofrenia. migdały. cebula. marskość wątroby. otępienie starcze. który można stosować bezpiecznie). brak łaknienia. nerwica wegetatywna. zaburzenia krążenia krwi. migreny.WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Artretyzm. egzemy. Jest najważniejszym pierwiastkiem energetycznym nerwów. stwardnienie rozsiane (chorym na SM zapisuje lek homeopatyczny Zinci Valerianici D-4. parkinsonizm. tak samo na białaczkę i trzustkę. a także artykuły spożyw309 . oparzenia.

demineralizacja. astma. U dzieci powinien się zbliżać do wielkości 2:1. Wysoki poziom fosforu we krwi występuje w niedoczynności przytarczyc. spazmofilia (napady drgawek.1:1. Nasilenie w przemianie węglowodanowej wywołuje przemijające obniżenie fosforanów w surowicy. niedomogi pracy serca. zmęczenie mięśniowe. fasola. co objawia się m. Hormon przytarczyczek zwiększa wydalanie fosforu z moczem i obniża poziom fosforanów nieorganicznych w surowicy krwi. objawy chorób nerwicowych.5 mięśnie 170-250 nerwy 360 kości zęby 22000 310 . mają więc korzystne działanie w rzeszotnieniu kości. co odpowiada proporcji tych pierwiastków w mleku kobiecym. Równowagę fosforową w organizmie zdrowego człowieka pozwala utrzymać dzienna podaż 1. dłoni i stóp. dolegliwości kostne. Fosfor. przerostem kości i części miękkich twarzy.6 g fosforu. U dzieci.in. żółtka jaj. mięso i ryby. mąka pszenna. gruźlica. Gospodarka wapniowa i fosforowa znajduje się pod wpływem gruczołów wydzielania wewnętrznego. Płyn lub tkanka mg/100 ml lub 100 g krew 40 surowica dzieci 4-7 surowica dorosłych 3-4.wyższe. Metabolizm fosforu ma związek z hormonem wzrostu. a stosunek optymalny . znajduje się przede wszystkim w kościach i zębach w postaci połączeń z wapniem. obserwuje się akromegalię. zaburzenia pracy tarczycy. W ciężkich schorzeniach nerek zatrzymanie fosforanów jest główną przyczyną kwasicy. Wapń i fosfor występują i działają wspólnie. stanowi środek leczniczy z następującymi wskazaniami: astenia fizyczna i intelektualna. gdy stosunek wapnia do fosforu jest niski. wątroba. Niższym poziomem fosforanów charakteryzuje się krzywica i może on obniżyć się do l mg na 100 ml. jako jeden z najważniejszych składników mineralnych ustroju. a u dzieci i kobiet w ciąży 1. wówczas występuje zrzeszotnienie kości.5-2 g. W cukrzycy występuje niższe stężenie fosforanów organicznych w surowicy krwi. sery podpuszczkowe. Podobne zjawisko może wystąpić podczas wchłaniania niektórych tłuszczów. który występuje w każdej komórce ustroju. Stosunek wapnia do fosforu nie powinien być mniejszy niż 1:2. W źle zrównoważonych dietach stosunek wapnia do fosforu staje się niekorzystny. Rozmieszczenie fosforu w organizmie ilustruje poniższe zestawienie. a nieorganicznych . tj. które mają wysoki poziom fosforanów we krwi. skurcze mięśni występujące głównie u dzieci w następstwie wzmożonej pobudliwości nerwowo-mięśnowej na tle zmniejszonej zawartości wapnia w surowicy krwi). np. chorobę będącą wynikiem nadczynności płata przedniego przysadki. Hormony steryoidowe zmniejszają wydalanie wapnia i fosforu z moczem. groch suchy. a wzrost ilości fosforu w surowicy wywołuje obniżenie poziomu wapnia. Nadmiar fosforu powoduje strącanie tego pierwiastka w postaci nierozpuszczalnego fosforanu wapnia.cze bogate w białko i wapń. Fosfor.

ciągle wiercące się dzieci poniżej 10 lat można uspokoić podając 2 krople jodu do szklanki soku owocowego. szparagi itp. największe zastosowanie w diagnostyce i terapii ma jod-131. Smarowanie małej powierzchni skóry tinkturą jodu. a także w kobalt. pomidory. Istnieje ścisły związek między siłami. kapusta. zaleca się stosowanie co drugi dzień 1-2 kropli roztworu. rzodkiew. Spożywanie pokarmów bogatych w jod (ryby morskie. Człowiek może uzupełniać niedobór jodu przez: 1. ziemniaki. W przypadku wyczerpania należy przede wszystkim sprawdzić.tarczyca nie jest w stanie produkować tyroksyny. tran. który emituje cząstki beta minus oraz promienie gamma. brom 80 i 24. czy gleba. rabarbar. której jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania. np. sałata. płynu Lugola (jod w jodku potasu). rzodkiewka. poziomki. Sprzyja spalaniu tkankowemu produktów spożywczych. szpinak. a jego siłą obronną i możliwością przeciwstawienia się chorobom. oprócz zabijania zarazków spełnia także inne funkcje. soli i powietrzu . Organizm człowieka zawiera mniej niż 10 kropel jodu. Słabsze zarazki. Stosowanie preparatów bogatych w jod. że zawartość jodu w tarczycy zależy od rodzaju wyżywienia i od jakości spożywanej wody. Do nich należy przede wszystkim odbudowa niezbędnej człowiekowi energii. przez błonę śluzową do nosa. Jod jest jednym z lepszych katalizatorów utleniających. Ale największe znaczenie ma jod dla tarczycy. np. tzw. Stwierdzono. Spośród 21 izotopów jodu. Dodatkową właściwością jodu jest uspokojenie organizmu i uwolnienie go od napięcia nerwowego. co trzy lub cztery dni). magnez i żelazo.JOD (J) Jod jest pierwiastkiem chemicznym występującym w skorupie Ziemi w postaci trwałego izotopu (jod-127). w końcu giną. wodzie. Grupę chlorowców. które objawia się wzmożoną pobudliwością. bezsennością i ciągłym niepokojem. Inną funkcją jodu jest usprawnienie myślenia oraz zapobieganie nadmiernej otyłości. które wniknęły do ustroju (np. W tym artykule przedstawiam rolę i znaczenie jodu w ustroju ludzkim. chlor 35. grzyby. Picie wody chlorowanej i spożywanie nadmiaru soli powoduje w tarczycy utratę jodu. charakteryzuje prawo wypierania pierwiastków o większej masie atomowej przez pierwiastki o mniejszej masie atomowej . 3. nie jest uboga przede wszystkim w jod. cebula. balast i toksyny. Tarczyca.: Lugol. (Niespokojne. żółtka z jajek. do których należy także jod. W zależności od ciężaru pacjenta z niedoborem jodu. 2. a pobieraną przez niego optymalną ilością jodu. Organizm zaczyna chorować. Pacjent o wadze 70 kg potrzebuje tylko 2 razy 311 . przez zranioną skórę.5 i 50. tabletki z alg morskich. Nie spalone produkty spożywcze gromadzą się w ustroju jako niepożądany tłuszcz. (na pierwszym miejscu masa atomowa. który jest wypierany przez chlor. np.). W przypadku niedoboru jodu zarazki nie są likwidowane skutecznie. jakimi dysponuje człowiek. Istnieje ścisły związek między występowaniem jodu w organizmie ludzkim. marchew. banany.aktywność chlorowców jest odwrotnie proporcjonalna do ich masy atomowej. gardła lub przewód pokarmowy) przedostają się do krwioobiegu i są przenoszone do gruczołów tarczycy i tam zabijane przez jod. Gdy jest go za mało w pożywieniu. natomiast silniejsze są osłabiane za każdym siedemnastominutowym obiegiem krwi. fasola. na drugim aktywność) fluor 19 i 100. warzywnego lub do wody z dodatkiem l łyżeczki octu jabłkowego. truskawki. z której pochodzi pożywienie. jod 127 i 14. Przez dwa płaty tarczycy znajdujące się z przodu szyi przepływa w ciągu 17 minut krew z całego organizmu.

We krwi wzrasta poziom cholesterolu. cieknie i człowiek ma wieczny katar. Z produktów mięsnych najwięcej jodu zawiera wątroba. lekko kwaśne nie gęste i konserwujące się dłużej. przyspieszone tętno. l kropla roztworu jodku potasu. zdrowsze i w większej ilości. Gdy organizm zawiera nadmiar jodu. Przy braku hormonu tarczycy procesy ustrojowe ulegają osłabieniu. l łyżeczka miodu. w tarczycy znajduje się około 10-15 mcg. wytrzeszcz oczu. zmniejszoną aktywnością psychiczną i fizyczną. Wymieszać wszystko i wypić przed posiłkiem. Zwiększa się zapotrzebowanie na witaminy. Należy wówczas przerwać stosowanie jodu. rano zaś wstaje zmęczony. szybciej przybierać na wadze oraz dawać lepsze jakościowo mięso. winogron i borówek. Powiększona tarczyca nazywa się wolem. a nie alkaliczny. które różni się od wola prostego tym. Jeżeli niedobór jodu przedłuża się to występuje wole (przerost tarczycy niedoczynnej). obniżonym ciśnieniem krwi. produkty kukurydziane. otyłością. W stanach nadczynności tarczycy występują odwrotne zjawiska. wywołaną nie wystarczającym dostarczeniem jodu z pożywieniem. krążącą w naczyniach włosowatych bez trudu i wysiłku. które jest widoczne na szyi. gdyż przemiana jodu łączy się ściśle z funkcją tarczycy. występuje w okolicach. by otrzymać mleko wolne od bakterii. nerwowość. Najczęstszą postacią nadczynności jest wole (niekiedy zdarza się jego brak) z wytrzeszczeni oczu. Z całej ilości jodu w ustroju. Natomiast gdy człowiek źle śpi. którą należy brać na czczo. działa głównie jako katalizator reakcji utlenień i jako regulator szybkości procesów metabolicznych ustroju. rozdrażnienie. Używanie jodowanej soli zmniejszyło w znacznym stopniu występowanie prostego wola na Podhalu. tj.w tygodniu l kroplę. wole może być prostym powiększeniem gruczołu bez nadczynności lub powiększenia gruczołu z nadczynnością. 20 minut przed śniadaniem. miód zamiast cukru rafinowanego. że powiększeniu gruczołu towarzyszy wydzielanie nadmiernych ilości hormonu tarczycy (nadczynność razem z powiększeniem). występuje choroba Basedowa. Oprócz wola najważniejszymi 312 . Stosowanie recepty na zwiększenie skuteczności działania jodu (ocet jabłkowy + miód + woda) czyni krew bardziej płynną. która wynosi 50 mcg. żółty. jod związany z białkiem. lecz do objawów toksycznych. wynikających z nadczynności. Z wyjątkiem woli złośliwych i schorzeń zapalnych tarczycy. wtedy błona śluzowa nosa jest stale mokra. co ujawnia się zwolnionym tętnem. które jest chorobą z niedoboru. to powinien brać jod (np. Hormon tarczycy. Korzystnej jest jadać razowy chleb żytni. przeciwwirusowo. Jod jest nieodzowny do wytwarzania hormonu tarczycy i jest to jedyna znana jego funkcja. Wole toksyczne (nadczynność tarczycy). gdzie gleba i woda zawierają mało jodu. popijać soki z jabłek. 1/2 szklanki przegotowanej wody. połączonych ze sobą środkową częścią. Rozróżniamy więc: l. Czynność tarczycy ma wpływ na całkowitą zawartość jodu w gruczole. Preparat ten działa przeciwbakteryjnie. pod postacią jodowanej soli kuchennej). 2. przeciwepidemicznie i może być podawany przez lekarzy weterynarzy bydłu. W celu uzupełnienia jodu w organizmie zaleca się następującą receptę: l łyżeczka octu jabłkowego. tj. dzięki czemu mocz staje się normalny. Gruczoł tarczycowy składa się z dwóch płatów położonych po obu stronach tchawicy. Wole proste. Termin „toksyczny” nie odnosi się do wydzieliny gruczołu. a nie ilość tyroksyny. chociaż nie zawsze. Krowy zaś będą zdrowsze i wolne od chorób skórnych. Nieorganiczny jod jest w znacznej mierze pobierany przez tarczycę w związku z syntezą hormonu tarczycowego. tyroksyna (TSH). a często. lekko kwaśny. Zapotrzebowanie na jod wzrasta w okresie dojrzewania i ciąży. stała utrata masy ciała. We krwi występuje jod hormonalny.

sery . Lepiej jest pobierać jod wraz z produktami spożywczymi.4.34. Występuje ona częściej u kobiet niż u mężczyzn.1 w skórze. która zawiera niezbędne do życia biopierwiastki.1. przy dożylnym podaniu kontrastu z jodem dla zdjęć rentgenologicznych nerek. niepokój. Niektóre związki jodu mogą wywołać uczulenie.6. Podobnie działa nadmierne spożywanie soli.4.2. utrata masy ciała mimo odpowiedniego odżywiania. niedoczynność tarczycy. Przy użytku wewnętrznym mogą występować pęcherzyki pokrzywowe. pomidory . powiększenie gruczołów podszczękowych. wypadanie włosów. WSKAZANIA LECZNICZE Zahamowanie wzrostu u dzieci. Chorym tarczycowym doradza się pobyt na plaży bałtyckiej oraz w Ciechocinku. z czego 1/2 w mięśniach. kapusta . nieżyt nosa. Zawartość jodu w niektórych artykułach spożywczych (w mikrogramach na 100 g): zboża . który w zetknięciu z raną wydziela 313 . Recepta na leczenie wola. reumatyzm. np. dolegliwości płucne. a czasami zaparcia. korze nadnerczy i w przy tarczycach. wytrzeszcz gałek ocznych. otyłość. mleko . gdzie pod tężniami oddycha się jodem.6. kruszona lub odparowywana. stałe przyspieszenie akcji serca. dorsz . bicie serca ponad 100 na minutę i limfocytozę. podwyższona temperatura ciała z nadmiernym poceniem się.17 mikrogramów w l m sześć. a także nadmiernego spożywania kapusty zawierającej azotany i azotyny. rzodkiewka . np. czasem biegunka. W organizmie człowieka występuje 20-50 mcg jodu. łosoś . 100 g 10 proc. trądzik jodowy. powietrze nadmorskie . pęcherzyca jodowa (pęcherze na zmienionej zapalnej skórze). ziemniaki .objawami nadczynności są nerwowość. Macerować kilka dni. nadciśnienie krwi.2. Przy użytku zewnętrznym uczulenie na jod objawia się jako jododermatitis z zaczerwienieniem skóry i obrzękami zwłaszcza na twarzy (mogą pojawić się pęcherze).7.5.25. nadto raz dziennie smarować nią bardzo delikatnie guzowate wole tarczycowe.4. łatwe meczenie się.55. Jod może być źle tolerowany i powodować zatrucia z następującymi objawami: zawroty i bóle głowy. Wole może być skutkiem nie tylko niedoboru jodu. 0. Z powodu wybarwienia limfocytów pokazuje się jodofilia.. kłodawska. powodując utratę masy. 1/5 w tarczycy. marchew . szparagi . w szczególności gdy występują skórne wysypki jodowe. Używać tej nalewki 2 razy dziennie po 30 kropli na wodzie lub cukrze po śniadaniu i po obiedzie. których pochodne acetylowe wywołują wole. 1/17 w kościach. Jako antyseptyk stosowany jest jodoform. drżenie rąk. Po 3-4 miesiącach tarczyca zmięknie i bardzo wyraźnie zmniejszy się aż do prawidłowej postaci. zaburzenia krążenia. Ciągłe podawanie jodu wywołuje nadczynność tarczycy określoną jako choroba Basedowa.20 mikrogramów. W Polsce l gram soli jodowanej zawiera 50 mikrogramów jodu.2. propolisu i 10 korali bursztynowych drobno potłuczonych. flądra . jodowe zapalenie skóry.35. Dużo jodu zawiera sól nie oczyszczana chemicznie. W takim przypadku należy korzystać z porady lekarza.10. Zleca się stosowanie soli kopalnej. woda morska . inowrocławska lub bocheńska. zaburzenia w okresie starzenia się (już od 40 roku życia należy konsumować jod pod postacią soli jodowanej). reszta w jajnikach.147. nadmiar cholesterolu we krwi. Na jednokomórkowego pasożyta jelit u ludzi (jodomoeba buetschlii) zaleca się octan jodu.8. ale również niedostatku kobaltu. Mogą z nich powstać nitrozoaminy. biegunki. Woda zawiera 2-150 mikrogramów jodu w dcm sześć. a także niektóre leki sulfonamidowe. Sól warzona nie zawiera jodu.

które odegrały istotną rolę w powstaniu życia na Ziemi. Obniżenie zawartości krzemu w środowisku prowadzi do zahamowania fotosyntezy. wagowego składu skorupy ziemskiej). Jego okres połowicznego rozpadu wynosi 8 dni. powodują wyprysk jodowy na kończynach. Zażyta wewnętrznie jest śmiertelną trucizną. nadczynność tarczycy. Jodyna zawiera również nieco jodku potasu. W ostatnim dwudziestoleciu poczyniono znaczne postępy w badaniach nad rolą krzemu w życiu mineralnym roślin. Medycyna zna wiele chorób. Od wielu lat prowadzę obserwacje nad uelastycznieniem uszkodzonych zastawek żylnych goleni u ludzi. których podłożem jest niedobór krzemu. w czosnku.45 proc.jod działający bakteriobójczo i antyseptycznie. Sole kwasu jodowego. Muły delty Nilu zawierają 58 proc. jodany mają właściwości utleniające. składa się z krzemu. Niedobory jodu z powodu jego braku w pożywieniu i w napojach. Nawozy krzemowe zwiększają plony. Krzem w ścianach komórkowych łodyg roślin wyższych zapewnia im dużą wytrzymałość mechaniczną. chlorofilu. mogą bowiem okazać się pomocne związki organiczne krzemu. Stosowany niekiedy do leczenia guzków gorących w wolu guzowatym u ludzi po sześćdziesiątce. gromadzi się w tarczycy drogą pokarmową. radioaktywny. w szczególności na podudziu. co dotychczas leczono operacyjnie. w mleczku 314 . brak apetytu. opuchnięcie twarzy. co z kolei jest korzystne dla chorych z SM). zapalenie błony śluzowej. Jodek sodu lub potasu przenikają dwukierunkowo przez błony otaczające płyn mózgowordzeniowy i utrzymują stałe stężenie kationów po obu ich stronach oraz dwukierunkowy transport aktywny z ogólnego krążenia i do niego. RNA. ksantofilu i lipidów. zwierząt i ludzi. krzemu i dlatego były tak korzystne dla plonów pszenicy. KRZEM (Si) Krzem jest najpospolitszym pierwiastkiem w przyrodzie (25. W mleku jod wchodzi w połączenie z kazeiną. Jodek sodu lub jodek potasu mają zastosowanie jako leki wykrztuśne na zlecenie lekarza. Popiół skrzypu aż w 70 proc. Gromadzi się głównie w ścianach komórkowych wchodząc w skład zewnętrznego pancerza jednokomórkowego roślin i zwierząt. Krzem występuje w łuskach ziarna zbóż. Przy zatruciach jodem (jodzica) występuje gorączka. Ma to znaczenie przy leczeniu niektórych chorób o etiologii nieznanej. Nie występuje w stanie czystym. DNA. Jodyna to ciemnobrunatny roztwór jodu (2-10 procentowy) w alkoholu etylowym. obniża toksyczność glinu i germanu i wpływa na metabolizowanie boru. Przy astmie oskrzelowej jod czyni sekrecje bardziej płynne. szczypiorku. Jod-131. Jod obniża toksyczne działanie miedzi. biegunka. działający bakteriobójczo. Uodparnia rośliny na choroby grzybowe. Krzem wzmacnia odporność roślin na zasolenie gleby.ciecze i ciała stałe . w górach. spadku plenności. a w przyszłości może być zbędne. powoduje więdnięcie liści (krzem w liściach chroni rośliny przed nadmiarem żelaza i magnezu. w skórce owoców. syntezy białek. Brak tego pierwiastka prowadzi do zahamowania wzrostu roślin. Tworzy również związki organiczne . Służyła ona kiedyś chirurgom do dezynfekcji ran i skaleczeń. a jego najbardziej rozpowszechnionym związkiem jest krzemionka (Si O2). np. tzw. Silne bodźce akustyczne powiększają przepuszczalność tej bariery. Krzem jest pierwiastkiem niezbędnym dla roślin.

opóźnienie wzrostu u dzieci.60 proc. a pomocniczą w leczeniu cukrzycy. odleżyny. rdest ptasi. ogólne osłabienie. a wiec więcej niż żelaza (3-3. nowotwory. nadciśnienie. gdyż sprzyja wydalaniu zbędnych złogów i śluzów z organizmu ludzkiego i zapewnia detoksykację ustroju oraz jednocześnie mineralizuje tkankę łączną. Na terenach bogatych w krzem i magnez rzadziej występują nowotwór). mięśniach i krwi.). Krzem odgrywa ważną rolę w procesie odżywczym ustroju i jego detoksykacji. owoce. aż zostanie połowa zawartości naczynia. układu sercowo-naczyniowego. Krzem odgrywa rolę zasadniczą w leczeniu miażdżycy. Świadectwem niedoboru Si są pękające paznokcie sygnalizujące demineralizację szkieletu. perz. np.pszczelim. reumatyzm. przyspiesza procesy bliznowacenia w gruźlicy. działa wykrztuśnie. Łyżkę tej mieszanki zalewa się 2 szklankami wody i gotuje powoli. dziąseł. Spożywcze produkty rafinowane są pozbawione krzemu (np. na l szklankę wody nie mieszając po 2 łyżki stołowe l lub 2 razy dziennie. chleb razowy. który przyspieszy ich zrosty. pokrzywa. Skrzyp był uważany przez ks. mięso. Najwięcej Si znajduje się w grasicy. Zalecany jest przeciw zwapnieniom tętnic (a więc ma znaczenie jako środek zmniejszający miażdżycę). Si. Występujący w roślinach kwas krzemowy odgrywa znaczną rolę w ziołolecznictwie. płucach. po 50 g skrzypu. Kobiety w ciąży potrzebują więcej Si. przy czym odtwarza elastyczność naczyń krwionośnych . białe pieczywo). przysadce.18 proc. trądzik różowaty. Popijać 2 razy dziennie po pół szklanki tego wywaru. chorobom kobiecym i chorobom wieku starczego. dna). osłabione mięśnie serca. Po zabiegach chirurgicznych na kościach należy stosować Si. podbiał. polepsza pracę wydzielniczą nerek. Ilość Si w narządach ludzkich maleje z wiekiem. Najbogatszymi źródłami krzemu są: skrzyp (zawartość Si . który zawiera 7 g Si. płatki owsiane. zwalcza stany zapalne.kapilarów. Zioła z Si trzeba długo ogrzewać na wolnym ogniu. Z tych roślin robi się napary lub odwary biorąc np. leczy astmę oskrzelową. nadnerczach. Profilaktycznie zapobiega łatwemu powstawaniu sińców. zwalcza komórki nowotworowe. łupież. a płuca gruźlika tylko 0. demineralizacja organizmu. wypadanie włosów. stany zapalne. chorobom neurologicznym alergicznym. turzyca piaskowa. zła przemiana materii. 315 . Krzem jest niezbędny dla organizmu ludzkiego. poziewnik. WSKAZANIA LECZNICZE Na użytek wewnętrzny Choroby zwyrodnieniowe (artretyzm. otręby pszenne. Dużo krzemu zawiera woda źródlana. osłabienie ścięgien. poziewnika i pokrzywy oraz 100 g rdestu ptasiego. Płuca człowieka zdrowego zawierają 0.5g) i o wiele więcej niż miedzi (100-150 mg). niklu i cynku. Dzienne zapotrzebowanie na Si wynosi 20-30 mg i mogą je zaspokoić warzywa. złamanie kości. przepuszczalność naczyń włosowatych rany zastarzałe. gdyż krzemionka jest trudno rozpuszczalna. kruchość paznokci. Krzem jest ważnym lekiem również pod względem profilaktycznym w szczególności w przypadku schorzeń dróg oddechowych. natomiast wodociągowa jest uboga w Si. produkty roślinne bogate w celulozę. schorzenia skórne. przyzębica. grzybice. Ludziom starszym zalecam popijanie roztworu glinki po l łyżeczce dziennie. cukrzyca. Kneippa za panaceum na wszystkie choroby. krzywica.009 proc. miażdżyca (skleroza). krwotoki (skłonność). więcej niż kobaltu.

pracowników kamieniołomów i zakładów przemysłu krzemowego. melancholii. jest wykorzystywany w lecznictwie. Katalizuje funkcje wydzielnicze ustroju (np. Nazwa ta zda się sugerować ważną rolę magnezu w organizmie i jego wyjątkowe znaczenie w procesach życiowych. Rozwój tej choroby.0. Leczenie więc takimi dawkami powinno być krótkotrwałe. Sporo litu zawierają także drożdże piwne. która wywołuje niedomogę w oddychaniu i krążeniu krwi. Bardzo aktywny chemicznie. perzu i poziewnika w równych ilościach z 2 łyżkami octu lub azulenu.53). Odgrywa bardzo ważą rolę w organizmie. Lit wpływa na ustalenie równowagi psychicznej człowieka i decyduje o jego stanie emocjonalnym. Źródłem litu są niektóre wody mineralne (np. wiadomo że przy podawaniu organizmowi nadmiernych ilości potasu następuje zakłócenie elektrokardiogramu. niektóre rośliny (np. I tak jest w istocie. B1 raz dziennie po 3 mg. Lit wspomaga magnez w reakcjach biochemicznych organizmu. Na powietrzu utlenia się. trwa kilka lat. Ta choroba zawodowa powstaje w wyniku wdychania pyłów krzemowych i może występować u niektórych górników. który konserwuje odwar. sześć. choć nauka wie o tym stosunkowo od 316 . lęków. osłabienia psychicznego w stanach depresji. Bardzo korzystne dla dzieci. Jego zastosowanie zaleca się w przypadku bezsenności. gdzie pył składający się z SiO2 jest wielkości od 0. gdy doprowadza się litemię (ilość litu we krwi) do poziomu 0. co stanowi granicę dopuszczalnej zawartości tego pierwiastka w organizmie. a liczba cząstek przekracza 4000/1. rdestu ptasiego. a przy tym trzeba powiedzieć. moczu w schorzeniach dny). Specjaliści z dziedziny fitoterapii w Niemczech stosują napar z ziela skrzypu. działa pobudzająco na czynności szpiku kostnego. Przy nadmiarze lit wywołuje stany toksyczne organizmu. Zapobiega sklerozie i chorobom serca w nadciśnieniu tętniczym. Zuber II). toteż ich stosowanie musi przebiegać pod kontrolą lekarza. Zalecam przyjmowanie wit. Lit występuje także w soli z Wieliczki. przemywać twarz 2-3 razy w tygodniu. obsesji. Sole litu leczą stany melancholii.48-0. Jest antagonistą potasu w dolegliwościach sercowych. LIT (Li) Lit jest miękkim. wypiera wodór z wody tworząc mocną zasadę.69 mg/100 cm. podbiału.. Wykorzystywany w leczeniu narkomanów i alkoholików. ziemniak i pomidor). że więcej tego pierwiastka znajduje się w częściach nadziemnych niż w korzeniach roślin. jest najlżejszym ciałem stałym (ciężar właściwy. to jest masowanie stóp.2 do 2 mikrometrów. Można również tym odwarem przecierać całe ciało raz w tygodniu. a ja daję dodatkowo produkty pszczele i soki ze świeżych warzyw i stosuję też refleksoterapię.Na użytek zewnętrzny Odwarem ze skrzypu. MAGNEZ (Mg) Często w literaturze medycznej magnez nazywa się pierwiastkiem życia. Diagnozę wykazuje zdjęcie rentgenowskie. srebrzystobiałym metalem. co ujędrnia całą skórę. Krzemica (silikoza).

Julian Aleksandrowicz zajął się upowszechnianiem drogi do studiów nad zastosowaniem tego pierwiastka do celów leczniczych. jest czynnikiem regenerującym żywe komórki. przeciwdziała zaburzeniom wzrostu u młodzieży. wzmacnia układ sercowo-naczyniowy. zmniejsza nadwrażliwość na zbyt silne hałasy szkodliwe dla funkcjonowania narządów rodnych i wywołujące bezpłodność (np. przeciwdziała schorzeniom pęcherza moczowego. nadnercza itp. a w zależności od okoliczności może być antagonistą wapnia. bez którego jest niemożliwe istnienie roślin. a często i skurcze w nogach. przywraca wewnętrzny spokój organizmowi. WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE Magnez katalizuje wiele procesów życiowych w ustroju. a wyniki tych dociekań okazały się do tego stopnia znaczące. ułatwia wydalanie ołowiu z organizmu. że w chlorofilu. działa korzystnie przy białaczkach i przy hemoroidach. przywraca moczowi odczyn kwaśny. Wykryto bowiem. działa profilaktycznie na zapalenie żył w sytuacjach pooperacyjnych. u personelu obsługującego lotniska). usprawnia pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego. zmniejsza toksyczność jonów cynku. gdyż obniża alkalozę krwi. przytarczek. zwalcza miażdżycę i zakrzepy. a co za tym idzie -zwierząt i człowieka. żołądka). który uczynnią proces fotosyntezy.niedawna. przeciwanafilaktycznie. działa odtłuszczające. zwalcza procesy starzenia się. współdziała z żelazem dwuwartościowym. rozpuszcza kamienie nerkowe. zapaleniom prostaty i jej przerostowi. broni organizm przed zakażeniami. usuwa nieprzyjemny zapach potu. normalizuje funkcjonowanie trzustki i pęcherzyka żółciowego. Sprawa magnezu zarówno w profilaktyce. regulatorem równowagi wapniowej. przysadki. reguluje pracę przewodu pokarmowego (jelit. co chroni przed ołowicą. bierze udział w procesie termoregulacji. Fakt ten pobudził naukę do wnikliwych badań nad rolą magnezu dla zdrowia. od chwili. jest antyseptykiem wewnętrznym i zewnętrznym. na powstawanie estrogenów (hormonów kobiecych). 317 . układu współczulnego. działa przeciwstresowo. u pilotów. osłabia arteriosklerozę i obniża poziom cholesterolu. wzmaga reakcje obronne organizmu. który odtwarza upośledzoną sekwencję aminokwasów w lipidowych osłonkach mielinowych u chorych na SM. zwalcza podatność organizmu na powstawanie nowotworów. pobudza fagocytozę. utwardza wodę pitną czyniąc ją zdrowszą i korzystną dla niedociśnieniowców niezależnie od wieku. działa relaksujące i znieczulająco. drenuje wątrobę powiększając ilość wydzielanej żółci. działa przeciwwymiotnie i przeciwbiegunkowe. po połogach. nerwu trójdzielnego. przywraca równowagę psychiczną i układu nerwowego. działa korzystnie na proces krzepnięcia krwi. ochrania przed promieniowaniem jonizującym. jest czynnikiem wzrostu. współdziała z glikolem.. Na gruncie polskim przede wszystkim prof. zaburzeniom u kobiet karmiących. stabilizuje układ chromosomatyczny. przeciwzapalnie. łagodzi i uspokaja bezsenność i zdenerwowanie. a więc tarczycy. zwalcza uczulenie. gdy został rozszyfrowany mechanizm fotosyntezy. które jest centralnym jonem cząsteczki hemoglobiny. iż w świecie medycznym poświęcono temu pierwiastkowi wiele międzynarodowych konferencji i powstała ogromna literatura przedmiotu. chroni przed uszkodzeniem mięśnia sercowego. działa tonizująco. znajduje się właśnie magnez. jak i lecznictwie nabiera rangi w związku z coraz powszechniejszym niedoborem tego pierwiastka w glebie i jego rugowaniem z żywności w procesach oczyszczania.

Magnez występuje również w ziołach. układu moczowego. przelot złocisty. choroby skóry. wypadanie włosów. Oba te pierwiastki. brzoskwinie. móżdżek. czekolada słodka. neurologicznym. a nawet być przyczyną zgonu (w szczególności w przypadku SM). banany. psychiczne. bobrek trójlistny. dzika róża (kora i owoc). hematologiczne. drgawki. niedoczynność gruczołów wydzielania wewnętrznego. co może doprowadzić do tworzenia się piasku w nerkach. zwyrodnienia stawów. mąka pszenna razowa. kamica nerkowa. kobiece. zaburzeniami dotyczącymi serca (zaburzenia rytmu. zwłaszcza jeśli nie nastąpiło w porę rozpoznanie. padaczkom. nagłe zawroty głowy. nowotworowe. zmęczenie. mogą prowadzić do kalectwa. trudności w skon318 . ziemniaki gotowane. drżenie mięśni. i naczyń krwionośnych (zakrzepy i in. Zapotrzebowanie. arytmia serca. gardła. makaron. winogrona. konwulsje. prostaty. względnie ubogie w magnez: cielęcina. hemoroidy. dróg żółciowych. ryż biały. migdały. bóle stawów. który może wystąpić przy podaży dziennej niższej niż 6 mg/kg masy ciała. drgania powiek. osłabienia wzroku i słuchu. śmietana.in. nieprzyjemne sny lub bezsenność. brokuły gotowane. a jego bogatszym źródłem są m. nosa. układu oddechowego. trzustki. które mogą być przyczyną nowotworów. skłonnością do drgawek. bezsenność. pokarmy o umiarkowanej zawartości magnezu: makrele. skleroza. 30 mg dla kobiet (karmiącym i w ciąży . Wprawdzie sam organizm jest producentem magnezu. wieku starczego (także profilaktycznie). melony. jaja. nerwicowym. próchnica zębów. mleko. łososie. przewodu pokarmowego. astenia ogólna. czekolada gorzka. pomarańcze. łamanie się paznokci. o czym świadczy fakt. jęczmień. rodzynki. wątroby. suszone śliwki. ale dokuczliwych objawów występują: poranne zmęczenie nawet po wielu godzinach snu. ziemniaki w skórce. przemiany materii. wiśnie. ryż. Z mniej ostrych. wady krzepnięcia krwi. grejpfruty. Niedobór Mg sprzyja chorobom psychicznym. przenoszone przez krew. selery. Niedobór magnezu. to jest 2 razy mniej niż wapnia (Ca). niż pobiera. zaparcia. infekcyjne. łączą się z albuminami białek. Przy niedoborze białka nadmiar Mg i Ca przechodzi do dróg moczowych. pewnymi zaburzeniami układu nerwowego współczulnego (np. powoduje liczne zaburzenia i choroby organizmu i objawia się nadmierną pobudliwością nerwowo-mięśniową. Ludziom zdrowym zaleca się 35 mg dziennie dla mężczyzn. Skutki niedoboru Mg są groźne i niekiedy. Do artykułów spożywczych bogatych w magnez należą: kakao. iż wydala tego pierwiastka więcej. wołowina gotowana. masło. kukurydza. gruszki. błon śluzowych ust. układu płciowego. ogórki. utrata równowagi.WSKAZANIA LECZNICZE Alergia (uczulenie). by wraz z pożywieniem (dbajmy o prawidłowy zestaw produktów spożywczych) nasz ustrój otrzymywał potrzebną mu dawkę Mg. suszone brzoskwinie. pocenie się w nocy. kurcze mięśni. układu sercowo-naczyniowego. mąka pszenna. fiołek trójbarwny. wrotycz balsamiczny. SM. korzeń czarnego dzikiego bzu. nerki. zębów. dziąseł. śledzie. zapalenia oka). śliwki. arytmia serca.45 mg). tężyczka). neurologiczne. wrażliwość na zmiany pogody. nerek. mrowienie w nogach i w rękach. orzechy brazylijskie i włoskie. drgawkom (w szczególności u alkoholików). stanom skurczowym. zawały serca. przytulia biała. groch. biegunki. dna (artretyzm). jabłka. niemniej jednak należy dbać o to. halibut.). soja. bóle głowy. Na l kg masy ciała zaleca się około 5 mg.

oraz niższy poziom cholesterolu od konsumentów wody miękkiej. by tak dobierać produkty spożywcze. Klasycznym przykładem jest sól używana w kuchni. tj. Mg. Dla organizmu również szkodliwy jest nadmiar magnezu. zwłaszcza w nadmiarze. by dostarczać ustrojowi konieczną ilość Mg. Zapas Mg w organizmie wyczerpuje się w nadczynności nadnerczy i przytarczyc. których przydatność określam za pomocą współczynnika G oznaczającego stosunek magnezu do manganu (szerzej na ten temat w artykule „Wskazania dla chorych na stwardnienie rozsiane”). że następuje zakłócenie tego przewodnictwa i tworzą się warunki do szybkiego rozwoju stwardnienia rozsianego (SM). Biały cukier zawiera dwieście razy mniej magnezu niż ciemna melasa. które przenoszą impulsy elektryczne z ośrodków mózgowych do przyczepów mięśni. siarczan magnezu. osłabienie układu odpornościowego mogące powodować wystąpienie białaczki i potrzebę interwencji lekarza. wapnia i białka. zmienność nastroju. stałe. Ulega zniekształceniu tonus mięśniowy. magnezyt. Nie ma obawy przedawkowania magnezu za pośrednictwem codziennego pożywienia. a więc niekiedy niemal zupełnie pozbawione tego pierwiastka. co sprawia. nasza powszednia dieta jest bowiem uboga w ten pierwiastek i raczej należy dokładać starań. co warunkuje utrzymanie postawy ciała. Lekarz zapisujący pacjentowi magnez staje więc przed delikatnym problemem. D. przyczynia się do utraty Mg. Bardzo wiele magnezu. nieznaczne napięcie mięśniowe utrzymywane przez ustawiczny dopływ impulsów ośrodkowego układu nerwowego. zawierająca w przybliżeniu dwa razy więcej wapnia niż magnezu. Ponieważ związki magnezowe powodują zawilgocenie soli kuchennej. dolomitowa.. fasolka szparagowa przerobiona na konserwę traci 56 proc. wodorotlenek magnezowy i chlorek magnezu. a jego przyswajanie staje się utrudnione w przypadkach nadmiernego spożywania wit. Do znanych związków magnezu należy dolomit. Ludzie korzystający z wody twardej mają na ogół niższe ciśnienie krwi. Na niedobór magnezu (a także niedostatek wapnia) narażeni są mieszkańcy okolic. spazmofilia. zachowanie napięcia ścian narządów wewnętrznych. nadto wraz z wiekiem ich ciśnienie krwi nie wzrasta. 319 . rafinowane.centrowaniu myśli. ma dobroczynny wpływ na serce. Natomiast woda twarda. Mangan dokonuje substytucji (zastępstwa) magnezu. W większych ilościach wykazuje on właściwości toksyczne. rysów twarzy. Na naszym stole goszczą produkty oczyszczone. Należy wówczas uwolnić ośrodkowy układ nerwowy od nadmiaru manganu. bo aż 78 proc. traci oczyszczone ziarno zbóż (jedzmy więc pieczywo z mąki z pełnego przemiału). który zalecam chorym na stwardnienie rozsiane (SM). Przyswajanie magnezu utrudnia wiele środków farmaceutycznych. toteż przyjął się zwyczaj jej rafinowania i rugowania z niej tego nadzwyczaj cennego pierwiastka. MANGAN (Mn) Szczególną właściwością tego pierwiastka jest zdolność wypierania magnezu z osłonek mielinowych pokrywających włókna nerwowe. tlenek magnezowy. powolniejszy rytm serca. Ma ona niekorzystny wpływ na serce. Alkohol. gdzie występuje woda miękka. chorzy na SM mogą uzyskać pożądany efekt poprzez stosowanie wyselekcjonowanych produktów spożywczych. nadto hamuje odkładanie wapnia w organizmie.

320 . reguluje pracę wydzielniczą tarczycy. Znanym antyseptykiem jest nadmanganian potasu. drgawki epileptyczne. następnie w kościach i wątrobie. choroby pochodzenia wirusowego (np. Najwięcej miedzi zawierają orzechy. oddychania. stosuje się siarczan miedzi i cynku w postaci roztworu. burak. jakie wykonuje bądź wspomaga. jest zalecana w stanach nowotworowych. częściej natomiast z nadmiarem miedzi w organizmie. jabłko. marskość wątroby. szpinak. ostry reumatyzm stawów. ostrygi.0004 proc. winogrona. a najwięcej tego pierwiastka znajduje się w mięśniach. także pieprz oraz kakao. Wraz z żelazem bierze udział w syntezie hemoglobiny. a także do marskości wątroby. Ten sam środek stosuje się w walce z grzybicą roślin oraz do dezynfekcji toalet publicznych. osłabienie płodności. Niedobór manganu w organizmie może wywołać ubytek masy ciała. grypa). por. Obfitym źródłem manganu jest herbata oraz żurawina. pyłek kwiatowy. Sole manganu stosowane są w leczeniu anemii. uczestniczy w procesie wytwarzania krwi. Przeciętna dieta dostarcza dziennie 2. katalizuje proces powstawania hemoglobiny.). hamuje zbytnią koagulację krwi. wątroba wołowa. ośrodkowego układu nerwowego. cebula. zaburzeń układu oddechowego oraz zaburzeń funkcjonowania wątroby.waha się w granicach 3-10 mg i w zasadzie jest pokrywane przez normalną dietę. zmiany skórne i kostne.Mangan jest konieczny do prawidłowego rozwoju komórek. Organizm człowieka dorosłego zawiera 100-150 mg miedzi (0. Miedź wchodzi w skład enzymów i pobudza ich aktywność. Miedź leczy stany infekcyjne pochodzące od gronkowca złocistego. Dzienne zapotrzebowanie na ten pierwiastek. migdały. którego ilość w organizmie człowieka o wadze 70 kg wynosi 12 mg . np. Rzadko mamy do czynienia z niedoborem Cu. w której dochodzi do zwyrodnienia jąder soczewkowych w mózgu. co jest szczególnie ważne dla chorych na stwardnienie rozsiane. Niski poziom miedzi w ustroju ludzkim może być przyczyną niedokrwistości i zahamowania wzrostu oraz powodować wzrost cholesterolu we krwi. Zła przemiana miedzi nosi nazwę choroby Wilsona. zapalenie wielostawowe. nieprawidłową mineralizację kości. do leczenia zakażenia gronkowcami chorób skórnych (liszajec). dobrym źródłem tego pierwiastka są nasiona zbóż. niedokrwistość. uczestniczy w tworzeniu kości i utrzymaniu w sprawności osłonek mieliny włókien nerwowych. Niedobór Cu może wystąpić w nerczycy bądź biegunce. pomidory. pomarańcza. MIEDŹ (Cu) Miedź jest zaliczana do grupy pierwiastków niezbędnych dla organizmu człowieka ze względu na funkcje. Zewnętrznie. co całkowicie pokrywa zapotrzebowanie organizmu. pomaga w przywracaniu organizmowi utraconych zdolności obronnych.5-5 mg Cu. opóźnienie wzrostu u dzieci. niedoczynność tarczycy. Nadmiar Cu jest szkodliwy i wywołuje groźne następstwa. ostre stany gorączkowania. Nadmiar miedzi może być źródłem anemii. grzyby. Przede wszystkim pierwiastek ten sprzyja wchłanianiu żelaza z przewodu pokarmowego i ułatwia jego przyswajanie. zaburzenia w układzie krążenia. kalarepa. Nadmiar manganu powoduje wytrącenie magnezu w surowicy krwi i może doprowadzić do następujących chorób: krzywica. wiśnia.

osłabienie mięśni oddechowych oraz wiotkie porażenie kończyn. chlorek potasu (jest składnikiem roztworu fizjologicznego). stosowany na ukąszenia żmij). który może wystąpić np. niż wszystkie pozostałe grupy pokarmów. Zdenerwowanie powoduje wzrost zapotrzebowania na potas na poziomie górnej granicy dawki dziennej. które są bogatszym źródłem potasu.bardziej niż sód . Nadto stwierdza się zmiany psychiczne. przeciwdziała nadkwaśności treści żołądkowej. biegunkę. ataki gorączki oraz zatrucia (dawka śmiertelna wynosi 10 g). POTAS (K) Ten niezwykle aktywny . W lecznictwie częściej niż sam potas stosuje się jego związki. potas należy podawać przy leczeniu Digoxiną lub Lantosidem C starczego zapalenia mięśnia sercowego. nadto pobudza perystaltykę jelit. gościec stawowy chroniczny. Uczestniczy w procesach regulacji równowagi kwasowozasadowej oraz ciśnienia osmotycznego. Nadmiar potasu w surowicy krwi objawia się zmianami w funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego. a jego kation jest bardzo ważnym składnikiem płynów wewnątrz i pozakomórkowych. bóle brzucha. jest składnikiem płynu Lugola). po zażywaniu środków moczopędnych. któremu towarzyszy wysoki poziom potasu wewnątrzkomórkowego. ogólne osłabienie. Oto niektóre z nich: octan potasu (działa moczopędnie. czyli rzadkoskurcz będący zwolnieniem akcji serca poniżej 60 uderzeń na minutę. wodorotlenek potasu (środek ułatwiający trawienie). jak ziarna zbóż. otyłość z powodu zatrzymania wody w organizmie. 321 . drętwienie i mrowienie kończyn.pierwiastek o właściwościach zasadowych. Zarówno nadmiar. wywołuje uszkodzenie i osłabienie mięśnia sercowego oraz zaburzenia rytmu serca. jak i niedobór tego pierwiastka są szkodliwe dla zdrowia. dolegliwości płucne. skąpomocz. nadmanganian potasu (działa antyseptycznie. co u sportowców może być zjawiskiem fizjologicznym). obniżenie ciśnienia krwi. jest stosowany przy zatruciach pokarmowych).Miedź może wywołać nudności. przy dużym odwodnieniu. Potas . bromek potasu (działa antyseptycznie i uspokajająco). Dzienne zapotrzebowanie organizmu na ten pierwiastek wynosi 1-3 g i mogą je zaspokoić takie artykuły spożywcze. szkodzi nerkom i wątrobie. reumatyzm chroniczny. rozpulchnia substancje białkowe). Siarczan miedzi wywołuje zielone wymioty. bolesne skurcze mięśni oraz osłabienie ich siły. chlorek potasu (lekki środek dezynfekujący i utleniający. bierze udział w regulacji nadnerczy oraz odgrywa bardzo ważną rolę w utrzymaniu równowagi wodnej tkanek. Wskazania lecznicze do stosowania potasu: zmęczenie mięśni. paraliż jelit.do zatrzymania akcji serca. aktywuje w organizmie ponad 40 reakcji enzymatycznych. co występuje najczęściej u chorych z niewydolnością nerek. Częsty kontakt z miedzią może wywołać choroby skórne.wraz z sodem odgrywa decydującą rolę w przewodnictwie nerwowym. Osłabienie tonów serca prowadzi do zapaści naczyń obwodowych. Wzrost poziomu potasu w surowicy krwi może być toksyczny. osłabieniem akcji serca (bradykardia. zwłaszcza mięśnia sercowego. a także przy stosowaniu środków moczopędnych. odkaża cuchnące rany. odtruwa nadmiar fosforu i morfinę. azotan potasu (stosowany przy dolegliwościach oskrzelowych). a w końcu . jodek potasu (rozpuszczalny w wodzie: działa wykrztuśnie. zwyrodnienie stawów w okresie przekwitania. Niedobór potasu. wpływa na aktywność mięśni. jarzyny i ziemniaki. co ma miejsce przy niewydolności nadnerczy w chorobie Addisona. służy do płukania żołądka i pochwy.

Rzadziej mamy do czynienia z przypadkami nadmiaru selenu. magnez i selen działają profilaktycznie i chronią przed zawałami oraz chorobami nowotworowymi. W literaturze fachowej spotykam oświadczenia przedstawicieli medycyny. Jest mikroelementem wpływającym na przedłużenie młodości. natomiast jego nadmiarowi towarzyszy zwiększona częstotliwość przypadków choroby nadciśnieniowej. uchodzi dzisiaj za wyjątkowo dobroczynny. że powoduje on w jelitach przemianę wirusa łagodnego i uśpionego w zjadliwą.in. Spośród ponad dwudziestu powszechnie występujących aminokwasów. że staje się nieprzyswajalny. zatem sprzyja prawidłowemu rozwojowi tkanek. by został przywrócony stan równowagi i organizm zawierał je na poziomie optymalnych wartości wagowych. Niedobór aminokwasów prowadzi do zakłóceń w przemianie materii. Według mojego przekonania. Doskonałą ilustracją tego może być wykrycie biochemicznych właściwości selenu. neutralizuje działanie mykotoksyny dzięki czemu zmniejsza zagrożenie ustroju. wywołującą martwicę wątroby i upośledzenie w biosyntezie białka. co przy innych okazjach: mniej cukru. jak i nadmiar selenu. choć nie wszystkie artykuły spożywcze potrafią zaspokoić zapotrzebowanie organizmu. które są budulcem białka. selen jako antyoksydant (przeciwutleniacz) ogranicza szkodliwe utlenianie się komórek. słodzonych wypieków. a więc chroni je przed deformacją i uszkodzeniami genetycznymi DNA. Aminokwasy egzogenne działają wedle reguły stałych proporcji. Nadmiar biopierwiastków powoduje stan zatrucia. ubytku masy. nadmiar Se podawany w lekach niszczy aminokwas egzogenny metioninę. że w leczeniu biopierwiastkami obowiązuje zasada podawania ich pacjentom w takich ilościach. Moje rozważania naukowe na temat chorobowych następstw nadmiaru selenu doprowadziły mnie do wniosku. natomiast niedobory są przyczyną licznych chorób. Szkodliwy jest zarówno niedobór. organizm ludzki nie jest w stanie biosyntetyzować ośmiu (w tym m. działalność selenu zmusza organizm do wytwarzania ciał odpornościowych w przypadku zagrożenia infekcją (odporność na zakażenia. częściej . które określane są jako egzogenne i muszą być dostarczane organizmowi w produktach spożywczych. że selen jest wypłukiwany z gleby i spływa do rzek. łakoci. zahamowań wzrostu u dzieci. w tym infekcje wywołane rakotwórczym wirusem. Pierwiastek ten. oczyszczanie i konserwowanie. których obecność sprawia. Nadto pierwiastek ten bardzo źle czuje się w towarzystwie węglowodanów. metioniny). Medycyna potwierdziła. nadto jest grzybobójczy. Brak choćby jednego z tych ośmiu aminokwasów egzogennych prowadzi do śmierci. a także przemysłowa obróbka żywności .jej rafinowanie. 322 . ciast. miażdżycy oraz złego krążenia.co jest zjawiskiem pogłębiającym się . Winowajcami są nowoczesne metody uprawy ziemi powodujące. że selen i witamina E są zbawcze dla serca (stwierdzono ich działanie synergiczne). W ogóle należy zwrócić uwagę.SELEN (Se) Współpraca chemii i biologii odkryła wiele ważnych leków. że rozwój chorób na tle krążeniowym występuje wśród mieszkańców regionów o glebie ubogiej w selen. prawidłowym odżywieniem). Powtarzam więc to samo. jest uwarunkowana odpowiednim.z niedostateczną jego ilością. co może być przyczyną śmierci chorego. będącego skutkiem obfitości tego pierwiastka w glebie. które usuwają selen. ale zarazem bardzo niebezpieczny. które miały istotny wpływ na rozwój medycyny. toksyczną i wysoce zakaźną mutację. W zasadzie każdy składnik pokarmowy zawiera selen. którego rolę i funkcję w organizmie poznano stosunkowo niedawno.

Optymalny i najbardziej korzystny dla organizmu poziom selenu wyznacza ilość 0. ale bez cukru). powyżej . Tak wiec w profilaktyce przeciwnowotworowej selen odgrywa nader ważną rolę. co może się wiązać z niedostatkiem Se w glebie. langusty. W celu ochrony biopierwiastków niezbędnych dla utrzymania zdrowia oraz witamin należy dużo przebywać na świeżym. a więc czyni je podatnymi na zmiany nowotworowe. Zalecenia lecznicze. Przy leczeniu chorób będących następstwem niedoboru selenu należy odrzucić papierosy i alkohol. jajka. spożywać surówki z jarzyn.ryby. zaczyna ono bowiem chorować na kopyta. Pszenica wyrosła na glebie bogatej w Se staje się toksyczna dla bydła. Otóż w okolicach zamieszkiwanych przez ludność otrzymującą selen poniżej optimum. Mieszkańcy okolic bardzo bogatych w ten pierwiastek nie powinni hodować bydła.1 mcg. arteriosklerozę.wzmaga ogólną odporność organizmu. wszelkie artykuły spożywcze z mąki z pełnego przemiału (w pieczywie razowym jest trzy razy więcej Se niż w białym).selenu. Nadmiar Se wywołuje ślepotę u koni i powoduje złe zalęganie się jaj. iż w konserwach i koncentratach dochodzi do utraty połowy zawartości selenu. Selen w dawce optymalnej zapobiega utlenianiu hemoglobiny i sprzyja leczeniu białaczek. poniżej tej wielkości mamy do czynienia z niedoborem. spożywajmy ograniczone ilości białego cukru. kiełki pszenicy. Mając właściwości ochraniania kwasów nukleinowych przed uszkodzeniami . biegunki.nie tylko zresztą . choroba białych mięśni. choroby wątroby. Zatruciom selenem zapobiegają siarka i magnez. I jeszcze raz przypomnę: produkty oczyszczone i rafinowane tracą bardzo wiele . wszelkie „owoce” morza . cielęce). unikać pokarmów kancerogennych. Jaką stosować dietę. niźli w rejonach odznaczających się dostatkiem Se. wołowe. pomidory. W nowoczesnej medycynie ludowej odróżnia się dziesięć typów chorób zakaźnych. dzięki czemu tworzy puklerz zabezpieczający ustrój przed licznymi chorobami. ziarna kukurydzy (dla profilaktyki selenowej wystarczy regularnie jadać płatki kukurydziane z mlekiem. ale czystym powietrzu.z nadmiarem. warzyw i owoców oraz ich świeże soki. Niedostatek tego pierwiastka. nadciśnienie tętnicze. a także sól morska oraz kopalna (ale nie warzona). ograniczać rafinową sól. powietrze zanieczyszczone nadmiernie utlenia komórki i niszczy zdolności immunologiczne organizmu. dbać o linię (nie tyć). Zaobserwowano. złe krążenie krwi. obniża odporność komórek. do których zaliczamy infekcje organizmu drobnoustrojami choro323 . unikajmy przeto białej soli. co notuje się na przykład w okolicach Zakopanego. pomaga w dusznicy bolesnej.Selen jest pierwiastkiem śladowym. a generalnie notuje się wyższą śmiertelność. grzyby. aby zapewnić organizmowi pożądaną ilość tego zbawiennego pierwiastka? Otóż bardzo bogatym źródłem selenu są drożdże i czosnek. Zauważono na przykład pewną prawidłowość. a więc znajduje się on także w occie jabłkowym. otwiera więc możliwości zapobiegania chorobom wywoływanym przez grzybki. wątroba. Jabłko zawiera selen . Selenian sodu w diecie chroni przed małymi dawkami aflatoksyny i innych mykotoksyn żywych komórek i organizmów. dużo Se zawierają nerki (wieprzowe. że niski poziom Se występuje u chorych na raka. wodzie i pokarmach występuje dystrofia mięśni. homary. kraby. pamiętajmy o razowym pieczywie. działa korzystnie na mięsień sercowy i naczynia krwionośne. Bardzo poważne konsekwencje wiążą się z przedawkowaniem selenu. o czym już wspomniałam. Bardzo dobrym źródłem Se są otręby pszenne. nie zapominajmy. niepłodność. W organizmie człowieka nadmiar selenu wywołuje objawy zatrucia. serce. krewetki. cukier i białą mąkę.

Prawie 75 proc. stany gorączkowania. 8. że wchodzi w skład bardzo licznych związków organicznych utrzymujących wiele różnych. Jej rolę w organizmie zaczęto doceniać. 2.botwórczymi z przenoszeniem zarazków z jednego organizmu na inny.. tj. Siarkę znajdujemy m. w heparytynie. W przyrodzie występuje w dużej ilości. . podobne do wiązania fosforanowego. W przeszłości dość długo siarkę ignorowano. a grupa SH w oddychaniu tkankowym. stąd większe zapotrzebowanie na siarkę ludzi obficie owłosionych. przede wszystkim w białkach komórkowych jako bardzo ważny składnik struktury białkowej. opryszczek z zapaleniem jamy ustnej z rozsianymi pęcherzykami na śluzówce ust. które łatwo przechodzą w bolesne owrzodzenia. Do leczenia tych chorób dr J. Głównym źródłem siarki w organizmie są dwa aminokwasy: metionina i cysteina. substancji obniżającej ciśnienie krwi i występującej we wszystkich tkankach. Z punktu widzenia zdrowia ludzkiego. Valnet stosuje taki podział chorób infekcyjnych: 1. Siarka zajmuje piąte miejsce w hierarchii makroskładników mineralnych niezbędnych dla organizmu ludzkiego. potem przeszła w zapomnienie i nie była uznawana. stany gorączki wysypkowej. gdy stwierdzono.Dużo aminokwasów siarkowych zawiera keratyna . przewodu pokarmowego. 10. w metioninie. 7. kopyt itp. SIARKA (S) Siarka jest pierwiastkiem chemicznym znanym od najdawniejszych czasów. 5. choroby nosa. ginekologiczne. Związki zawierające siarkę mają znaczenie w mechanizmach detoksykacji. narządów płciowych u mężczyzn. W metabolizmie ważną rolę odgrywa bogate w energię wiązanie siarkowe. Część siarczanów wchodzi w połączenie ze związkami organicznymi i w ten sposób przyczynia się do detoksykacji ze związków obcych. choroby bronchopłucne. siarka jest niezbędna w tworzeniu połączeń organicznych. np. gdyż działa podobnie jak filtr oczyszczający organizm z toksyn. olejków eterycznych i między innymi selenu w postaci płynnej w szklanych ampułkach. siarki zatrzymanej w organizmie jest utleniane do siarczanów i wydalane. dróg moczowych. który pośredniczy w aktywnych czynnościach mięśni. 4. Valnet zaleca stosowanie ziół. siarczanu nikotyny. 3. Siarczek selenu w postaci zawiesiny jest stosowany we Francji do leczenia chorób skórnych ze strupami na skórze owłosionej i łupieżu pstrego.in. Stosuje się dwa razy w tygodniu przez dwa tygodnie po 15 min. do tworzenia glikokolu. Doświadczalnie stwier324 . prostego aminokwasu alifatycznego. infekcje skórne. 9. smarując ciało po uprzednim obmyciu skóry. uszu i gardła. przede wszystkim z moczem. Jest obecna we wszystkich komórkach organizmu ludzkiego. mózgu. w aminokwasie występującym w wątrobie i potrzebnym chorym zakażonym złośliwym wirusem HIV Siarka umożliwia wątrobie wykonywanie czynności odtruwania. Po zabiegu należy ciało opłukać dokładnie z pozostałości siarczku selenu.białko włosów. tj. 6. Do leczenia półpaśca i opryszczek zaleca po dwie ampułki dwa razy dziennie przez 15 dni. tj. które muszą być pobierane z pożywienia. w witaminie B l. Niewielkie ilości nieorganicznych siarczanów wraz z sodem i potasem występują we krwi i innych tkankach. w kwasie glutaminowym niezbędnym dla układu nerwowego. a po jednej ampułce przez następnych 15 dni. a więc jest potrzebny do leczenia chorych na SM. ważnych funkcji w ustroju ludzkim. choroby wirusowe typu grypy. We Francji dr J.

Taką siarkę zaleca lekarz na użytek wewnętrzny na rozwolnienie i jako jelitowy środek antyseptyczny. kalafior. Siarka jest doskonałym środkiem przeciw starzeniu w miarę jak następuje zmiękczenie tkanek. jak również w postaci kremu czy płynu w dermatologii do przemywania owłosienia skóry głowy. myta siarka. Małe ilości siarki działają rozwalniająco. Siarkę zawiera czosnek. trójtlenek. mangan. zapalenie pochwy. trudności w oddychaniu. że siarka korzystnie oddziałuje na stawy. krzem. Można podawać tlen. Tiosiarczan sodowy (15-20 proc. mięso. błona śluzowa jajowodu. śpiączka. rzodkiew. Siarka jest stosowana do leczenia wielu chorób: artretyzm. rzeżucha. zapalenie tętnic. aż do zapaści. różne infekcje jelitowe. Choremu należy zapewnić ścisły odpoczynek przez kilka godzin. Leki apteczne zawierają zazwyczaj siarkę w postaci żółtego proszku. z Buska. Siarka w takiej postaci jest nietoksyczna. soczewica. cebula. Po kilku lub 325 . W ten sposób może być leczony trądzik. aby nie powiększać jego zapotrzebowania na tlen. Zatrucie przez dawki mniejsze powoduje obrzęk płuc lub zapalenie oskrzeli. kwas siarkowy. niekiedy bezmocz. zawierających ciepłe związki siarki z wapniem i sodem oprócz wielu innych cennych mikroelementów. Organizm czerpie siarkę mineralną z wielu pokarmów roślinnych. Te ostatnie mogą wystąpić podczas mgły zawierającej kwas siarkowy. jak magnez. gorczyca. żelazo. seler. Rozdrobniona przyłożona do skóry siarka ulega chemicznej zmianie. orzeszki laskowe. np. dolegliwości płucne. chlor. łuszczyca. wstępnie uwolnionej z kwasowości w wyniku mycia. nadmierne łzawienie. Chronicznymi objawami zatrucia są zaburzenia wzroku. arsen. automatycznie bowiem realizuje harmonię i równowagę w ich przyswajaniu. jest to tzw. Chorym na SM zaleca się leki homeopatyczne z siarki D 10 do 15. ich nieżyt i ostre schorzenie płuc. Smarować watką raz dziennie. reumatyzm. Jego wdychanie może wywołać niemal natychmiastową śmierć. np. lit. fasola. Przy leczeniu wyżej podanych chorób zalecam korzystanie z właściwości uzdrawiających wód mineralnych. a przy reumatyzmie stawowym . Leczenie polega na odpoczynku i dotlenianiu się. otrzymywana z siarki kwiatowej.dzono. do smarowania pospolitego grzybka skóry (łupieżu pstrego) występującego często na skórze pleców i klatki piersiowej oraz na ramionach. W przypadku średniego stężenia występuje duszność. np. brom. przy reumatyzmie. kapusta. miażdżyca naczyń. jod. nadciśnienie. a także na miażdżycę czyli stwardnienie tętnic. obrzęk płuc. przy pasożytniczych schorzeniach skórnych ropnych skóry. migdały. łojotok zwykły. niekiedy bardzo ciężkie zaburzenia. Bardziej szkodliwe niż siarka czysta są jej pochodne . schorzenia skórne.w postaci kąpieli. zaburzenia równowagi. Siarka stosowana jest zewnętrznie w postaci maści na łupież i świerzb. dna.dwutlenek. Nadzwyczaj toksyczny jest siarkowodór. siarczek węgla i siarkowodór. zapalenia macicy. chorobie zwyrodnieniowej. rzepa. skórę i stan jej owłosienia. trąd. zapalenie zatok przynosowych. cukrzyca.) służy do użytku zewnętrznego. środki nasercowe i antybiotyki. Niedobór siarki wywołuje różnorodne. groch. Wdychanie tlenków siarki wywołuje duszności. na zniekształcenie tkanek chrzestnych i ścięgnistych. potas. trudności w oddychaniu. zaburzenia wątrobowo-żółciowe. pietruszka. Organizm zdrowy odrzuca nadmiar biopierwiastków.

chorzy cierpiący na nie powinni ograniczyć spożycie soli do l g dziennie. SÓD (Na) Sód jest metalem o właściwościach zasadowych i należy do pierwiastków bardzo aktywnych chemicznie. przy skłonnościach do nadmiernego pocenia się -objawi się skurczami mięśniowymi kończyn i brzucha. sól karlsbadzka. w schorzeniach nerek. synergicznego współdziałania poszczególnych pierwiastków. która nie wywołuje otyłości i może być spożywana przez chorych na serce.in. Uspokajająco działa bromek sodu. leczy zatrucia pokarmowe przy pokrzywce pokarmowej nawet bardzo uporczywej i długotrwałej. dublety (pary) bądź triplety (grupy trzech pierwiastków). niewydolność krążenia). siarczan sodowy. mdłościami i biegunką. potas sprzyja wydalaniu wody). Dawka dla dzieci musi być mniejsza niż u dorosłych. która zajmuje się m. które tworzą tzw. Dawkowanie powinien ustalić lekarz. używany w ilości l łyżka na pół szklanki gorącej wody na czczo lub trzy razy dziennie przed jedzeniem. a w konsekwencji tego . sól gorzka. jest wespół z potasem niezbędny dla normalnego funkcjonowania i utrzymania sprawności nerwów oraz mięśni. którego większość znajduje się w płynach pozakomórkowych ustroju. Przykładem dubletu jest sód i potas. nie jest wskazana dla chorych na serce oraz osób otyłych. której dzienne spożycie przez dorosłych nie powinno przekraczać 5 g. w przeciwnym przypadku. Ten sam lek. W ogóle nie zachęcam do używania białej soli rafinowanej. Podstawowym źródłem zaopatrzenia organizmu w sód jest sól. dochodzi do zachwiania ich równowagi biologicznej w ustroju. wpływa na zachowanie przez nie normalnej pobudliwości. bólami głowy. W fizjologii chemicznej. Sód i jego związki (np. 100 g sodu w formie zjonizowanej. Niedostatek sodu wywołuje ogólną słabość. hypotermię. skłonności do wymiotów. W organizmie ludzkim.kilkunastu dniach skóra wraca do zdrowia. kwas solny. nawet lekko jodowana. która służy do sporządzania leczniczego napoju. także sól Seignetta. by zapewnić organizmowi niezbędne i w odpowiedniej ilości składniki mineralne. w stanach obrzękowych (marskość wątroby. 326 . tachykardię. 20 proc. który może wystąpić np. Sól taka. skąpomocz. podczas gdy np. Korzystna natomiast jest sól morska. rolą biopierwiastków w organizmie. Niedobór sodu w organizmie. Ponieważ sód sprzyja zwiększeniu nadciśnienia tętniczego.choroby. wraz z chlorem i potasem odgrywa decydującą rolę w regulacji równowagi kwasowo-zasadowej. Stąd także znaczenie prawidłowego zestawu produktów spożywczych. Roztwór wodny kwaśnego węglanu sodu jest środkiem na nadkwasotę. soda) mają szerokie zastosowanie w lecznictwie. natrafiamy na zjawisko współzależnego. Organizm człowieka zawiera ok. wysychanie błon śluzowych. chroni organizm przed nadmierną utratą płynów (kation Na+ wiąże wodę w tkankach działając pęczniejące. Powszechnie znana jest tzw. w niewydolności kory nadnerczy (choroba Addisona). To najlepsza droga. jest współodpowiedzialny za utrzymanie właściwego ciśnienia osmotycznego w płynach ustrojowych. stosowany przy leczeniu epilepsji i nadwrażliwości nerwowej. które dla prawidłowego wykonywania swoich funkcji muszą występować we właściwej proporcji.

6 110 140 51 5 320 540 53 58 110 K 440 400 180 140 68 450 100 1300 790 400 400 300 230 140 410 410 350 130 140 4 80 130 380 260 250 WAPŃ (Ca) Wapń jest pierwiastkiem. tylko niewielka ilość Ca nie wchodzi w strukturę kostna i występuje w płynach ustrojowych będąc częściowo zjonizowana.39 proc. przeciwdziała powstawaniu stanów nowotworowych. Działa przeciwzwyrodnieniowo. dość miękkiego metalu. który w stanie czystym ma postać srebrzystobiałego. Wapń zjonizowany ma duże znaczenie w krzepnięciu krwi. to znaczy.9 190 16 24 110 5 12 31 0. Organizm ludzki zawiera 1. Ca.1 0. 327 . Niemal wszystek wapń znajduje się w kościach i zębach.7 0. dla utrzymania normalnej akcji serca oraz funkcjonowania mięśni i nerwów.5 1 0. np. odgrywa istotna rolę w przepuszczalności błon jądra komórkowego. Bardzo rozpowszechnione w przyrodzie (3.) są sole wapnia. dolegliwościach płucnych (przy gruźlicy). że występuje on w ilościach większych aniżeli jakikolwiek inny kation. zapaleniach węzłów chłonnych. stanach zmęczenia.8 0. gips.1 2 0. marmur. wapień.A oto zestawienie ilustrujące występowanie sodu (Na) i potasu (K) w niektórych artykułach spożywczych (w mg/100 g): morele wiśnie truskawki śliwki jabłka pszenica ryż fasola sucha szpinak brokuły kalafior seler kapusta sałata marchew ziemniaki buraki jaja kurze mleko krowie masło nie solone ser biały ser „Cheddar” wołowina wieprzowina kurczę Na 0.5 proc.

magnezu. toteż podaż Ca należy zwiększyć do 800 mg dziennie. Aby zapewnić lepsze przyswajanie wapnia. Wysokie spożycie wapnia oraz wit. jak i jego przetwory zalecam chorym na stwardnienie rozsiane. nadmiernego uwapnienia. co ma zwłaszcza znaczenie. organicznego wapnia. sprawnej pracy przytarczyczek. więc konieczne jest picie surowych soków jarzynowych i jadanie surowych warzyw. średniotłusty. żółtka. salami. np.Przyswajanie wapnia przez organizm zależy od wielu czynników. toteż zarówno mleko. ementaler. magnez. trapistów. wiąże w jelitach wapń. kwasem solnym. tylżycki. Uwaga. W celu zaopatrzenia w dodatkowe ilości Ca podaje się mleczan. Trudno rozpuszczalna sól wapniowo-magnezowa kwasu fitynowego znajduje się w skórkach owoców i warstwie aleuronowej zbóż. Pokarmy zbożowe mają działanie odwapniające z powodu zawartości kwasu fitynowego. Szczygła) pozwala zorientować się w zawartości Ca w niektórych produktach spożywczych (w mg/100 g produktu): mleko w proszku odtłuszczone 1277 szproty 1003 sery żółte (w kolejności od najwyższej zawartości Ca) . każdy bowiem ubytek magnezu opóźnia proces leczenia. Poniższa tabela (wg A. Za normalną uważa się dzienną podaż 400-500 mg Ca. który zawiera węglan magnezu i węglan wapnia. fluoru i miedzi. Kwas fitynowy. m. W organizmie ludzkim jest normalnym składnikiem mięśni. W mleku krowim stosunek magnezu do manganu wynosi 6500 (a w kozim . myśliwski tłusty 795-899 328 . C. Cu. gdyż może to wywołać zgon pacjenta. zawierające cholesterol.in. Fityniany.1640). W przypadku niedoboru Ca zalecam jadać sproszkowane skorupki jaj (1/2 łyżeczki dziennie). należy na każdą jego część dostarczać organizmowi odpowiednią ilość Mg. Dzieci do 12 miesięcy potrzebują 500-600 mg dziennie. gdyż tylko one zawierają enzym fitazę i gwarantują przyswajanie z jelit Mg. sery. Kobieta w ostatnich miesiącach ciąży potrzebuje do 1. lepiej dostarczać organizmowi Ca z produktami spożywczymi. dostarczając łatwo przyswajalnego. witamin D2. Ca i Cu. stanowi potencjalne źródło hiperkalcemii. do 19 lat 500-600 mg. Wyjąwszy przypadki ostrej tężyczki żołądkowo-jelitowej. od obecności fosforu. sprzyja rozszczepianiu w jelitach soli kwasu fitynowego i uwalnia Mg. Zn. Wapń działa skuteczniej z witaminami D3. Dorosły człowiek potrzebuje dziennie około 10 mg Ca na kilogram masy ciała. które zawierają enzym fitazę. Ca. Nie wolno stosować jednocześnie glukonatu wapnia i digitaliny. D2. W okresie starości kości ulegają odwapnieniu.5 g dziennie. węglan lub glukonian wapnia oraz fosforany dwuwapniowe z wit. gdy pobieramy dolomit (chronimy jelita przed cementowaniem). które stają się przyswajalne. miedź i żelazo tworząc nierozpuszczalne związki wydalane z moczem i kałem co jest niekorzystne zwłaszcza dla chorych na stwardnienie rozsiane. żelazem. pełnotłusty.tłuste: edamski. Jednoczesne spożywanie surówek. podpuszczkowy. tj. zwłaszcza po złamaniu kości to wtedy nie wolno stosować Lanatosidu C i digoksiny. edamski. A i F. cynk. ale również lecytynę chroniącą przed sklerozą. D. który z produktami spożywczymi dostaje się do organizmu. wątroby. a później. Enzymu fitazy nie zawierają produkty gotowane. Najbogatszym źródłem łatwo przyswajalnego wapnia jest mleko. a w wieku 10-15 lat już więcej: 600-700 mg dziennie. przez dzieci. Zn. płuc i mózgu.

4. co pozwala wyzbyć się chronicznych bólów głowy. Wapń z magnezem w określonej. pierwiastkiem. maślanka śmietanka ser twarogowy (tłusty. (Najwyższa gęstość kości występuje u kobiet w wieku 35-45 lat. lęków oraz dolegliwości żołądkowych. homogenizowany) jaja świeże całe (2 szt.gouda cheddar bryndza rokpol topiony tłusty edamski mleko zagęszczone słodzone mleko zagęszczone niesłodzone mleko krowie (też kwaśne). 2. 3. chudy. także długotrwała nadczynność tarczycy może do tego prowadzić). aby dostarczać organizmowi konieczną ilość wapnia. Kości i zęby pozostaną zdrowe Ustali się prawidłowy rytm serca Obniży się poziom cholesterolu Znikną skurcze mięśni Ustąpi zwapnienie tętniczych naczyń krwionośnych Wzrost dzieci będzie przebiegał prawidłowo Zostanie wzmożona krzepliwość krwi 329 . że: 1. uczucia ciągłego zmęczenia. itp. u mężczyzn ten szczyt przypada na okres 10 lat później). będąca następstwem złego przyswajania Ca przez organizm w przypadku zaburzeń pracy gruczołów wydzielania wewnętrznego (np. dla którego Ca jest drugim dobroczynnym. lit wskazana na serce. Twarda woda. a także długotrwałe leżenie. ustalonej przez lekarza proporcji pomaga usuwać z organizmu ołów. Przestrzegając zaleceń osiągniemy. stresów. bezsenności. Wiadomo. 6. przytarczyczek.) białka śledź sardynka bez oleju chleb graham chleb pszenno-razowy chleb żytni seler natka pietruszki marchew groszek zielony czosnek chrzan jarmuż 759 703 532 530 499 293 240 118 91-98 48 147 6 17 437 26 27 66 60 193 45 54 85 86 155 Częstą chorobą kości w wieku podeszłym jest rzeszotowienie (osteoporosis) oraz łamliwość. znużenia. 7. paraliż. Należy dostarczyć organizmowi uzupełniającą dawkę wapnia. kefir. jak układać swoją dietę. zaraz za magnezem. 5. zawierająca wapń.) żółtka (6 szt. magnez.

Przy niedoborze potasu. migdały. W błonie śluzowej jelita znajduje się białko apoferrytyna. a w produktach zwierzęcych w połączeniu ze specyficznymi substancjami kompleksotwórczymi jak apotransferryna. Żelazo kumulujące się w tkankach staje się toksyczne (powyżej 100 mg). Jeżeli zatem w codziennym pożywieniu nie dostarczymy organizmowi dostatecznej ilości wapnia zwłaszcza w ciąży . 5 g Fe w organizmie ludzkim w hemoglobinie znajduje się 65-70 proc. nukleoproteiny. aminokwasy). produkty zbożowe z żyta i owsa. niektórych chorób (zespół złego wchłaniania w jelitach). tiole. Żelazo występuje w wielu produktach roślinnych i zwierzęcych. ale pod warunkiem. Dzieci z niedoborem żelaza uczą się źle. z czego tylko ułamek miligrama jest wchłaniany i przyswajany przez organizm. Niemowlęta i dzieci przyswajają z pożywieniem więcej procent żelaza niż dorośli. peptydy. drożdże. W ustroju człowieka o wadze 70 kg występuje 4. pietruszka.5 g dziennie. W zwykłej diecie codziennej spożywamy 10-20 mg Fe. orzechy. węzłach chłonnych i gruczołach chłonnych. kobiety podczas ciąży i laktacji 18 mg. Zapotrzebowanie na żelazo zmienia się u ludzi w zależności od wieku i np. Żelazo występuje w produktach roślinnych najczęściej w formie kompleksowej z alifatycznymi hydrokwasami (fenole. są stale zmęczone. Dzienny pobór Fe winien wynosić 10-15 mg. Żelazo zawarte w enzymach bierze udział w przemianach tkankowych (procesy biochemiczne z udziałem tlenu pochodzącego z atmosfery). polinukleotydy. żółtko.. ozór. ŻELAZO (Fe) Żelazo jest najpospolitszym metalem ciężkim. Na ok. Ca krąży we krwi i innych płynach ustrojowych i jest wielkością stałą. mają niezdrową cerę. Żelazo służy do syntezy hemu. młodzież 12-18 lat . Pozostały l proc. jeśli pacjent nie choruje na nadkwasotę. z tego przyswaja się mniej niż 10 proc. kwasy żółciowe. poniżej zaś l mg powoduje choroby zwane anemiami. natka. żelazo ma niekorzystny wpływ na krążenie chłonki w naczyniach. Żelazo jest biopierwiastkiem niezbędnym dla wszystkich organizmów zwierzęcych. kakao. Do prawidłowego przyswajania Fe potrzebne są ślady miedzi. narzekają na bóle głowy. Od tej dolegliwości można uwolnić się popijając ocet jabłkowy według moich przepisów. W hemoglobinie i mioglobinie jest podstawowym pierwiastkiem służącym do transportu i do kumulowania molekularnego tlenu. Niedobór żelaza (syderopenia). podroby (wątroba. a najbogatszymi w ten pierwiastek są: pokrzywa. bardzo dobrym źródłem Fe są tzw. śliwki suszone.wówczas będzie on pobierany z kośćca i zacznie się odwapnienie. mają oddech krótki i szybki. wapnia występującego w organizmie ludzkim to budulec kości i zębów.18 mg. Kobiety chorują częściej na niedobór żelaza niż mężczyźni. po 18 roku życia .10 mg. Dzienne zapotrzebowanie na żelazo wynosi: niemowlęta 6-15 mg. nerki). ale obecność ołowiu w organizmie wywołuje zaburzenia w tej syntezie. rodzynki. dziecko do lat 12 -10 mg. które wówczas nabrzmiewają. cierpią 330 .2 g żelaza. owoce strączkowe. w mioglobinie 8-10 proc.99 proc. łatwo popadają w gniew. z której uwolnione żelazo przechodzi do krwi. czyli zwyrodnienie kości zwane zrzeszotowaniem. która łączy się z żelazem i przechodzi w ferrytynę. a z nich najważniejsze są hemoglobina i mioglobina. jednak faktyczne zapotrzebowanie organizmu wynosi najwyżej l mg. Szczególne znaczenie mają proteiny hemowe. wielocukry. Dla lepszego przyswajania Fe można ssać witaminę C w ilości 0.

co powoduje brak kwasu solnego. rano zagotować i popijać 2 razy dziennie po pół szklanki po jedzeniu. Taka ilość Fe może być uzupełniona z normalnym pożywieniem. a bogata w produkty mączne. Z leków aptecznych stosuje się doustnie ascofer i hemofer. Jako przeciwwskazanie należy wymienić choroby żołądka i dwunastnicy oraz pobieranie tetracykliny. Pół szklanki przegotowanej ciepłej wody. 6. Przyczyny niedoboru żelaza: mała aktywność fizyczna. nerek. gdy do ustroju wprowadza się nadmiar wapnia i cukru. dorosłym jedną łyżkę dwa razy dziennie. jedną łyżeczkę proszku wymieszać z dwiema łyżkami miodu i brać dwa razy dziennie po jednej łyżce.). Jedną łyżeczkę mieszanki: liść czarnej porzeczki . zalać szklanką zimnej wody na noc. Zakłócenia we wchłanianiu żelaza mogą być dziedziczne. 2. pokrzywy. Dzieciom 2 łyżeczki. mdłości. niedojadanie. Mogą być również skutkiem chirurgicznego usunięcia żołądka lub rozległej resekcji jelit. które pobudzają układ krwiotwórczy : uzupełniają niedobory żelaza. dieta uboga w mięso. 70 ml. 331 . Stwierdza się wtedy drętwienie. Pić raz dziennie. 5. przebywanie w szkodliwych warunkach. Niedobór Fe powoduje anemię z powodu krwawienia wewnętrznego. gdyż żelazo jest centralnym jonem niektórych koenzymów będących częścią składową biotyków kompleksowych. wzdęcia. Codziennie jeść po jednym pęczku natkę pietruszki i koperku do kanapek. np. Przy częstej utracie krwi popijać wywar ze skrzypu (dziennie 2 łyżki ziela na dwie szklanki wody. łamliwość paznokci. łyżeczkę miodu. 4. nadmierne stosowanie diety mlecznej zawierającej mało Fe. przebywanie z dala od naturalnego światła i świeżego powietrza. soli. Gdy przyswajanie jest normalne i gdy stosuje się prawidłowe zestawy produktów spożywczych.na zaparcia. zajady w kącikach ust. wypadanie włosów. którzy nie tolerują lub nie wchłaniają Fe podawanego doustnie. co daje stratę Fe do 28 mg. nadmierne spożywane białego rafinowanego cukru. dwie łyżeczki octu jabłkowego. mrowienie. co ulega pogorszeniu. Niedobór Fe sprzyja rozwojowi nowotworów. nudności.60 g. mniszka pospolitego. także z powodu niedokwasoty w żołądku. stosuje się preparaty z żelaza dożylnie lub domięśniowo. Przeciętna utrata krwi u kobiet w czasie miesiączki wynosi ok. Latem stosować pokrzywę zmieloną z dodatkiem cukru lub sok z pokrzywy z miodem. C. niedostateczne wchłanianie Fe z powodu ciągłej biegunki lub dużych strat krwi. 3. owoc dzikiej róży . Na uzupełnienie niedoborów żelaza proponuje następujące leki naturalne: 1. Niedobór Fe działa hamująco na powstawanie przeciwciał. niezdrowy połysk oczu i skóry. nagłe bicie serca. U chorych. gotować 20 min. sałatek 1 zup. 7. nieumiejętne odchudzanie się. białego pieczywa. wystąpienie niedoboru Fe u dorosłych jest mało prawdopodobne. kwiatu głogu . marchwi. np. w rękach. popijanie gorących płynów o temperaturze powyżej 45 st. Pić po pół szklanki dziennie przygotowanych w mikserze soków ze szpinaku. Sproszkować nasienie kozieradki. niemowlętom l łyżeczkę.20 g. siemię lniane i liść pokrzywy. Przyczyną niedoboru Fe może być także zbyt silny rozkład krwinek czerwonych przez toksyny.20 g.

zwłóknienie trzustki. będącej czerwonym barwnikiem mięśni.5 mg Fe. cukrzycę. to u chorych na hemochromotozę jest nasycone w 90 proc. tj. które leczy się sokami z surowych warzyw i owoców. u ok.łyżeczkę ziół zalać 2 szklankami zimnej wody na noc. ziele piołunu. w hemoglobinie zaś cztery hemy. Nadmiar żelaza.5 mg Fe z białkiem. Nadmiar Fe występuje tam. W przypadku nadmiaru Fe apoferrytyna nie przyjmuje żelaza w błonie śluzowej jelit. jest również szkodliwy dla organizmu. gdy wydalanie Fe z organizmu napotyka przeszkody.. czyli pary szczególnie wydajnie ze sobą współpracujących pierwiastków oraz triplety -zestawy trzech pierwiastków. W terapiach naturalnych żelazo zajmuje pierwsze miejsce jako środek antyanemiczny . która jest czerwonym barwnikiem krwinek i mioglobiny. Powstaje ona. 9. 1-2 razy dziennie brać 15-20 kropli 10 proc. Może to być związane z hemochromatozą. brązową pigmentacją skóry. propolisu na wodzie. Przy białkomoczu mogą występować straty Fe z moczem. Oto te zestawienia. rano zagotować. iż ten czy ów pierwiastek z jednym „nie lubi się”. Ziele tysiącznika. liść bobrka trójlistnego . Polska norma podaje. WSPÓŁDZIAŁANIE BIOPIERWIASTKÓW Uważny czytelnik mógł zwrócić uwagę na pojawiające się od czasu do czasu opinie. które ulega przesączaniu w kłębkach nerkowych. 20 proc. ludzi występuje niedokrwistość z powodu niedoboru Fe. gdzie gotuje się potrawy w żelaznych garnkach. W nerczycy może dochodzić do wydalania z moczem do 1. Przesycenie tkanek żelazem nazywa się hemosyderozą. że w litrze wody wodociągowej może być do 0. W mioglobinie nośnik białkowy wiąże jedną cząsteczkę hemu. To zjawisko potęgującego się współdziałania albo wzajemnego wspomagania nosi nazwę synergizmu. ale z innym bardzo chętnie współpracuje.8. Jeśli w surowicy osób zdrowych białko wiążące Fe jest tylko w 30 proc. Po latach może nagromadzić się w tkankach do 40 g Fe.centralny jon hemoglobiny. W synergizmie biopierwiastków spotykamy dublety.leczyć ziołami niedomogę wątroby przez dwa miesiące. Brak wydalania Fe przez nerki wiąże się z obecnością w osoczu żelaza w połączeniu z białkiem. dzięki czemu ich współdziałanie jest skuteczniejsze aniżeli suma działań każdego z nich osobno. co ma miejsce u chorych na anemię aplastyczną lub hemolityczną. nasycone. gdyż wchłanianie Fe z jelita jest wzmożone. przecedzić i popijać na czczo oraz przed spaniem. podobnie jak niedobór. Toksyczne działanie Fe nie związanego w tkankach może spowodować uszkodzenie wątroby z objawami marskości. Nadmiar soli żelaza powoduje zatrucia. W razie uczulenia na propolis . 332 . Według danych Światowej Organizacji Zdrowia. Obecność witaminy C przyspiesza przyswajanie Fe.

miedź. niedobór krwinek białych. Zalecenia lecznicze: zakłócenia pracy trzustki. drgawko twórcze zapalenie jelita. melancholia. angina.kobalt. niechęć do życia). Cynk . Miedź . zwłaszcza dla cukrzyków. bolesne miesiączkowanie.kobalt.nikiel .DUBLETY Mangan . zastoje. Pierwiastki te podawane są w ilościach nieskończenie małych. grypa. jelitowych. Leczenie synergiczne tymi metalami jest wskazane w stanach zapalnych płuc. mangan leczy zapalenie stawów.kobalt. depresja fizyczna i psychiczna (starzenie się. dolegliwości z powodu stafylokoków.nikiel . żylaki. Magnez . kurcze. w płucnych chorobach infekcyjnych. zapalenie stawów. gruźlica. objawy otyłości pochodzącej z niedomogi działania przysadki. Wskazane w przypadku zakłóceń osi przysadkowotrzustkowej. TRIPLETY Miedź . opóźniony rozwój. zapalenie jąder. przewlekły gościec postępujący. śladowych (zresztą noszą w medycynie nazwę śladowych). zapaleniach jamy nosowo-gardłowej. zaniki pamięci. kokluszu. klimakterium. Zastosowanie lecznicze: zakłócenia krążenia krwi w kończynach dolnych. zapalenie tętnic wieńcowych. przewodów moczowych. Cynk . brak równowagi wydzielania gruczołów wydzielania wewnętrznego (dokrewnych). Miedź działa antyinfekcyjnie i przeciwzapalnie. obrzęki. Zalecenia lecznicze: choroby przysadki. uczucie strachu.złoto . zakłócenia miesiączkowania u dziewcząt i w okresie pokwitania. w pewnych rodzajach astmy. Zalecenia lecznicze: stany ostrych infekcji. Triplet ten pod wieloma względami zachowuje się jak antybiotyk. Mangan . dolegliwości pochodzące z degeneracji i braku organicznej odporności. zapalenie żył. wrzody gastryczne. a o ich zastosowaniu i wielkości dawek powinien decydować lekarz.srebro. jajników. chronicznych stanach zmęczenia. Zalecenia lecznicze: w przypadku anemii i astenii. czyraczyca. .kobalt.miedź. ból wieńcowy.miedź . drgawki.

ARGILLOTERAPIA .

Podczas pierwszej wojny światowej żołnierze w armiach rosyjskiej i austriackiej otrzymywali musztardę z domieszką niewielkiej ilości glinki.in. Mając. Zwracam uwagę. W niektórych rejonach świata. czy kopalnia.Ta prawie u nas nieznana metoda. Do naczynia (może być szklane.2 l przegotowanej wody. Dzisiaj glinka jest powszechnie stosowana m. zasługuje na szersze upowszechnienie ze względu na uniwersalne działanie. którą stosować do okładów. Pasta. Z tych powodów argilloterapia zajmuje eksponowaną pozycję w medycynie naturalnej. rzeki czy jakiegoś zbiornika . tak przygotowaną glinkę możemy przystąpić do sporządzenia pasty i roztworu koloidalnego mających zastosowanie do leczenia zewnętrznego w formie okładów i kataplazmów. Do pasty dodać 0. W tym z pozoru niezrozumiałym geście kryje się wielka mądrość.252 cm i przykrywać powierzchnię nieco większą niż ta. dzięki czemu nie zapadali na dyzenterię. nie używać metalowego ani z tworzyw sztucznych) o pojemności 0. W tym celu małe grudki glinki należy ułożyć na patelni i ogrzewać na gazie bądź kuchni przez pół godziny w temperaturze powyżej 100 stopni. Przed użyciem glinkę należy poddać sterylizacji.in. że dobrze jest sprawdzić drogą analizy chemicznej. Do celów leczniczych nadaje się tylko glinka pochodząca z głębokich pokładów. porcelanowe. utrzymuje się zwyczaj spożywania glinki. Kataplazmy powinny mieć grubość 0. o czym wzmianki znajdujemy w Biblii. wolna jest od takich zarodków.mąci ją ręką zanim się napije. a także do użytku wewnętrznego (popijanie rano i wieczorem do 2 łyżek). Przybywającego do Wietnamu może zdziwić widok mieszkańca tego kraju. Dodać trochę wody i mieszać do otrzymania konsystencji pasty. który pragnąc zaczerpnąć wody ze źródła. pośród których znajduje się wiele pierwiastków śladowych. krajach Wschodu.251 wsypać 1-2 łyżeczki wyparzonej glinki. która do celów leczniczych wykorzystuje glinkę. Najlepsza jest glinka zielona (następnie biała. Roztwór koloidalny. w Ameryce Południowej. m. którą należy 337 . z której chcemy wziąć glinkę. a fizjolodzy w Niemczech i Szwajcarii używają jej w leczeniu gruźlicy. która zazwyczaj nie zawiera zarodków bakteryjnych. wysoką skuteczność oraz prostotę stosowania. Afryce. Przed użyciem roztwór wymieszać. O leczniczych właściwościach glinki wiedzieli już starożytni. fajansowe lub drewniane. czerwona i żółta). co może służyć do sporządzenia kataplazmów. W Indiach panuje mające starą tradycję przekonanie o jej zbawiennym wpływie w leczeniu wielu chorób. Oto pijący wraz z wodą czerpie cząsteczki glinki z jej licznymi i bardzo cennymi dla organizmu składnikami mineralnymi. Po osuszeniu glinkę należy przesiać przez sito o drobnych oczkach. w zależności od miejsca występowania może mieć różny skład i w związku z tym zróżnicowane właściwości lecznicze. we Francji i Bułgarii.

a dopiero później przez okłady. jeżeli to konieczne. Okład na karku należy przytrzymywać bandażem doprowadzonym do czoła. żylaki) należy leczyć najpierw kompresami. działa antyseptycznie i gojąco. która polega na stosowaniu ziół. Po jednorazowym wykorzystaniu glinki należy ją wyrzucić (np. należy zrobić czterogodzinną przerwę między zabiegami. dla krocza. Kompresy i okłady należy przytrzymywać pasem elastycznym. środków lekko przeczyszczających. nerki. sercowe. Można również stosować. ból) należy okład zdjąć i ponownie nałożyć po upływie 12-24 godzin. ran. soku cytrynowego. czyrakach. kości. powiększenie rany atonicznej wrzodu lub obostrzenie czasowe bólów reumatycznych). Niekiedy można zostawić okład przez całą noc. złamaniach kości. co trwa na ogół 15-30 min. których należy przestrzegać. Niektóre dolegliwości (np. gdyż zawiera toksyny. Gazę. Kataplazm przykłada się bezpośrednio na skórę lub gazę. bólach stawów. przykładanych na 1-2 godzin. Stopniowo można przejść do okładów o grubości 1-2 cm. Każdą kurację z zewnętrznym stosowaniem glinki należy poprzedzić (lub stosować jednocześnie) terapią detoksykacji wewnętrznej. Kurację glinką należy stosować aż do otrzymania pożądanego wyniku i nie należy jej przerywać. podobnie jak talk. Gdy tylko ogrzeją się. kontuzje. wrzodów.. Wznawiać okłady co pół godziny lub co godzinę. koszulkę zmoczoną w bardzo rozrzedzonej papce z glinki i przyłożoną do leczonego miejsca. Nie stosuje się kilku zabiegów jednocześnie. Kataplazmy lub okłady mogą być . W przypadku nieprzyjemnego odczucia (chłód. Na początku stosowania argilloterapii można zaobserwować (jak np.okrywać pastą. Na noc można okład zastąpić kompresem z wody glinkowej ponawianym dwukrotnie. Glinkoterapię można stosować zawsze. Rytm przykładania glinki zależy od dolegliwości i reakcji chorego. olejków eterycznych. Zalecenia. Okolice lędźwiowe. zapaleniach naczyń limfatycznych (potocznie uważanych za zatrucia krwi). Kompresy z glinki stosuje się także przy oparzeniach. Z tego powodu stosuje się jeden kataplazm dziennie przez 2 do 4 godzin. a następnie co półtorej godziny w dzień i w nocy. Okłady zimne stosuje się na skórę w stanie zapalnym lub na podbrzusze. Jeżeli kataplazm wyschnie dość szybko.w zależności od zaleceń lekarza zimne. Stosowanie glinki może wywołać reakcje mniej lub bardziej ostre. Okłady ciepłe stosuje się na wątrobę. brzuch. w której moczy się kawałek płótna i wyciska nadmiar płynu. letnie lub bardzo ciepłe. Pudrowanie otartej skóry. gdy uruchamiane są kolejne procesy. Po usunięciu okładu lub kompresu należy zmyć skórę chłodną lub ciepłą wodą. trzeba je zmienić. Do kompresów używa się rzadkiej papki. przy akupunkturze lub innych terapiach aktywnych) pozorne pogorszenie się dolegliwości pacjenta (np. należy zastąpić go nowym. Czas okładu 1-3 godzin. np. pęcherz moczowy. Oprócz okładów i kompresów można stosować sproszkowaną glinkę. podbrzusze i płuca). W przypadku gdy wskazane są okłady w kilku miejscach (np. jak drenowanie i rewitalizacja. Otrzymaną pastę rozmazać cienką 338 . Przy ukąszeniach owadów stosuje się okłady z glinki pokropione octem. różne ropienia.5 cm) o małej powierzchni. Ropnie. prawidłowych zestawów produktów spożywczych. podbrzusze i strefa wątroby. o powierzchni większej i pozostających na dłużej. flanelowym lub miękkim bandażem w kształcie litery T. W przypadku uczucia chłodu okład zastąpić lekko ciepłym. a niekiedy przez całą noc. zakopać w ziemi). Glinkę sproszkowaną z dodatkiem wody pół na pół z sokiem ogórkowym lub z pomidorów względnie winogron można stosować jako maseczki piękności. na unikaniu nadfermentacji. a nie wokół szyi. gdy pacjent dobrze znosi takie leczenie. U kobiet w czasie menstruacji nie należy stosować zabiegu z glinki. Chroni to przed wznowieniem zatrucia. egzem. Leczenie należy zawsze zaczynać od kataplazmów cienkich (do 0. płótno i bandaże należy wyprać.

wodą z cytryną. WSKAZANIA LECZNICZE I SPOSOBY STOSOWANIA GLINKI 1. znamię. Jest potężnym środkiem przeciwpasożytniczym. anginy. zapalenie okrężnicy. w ogóle chorób zakaźnych. Do glinki można dodać wody morskiej. regulujące i jako moderator (zwalniająco). zapalenie krtani. Zabieg praktykować 2-3 razy dziennie przez 2-4 godziny lub całą noc. później 15-20 minut i należy je stosować dwa razy w tygodniu przez miesiąc. Małą ilość glinki przykładać na 1-2 godziny kilka razy dziennie przez kilka tygodni. 3. Glinka absorbuje w jelitach gazy i szkodliwe toksyny. w szczególności rąk i nóg oraz dla anemicznych. po czym zmyć twarz ledwie ciepłą wodą. Kataplazmy z zimnej glinki na brzuch 2 razy dziennie na 2-3 godziny. Brodawki. gojenia i odbudowy (regeneracji) tkanek dotkniętych wrzodami. wodą glinkową lub z wywarem z liści jeżyny pachnącej z dodatkiem naturalnych olejków aromatycznych w dużej ilości wody ciepłej. wykorzystywane wielokrotnie. Astenia. Chorzy. 6. 2. zapalenie jelit. 9. Po przerwie trwającej 3-5 tygodni kąpiele można powtórzyć. Ciepły kataplazm z glinki na piersi i na plecy na 2-4 godzin dziennie. dyzenterią. 4. Stosować kataplazmy z zimnej glinki na przemian z przykładaniem na okolicę nerek i spojenia łonowego liści z kapusty 1-2 razy dziennie. którym zalecono kąpiele borowinowe. Biegunka. w szczególności cierpiącym na choroby zakaźne. Brodawczak. Popijać przez 10-20 dni wodę glinkową (l mała łyżeczka glinki na pół szklanki wody). Bóle reumatyczne. 7. nieżytem jelit. Można to stosować podczas epidemii grypy. wykwity na twarzy. Są one wskazane dla pacjentów chorych na reumatyzm różnego typu. Glinka sterylizuje wodę pitną.przez całą noc. Można również zażywać wodę morską i stosować na 2-3 godziny kataplazmy z ciepłej glinki na kark i podbrzusze. Jedna łyżeczka glinki na 1/2 szklanki wody codziennie. 8. dyzenteria. Podaje się ją. Glinka działa na pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego pobudzająco. Kuracja powinna trwać 10-20 dni. Kataplazmy z ciepłej lub zimnej glinki w przypadku ostrych kryzysów. (patrz brodawki). by leczyć trądzik różnego typu. Nałożenie opatrunku glinkowego w chorobach przewodu pokarmowego jest korzystniejsze od innych terapii dzięki zdolności usuwania i wydzielania przez glinkę toksyn. Kąpiele takie powinny trwać początkowo 5-15 minut. Kataplazm z glinki na gardło 3-4 razy dziennie po 2 godziny. Angina. l łyżeczkę glinki na 1/2 szklanki wody codziennie przez 10-20 dni. nerwobóle. słabość ogólna. Bóle gastryczne (patrz wrzód żołądka). Wystarczy l g glinki na l litr wody. Białkomocz.warstwą na całej twarzy i utrzymać dopóki nie wyschnie. W tych wszystkich przypadkach można również stosować sproszkowaną glinkę wymieszaną z olejem z oliwek. Roztwór 3-4 łyżki glinki na litr ciepłej wody może być stosowany do wstrzyknięć do pochwy przy białych upławach. co wzmaga aktywność leczniczą kąpieli. cieplejsze w przypadku chronicznych. Przy leczeniu podtrzymującym stosować kataplazm raz dziennie. 5. Stosować również gargaryzm z wodą soloną. zapaleniem okrężnicy. zmarszczki. co trwa 15-30 minut. zmęczenie. mogą brać również kąpiele glinkowe. Astma oskrzelowa. nowotworami. Stosować również inhalacje z naturalnych olejków eterycznych. a jako lewatywa przy zapaleniu okrężnicy i odbytnicy oraz pasożytach jelit. Taką maskę można sobie robić raz w tygodniu. 339 . a jeżeli zachodzi potrzeba . zapaleniu macicy. co tworzy krem działający łagodnie i korzystnie.

martwica (patrz rany). Kataplazmy z glinki na kark. na podbrzusze. Dermatoza (choroba skórna). Rozpocząć od kompresów z wodą glinkową 18-20 proc. 14. Kołatanie serca (patrz pkt. 31. 34. 340 . 38. Jelita chore (patrz zaparcia). Migreny. stłuczenie. zioła. Kataplazmy chłodne z glinki przez 2 godziny. 19. 21. Glinka doustnie: l łyżeczka do 1/2 szklanki wody przez 10-20 dni. Konsultować się z lekarzem. Kataplazmy na kark na 1-2 godzin. nacieranie kończyn i kręgosłupa. 22. Przykładać papkę z glinki 2 razy dziennie. Nieżyt żołądka (patrz wrzód żołądka). Liszajec (patrz dermatoza). 24. Choroba serca. siniak. Zmyć 20 minut później. 11). Codziennie rano brać glinkę doustnie. Choroby nerwowe. Kataplazmy z chłodnej glinki na przemian z liśćmi kapusty 1-2 razy dziennie przez 2-3 godziny. 41. 39. Maska piękności (patrz trądzik). Kolka wątrobowa. Czyrak i pęcherzyki w nosie. Na noc kompres z wody glinkowej. najpierw przez 1/2 godziny. Czyrak gromadny (patrz ropień). Gruźlica kości (patrz zapalenie opłucnej). 25. 16. Marskość wątroby (patrz wątroba). a po kilku dniach przez 2 godziny. Dna (patrz bóle reumatyczne). 7). Doustnie l łyżeczka glinki do 1/2 szklanki wody przez 10-20 dni. 40. podbrzusze i kręgosłup. spazmy. 33. Nerwice. Jeżeli pacjent dobrze znosi kompresy. Gangrena (patrz rany). 27. 20. 11). 3-4 razy dziennie oraz na czoło. kurcze mimiczne. Nerki (zapalenia).10. padaczka. Stosować również liście kapusty. 17. Nekroza. Konwulsje (patrz pkt. 32. drgawki. na kręgosłup. Nerwobóle (patrz pkt. Doustnie: l łyżeczka glinki przez 10-20 dni. 28. Hemoroidy Małe kataplazmy z chłodnej glinki przez 1-2 godziny i na przemian liście z kapusty. 13. Stosować zioła i propolis. Kilka razy dziennie. Cukrzyca (Doustnie jak w pkt. 23. 30. 29. Katar (patrz astma). 12. Kolka nerkowa (patrz nerki). 10). Neurastenia (patrz zmęczenie ogólne). Stosować ciepłą kąpiel nóg. Kataplazmy z glinki na czoło (zimne) i na kark (ciepłe) przez l godzinę. Nerwy (dolegliwości) (patrz choroby nerwowe). Trzymać w nosie gałeczkę glinki przez l godzinę. 11. Konsultować się z lekarzem. 37. to po 8-10 dniach zastąpić je przez cienkie (do 1/2 cm) lekko ciepłe kataplazmy przykładane na 1-2 godzin. 36. kurcz nawykowy. 15. 18. zostawiać aż wyschnie.. Kamica nerkowa (patrz nerki). Egzema (patrz dermatoza). Kaszel (patrz astma). kolka żółciowa (patrz nerki i wątroba). 26. paraliż. 35. Gruźlica (patrz zapalenie opłucnej). Kontuzja.

3-4 godziny po posiłku. Kataplazm z glinki na oczy i wzdłuż skrzydeł nosa. 56. Woda glinkowa 2 razy dziennie przez 3 tygodnie. Rana wygoi się prawie zawsze bez pozostawienia blizny. więc pomagają w leczeniu nowotworów. 43. Ponadto obmywać oczy naparem z rumianku. Stosować 1-2 razy dziennie. 51. Pęcherzyk żółciowy (zapalenie) (patrz wątroba). epilepsja (patrz choroby nerwowe). Stosować prawidłowe zestawy produktów spożywczych. 1-2 razy dziennie na 2-3 godziny. paraliż (patrz choroby nerwowe). Na kark kłaść kataplazm zimny z glinki na godzinę. Jednocześnie przykładać do pod341 . świetlik lekarski (napar przez kilka minut na ogniu i przecedzić przez czystą gazę). Puchlina wodna. a guzy są objawem miejscowym . Jeżeli gaza przylega do tkanki nie zdejmować jej. raz dziennie przez 1-2 godzin. 46. Przerost układu limfatycznego (chłonnego) (Patrz zmęczenie). np. które działają korzystnie na cały organizm. stosować zioła. Miejscowo stosować kataplazmy z glinki. Pląsawica zwykła (patrz choroby nerwowe). Kropla cytryny na oko. Prostata. Przy oparzeniu rąk lub nóg należy trzymać je w błotku glinowym chociaż przez godzinę 2 razy na dzień. 52. Oparzenia. Konsultować się z lekarzem. Połykanie powietrza (patrz wrzód żołądka). Zatkanie dróg łzowych. powiek). powtarzać kilkakrotnie w ciągu dnia. aż do ukształtowania się nowej tkanki. 44. Są to choroby natury ogólnej. 49. nawet w nocy. Kłaść na przemian liście kapusty. Oczy (różne podrażnienia. 50. Porażenie. Miejscowo: kataplazm z glinki owiniętej gazą na powiekę (oko zamknięte) 1-2 razy dziennie. 2 kataplazmy na podbrzusze dziennie na 2-4 godziny. Tydzień później stosować 2 kataplazmy dziennie na nowotwór na 2-3 godziny na podbrzusze. Utrata soli mineralnych (patrz zmęczenie ogólne). Nie stosować podczas menstruacji i gdy wywołuje nieprzyjemne uczucie. 47. Kataplazmy z glinki chłodnej na przemian z liśćmi kapusty. aż do wyleczenia. Zioła. Czas trwania tych kataplazmów ustala lekarz. Stosować doustnie olejki eteryczne według przepisu lekarza oraz leczenie kapustą. Oczy łzawiące. Nieżyt nosa. Wznawiać kataplazm co 2 godziny. katar (patrz zapalenie zatok przynosowych). chłodu. Przekrwienie mózgu. zaczynając od cienkich do 1/2 cm. Nowotwory. Zostawić na l godzinę.42. Odrętwienie. 48. Stosować okłady całą noc na oczy. Kataplazmy grube do 2 cm owinięte czystą gazą. Konsultować się z lekarzem. Jednocześnie przykładać kataplazm na podpępkową część brzucha na 2 godziny. zapalenie spojówek. Wysmarować chorą nogę warstwą glinki płynnej. Jednocześnie stosować inne terapie z medycyn ludowych. Nogi chore (żylaki). Udar słoneczny. np. 58. 45. zmyć. Padaczka. Znowu dwa tygodnie później dwa grube do 2 cm kataplazmy dziennie na nowotwór i kontynuować kataplazmy na podbrzusze. Między każdym kataplazmem miejsce oparzone owijać tłustą tkaniną. Cytryna: l kropla do każdego oka 2-3 razy tygodniowo. ułatwiając gojenie. 53. wodą soloną. Pęcherz moczowy (zapalenie). Nowotwór łagodny. 54. 55. Konsultować się z lekarzem. guz: stosować 1-2 kataplazmy dziennie przez 2-3 godziny i również inne terapie z medycyny ludowej. gdyż glinka usuwa infekcję i zmartwiałe komórki. 57.

Ukąszenia (patrz rany). Stwierdzono wielokrotnie. 71. 61. co może być uznane za objaw pogorszenia. Jeżeli pacjent dobrze znosi kataplazmy. Robaki (patrz zaparcia). Na okolice wątroby chłodny. Ropień. powtarzać 2-3 razy dziennie. Rany infekcyjne. czyrak. węglik. Stosować okłady z kapusty. można stosować kilka dni później kataplazmy o grubości do 2 cm. 61). Wole. 69. 74. (patrz pkt. Rana. zgangrenowane. Ropień zębowy. 342 . którą trzymać aż do wyschnięcia. Starość (patrz zmęczenie ogólne). Kontynuować leczenie jeszcze przez kilka dni po ustąpieniu stanu ropnego. 75. Codziennie rano popijać wodę glinkową. Wątroba chora. Przerwać. Konsultować się ze stomatologiem. W przeciwnym przypadku stosować kataplazm ciepławy lub ciepły. nowotwór. W nocy przyłożyć mokry bandaż z wody glinkowej i olejków eterycznych. Na początku leczenia. 79. Trądzik pospolity. Ropotok (patrz zapalenie zębów). W przypadku bólu lub uczucia gorąca przerwać wcześniej i ponownie nałożyć kataplazm. Wrzody (Patrz rany zakażone). gdy zmartwiałe części tkanki są eliminowane. 64. kolka wątrobowa. 72. 60. Kataplazm na przednią stronę szyi przez całą noc. czyrak gromadny. marska. Reumatyzm (patrz pkt. Stosować kataplazm chłodny z glinki przez jedną lub dwie godziny. 65. 71). Stosować kataplazm gruby przez godzinę. Przyłożyć 2 godziny po posiłku i zdjąć na godzinę przed posiłkiem następnym. Później to ustępuje i rana dobrze się goi. Zmywać wodą soloną i przyłożyć kompres z wody glinkowej. Rana postrzałowa lub z uderzenia. Stosować przez kilka dni na przemian z przykładaniem kapusty. Skurcze (patrz dolegliwości nerwowe). jeśli wystąpi uczucie intensywnego gorąca i wznowić nieco później świeżym kataplazmem. 67. Stosować kataplazmy grube do 2 cm przez l godzinę. 2) Kataplazm z kapusty. 63. 7). Kłaść na policzek kataplazm z glinki i wznawiać co 2 godziny. Trądzik różowaty (patrz pkt. żółtaczka. zapalenie miąższu wątroby. 68. rana wydaje się rozszerzać. brzusza kataplazm dwa razy dziennie po 2 godziny. 76. cienki kataplazm na 2 godziny (jeżeli nie występuje uczucie bólu. zastrzał. Kataplazm nocny można utrzymywać do rana. Upławy białe (patrz zapalenia macicy). 77. Po 20 minutach zmyć czystą wodą i posmarować twarz białą skórką cytrynową. Codziennie między posiłkami kataplazm z glinki na dołek nadbrzuszny. 66. Doustnie 1/2 łyżeczki glinki na 1/2 szklankę wody. jeżeli nie powoduje zakłóceń. 62. 2-3 razy tygodniowo okład z wody( glinkowej na twarz lub z papki glinkowej. 73. Popijać wodę glinkową przez 2-3 tygodnie. 59). 78.59. na 1/2 godziny przed posiłkiem. Stosować 6-8 razy dziennie. Szkorbut (patrz zmęczenie ogólne). 70. Przykładać 4-6 kataplazmów dziennie lub na przemian 2-3 razy dziennie: 1) Gorący kataplazm z cebuli gotowanej w krótkiej wodzie przez 15 minut: zostawić na godzinę. pęcherzyk żółciowy zatkany. chłodu). 3) Kompres z naturalnych olejków eterycznych. że obce ciało opuszczało ranę w wyniku działania glinki. Wrzód żołądka. Zapalenie jajowodu (patrz zapalenie macicy). Rany atoniczne (patrz pkt.

Stosować doustnie łyżeczkę glinki na 1/2 szklanki wody przez 10-20 dni. Brać przez 10-20 dni glinkę doustnie (łyżeczka na 1/2 szklanki wody). Zapalenie powiek (patrz oczy). 97. Znamię (patrz brodawki). 93. Żylaki (patrz pkt. Stwardnienie rozsiane. Zapalenie jelit (patrz zaparcia). Zaparcie. Doustnie brać olejki eteryczne. 96. Żołądek (patrz wrzód żołądka). Zapalenie zębowe. 85. gdy nie ma zakłóceń. lawenda. Zwyrodnienie kręgów lędźwiowych. Stosować inhalacje z olejków eterycznych (eukaliptus. Płukać tym usta codziennie przez 2-3 minuty. 102. Iniekcja do pochwy codziennie z wody glinkowej z 2 łyżeczek na 1/2 litra wody. Codziennie. Po tygodniowej przerwie terapię kontynuować łącznie z innymi terapiami medycyny ludowej. Konsultować się z lekarzem. Wznawiać co godzinę. przerost układu chłonnego. Przy dolegliwościach lżejszych lub chronicznych codziennie 1-2 kataplazmy na 2 godziny. Zażywać wodę morską. Zastrzał (patrz ropień). tymianek. 92. bóle. 43). Kataplazm z chłodnej glinki na brzuch codziennie 2 razy przez 3 godziny i całą noc. krzywica). Na kark i podbrzusze ciepły kataplazm na 2-3 godziny. brać zioła. postrzał. Stosować inne terapie z medycyn ludowych. igliwie sosny). 89. 88. neurastenia. szczególnie ku tyłowi ucha. W przeddzień można wprowadzić do ucha kilka kropel oleju z oliwek. Kataplazm na ucho obejmujący większą powierzchnię. 90. Zapalenie zatok przynosowych. 87. 98. 99. Stosować kataplazm (jeżeli jest to potrzebne) z glinki wzdłuż skrzydeł nosa i na czoło. na przemian na piersi ł plecy ciepły kataplazm na 2-3 godziny. rozpuścić poprzedniego dnia). Zapalenie oskrzeli (patrz astma). 81. jeżeli błona bębenkowa jest przebita). 94. Jednocześnie kataplazm chłodny na podbrzusze co drugi dzień. Ssać kawałek glinki w ciągu dnia i przed snem. 86. Zapalenie nerek (patrz nerki). Zapalenie macicy. ropotok zębowy. Trzy razy w tygodniu wkraplać do ucha kilka kropli cytryny. 82. Zapalenie okrężnicy (patrz zaparcie). Żółtaczka (patrz wątroba). Zapalenie ucha. Zapalenie opłucnej. Zapalenie spojówek (patrz oczy). Zmęczenie ogólne (również anemia. Konsultować się z lekarzem. 100. 91. 101. 84. 343 . 83. Zapalenie krtani (patrz angina). Chłodny kataplazm na podbrzusze. Wdychać wodę glinkową 2-3 razy dziennie (łyżeczka glinki na szklankę wody. (Nie wkraplać. Popijać wodę glinkową przez miesiąc. a w tym czasie kataplazm ciepły na wątrobę na 2-4 godziny. Letni lub ciepły kataplazm 1-2 razy dziennie na 2-4 godziny lub przez całą noc. Zapalenie wyrostka robaczkowego. Zapalenie pęcherza moczowego (patrz pęcherz moczowy). jeżeli to jest potrzebne. Konsultować się z lekarzem. 95. Jeżeli zaparcie nie ustąpi. Stosować glinkę i mocno soloną wodę (łyżeczka soli morskiej na szklankę wody). Konsultować się z lekarzem.80.

LISTY .

uzupełnia niedobory enzymów i mikroelementów usprawnia więc i wzmacnia układ immunologiczny. zapomniała. a nadmiar cholesterolu i niedopałków przemiany materii odkłada się w postaci kamieni żółciowych. które nam dała Matka-Natura. systemem układów biochemicznych wzajemnie ze sobą sprzężonych i współdziałających. kawą. Nie wszystkie organy ludzkie są najwyższej jakości. Dlatego moje rady oparte na medycynie naturalnej każdy może potraktować jako zasady profilaktyki zdrowotnej. czyli własne siły obronne. Medycyna naturalna oczyszcza organizm z toksyn. kiedy orga347 . nie umiemy odkryć wszystkich tajemnic ludzkiego organizmu. Człowiek jest najdoskonalszą istotą żywą. Na te. że człowiek stanowi integralną całość i takie powinno być podejście do leczenia. także do redakcji. nerek. „T1M . Mówi się o tym coraz częściej. Ponadto współczesna medycyna. jakie otrzymywałam. złogów w nerkach i stawach. podzielona na bardzo wąskie specjalności. do redakcji tygodników i miesięczników w których pisuję swoje porady. co wynika z faktu dziedziczenia cech nie tylko psychicznych. fizyczne. tłuszczami nasyconymi. ale można podać ich wiele. Po czterdziestce. stanowiące grzech powszechny naszego społeczeństwa. system trawienny pracuje coraz gorzej. śluzówki i narządów rodnych. ale i fizycznych. że leki chemiczne lecząc jeden chory organ niszczą inne. A tymczasem niemal w zasięgu ręki mamy te cudowne leki. Do tej pory. Brak witaminy E rodzi schorzenia skóry. których tysiące zachodzi w każdej minucie życia. Prawidłowe odżywianie jest jednym z warunków zachowania dobrego zdrowia. limfy i płynów międzykomórkowych. Aby reakcje biochemiczne. ale zmiany następują zbyt powoli. usprawnia pracę wątroby. przychodzące do Radia i Telewizji. Na to zjawisko nakłada się inne: nieprawidłowe odżywianie. a także sposoby ich rozwiązywania. Sądzę. lecząc przyczyny chorób i niedomagań. słodyczami. Nigdy bowiem nie choruje jeden organ.Twój Ilustrowany Magazyn” oraz na mój prywatny adres. przy jednoczesnym niedoborze świeżych jarzyn. To są tylko przykłady. że wysoko specjalistyczne podejście do leczenia jest błędne. Brak świeżych enzymów i witaminy A powoduje osłabienie wzroku i choroby oczu. Nawrót do medycyny naturalnej wynika z coraz powszechniejszej świadomości.Część ta jest odpowiedzią na liczne listy. mogły przebiegać prawidłowo. ale zawsze cały organizm. krążenia obwodowego krwi. a także ze społecznego przekonania. mimo że nauka poczyniła olśniewające postępy. niezbędne jest dostarczenie wszystkich składników pokarmowych. warzyw i owoców. Przy ciągłym przeciążeniu przewodu pokarmowego. nie zaś skutki i objawy. zwłaszcza wędlinami. że w listach tych i odpowiedziach znajdziecie Państwo odbicie swoich problemów. wieprzowiną. Oddziałuje całościowo.

O stan zdrowia należy się troszczyć właściwie od wieku płodowego. do tego skażonym powietrzem. stany zapalne migdałków. w tym także sokoterapii. zdrowego powietrza i zdrowej żywności. źle. A na to mnie po prostu nie stać. schorzenia wzroku i nerek. Równolegle konieczna jest zmiana świadomości społecznej i przełamywanie złych nawyków i przyzwyczajeń. Niezbędne jest zaprzestanie palenia tytoniu. ale jednoczesne zastosowanie akupresury dwukrotnie zwiększa ich efektywność i znacznie skraca czas kuracji. aby zachować prawidłowe trawienie żołądka. reguluje procesy metaboliczne i wzmacnia system immunologiczny. Chcąc odpisywać na każdy list indywidualnie. dietetyk. choć bardzo skuteczne w leczeniu. po to. samotna. jego sprawność i dłuższe życie oraz złagodzenie problemów zdrowotnych starości potrzebny jest nie tylko lekarz medycyny naturalnej. sprawność wątroby oraz mieć codzienne stolce. musiałabym prywatnie zatrudnić sekretarkę. jadać tak. bez ruchu przepony. a starość nie była smutna.nizm jest mniej sprawny. ale także ekolodzy. Współczesny człowiek żyje w zatrutym środowisku naturalnym. Niezbędny jest także umiar w jedzeniu. aby życie było zdrowe i radosne. Ta ostatnia. powinno się mniej dogadzać jeżykowi i podniebieniu. Przepraszam . Dlatego gorąco zachęcam do kompleksowego stosowania naturalistycznych metod leczenia. Chciałam też przeprosić wszystkich nadawców listów za brak odpowiedzi z mojej strony. Zioła. Rodzi to określone skutki. pełna chorób. Ta część książki zawiera szereg rad praktycznych dla każdego. jelit. że schorzenia zatok bocznych nosowych są najczęstszą dolegliwością powodując łańcuszek następnych. W walce o zdrowie człowieka. Z mojej praktyki lekarskiej wynika. astma oskrzelowa. mają jednak powolne działanie. dostarczająca świeżych enzymów. Człowiek potrzebuje zdrowej wody. oddycha płytko. jak: bóle głowy.

co w konsekwencji oznacza. Nie wiem. kostną. jeszcze przed zróżnicowaniem. Trochę inaczej wygląda sprawa w trakcie naświetlania kobaltem. Proszę panią o pomoc. Niszczy się wówczas warstwę skórną. gdyż wierzę gorąco w działanie medycyny naturalnej. Choroba sprawia. Pomocne byłyby także na noc okłady z rozgniecionych liści kapusty na podbrzusze (otulić ciepłą flanelką. czyli wyłącznie tylko młode. Podczas każdej miesiączki pić wywar ze skrzypu: 2 łyżki ziela gotuje się w 2 szklankach wody przez 20 min. jak odżywiać męża. lepiej krążąc po organizmie. rakowate. Mój mąż ma 53 lata. Sądzę. BIAŁACZKA SZPIKOWA Anna. a o pracy fizycznej nie ma mowy. limfy wskazane jest używanie nafty. Jeżeli pije się naftę. Natomiast nafta niszczy selektywnie. od dłuższego czasu cierpi na przewlekłą białaczkę szpikową. co rodzi przerzuty. pokazują mi się. Leczę się. Płyny te. czyli chore. Cierpię na anemię od wielu lat. mięśniową. lat 50. co robić. że młode. Przez 2 miesiące radzę jeść codziennie pęczek natki pietruszki i koperku. lekarz ginekolog nic na to nie poradził. pijana. ale i zdrowe tkanki i komórki. i wypija się w ciągu dnia. zieleninę można dodatkowo wzbogacić świeżą lub suszoną pokrzywą. rzadsze. 349 . naświetlaniach czy operacjach chirurgicznych. Chciałabym zaznaczyć. ale hemoglobina ciągle spada. chodzę jak bym była. skuteczniej oczyszczają organizm z toksyn. nie zróżnicowane jeszcze komórki. co stosować. Dotychczasowe leczenie nic nie pomogło. że krew i limfa robią się jakby bardziej płynne. że powodem choroby są obfite miesiączki. lat 29. to właśnie wówczas te młode jakby nie zróżnicowane komórki są naświetlane i niszczone. bez ceratki).CHOROBY KRWI ANEMIA Barbara. czuję się bardzo źle. komórki rozmnażają się szybciej i potem wędrują po organizmie. że miesiączki trwają 7-8 dni i są bardzo obfite. Dobry jest również sok z pokrzywy zmieszany z miodem. Dlatego bardzo skuteczna jest po kuracjach chemicznych. nie pali papierosów. nie pije. że niszczy się zdrowe i chore narządy. Sprawia ona. Na wszystkie choroby krwi. Radzę codziennie pić 2 razy po łyżeczce od herbaty wyciąg z nagietka. Dostawałam. „ascofer” hemoglobina się podniosła. mroczki przed oczami. po wzięciu tabletki „ascoferu” podnosi się i ponownie spada.

Leczenie wspomagają okłady na noc ze świeżej kapusty na okolice wątroby i śledziony + suche. nim lekarze ustalili. Traktuję ten lek jako leczenie profilaktyczne: 60 kropli nafty na wodzie. Innym preparatem wzmacniającym system immunologiczny jest Mumijo. ale czuję się coraz gorzej. także Boragoglandyna 100. to znaczy. pić chude mleko. że jeżeli przez 5 lat nie ma żadnych problemów. że jest to czerwienica. Mieszankę złożyć do słoika i 2 razy dziennie zjadać l łyżkę stołową. dwie tabletki Asparginu lub Asmagu. trzech latach zażywa się naftę przez 10 dni w miesiącu. choć jest to lek drogi. Leczą mnie. a także smarowanie nim pod nosem. W tym przypadku. lat 58. CZERWIENICA Władysław. Racje żywnościowe powinny być raczej skąpe. mleku lub cukrze zażywa się na pół godziny przed jedzeniem dwa razy dziennie przez 14 dni. Pomocne są również inhalacje z olejku sosnowego. Po tym okresie zwalnia się tempo zażywania. dodatkowo radzę zażywać zioła. l łyżeczkę od herbaty miesza się z pół szklanki wody lub innego napoju i popija rano i wieczorem. Z mojej praktyki wynika. 14 dni pije się naftę. np. Mam ataki duszności. że nie jest to prawda. od czasu do czasu pluję krwią. Miód przygotowuje się mieszając 100 g pyłku ze szklanką miodu i ssie się 5-6 razy dziennie płaską łyżeczkę od herbaty. Żadne leki już nie pomagają. potem 14 dni przerwy i powrót do zażywania nafty. Należy zażywać też 2 razy dziennie po trzy tabletki Lewitanu. Dwie 5-gramowe paczki tego leku rozpuszcza się w l szklance wysokocukrowego soku owocowego. z przewagą jarzyn. Czas kuracji wynosi 6-8 miesięcy. Kuracja powinna trwać 4 miesiące. że nowotwór został skutecznie zniszczony. 250 g siemienia z dodatkiem cukru (4 łyżki siemienia na l łyżkę cukru). np. Zabrania się jeść: wieprzowinę. Organizm wzmacniają również soki z surowej kapusty.zapobiega bowiem przerzutom. Proporcje są następujące: 50 g pokrzywy. W miarę upływu czasu przerwy mogą być coraz dłuższe. grube kasze. selera. Dawniej niezwykle skutecznie leczono tę chorobę przystawianiem pijawek oraz małymi upustami krwi. Ponadto radzę pić razem zmieszane: wyciąg z kasztanowca oraz jemioły 2 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. 350 . Należy jeść chudy biały ser. siemię lniane zmielone wraz z pokrzywą. Po dwóch. Proponuję zażywać naftę 2 razy dziennie po 60 kropli na wodę. Pokrzywa ma własności wzmacniające. Korzystne jest przebywanie na świeżym powietrzu. cynamonu. dyni. ciepłe opakowanie bez ceratki. potem 14 dni przerwy. jeżeli pozostawia się chorego bez osłony nafty. miodu oraz 2 kroplami olejku sosnowego. wędliny. podroby. które zastosowane w porę powinny spowodować cofanie się choroby. krwiotwórcze i uzupełnia braki żelaza. Potem następuje 5-7 dni przerwy i ponownie zażywa się naftę przez 14 dni. Laktomagu czy Slowmagu. Na noc pić ciepłe mleko z odrobiną imbiru. Ważnym preparatem wzmacniającym jest pyłek kwiatowy zmieszany z miodem propolisowym. ponieważ chory zażywa bardzo silne leki chemiczne. pietruszki. Popularnie mówi się. Mięso zdecydowanie ograniczyć do l posiłku w tygodniu. 30 min przed jedzeniem przez 14 dni w miesiącu. Długo trwało. ale należy je pić dopiero po pewnym czasie kuracji siemieniem i początkowo rozcieńczone w wodzie. marchwi.

Po badaniach krwi i moczu orzekł. Przy każdym myciu zębów bolą mnie dziąsła i krwawią. Myć zęby pastą z fluorem i 2 kroplami Reumosolu na szczoteczkę. Wskazane jest również ssanie 2-3 razy dziennie po l tabletce Propolisu. lat 15. a ściślej nietolerancję pokarmową białka krowiego (skazę białkową). a tym bardziej dziecku. Pracę wątroby poprawiają okłady z rozmaglowanych liści świeżej kapusty na noc na okolice wątroby (owinąć flanelką. zmieszać po 50 g każdego z ziół. że zdarza się to często i powinno przejść. 3 razy dziennie po l tabletce witaminy A + DS.Po unormowaniu stolca.KRWAWIĄCE DZIĄSŁA Anna. do naparu ziół można dodawać l łyżeczkę Betasolu. wody i tę porcję dziecko powinno wypić w ciągu dnia. Bardzo szybko stan dziąseł się poprawi. ponieważ nie wiem. przed jedzeniem. po tym zawartość wypluć. kocanka. Dla wzmocnienia organizmu byłoby celowe zażywanie kilka 351 . Ponad rok temu zauważyłam powiększenie moich węzłów chłonnych na szyi. Dwa razy dziennie radzę zażywać po l łyżeczce wapna. Radzę stosować na noc na szyję okłady z rozgniecionych liści kapusty + suche ciepłe opakowanie przez 2 miesiące codziennie. bez ceratki). lat 16. Jeżeli dziecko ma powyżej 10 lat. 30 min. co będzie świadczyć o oczyszczeniu wątroby z toksyn. tak jak się płucze zęby. Jedynym lekarstwem jest przestrzeganie ścisłej diety. WĘZŁY CHŁONNE Kaśka. Dziecko powinno pić następujące zioła: dziurawiec. a może jest inny sposób? Proszę o pomoc. zaparzając 2 łyżki na 2 szklanki. tiosiarczanu sodu (w aptekach) zmieszanego z pół szklanki gorącej wody. skazę etapową. ile lat ma dziecko. jakich używać past do zębów. należy pić te same zioła co córka. ale trudno mi ją stosować. lat 28. co wyleczy węzły i migdałki. mniszek. Wszelkie środki farmakologiczne zawodzą. Tę porcję należy wypić w ciągu dnia.5 szkl. Córka i ja mamy tzw. Można też płukać gardło l szklanką wody z dodatkiem l łyżeczki soli bocheńskiej i 10 kropel Azukalenu. W trakcie mycia masować szczoteczką przez 10 minut dziąsła i zęby. 2 razy dziennie ssać olej słonecznikowy: 3/4 łyżki przez 20 minut. Nadal jednak nie przeszło L Węzły już od dłuższego czasu pobolewają. SKAZA BIAŁKOWA Anna. melisa. Jest to bardzo trudne do wyleczenia. Na krwawiące dziąsła radzę ssać kilka razy dziennie witaminę C i płukać usta wodą z kilkoma kroplami Dentoseptu. Zwróciłam się do lekarza. Podaję dawkę małą. Dla poprawienia trawienia należy 2 łyżki otrąb pszennych wsypać do zupy czy sałatki. Można dodać również zmielone siemię lniane. Dorosła osoba powinna pić na czczo l łyżkę 20 proc. Doradźcie. l łyżkę tej mieszanki zaparzyć w 1.

Jadać pieczywo razowe czerstwe oraz codziennie surówkę z jarzyn. Urosanu. używać odrobinę na końcu noża lub łyżeczkę od kawy). Przygotować należy mieszankę po l opakowaniu z ziół: Cardiosanu. w następnym 3 razy dziennie po l tabletce Nevigramonu i w ostatnim tygodniu na noc po l tabletce Furaginy. brat i tata mamy wrzody. Mieszkam na wsi. a ostatnio cierpię na kamicę nerkową i zakażenie dróg moczowych. np. zapalenie wsierdzia. bo mam na nogach nieładne ślady. kiszona kapusta + utarta marchew + seler + pietruszka + cebula surowa lub ugotowana + zmielony kminek z majerankiem + 10 ziaren jałowca do smaku (razem zmielone jako przyprawa. Ponadto wszyscy powinni zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Lewitanu. Od pewnego czasu ja. Są to objawy świadczące o zwiększonej ilości płytek krwi i włóknika. naturalnie strzykawki muszą być jednorazowe. Latem wstydziłam się włożyć strój kąpielowy. To porcja dla l osoby. zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki i tę porcję wypijać codziennie. pić zimne przed snem codziennie przez 2 miesiące. Przebyłem w tym czasie 2 zawały płuc i zakrzepy kończyn dolnych. a w następstwie tego na zakrzepicę. wypić pół godziny przed śniadaniem raz dziennie (przez okres l miesiąca). kwiatu kocanki oraz nagietka. Pomocne byłoby także oczyszczenie wątroby: l łyżkę 20 proc. Jeżeli badania wykażą utrzymujące się nadal 352 . WRZODY Agnieszka. lat 20. Opisane objawy świadczą o przewlekłym stanie zapalnym we krwi. czyli sprawą podstawową jest rozrzedzenie krwi. tiosiarczanu sodu rozpuścić w pół szklanki gorącej wody. Miałem kilka zakrzepów naczyń obwodowych. Zioła wymieszać. Sklerosanu. Raz dziennie każda z osób powinna brać zastrzyki z Biostyminy. lecz obecnie nawiedził mnie znowu zakrzep w dolnej części powłoki brzusznej. wzbogacić ją 50 g kory wierzby. ZAKRZEPICA Józef. wskazane jest stosowanie następującej kuracji (każdy lek jest na jeden tydzień): w pierwszym tygodniu trzeba zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Uroseptu. Ataki kamicy ustąpiły. Ponadto radzę zażywać 2 razy dziennie po 2 tabletki Rutinoscorbinu oraz 2 razy dziennie po 3 tabletki Venescinu.razy dziennie po l łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem (100 g pyłku rozmieszać z l szklanką miodu). Aby poprawić stan nerek. Circulosanu. l łyżkę drożdży zagotować w pół szklanki wody. Na to schorzenie pomaga picie 3 razy dziennie po 30 kropli wyciągu z jemioły i kasztanowca. Sprawa zakrzepów i krzepliwości krwi jest dla mnie największym obecnie problemem. Wiele lat temu zachorowałem poważnie na posocznicę. Cala rodzina dotknięta wrzodami powinna pić gotowane drożdże. lat 73. zrezygnować z Uroseptu i zażywać 3 razy dziennie po l tabletce Amidoksalu. w następnym.

Można także zażywać Debelizynę 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. Solaren. należy powtórzyć to samo leczenie nerek z 10-dniowymi przerwami przy przyjmowaniu każdego z leków. Choroba pozostała. sok z mniszka. Zalać mieszankę gorącym mlekiem.zmiany w moczu. sok z brzozy. łyżeczką miodu oraz 2 ząbkami czosnku. że kurację należy zacząć od wzmocnienia organizmu. Na początku można je rozcieńczać wodą. Jestem chory na ziarnicę. Kuracja powinna trwać 4 miesiące. po ostudzeniu dodać dużo natki pietruszki lub koperku. dziennie. dyni i buraka. Jest Pani dla mnie ostatnią deską ratunku. l łyżki zmielonego siemienia lnianego. przed jedzeniem. Proponuję zmieszać 100 g pyłku kwiatowego ze szklanką miodu propolisowego i tę mieszankę zażywać 7-8 razy dziennie po łyżeczce od kawy. Ponadto należy pić: Pectosol. Konieczne jest wyleczenie zatok bocznych nosa. ZIARNICA Stanisław. pietruszki. wyciąg z głogu. Nerwosol po l flakonie. nie mówiąc o nerwach. krople nasercowe. Leczono mnie wszystkimi środkami łącznie ze sterydami. W szpitalach spędziłem ponad 2 lata. białego sera popijanego herbatką z aronii. jeżeli są przewlekle chore. nerki. Na noc proponuję pić ciepłe mleko z dodatkiem szczypty tymianku. sok z łopianu. a przy okazji zniszczono mi wątrobę. selera. Konieczne są też soki z surowych warzyw: marchwi. żołądek. 30 min. . Potem 7 dni przerwy i ponownie zażywać naftę 14 dni. Wszystko razem zmieszać. W codziennym odżywianiu powinno być dużo jogurtu. kapusty. Sądzę. rozpoczynając od małej ilości 1 dochodząc do 2 szkl. Codzienne śniadanie powinno się składać z: 4 łyżek otrąb. popijając ziołami. Ponadto radzę zażywać 2 razy dziennie Asmag po 2 tabletki oraz 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu. sok z podbiału. Niezbędne jest zażywanie nafty destylowanej: 2 razy dziennie po 60 kropli. przez 14 dni. cynamonu. imbiru. pić 2 razy dziennie po łyżeczce od herbaty. łyżeczkę kminku z majerankiem. 2 łyżeczek zmielonych nasion wiesiołka + 3 łyżek płatków kukurydzianych. lat 43.

aby zatrzymać jak najdłużej tę masę w odbytnicy (najlepiej całą noc). 2 opak. Podobne działanie ma również czosnek i chrzan. W jedzeniu uwzględnić dużo surówek. pić zimne na noc) oraz Aspargin 2 razy po 2 tabletki lub Asmag 3 razy po 2 tabletki. Lekarz. Kurację wspomaga picie ziół przeciwmiażdżycowych: Cardiosan. która reguluje stolec. przed lewatywą z cebuli dobrze jest zrobić wlewkę z mocnego rumianku. bo to sprawia mi ból. stwierdził. Codziennie przez 2 miesiące należy zjadać 1/2 kg gotowanej cebuli.CHOROBY SERCA l UKŁADU KRĄŻENIA CHOROBA BÜURGERA Danuta. Cierpię na żylaki odbytu. Prostasan. wypijać w ciągu dnia. Cebula ma bowiem właściwość rozpuszczania złogów w tętnicach. Najlepiej na lewym boku. potem lecząca. 355 . Po pewnym czasie żylaki zostaną wyleczone. U męża (lat 62) lekarz stwierdził chorobę Bürgera: lewy palec nogi siny. pietruszka oraz kapusta. Wskazany jest masaż stóp 30 min. który mnie badał. Reumosan. Cholagoga Nr 3. Nabiera się tę masę do gumowej gruszki. Ważne jest ułożenie ciała. której czub smaruje się oliwą lub parafiną i wprowadza do kiszki stolcowej. stałej obecności żylaków wewnętrznych oraz w ich stanach zapalnych tworzą się polipy. Wewnętrznie należy zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Raphacholinu. udo boli. Gdyby się utrzymywały kłopoty ze stolcem. Należy też zażywać 3 razy po 3 tabletki Lewitanu lub pić zagotowane drożdże (l łyżka na pół szklanki wody. seler. Czyli najpierw lewatywa oczyszczająca. Nerwosanu. przyprawionej zgodnie z własnym smakiem. Najbardziej wskazana jest dynia. Ja po prostu postanowiłam zwrócić się do Pani z gorącą prośbą o pomoc. Przy dłuższej. W tej sytuacji radzę stosować przez 5-6 dni codziennie minilewatywę z rozgotowanych na gęstą papkę 4-5 cebul przetartych przez sito i wystudzonych. HEMOROIDY Janina. że na głębokości 10 cm kiszki stolcowej jest mały polip i lekkie owrzodzenie i skierował mnie na operację do szpitala. parzyć 3 łyżki mieszanki na 3 szklanki wrzątku do termosu. 3 razy dziennie należy pić po łyżeczce zmieszanych wyciągów z kasztanowca. nie mogę chodzić. potem na brzuch i następnie na prawy bok. jeszcze lepiej Boldaloinę. lat 60. Zmieszać wszystkie zioła. jemioły i ruty oraz zażywać Agapurin 2 razy po l tabletce. lat 57. Sklerosan. Jeszcze skuteczniej działają soki z tych warzyw. co oczyści kiszkę stolcową i dopiero potem zastosować jako leczenie lewatywkę z cebuli. wypijane do 2 szklanek dziennie. Jednorazowa porcja wynosi od 1/4 do 1/3 szklanki. Urosan. zagotować.

2 łyżki płatków kukurydzianych lub owsianych.100 g. Najbardziej niepokoi mnie stan mojego serca. to wówczas organizm wytwarza więcej czerwonych ciałek krwi. ziele hyzopu . 356 . Wskazane jest również zażywanie wyciągu z kasztanowca: 3 razy dziennie po 30 kropli oraz 2 razy dziennie po 30 kropli Rutisolu lub 2 razy po 3 tabletki Venescinu. Można dodatkowo popijać mieszankę ziół: Sklerosan 2 opak. Nie jest to może duży ból.100 g. Ale mnie trzustka często boli. KŁOPOTY Z KRĄŻENIEM Barbara. Starą metodą leczenia było przystawianie pijawek. że trzustka jest bez zmian. lat 68. 2 łyżeczki zmielonego siemienia lnianego. aby na pierwsze śniadanie jeść mieszankę: 4 łyżki otrąb pszennych. Cholagoga Nr 2 l opak.70 g. tak jakby mi serce chciało wyskoczyć.200 g.Wskazane jest. Dawkowanie trzy razy dziennie po jednej szklance ziół.50 g. która leczy odbytnicę.. Przy kołataniu serca pomaga noszenie w lewej części stanika medalika z miedzi o średnicy 6 cm lub małej poduszki gorczycowej. Całość zalewa się gorącym mlekiem i zjada po wystygnięciu.70 g. potem 7 dni przerwy. że mam gęstą krew i należy ją rozrzedzić. dziurawiec . Lekarz stwierdził że grozi mi cukrzyca i że moje dolegliwości pochodzą od trzustki. Zmieszać razem w misce.150 g. Cirulosan l opak. Takie schorzenia leczę za pomocą kasztanowca. Ponadto należy zażywać mieszankę: wyciąg z głogu + Kelli cardina + Nerwosol + Solaren + sok z mniszka + krople nasercowe po jednym flakonie. jarzębina . Otręby mają działanie lecznicze i leczą odbytnicę. ale raczej uczucie wzdęcia. tymianek rzymski . po których według zapewnień zielarza miałam czuć się źle przez 14 dni. USG wykazało. W zasięgu ręki powinna Pani mieć Propranolol 0. ze śliwek z dodatkiem owocu jarzębiny.100 g. Nerwosan 2 opak. Lekarz twierdzi. woreczek żółciowy. bo i żołądek. Na jedną szklankę wody jedna łyżka ziół. kozieradka . kłącze pięciornika . Do mięsa można używać marmolady usmażonej np. mleko lub cukier pół godziny przed jedzeniem przez 14 dni. Wszystkie płyny zmieszać i zażywać na wodzie 2 razy dziennie po l łyżeczce na wodzie. skrzyp polny .. nerki. Na rozrzedzenie krwi dodatnio wpływa nafta: 2 razy dziennie 60 kropli na wodę. strączki fasoli . bo będą kłopoty z krążeniem (już teraz cierpną mi dłonie). zaparzać 2 łyżki mieszanki ziół na 2 szklanki wrzątku do termosu i popijać porcjami po jedzeniu. zarówno w tabletkach jak i w kroplach. Dostałam zioła. doprawione kminkiem lub majerankiem.100 g. rutwica lekarska -100 g. Pomagam sobie ziołami jak mogę. lat 45. koper . kwiat kocanki . Podaję spis ziół: brusznica . Krople zażywa się 3 razy dziennie po 30 kropli oraz Venescin 2 razy dziennie po 3 tabletki.100 g. że rozwija się choroba nadciśnieniowa. Dokucza mi wiele chorób. Zielarz stwierdził również. Od czasu do czasu odczuwam silne kołatanie. Proszę mnie poinformować. czy te zioła mogą mieć wpływ na podniesienie ciśnienia.100 g. Jeżeli chory cierpi na rozedmę płuc. KOŁATANIE SERCA Anna.01.

krople nasercowe. NERWICA SERCA Janusz. radzę zażywać po jedzeniu 2 razy dziennie po 2 tabletki Bioldaloiny lub Raphacholinu. dwóch powinna być wyraźna poprawa. gotowane i pieczone. z 2 łyżkami oleju. liścia szałwi. Lekarz stwierdził. Codziennie pić zioła: 100 g morszczynu oraz po 50 g: kory kruszyny. ziela krwawnika. ograniczona ilość soli. Mięso chude. trochę czerstwego. który często mnie boli. Są to silne kłucia połączone z drętwieniem lewej ręki. wyciąg z głogu oraz mniszka. tłuszczów zwierzęcych. kazał mi zażywać Validol. lat 43. kłącza perzu. Mam kłopoty z kręgosłupem. z masłem lub serem topionym oraz 2 ząbki czosnku. popić kefirem oraz ziołami. że jest to związane z moją nadwagą. 2 łyżki płatków kukurydzianych zalać gorącym mlekiem. ziele bratka. choć wydaje mi się że jem mniej niż inni. Wieczorem: kromka razowego chleba. korzenia mniszka. Na śniadanie: 4 łyżki otrąb pszennych. kasz i ryżu. pić tylko wodę. znamion kukurydzy. Po ostygnięciu dodać dużo natki pietruszki. Rozumiem. białego pieczywa.5 litra płynu dziennie. kminek i majeranek zmielone razem. Pić po jedzeniu 2 razy dziennie po łyżeczce od kawy na wodzie. 2 łyżki płatków owsianych. ciast. Należy dbać o codzienne wypróżnienie. Łącznie z ziołami powinno być 1. Codziennie w ciągu dnia pić szklankę wody z octem jabłkowym lub cytryną i łyżeczką miodu. Wskazane są zioła wzmacniające pracę serca i poprawiające przemianę materii. że przez pewien okres występują jeszcze wzdęcia. a nawet przez pewien czas całkowicie wyeliminować. abym się mniej denerwował. lat 34 Jestem okropnie gruba. W wyżywieniu zdecydowanie ograniczyć mięso. korzenia wilżyny. ziela skrzypu.Po miesiącu. pić w 3 porcjach przed jedzeniem. Oprócz Validolu radzę pić na noc gotowane drożdże: l łyżkę stołową zagotować w 1/2 szklance wody. KŁOPOTY Z SERCEM l NADWAGĄ Maryla. 357 . Codzienne pożywienie powinno być bez: cukru. Nerwica świadczy o braku witamin z grupy B. z wyjątkiem wieprzowiny. Konieczne jest schudnięcie i jednocześnie wzmocnienie organizmu. 2 łyżki tej mieszanki ziołowej zaparzyć w 2 szklankach wody. strąków fasoli. Radził leż. W codziennym menu powinno być dużo surówek jarzynowych. Lekarz po EKG stwierdził „to tylko nerwica”. Jeden dzień w tygodniu jeść warzywa i owoce. Ponadto radzę przygotować mieszankę: nerwosol. Gdyby okazało się. ziela lubczyku. może być również kapusta kiszona. Pić zimne na noc. Ograniczyć również cukier. a także serce. Od kilu miesięcy odczuwam bóle w okolicy serca. że lekarz wykluczył zakłócenia w pracy tarczycy.

Rutisolu. Wieczorem łyżeczka miodu na pół szklanki wody. Jestem gruba i mam wysokie ciśnienie. który podnosi ciśnienie i dodaje energii. Konieczne są codzienne stolce. Najlepiej robić to pół godziny przed jedzeniem. Rano pić 3 łyżeczki octu jabłkowego zmieszanego z pół szklanki wody + 2 łyżeczki miodu. Radzę więc pić zioła: morszczyn. Nie unikać umiarkowanego wysiłku. zwłaszcza jeśli masaż jest poprzedzony polaniem ciała zimną wodą. wody. Piję jednak coraz więcej. a zwłaszcza serce. aby zapobiec chorobie prostaty. W aptekach homeopatycznych są do kupienia tzw. jak mogę.NISKIE CIŚNIENIE Sabina. Jeżeli ciśnienie jest normalne. Gdyby ta mieszanka ziołowa nie dawała pożądanych rezul358 . jaki tryb życia prowadzić. Przy Pani kłopotach bardzo ważny jest codzienny stolec. Ponadto radzę zażywać w razie potrzeby 2 tabletki Convafort Forte wyciąg z konwalii. Ratuję się kawami. wędliny i tłuszcze zwierzęce). 2 opakowania Degrosanu. pić 2 razy dziennie po l łyżeczce na wodzie wyciąg z jemioły oraz wyciąg z kasztanowca razem zmieszane. wypijać tę porcję w ciągu dnia. kłącza perzu. zaparzyć 3 łyżki tej mieszanki na 3 szkl. Także 2 razy po l łyżeczce Prostapolu. lat 48. rumianku. Należy wykluczyć palenie. owocu kminku. ziele bratka. melisy. Jak można je trochę obniżyć? Rozumiem. ale ile kaw dziennie zniosą moje nerki i wątroba. stanowi to porcję dzienną.Diacord. złote krople i przy uczuciu osłabienia radzę zażywać 25 kropli. Jeść skromnie. Podobnie działa niemiecki preparat . l opakowanie Sklerosanu wymieszać. WYSOKIE CIŚNIENIE Ewa. że chce Pani również trochę schudnąć. ziela krwawnika. zaparzyć 2 łyżki tej mieszanki w 2 szklankach wrzącej wody i wypijać. ruty. kwiatu głogu. Wskazane są spacery. Zioła zmieszać. Przeżyłem zawał serca. Wszystkie te płyny razem zmieszać i używać 2-3 razy dziennie po 50 kropli. Masaż Shiatsu poprawi samopoczucie i niskie ciśnienie. Ponadto należy pić krople: l buteleczkę wyciągu z jemioły. liścia poziomki. A jednak stale towarzyszy mi strach przed następnym. Dieta jak przy schorzeniach miażdżycowych (wykluczona wieprzowina. Radzę dzień zacząć od szczotkowania całego ciała (od obwodu do serca). bo inaczej nie mogę pracować. wyciągu z kasztanowca. PO ZAWALE Włodzimierz. jemiołę. pić następującą mieszankę ziołową: 100 g ziela jemioły oraz po 50 g: serdecznika. ziela skrzypu. l buteleczkę wyciągu 20 z głogu oraz l flakon kropli nasercowych. dodając po 50 g wymienionych ziół. Bogu dziękuję. Jak się żywić. że jeszcze żyję. kory kasztanowca. aby wzmocnić organizm. lat 45. Zawsze miałam niskie ciśnienie. Jeżeli występuje nadciśnienie. Przy wszystkich spadkach ciśnienia atmosferycznego chodzę jak śpiąca królewna. aby utrzymać wagę. lat 41.

wodę mineralną. Najlepsze są te zewnętrzne liście. Proszę o podanie mi skutecznej metody leczenia żylaków kończyn dolnych. Jeśli maść Arcalen nie przynosi poprawy. Należałoby jednak zacząć leczenie od prawidłowego wypróżniania. Radzę więc zażywać na noc l łyżeczkę Cholegranu. iż mogą się pojawić zaburzenia hormonalne. dodając do wypijanych ziół. proponuję stosować Aeskulin (maść z kasztanowca). Gdyby tak było. Stan zapalny łagodzą okłady z rozmaglowanych liści świeżej kapusty kładzione na noc na nogi. . ŻYLAKI NA NOGACH Janina. Wiek wskazuje. Lekarz zapisał mi Arcalen. radzę brać dodatkowo na noc l łyżeczkę Cholegranu zgodnie z recepturą na opakowaniu.tatów. który dodatnio wpływa również na wątrobę. Dodatkowo należy zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Venescinu oraz 2 razy dziennie po 2 tabletki Rutinoscorbinu. Pomocne jest również zażywanie 2 razy dziennie po pół łyżeczki pasty Fitoven. tj. które należy lekko owinąć flanelką. Występują one na udzie i łydce prawej nogi. łyżeczkę od herbaty. lat 30. Ten ostatni preparat radzę pić aż do zaniku miesiączki. Żylaki pojawiły się jako drobne podskórne żyłki 7 lat temu. Obecnie są już bardzo mocno zarysowane i bolesne. Przy ostrych stanach zapalnych należy najpierw robić przez kilka dni okłady z rozgotowanej cebuli i dopiero potem przejść na okłady z kapusty. które wyrzuca się przed gotowaniem. radzę pić dwa razy dziennie po 50 kropli wyciągu z nagietka (Tinctura Calendulae). Zimą dobrze jest nosić 2-3 pary cienkich rajstop. Wagę skutecznie się traci wprowadzając raz w tygodniu dietę wyłącznie owocową i jako jedyny płyn .

Radzę stosować na bolące stawy na noc okłady z rozgniecionych liści świeżej kapusty. Zażywać Cale granulati 2 łyżki raz dziennie oraz witaminę A + D3. Lekarze stwierdzili zmiany w części lędźwiowej kręgosłupa i zalecili mi środki. 2 razy dziennie zażywać po 1/2 łyżeczki Fitolizyny. Przy takich schorzeniach zalecam zażywanie dwa razy dziennie jednej łyżeczki Reumogranu. Bóle kręgosłupa zmniejsza szczotkowanie ruchem kulistym (10 razy). że popijanie soku z surowej kapusty leczy zwyrodnienia stawów. Mieszankę zaparzać: 3 łyżki na 3 szklanki wody. Szczotkowanie pomaga również na bóle stawów biodrowych. Cholagogi Nr 2 oraz po 50 g kory wierzby. Coraz częściej na zmianę pogody bolą mnie stawy rąk i nóg. 4 kapsułki raz dziennie przez rok. popijając następującymi ziołami: 2 opakowania Reumosanu. a następnie smarowanie maścią żywokostową. W domu śmieją się ze mnie.SCHORZENIA GOŚĆCOWO-KOŚĆCOWO-REUMATYCZNE BOLĄ MNIE STAWY Irena. Od trzech miesięcy cierpię na silne bóle kręgosłupa. po czym owinąć flanelką dla zachowania ciepła. oba preparaty należy popijać ciepłym płynem. Nie mogę pracować. Czy istnieją jakieś inne sposoby. zachowując kierunek od dołu do góry. należy na noc brać jedną łyżeczkę od kawy Cholegranu. Jeżeli są zaparcia. stawów biodrowych. owinąć ciepłą flanelką. Korzystne jest również zażywanie raz dziennie dwóch łyżeczek Calcium Gluconicum oraz raz dziennie po trzy kapsułki witaminy A+D3. l Urosanu. lat 65. co stanowi porcję dzienną. liścia brzozy. kapusty. Do odżywiania wprowadzić surówki z selera. że jestem najlepszą pogodynką. Chcę tu dodać. Sąsiadka natomiast namówiła mnie na masaże i trochę zaczynam chodzić. które przyspieszyłyby leczenie? Jestem emerytką i muszę sobie dorabiać jako krawcowa. BÓLE KRĘGOSŁUPA Stanisława. pietruszki. Zioła i okłady stosować cierpliwie przez 6-8 miesięcy. ale pomaga to na krótko. Na bolące kolana należy robić na noc okłady z rozmaglowanych liści kapusty. Wszystkie te zabiegi z całą 361 . nie mogę też chodzić. dwa razy dziennie po pół łyżeczki Fitolizyny. po których boli mnie wątroba. Kontynuować smarowanie maściami rozgrzewającymi. zesztywnienie kolan i palców u nóg. Smaruję maściami rozgrzewającymi i owijam bandażem. lat 52.

ale muszę uprzedzić. a także zrobić badanie moczu. lat 24. Sprawdzić badaniem krwi OB i odczyn ASO. powinien je nosić przez całą dobę. Zioła zmieszać. Dodatkowo. może trochę gimnastyki. proponuję masować obie stopy i kręgosłup tak. zaparzać 3 łyżki na 3 szkl. sprawdzić sprawność nerek. Mięśnie wzmacniają kąpiele w kwiecie siana oraz drożdżach. Kurację wspomaga jedzenie 3-4 gotowanych cebul dziennie oraz picie soków z marchwi. Radzę pić zioła: 2 opak. wypić w ciągu dnia. aż podwyższony OB i poziom ASO wrócą do normy i stawy przestaną boleć. poziom mocznika i kreatyniny. wywar wlać do wanny oraz dodać 1/2 kg drożdży. jak jest to pokazane w następnej części książki. 3 kapsułki witaminy A+D3. Jeżeli syn pozostaje w domu. Dwa razy leżałem w szpitalu. Poszatkowaną główkę kapusty gotować w kilku litrach wody 5-10 minut. GOŚCIEC POSTĘPUJĄCY Andrzej. Cholagogi Nr 2. 362 .pewnością pomogą na zwyrodnienia kostne. Ból stawów zmniejszą okłady na noc z rozmaglowanych liści kapusty. kilka razy byłem w sanatorium. Asparginę 2 razy po 2 tabletki. kapusty. selera do 2 szklanek dziennie. Polowe życia choruję na gościec postępujący. że czas leczenia będzie długi. Z roku na rok jest coraz gorzej. jestem pod stałą opieką poradni reumatologicznej i wszystko to na nic się nie zdaje. l tabletkę dziennie Falvitu. Mój 10-letni syn cierpi na bóle stawów. a także Gastrogran 2 razy dziennie po l łyżeczce. Przy podwyższonym poziomie ASO można podawać co 4-6 tygodni l raz domięśniowo 2400000 Debeciliny po uprzednio wykonanej próbie uczuleniowej. wrzątku. Taki zastrzyk robi się kilka razy co 4-6 tygodni. 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki Fitolizyny. polewać całe ciało i do łóżka. Lewitan 2 razy po 3 tabletki. źle się czuje. aby leczenie było bardziej efektywne. tyleż samo liści brzozy. Nerwosanu. W takich przypadkach radzę zażywać 2 razy dziennie po l łyżeczce Reumogranu. W takich okresach występuje u niego temperatura. trudno mu chodzić. miodu). Czas trwania kąpieli 20 minut. Czytałem. Reumosanu. Wskazane byłoby ssanie 3-4 razy dziennie po łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku na l szkl. Półkąpiel robić l raz w tygodniu. W miarę poprawy stanu wskazane są spacery. Pomocne na stawy są okłady z rozgniecionych liści kapusty (owinąć flanelką). lat 30. bo około 2 lat. DZIECIĘCE BÓLE STAWÓW Danuta. że można wyleczyć się cebulą. Ponadto zażywać wapno (Calcium Gluconicum) lub l łyżeczkę wapna ze zmielonych skorupek wiejskich jaj. Kłopoty kuracji będą wynagrodzone powrotem do zdrowia. nim ustąpią wszystkie bóle. Są one opuchnięte. do tego dodać 50 g kory wierzby.

3 kapsułki witaminy A+D3. l łyżeczkę takiego wapna należy zażywać raz dziennie.MAMA CHORUJE NA GOŚCIEC Dorota. Należy zażywać przez cały czas zioła: Nerwosan. ale najlepsze byłyby tu zmielone skorupki wiejskich jaj z cukrem. Od leków mam chory żołądek i trzustkę. Nerwosanu. Dopiero po tym oczyszczeniu zacząć brać zioła. że kuracja będzie długotrwała. Pozostałość wypluć. Cardiosan. Do tych ziół dodać po 50 g liścia brzozy. a także szczotkowaniu powinien poprawić się sen. tyleż samo kwiatu kocanki oraz ziela jaskółczego i liści brzozy. wypijać na czczo l łyżkę 20-proc. Jest to jedna z odmian chorób reumatycznych. Choruję od 13 roku życia na przewlekle zapalenie kości z czynną okresowo przetoką ropną. bo przy tym „objawiają się” węzły chłonne i występuje wysoka temperatura. 1opak. Do tego silna nerwica depresyjno-lękowa z bezsennością. Leczenie dobrze byłoby zacząć od oczyszczenia przewodu pokarmowego. dobrze jest również smarować bolące miejsca maścią z jadem pszczół (Apizartron). Zioła zmieszać. stosować dietę ryżową przez tydzień. Po tych preparatach ziołowych. bolą biodra. Bardzo często leżę obłożnie chora. a także soków ze świeżej kapusty. Należy brać 2 razy dziennie po pół łyżeczki Fitovenu i popijać następującymi ziołami: l opak. jaskółczego ziela. dwa. Chorą nogę okładać liśćmi rozmaglowanej kapusty. stale łykając antybiotyki. gorącej wody. zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki wrzącej wody i tę porcję wypijać w ciągu dnia. usta wypłukać. aby była to porcja na cały dzień. mama choruje na gościec. szyszek chmielu. Radzę też ssać 1/2 łyżki oleju słonecznikowego. Wszystkie te dolegliwości w okresie klimakterium są zaostrzone. Choroba nasila się częściej. Ponadto zalecam: 3 łyżeczki Calcium Granulatum i Klimaktogran 3 razy dziennie po l łyżeczce. Pomocne jest picie zagotowanych drożdży. Czuję się. lat 19. do 3 posiłków w tygodniu). kręgosłup. noga krótsza o 6 cm. a zwłaszcza wieprzowiny. Reumosanu. Ważne jest również znaczne ograniczenie spożycia mięsa (np. Cholagoga Nr 3. Pod krótszą nogę podbić w bucie dodatkowe obcasy. Kolano operacyjnie usztywnione. Urosanu z dodatkiem 50 g kory wierzby. kwiatu kocanki. To bardzo trudna i złożona dolegliwość. Ponadto radzę szczotkowanie stawów biodrowych i również smarowanie maścią żywokostową. Również raz dziennie 3 tabletki witaminy A+D3. Proponowałabym uwzględnić w jadłospisie dużo zsiadłego mleka. 2 opak. liścia melisy. Reumosanu. Na wszystkie chore stawy radzę robić na noc okłady z rozgniecionych liści kapusty. sera. Kuracja olejem powinna trwać 16 miesięcy. jakbym miała wrzody. PRZEWLEKŁE ZAPALENIE KOŚCI Stanisława. lat 50. Zalecam szczotkowanie ciała 2 razy dziennie. 2 opak. ani badania nie mogą jej pomóc. Degrosan. Druga noga zwyrodnienie stawu kolanowego. Uprzedzam. kory wierzby. tiosiarczanu sodu rozpuszczonego w pół szkl. Odkąd sięgam pamięcią. pietruszki. a nawet trzy lata. także kąpiel w drożdżach oraz zmiksowanych rozgotowanych liściach kapusty. dla wygody w termosie. lecz ani lekarze. Zmieszać je razem i zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki wody. zwłaszcza partii kręgosłupa od dołu do góry. Na stany depresyjne trzeba brać na noc po l łyżeczce Nervogranu. selera. Chodzi do różnych lekarzy. poddaje się wielu badaniom. po czym smarowanie maścią żywokostową. Pomocne jest wapno. 363 . dodając l kroplę Dentoseptu 2 razy dziennie po 20 min. Leczenie będzie trwało długo.

Nie mam siły dłużej cierpieć. lat 19. gdyby Państwo obydwoje w momencie poczęcia byli w dobrym stanie fizycznym i psychicznym. CHCĘ URODZIĆ ZDROWE DZIECKO Iwona. już bez witamin.geny. Pół roku temu urodziłam drugiego syna. przeżywam koszmar. W mojej rodzinie ani też w rodzinie mojego męża nie wystąpił wcześniej przypadek takiej choroby. Dobrze działają okłady z kapusty na dół brzucha oraz wątrobę.2 łyżeczki. Przez pół roku radzę popijać dwa razy dziennie po łyżeczce od herbaty wyciąg z nagietka. Lekarz pociesza mnie. który żył tylko 12 dni. Po parówce okład ze świeżej kapusty na podbrzusze + suche opakowanie i do łóżka. Wskazane jest zażywanie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym przez całą ciążę. że to przejdzie po urodzeniu dziecka. Rozmawiałam z wieloma lekarzami. Nasiadówki przed spaniem nad wywarem ze słomy owsianej lub skrzypu. Nadmieniam. okryć się prześcieradłem i kocem. Nasiadówki powtarzać przez 7-8 dni codziennie. czyli Tinctura Calendulae. jeść dużo owoców i jarzyn. Przez cały okres ciąży należy brać wapno Calcium Gluconicum . W tym okresie należy spać w miarę potrzeby. Dopełnić do 2 szkl. którzy stwierdzili że nic nie mogą mi w tej kwestii poradzić. ciepło owinąć. odpoczywać. Robić codziennie przez dwa miesiące na noc okłady na podbrzusze ze świeżej. również 2 razy dziennie zażywać po 3 kapsułki witaminy A+E. że pierwszy mój syn urodził się i jest dzięki Bogu zdrowy. 365 . siedzieć nad parą 20 minut. wstawić w garnku dopasowanym do miski sedesu. bez ceratki. dbać o codzienny stolec. Przyczyna .SCHORZENIA KOBIECE BOLESNE MIESIĄCZKI Jolka. Od 5 lat. Diagnoza lekarska brzmiała „rybia łuska”. Garść słomy owsianej lub skrzypu gotować 20 minut. i wypić tę porcję w ciągu dnia. Dostarcza on wielu enzymów i witamin. Radzę zażywać wyciąg z nagietka (Tinctura Calendulae) 2 razy dziennie po łyżeczce od herbaty przez kilka miesięcy. I jeszcze jedno: moje okresy są bardzo nieregularne. rozmaglowanej kapusty. wody i gotować przez 20 minut. Ponadto w trakcie okresów pić skrzyp przygotowany następująco: 2 łyżki ziela zalać 2 szkl. lat 25. W czasie okresu dosłownie gryzę palce z bólu. to jest od pierwszej miesiączki. co wzmocni organizm płodu i matki i zapobiegnie chorobom. Byłoby dobrze.

Po miesiącu zabiegów ponownie zrobić mammografię. myję się codziennie. 22. jeżeli nie używa Pani spiralki. 15. 49. 40. ale nie chcą zniknąć. Na utratę mleka stosuje się następujący sposób: podwiązuje się wysoko piersi dwiema ściereczkami lnianymi lub dwiema pieluszkami ułożonymi na krzyż. Wypić w ciągu dnia. Cholagoga Nr 2.starać się nie denerwować. wody. Fitolizynę 3 razy dziennie po pół łyżeczki. Tamponów można używać wówczas. 23. Bardzo pomocny jest codzienny masaż stref refleksyjnych na stopach: 21. Są to dosłownie kropelki. 18. Co robić? Mam dwoje dzieci. Prowadzę czysto dom. Czy jest sposób bardziej skuteczny? Wstydzę się iść do lekarza.16. JAK STRACIĆ MLEKO? Anna. Pić następujące zioła: Urosan. Cebula musi być świeżo gotowana każdego dnia. Nerwosan. ale ciągle skuteczny. która nie wymaga interwencji chirurgicznej. lat 47. która ma działanie przeczyszczające i jeden dzień pozostawać bez jedzenia. Radzę przebadać się u onkologa. 43. Mammografia wykazała guzy na lewej piersi. ale w piersiach mam ciągle resztki mleka. zmieniam bieliznę osobistą i wstyd mi się przyznać. 24. 2. Zmieszać wszystkie razem i zaparzać 3 łyżki mieszanki na 3 szkl. mam grzybicę pochwy. że to jest rak i wytną mi pierś. 366 . Zażywa się 3-4 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. 17. Zaczęłam moczyć dolną partię dala w rumianku co odrobinę łagodzi bóle. To stary sposób.19. rozgotować cebulę do miękkości. Proponuję kupić gotowe tampony OB.5 roku temu urodziłam dziecko. 39 (który opisuję w następnej części książki). na jego czubek dać odrobinę maści propolisowej. GUZY NA PIERSI Irena. Jestem przerażona. po czym dla ciepła owinąć flanelką (bez folii). gdy dziecko miało 6 miesięcy. Na wieczór zażywać l łyżkę gorzkiej soli (w aptekach). Jednocześnie zażywać wyciąg z nagietka 2 razy dziennie po łyżeczce. Proponuję robić na noc na piersi okłady z rozgniecionych liści świeżej kapusty. lat 26. Po kilku dniach powinna Pani pozbyć się upartego grzyba. lat 25. Przy mastopatii mogę zaproponować kurację. W ostudzonej mazi cebulowej moczyć tampon. GRZYBICA POCHWY Hanka. Reumosan. Miód przygotowuje się łącząc 100 g pyłku kwiatowego ze szklanką miodu propolisowego. zakładać tampon dopochwowo na noc. Przestałam karmić.

roku życia cierpi na krwotoczne miesiączki. Popija się 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. problem mój polega na tym. Proszę mi poradzić co robić. Radzę zażywać 2 razy dziennie po 50 kropli Calenduli D2. Jeśli nie. 39. Okresy te stały się dla mnie i dla niej koszmarem.40. bez ceratki. 19. obecnie USG wykazuje powiększenie macicy o charakterze mięśniakowatym. że ten stan nie ma wpływu na tak obfite krwawienie. że bez leków krwawię bez przerwy. Po okresie spada jej hemoglobina do 60 procent. 22. 2 łyżki tych ziół zalewa się 2 szklankami wody i gotuje przez 20 minut. Nie należy masować stóp w czasie krwawienia z dróg rodnych (opis masażu w następnej części). a nawet poniżej. Od pierwszej miesiączki córka była leczona. 50. Stosować akupresurę stóp. 38. w związku z tym przyjmowała różne leki hormonalne. 18. 15. Czyli wszystko wskazuje na to. to przedłużyć kurację o następny miesiąc. Radzę pić skrzyp: 2 łyżki na 2 szklanki wody. 49. żeby nie skończyło się to czymś gorszym. Dwa razy dziennie zażywać po 50 kropli wyciągu z nagietka (Tinctura Calendulae). lat 37. Można go również przygotować samemu: kwiaty nagietka lekarskiego zalewa się spirytusem na 2-3 palce powyżej warstwy kwiatów i trzyma w ciemnym miejscu przez 2 tygodnie. 23. gotować przez 20 minut. Natychmiast po otrzymaniu tego wyniku córka poszła do lekarza. Sądzę. nr receptorów: 21. W dolegliwościach tych pomagają również okłady z rozgniecionych liści kapusty. Najlepiej kupić gotowy w aptece i zamoczyć w cebuli. że między jednym a drugim okresem wszystkie dolegliwości ustąpią. Kuracja ta powinna zahamować krwawienie. 367 . lat 38. Od 10 lat cierpię na choroby kobiece. Radzę także zażywać Sylimarol 2 razy po jednej tabletce oraz Hemofer 2 razy po dwie tabletki. 40. aby temu zapobiec. że chociaż od 10 lat jestem pod stałą kontrolą lekarską. po l łyżeczce od herbaty. który stwierdził.39. Co drugi dzień należy dopochwowo na noc zakładać tampon zmoczony w rozgotowanej na gęsto cebuli. Co lekarze na to? Otóż początkowo twierdzili. na sam czubek nałożyć odrobinę maści propolisowej. która na każdy dzień musi być świeżo gotowana. choroba postępuje dalej. środek ten kupuje się bez recepty w aptekach homeopatycznych. Trzy razy miała krwotok. a ja już boję się. po czym owinąć ciepło. W wyniku badania ultrasonograficznego stwierdzono w lewym jajniku torbiel o średnicy 28 mm. 24. Codziennie masować 30 minut obie stopy (opis masażu w następnej części). KRWOTOCZNE MIESIĄCZKI Stanisława. które kładzie się bez ceratki na podbrzusze na noc i dla utrzymania ciepłoty okrywa flanelką. Skuteczny jest również masaż stref refleksyjnych na obu stopach: 36. Leczenie okazało się mało skuteczne. W trakcie miesiączki i przy każdym krwawieniu zalecam popijanie wywaru ze skrzypu. tj.KRWAWIĘ BEZ PRZERWY Danuta.50. Moja córka od 13. 38. Radziłabym też robić na noc okłady na krocze i podbrzusze z rozgniecionych liści świeżej kapusty.41. Tampon lekko odcisnąć. że to zmiany hormonalne. Lekarze stwierdzili zaburzenia hormonalne. dopełnić gotowaną wodą do dwóch szklanek i pić codziennie w trakcie trwania miesiączki.

Co godzinę pojawia się męczący „wybuch”. o którym Pani pisze. lat 32. lat 47. Dla wzmocnienia działania można na tym wywarze zaparzać rdest ostrogorzki i krwawnik. iż odkleiło mi się łożysko. aby pić skrzyp w czasie miesiączki: 2 łyżki ziela gotuje się w 2 szklankach wody przez 20 min. Powinni Państwo oboje być w dobrej formie w momencie poczęcia. Mam wielkie trudności z donoszeniem ciąży. Mam zioła rdestu ostrogorzkiego. Sądzę. Proponuję. STRACIŁAM DZIECKO Aniela.MIĘŚNIAK NA MACICY Helena. gdyż możliwe. o czwartej rano silny „atak ciepła” wyrywa mnie całkowicie ze snu. że w obrębie narządów rodnych są jakieś stany zapalne. Ostatnio stosowałam: skrzyp. Ponadto należy dbać o właściwe wypróżnianie i prawidłowe oddawanie moczu. naturalnie nie masuje się ich w czasie miesiączki. robię się czerwona i jest mi okropnie gorąco. Już obecnie powinna Pani brać 2 razy dziennie po l łyżeczce wyciągu z nagietka. Dziecko żyło 3 godziny. Obecnie nie krwawię. to mięśniak. zażywać dodatkowo Stilbestrol lub Dienoestradiol po l mg w środy i soboty po l tabl. zażywać również 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu. które działają krwiotwórczo i uzupełniają ubytek krwi. krwawnik. W szpitalu dostałam silnego krwotoku i po operacji cięcia cesarskiego wynikło. i wypija w ciągu dnia. po łyżce każdego z tych ziół. Niezbędna jest akupresura stóp: punkty macicy i jajników znajdują się po obu stronach pięt. ale bardzo obfite od najmłodszych lat do tej pory. PRZEKWITANIE Alina. Według informacji lekarza na macicy mam guz wielkości śliwki. Po zajściu w ciążę radzę brać wapno i pyłek kwiatowy z miodem propolisowym 368 . że guz. np. Na dół brzucha radzę na noc kłaść okłady z rozgniecionych liści kapusty. Dotychczas nie byłam poddana leczeniu ani zabiegowi. Mam regularne miesiączki. Do odżywiania powinno się wprowadzić dużo surówek. Chciałabym przy następnej ciąży dopomóc sobie. Na te dolegliwości pomocne jest zażywanie 2 razy dziennie po l łyżeczce Klimatogranu i Nerwogranu. Straciłam moje dziecko w 26 tygodniu ciąży choć byłam od 6 tygodnia pod opieką lekarza. powodujący obfite miesiączki. Jeśli dolegliwości nie miną w ciągu 2-3 miesięcy. jasnotę i nagietek. po jedzeniu 3 razy dziennie. lat 53. Uważam za niezbędne również picie soku z pokrzywy. a także jedzenie dużych ilości natki pietruszki i koperku. W okresie przekwitania zaczęłam cierpieć na częste ataki duszności. Mieszanka ta ma właściwości przeciwkrwotoczne. W nocy budzą mnie dolegliwości.

TRUDNY OKRES PRZEKWITANIA Ilona. Łyżeczkę każdego z tych ziół należy brać 2 razy dziennie po jedzeniu. dlatego też radziłabym ssać 2 razy dziennie olej słonecznikowy: 1/2 łyżki przez 20 min. 43 i węzły limfatyczne na obu stopach (opis w następnej części). gdyby pyłek kwiatowy z miodem mogli Państwo brać obydwoje przez miesiąc przed planowanym poczęciem. Boli ją głowa w czole i ciągle ma zatkany nos. co na końcu noża i popija ciepłym płynem. Pracę jajników poprawia popijanie po l łyżeczce od herbaty 2 razy dziennie Tinctury Calendulae (wyciąg z nagietka) oraz zmielonego kwiatu jasnoty białej i koniczyny białej. jakby to był chroniczny katar. Cholagogi Nr 2. Byłabym za tym. Radzę pić zioła: Klimaktogran. Jeżeli Pani jest tęga. ze względu na brak szczegółowych danych. Masować 30 minut dziennie punkty na stopach 21. wodę pół godziny przed jedzeniem przez 10 dni w miesiącu. radzę popijać mieszanką ziołową: 2 opak.5-6 razy dziennie po łyżeczce od kawy (100 g pyłku na l szkl. pozostałość wypluć. pojawiało się wysokie ciśnienie. 18. Bez kropli do nosa nie może oddychać. Przed miesiączką zażywać 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki Fitolizyny. TORBIELE NA PIERSIACH Grażyna. Sądzę. Degrosanu z dodatkiem 50 g morszczynu i 50 g bratka. Mama zaczęła chorować od czasu. Kiedy to następowało. 3 łyżki tej mieszanki zaparzyć w 3 szklankach wrzątku i popijać przez cały dzień. Wnętrze nosa można smarować maścią propolisową i zakrapiać 3 krople witaminy E. cukier lub. Mieszanki przygotowanej w równych proporcjach bierze się tyle. To schorzenie trapi mnie już 21 lat. Pomocne byłoby popijanie soków warzywnych oraz masaże ciała.torbiele na piersiach.! opak. lat 26. Reumogran i Nerwogran. po czym owijać flanelką. Mam za sobą 4 operacje i na tym nie koniec. lat 46. Nic więcej nie mogę polecić. która poprawi pracę węzłów limfatycznych i gruczołów: 60 kropli na mleko. Wierzę mocno. l opak. duszności i częste ataki dreszczy przechodzących w drgawki. że Pani doktor może mi pomóc. 24. Ważne jest również poprawienie trawienia i przemiany materii. kiedy weszła w okres przekwitania. 19. usta wypłukać. Byłoby jeszcze lepiej. że zatkany nos wynika z chorych zatok. 22.. Mam stale powtarzające się cysty . Należy stosować na noc okłady z rozgniecionych liści kapusty na piersi i dół brzucha. 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu oraz Aspargin 2 razy dziennie po 2 tabletki. Omdlenia. potem przerwa aż do następnego miesiąca. miodu). Wtedy to pojawiło się nadciśnienie tętnicze (180-220 mmHg) i przy tym silne bóle głowy. Kuracja olejem powinna trwać 16 miesięcy. Takie przykre objawy związane są z przekwitaniem. aby popijać również dwa razy dziennie naftę. Cardiosanu. w czasie którego wszystkie słabsze organy 369 .

a na rękach i nogach są znacznie większe. Można również stosować na podbrzusze okłady z kapusty. Obecnie jest jak pomarańcza. Także pomocna tu będzie akupresura stóp (opis w następnej części). czy to jest cysta czy mięśniak (nawet po badaniach USG). Chciałabym zapytać. Proszę. Doraźnie może pomóc woskowanie. Przy zaparciach stolca zażywać na noc l łyżeczkę Cholegranu oraz rano lub na noc 4 łyżki otrąb do zupy lub z gorącym mlekiem.zaczynają szwankować. przygotowane następująco: kilka łyżek skrzypu lub słomy owsianej lub siana z dodatkiem Septosanu oraz mięty zalać 3 litrami wrzątku. Problem. Zioła zemleć z cukrem. że pomocne byłoby popijanie Calenduli D2 lub dużo tańszej Tinctury Calendulae (wyciąg z nagietka) produkowanej przez Herbapol. Krople zmieszać do l butelki i używać 3 razy po 50 kropli na wodzie. Rutisol 2 fl. Sądzę. Włoski są objawem zmian hormonalnych. o którym napiszę. Od czasu do czasu bolą mnie jajniki. Garnek wstawić do sedesu i siedzieć nad nim 20 minut. ale lekarze nie są pewni. Później się z tego wychodzi i kobieta jest często sprawniejsza niż była. a także zażywać 2 razy dziennie po łyżeczce od herbaty wyciągu z nagietka (Tinctura Calendulae). Zna370 . Wstydzę się chodzić z odkrytymi nogami rękami. popić ciepłą wodą. napiszcie. wyciąg z kory kasztanowca 2 fl. więc nie wiem dlaczego. gotować 10 min. Ponadto proponuję kłaść na noc na podbrzusze okłady ze świeżej kapusty.plecach.. nawet piersiach mam dużo małych włosków. Funkcjonowanie jajników poprawia zażywanie mieszanki ziół: 50 g jasnoty białej. Dawkowanie jest następujące: dwa razy dziennie po 50 kropli. lat 31.. czy konieczna jest operacja . Proponuję stosować nasiadówki nad parą. TWARZY Aśka. Moja mama ma 41 lat. 50 g koniczyny białej. jest dość pilny. brzuchu. Wyciąg z jemioły 2 fl. Ubieram się ciepło. które wykonuje się w gabinecie kosmetycznym. Nerwosol 2 fl. ZIOŁA NA MIĘŚNIAKI Ewa. WŁOSKI NA RĘKACH. jak się ich pozbyć.co sugerują lekarze. Stwierdzono u niej 3 lata temu na macicy cystę wielkości cytryny. ZAPALENIE JAJNIKÓW Elżbieta.. Może pomogłyby zioła. zażywać 2 razy dziennie po l łyżeczce. 100 g nagietka. Na twarzy . lat 17. NOGACH.

korę kaliny koralowej. że moja mama jest bardzo delikatna i źle zniosłaby pobyt w szpitalu. liść borówki czernicy.lazłam receptury ziołowe o. do których napar przygotowuje się z Septosanu i mięty. 24. 39 (opis w następnej części). 15. 23. I tak radzę kłaść na dół brzucha okłady z rozgniecionych liści ze świeżej kapusty. Przy tym schorzeniu stosuję dla swoich pacjentów wymieniony zestaw ziół. 18. 40. ziele tasznika. 19. ale dodatkowo wzbogacam go innymi zabiegami. Kurację przyspiesza masaż stref refleksyjnych na stopach: 22. 38. . 49. 50. Powinnam chyba dodać. Skuteczność kuracji zwiększają 15-20-minutowe nasiadówki. kwiat kasztanowca. 16. Cz. 17. liść brzozy. Na mięśniaki: kłącze pięciornika. ziele jemioły. ziele skrzypu polnego. Klimuszki. najlepiej na całą noc. ziele rdestu ostrogorzkiego.

co prowadzi do zaburzeń ruchowych. ale słów nie wymawia. że byłoby najlepiej rozpocząć kurację od wzmocnienia dziecka przez zażywanie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku na l szklankę miodu propolisowego) 3-4 razy dziennie po łyżeczce od kawy. Byłam 3 razy w szpitalu. Od 6 lat odczuwam częste i dotkliwe bóle głowy oraz oczu. Ta choroba świadczy. Cavintonu oraz picie 2 razy dziennie po l łyżeczce Boragoglandyny. u mnie zaś szukają Państwo naturalistycznych metod leczenia. co zmniejsza drgania powodujące zmęczenie mięśni. brałam leki. Dodatkowo dobrze jest zażywać l tabletkę dziennie Nacomu lub Parcopanu oraz Aspargin 2 razy po 2 tabl. że córka będzie normalnie chodzić. W leczeniu pomocne jest zażywanie 3 łyżeczek dziennie zmielonych nasion wiesiołka. natomiast gdy się przewróci. dostawałam środki przeciwbólowe i na tym się kuracja kończyła. chcielibyśmy naszemu dziecku udzielić najdalej idącej pomocy w jej. Rozumie wszystko. Bardzo mnie to męczy. lat 30. Jesteśmy z żoną młodym małżeństwem. 2 razy po 2 tabl. ale rozwój umysłowy ma opóźniony. Badania lekarskie stwierdzają. płacz ma doniosły. Rozumiem. Kuracje wspomaga picie ziół przeciwmiażdżycowych.SCHORZENIA NEUROLOGICZNE CIĄGLE Ml SIĘ RUSZA GŁOWA Zofia. nie mogę nic robić. Choroba nasila się. lat 53. bo mi się ciągle rusza głowa. lat 58. raptem chwieje się i przewraca. mimowolnych. które nie mają ubocznych. ale sytuacja wcale się nie poprawia. DOTKLIWE BÓLE GŁOWY Alina. co się mówi.. że lepiej jest zapobiegać miażdżycy niż leczyć skutki. Sądzę. moczopędnych i żółciopędnych (gotowe mieszanki w aptekach). Stan ten zależny jest od zmian miażdżycowych w tętnicach mózgowych. że dziecko pozostaje pod opieką pediatry. CHCĘ POMÓC DZIECKU Stanisław. negatywnych skutków i mogą być stosowane z innymi lekami. Choruję na kręcz karku i ruchy mimowolne. Moja 2-lelnia córka nie może sama chodzić. 373 . Pomocne jest również picie kleiku z siemienia lnianego. chorobie. Citrus limon Burm. a gdy postępuje i trzyma się czegoś.

lat 24. 374 . Pozostały napar wypić. Wskazane byłoby ssanie oleju słonecznikowego: pół łyżki 3 razy dziennie ssać przez 15 minut. co stanowi porcję dzienną. Synek około 5. wypłukać usta po zabiegu. Kuracja olejem powinna trwać ponad rok. Cardiosanu. Synek był przytomny. co poprawi regularność stolca. Sądzę. który przygotowuje się zaparzając przez 5 minut pół łyżeczki ziela w 1/3 szklanki wrzącej wody. gdyby mogła Pani przez 2-3 miesiące całkowicie zrezygnować z mięsa i wywarów mięsnych. Leczenie w tym przypadku musi mieć charakter kompleksowy. codziennie przez 2 miesiące. Circulosanu. zwłaszcza na miejsce. które było potłuczone. Drganie powieki ma charakter nerwicowy i świadczy też o braku magnezu. Należy zażywać Aspargin 3 razy dziennie po 2 tabletki oraz pić gotowane drożdże: l łyżkę zagotować w pół szklanki wody. Zamoczyć gazę. zimne wypić na noc. Radzę więc ograniczyć spożywanie mięsa do dwóch posiłków w tygodniu. wszystko pamiętał. ciągle się tam uderzał. Reumosanu oraz po 50 g jemioły. na noc.a badanie komputerowe mózgu wykazało zanik kory w obrębie płatów czołowych oraz nieznaczne poszerzenie komór bocznych. Leków żadnych nie otrzymałam. lat 28. powoduje takie objawy. rezygnując przy tym z wieprzowiny na rzecz kurczaków. Martwi mnie to. co pozwoli oczyścić głowę ze stanów zapalnych. Przygotować należy następującą mieszankę: po jednym opakowaniu Sklerosanu. Wszystkie składniki wymieszać i parzyć 3 łyżki na 3 szklanki wrzątku. kory kasztanowca i ziela ruty. Byłoby najlepiej. Codzienny posiłek powinien zawierać dużo jarzyn gotowanych i surowych oraz owoców. cielęciny i wołowiny. Jest to przejściowe. Trwało to kilkanaście sekund. co spowodowane jest drganiami. pozostałość wypluć. Wskazane byłyby okłady z rozgniecionych liści kapusty na głowę. KRZYŻ PO URAZIE Anna. ale po pewnym czasie znów powraca. W kuracji ważną funkcję pełni picie ziół. rano w czasie oglądania. Na początku września. DRGANIE POWIEKI Dorota. choć czuję się coraz gorzej. który się jeszcze nie wessał. że choroba dziecka może mieć związek z doznanymi uderzeniami i krwiak. roku doznał wielu urazów w czoło po stronie lewej. „Domowego przedszkola” nagle mojemu synkowi wykrzywiły się usta w lewą stronę i zaczął dzwonić ząbkami. Nerwosanu. Jestem osobą nerwową i wrażliwą. gdyż lewe oko mam już trochę skośne. Cholagogi Nr 3. wszędobylskim. Przez pewien okres chodził z guzem na czole. Do odcedzonego i chłodnego naparu dodać miód w ilości ziarnka grochu. Od dłuższego czasu drga mi powieka lewego oka. z której zrobić kompres na oczy i trzymać go przez całą noc mocując opaską na oczach. Dla poprawienia wzroku należy przykładać napar ze świetlika. czyli kuracji musi towarzyszyć właściwa dieta obniżająca poziom cholesterolu. Krzyś jest dzieckiem bardzo ruchliwym.

Myślę. Na te ostatnie kłopoty najbardziej pomocny jest masaż. Wskazane jest smarowanie spirytusem bursztynowym skroni. Muszę się położyć do łóżka z kompresem na głowie i leżeć przez cały dzień. Czy te dolegliwości związane są z tzw. Pomocny jest również masaż Shiatsu lub akupresura stóp. Cierpię od kilku lat na bolesne kurcze w łydkach. Pić 3 razy w tygodniu rano na czczo sok z 1/2-1 cytryny + 2 łyżki oliwy z oliwek + 2 łyżeczki Cholesolu + 30 kropli Solarenu + 1/4 szklanki gorącej wody. co ułatwi wessanie krwiaka. lat 47. lak że nie mogę chodzić. że dziecko powinno zażywać 2 kapsułki dziennie witaminy A+D3 oraz 2 łyżeczki Calcium Gluconicum. NIEDOWŁAD NÓG Jerzy. Początkowo zaczęło się od zmęczenia nóg i opadania lewej stopy. płatków usznych i podstawy czaszki. kiedy zaczynam czuć ucisk na skroniach. Pomocne jest obłożenie głowy rozgniecionymi liśćmi świeżej kapusty i owinięcie ciepłą flanelką. Nie pomagają mi wówczas żadne środki przeciwbólowe. Także płukanie pęcherzyka żółciowego z błota żółciowego może poprawiając trawienie wyleczyć z ataków migreny. Migreny są często połączone z torsjami. Leczenie ostróg jest takie samo. lat 67. Korzystne byłoby również popijanie herbatki z dziurawca z melisą. Powinno się brać Aspargin 2 razy po 3 tabletki przez 2-3tygodnie. Po pięciu latach poruszam się z trudnością z powodu niedowładu kończyn 375 . Od kilku lat cierpię na migrenę. Pomocny byłby wyciąg z kasztanowca: 2 razy dziennie po 10 kropli na wodę. Należy dość mocno uciskać głowę chustką zawijaną poprzez czoło do tyłu głowy. Śmieją się ze mnie. lat 30. Migreny mogą mieć różne przyczyny.głowę owinąć ciepłą chustką. Na kurcze w łydkach pomagają także okłady na noc przez 10-14 dni z rozmaglowanych liści świeżej kapusty + suche opakowanie bez ceratki. a później trudności w chodzeniu. Kuracja ta powinna pomóc. KURCZE W ŁYDKACH Anna. jak przy zmianach zwyrodnieniowych kręgosłupa. jeśli zaś nie . Dla uśmierzenia bólów w piętach można je kąpać w „wodzie życia” (mocz) 20 minut codziennie przez 7 dni. że cierpię na arystokratyczne choroby ale ja cierpnę ze strachu. Przyczyną mogą być też zmiany w odcinku szyjnym kręgosłupa.trzeba będzie zastosować zioła jak przy padaczce. ostrogami? Kurcze w łydkach związane są raczej z brakiem magnezu i potasu. Mogą wynikać z nie wyleczonych zatok lub kłopotów z trawieniem. MIGRENA Sława.

marzną mi one szybciej. pobolewa mnie lewa łopatka. Przy wzroście 165 cm ważę 52 kg. nogi w tych miejscach są już dużo szczuplejsze. Nerwy mnie wykończą. Najważniejsze w tej kuracji jest picie dużych ilości soków jarzynowych. aby dojść do 2 litrów. jarzyn gotowanych i surowych. Dla poprawienia pracy wątroby wskazany jest Sylimarol 2 razy l tabl. Sokoterapię należy rozpoczynać od pół szklanki dziennie. Pomocne byłyby kąpiele z dodatkiem rozgotowanej kapusty oraz okruszków siana z łąki bez nawozów sztucznych -t. Gdy cos jest nie po mojej myśli. Sprawdzić. Korzystne działanie ma masaż szczotką w trakcie kąpieli od obwodu do serca. Razem z Lewitanem należy brać Asmag albo Aspargin 3 razy po 2 tabl. NISZCZĄ MNIE NERWY Krystyna. zaraz się denerwuję. ani ich zginać. Kąpiel w drożdżach dodaje energii i witalności. Od urodzenia córki mam problem ze zdrowiem. czy chory nie śpi na żyle wodnej. radzę jednak szukać polskich preparatów.. len sposób żywienia powinien sprawić. Na noc radzę pić zimne zagotowane drożdże: l łyżkę zagotować w 1/2 szklance wody. Wskazane są masaże albo Shiatsu (przedstawione w mojej książce „Zdrowie przez dotyk”). jakieś kłucia. lat 29. 20 minut siedzieć i polewać całe ciało. aby wykluczyć nadczynność tarczycy. a dodatkowo brać 5-6 razy dziennie l łyżeczkę od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu propolisowego). Jeżeli mimo wszystko będą kłopoty. po jedzeniu. Zanikają mięśnie łydek i ud na skutek niedomagań nerwów strzałkowych. Sądzę bowiem. seler. co jest ważne. powłóczę nogami. po jedzeniu. Wiesiołek można zażywać w kapsułkach.. dynia. że stolec będzie prawidłowy. Czasem przestawienie łóżka w inne miejsce powoduje dużą poprawę zdrowia. które idą od żołądka.dolnych. albo klasyczny bardzo lekki masaż. miewam jakieś nieuzasadnione lęki. Nie mogę stać na piętach ani na palcach. Można je jeszcze wzbogacić dodając 50 dag drożdży. takich jak kapusta. które spowodowało braki w organizmie. bo mają więcej cennych wartości. 376 . coś mnie ściska za gardło. ograniczyć mięso. czyli z melisą: 2 razy po 4 tabletki po jedzeniu. wprowadzić natomiast dużo twarogów. należy na śniadanie jeść kiełki i otręby pszenne (po 4 łyżki) zmieszane ze zmielonymi nasionami wiesiołka i zalane mlekiem. nie mogę jeść. ponadto l łyżeczkę Cholegranu na noc. aby uregulować wypróżnienie. W diecie należy wykluczyć wieprzowinę. Radzę zażywać dwa razy dziennie po jedzeniu po łyżeczce Nerwogranu i Gastrogranu. że u podstaw schorzenia leży nieprawidłowe żywienie. marchewka. po jedzeniu oraz Asmag 2 razy 2 tabl. pietruszka. Pić codziennie na noc przez 2 miesiące l łyżkę drożdży zagotowanych w pół szklanki wody. Dla wzmocnienia organizmu proponuję Falvit 2 razy l tabl. Od pewnego czasu boli mnie serce. Można je przyrządzać oddzielnie. Dodatkowo zażywać Lewitan Mel. Lewitan 2 razy 4 tabl. Jestem bardzo nerwowa. można też łączyć. czas trwania 1-2 miesiące. ciemnego chleba. Ostatnio zauważyłem drżenie mięśni na całym ciele. i na ten stan nałożyła się infekcja.1/2 kg drożdży. Należy zrobić badania.

Straciła nawet głos. korzeń kozłka lekarskiego. ułożonej tak. kwiat lawendy. mówi szeptem. Radziłabym zażywać 60 kropli nafty 2 razy dziennie pół godziny przed jedzeniem przez okres 14 dni. Po porodzie dwa lata temu zachorowałam na padaczkę. PADACZKA POPORODOWA Agnieszka. ziele dziurawca. leży.NIEDOWŁAD RĘKI Krystyna. że wróci do zdrowia i do normalnego życia. liść pokrzywy. pić zimne na noc) lub też Lewitan Mel. kwiat kocanki. korzeń łopianu. Dodatkowo przez cały czas kuracji zażywać gotowane drożdże (l łyżka drożdży na 1/2 szkl. liść melisy. Po operacji wystąpił paraliż prawej strony ciała. Ponadto po jedzeniu zażywać wiesiołek polski .5 łyżki na 1. liść orzecha włoskiego. choć długo trwało. Bardzo chciałabym jej pomóc. W celu przywrócenia organizmowi potrzebnej ilości magnezu zalecam stosowanie produktów 377 . W chwili obecnej po 5 latach leczenia farmakologicznego i rehabilitacji pozostał jej niedowład prawej ręki częściowo prawej stopy oraz niekiedy zachwianie równowagi. Moja bratowa ma 33 lata i od 4 lat choruje na stwardnienie rozsiane. Cztery albo pięć razy przebywała w szpitalu. potem 7 dni przerwy w kuracji naftą i powrót do zażywania nafty przez 14 dni. ziele ruty. Popijać przez cały dzień. Ona straciła już wiarę. Lekarze stwierdzili. nim lekarze ustalili diagnozę. który uległ wyparciu przez mangan z osłonek kamielinowych włókien nerwowych. która 5 lat temu przeszła operację mózgu (usuwano jej krwiak). W moim przekonaniu jedną z przyczyn tej choroby jest niedobór magnezu. Można ją umocować agrafką do ramiączek stanika. aby okrywała odcinek szyjny kręgosłupa i całe prawe ramię. W miarę poprawy stanu zdrowia zmniejszać dawki leków zaleconych przez neurologa. Radzę pić zioła: kora wierzby. ziele kurzego śladu. Ma 32 lata i skończyło się dla niej życie. wody. Mam serdeczną przyjaciółkę. nie zawsze można ją zrozumieć.5 szklanki. STWARDNIENIE ROZSIANE Maria. Po 50 g wszystkich ziół zmieszać i 3 łyżki tej mieszanki zaparzać na 3 szklanki wrzącej wody w termosie. lat 24. Lecznicze działanie ma stałe noszenie poduszki gorczycowej na prawym ramieniu. 2 razy dziennie po 4 tabletki. że jest to padaczka poporodowa. Dzieciom daje się 1. szyszki chmielu. Ponadto radzę pić 2 razy dziennie po 30 kropli wyciągu z kasztanowca oraz stosować masaże.preparat Oelparol 2 razy l lub Boragoglandynę 2 razy l kapsułka przez l miesiąc. Od półtora roku już nie chodzi. zagotować.

Ponadto należy zażywać: Aspargin 2 tabletki 3 razy dziennie. 10 g Mumijo rozpuszcza się w szklance pełnocukrowego soku i rano oraz w południe l łyżeczkę od herbaty dodaje się do zimnej herbaty lub wody. A oto zalecana norma dzienna produktów spożywczych: do 125 g chleba z pełnego przemiału. wpływa korzystnie na nerwy obwodowe 1 odżywczo działa na skórę. Aby nie zatkać otworu odpływowego. Przygotowuje się go łącząc 100 g pyłku z jedną szklanką miodu. 2 łyżki płatków kukurydzianych lub owsianych. ZAPALENIE KORZONKÓW Stanisław. Czasami zwisy na drążku powodują. Podobne działanie ma preparat Mumijo. Mieszankę zalewa się gorącym mlekiem i po wystygnięciu dodaje zielony koper lub natkę pietruszki. Kąpiel taka wzmacnia mięśnie. Stąd w mojej kuracji ważne miejsce zajmują surowe soki i surówki ze świeżych jarzyn i owoców. Produkty. niezbędne jest ssanie 7-8 razy dziennie l łyżeczki od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym. miód propolisowy. kapusty. ale wystudzone drożdże (l łyżka na pół szklanki wrzątku). także dla poprawienia przyswajania witamin i biopierwiastków zawartych w pożywieniu. ale z powodu spożywania pokarmów jedynie gotowanych ulega denaturacji. 500-700 g nasion słonecznika i orzechów. Śniadanie chorego powinno zawierać 4 łyżki otrąb pszennych lub zarodków pszenicy. cynk. Pomaga również spanie na twardym. zaczynając od 50 g. 1-2 łyżeczki Cholegranu raz dziennie. Przede wszystkim należy wzbogacić dietę dużą ilością surówek albo jeszcze lepiej soków. Wprawdzie enzym fitaza mógłby rozpuścić fityniany. l jajko. do 50 g masła. Do powstania SM przyczynia się sytuacja. Jest to stosunek magnezu do manganu według tablic FAO (na następnej stronie). Należy więc dwa razy dziennie masować szczotką kręgosłup od dołu do góry 10 razy. Calcium Gluconicum (wapno) 2 łyżeczki l raz dziennie. żelazo i miedź. wapń. selera. Te ostatnie spożywane przez dłuższy czas rozpuszczają występujące w mózgu i rdzeniu kręgowym złogi z krzemianu manganu.spożywczych o współczynniku G większym niż 100. że kręg nachodzi na miejsce i nie uciska boleśnie korzonka nerwu. z marchwi. lat 50. 2 łyżeczki wiesiołka zmielonego plus 2 łyżki zmielonego siemienia lnianego. których współczynnik G jest wyższy niż 100. np. pietruszki. po czym smarować maścią żywokostową. soki i surówki. co likwiduje tę przyczynę. Dla wzmocnienia organizmu. że z bólu nie mogę się poruszać. wlewa się ugotowaną kapustę do woreczka i całość wkłada do wanny. Powinno się ją brać 2 razy w tygodniu. l litr mleka dziennie. które wyrzuca się przed spożyciem. Są okresy. co i powoduje niedobór tych pierwiastków w ustroju. są korzystne dla chorych na SM. Przez cały okres występowania tej bolesności wskazane jest noszenie poduszki gorczycowej 378 . kończąc na 2 litrach dziennie. l łyżeczkę Reumogranu 2 razy dziennie. gdy wraz z pożywieniem przedostają się do jelit nierozpuszczalne fityny wiążące i wydalające magnez. Do kąpieli powinno się również dodawać drożdże (25 dag na pół wanny) oraz ugotowaną i zmiksowaną kapustę. który można kupić w aptekach. W tym celu można zużyć zewnętrzne liście. Cierpię od dawna na zapalenie korzonków nerwowych. Co mam robić? To wynik zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa. l raz dziennie 3 kapsułki witaminy A+D3. Na noc należy pić zagotowane.

Zmniejsza to bóle i chory porusza się normalnie. Często bardzo pomocne są okłady ze świeżej kapusty na noc na kręgosłup + suche. Nie dało to specjalnie efektów. W celu zwiększenia efektywności kuracji radziłabym także zażywać 2 razy dziennie po 3 tabletki Lewitanu oraz 2 razy dziennie po 2 tabletki Asparginu. Leczenie rozpoczęto od usunięcia zębów leczonych kiedyś kanałowa. ciepłe opakowanie bez ceratki. a potem zastosowano 5 blokad ze spirytusu l proc. Od 3 lat choruję na zapalenie nerwu trójdzielnego twarzy. Po upływie.OWOCE I ICH SOKI G jabłko gruszka morela suszona daktyle truskawki figi suszone grejpfruty czereśnie mandarynki melony oliwki pomarańcze brzoskwinie śliwki śliwki suszone pigwa rodzynki agrest GRZYBY pieczarki drożdże TŁUSZCZE masło jaja kurze surowe żółtko kurze białko kurze WARZYWA Fasola biała groch marchew 71 150 230 650 200 235 1000 480 275 425 440 400 91 130 180 150 131 225 G 164 427 G 25 260 260 255 G 66 73 do 350 ziemniaki kapusta czerw. co z kolei sprawia że kręg powraca na swoje miejsce. Wiosną tego roku zastosowano więc 379 . pewnego czasu dolegliwości spowodowane tą chorobą powróciły. Oczywiście pić l łyżkę drożdży zagotowanych w pół szklanki wody codziennie przez 2 miesiące. ZAPALENIE NERWU TRÓJDZIELNEGO TWARZY Elżbieta. i 2 alkoholizacje nerwu. kapusta biała kalarepa dynia czosnek kukurydza botwina papryka rzodkiewka pomidory rabarbar burak czerwony rzepa seler liście seler bulwa szparagi szpinak RYBY węgorz węgorz wędzony flądra karp śledź dorsz makrela MIĘSO kurczak wątróbka z drobiu żołądki z drobiu cielęcina udo 160 180 230 435 300 257 252 217 93 300 60 93 175 175 166 75 106 76 G 600 1660 1550 1500 1300 2800 1650 G 1850 73 120 500 cielęcina kotlet cielęcina wątróbka jagnię wątróbka jagnię nerki wieprzowina kotlet wieprzowina szynka wieprzowina wątroba wieprzowina nerki ZBOŻA I MĄKI jęczmień płatki owsiane ryż nie łuskany ryż łuskany mąka żytnia bułeczka chleb żytni chleb biały ORZECHY orzechy ziemne orzechy włoskie orzechy laskowe migdały SŁODYCZE I NAPOJE miód kakao herbata wino MLEKO mleko krowie mleko kozie 530 430 61 144 316 300 60 160 G 22 30 70 26 43 20 34 90 G 120 70 36 133 G 100 120 15-19 23-53 G 6500 1640 przez całą dobę. lat 33.

Powinno się pić gotowane drożdże: l łyżkę drożdży zagotować w pół szklanki wody. wkładać też do uszu zmięty listek geranium lub watkę zmoczoną w olejku sosnowym lub czosnkowym. Po 10 dniach takich zabiegów powinna być widoczna poprawa. Pomocne są okłady na noc z rozmaglowanych liści świeżej kapusty.jeszcze 10 zabiegów akupunktury i 4 naświetlania laserem. Toksyny z głowy usuwa ssanie oleju słonecznikowego: l łyżkę oleju + kropla Dentoseptu należy ssać przez 20 minut tak jak się płucze zęby. które kładzie się na całą głowę. uszy. pozostałość wypluć. Choroba ta świadczy o dużym braku witamin z grupy B. . Kurację tę należy prowadzić codziennie przez kilka tygodni. 3 razy dziennie po 3 tabletki. Biorę ponadto Amizepin (w chwilach bólu) i piję zioła . usta wypłukać (2 razy dziennie przez 6 miesięcy). po czym otulić głowę ciepłą czapką lub chustką. zamieszać.owoc bzu czarnego i korę wierzby. Ponadto trzeba też zażywać Lewitan Mel. Wnętrze ucha należy smarować olejkiem kamforowym lub sosnowym. wypić zimne przed1 snem.

Urosanu oraz po 50 g rdestu ptasiego i nawłoci. lat 57. Lekarz stwierdził również cysty na obu nerkach. Cholagogi Nr 2. zaparzać 3 łyżki ziół w 3 szkl. wypić w ciągu dnia. najbardziej na przedwiośniu i jesieni. wrzątku. l opak. najlepiej do termosu i pić w ciągu dnia. Równie skuteczna i tania jest polska maść Capsiderm. stopy mam też mniej sprawne. parzone na wywarze ze słomy owsianej. Można również oba te preparaty (Urosan i Reumosan) zaparzać na wywarze z obierek ziemniaczanych. rozcieńczyć wodą i wypić. Nie przeszło. Zioła razem zmieszać.041. Byłoby bardzo korzystne popijanie tych ziół wywarem ze słomy owsianej lub popijanie Urosanu i Reumosanu zaparzanego na wywarze ze słomy owsianej. Wskazane jest też zażywanie Urogranu 2 razy dziennie po l łyżeczce. że mam nerki. mając nadzieję. l opak. że do łazienki szłam trzymając się ściany. Boli mnie ponadto staw barkowy prawej ręki. Od kilku lat dokuczają mi bóle stawów w palcach. Na okolicę nerek radzę robić okłady z rozparzonego skrzypu i dla ciepłoty owinąć dodatkowo szalem. l garść słomy -4 l litr wody gotować 30 minut. Diabetosanu. potem popić herbatkami ziołowymi: borówki i rdestu ptasiego. Reumosanu. Stawy radzę smarować maścią z dodatkiem jadu pszczelego (Apizartron). Wywar ze słomy gotuje się 30 minut: l garść na litr wody 381 . aż miną dolegliwości. Nie bolało mnie mocno. Radzę pić następujący zestaw ziół: l opak. jeśli są z. którą najtaniej można kupić u Rosjan. Pomocny jest Asmag zażywany 3 razy dziennie po 2 tabl Na nerkach nosić poduszkę gorczycową. 3 opak. Prześwietlenie wykazało kamicę nerek. więc nie poszłam do lekarza. lat 38. l opak. W razie ataków boki rozpiłować 2 ampułki Papaveryny po 0. Tym wywarem zaparzać zioła. zaczęło mnie tak potwornie boleć. Skuteczność działania ziół zwiększa się.SCHORZENIA NEREK l PĘCHERZA MOCZOWEGO CYSTA NA NERKACH Alina. Od pewnego czasu czułam. że samo przejdzie. Cardiosanu. Raz w tygodniu przed spaniem robić nasiadówki nad wywarem ze słomy owsianej lub wywarem ze skrzypu. l opak. Radzę po jedzeniu zażywać Debelizynę 3 razy dziennie po 1/2 łyżeczki. Sklerosanu. KAMICA NERKOWA Teresa.

Mocz jest przykrej woni. węzłów limfatycznych: 22. 2 łyżki tej mieszanki zaparzać w 2 szkl. 39. Jeszcze dwa lata temu mieszkałam z rodzicami. Garnek wstawić do muszli klozetowej i siedzieć na nim przez 20 min. wody. jest bardzo pomocny. Ojciec był alkoholikiem. wstawia garnek do sedesu i siedzi nad nim 20 minut i natychmiast idzie się do łóżka. lat 58. Byłam bardzo nerwowa. Proszę poradzić. lat 34. Wzmacniające działanie ma także podawanie raz dziennie l łyżeczki wapna ze zmielonych skorupek wiejskich jaj i 3 kapsułek witaminy A+D3. zaparzać 3 łyżki na 3 szkl. Można także robić na noc okłady ze świeżej kapusty na podbrzusze i krocze. co robić. wątroby. 40. przeżywając koszmar ze zdenerwowania potrafiłam 382 . co mi utrudnia pracę i w ogóle jest mi przykro i ciężko żyć. po 50 g każdego z nich: dziurawiec. jak podałam w następnej części. aby ojciec jej nie uderzył i wtedy to. Często broniłam mamę. że to może być na tle nerwowym i stwierdził.5 litra wody. ŚMIEJĄC SIĘ „POPUSZCZAM” Agnieszka. 19. bardzo często muszę zmieniać bieliznę. gdyż w ten sposób wzmacnia się mięśnie krocza. Cholagoga Nr 2. Byłam ginekologicznie operowana. 23. 18. Kurację przyspiesza picie ziół: Urosan. bo dla mnie jest to męczące. Pomocne są również ćwiczenia: siedząc na krześle napinać mięśnie pośladków. owija ciepłą flanelką i trzyma okład przez całą noc. 100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu propolisowego i dawać małej 34 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. rdest ptasi. Cardiosan. 24. Dla wzmocnienia organizmu dziecka radzę podawać pyłek kwiatowy z miodem propolisowym. zaraz miałam boleści brzucha. Sklerosan. krzyżowym i punktu ponad spojeniem łonowym. Zmieszać razem po l opakowaniu ziół. które kładzie się na podbrzusze i krocze. nie wiem. borówka. Radzę pić dziennie mieszankę następujących ziół. Także masaż Shiat-sou rozluźniający napięcie mięśni przykręgosłupowych kręgosłupa w odcinkach lędźwiowym. Lekarz powiedział. lat 16. wypijać porcjami w ciągu dnia. że dziecko z tego wyrośnie. szyszki chmielu. Kurację przyspiesza masaż stóp (punkty nerek i pęcherza. liść melisy. Wskazane są nasiadówki nad parą. wypić tę porcję w ciągu dnia.. Moja 12-letnia córka ciągle się w nocy moczy. SŁABY PĘCHERZ Karolina. dla córki takie krępujące. 49).MOCZENIE NOCNE Anna. 3 razy dziennie należy zażywać po 2 tabletki ziołowego preparatu Urosept. masuje się tuż przed spaniem. Gotuje się przez 20 minut garść słomy owsianej lub skrzypu na 2. Gdy widziałam tatę. więc może pęcherz jest uszkodzony. co dezynfekuje mocz. Bardzo często moczę się. czy mam słaby pęcherz. Pomocne są także okłady ze sparzonych i rozmaglowanych liści świeżej kapusty. Skuteczne są także nasiadówki nad parą: kilka łyżek skrzypu lub słomy owsianej z dodatkiem Septosanu i mięty zaparzyć w 3 litrach wody.

że będąc w towarzystwie kolegów i koleżanek.się posiusiać. zmieszać po l opakowaniu i zażywać po jedzeniu po l łyżeczce. PO PRZEKWITANIU Wacław. Dobrze jest również przed nasiadówką wypić napar z selera. Po miesiącu powinnaś się już śmiać bez obaw. Mam trzyletniego synka. Obecnie żona ma lat 66. Mój pobyt w szpitalu zakończył się stwierdzeniem: „To prostata. która po okresie przekwitania ma trudności z utrzymaniem moczu. 23. z garnkiem wstawić do sedesu i siedzieć przez 20 minut. wzięła rozwód. lat 66. SYNEK SIĘ POCI Beata. bez ceratki. Żaden z pytanych lekarzy nie potrafił mi tego precyzyjnie wytłumaczyć. że dolegliwość w lecie zwiększa się. ciepłe opakowanie. a także pić zioła: Urogran. Nie należy dziecka przegrzewać. popijając ciepłym płynem. Problem w tym. Mama odeszła od taty. mięty. Zioła gotować przez 5 minut. 100 g pyłku kwiatowego miesza się ze szklanką miodu propolisowego i podaje 3 razy dziennie po pół łyżeczki od kawy. 2 razy dziennie po l łyżeczce każdego. Ponadto należy zażywać 2 razy dziennie po 2 tabletki Uroseptu. Stan ten trwa od 10 lat. Sądzę. Nie otrzymałem żadnego leczenia. że należy wzmocnić organizm dziecka dając mu pyłek kwiatowy z propolisem. Nervogranu. Używać też Urogranu. Na noc robić okłady na podbrzusze i krocze ze świeżej kapusty + suche. Chodzi mi o żonę. PROSTATA Józef. Radzę robić nasiadówki. nie zaś przez nerki. Robiłam mu różne badania. Aby je zahartować należy na noc nacierać dziecko szorstką mokrą rękawicą zmoczoną w zimnej wodzie z kilkoma kroplami octu jabłkowego. Cierpię na obrzęk gruczołu krokowego (prostatę). które przygotowuje się zaparzając 2 łyżki Septosanu lub Vagosanu plus dwie łyżki mięty na 2 litry wody. lat 65. co jest tego przyczyną. lecz tak naprawdę do tej pory nie wiem. śmiejąc się „popuszczam”. najlepiej herbatką z dziurawca i melisy. choć przyznaję. . Cardiogran oraz Klimatogran. i stąd to pocenie. Dla poprawy stanu zdrowia radzę robić nasiadówki przygotowane z zaparzonego Vagosanu z dodatkiem mięty. lat 24. a także rdestu ptasiego. Dziecko od maleńkiego silnie się poci bez względu na porę roku. Pić na noc l łyżkę drożdży zagotowanych w 1/2 szklanki wrzącej wody. Czekać i przychodzić na kontrole”. Wydzielanie wody przez organizm idzie przez skórę. Do picia można podawać herbatkę z szałwii. Pocenie się zmniejszają masaże strefy nerek i pęcherza moczowego na stopach: 22. teraz mieszkamy w innym mieście. 24. cierpi na nadciśnienie i migotanie komory serca.

383 .

co będzie informacją. l opak. 39. Lekarz z pogotowia dal mi zastrzyk i bóle ustąpiły. wieczorem zażywać Furaginę po l tabl. 18. wypić w ciągu dnia. także po jedzeniu przez następne 7 dni. 23. Nerwosanu oraz po 50 g liścia borówki. 40 (opis w następnej części).. albo siana z dodatkiem Septosanu oraz mięty. Dodatkowo można stosować nasiadówki nad parą ze skrzypu lub słomy owsianej. Po powrocie do domu złapały mnie silne bóle nerek. Proponuję zażywać Fitolizynę 2 razy dziennie po 1/2 łyżeczki z wodą. ale i tak muszą one być wydalone poza pęcherz. Stosuje się wyciąg z afrykańskich śliwek Tadenan albo polski Poldanen 3 razy dziennie po l tabletce. . po u-kończeniu Furaginy Amidoksal. Czas nasiadówki wynosi 20 minut.Furagina. Współczesna technologia rozbija kamienie laserem. rdestu ptasiego. Tym zresztą sposobem ułatwia się wydalanie przez mężczyzn także kamieni z pęcherza moczowego. 24. Zioła parzy się w płaskim garnku i stawia do sedesu. Ponadto należy zażywać: Urosept 3 razy dziennie po 2 tabletki po jedzeniu. aby do tej mieszanki dolewać po l łyżeczce Prostapolu i zażywać 2-3 razy dziennie. wskazane jest. Pić zioła: Cholagoga Nr 2. 3 łyżki tej mieszanki zaparzyć w 3 szklankach wody. Następnie wskazane jest zażywanie 3 razy dziennie po l tabletce Amidoxalu. Leki wymienione zażywa się kolejno: po ukończeniu Uroseptu . W czasie podróży bardzo mocno przemarzłam. podbrzusza i krocza. 2 opak. Śliwki te można również zjadać. Powiększony gruczoł krokowy utrudnia wydalanie moczu. Urosanu. czy leczenie przerwać czy powtórzyć. Jeżeli chory zażywa zioła na inne dolegliwości. a także okłady z kapusty na okolice nerek. 19. l opak.To dosyć często spotykana dolegliwość u mężczyzn w dojrzałym wieku. lat 28. W Polsce odpowiednikiem afrykańskich śliwek są śliwki. ziela wrzosu i skrzypu. Przy leczeniu prostaty pomaga głodówka (dieta tybetańska). że mam zapalenie nerek. Kurację przyspiesza masaż stóp (nerki). Konieczne jest kontrolne badanie moczu. Badania wykazały. Reumosanu. Zmniejszenie dolegliwości przyniosą okłady na całą noc na krocze oraz dół brzucha z liści świeżej kapusty. których ludowa nazwa brzmi „bięłuchy”. ZAPALENIE NEREK Magda. Masuje się punkty: 22. aż do zużycia opakowania.

lat 17. ale wystudzonych liści kapusty. dyni. po 1/2 łyżki oleju słonecznikowego. Bardzo chciałabym pomóc mojej mamie. ale także z liści kapusty na zatoki. kwiat bzu czarnego. ziele rdestu ptasiego. W tej chwili oczy. marchwi. Pozostałość wypluć i wypłukać usta. Kuracja jest dosyć złożona. lat 45. Wskazane jest także popijanie soku z marchwi. należy przez l miesiąc pić 1. tzn. głowę. liście białej morwy. MAMA CIERPI NA ZAĆMĘ Dorota. Jest to w mojej rodzinie cecha dziedziczna. selera. Konieczne są okłady ze sparzonych. mech islandzki. miodu) oraz następujące zioła (łączy się po 50 g każdego): rzepik pospolity. kapusty. że jednocześnie należałoby zastosować ssanie oleju słonecznikowego dla wyleczenia zatok. że świetlik dobrze działa na oczy. ale w jej wyniku poprawi się stan wzroku i wzmocni cały organizm. ziele bukwicy. ziele ślazu. uszy. owija flanelką dla utrzymania ciepłoty. Aby poprawić przyswajanie przez organizm witaminy A. co stanowi porcję dzienną. Wiem. 385 . Zażywać także 2 razy po l kapsułce Oelparolu (polski preparat wiesiołka). że ma zaćmę na oczach i czeka ją ciężka operacja. pączki sosny. Wzmacniające działanie ma ssanie 5-6 razy dziennie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku na l szkl. dwa razy dziennie. Kurację należy stosować nawet do 10 miesięcy. Mama coraz gorzej widzi i tempo ślepoty jest bardzo szybkie. należy do zaparzonej porcji dziennej ziół dodać l łyżeczkę kory kruszyny. Dla oczyszczenia stanów zapalnych w obrębie głowy należy ssać 2 razy dziennie przez 20 min. liście orzecha włoskiego. Można również dodatkowo zażywać 3 kapsułki dziennie witaminy A+E. tak jak się płucze zęby. l szklankę codziennie przez l miesiąc. Pół łyżki oleju ssać przez 20 min. Słyszałem.SCHORZENIA OCZU JESTEM KRÓTKOWIDZEM Stanisław. kwiat nagietka lekarskiego. pozostałość wypluć i wypłukać usta. ziele przywrotnika pospolitego. Jeżeli występują zaparcia. Od bardzo dawna jestem krótkowidzem. kapusty. Na oczy stosować okłady ze świetlika lekarskiego codziennie przez 6 miesięcy. Myślę. skropionych octem jabłkowym. Zioła wymieszać i 3 łyżki tej mieszanki zaparzyć na 3 szklanki wrzącej wody. Bardzo pomocne są okłady ze świetlika lekarskiego na oczy na noc. które kładzie się na całą głowę. choroba oczu jest na etapie dojrzewania.5 szklanki dziennie soku z dyni.

ziela ruty + ziele krwawnika + ziele tasznika. Ulgę i poprawę widzenia. Moja 18-letnia córka zachorowała jesienią ubiegłego roku na zapalenie nerwu wzrokowego. Byłoby również wskazane picie ziół: Sklerosan. ZAPALENIE NERWU WZROKOWEGO Albina. Obecnie zapalenie to się powtórzyło. ponieważ córka bardzo się przeziębiła. 8. Właśnie jej brak oraz rutyny dają dolegliwości tego rodzaju.„SUCHE OKO” Helena. cierpliwie przez 6-8 miesięcy. czyli ssania oleju słonecznikowego oraz stosowania na noc na oczy okładów ze świetlika lekarskiego. 41 (opis w następnej części). przynosi mi polewanie powiek wodą. Można również zażywać 3 razy dziennie po 2 tabletki Lewitanu. 23. Mimo leczenia odczuwam suchość oczu najbardziej w nocy i widzę często jak „przez mgłę”. Radzę dodatkowo ssać olej słonecznikowy: 2 razy dziennie po 1/2 łyżki przez 20 min. pić zagotowane drożdże lub pastylki Lewitanu lub Lewipollenu. Kurację wspomaga zażywanie 2 tabletek Rutinoscorbinu 3 razy dziennie oraz 7-8 razy dziennie ssanie witaminy C. tyleż samo kory kasztanowca. lat 70. Powinna córka biegać pięć minut dziennie po rosie i potem dla rozgrzania założyć skarpety z owczej wełny. Pozostałość wypluć. nerek: 22. 47. którego działanie jest także wzmacniające. Pomocna jest akupresura stóp strefa głowy. Cholagoga Nr 3. ale na krótko. już trzy lata leczę oczy w związku z zespołem „suchego oka”. Lecznicze działanie mają okłady ze świetlika (pół łyżeczki na 1/3 szkl. co znaczy. Jestem bardzo żywotna. WYLEW W OKU Czesław.6 miesięcy. które można osiągnąć przez zażywanie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym. że rozpraszają się stany zapalne w obrębie głowy. Reumosan. lat 46. zatok. Przygotowuje się je następująco: 1/2 łyżeczki ziela zaparza się przez 5 minut w 1/3 szklanki wrzącej wody. że źle przyswaja Pani witaminę K. Można dodatkowo zażywać tę witaminę w tabletkach 2 razy 2 tabl. dodaje miód w ilości l ziarnka grochu i okład kładzie się na noc na oczy + sucha opaska. jest też po operacji siatkówki (pourazowa). Chciałbym jej pomóc. Circulosan. 48. Radzę robić na noc okłady ze świetlika. Należy dostarczyć organizmowi witaminy PP. zaparzać 3 łyżki na 3 szklanki wrzątku i pić codziennie przez 3-4 miesiące. odcedza się. Niestety. Żona cierpi na wylewy w oku. wrzącej wody. Z opisu wynika. Cardiosan. 29. Funkcjonowanie organizmu poprawia picie soków warzywnych oraz hartowanie. Należałoby zacząć od wyleczenia zatok (patrz hasło zatoki). lat 44. . Wskazane jest również wzmocnienie organizmu. zaparzane przez 5 minut z dodatkiem miodu w ilości ziarnka grochu). Czas trwania okładów . usta wypłukać. z dodatkiem 3 kropli Septosanu lub Dentoseptu. 100 g pyłku miesza się ze szklanką miodu i ssie 4-5 razy dziennie po łyżeczce od kawy. wymieszane z 50 g jemioły. Zioła wymieszać. która jest w białej skórce cytrusów. które zapobiega nowym infekcjom. 46. Po kilku dniach ssania ta emulsja nabierze nieprzyjemnego zapachu. wzroku. 45.

386 .

dodać l łyżeczkę Azukalenu oraz 3 krople Propolisu 10 proc. ponieważ na podstawie opisu nic nie mogę powiedzieć. boli mnie dziąsło i rusza się ząb trzonowy. Tylko na jakiś czas odnosi to skutek. Ilość Metisolu podawać zgodnie ze wskazaniami lekarza poradni endokrynologicznej. NADCZYNNOŚĆ TARCZYCY Alicja. że coś mnie dusi w środku gardła. Mimo że jem jak wszyscy. ponieważ pełna kuracja wymaga badania co 10 dni i sprawdzania ilości płytek krwi i leukocytozy. PARADENTOZA Teresa. Stosuje się w takich przypadkach Metisol. Leczenie tarczycy zawsze odbywa się pod kontrolą lekarza. Pani stomatolog przepisała mi żel Sachol z zaleceniem (w razie bólu) smarowania dziąseł i po 10 minutach płukania Dentoseptem. że po wypadnięciu wszystkich zębów moje dolegliwości miną jest przerażające. Ale należałoby przede wszystkim iść do lekarza i zrobić badania tarczycowe. Powinna Pani pozostawać pod opieką poradni endokrynologicznej. lat 15. ale trudno mi określić dawkę.SCHORZENIA PRZEMIANY MATERII BADANIE TARCZYCOWE Kamila. Najpierw były tylko chrząknięcia. Jestem nerwowa. W moim przekonaniu są to typowe objawy przy nadczynności tarczycy. Stwierdzenie. jakby coś mi w gardle stanęło. że mam tarczycę wewnętrzną. lat 37. a teraz myślę. a mimo to cierpię na paradentozę. Mama mówi. łapią mnie często skurcze serca i bóle żołądka. coraz bardziej chudnę. że konieczne jest przeprowadzenie badań tarczycowych. Od dłuższego czasu czuję. który zaleca leki i kontroluje ich wpływ na zdrowie pacjenta. że mogę się udusić. Niezależnie od potrzeby badań radzę płukać gardło następującą mieszanką: pół łyżeczki soli bocheńskiej rozpuścić w szklance wody. Myślę. Mam zdrowe zęby. lat 40. 387 .

WOLE GUZOWATE Ireneusz. dużej ilości surowych jarzyn i owoców. lat 38. Cała kuracja powinna trwać przez 4-5 miesięcy. surowej lub gotowanej cebuli. Mam trudności w jedzeniu. Neurosanu. l opak. Na noc używać l lub 2 łyżeczki Nerwogranu i pyłku kwiatowego zmieszanego z miodem propolisowym. usta wypłukać. Stwierdzono u mnie wole guzowate. Leczenie wspomagają zioła uspokajające i regulujące zaparcia. Zmieszać razem. l opak. Po 20 minutach pozostałość wypluć. zwłaszcza gdy się zdenerwuję. Radziłabym też ssać kilka razy w ciągu dnia pastylki Propolisu. . Urosanu. Kuracja powinna potrwać kilka miesięcy. 3 łyżki mieszanki zaparzać w 3 szkl. Cholagogi Nr 2.Na tę chorobę pomocne jest ssanie 2 razy dziennie po 3/4 łyżki oleju słonecznikowego z 3 kroplami Dentoseptu. Czy muszę się poddać operacji? Proponuję smarowanie tarczycy maścią bursztynową i propolisową na zmianę. W codziennym odżywianiu byłoby wskazane jedzenie czosnku. Reumosanu i l opak. Proponuję też pić: 2 opak. a na noc okłady z soku łopianu + suche opakowanie. wypijać w ciągu dnia. wrzącej wody.

Dla poprawy pracy jajników pić wyciąg z nagietka. miodu. ginekologiczne. Ale. W szpitalu robiono jej badania gastrologiczne. lecz OB raz rośnie. częste chodzenie ze stolcem miękkim. Ma kłopoty z miesiączką i wysokie OB. wszystkie badania dobre. Co mam robić. raz maleje. odczuwa bóle żołądka. Organizm wzmacnia popijanie soku 389 . Już na następny dzień powstaje syrop. że jest to guz pochodzenia nowotworowego. zażywać po l łyżeczce od kawy). Wskazane jest zażywanie 7-8 razy dziennie po łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku rozmieszane w szklance miodu propolisowego). Moja 17-letnia córka choruje od dłuższego czasu. Taki rytm utrzymywać przez 2-3 miesiące. Wskazane jest też picie nafty: 2 razy dziennie po 60 kropli. lat 48.SCHORZENIA PRZEWODU POKARMOWEGO BOJĘ SIĘ PRZERZUTÓW Barbara. który należy pić w zależności od potrzeb 3 razy dziennie po łyżce stołowej aż do momentu unormowania stolca. drobno pokrojonych i zasypanych dużą ilością cukru. żeby nie było przerzutów? Zalecałabym kilkakrotne w ciągu dnia głębokie płukanie naparem z przytuli i ślazu. potem 7 dni przerwy. tyleż samo w ciągu dnia zażywać pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku połączyć z l szkl. Należy zażywać ją przez 14 dni. Po konsultacji w Instytucie Onkologii lekarze powiedzieli. Należy też 5-6 razy dziennie ssać tabletki Propolisu. Pomocne w leczeniu są zagotowane drożdże (l łyżkę drożdży zagotowuje się w pół szklanki wody i wypija zimne przed snem codziennie przez 2 miesiące). Następnie radziłabym kontrolną wizytę u lekarza. tylko regularnie przychodzić na kontrolę. BÓLE ŻOŁĄDKA Barbara. co wzmocni organizm. potem 7 dni przerwy. czyli Tinctura Calendulae: 2 razy dziennie po jednej łyżeczce od herbaty. przy czym naparu powinno być 4 szkl. że to ślinianka.. dwa razy dziennie pół godziny przed jedzeniem. Na rozwolnienie radzę stosować syrop z zielonych łupin orzecha włoskiego. Dwa miesiące temu miałam operowany guz na podniebieniu. ponownie nafta. laryngologiczne itp. Kuracja naftą powinna trwać przez 14 dni. że na razie nie muszę brać naświetlań. 14 dni i 7 dni przerwy. Lekarze stwierdzili. niestety okazało się. Po unormowaniu stolca należy zacząć zażywać naftę: 50 kropli na łyżce cukru lub mleka. pół godziny przed jedzeniem. łącznie przez 3 miesiące.

Zielone łupiny orzecha. 21 lat. starannie żując pokarm. rozpoczynając od małych porcji i dochodząc do 2 szklanek dziennie. Bulimia to rodzaj nerwicy przewodu pokarmowego objawiający się m. co poprawi przydatki i jelita. córka zauważyła. Karmienie takich dzieci jest bardzo trudne. Właśnie kleik leczy jelita. Dobrze też działają okłady na brzuch z rozgniecionych liści świeżej kapusty i owinięte flanelką. Oznacza to. Jestem chora na bulimię — są to ataki objadania się i w konsekwencji wymioty. Każda młoda matka powinna wiedzieć. Po 3 miesiącach leczenia powtórzyć badania. że przy zmianie mleka powinno się stosować osłonę z kleiku z siemienia lnianego. że śluzówka jelit ma zmiany chorobowe utrudniające wchłanianie produktów zawierających gluten. Nie umiem zjeść trochę czy nie dojadać. ale nic z tego. co powoduje biegunki lub rzadziej zaparcia. Ważne jest. Za każdym razem czułam jak ssie mnie w żołądku. że likwiduje się zespół złego wchłaniania.ze świeżej kapusty zmieszanego z sokiem z marchwi. Już dłużej nie wytrzymam i chyba się otruję. Syrop dobrze jest pić przez dłuższy czas (np. Mam wnuczka. Przy biegunkach zaparza się na kleiku korzeń kobylaka. drobno zmielone. wręcz przeciwnie. zaparza się na kleiku herbatkę z dziurawca. że zwracał kaszkę manną na mleku. Kurację można rozpocząć od popijania przed jedzeniem szałwii (l łyżeczka ziół na 1/2 szklanki wody) ze szczyptą. co oznacza. który obecnie ma sześć lat.celiakii. BULIMIA Elżbieta. zasypuje się cukrem i pije sok 2-3 razy dziennie łyżeczkę od herbaty przez cały czas choroby. aż miną dolegliwości. Ponadto radzę brać po jedzeniu 2 razy dziennie Gastrogran i Nerwogran po łyżeczce każdego z ziół. tyle. W miarę dorastania i poprawy ogólnego stanu zdrowia potrawy zawierające gluten sprawiają coraz mniej kłopotów. Gdy miał roczek. że nie rośnie. miał duży brzuch. wymiotami po przeżyciach nerwowych. Niepokoiło ją to. Opisane objawy świadczą o zespole złego wchłaniania . ponieważ zawiera on taninę. Biegunki leczy również syrop z orzecha włoskiego. stolce duże i tłuste. Próbowałam głodzić się lub nie dojadać. jem do ostatniego okrucha. Schorzenie to często obserwuje się u wcześniaków. ile na końcu noża. dziurawca. l raz dziennie l łyżeczkę). bez pośpiechu. jeśli występują zaparcia. aby jeść bardzo powoli. Gotuje się 2 łyżeczki siemienia w 2 szklankach wody przez godzinę. i tak w kółko. po ugotowaniu dopełnić ubytek wody do 2 szklanek. Kleik daje się do picia z dodatkiem witamin B1 i C. bo co to za życie jeść i wymiotować. Kurację należy stosować dotąd. CELIAKIA Karolina.in. która razem z kleikiem z siemienia 390 .

Byłam u lekarza. Potem stopniowo rozszerza się dietę. Radzę pić dwa razy dziennie po jednej łyżeczce Cholesolu plus 30 kropli Solarenu. lat 32. że chore są ślinianki. aby wiatry ustały. Oddaję ciemne stolce o bardzo przykrej woni oraz nękają mnie częste wiatry. W ciągu dnia używać kminku z majerankiem. ponieważ glisty nie zostały wydalone. bo dłużej nie wytrzymam. Jesteśmy rodziną dbającą o porządek i czystość. co oznacza w konsekwencji dobre wchłanianie. Również nasze dzieci nauczone są myć ręce przed każdym posiłkiem. radziłam się lekarza. CHORE ŚLINIANKI Monika. wskażcie mi taki lek.wpływa korzystnie na jelita. gorącej wody. ale nadal mam wiatry. mam wzdęcia i bardzo silne bóle brzucha. Później stwierdzono. Miałam wielu takich małych pacjentów. Co dalej robić? 391 . Stosowałam diety. rozpuszczone w 1/4 szklanki wody. który od długiego już czasu jest dla mnie utrapieniem. Błagam o wyjaśnienie problemu. np. o chleb Grahama i inne produkty. Radzę przez pół roku ssać olej słonecznikowy i to 2 razy dziennie: l łyżkę oleju z 3 kroplami Dentoseptu ssać przez 20 min. gdy profilaktyczne badania dzieci wykazały. pić 2 razy dziennie po 2 łyżki. które mi przepisał wcale nie pomagają. że my również cierpimy na glistnicę. popijać herbatą z dziurawca lub z melisy. Od pewnego czasu w ustach wydziela mi się więcej śliny. Od dwóch lat choruję na niestrawność jelitowo-gnilną. Toteż ogromnie się zdziwiłam. Proszę. lat 18. Pić ponadto glinkę: l łyżeczkę glinki zmieszać w l szkl. lecz leki. Poddaliśmy się leczeniu. usta wypłukać. Bardzo to mi przeszkadza. że są one zakażone glistami. Przed użyciem zamieszać. Płukałam usta szałwią. nawet do 2 łyżeczek od herbaty. CHORE JELITA Elżbieta. którzy stosując tę kuracje. Mimo że ją połykam. zażywaliśmy wiele zaleconych leków. zostali wyleczeni. to jest w dalszym ciągu. nikt jednak nie może mi pomóc. że dzieci rozwijają się prawidłowo. pozostałość wypluć. lat 30. Ponadto jestem osłabiona. Objawy wskazują. JAK WALCZYĆ Z GLISTAMI? Bożena. co sprawia. ale kuracja nie dała rezultatu. nawet głodówki 1-2dniowe. Lekarstwa należy zażywać po jedzeniu. uczucie gniecenia. Bardzo proszę.

proponuję leczenie naturalistyczne. wydzielają też substancje toksyczne. I dzień . Dojrzałe glisty pasożytują w przewodzie pokarmowym. Bardzo mi na tym zależy. kwiat kocanki. Jeżeli zaś stolce są 392 . lat 45. III dzień . Skoro dotychczasowa kuracja nie przyniosła rezultatu. owoc kolendry. proponuję zastosować 3-dniową kurację . Co mam robić? Lekarz nie potrafi mi odpowiedzieć na moje pytania i wątpliwości. Pomóżcie mi proszę c Proponuję pić przez kilka miesięcy następujący zestaw ziół: kwiat jarzębiny. II dzień .rodzaj głodówki. Zaparzyć 3 łyżki mieszanki na 3 szklanki wody. mycie rąk przed jedzeniem itp. Czy jest ona konieczna? Czy powinnam pić zioła (mój lekarz nie wierzy w kurację ziołową). który przepisał mi Nospę i Cholestil mówi o operacji.2 duże garście obierek z dobrze wyszorowanych ziemniaków zalać l litrem wody i gotować przez 30 minut. Zakażenie się nią może nastąpić przez połknięcie jaj glist wraz z wodą lub pokarmem. a jedynie błoto. w trakcie której nie spożywa się żadnych pokarmów. Byłam u swojego lekarza (specjalność chirurg). Uprzejmie proszę o podanie przepisu na leczenie olejem słonecznikowym kamicy żółciowej. dopełnić po ugotowaniu do l litra. jarzębiny i melisy. ziele glistnika. wówczas najbardziej wskazana jest Cholagoga Nr 3 wzbogacona kwiatem kocanki. Mieszankę przygotowuje się łącząc po 50 g ziół. gotować przez 30 minut. wypić tę porcję w ciągu dnia. czasem powodując jego niedrożność. Jednym z warunków zapobiegania chorobie. które mogą u człowieka wywoływać alergie. Pić przez cały dzień. liść bobrka. dziurawiec. KAMICA WĄTROBOWA Zofia. Wypić w ciągu pierwszych godzin rannych. poza wymienionymi płynami. ponieważ moja córka od lat cierpi na tę dolegliwość i grozi jej operacja. ziele pięciornika. I tak zamiast kolacji należy jeść codziennie przez dwa-trzy tygodnie dwa ząbki czosnku z chlebem i masłem oraz 15 dag pestek z dyni.3/4 szklanki oliwy podzielić na 3 części.Glistnica jest dosyć pospolitą chorobą pasożytniczą ludzi i zwierząt. Do każdej dodać sok z l dużej lub 2 małych cytryn oraz 2 łyżeczki Cholesolu i 30 kropli Solarenu. Może warto również przebadać zwierzęta i ptactwo domowe? Pomocny jest również Piperasol. a także leczenia jest przestrzeganie bezwzględnej czystości przygotowywania posiłków.2 duże garście sieczki owsianej zalać l litrem wody. mięta. Jeżeli przy kamieniach występują zaparcia. KAMICA ŻÓŁCIOWA Maria z Krakowa. że nie ma już kamieni.5 litra i pić powoli przez cały dzień. Pić zgodnie z zaleceniem na opakowaniu. Po ugotowaniu dopełnić do 1. Popijać gorącą wodą. Kiedy USG wykaże. kalecząc jego ściany. wodę można pić w dowolnych ilościach. Mam kamienie w woreczku żółciowym. wywołaną przez rozmaite gatunki glist.

co z kolei rodzi nowe kłopoty. Przechowywać w lodówce w zamkniętym słoiku. Oprócz ziół szwedzkich radzę jeść na śniadanie: 1 łyżkę zmielonego siemienia lnianego. oraz wapna. Można dodać l łyżkę rodzynek. Przy wszystkich sprawach infekcyjnych dodaję Propolis.5 roku na przewlekłe zapalenie błony śluzowej jelita grubego. Najwygodniej zaparzyć w termosie.prawidłowe. kminek z majerankiem zalane gorącym mlekiem. Każde badanie rektoskopowe wykazuje przekrwienie błony śluzowej jelita. np. Ta ostatnia receptura usuwa błoto żółciowe. układając chorego na lewym boku. Dokucza mi ból w okolicy lewej kości biodrowej (okrężnica). odbijanie się itp. Leczy on nie tylko biegunki. korzenia mniszka. Bierze się w zależności od potrzeb: l łyżkę dziennie. Lewatywę w ilości 1/3 szklanki robi się gruszką do dziecięcej lewatywy. jak bóle. które są rozpuszczalne w tłuszczach. Wlewkę należy utrzymać przez całą noc. Nie mam też apetytu. 23. Przy stanie zapalnym odbytnicy i hemoroidach wewnętrznych bardzo skuteczne jest stosowanie codziennie na noc przez 4-5 kolejnych dni lewatyw z rozgotowanej na gęstą papkę cebuli i przetartej przez sito. zagotować. sok z połowy lub całej cytryny (w zależności od wagi ciała) wymieszany z 2 łyżkami oleju słonecznikowego lub oliwy z oliwek plus 2 łyżeczki Cholesolu plus 30 kropli Solarenu. E. Jeżeli operacyjnie usunie się pęcherzyk. natkę pietruszki. bo ma działanie dezynfekujące i przeciwdziała wszelkim zatruciom. 393 . wówczas najwłaściwsza jest Cholagoga Nr 2 z dodatkiem kwiatu jarzębiny. Zamiast tego można zrobić syrop orzechowy: zielone orzechy drobno pokroić i zasypać dużą ilością cukru. K. Cierpię już 2. które powoduje przykre dolegliwości. 40. Propolis może być w pastylkach i wówczas ssie się go po l tabletce 3 razy dziennie. Zapisywane przez lekarza specyfiki nie dają pożądanych przeze mnie rezultatów. Sama sobie zaaplikowałam „zioła szwedzkie” + nalewkę nagietkową. Syrop działa ściągające na błonę śluzową jelita. Wszystkie składniki rozmieszać w 1/4 szklanki gorącej wody. 17. lat 37. pić zimne na noc. Kamica nie leczona doprowadza do stanów zapalnych pęcherzyka żółciowego. Przy skłonności do biegunek można zażywać 3 razy po 2 tabletki Tanalbiny. Dla dorosłego 3 razy dziennie po 30 kropli 10 proc. ale ból nie mija. Skuteczność leczenia ogromnie zwiększa zastosowanie refleksoterapii. 18. Przygotowuje się ją w proporcjach następujących: 3 łyżki mieszanki na 3 szklanki gorącej wody. 15. 19 (opis w następnej części). który ciągnie się do górnej lewej strony brzucha. Należy masować na stopach punkty: 21. że nie będzie on przyswajał tych witamin. Przy tej dolegliwości pomocne jest picie drożdży: l łyżka na pół szklanki wody. pół godziny przed śniadaniem. Leczę się w poradni proktologicznej. Mieszanka ta poprawia pracę i stan jelita. jaskółczego ziela oraz Nerwosanu. D. Dwa razy w tygodniu pije się na czczo. A. pomocny jest dla dzieci i starszych. 2 łyżki płatków kukurydzianych. roztworu. Konsekwencją tego jest fakt. ale i nieżyty jelit i żołądka. organizm do końca życia będzie miał za mało żółci. Nawet zatrucie jadem kiełbasianym można wyleczyć Propolisem. 22. przy biegunkach l łyżkę 3 razy dziennie. do popijania przez cały dzień. Wszystkie zioła należy zmieszać i pić te herbatę. KŁOPOTY Z JELITEM GRUBYM Anna. 4 łyżki otrąb lub zarodków pszennych. 16. a przy schylaniu się promieniuje do boku i tyłu.

Jelita będą wówczas łagodnie. zimne wypić na noc. Radziłabym jeść codziennie następujący zestaw śniadaniowy: 4 łyżki otrąb pszennych. należy do tych ziół dodać łyżeczkę strączków Senesu. Po posiłku należy zażywać Gastrogran. Cierpię na zaburzenia czynnościowe jelita. bez towarzyszących bólów. l łyżka zmielonego siemienia lnianego oraz łyżeczka zmielonych nasion wiesiołka. w skład której wchodzą: 4 łyżki otrąb pszennych. to warto zdecydować się na płukanie jelit wodą zdrojową połączoną z l litrem silnego roztworu zaparzonego rumianku. np. Na śniadanie proponuję jadać mieszankę. Cholegran 2 razy dziennie po l łyżeczce. Dietę tę najlepiej zacząć stosować wiosną przez lato do jesieni. Zrobiłam badania. Wskazana jest Cholagoga Nr 2 lub Cholagoga Nr 3 zaparzone w proporcji 2 łyżki na 2 szklanki wody. Gdyby się zdarzyło. trzustki i reguluje funkcjonowanie wielu innych organów wewnętrznych. Nerwogran. pić 2 razy dziennie po 2 łyżki stołowe zmąconego płynu. Teraz jestem u kresu wytrzymałości psychicznej . 2 łyżki płatków kukurydzianych. Aspargin 2 razy dziennie po 2 tabletki po jedzeniu. 394 . po czym po ostygnięciu dodać dużo natki pietruszki lub koperku oraz majeranku i zmielonego kminku. Procesy gnilne w obrębie jelit likwiduje popijanie glinki: l łyżeczkę glinki rozmieszać w l szklance wrzącej wody. Do pozostałych posiłków należałoby wprowadzić utarte jarzyny. Kurację wspierają zioła. gdyż dostarczają błonnika. Jeszcze innym starym sposobem jest picie rano na czczo 1/2 szklanki zimnej wody z 2 tabletkami Boldaloiny. 2 łyżeczki siemienia lnianego doprawione kminkiem zmielonym oraz majerankiem. KŁOPOTY Z TRAWIENIEM Aldona. Cztery lata temu zaczekam mieć zaburzenia w jelicie grubym. Zalać wszystko mlekiem gorącym. Ponadto należy pić codziennie przez 2 miesiące gotowane drożdże: l łyżkę drożdży zagotować w pół szklanki wody. W pierwszym okresie kuracji można stosować zastępczo tabletki rzewienia.ZABURZENIA CZYNNOŚCIOWE JELITA Bogusława.dolegliwości się nasiliły. lat 42. 2 łyżki płatków kukurydzianych. zioła po kolacji należy popijać herbatą z dziurawca (ekspresową). Innym sposobem oczyszczenia organizmu jest całkowite wyeliminowanie mięsa na okres np. wypłukane. Zalewa się to gorącym mlekiem. raz czuję się lepiej. 2 łyżki płatków owsianych. Jednak podstawową sprawą jest właściwe odżywianie. Dieta wegetariańska szybko poprawia pracę wątroby. Gdyby występowały zaparcia. że będzie Pani w uzdrowisku. Od wielu lat choruję na obstrukcję i żadne środki mi nie pomagają poza ziołami Ramend . miesiąca. raz gorzej. lat 40. Gdyby jednak zaparcia nie ustępowały. Ponadto trzeba zażywać magnez. Śniadanie już omówiłam. zjada po wystygnięciu. Moje dolegliwości nie mijają.ostatnio w ogóle nie do zdobycia. Tę porcję wypija się w ciągu dnia. Przy luźnych stolcach pić napar z korzenia kobylaka + l łyżeczka szałwii na 1/2 szklanki wrzącej wody. 2 łyżki owsianych.

połączone z lambliazą. otulić flanelką i pozostawić na całą noc. lat 26. chore na przewlekłe zapalenie dróg żółciowych. Wszystkie zioła razem zmieszać. Taki rytm związany jest w czasem życia i wylęgania lamblii. Septosanu oraz po 50 g mniszka i jaskółczego ziela. Pomocne jest także picie gorącego mleka z ząbkiem czosnku. Wskazane jest picie gotowanych drożdży. odbijania. Należy przede wszystkim poprawić trawienie. Tymczasem po powrocie do kraju czułem się źle i zrobiłem badania. miodu) i tę mieszankę zażywać 3-4 razy dziennie po l łyżeczce od kawy. Dziecko powinno zażywać Chlorchinaldin 0. Leczono mnie wówczas. Zamiennie zażywać Lewitan: 3 razy dziennie po 3 tabletki. Po tej operacji zaczęły się wzdęcia.3 razy dziennie po l tabletce przez 7 kolejnych dni w miesiącu 3 tygodnie przerwy. że po operacjach w jamie brzusznej następuje spowolnienie pracy jelit. Dla wzmocnienia dziecka radzę podawać mu pyłek kwiatowy 7. zaparzyć 3 łyżki na 3 szklanki. pić zimne na noc. Cholagoga Nr 2. odchodzenie gazów.LAMBLIAZA Teresa. Kuracja musi trwać 7 miesięcy. l łyżeczka zmielonego kminku i majeranku. Dla ocieplenia owinąć flanelką. Przed 5 laty usunięto mi w czasie porodu macicę. Należy też stale pić herbatkę z dziurawca z melisą. Wskazane jest 395 . Reumosan. jak myślałem.06 . Zalać gorącym mlekiem. Przy zaparciach wskazana jest Cholagoga Nr 3. czasem zaparcia. Nerwosanu oraz 20 g szałwii lub 1/4 opak. LECZĘ SIĘ NA NIESTRAWNOŚĆ Ewa. l łyżkę drożdży zagotować w 1/2 szkl. przy normalnej pracy . wody.Cholagoga Nr 2. bez trwałego skutku. Czytałam. Temu służy następujące śniadanie: 4 łyżki otrąb pszennych. Trwa to do dziś. pić 2 razy dziennie po 2 łyżki stołowe. lat 28. Leczę dziewczynkę od 4 lat. Radzę robić przez 2 miesiące codziennie na noc okłady z rozgniecionych liści świeżej kapusty na okolice wątroby. MARSKOŚĆ WĄTROBY Tadeusz. lat 47. Wcześniej leczona byłam na nadkwasotę i kamicę jelita grubego. po wystygnięciu dodać dużo natki lub koperku. Kurację należy rozpocząć od okładów na noc na górną partię brzucha z rozgniecionych liści kapusty. wypić tę porcje w ciągu dnia. Ponadto należy pić zioła: Gastrosan. skutecznie. miodem propolisowym (100 g pyłku na l szkl. Bakteriobójcze działanie ma picie glinki: l łyżeczkę wymieszać w l szklance wody. Ku mojemu zaskoczeniu okazało się. bez folii czy ceratki. Do mieszanki tej dodać Urosan. Przebywałem kilka lat na kontrakcie w Afryce i tam chorowałem na malarię. 2 łyżki płatków owsianych. obecnie na niestrawność. Mam 6-letnie dziecko. 2 opak. że mam marskość wątroby. 2 łyżki płatków kukurydzianych.

lat 45. korzeniem lukrecji i liściem babki (po 50 g tych pojedynczych ziół). ziele glistnika. aby osłonić żołądek. Pomiędzy posiłkami trzeba pić Nerwosan. Bardzo poprawia stan wątroby picie glinki. NADŻERKI W ŻOŁĄDKU Helena.popijanie mieszanki ziołowej: kwiat kocanki. potem mięso. 39. warstwowo (najpierw jarzyny. Cholagoga Nr 2 zmieszane z szałwią. Uldenolu. Te zioła pić przez 5-7 dni. Pomocne byłoby zażywanie 2 razy dziennie po 3 tabl. Dla wzmocnienia należy 4 razy w ciągu dnia zażywać pyłek kwiatowy z miodem propolisowym. wprowadzać powoli soki ze świeżych warzyw oraz owoców i surówki. ziele wrzosu. mniszek lekarski.co wynika z prześwietlenia żołądka oraz gastroskopii -na liczne nadżerki na żołądku. liść bobrka. surowych soków warzywnych. Asmagu. jak podałam powyżej. Moja 52-letnia siostra cierpi . wątroba. Przy każdym przeziębieniu przed zażywaniem leków należy brać najpierw łyżeczkę siemienia. spożywać warzywa raczej gotowane. lat 40. 2 łyżki mieszanki zaparzyć w 2 szklankach wrzącej wody i wypijać w ciągu dnia. 2 razy po l tabl. Gastrosan zmieszany z 50 g kwiatu akacji białej. 2 razy dziennie zalecam zażywanie 2 łyżek zmielonego siemienia lnianego zmieszanego z 1/2 łyżeczki kozieradki i zaparzonego mlekiem lub wodą. Piołunu musi być szczypta. ale małymi porcjami. zażywać 4 razy dziennie po łyżeczce od kawy. Każdego dnia wypić 1-2 łyżeczki oleju i l szkl. 396 . w miarę poprawy stanu. Każdego składnika powinno być po 50 g. 23. Sylimarolu po jedzeniu. Wszystkie składniki razem zmieszać i zaparzać 3 łyżki na 3 szkl. Lewitanu. mięta. węzły limfatyczne: 22.nerki. ziele pięciornika. Niezbędna jest akupresura stóp . Na początku leczenia lepiej zrezygnować z surówek. wrzącej wody. owoc kolendry. NADKWASOTA Janina. Jeść powoli. wrzątku. Te porcję wypijać w ciągu dnia. 49. piorun. dobrze rozdrobnione. co powinno uśmierzyć nocne bóle. 2 razy dziennie po 3 tabl. Radzę pić herbatę z szałwii z minimalną ilością piołunu kilka razy w ciągu dnia. Zmieszać razem i parzyć 3 łyżki na 3 szkl. Pić dużą ilość soków z surowych warzyw. kruszyna. Leczę się od wielu lat na nadkwasotę. Siemię z kozieradką należy pić rano i na noc. Gastrosan. potem. ale żadne leki mi nie pomagają. ponieważ ma on silne właściwości rozgrzewające. Na to schorzenie pomaga picie (30 minut przed jedzeniem) soku ze świeżo utartego ziemniaka lub też 1/2 szklanki soku ze świeżej kapusty wypijanego także przed jedzeniem. Falvitu i 2 razy dziennie po l tabl. 50. 100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu. rdest ptasi. 3 razy dziennie po l tabl. potem ziemniaki czy kasze). Jeść częściej. dziurawiec. Dodatkowo należy pić zioła: Digestosan. Nerwosan. co stanowi porcję dzienną.

ryż czy kasze. do dwóch szklanek dziennie. Zioła pić ciepłe przed jedzeniem. Osoba chuda powinna zjadać 2 łyżki tej mieszanki. na końcu ziemniaki. NIEŻYT ŻOŁĄDKA Magdalena. Cholagoga Nr 2 i Nerwosan wymieszać z dodatkiem 50 g korzenia z lukrecji i tyleż samo liścia babki i korzenia mniszka lekarskiego. Mama moja od dwóch lat cierpi na chorobę przedwrzodową układu pokarmowego. które mają charakter rozkurczowy: l łyżka stołowa na pół szklanki wody. dyni. Przy tej dolegliwości ważny jest sposób jedzenia. Pomocne przy leczeniu byłoby popijanie soku z surowej kapusty. Dodatkowo zalecam ssanie 1-2 razy dziennie pół łyżki oleju słonecznikowego przez 20 min. Ogólnie jedzenie powinno zawierać dużo warzyw. Praktycznie nie ma w Polsce leku. lat 22. czyli najpierw spożywa się jarzyny. potem ziemniaki czy ryż lub kluski. który mógłby jej pomóc. czy nie ma nadczynności tarczycy. że wydziela się więcej żółci i soków trawiennych. Przy wyjątkowo złym samopoczuciu radziłabym zażywać na noc 2 łyżeczki Brocalcinu. Również. co stanowi porcję dzienną.NERWICA ŻOŁĄDKA Kamila. pietruszki. selera. Dla mnie ta choroba jest dość uciążliwa. potem mięso. pozostałość wypluć i wypłukać usta po zabiegu. a gdy ma tendencję do tycia . Radzę brać 3 razy dziennie po jedzeniu po l łyżeczce Nerwogranu i Gastrogranu. pocą mi się ręce i wyskakują mi wypieki na twarzy piersiach i szyi. rozpoczynając od małych ilości rozcieńczonych wodą. To śniadanie zapewnia dobre samopoczucie i poprawia trawienie. moja waga nie równa się poprzedniej. I tak należy najpierw zjeść surówkę. gdzie jest to możliwe. Pracę żołądka. trzustki. po nagłym zdenerwowaniu cała drżę. Od kilku miesięcy cierpię na nerwicę żołądka. dodawać dużo pietruszki i koperku. co sprawia. 2 łyżki płatków owsianych lub kukurydzianych i całość zalać gorącym mlekiem. potem mięso. ponieważ nie mogę spać. lat 79. Oprócz siemienia dodać 3-4 łyżki zarodków lub otrąb pszennych. Zrobić testy badań tarczycowych. pić zimne przed snem. że pokarm jest lepiej przyswajany i trawiony. jak u dorastającej dziewczyny. Należy się także przebadać. Posiłki należy jeść warstwowo. radzę pić sok ze świeżej kapusty zmieszany z sokiem z marchwi. Na śniadanie radzę jeść siemię lniane zmielone z cukrem w proporcji: 4 łyżki siemienia i pół łyżki cukru. Chodzi o kolejność zjadania posiłków. Oprócz działania oczyszczającego kuracja ta powoduje lepsze przyswajanie 397 . które powodują. również po jedzeniu. majeranek i dużo pokrojonej natki pietruszki. Do wystudzonego już dania dodać kminek. zagotować. Ponieważ mogą wystąpić trudności z jedzeniem surówek. Do potraw należy dodawać dużo przypraw ziołowych. moje piersi zrobiły się małe i wiotkie. Zaparza się 3 łyżki tej mieszanki na 3 szklanki wrzącej wody do termosu. jelit. być bardzo starannie żute.l łyżkę stołową. Dodatkowo dwa razy dziennie po l tabletce Uldenolu. wątroby reguluje popijanie zagotowanych drożdży. dostarczających żelaza oraz ułatwiających trawienie. Wskazane jest również popijanie mieszanki ziołowej: Digestosan. Osoby w starszym wieku mogą dodawać 2 łyżeczki zmielonych nasion wiesiołka. Ograniczyć spożywanie mięsa do 3 posiłków w tygodniu.

radziłabym stosować lewatywki z mleka i czosnku. Do zakwaszania używać octu jabłkowego. lat 24. przy tym „żywe srebro”. alkohol. Dziecko przy wzroście 115 cm waży 21 kg. sok z kiszonej kapusty. mieszankę ziół na pasożyty. Jest blady z „podkówkami” pod oczami. miesza z pół szklanki gorącego mleka. Lekarz zapisał lekarstwo na owsiki o nazwie Pyrantelum. aby cokolwiek wydalał. który przygotowuje się następująco: 3 łyżki cukru rozpuszcza się w szklance wody i zalewa obierzyny jabłek. Na pasożyty pediatra zalecił Pyrantelum. lat 37. dziecko zażywać lek zalecony przez lekarza. wykonuje się małą gruszką lewatywkę. Wiem. Wykluczyć też należy tłustą. że ma niedowagę. 398 . U mojego 15-miesięcznego dziecka stwierdziłam robaki. Po ostatnim badaniu kału u mojego 8-letniego syna stwierdzono jaja glisty (w styczniu owsiki). dodać 2 łyżki miodu i popijać jeden lub dwa razy codziennie. Dla wzmocnienia organizmu oraz poprawy łaknienia radzę podawać dziecku 3-4 razy dziennie po łyżeczce od kawy pyłku kwiatowego z miodem propolisowym (100 g pyłku zmieszać ze szklanką miodu propolisowego). Jestem zdesperowaną matką 13-miesięcznego chłopczyka. Zabieg należy powtarzać przez kilka dni. który jest bardzo niekorzystny dla wszystkich. Można też podawać Vernitox według załączonego na opakowaniu przepisu na leczenie pasożytów. Ponieważ dziecko jest małe. Słoik zawiązać płótnem i po trzech tygodniach jest gotowy ocet. Przygotowuje się je następująco: miażdży się 2 duże ząbki czosnku. tłuste mięsa. Wszyscy członkowie rodziny powinni zjadać po 10 dag pestek na noc. a w szczególności dla osób ze schorzeniami przewodu pokarmowego. lat 22. kwaśną śmietanę. czekoladę. również dla wszystkich członków rodziny.witamin rozpuszczalnych w tłuszczu. Od niemowlaka ma bardzo słabe łaknienie. OWSIKI Dorota. musztardę. ale nie ma anemii. Wyeliminować z kuchni ocet spirytusowy. Kiedy ostygnie do temperatury ciała ludzkiego. tytoń. a mimo to nie widzę. cierpiącego od 6 tygodnia życia na swędzące wysypki skórne. Syn pije biały żur. Karmiłam go piersią (wyłącznie) do końca 5 miesiąca. 3 łyżeczki octu wymieszać w pół szklanki wody. POKRZYWKA l BIEGUNKA Katarzyna. PASOŻYTY Maria. ciasta.

bym częściej myła zęby. 3-4 razy dziennie łyżeczkę od kawy. ciepłe opakowanie bez ceratki. Myślę. nawet gdy są umyte. Bardzo ostrożnie. że dziecko się wzmocni i kłopoty miną bez interwencji chirurga. często płacze i wówczas napina powłoki brzuszne. lat 17. nie poddającą się leczeniu. Wiele osób zwracało mi uwagę. Jeżeli kwasu jest za mało. Samo leczenie mięśnia jest trudne. chyba dopiero w 7-8 miesiącu. Ważna jest dbałość o regularne codzienne stolce.5 miesiąca moje dziecko cierpi na chroniczną biegunkę. ewentualnie piołunu. owinąć bandażem i gum