P. 1
systemy_wspierania_innowacji

systemy_wspierania_innowacji

|Views: 739|Likes:
Wydawca: Natalia Cwik

More info:

Published by: Natalia Cwik on Mar 09, 2011
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

02/02/2013

pdf

text

original

Sections

  • Wprowadzenie
  • 1. Innowacyjnoœæ a konkurencyjnoœæ przedsiêbiorstw1
  • 1.1. Pojêcie konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw
  • 1.2. Czynniki wzrostu konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw
  • 1.6. Stan nauki i techniki w Polsce w roku 200139
  • 1.7. Dzia³alnoœæ innowacyjna przedsiêbiorstw w przemyœle w roku 2001
  • 1.8. Programy i organizacje wspieraj¹ce innowacyjnoœæ
  • 2. Transfer wiedzy i technologii do przedsiêbiorstw
  • 2.1. Pojêcie transferu wiedzy i technologii
  • 2.3. Transfer technologii z JBR do przedsiêbiorstw w Polsce
  • 3. Systemy wspierania innowacji w Polsce i krajach UE
  • 3.1. Instytucje rz¹dowe
  • 3.2. Organizacje regionalne
  • 3.3. Klastery (grona, kiœcie) technologii72
  • 3.4. Organizacje otoczenia biznesowego
  • 3.5. Oœrodki szkoleniowo-doradcze
  • 3.6. Specjalne strefy ekonomiczne86
  • 5. Strategie innowacji dla MSP
  • 5.1. Istota strategii innowacji
  • 5.2. Strategie firm innowacyjnych
  • 5.3. Czystoœæ patentowa
  • 6.1. Podzia³ Ÿróde³ finansowania projektów innowacyjnych
  • 6.2. Kapita³y w³asne przedsiêbiorstwa
  • 6.3. Kredyty bankowe
  • 6.4. Kapita³ wysokiego ryzyka
  • 6.5. Dotacje rz¹dowe
  • 6.6. Programy Unii Europejskiej wspieraj¹ce innowacyjnoœæ MSP
  • 7.1. ród³a pozyskiwania finansowania innowacji
  • 7.1.1. Fundusz Mikro
  • 7.1.2. Inicjatywa Mikro
  • 7.1.3. SME Finance Facility
  • 7.1.4. Fundusze po¿yczkowe
  • 7.1.5. Fundusze porêczeñ kredytowych
  • 7.1.6. Fundusze Venture Capital
  • 7.1.7. Kanadyjsko-Polska Fundacja Przedsiêbiorczoœci
  • 7.2. Wsparcie finansowe inwestycji innowacyjnych113
  • 7.3. Wsparcie doradcze
  • ANEKS
  • Parki technologiczne – rozwój idei, przyk³ady istniej¹cych parków
  • Strategie wybranych firm innowacyjnych
  • Strategia firmy Vigo-System
  • Strategia firmy Solaris Laser
  • Strategia firmy Ascor
  • Lista Centrów Transferu Technologii i Informacji
  • S³ownik terminów dotycz¹cych innowacji i transferu technologii
  • SPIS ILUSTRACJI
  • SPIS TABEL
  • BIBLIOGRAFIA

Systemy wspierania innowacji i transferu technologii w krajach Unii Europejskiej i w Polsce

Poradnik przedsiêbiorcy

Warszawa 2003

1

Autorzy prof. zw. dr hab. Alicja Sosnowska prof. dr hab. Krystyna Poznañska dr Stanis³aw £obejko mgr Jakub Brdulak mgr Krystyna Chinowska Redakcja i korekta Wanda Burdecka

© Copyright by Polska Agencja Rozwoju Przedsiêbiorczoœci, 2003

Projekt ok³adki Jakub Osiñski, Jacek Pacholec

Projekt serii Tadeusz Korobkow ISBN 83-88802-69-0
Wydanie I Nak³ad 1000 egzemplarzy

Druk i oprawa Instytut Technologii Eksploatacji 26-600 Radom, ul. K. Pu³askiego 6/10, tel. centr. 364-42-41, fax 3644765 e-mail: instytut@itee.radom.pl http://www.itee.radom.pl

2

SPIS TREŒCI

WPROWADZENIE ...................................................................................... 1. Innowacyjnoœæ a konkurencyjnoœæ przedsiêbiorstw ................................ 1.1. Pojêcie konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw ..................................... 1.2. Czynniki wzrostu konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw ..................... 1.3. Miejsce innowacyjnoœci wœród czynników kszta³tuj¹cych konkurencyjnoœæ przedsiêbiorstw ................................................... 1.4. Czynniki kszta³tuj¹ce innowacyjnoœæ ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w Polsce i w wybranych krajach Unii Europejskiej 1.4.1. Czynniki makrootoczenia wp³ywaj¹ce na innowacje w przedsiêbiorstwie ............................................................... 1.4.2. Czynniki mikrootoczenia wp³ywaj¹ce na innowacje w przedsiêbiorstwie ............................................................... 1.4.3. Porównanie warunków dzia³ania ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w Polsce i wybranych krajach Unii Europejskiej ........................................................................... 1.5. Innowacyjnoœæ polskich przedsiêbiorstw w œwietle wyników badañ i danych statystycznych .................................................................. 1.6. Stan nauki i techniki w Polsce w roku 2001 ................................... 1.7. Dzia³alnoœæ innowacyjna przedsiêbiorstw w przemyœle w roku 2001 1.8. Programy i organizacje wspieraj¹ce innowacyjnoœæ ....................... 2. Transfer wiedzy i technologii do przedsiêbiorstw ................................... 2.1. Pojecie transferu wiedzy i technologii ............................................ 2.2. Wp³yw transferu technologii na konkurencyjnoœæ ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw ............................................................................... 2.3. Transfer technologii z JBR do przedsiêbiorstw w Polsce ............... 3. Systemy wspierania innowacji w Polsce i krajach UE ............................ 3.1. Instytucje rz¹dowe .......................................................................... 3.2. Organizacje regionalne ................................................................... 3.3. Klastery (grona, kiœcie) technologii ................................................ 3.4. Organizacje otoczenia biznesowego ............................................... 3.5. Oœrodki szkoleniowo-doradcze ....................................................... 3.6. Specjalne strefy ekonomiczne ......................................................... 4. Kierunki doskonalenia systemu wspierania innowacji i transferu technologii w Polsce ..................................................................................................

5 7 7 10 12 15 15 18 19 24 33 35 38 41 41 45 48 51 51 52 57 64 65 65 67

3

............ 6.................................. Fundusze po¿yczkowe ..2............................................................. Finansowanie projektów innowacyjnych w przedsiêbiorstwach polskich i w wybranych krajach Unii Europejskiej ......................................... 6................ 6....................... 5................................. Strategia firmy Solaris Laser ................................. Istota strategii innowacji ......................................... Wsparcie finansowe inwestycji innowacyjnych ........... 5.....5.........................3....... Strategie wybranych firm innowacyjnych ............................................1......... Strategia firmy Vigo-System ........................................1................. Programy Unii Europejskiej wspieraj¹ce innowacyjnoœæ MSP .................... ród³a pozyskiwania finansowania innowacji .......... SME Finance Facility......................................................................1...................................2.......... 5... Czystoœæ patentowa .................. Lista Centrów Transferu Technologii i Informacji ............. S£OWNIK TERMINÓW dotycz¹cych innowacji i transferu technologii ................ 7..................... Kredyty bankowe ...........................4............ 6........................ Kapita³y w³asne przedsiêbiorstwa ................... 7..........................7.................................. Instrumenty / oœrodki wspierania transferu technologicznego w krajach wysoko rozwiniêtych ......1.............. BIBLIOGRAFIA ............5....................... Fundusze porêczeñ kredytowych .............. 71 71 77 79 83 83 85 87 89 91 94 101 102 102 104 105 106 106 107 108 113 118 122 122 123 125 125 126 128 129 137 147 147 148 4 ......... Kanadyjsko-Polska Fundacja Przedsiêbiorczoœci .................................... 7.... 7....................5............. 6...... Strategie firm innowacyjnych .............................................................................. 6.......................................................1..2..........4.....3.................... ANEKS .............. 7... 6...1...1................................................. Inicjatywa Mikro .......................................................................... 7..................................3................................2................. 7................ Strategie innowacji dla MSP ............... 7................................................................... Podzia³ Ÿróde³ finansowania projektów innowacyjnych . Kapita³ wysokiego ryzyka .....6......... SPIS ILUSTRACJI ....... Poszukiwanie Ÿróde³ finansowania innowacji w kraju i za granic¹ – wskazówki dla przedsiêbiorstw ..............................................................................................3........................................1............................... SPIS TABEL .................. Wsparcie doradcze ............................................ 7................. przyk³ady istniej¹cych parków ........................ Fundusz Mikro .............................. 7........................6... Dotacje rz¹dowe ........ Strategia firmy Ascor ................................................................................ 7...............1................1..................................1.... Parki technologiczne – rozwój idei....... Fundusze Venture Capital ...............

S³abe s¹ wiêzi z instytucjami B+R i poœrednictwa technicznego oraz z instytucjami finansowymi. Podniesienie innowacyjnoœci ma³ych i œrednich firm w Polsce do poziomu spotykanego w krajach UE mo¿e byæ jednym z najwa¿niejszych czynników wzrostu innowacyjnoœci i konkurencyjnoœci polskiej gospodarki. Rozpiêtoœæ w stopniu aktywnoœci podmiotów zale¿nie od wielkoœci jest w Polsce bardzo wyraŸna. jednak stosunek innowacyjnoœci firm ma³ych i du¿ych kszta³tuje siê jak 1:2. Innowacyjnoœæ ma³ych firm w stosunku do innowacyjnoœci firm œrednich kszta³tuje siê jak 1:6. pañstwa oraz ugrupowania prowadz¹ politykê wspierania innowacyjnoœci i konkurencyjnoœci swoich gospodarek. zw³aszcza z instytucjami rynku kapita³u ryzyka. Mo¿na wœród nich wyró¿niæ takie. To sprawia. Na poziom innowacyjnoœci maj¹ wp³yw ró¿ne czynniki. W krajach UE ma³e firmy s¹ tak¿e mniej innowacyjne ni¿ firmy wiêksze. a w porównaniu z du¿ymi jak 1:15. Polityka innowacyjna pañstwa sprawia. na które trudno jest oddzia³ywaæ z zewn¹trz. jak i takie. szczególnie jeœli porównamy doœwiadczenia naszego kraju do doœwiadczeñ krajów przoduj¹cych gospodarczo. krajowej i miêdzynarodowej. Odczuwaj¹ brak wspó³pracy z innymi firmami w zakresie prowadzenia wspólnych prac badawczych i rozwojowych. Porównanie danych o innowacyjnoœci polskich firm na tle firm unijnych wypada niekorzystnie dla Polski. ¿e nie jest ono partnerem dla ma³ych firm w dziedzinie inno- 5 . W Polsce programy krajowe i dzia³ania lokalne tego typu maj¹ stosunkowo krótk¹ historiê.Wprowadzenie Reformy systemowe lat dziewiêædziesi¹tych zasta³y polsk¹ gospodarkê w stanie niskiej konkurencyjnoœci i ma³o korzystnego usytuowania w miêdzynarodowym podziale pracy. Porównanie innowacyjnoœci ma³ych firm w Polsce i w krajach UE wypada zatem zdecydowanie na niekorzyœæ firm polskich. na które mo¿na wp³ywaæ za pomoc¹ dzia³añ prowadzonych w skali regionalnej. i¿ rozpiêtoœæ aktywnoœci podmiotów ma³ych i du¿ych jest znacznie mniejsza ni¿ w Polsce. dostêpu do sieci dystrybucji i marketingu itp. kooperacji. ¿e ma³e firmy czêsto zdane s¹ na w³asne zasoby i pomys³owoœæ w podejmowaniu innowacji i w konkurencyjnoœci na rynku. Poszczególne regiony. kieruj¹c dzia³ania w szczególnoœci do grupy ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. co oznacza. W tej sytuacji podniesienie i utrzymanie na odpowiednio wysokim poziomie procesów innowacyjnych nale¿y traktowaæ jako istotny warunek poprawy pozycji polskiej gospodarki oraz jej regionów w œwiecie. a zw³aszcza w zintegrowanej Europie.

parki technologiczne i tzw. Barierami innowacyjnoœci firm s¹ ograniczone œrodki finansowe oraz brak doœwiadczenia i kontaktów.wacji – istniej¹ce powi¹zania nie zapewniaj¹ im skutecznego wsparcia w tworzeniu i w stosowaniu nowych rozwi¹zañ. w³¹czenie siê przemys³u i jednostek sfery B+R do wspó³pracy z tymi instytucjami. Inkubatory. Wydaje siê. klastery technologii zorientowane s¹ g³ównie na promowanie przedsiêbiorczoœci i tworzenie nowych miejsc pracy. transferu technologii i oferty lokalnej dla MSP. Nie mo¿na ich porównywaæ z sieci¹ analogicznych instytucji w krajach UE. ¿e dalszy rozwój tych instytucji wymagaæ bêdzie bardziej aktywnego zaanga¿owania pañstwa oraz w³adz samorz¹dowych. a nie na generowanie projektów innowacji produktowych i technologicznych. 6 . Do istotnych zadañ polityki innowacyjnej w Polsce pocz¹tku XXI wieku nale¿y wspomaganie instytucji wspierania innowacji i transferu technologii. pomocy finansowej. Istotne znaczenie ma tutaj zapewnienie Ÿróde³ finansowania. W Polsce sfera ta jest w pocz¹tkowym stadium swojego rozwoju. Cel ten zosta³ osi¹gniêty przez przeprowadzenie studiów nad rozwojem sfery wspierania innowacji i transferu technologii w Polsce i w wybranych krajach wysoko rozwiniêtych. Instytucje te stanowi¹ podmioty wyspecjalizowane w dzia³aniach na rzecz rozwoju przedsiêbiorczoœci. Celem opracowania jest przedstawienie systemów wspierania innowacji i transferu technologii w Polsce w œwietle doœwiadczeñ krajów Unii Europejskiej dla upowszechnienia wiedzy na ten temat wœród przedsiêbiorców. Czêœæ koñcowa (rozdz. 6–7) mo¿e pe³niæ formê poradnika dla przedsiêbiorców w zakresie poszukiwania instytucji wspieraj¹cych projekty innowacyjne oraz stanowiæ inspiracjê dla twórców polityki innowacyjnej w Polsce. centra transferu technologii. w których jest ona rozwijana od ponad 20 lat. W 2001 roku dzia³a³o w Polsce 266 wyodrêbnionych instytucji prowadz¹cych dzia³alnoœæ w zakresie szkoleñ i doradztwa. transferu i komercjalizacji nowych technologii oraz poprawy konkurencyjnoœci gospodarki.

jak i w kontekœcie mikro – uzyskiwania okreœlonych rezultatów w zestawieniu z innymi podmiotami gospodarczymi dzia³aj¹cymi na lokalnym rynku. W erze wspó³czesnej konkurencja uznawana jest za najwa¿niejszy mechanizm. rynki w skali tzw. Innowacyjnoœæ a konkurencyjnoœæ przedsiêbiorstw1 Wyjaœnienie pojêæ powi¹zanych z konkurencyjnoœci¹ przedsiêbiorstwa. wspó³zawodnictwo. Konkurencyjnoœæ przedsiêbiorstw jest pojêciem u¿ywanym zarówno w kontekœcie ich wspó³zawodnictwa w skali globalnej dla zdobycia okreœlonego udzia³u w rynku œwiatowym. który przez promowanie najkorzystniejszych z punktu widzenia kryteriów gospodarczych rozwi¹zañ. • 1. który poprzez dzia³alnoœæ ró¿nych podmiotów walcz¹cych o zdobycie swojego miejsca na rynku prowadzi do eliminacji s³abszych i budowania przewagi silniejszych. pó³nocnoamerykañski. prowadzi do rozwoju. • Ocena innowacyjnoœci polskich przedsiêbiorstw. • Porównanie warunków dzia³ania ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w Polsce i w wybranych krajach Unii Europejskiej. najszerzej ujmuj¹c oznaczaj¹ca rywalizacjê. a¿ do zdobywania przez najsilniejszych bezwzglêdnej przewagi rynkowej.1. wielkich regionów (europejski. • Prezentacja czynników kszta³tuj¹cych konkurencyjnoœæ ze szczególnym uwzglêdnieniem innowacyjnoœci.1. Podstawowymi podmiotami rywalizuj¹cymi w procesie konkurencji s¹ przedsiêbiorstwa. azjatycki) a¿ do rywalizacji na rynku œwiatowym. Konkurencyjnoœæ przedsiêbiorstwa sta1 Konkurencja Konkurencyjnoœæ przedsiêbiorstw Okreœlenia przedsiêbiorstwo i firma s¹ tu stosowane zamiennie. W erze gospodarki globalnej konkurencjê odnosi siê do ró¿nych kategorii rynku pocz¹wszy od minirynków lokalnych. • Polityka innowacyjna Pañstwa. jest traktowana jako proces. wyzwalaj¹c kreatywnoœæ rywalizuj¹cych podmiotów rynkowych. stanu nauki i techniki oraz dzia³alnoœci innowacyjnej przedsiêbiorstw w œwietle danych statystycznych i badañ. 7 . poprzez rynki regionalne wewn¹trz danego kraju. Pojêcie konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw W gospodarce rynkowej konkurencja.

Porter: Strategia konkurencji. M. Warszawa 1996. Business Press. Tam¿e. Przewaga konkurencyjna ma swoje Ÿród³o w ni¿szej cenie produktów firmy ni¿ cena oferowana przez konkurentów lub lepszych cechach u¿ytkowych i jakoœci produktów w stosunku do odpowiedników oferowanych przez konkurencjê5. która zmierza do osi¹gniêcia wysokiej konkurencyjnoœci. Porter: Porter o konkurencji. rdzenne) kompetencje8 . które prowadz¹ do uzyskania przez przedsiêbiorstwo przewagi w stosunku do innych podmiotów rynkowych3. Z. a wiêc musi byæ przedmiotem troski kierownictwa ka¿dej firmy niezale¿nie od przedmiotu i obszaru jej dzia³alnoœci. C. 14 i dalsze. a wiêc wy¿sze zdolnoœci konkurencyjne firmy w stosunku do innych podmiotów rynkowych4. Tam¿e. Pierœcionek: Strategie rozwoju firmy. w której dzia³a. s. Wyd. Metody analizy sektorów i konkurentów.E.E. Podstaw¹ okreœlenia konkurencyjnoœci przedsiêbiorstwa jest analiza konkurencji. 145. s. 143 i dalsze. 132. s.. 14 i dalsze. Zdaniem G. Warszawa 1996. Warszawa 1992. 8 . zdobêdzie kluczowe (g³ówne. Na podstawie literatury mo¿na przyj¹æ. Hamela i C. kiedy to jest mo¿liwe oraz przez szybkie odzyskiwanie zasobów za spraw¹ minimalizacji czasu pomiêdzy poniesieniem wydatków i uzyskaniem wp³ywów”7 . Warszawa 1999. przez ochronê zasobów zawsze. która pozwala na okreœlenie pozycji danej firmy w relacji do innych podmiotów dzia³aj¹cych na rynku2. przez efektywniejsz¹ akumulacjê zasobów. Hamel i C. s. Poltext. PWE. Jak to okreœlaj¹ G. Prahalada trwa³¹ przewagê konkurencyjn¹ firma mo¿e uzyskaæ jedynie wtedy. Grupa Lizboñska: Granice konkurencji. Prahalad: Przewaga konkurencyjna jutra. Hamel.6. Naukowe PWN.K.K. Z pojêciem konkurencji przedsiêbiorstw wi¹¿¹ siê okreœlenia: zdolnoœæ konkurencyjna. Prahalad: zdobycie przewagi konkurencyjnej oznacza „kreowanie przywództwa”.K. Rozwijaj¹c tê myœl wymienieni autorzy stworzyli koncepcjê budowania wysokiej konkurencyjnoœci firmy przez „efektywniejsz¹ koncentracjê zasobów wokó³ kluczowych celów strategicznych. PWE. Firma. Tam¿e. Warszawa 2001. s. musi d¹¿yæ do zbudowania trwa³ej przewagi konkurencyjnej. s. ¿e konkurencyjnoœæ przedsiêbiorstw jest wynikiem procesów konkurencji zachodz¹cych na rynku. czyli potencjalna mo¿liwoœæ konkurowania oraz przewaga konkurencyjna. 163 i dalsze. G. je¿eli w dziedzinie.. Zdolnoœæ konkurencyjna Przewaga konkurencyjna 2 3 4 5 6 7 8 M.nowi podstawowy cel wyznaczaj¹cy strategiê rozwoju firmy.

Kluczowe kompetencje to zestaw wiedzy i umiejêtnoœci w okreœlonych dziedzinach techniki i technologii. Aczkolwiek we wspó³czesnym wielkim przedsiêbiorstwie czasem trudno okreœliæ. Teoria i praktyka zarz¹dzania. Szymañski: Globalizacja. Jak to formu³uje S. Pozwalaj¹ one na sta³¹ ekspansjê firmy na nowe rynki i rozszerzanie oferty produktowej i technologicznej. Stanowi to ogromne zagro¿enie dla przedsiêbiorstw w krajach ekonomicznie s³abszych. Difin. Podstawy nauki o przedsiêbiorstwie. Konkurencja pomiêdzy korporacjami tocz¹ca siê zarówno w skali œwiatowej. Warszawa 2001. Sudo³: Przedsiêbiorstwo. Sudo³ „Przedsiêbiorca to kluczowa postaæ w przedsiêbiorstwie. kto pe³ni zasadnicz¹ rolê w podejmowaniu strategicznych decyzji warunkuj¹cych konkurencyjnoœæ firmy. które staraj¹ siê uzyskaæ przewagê na œwiatowym rynku dostarczaj¹c nañ produkty i us³ugi o powszechnym zastosowaniu. to na pewno zdolnoœci. jest on g³ównym czynnikiem sprawczym i motorem postêpu ekonomicznego”9. Na zdolnoœæ konkurencyjn¹ wielkich korporacji sk³adaj¹ siê ich kluczowe kompetencje w wielu dziedzinach. s. gdzie najczêœciej w³aœciciel i mened¿er w jednej osobie powinien byæ prawdziwym przedsiêbiorc¹. Szczególnie wa¿ne jest to w przypadku przedsiêbiorstw ma³ych i œrednich. 9 . który jest si³¹ napêdow¹ uruchamiaj¹c¹ zasoby dla uzyskania przewagi konkurencyjnej. wiedza. Wyzwania i zagro¿enia. Toruñ 1999. wytwarzane w wielkich iloœciach i powszechnie dostêpne. 45–52. W gospodarce globalnej najostrzejsza walka konkurencyjna toczy siê pomiêdzy wielkimi miêdzynarodowymi korporacjami. Treœci pojêcia konkurencyjnoœci firmy nie mo¿na oddzieliæ od przedsiêbiorcy. s. S¹ to tzw. bazuj¹ce na nagromadzonym zasobie wiedzy i kapitale intelektualnym zatrudnionych pracowników oraz kapita³ i mo¿liwoœci produkcyjne zwi¹zane z wielkoœci¹ firmy. jak i na poszczególnych rynkach narodowych mimo Kluczowe kompetencje Walka konkurencyjna 9 10 S. a stopniowe otwieranie poszczególnych gospodarek eliminuje te przedsiêbiorstwa. W. produkty i us³ugi globalne. 25. Przewaga wielkich korporacji w warunkach globalizacji prowadzi do zwiêkszenia roli konkurencji zewnêtrznej w stosunku do konkurencji wewn¹trzkrajowej. które poziomem nowoczesnoœci wyró¿niaj¹ firmê w stosunku do konkurentów pozwalaj¹c jej tworzyæ w sposób ci¹g³y nowe technologie i produkty skutecznie konkuruj¹ce na globalnym rynku. które nie s¹ w stanie dostosowaæ siê do warunków konkurencji miêdzynarodowej. nie powi¹zanych z gospodark¹ œwiatow¹10. kwalifikacje i doœwiadczenie kierownictwa nale¿¹ do najbardziej istotnych jej sk³adników.

a tak¿e prowadz¹cych do poprawy tego miejsca w przysz³oœci.E. kiedy wresz- 11 M. Rozwijaj¹c swoje podejœcie M. Warszawa 1992. które musz¹ byæ przedmiotem analizy w czasie wyznaczania strategii11 . niszach rynkowych czy produktowych nie zajêtych przez wielkie korporacje. Ma³e i œrednie firmy s¹ w stanie kooperowaæ z wielkimi. Mog¹ te¿ z powodzeniem wychodziæ ze swoimi produktami na rynek œwiatowy. D¹¿eniem firmy jest sta³e poprawianie udzia³u w rynku do zdobycia pozycji lidera w³¹cznie. przedstawiaj¹ce g³ówne si³y dzia³aj¹ce na firmê wewn¹trz sektora oraz w jego otoczeniu. Do najbardziej znanych nale¿¹ rozwa¿ania M. które okreœla pozycjê firmy w stosunku do konkurentów. nastawionych b¹dŸ na obs³ugê rynku lokalnego w obszarach nie bêd¹cych domen¹ dzia³ania korporacji lub te¿ dzia³aj¹cych na rynku globalnym w tzw. uzupe³niaj¹c ofertê wielkich przedsiêbiorstw. „Kiedy œrodowisko krajowe umo¿liwia i wspomaga mo¿liwie szybkie nagromadzenie wyspecjalizowanych zasobów i umiejêtnoœci – niekiedy po prostu w wyniku ogromnych wysi³ków i wiêkszego zaanga¿owania – firmy uzyskuj¹ przewagê konkurencyjn¹.jej ogromnego zakresu i si³y nie zamyka mo¿liwoœci rozwoju przedsiêbiorstw mniejszych. Konkurencja jest procesem dynamicznym i wobec tego pozycja firmy ulega ci¹g³ym wahaniom. dostarczaj¹c uzupe³niaj¹cych produktów b¹dŸ us³ug. a jej pozycja konkurencyjna jest wypadkow¹ dzia³añ ró¿nego rodzaju si³ wewnêtrznych i zewnêtrznych wyznaczaj¹cych jej miejsce na rynku w danym momencie. Na tej drodze firma napotyka dzia³ania konkurentów. 10 . Czynniki kszta³tuj¹ce konkurencyjnoœæ Czynniki kszta³tuj¹ce konkurencyjnoœæ W literaturze mo¿na znaleŸæ wiele rozwa¿añ dotycz¹cych czynników kszta³tuj¹cych konkurencyjnoœæ firmy. 1. Metody analizy sektorów i konkurentów. Kiedy œrodowisko zapewnia bie¿¹ce informacje i wgl¹d w potrzebne produkty i procesy. Portera. firmy uzyskuj¹ przewagê konkurencyjn¹. o charakterze narodowym b¹dŸ lokalnym.2. Porter zaj¹³ siê warunkami konkurencyjnoœci firm w skali miêdzynarodowej. Porter: Strategia konkurencji. Czynniki wzrostu konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw Wzrost konkurencyjnoœci Wzrost konkurencyjnoœci jest zasadniczym celem podejmowanych przez przedsiêbiorstwa strategii dzia³añ. Wynikiem tych dzia³añ jest uzyskane miejsce na rynku. PWE.

208. jak i z czasem zwiêkszaj¹ tê przewagê”12. Portera istniej¹ cztery ogólne cechy narodowe. – sektory pokrewne i wspomagaj¹ce. Uk³ad tych czynników zwany rombem Portera wyznacza pozycjê konkurencyjn¹ firm danego kraju i powoduje. Zdaniem M. to te uzyskuj¹ przewagê konkurencyjn¹. a w³aœciwie grupy cech. ¿e osi¹gaj¹ one korzystne wyniki w konkurencji w skali globalnej. Stankiewicz: Istota i sposoby oceny konkurencyjnoœci przedsiêbiorstwa. jest klasyfikacja M. PWE. ¿eby inwestowa³y i wprowadza³y innowacje. PWE.cie œrodowisko krajowe wywiera naciski na firmy. Porter: Porter o konkurencji.J. które „indywidualnie i jako system sk³adaj¹ siê na romb przewagi narodowej. Wyznaczniki narodowej przewagi konkurencyjnej Strategia. s 207.E.1. struktura i rywalizacja firm Romb przewagi narodowej Warunki czynników produkcji Warunki popytu Sektory pokrewne i wspomagaj¹ce ród³o: M. Najogólniej cechy te. Warszawa 2001. to: – warunki czynników produkcji. 11 . Wymienione cechy. maszynopis 1999.2. Porter: Porter o konkurencji. M. struktura i rywalizacja firm. – warunki popytu. Jednym z przyk³adów opisu konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw poprzez uwzglêdnienie bardzo wielu czynników. na boisko gry. Rysunek 1. które staraj¹ siê obj¹æ wszystkie si³y kszta³tuj¹ce konkurencyjnoœæ przedsiêbiorstw. s. Stankiewicza14. Warszawa 2001. 206. Tam¿e. mog¹ zostaæ uszczegó³owione prowadz¹c do zró¿nicowanej klasyfikacji czynników. Autor proponuje traktowanie konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw jako agregatu z³o¿onego z czterech elementów: 12 13 14 Elementy konkurencyjnoœci M. które ka¿dy kraj tworzy i udostêpnia swojemu przemys³owi”13. – strategia.J. od których ona zale¿y. s.

12 . Warszawa 1992. Podobnie jak kierownictwo sta³o siê specyficznym integruj¹cym organem wszystkich wspó³czesnych instytucji w naszym spo³eczeñstwie organizacji. 1. znaczenie wdra¿ania innowacji dla uzyskiwania sukcesu firmy na rynku. – instrumentów konkurowania. Jw. – przewag konkurencyjnych. Praktyka i zasady. Znacz¹c¹ rolê w takim ujêciu problemu odegra³y prace P. s. a proponowane kryteria i wskaŸniki maj¹ znaczenie dla jej pe³nego obrazu. jak i wskazuj¹c praktyczne przyk³ady. s. tak innowacja i przedsiêbiorczoœæ musz¹ staæ siê integraln¹ czynnoœci¹ utrzymuj¹c¹ przy ¿yciu nowe organizacje. gospodarkê i spo³eczeñstwo”17. Mo¿na zgodziæ siê z autorem.– potencja³u konkurencyjnoœci. jednak ró¿nokierunkowoœæ dzia³ania. Wskazania P. PWE. ¿e w zasadzie wszystkie wymienione przez niego elementy sk³adaj¹ siê na pojêcie konkurencyjnoœci. Druckera. D¹¿¹ do innowacji w jej naj15 16 17 P. Drucker: Innowacja i przedsiêbiorczoœæ. 184 i dalsze. a tak¿e spo³ecznych.3. „Potrzebne nam jest spo³eczeñstwo przedsiêbiorcze. – pozycji konkurencyjnej. a w szczególnoœci firm dzia³aj¹cych na globalnym rynku. s. 272. Drucker Tam¿e. Miejsce innowacyjnoœci wœród czynników kszta³tuj¹cych konkurencyjnoœæ przedsiêbiorstw Tendencja do wyznaczania innowacyjnoœci kluczowej roli w kszta³towaniu konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw ulega wzmocnieniu w miarê up³ywu czasu.J. Syntetyczny wyznacznik konkurencyjnoœci W warunkach wspó³czesnych syntetyczny wyznacznik konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw to innowacyjnoœæ rozumiana jako zdolnoœæ do generowania i wprowadzania na rynek globalny nowych rozwi¹zañ technicznych. które jak to okreœla M. Miêdzy tymi elementami zachodz¹ relacje przyczynowo-skutkowe15. sta³ym i ci¹g³ym. 181. P. który uzasadni³ teoretycznie. organizacyjnych. Druckera pokrywaj¹ siê z dzia³aniem wspó³czesnych przedsiêbiorstw. Przyjmuj¹c za³o¿enie o z³o¿onym charakterze konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw M. Stankiewicz proponuje wielokryterialn¹ ocenê konkurencyjnoœci w oparciu o system wskaŸników obrazuj¹cy wymienione wy¿ej jej elementy16.. w którym innowacja i przedsiêbiorczoœæ jest czymœ normalnym. a tak¿e trudnoœci praktycznego badania tak wielu wskaŸników w przedsiêbiorstwie sk³aniaj¹ do poszukiwania bardziej syntetycznych wyznaczników konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw. Porter: „Osi¹gaj¹ przewagê konkurencyjn¹ przez dzia³ania innowacyjne.

Rozwa¿ania Hamela i Prahalada odnosz¹ siê przede wszystkim do budowania przewagi konkurencyjnej wielkich korporacji. 202. Wybranie innowacyjnoœci jako wiod¹cego czynnika oddzia³uj¹cego na konkurencyjnoœæ przedsiêbiorstw wynika co najmniej z kilku zasadniczych powodów19. ma charakter dynamiczny i rozwojowy. Prahalad. Warszawa 1999. w: ród³a przewagi konkurencyjnej przedsiêbiorstw. Porter: Porter o konkurencji.szerszym rozumieniu. Warszawa 2002. a wiêc oddzia³uje na ogóln¹ efektywnoœæ dzia³añ firmy. H. Dostrzegaj¹ now¹ podstawê konkurowania albo ulepszaj¹ istniej¹ce ju¿ zasoby konkurowania”18. PWE. Simon okreœla ich mianem „nieznanych lub tajemniczych mistrzów”21. Prahalad wspó³czeœnie konkurencyjnoœæ firmy oznacza wypracowanie i wykorzystanie kluczowych kompetencji dla zdobycia d³ugookresowej przewagi nad konkurentami. s. który z kolei jest niezwykle wa¿nym czynnikiem kszta³towania konkurencyjnoœci. s. Hamel i C. 149 i dalsze. Sosnowska: Pojêcie konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw. Materia³y i Prace IFGN. które daj¹ firmie pozycjê lidera rynkowego w d³ugim okresie20. 13 . SGH. Po pierwsze – innowacyjnoœæ ju¿ w samej nazwie zawiera element nowoœci i zmiany. A. zarówno w znaczeniu nowej techniki. które zdoby³y pozycjê lidera wzglêdnie drugie lub trzecie miejsce na rynku globalnym dziêki sprzeda¿y wyspecjalizowanych produktów. Po drugie – innowacyjnoœæ jest czynnikiem powi¹zanym z pozosta³ymi czynnikami oddzia³uj¹cymi na wzrost konkurencyjnoœci zarówno na wejœciu. H. Po trzecie – oddzia³ywanie innowacji na pozosta³e czynniki w kontekœcie wzrostu konkurencji ma na ogó³ charakter synergicznie pozytywny. op. Simon prowadzi³ badania ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw niemieckich. Po czwarte – mo¿na udowodniæ silne oddzia³ywanie innowacji na kreowanie popytu rynkowego. Studia przypadków. Warszawa 2001. Zdecydowanie najbardziej istotnym argumentem na rzecz kluczowej roli innowacyjnoœci we wzroœcie konkurencyjnoœci firmy jest mo¿liwoœæ zdobycia pierwszeñstwa w kreowaniu nowych produktów i us³ug zaspokajaj¹cych nowe potrzeby lub poprawiaj¹cych efektywnoœæ zaspokajania dotychczasowych potrzeb odbiorców. s. jak i nowych sposobów postêpowania. 10. ¿e podstaw¹ procesu budowania kluczowych kompetencji firmy jest innowacyjnoœæ wyra¿aj¹ca siê w rozwijaniu okreœlonych dziedzin badañ. G.cit. jak i wyjœciu. Jak to wskazu18 19 Cechy innowacyjnoœci Kluczowe kompetencje 20 21 M. Wydawnictwo Naukowe PWN. Jak uzasadnili G. Analiza ich rozwa¿añ prowadzi do jednoznacznego wniosku.K. natomiast H. Hamel.K. Simon: Tajemniczy mistrzowie. gromadzeniu projektów dla uzyskania mistrzostwa w produkcji i sprzeda¿y produktów. C.

Tego typu firmy czerpi¹ korzyœci z otoczenia. innowacje w dziedzinie ochrony œrodowiska. Znalaz³o to wyraz w propozycjach ró¿nych koncepcji zarz¹dzania nowym produktem w korporacjach. S¹ to cele. Przyjêcie innowacyjnoœci za najwa¿niejszy wyznacznik konkurencyjnoœci przedsiêbiorstwa powoduje wzrost znaczenia strategii innowacji w podstawowej strategii firmy. które sprzyjaj¹ wypracowaniu przewagi konkurencyjnej i uzyskaniu miana firmy kierowanej przez rynek. Simona „Innowacyjnoœæ jest centraln¹ kategori¹ w przypadku nieznanych mistrzów. 111. ale najwiêkszy udzia³ maj¹ innowacje produktowe i technologiczne. Wynika to z potrzeby dostosowania siê firm do wymagañ globalnego rynku. Wspó³czeœni autorzy dodaj¹ do nich innowacje w systemach zarz¹dzania. Globalizacja a innowacyjnoœæ Postêpuj¹cy proces globalizacji ma wielokierunkowy wp³yw na procesy innowacyjne zachodz¹ce w przedsiêbiorstwach. znaczna liczba rynków nie istnia³a zanim nie zosta³y stworzone przez innowatorów. Rzeczywiœcie. a tak¿e w szczegó³owych analizach sukcesów nowych produktów i technologii zarówno w wielkich korporacjach. które mog¹ znaleŸæ popyt jako 22 Tam¿e. Wszystkie wymienione rodzaje innowacji wywieraj¹ okreœlony wp³yw na szeroko pojêt¹ konkurencyjnoœæ firmy. Pozosta³e wymienione rodzaje innowacji oddzia³uj¹ na wyniki dzia³alnoœci poœrednio wp³ywaj¹c na wysokoœæ kosztów nowych produktów i technologii. – wzrost jakoœci oferty produktów i us³ug. jak i w mniejszych przedsiêbiorstwach. Formy innowacyjnoœci firmy Formy innowacyjnoœci firmy mog¹ byæ ró¿norodne. Wielu nieznanych mistrzów przoduje pod wzglêdem liczby patentów czy uzyskiwanych dochodów z nowych produktów”22. Innowacje stwarzaj¹ podstawy wysokiej konkurencyjnoœci firmy w wyniku realizacji nastêpuj¹cych celów: – rozszerzenie oferty rynkowej. a co na tym idzie. Niemal wszyscy osi¹gnêli przywództwo na rynku dziêki temu. jeœli tylko sprzyja ono innowacjom. 14 . innowacje spo³eczne. – osi¹gniêcie zadowolenia klienta. s. – utrzymanie personelu o najwy¿szych kwalifikacjach. ¿e w którymœ momencie stali siê pionierami w jakimœ istotnym aspekcie technologii czy praktyki dzia³ania na swoim rynku. zyskownoœæ firmy.j¹ badania H. a wiêc tworzenia innowacji. Wynika to z ich bezpoœredniego oddzia³ywania na zaspokojenie potrzeb odbiorców oraz kszta³towanie kosztów. Do najbardziej rozpowszechnionych klasyfikacji wprowadzanych innowacji nale¿y tradycyjny podzia³ na innowacje produktowe i innowacje w dziedzinie technologii. realizacja zadañ strategicznych firmy. – zapewnienie wysokiej produktywnoœci.

1). „e-gospodarka”. a nastêpnie pracowaæ nad tworzeniem i wdra¿aniem innowacji i umiejêtnie tym procesem zarz¹dzaæ. opieraj¹ca siê na wykorzystaniu sieci i nowych technologii informacyjnych i logistycznych. a ich struktura i organizacja podporz¹dkowana jest temu celowi23. Warszawa 1992. Rozwinê³a siê tzw. które mo¿na okreœliæ mianem firm innowacyjnych. które s¹ nastawione na permanentne generowanie innowacji. nale¿y rozpoznaæ uwarunkowania i mechanizmy. – postêp w integracji regionalnej (europejskiej). produkty globalne. P. aby skutecznie podnosiæ innowacyjnoœæ przedsiêbiorstwa i osi¹gn¹æ nawet jego konkurencyjnoœæ. Praktyka i zasady. W warunkach rozwijaj¹cej siê konkurencji globalnej wytworzy³a siê szczególna forma przedsiêbiorstw.4. Jednoczeœnie dziêki istnieniu globalnych sieci komputerowych nast¹pi³o przyspieszenie w dziedzinie informacji dotycz¹cych badañ naukowych oraz budowania strategii marketingowych dla innowacji.F. S. Zatem. Najogólniej mo¿na je podzieliæ na czynniki nale¿¹ce do otoczenia firmy. K³opotek: Zarz¹dzanie firm¹ innowacyjn¹. Sosnowska.4. 23 24 Zewnêtrzne czynniki kszta³tuj¹ce innowacyjnoœæ A. Ÿle przygotowane do wdro¿enia innowacje mog¹ okazaæ siê niepowodzeniem i nawet przyczyniæ siê do upadku firmy.F. 15 . tworz¹ce jej wewnêtrzne zasoby (rysunek 1. a wiêc niezale¿ne b¹dŸ s³abo od niej zale¿ne i czynniki wewnêtrzne poddaj¹ce siê procesowi zarz¹dzania firm¹. A.1. które wi¹¿¹ siê z tym procesem. Uwarunkowania innowacyjnoœci przedsiêbiorstwa s¹ ró¿norodne. Drucker w swoich rozwa¿aniach o innowacyjnoœci uto¿samia innowacje z przedsiêbiorczoœci¹ i przyznaje im wiod¹c¹ rolê w rozwoju firmy podaj¹c wiele dowodów. Czynniki makrootoczenia wp³ywaj¹ce na innowacje w przedsiêbiorstwie Do czynników zewnêtrznych kszta³tuj¹cych innowacyjnoœæ ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw nale¿y zaliczyæ przede wszystkim: – tendencje rozwoju technologicznego w skali globalnej i mo¿liwoœci adaptacji nowoczesnych technologii w kraju. Czynniki kszta³tuj¹ce innowacyjnoœæ ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w Polsce i w wybranych krajach Unii Europejskiej P. jak udana innowacja sta³a siê Ÿród³em sukcesu firmy24. Drucker: Innowacje i przedsiêbiorczoœæ. Difin. PWE. Jednoczeœnie wiadomo.tzw. Jest to ta grupa przedsiêbiorstw. Uwarunkowania innowacyjnoœci 1. Warszawa 2000. ¿e nietrafione. £obejko.4. Firmy innowacyjne 1.

49–76.F. które P. Listê czynników stanowi¹cych zewnêtrzne. które przetrwa³y okres gospodarki socjalistycznej w³aœnie dziêki wprowadzaniu wielu innowacji. P. z³e wyniki ekonomiczne gospodarki krajowej. dobrze zorganizowane i ukierunkowane na poprawê gospodarki. Pomykalski: Zarz¹dzanie innowacjami. Warto jednak zaznaczyæ. 16 . Wœród ekonomistów panuje przekonanie. kryzysowa sytuacja w gospodarce globalnej. Wyd. stopieñ otwartoœci gospodarki i mo¿liwoœci inwestycyjne. – uwarunkowania systemu spo³eczno-gospodarczego i prawnego. Natomiast nie przyczynia siê do wzrostu innowacyjnoœci przedsiêbiorstw sytuacja przeciwna – niekorzystna. Spo³eczeñstwo przedsiêbiorcze Spo³eczeñstwo przedsiêbiorcze jest wykszta³cone. otwartoœæ gospodarki stwarzaj¹ca mo¿liwoœci zewnêtrznej ekspansji rynkowej. Warszawa 2001. – sytuacjê na rynku produktów przemys³owych. którzy od m³odoœci powinni uczyæ siê przedsiêbiorczoœci. 270 i dalsze. tam¿e s. Kszta³towaniu spo³eczeñstwa przedsiêbiorczego sprzyjaj¹ dobre wyniki i konkretna polityka ekonomiczna pañstwa sk³aniaj¹ca aktywne jednostki do rozwijania dzia³alnoœci gospodarczej na w³asny rachunek. w tym w szczególnoœci polityki innowacyjnej. ¿e miêdzy wymienionymi wy¿ej znajduj¹ siê zarówno uwarunkowania oddzia³uj¹ce w sposób pozytywny na wzrost innowacyjnoœci. Nie rozwijaj¹c szerzej tej problematyki trzeba zauwa¿yæ. ¿e jednostki szczególnie przedsiêbiorcze potrafi¹ nawet w trudnych antymotywacyjnych warunkach uruchomiæ swoj¹ inicjatywê i prowadziæ w³asn¹ dzia³alnoœæ gospodarcz¹. a tak¿e wysoki stopieñ rozwoju spo³ecznego obejmuj¹cy zaawansowanie szkolnictwa œredniego i wy¿szego oraz dynamikê sfery badañ i rozwoju.F. konsumpcyjnych i us³ug. 25 26 A. Ich oddzia³ywanie charakteryzuje siê du¿¹ zmiennoœci¹ i zró¿nicowaniem i nale¿y je rozpoznaæ buduj¹c strategiê rozwoju firmy25. Czynniki te mog¹ stwarzaæ potrzeby do stworzenia spo³eczeñstwa.– ogólny poziom rozwoju gospodarczego danego kraju. ¿e innowacjom sprzyja wysoka dynamika wzrostu gospodarczego po³¹czona z inwestycjami. makrootoczenie firmy mo¿na rozwijaæ i analizowaæ zale¿nie od potrzeb (rysunek 1. Przyk³adów dostarczaj¹ prywatne polskie firmy rzemieœlnicze. s. tzw. otwarte na zmiany. a co za tym idzie z³e samopoczucie spo³eczeñstwa nastawionego na przetrwanie. jak i czynniki hamuj¹ce ten wzrost. Drucker nazywa spo³eczeñstwem przedsiêbiorczym26.1). Naukowe PWN. W spo³eczeñstwie przedsiêbiorczym odpowiedzialnoœæ za w³asn¹ pozycjê i karierê zawodow¹ przyjmuj¹ poszczególni ludzie.4. – zasady i praktykê prowadzonej polityki gospodarczej. Drucker. b³êdna polityka gospodarcza pañstwa.

Warszawa 2001. Pomykalski: Zarz¹dzanie innowacjami.4. 64. Wyd. Nauk.Rysunek 1. PWN.1. s. 17 . Czynniki otoczenia makro i mikro wp³ywaj¹ce na innowacje w przedsiêbiorstwie ród³o: A.

Czynniki mikrootoczenia wp³ywaj¹ce na innowacje w przedsiêbiorstwie Czynniki zewnêtrzne tworz¹ce otoczenie firmy wywieraj¹ ogromny wp³yw na kszta³towanie innowacyjnych postaw poszczególnych przedsiêbiorców. wykszta³cona kadra. motywuj¹ca do dzia³alnoœci innowacyjnej. – w³aœciwa organizacja. – znajomoœæ jêzyków obcych. – innowacyjnoœæ konkurencji. – nabyte umiejêtnoœci zawodowe. Czynniki wi¹¿¹ce siê z doœwiadczeniem przedsiêbiorcy: – wykszta³cenie w danej dziedzinie. – koniecznoœæ wspó³dzia³ania z w³adzami samorz¹dowymi. 1.2. Czynniki zwi¹zane z bezpoœrednim otoczeniem rynkowym: – oczekiwania innowacji ze strony klientów. – motywacja materialna. b¹dŸ placówkami sfery B+R.4. Czynniki wynikaj¹ce z lokalizacji firmy: – ograniczenia ze strony ochrony œrodowiska. – sytuacja na rynku pracy. – wspó³praca z klientami. – brak ograniczeñ w dostêpie do rynku. – umiejêtnoœæ organizowania pracy z ludŸmi. 5. 4. Czynniki zwi¹zane z personelem firmy: – ambitna. – pozytywna ocena osoby przedsiêbiorcy. – zdolnoœci organizacyjne. – otwartoœæ na innowacje. – ukszta³towanie infrastruktury. – poczucie wspólnoty interesów. – przebieg pracy zawodowej. 18 . – mo¿liwoœæ kontaktu ze szko³¹ wy¿sz¹. Wewnêtrzne czynniki kszta³tuj¹ce innowacyjnoœæ Opieraj¹c siê na literaturze tematu i prowadzonych badaniach mo¿na wyró¿niæ nastêpuj¹ce grupy czynników wewnêtrznych pobudzaj¹cych innowacyjnoœæ ma³ego i œredniego przedsiêbiorstwa. 2. 3.1. zale¿ne od cech osobowych w³aœciciela i bezpoœredniego kierownictwa firmy. – chêæ wyró¿nienia siê. jednak szczególnie w przypadkach ma³ych i œrednich firm najwa¿niejsze s¹ czynniki wewnêtrzne. Czynniki wynikaj¹ce z osobowoœci przedsiêbiorcy: – kreatywnoœæ. potrzeba sukcesu ekonomicznego. od umiejêtnoœci wykorzystania twórczych zdolnoœci personelu oraz prawid³owego zarz¹dzania zasobami materialnymi i infrastruktur¹ firmy przy wykorzystaniu sprzyjaj¹cego otoczenia. – doœwiadczenia w kierowaniu firm¹. – ogólne warunki pracy i p³acy. uto¿samianie siê z firm¹.

oddzia³uj¹cy na ma³e i œrednie przedsiêbiorstwa niezale¿nie. w jakim przychodzi firmie dzia³aæ. Stwarza to w krajach Unii Europejskiej pozytywny ogólny klimat dla innowacji. czy funkcjonuj¹ w Polsce. 7. których wyliczenie zajê³oby zbyt du¿o miejsca. – wartoœæ eksportu. – prawo podatkowe. Pañstwa Unii Europejskiej. – warunki zaci¹gania i sp³aty kredytów. – uprawnienia klientów. Dla wzrostu innowacyjnoœci jest istotny wysoki poziom œrodków. 19 . dobre zorganizowanie rynku wewnêtrznego i korzystne warunki stwarzane eksporterom krajowym. Zale¿nie jednak od lokalizacji firmy si³a i znaczenie oddzia³ywania poszczególnych czynników mog¹ byæ odmienne. inne te¿ mog¹ byæ skutki tego oddzia³ywania dla wyników dzia³alnoœci firmy. W wymienionych grupach wewnêtrznych uwarunkowañ innowacyjnoœci firmy umieszczono zarówno czynniki osobowe dotycz¹ce w³aœciciela i personelu.4.3. które mog¹ byæ przeznaczane na innowacje z przychodów bud¿etowych i zasobów przedsiêbiorstw. 1. – prawna ochrona w³asnoœci intelektualnej.6. jak i regionalnym27. – zobowi¹zania na rzecz dostawców. Porównanie warunków dzia³ania ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w Polsce i wybranych krajach Unii Europejskiej Porównanie czynników zewnêtrznych Do najwa¿niejszych uwarunkowañ innowacyjnoœci ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw mo¿na zaliczyæ odmiennoœæ ogólnej sytuacji gospodarczej kraju. Przesz³e i bie¿¹ce wyniki dzia³alnoœci firmy: – wartoœæ i dynamika sprzeda¿y. – wynik finansowy. przyk³adowo: Niemcy. jak i czynniki instytucjonalne wynikaj¹ce z bezpoœredniego otoczenia. Uwarunkowania prawne i finansowe dotycz¹ce firmy: – prawo o rejestracji dzia³alnoœci gospodarczej. Zestaw ten mo¿na okreœliæ jako uniwersalny. czy w dowolnym kraju œwiata. kraje skandynawskie cechuje znacznie wy¿szy poziom rozwoju gospodarczego ze wszystkimi tego konsekwencjami. 27 Wzrost innowacyjnoœci a czynniki zewnêtrzne Szerzej na ten temat w dalszych czêœciach opracowania. Francjê. a s¹ ogólnie znane. – p³ynnoœæ finansowa. do którego do³¹cza siê ukszta³towana w d³ugim okresie infrastruktura szkolnictwa wy¿szego i sfery B+R oraz rozbudowana sieæ instytucji wspieraj¹cych innowacje w przedsiêbiorstwach zarówno na szczeblu centralnym.

bez pog³êbionych badañ przekrojowych. zale¿nie od ich wielkoœci). ¿e Polacy posiadaj¹ takie cechy w stopniu wy¿szym ni¿ inne narodowoœci europejskie. ¿e wœród takich cech jak kreatywnoœæ. kompleksowa. jak i ró¿nic pomiêdzy krajami. W. odnosz¹cych siê do stosunkowo niewielkiej próby przedsiêbiorstw28. Orgmasz. Osobowoœæ przedsiêbiorcy Osobowoœæ przedsiêbiorcy Porównania rozpoczynamy od osoby przedsiêbiorcy-innowatora. brakuje nam takich jak wytrwa³oœæ. Po drugie – mimo uniwersalnego charakteru si³a oddzia³ywania i wystêpuj¹ce wspó³zale¿noœci pomiêdzy grupami czynników i czynnikami w danej grupie mog¹ siê ró¿niæ i te ró¿nice odnosz¹ siê zarówno do czynników oddzia³uj¹cych w poszczególnych firmach (np. Jak wynika z porównañ przeprowadzonych przy przyjêciu wymienionych wy¿ej za³o¿eñ. zdolnoœci organizacyjne czy sumiennoœæ w wyko- 28 Np. PARP. widoczne odmiennoœci opieraj¹c siê na literaturze ogólnej znajomoœci tematu oraz ocenach przedsiêbiorców wymienianych w badaniach ankietowych. ale tak¿e dziêki niekorzystnym uwarunkowaniom zale¿nym od firmy. nie tylko w wyniku ukszta³towania otoczenia zewnêtrznego. Po pierwsze – wymienione uprzednio wewnêtrzne uwarunkowania innowacyjnoœci maj¹ charakter uniwersalny i mog¹ byæ odnoszone do wszystkich przedsiêbiorstw dzia³aj¹cych w gospodarce rynkowej. jaki procent w³aœcicieli czy kierowników firm posiada wymienione uprzednio cechy osobowe kreuj¹ce przedsiêbiorczoœæ. Warszawa 1999. 20 . Mo¿na jedynie wskazaæ na wystêpuj¹ce. Ankiety PARP.Porównanie czynników wewnêtrznych W porównaniach czynników wewnêtrznych kszta³tuj¹cych innowacyjnoœæ polskich przedsiêbiorstw i przedsiêbiorstw w krajach Unii Europejskiej przyjmuje siê nastêpuj¹ce podstawowe za³o¿enia. polskie przedsiêbiorstwa znajduj¹ siê w trudniejszej sytuacji ni¿ ich odpowiedniki za granic¹. W opiniach tych nie uwzglêdnia siê jednak. Trudno precyzyjnie odpowiedzieæ. odpowiedzialna ocena podobieñstw i ró¿nic oddzia³ywania czynników kszta³tuj¹cych innowacyjnoœæ przedsiêbiorstw pomiêdzy Polsk¹ i krajami Unii Europejskiej. Warszawa 2002. Problemy dostosowania do polityki innowacyjnej Unii Europejskiej. W potocznych opiniach wyg³aszane s¹ pogl¹dy. Po trzecie – nie jest w tej chwili mo¿liwa. pomys³owoœæ. Raport o stanie sektora ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w Polsce w latach 2000– –2001. co wynika z trudnej historii Polski. czy chêæ wyró¿nienia – sprzyjaj¹cych przedsiêbiorczoœci. Wiœniewski: Innowacyjnoœæ polskich przedsiêbiorstw przemys³owych.

co przyczynia siê do ukszta³towania siê odpowiednich postaw przedsiêbiorczych29. Po roku 1989 sytuacja zmienia siê dynamicznie. nastêpuje szybkie dostosowywanie siê programów nauczania i kadry nauczaj¹cej. zagubiona w Polsce w okresie gospodarki nakazowo-rozdzielczej. s. Ka¿dy kraj ma tu odmienne uwarunkowania. wynikaj¹ce z odmiennych programów 29 Doœwiadczenie przedsiêbiorcy Personel H. 21 . Trzeba te¿ pamiêtaæ. Czêsto na przeszkodzie stoi te¿ bariera jêzykowa. które to cechy przypisuje siê przyk³adowo Niemcom czy Szwajcarom. Nale¿y wiêc wyró¿niæ z jednej strony tradycjê i doœwiadczenie. Personel firmy Podobne uwagi mo¿na odnieœæ do personelu firmy. Wystêpuj¹ znaczne ró¿nice w stopniu przygotowania go do podejmowania pracy nad innowacjami. O znaczeniu tego czynnika mo¿e œwiadczyæ burzliwy rozwój firm internetowych w Polsce w koñcu lat dziewiêædziesi¹tych zak³adanych g³ównie przez ludzi bardzo m³odych. Rozwojowi cech osobowych kreuj¹cych przedsiêbiorczoœæ sprzyja te¿ jej spo³eczna promocja. W wielu przypadkach mamy tu do czynienia z wystêpowaniem powa¿nej luki. Na pewno szko³y wy¿sze kszta³c¹ce przedsiêbiorców w krajach Unii Europejskiej lepiej ich przygotowa³y do samodzielnej dzia³alnoœci na rynku ni¿ polskie uczelnie. 195 i dalsze. trwa te¿ intensywne dokszta³canie podyplomowe. Simon: Tajemniczy mistrzowie. jednak nie mo¿na odpowiedzialnie mówiæ o równoœci wykszta³cenia zawodowego przedsiêbiorców pochodz¹cych z krajów Unii Europejskiej i polskich.cit. Przedsiêbiorstwa s¹ przez lata przekazywane „z ojca na syna”.nywaniu obowi¹zków. a intensywnie rozwijana w tym czasie w krajach o gospodarce rynkowej. op. co najmniej do koñca lat osiemdziesi¹tych pracuj¹ce w odmiennym systemie gospodarczym. ¿e s¹ oni w wiêkszoœci m³odymi ludŸmi – nie obci¹¿aj¹ ich zatem zasz³oœci. Przyk³adem mog¹ byæ kraje skandynawskie. Natomiast na pewn¹ przewagê polskich przedsiêbiorców mo¿e wp³ywaæ to. które niekiedy hamuj¹ zmiany zwi¹zane z innowacjami. istniej¹cym w naszym kraju. wynikaj¹cej tak¿e z braku mo¿liwoœci poznania przez naszych przedsiêbiorców doœwiadczeñ zagranicznych w zakresie zarz¹dzania innowacj¹ w firmie. ¿e osobowoœæ przedsiêbiorcy jest w wielu krajach kszta³towana pokoleniowo. Doœwiadczenie przedsiêbiorcy Jeœli chodzi o czynniki wi¹¿¹ce siê z doœwiadczeniem przedsiêbiorcy trudno jest generalizowaæ. a z drugiej strony nowatorstwo wynikaj¹ce z m³odzieñczego zapa³u..

kontakty z u¿ytkow30 31 H. ponadto s¹ wspomagane przez istniej¹ce sieci dilerskie i serwisowe oraz nowoczesn¹ infrastrukturê informatyczn¹. jak i z braku d³u¿szych doœwiadczeñ pracy zawodowej w firmach pracuj¹cych w gospodarce rynkowej. op. s. w sposób ci¹g³y wprowadzaj¹cych innowacje na rynek.nauczania. 22 . jak i z rozwiniêtych kontaktów z klientami nie tylko polskimi. Przyk³ady firm mo¿na znaleŸæ w: A. jak i osobom kszta³tuj¹cym rynkow¹ postaæ produktów firmy. Pewna czêœæ polskich przedsiêbiorstw docenia znaczenie wspó³pracy z miêdzynarodowymi sieciami informacji handlowej. S. cit. wœród których mo¿na znaleŸæ przyk³ady doskona³ej wspó³pracy kierownictwa i pracowników w tworzeniu innowacji31. S¹ to jednak rzadkie przyk³ady. s. w przypadku gdy mamy do czynienia z produktem z³o¿onym o wysokim stopniu nowoczesnoœci. Oczywiœcie nie mo¿na jednakowo traktowaæ wszystkich polskich przedsiêbiorstw. Kontakty z klientem s¹ szczególnie wa¿ne. Sosnowska. który wymaga sprawnego serwisu w okresie eksploatacji. W tym zakresie wystêpuje wyraŸna wy¿szoœæ firm z Unii Europejskiej w stosunku do polskich. Aczkolwiek zosta³a ju¿ zapomniana znana z dawnych czasów w Polsce zasada „czy siê stoi. Jak siê wydaje. 123. które musz¹ byæ dostêpne zarówno przedsiêbiorcy. Sukcesy firm innowacyjnych w Polsce. upowszechnienie Internetu mo¿e byæ czynnikiem skutecznie u³atwiaj¹cym kontakty z klientami i likwiduj¹cym wystêpuj¹c¹ w tym obszarze lukê. obejmuj¹cej badania popytu. ¿e firmy z krajów Unii Europejskiej bardziej ni¿ polskie doceniaj¹ te¿ znaczenie szeroko pojêtej dzia³alnoœci marketingowej. Difin. K³opotek: Zarz¹dzanie firm¹ innowacyjn¹.. A. 85–96. jednak na przeszkodzie praktycznej wspó³pracy stoi czêsto brak œrodków finansowych oraz nieznajomoœæ jêzyków obcych. Czynniki zwi¹zane z bezpoœrednim otoczeniem rynku Otoczenie rynku Œcis³e kontakty z klientami i orientacja na rynek nale¿¹ do najwa¿niejszych uwarunkowañ sukcesu ekonomicznego ma³ego i œredniego przedsiêbiorstwa. ich doskona³ej wspó³pracy z reszt¹ personelu. ale i zagranicznymi. Ich kontakty z klientami kszta³towa³y siê niejednokrotnie latami. Klient mo¿e byæ Ÿród³em wartoœciowych idei nowatorskich. £obejko. wynikaj¹ zarówno ze zdolnoœci i kwalifikacji przedsiêbiorców. Warszawa 2000. Simon. czy siê le¿y dobra p³aca siê nale¿y” to jednak daleko nam do rozwi¹zañ uwzglêdniaj¹cych partycypacjê pracowników w zarz¹dzaniu firm¹ i tworzeniu systemów motywacyjnych do wzrostu innowacyjnoœci30. Najogólniej mo¿na stwierdziæ.

Uwarunkowania prawne i finansowe firm W tym miejscu nie bêd¹ szerzej rozwa¿ane uwarunkowania instytucjonalne. w tym prawne. analizê sieci dystrybucyjnych. które mo¿na zaliczyæ do uwarunkowañ zewnêtrznych. w jaki przedsiêbiorcy potrafi¹ skorzystaæ ze stwarzanych im przez otoczenie preferencji. bliskoœæ uczelni i placówek badawczych zapewniaj¹cych dostêp do nowych projektów i stwarzaj¹cych mo¿liwoœci szkoleniowe oraz u³atwienia ze strony administracji regionalnej. kredytowe.nikami produktów firmy. powi¹zania kooperacyjne z innymi wytwórcami dzia³aj¹cymi w bran¿y. Przesz³e i bie¿¹ce wyniki dzia³alnoœci firmy W kontekœcie ró¿nicowania oddzia³ywania na innowacyjnoœæ nie rozpatrujemy czynników zwi¹zanych z ekonomiczn¹ kondycj¹ firmy. podatkowe. przedstawiaj¹cej projekty innowacji oraz badania konkurentów. Lokalizacja pozwala te¿ na korzystanie z ni¿szych kosztów pracy w niektórych regionach. niezale¿nych od firmy. pomocy finansowej pañstwa. oceny oferty sfery B+R. Uwarunkowania prawne i finansowe Kondycja ekonomiczna Lokalizacja 23 . w³adz regionalnych i wreszcie z funduszy przeznaczonych na innowacje przez w³adze Unii Europejskiej. w szczególnoœci dostêp do rynku lokalnego. ale jednoczeœnie sposób. W kontekœcie europejskim miejscem korzystnej lokalizacji firmy okazuj¹ siê obszary u³atwiaj¹ce nawi¹zywanie kontaktów transgranicznych i wykorzystywanie odmiennoœci kulturowych i ró¿nych upodobañ regionalnych. mo¿e byæ traktowany jako element wewnêtrznej przedsiêbiorczoœci. inicjatywy w zakresie przygotowywania projektów innowacji z wykorzystaniem œrodków publicznych. Stanowi¹ one wa¿n¹ grupê uwarunkowañ mieszcz¹cych siê zarówno wœród czynników. ochrony konsumentów i ochrony w³asnoœci intelektualnej. Dotyczyæ to mo¿e np. Zale¿y ona od synergicznego wspó³dzia³ania pozosta³ych czynników i z kolei niezale¿nie od kraju dobra kondycja ekonomiczna u³atwia innowacje dostarczaj¹c niezbêdnych œrodków na ich realizacjê. które mog¹ byæ inspiracj¹ dla wprowadzania innowacji w firmach (produkcja plastikowych krasnali dla odbiorców niemieckich na Œl¹sku). pozwalaj¹cy na uzyskiwanie przewagi konkurencyjnej. Czynniki lokalizacyjne Wœród czynników lokalizacyjnych na pobudzanie innowacyjnoœci wp³ywaj¹: korzystne po³o¿enie gospodarki umo¿liwiaj¹ce dalszy rozwój firmy. W krajach bogatych jest zwykle ³atwiej o uzupe³nienie w³asnych œrodków przedsiêbiorstwa œrodkami zewnêtrznymi pochodz¹cymi z kredytów.

S¹ to dwa g³ówne rodzaje badañ. W badaniach uwzglêdniane s¹ wszystkie mo¿liwe stopnie nowoœci opracowywanych i wdra¿anych innowacji. szczególnie ma³ych i œrednich. zharmonizowanych kwestionariuszach OECD i Eurostatu stosowanych w kolejnych rundach miêdzynarodowego programu badawczego Community Innovation Survey (w skrócie: program CIS). oparte na kwestionariuszu CIS-2.5. Prowadzone w oparciu o metodologiê Oslo badania dzia³alnoœci innowacyjnej dotycz¹ ca³okszta³tu rozmaitych dzia³añ maj¹cych na celu opracowanie i wdro¿enie innowacji technicznych. O ró¿nych postaciach tej polityki bêdzie mowa w dalszych rozdzia³ach opracowania. Innowacyjnoœæ polskich przedsiêbiorstw w œwietle wyników badañ i danych statystycznych Badania statystyczne dzia³alnoœci innowacyjnej przedsiêbiorstw w przemyœle s¹ prowadzone przez GUS wed³ug nowego systemu opartego na miêdzynarodowej metodologii standardowej zwanej metodologi¹ lub systemem Oslo (od nazwy podrêcznika metodycznego badañ statystycznych innowacji opracowanego przez OECD i Eurostat – Oslo Manual). 2002. 1. nale¿y do zadañ szeroko ujêtej proinnowacyjnej polityki pañstwa. dotyczy³o okresu 1998–2000. oparte na tzw. która jest uznan¹ form¹ ingerencji pañstwa w gospodarkê w krajach Unii Europejskiej. GUS. Informacje i opracowania statystyczne.Wspomniana innowacyjnoœæ przedsiêbiorstw. 24 . tzn. badanie to prowadzone jest co cztery lata i obejmuje równie¿ jednostki mniejsze. tzn. wyrobów i procesów technicznie nowych lub istotnie ulepszonych. Dostêpne ju¿ s¹ wstêpne wyniki rocznego badania dzia³alnoœci innowacyjnej przedsiêbiorstw w przemyœle w Polsce w roku 2001. nie tylko wyroby i procesy nowe lub istotnie ulepszone 32 Metodologia Oslo CIS Dzia³alnoœæ innowacyjna przedsiêbiorstw przemys³owych w latach 1998–2000. Jego wyniki omówione zosta³y w wydanej przez GUS w po³owie roku 2002 w serii: Informacje i opracowania statystyczne publikacji „Dzia³alnoœæ innowacyjna przedsiêbiorstw przemys³owych w latach 1998–2000”32. a mianowicie: – skrócone badanie roczne obejmuj¹ce jednostki licz¹ce powy¿ej 49 pracuj¹cych (sprawozdanie o innowacjach w przemyœle na formularzu PNT-02) oraz – poszerzone badanie cykliczne dotycz¹ce ró¿norodnych aspektów dzia³alnoœci innowacyjnej przedsiêbiorstw. licz¹ce poni¿ej 50 pracuj¹cych. Ostatnie badanie poszerzone.

jak i efekty prac badawczo-rozwojowych. Porównanie poziomu innowacyjnoœci polskiej gospodarki i przedsiêbiorstw z krajami wysoko rozwiniêtymi Porównuj¹c bowiem poziom innowacyjnoœci polskiej gospodarki i przedsiêbiorstw. Warszawa 2002.40 1998 0.in. W latach 1995–2000 udzia³ œrodków bud¿etowych w finansowaniu B+R kszta³towa³ siê na poziomie powy¿ej 60%.5. W tym celu stosowane s¹ m. przy niewielkim udziale finansowania przedsiêbiorstw. jak udzia³ wydatków na B+R w PKB. Rejn.30 2000 0. podczas gdy w krajach wysoko uprzemys³owionych zauwa¿a siê istotny wzrost udzia³u przedsiêbiorstw w wydatkach na innowacje (tabela 1. ale tak¿e wyroby i procesy nowe lub istotnie ulepszone tylko z punktu widzenia wprowadzaj¹cego je przedsiêbiorstwa. wartoœæ tego wskaŸnika kszta³towa³a siê nastêpuj¹co: w Japonii – 2. w Szwecji – 3.71 50. s.80%. Dzia³alnoœæ Badawczo-Rozwojowa (B+R) – nak³ady.69 47. nak³ady na innowacje w przedsiêbiorstwach.20 1996 0.2). efekty produkcyjne i handlowe. liczba zg³oszeñ patentowych. 100.75 65. 100.. Relatywnie niski poziom innowacyjnoœci gospodarki i przedsiêbiorstw mo¿na ilustrowaæ bior¹c pod uwagê informacje dotycz¹ce nak³adów na B+R.z punktu widzenia rynku.5. ród³o: B.47%33. Nak³ady na dzia³alnoœæ B+R w latach 1995–2000 Wyszczególnienie Relacja do PKB (w %) Na 1 mieszkañca (w USD) 1995 0. w Korei – 2.1). takie wskaŸniki. mo¿na zauwa¿yæ znaczne dysproporcje w porównaniu z krajami wysoko rozwiniêtymi. na którym dzia³a przedsiêbiorstwo: w kraju i/lub za granic¹. Zeszyt 281. op. udzia³ produkcji sprzedanej wyrobów nowych i zmodernizowanych w produkcji sprzedanej w przemyœle i inne. Rejn.93%.70 1997 0. ZBSE GUS i PAN. Tabela 1.30 WskaŸnik udzia³u nak³adów na B+R 1. cit.71 52. s. 25 . Struktura nak³adów 33 B. W najbardziej aktywnych w dzia³alnoœci B+R krajach œwiata. Mo¿na równie¿ zauwa¿yæ niekorzystn¹ strukturê nak³adów na B+R.50 1999 0.72 59. Dzia³alnoœæ badawczo-rozwojowa. Nak³ady na B+R w PKB W latach dziewiêædziesi¹tych w Polsce wskaŸnik udzia³u nak³adów na B+R w PKB kszta³towa³ siê na bardzo niskim poziomie i nie przekracza³ 0. Studia i Prace. 2.5. W Polsce wci¹¿ dominuje finansowanie badañ z bud¿etu.1.75% (tabela 1. efekty.70 64.

w tym œrodki: z bud¿etu podmiotów gospodarczych jednostek B+R i PAN z innych jednostek 1995 100. Struktura zg³oszeñ patentowych Zg³oszenia patentowe Liczba zg³oszonych i udzielonych patentów w latach dziewiêædziesi¹tych uleg³a radykalnemu zmniejszeniu. oznaczenia: x – brak danych.7 1999 100.5. W latach 1990– –1998 spadek ten kszta³towa³ siê odpowiednio 41% i 71%. 309. GUS.7 2000 100.2.5. Niestety wzrostowi temu towarzyszy spadek wskaŸnika patentów udzielonych (o 25%).8 ród³o: Rocznik Statystyczny 2000.5.5 8.6 28. 318.3* 300.4 24.2 24. Zg³oszone i udzielone patenty w Polsce i polskie za granic¹ Dynamika 2000/1990 ( w %) 58.3. Tabela 1.3). Przy spadku liczby krajowych patentów udzielonych w Polsce nie mo¿e dziwiæ fakt znacznego wzrostu liczby udzielonych patentów zagranicznych. 243. s. 2000.Tabela 1.5 1. Struktura nak³adów na dzia³alnoœæ B+R wed³ug Ÿróde³ finansowania w latach 1995– –2000 (w %) Wyszczególnienie ogó³em.5 30.1 1. * – 1998/1990 EUP – Europejski Urz¹d Patentowy 26 . 333. 319. Warszawa 2001. s.9 1.1 11.0 63. s. 1999. W tym okresie nast¹pi³ jednak radykalny wzrost liczby wynalazków zg³oszonych za granic¹ (o 1100%) (tabela 1.9 371.6 7.0* ród³o: Opracowanie w³asne na podstawie Rocznika Statystycznego Przemys³u 1998.9 377.2* 657. s.2 Wnioski 1990 1993 1994 1995 1996 1997 1998 2000 Zg³oszone Udzielone Zg³oszone Udzielone Wynalazki zg³oszone: w tym EUP* Udzielone patenty w tym EUP* 4105 3242 1316 405 2658 2461 1014 480 Krajowe 2676 2595 2411 2399 1825 1619 1405 1179 Zagraniczne zg³oszone w Polsce 1327 1265 1297 1245 735 989 1160 1151 Wynalazki zg³oszone za granic¹ 851 3 110 903 92 65 3 635 17 1 1051 29 81 6 2407 1174 1228 1241 2404 939 4894 1524 154 7 146 2 487 6 93 2 1697 46 110 6 x x x x 1100.1* 75.0 58.0 62.

Badania aktywnoœci innowacyjnej prowadzonej przez GUS. W krajach wysoko rozwiniêtych ma³e przedsiêbiorstwa s¹ równie¿ mniej innowacyjne. Wiêkszy by³ odsetek przedsiêbiorstw. W latach 1999–2000 jedynie 11% tych przedsiêbiorstw wdra¿a³o innowacje (tabela 1. Aktywnoœæ innowacyjna 34 M. Innowacje 1999. które deklarowa³y zamiar wprowadzania innowacji (16%).13. s. ¿e w gospodarce polskiej w dalszym ci¹gu innowacyjne s¹ du¿e przedsiêbiorstwa. Niekorzystnie wygl¹da porównanie poziomu innowacyjnoœci polskich przedsiêbiorstw z przedsiêbiorstwami krajów wysoko rozwiniêtych. Oznacza to. 1:5. Z badañ GUS. jak te¿ inne oœrodki. Oznacza to. i¿ w latach 1999–2000 tylko 17% ogó³u badanych przedsiêbiorstw wprowadzi³o innowacje techniczne. wynika i¿ rozpiêtoœæ ta kszta³towa³a siê na poziomie 1:2 (ma³ych przedsiêbiorstw w stosunku do œrednich).4 (ma³ych i du¿ych). nr 6.4). Z badañ innowacyjnoœci przeprowadzonych przez GUS wynika. Najwy¿sz¹ aktywnoœæ innowacyjn¹ obserwowano w grupie du¿ych przedsiêbiorstw (54% wskaŸnik innowacyjnoœci i 56% wskaŸnik przedsiêbiorstw zamierzaj¹cych wprowadziæ innowacje). Innowacyjnoœæ firm europejskich. ze 23% wskaŸnikiem innowacyjnoœci i 27% wskaŸnikiem zamierzaj¹cych wprowadziæ innowacje. wskazuj¹ na wyraŸn¹ rozpiêtoœæ w stopniu aktywnoœci innowacyjnej przedsiêbiorstw o ró¿nej skali. Analogiczny wskaŸnik dla krajów bior¹cych udzia³ w programie CIS (Community Innovation Survey) kszta³towa³ siê na poziomie 53%34. Bardziej aktywne by³y przedsiêbiorstwa œrednie. Kaczorowski. ¿e rozpiêtoœæ w aktywnoœci innowacyjnej ma³ych i du¿ych przedsiêbiorstw jest znacznie mniejsza ni¿ w gospodarce polskiej. jednak¿e stosunek innowacyjnoœci ma³ych i du¿ych przedsiêbiorstw kszta³tuje siê jak 1:2. co mo¿e sugerowaæ o¿ywienie ich aktywnoœci innowacyjnej. 27 . i¿ w Polsce najmniej aktywne s¹ ma³e przedsiêbiorstwa.5.Z analizy danych statystycznych oraz porównañ miêdzynarodowych mo¿na wyci¹gn¹æ wniosek o relatywnie niskim poziomie innowacyjnoœci gospodarki polskiej. które mo¿na uznaæ za najbardziej kompleksowe. Aktywnoœæ innowacyjna Z badañ prowadzonych przez GUS i inne oœrodki wynika.

5. Tabela 1. Cele dzia³alnoœci innowacyjnej Cele dzia³alnoœci innowacyjnej Równie¿ zaskakuj¹cy jest niemal zupe³ny brak zró¿nicowania poszczególnych typów wdra¿anych innowacji. Innowacyjnoœæ przedsiêbiorstw w Polsce Przedsiêbiorstwa. zwiêkszenie asortymentu oraz otwarcie nowych rynków zbytu lub zwiêkszenie udzia³u w rynku (ogó³em 56% przedsiêbiorstw). które wdro¿y³y innowacje) (tabela 1.5.Tabela 1. w latach 1999–2000 które zamierza³y wprowadziæ Ogó³em Nowe lub Nowe procesy zmodernizowane technologiczne innowacje w latach 2001–2003 wyroby w % ankietowanych przedsiêbiorstw 17 13 12 21 35 26 25 41 16 13 11 20 11 8 7 16 23 19 15 27 54 45 42 56 Wyszczególnienie Ogó³em: sektor prywatny sektor publiczny Przedsiêbiorstwa ma³e Przedsiêbiorstwa œrednie Przedsiêbiorstwa du¿e ród³o: Opracowanie w³asne na podstawie danych GUS. które wprowadzi³y innowacje Przedsiêbiorstwa. 28 . Z innych celów przedsiêwziêæ innowacyjnych na uwagê zas³uguj¹ takie cele jak.4.5). norm lub standardów 5 – obni¿enie kosztów pracy 6 – ochrona œrodowiska 7 – poprawa jakoœci wyrobów 8 – zwiêkszenie elastycznoœci produkcji 9 – obni¿ka energoch³onnoœci Wyszczególnienie Ogó³em sektor publiczny sektor prywatny Przedsiêbiorstwa ma³e Przedsiêbiorstwa œrednie Przedsiêbiorstwa du¿e 1 56 48 57 53 49 55 2 19 23 18 12 23 26 3 56 48 58 54 59 55 4 28 35 27 25 27 61 5 31 31 34 34 33 36 6 32 43 30 27 31 41 7 63 57 65 63 63 67 8 31 27 32 32 32 36 9 27 34 26 25 26 39 ród³o: Opracowano na podstawie danych GUS. Wœród wymienionych celów na pierwszym miejscu plasuje siê poprawa jakoœci wyrobów (ogó³em 63% przedsiêbiorstw. Cele dzia³alnoœci innowacyjnej uznane przez przedsiêbiorstwa za podstawowe 1 – zwiêkszenie asortymentu wyrobów 2 – zast¹pienie wycofanych wyrobów 3 – otwarcie nowych rynków lub zwiêkszenie udzia³u w rynku 4 – wype³nienie przepisów.5.5.

Nak³ady na innowacje w przemyœle Zdolnoœæ przedsiêbiorstw do realizacji i wdra¿ania innowacji mo¿na oceniaæ bior¹c pod uwagê ich nak³ady na badania i rozwój, które przedstawiono w tabeli 1.5.6.
Tabela 1.5.6. Nak³ady na innowacje w przemyœle (ceny bie¿¹ce)
Nak³ady Ogó³em nak³ady na innowacje w przemyœle, w tym: na dzia³alnoœæ badawcz¹ i rozwój na zakup gotowej technologii w postaci dokumentacji i praw inwestycyjne na maszyny, urz¹dzenia techniczne oraz œrodki transportu na marketing dotycz¹cy nowych i zmodernizowanych produktów 1998 (w mln z³) 11985,60 1418,80 421,30 Struktura (w %) 100,00 11,84 3,51 2000 (w mln z³) 12234,70 1570,00 296,90 Struktura (w %) 100,00 12,83 2,43 Dynamika (w %) 1998 = 100 102,07 110,65 70,47

Innowacje w przemyœle

6264,20

52,26

6601,80

53,95

105,89

769,20

6,41

392,70

3,21

51,05

ród³o: Opracowanie w³asne na podstawie Rocznik Statystyczny 2000, GUS, Warszawa 2000 s. 308; Rocznik Statystyczny 2001, GUS, Warszawa 2001, s. 316.

W nak³adach na innowacje w przemyœle wyodrêbniono: – nak³ady na dzia³alnoœæ badawcz¹ i rozwój, które w latach 1995–2000 w strukturze zwiêkszy³y swój udzia³ z 11,84% do 12,83%, – nak³ady na zakup gotowej technologii, które ci¹gle maj¹ znikomy udzia³ w strukturze, – nak³ady inwestycyjne na maszyny, urz¹dzenia techniczne i narzêdzia oraz œrodki transportu, które stanowi¹ 53,95% nak³adów poniesionych w 2000 roku, – nak³ady na marketing nowych i zmodernizowanych produktów, których udzia³ w ogólnej strukturze wydatków na innowacje w przemyœle uleg³ zmniejszeniu z 6,41% do 3,21%. Udzia³ produkcji sprzedanej wyrobów nowych i zmodernizowanych w produkcji sprzedanej w przemyœle Zmieniaj¹ca siê struktura wydatków na B+R mog³aby przynieœæ wiêkszy udzia³ nowych uruchomieñ w produkcji sprzedanej. Dotychczasowe osi¹gniêcia w tej dziedzinie nie s¹ zbyt zadawalaj¹ce. W latach 1995–2000 niektóre ga³êzie przemys³u stara³y siê unowoczeœniæ produkcjê. Jednak aktywnoœæ poszczególnych ga³êzi przemys³u jest zró¿nicowana. Równie¿ zró¿nicowany jest udzia³ produkcji sprzedanej wyrobów nowych i zmodernizowanych w produkcji sprzedanej w przemyœle. Najwy¿szym wskaŸ-

29

nikiem udzia³u nowych i zmodernizowanych wyrobów w produkcji sprzedanej w przemyœle w latach 1998–2000 charakteryzowa³y siê takie bran¿e, jak: – produkcja instrumentów medycznych, precyzyjnych i optycznych, zegarów i zegarków, – produkcja maszyn biurowych i komputerów, – produkcja maszyn i urz¹dzeñ, – produkcja pozosta³ego sprzêtu transportowego, – produkcja koksu i przetworów ropy naftowej i pochodnych, – produkcja maszyn i aparatury elektrycznej, – produkcja pojazdów mechanicznych, przyczep i naczep, – produkcja sprzêtu i aparatury radiowej, telewizyjnej i komunikacyjnej (tabela 1.5.7).
Tabela 1.5.7. Udzia³ produkcji sprzedanej wyrobów nowych i zmodernizowanych w produkcji sprzedanej wyrobów w przemyœle w latach 1997–2000 (ceny bie¿¹ce)
Wyroby, których produkcjê uruchomiono w latach 1997–1999 1998–2000 21,3 24,7 12,5 3,5 8,5 6,6 9,9 23,5 26,4 37,7 21,9 12,9 11,0 8,4 20,2 63,5 96,3 38,7 37,3 71,6 50,1 58,6 17,8 0,6 16,4 18,5 9,6 18,4 13,3 2,4 8,8 14,0 7,6 13,9 36,0 17,7 10,6 12,6 15,8 29,5 48,3 24,3 10,9 75,0 34,9 37,0 10,6 0,8

Wyszczególnienie Ogó³em dzia³alnoœæ produkcyjna produkcja artyku³ów spo¿ywczych i napojów produkcja wyrobów tytoniowych w³ókiennictwo produkcja odzie¿y i wyrobów futrzarskich obróbka skóry i produkcja wyrobów ze skóry produkcja drewna i wyrobów z drewna oraz z wikliny produkcja wydawnicza i poligraficzna produkcja koksu, przetworów ropy naftowej i pochodnych produkcja chemikaliów i wyrobów chemicznych produkcja wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych produkcja wyrobów z pozosta³ych surowców niemetalicznych produkcja metali produkcja wyrobów z metali (bez maszyn i urz¹dzeñ) produkcja maszyn i urz¹dzeñ produkcja maszyn biurowych i komputerów produkcja maszyn i aparatury elektrycznej produkcja sprzêtu i aparatury radiowej, telewizyjnej i komunikacyjnej produkcja instrumentów medycznych, precyzyjnych i optycznych, zegarów produkcja pojazdów mechanicznych, przyczep i naczep produkcja pozosta³ego sprzêtu transportowego produkcja mebli, pozosta³a dzia³alnoœæ produkcyjna zagospodarowanie odpadów

ród³o: Rocznik Statystyczny 2001, GUS, Warszawa 2001, s. 317.

Poziom innowacyjnoœci

Poziom innowacyjnoœci polskich przedsiêbiorstw na podstawie badañ PARP Pewne wnioski co do kszta³towania siê poziomu innowacyjnoœci polskich przedsiêbiorstw mo¿na wysnuæ bior¹c pod uwagê wy-

30

niki badania przeprowadzonego przez Ipsos–Demoskop dla Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiêbiorczoœci (PARP) w 2001 roku35. Celem badania przeprowadzonego na zlecenie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiêbiorczoœci by³o uzyskanie orientacji co do kszta³towania siê innowacyjnoœci przedsiêbiorstw w Polsce. Badaniem objêto 831 firm, g³ównie z sektora MSP. Badano firmy ma³e, œrednie i du¿e w nastêpuj¹cym uk³adzie: do 9 osób, od 9 do 49 zatrudnionych, od 50 do 249 oraz powy¿ej 250 zatrudnionych. Dobór próby by³ losowy. W badaniach wykorzystano metodê indywidualnego wywiadu kwestionariuszowego oraz próbê losow¹ do wyboru 348 firm zatrudniaj¹cych do 5 pracowników i próbê losowo-warstwow¹ do wyboru firm zatrudniaj¹cych powy¿ej 5 pracowników. Efektywna liczebnoœæ próby wynosi³a w firmach ma³ych 439, w firmach œrednich i du¿ych 392. Wyniki przeprowadzonego badania wskazywa³y na nisk¹ innowacyjnoœæ przedsiêbiorstw nale¿¹cych do obydwu grup, o czym œwiadczy niski udzia³ odpowiedzi pozytywnych na zadawane pytania o poziom innowacyjnoœci wyra¿ony wed³ug ró¿nych wskaŸników. Niepokoj¹cym jest w szczególnoœci fakt niskiego poziomu nak³adów na innowacje w badanych firmach. W grupie firm ma³ych tylko 5% badanych przeznacza³o œrodki na dzia³alnoœæ badawczo-rozwojow¹. W grupie firm wiêkszych odsetek ten wynosi³ 13%. Jednak¿e kwoty przeznaczane na dzia³alnoœæ badawczo-rozwojow¹ by³y nieznaczne. I tak, w grupie ma³ych firm przeznaczaj¹cych œrodki na badania podstawowe 64% wydatkowa³a na ten cel zaledwie do 20 000 z³, a ¿adna z badanych firm nie przekroczy³a kwoty 500 000 z³. Firmy du¿e znajdowa³y siê w ró¿nych przedzia³ach wartoœci kwot przeznaczonych na badania. Tylko 3% wydatkowa³o powy¿ej 1 mln z³ rocznie. Równie¿ niepokoj¹cym jest fakt, i¿ stosunkowo ma³a liczba badanych firm nie wspó³pracowa³a ze sfer¹ badawczo-rozwojow¹. W grupie ma³ych firm pozytywn¹ deklaracjê takiej wspó³pracy zg³osi³o zaledwie 6% badanych firm, natomiast w grupie firm wiêkszych – 20%. Formy tej wspó³pracy by³y zró¿nicowane. G³ównie dotyczy³a ona jednak wprowadzania nowych technologii i modernizacji, doradztwa, badania jakoœci produktów oraz ró¿nych form szkolenia. Pytania ankietowe zosta³y w zasadzie skoncentrowane na Ÿród³ach innowacji. Pytano w niej o wykorzystanie patentów, licencji, wspó³pracê z zewnêtrznymi oœrodkami naukowymi. Nie pytano natomiast o efekty dzia³alnoœci innowacyjnej na wyjœciu, a wiêc o nowe produkty, technologie, ich jakoœæ itp. Jest niepo35

Materia³y PARP, http://www.parp.gov.pl

31

niedofinansowanie sfery B+R. Dom Wydawniczy ABC. ¿e nie mo¿na na podstawie ankiety sformu³owaæ pozytywnej opinii o stopniowej poprawie poziomu innowacyjnoœci przedsiêbiorstw w Polsce. Za³o¿enia proinnowacyjnej polityki pañstwa. 105 i dalsze. Mo¿na do nich zaliczyæ m. Warszawa 1998. odzwierciedlenie w kolejnych przyjmowanych przez KBN za³o¿eniach proinnowacyjnej polityki pañstwa. Uwarunkowania innowacji w ma³ych i œrednich przedsiêbiorstwach. Wœród barier pierwszej grupy najwa¿niejsze znaczenie ma ogólny stan gospodarki. Kolejn¹ barier¹ wzrostu innowacyjnoœci przedsiêbiorstw jest bariera finansowa. Z badañ prowadzonych przez ró¿ne oœrodki wynika. np. Warszawa 1999 itp.in. Znalaz³o to m. który równie¿ nie generuje wystarczaj¹cego zapotrzebowania na zaawansowane pod wzglêdem technicznym produkty. Przyczyn tego stanu rzeczy jest wiele. to jednak nie doprowadzi³o to do zasadniczego prze³omu we wzroœcie innowacyjnoœci37. Bariery te wystêpuj¹ zarówno po stronie otoczenia przedsiêbiorstw.koj¹ce. KBN. Warszawa 1999. 32 . W ostatnich latach wprawdzie wprowadzono w ¿ycie wiele programów maj¹cych stymulowaæ dzia³alnoœæ innowacyjn¹ w przedsiêbiorstwach.in. jak i w ich wnêtrzu. s. Poznañska. Z dotychczasowych rozwa¿añ mo¿na wysnuæ generalny wniosek o relatywnie niskim poziomie innowacyjnoœci gospodarki polskiej i przedsiêbiorstw. uwarunkowania o charakterze historycznym. brak œrodków w³asnych firmy. wreszcie niezrozumienie znaczenia dla rozwoju firmy wprowadzania innowacji36. Barier wzrostu innowacyjnoœci nale¿y upatrywaæ równie¿ po stronie polityki przemys³owej. Pokazuj¹ to zarówno wskaŸniki na wejœciu (po stronie nak³adów). Badane przedsiêbiorstwa wymienia³y nastêpuj¹ce przeszkody we wdra¿aniu innowacji: 36 37 K. jak i wyjœciu (po stronie wyników). KBN. które mo¿na by przeznaczyæ na badania b¹dŸ zakup licencji. Bariery innowacyjnoœci polskich przedsiêbiorstw Bariery innowacyjnoœci Wyniki badañ empirycznych wskazuj¹ jednoczeœnie na istnienie wielu barier innowacyjnoœci polskich przedsiêbiorstw. brak systemowych u³atwieñ dla transferu innowacji do produkcji. i¿ brak œrodków finansowych niejednokrotnie uniemo¿liwia wdra¿anie innowacji. Za³o¿enia proinnowacyjnej polityki pañstwa do 2002 roku. który dostatecznie nie wyzwala sprawnych mechanizmów ssania innowacji przez przedsiêbiorstwa. Œwiadcz¹ o tym na przyk³ad wyniki badania przeprowadzone przez GUS w 1997 roku. Ograniczony jest równie¿ popyt rynkowy.

w 2001 roku. Warszawa 2001. kontynuowane by³y wystêpuj¹ce ju¿ od kilku lat pozytywne tendencje wzrostowe. np. paŸdziernik 2002 oraz danych dodatkowych zebranych dla celów tego opracowania. Informacje i Opracowania Statystyczne. 1. GUS. Wynik dotyczy przedsiêbiorstw. s. brak bazy rozwojowej – 36%. i¿ wiele przeszkód tkwi wewn¹trz samych przedsiêbiorstw. akty prawne. jak i w ich otoczeniu wskazuj¹ na koniecznoœæ prowadzenia odpowiednio ukierunkowanej polityki gospodarczej. Wydaje siê jednak. które ocenia³y dan¹ przeszkodê jako podstawow¹ w % ogó³u przedsiêbiorstw. brak w³asnych œrodków finansowych –56%. takie jak zmniejszenie realnej wartoœci nak³adów na dzia³alnoœæ badawczo-rozwojow¹ (B+R) czy spadek liczby wynalazków krajowych zg³oszonych do ochrony w Urzêdzie Patentowym RP do poziomu najni¿szego w ci¹gu ostatnich kilkudziesiêciu lat. i¿ zasadnicze przeszkody wprowadzania innowacji zwi¹zane s¹ z otoczeniem. Analiza oparta zosta³a na najnowszych danych opublikowanych przez GUS: Nauka i technika 2001. Warszawa. Wyst¹pi³y równie¿ zjawiska negatywne. Bariery innowacyjnoœci wystêpuj¹ce wewn¹trz polskich przedsiêbiorstw. 80. zwiêkszanie siê liczby studentów szkó³ wy¿szych czy wzrost udzia³ów przedsiêbiorstw przemys³owych i gospodarstw domowych korzystaj¹cych z dostêpu do Internetu.– – – – – – – – zbyt wysokie oprocentowanie kredytów – 56%.6. zw³aszcza przemys³owej i proinnowacyjnej. a tak¿e brak odpowiedniej infrastruktury technicznej. Wyniki cytowanych badañ wskazuj¹. Niewystarczaj¹ca oferta ze strony ró¿nych instytucji naukowo-badawczych i brak instrumentów transferu technologicznego jeszcze bardziej pog³êbiaj¹ niekorzystne warunki do wzrostu innowacyjnoœci przedsiêbiorstw. 38 brak mo¿liwoœci wspó³pracy z innymi instytucjami – 11% . normy i przepisy – 14%. przygotowanej do prowadzenia badañ i prac rozwojowych oraz zarz¹dzania innowacjami. Stan nauki i techniki w Polsce w roku 200139 W systemie nauki i techniki w Polsce. brak rozpoznania potrzeb rynkowych – 14%. wysoki stopieñ niepewnoœci zbytu – 36%. 33 . Notatka sygnalna. przyjaznej dla przedsiêbiorstw poszukuj¹cych i wdra¿aj¹cych innowacje. Do tej grupy przeszkód nale¿y zaliczyæ brak wykwalifikowanej kadry. brak informacji na temat technologii – 13%. 38 Stan nauki i techniki 39 Dzia³alnoœæ innowacyjna przedsiêbiorstw w sektorze us³ug w latach 1997–1999. Wyniki badañ.

Wartoœæ jednego z najwa¿niejszych wskaŸników z zakresu statystyki nauki i techniki. znacz¹c¹. Stawia to. i¿ nie nast¹pi³o dalsze znacz¹ce pogorszenie sytuacji. zwanym procesem „doganiania”. W tym procesie. kraju. do nienotowanej dotychczas wartoœci 0. prowadzi do pog³êbienia ró¿nic dziel¹cych Polskê od rozwiniêtych krajów zachodnich. mo¿na powiedzieæ. ale stan sfery nauki i techniki w naszym kraju nie napawa optymizmem – utrwalaj¹ siê bowiem liczne negatywne zjawiska sytuuj¹ce Polskê pod wzglêdem dzia³alnoœci B+R na pograniczu krajów œrednio i s³abo rozwiniêtych.65%40. Nale¿y jednak pamiêtaæ i¿ liczba przedsiêbiorstw. stopnia odnowienia produkcji – g³ównego wskaŸnika s³u¿¹cego do oceny efektów dzia³alnoœci innowacyjnej. GERD/PKB). które faktycznie w danym roku innowacje wdro¿y³y. w których g³ównym wykonawc¹ i Ÿród³em finansowania dzia³alnoœci B+R s¹ pod- Proces doganiania Catching up GERD/PKB B+R w rozwiniêtych krajach 40 Nale¿y wszak¿e pamiêtaæ. nie musi byæ równa liczbie przedsiêbiorstw. które tê dzia³alnoœæ prowadzi³y. w 2001 r. pod znakiem zapytania mo¿liwoœæ wejœcia w krótkim czasie systemu nauki i techniki w Polsce na œcie¿kê przyœpieszonego wzrostu. a obecnie – Hiszpanii i zw³aszcza Portugalii. które w danym roku ponios³y nak³ady na dzia³alnoœæ innowacyjn¹. który ostatnio zaczyna szybko zmniejszaæ dystans dziel¹cy go od krajów wysoko rozwiniêtych (w roku 1999 Portugalia wyprzedzi³a Polskê pod wzglêdem wartoœci relacji nak³adów na dzia³alnoœæ B+R do produktu krajowego brutto. tak jak to mia³o miejsce niedawno w przypadku Republiki Korei i Irlandii. Wzros³a natomiast wartoœæ tzw. ale równoczeœnie zwiêkszy³a siê liczba przedsiêbiorstw. a nawet wrêcz decyduj¹c¹ rolê odgrywa aktywnoœæ podmiotów gospodarczych. Ponadto w roku 2001 zmieniona zosta³a metoda obliczania produktu krajowego brutto. Sytuacja. ¿e jest to na razie jedynie wstêpna wartoœæ wspomnianej relacji. 34 . która w przysz³oœci mo¿e ulec niewielkiej zmianie. niestety. a mianowicie relacji nak³adów na dzia³alnoœæ badawczo-rozwojow¹ do produktu krajowego brutto (GERD/PKB) spad³a w 2001 r. tak jak to mia³o miejsce w przypadku Irlandii czy Republiki Korei. udzia³ podmiotów gospodarczych w finansowaniu dzia³alnoœci B+R zmniejsza siê. okreœlanego w literaturze mianem procesu doganiania (catching up). Niestety w Polsce od 2000 r. a tak¿e w 2002. poniewa¿ aktualnie nie s¹ jeszcze dostêpne ostateczne dane dotycz¹ce wartoœci PKB w 2001 r. Podsumowuj¹c sytuacjê w systemie nauki i techniki w Polsce. jaka siê wytworzy³a w sferze B+R w Polsce w latach 2000 i 2001.W zakresie dzia³alnoœci innowacyjnej przedsiêbiorstw przemys³owych mia³ równie¿ znaczenie (podobnie jak w roku 2000) spadek nominalnej wartoœci nak³adów poniesionych na tê dzia³alnoœæ.

Œrednia dla UE (EU–15) wynosi³a w 1999 r. W rozwiniêtych krajach zachodnich œrodki podmiotów gospodarczych s¹ g³ównym Ÿród³em finansowania dzia³alnoœci B+R.03%. Japonia. wartoœæ ta wynosi³a 72.7.82% i 0. w skrócie GBAORD) w wydatkach ogó³em bud¿etu pañstwa (GBAORD as a % of total general government expenditure) by³ mniejszy ni¿ w Polsce.9%) ogó³u œrodków wydatkowanych na dzia³alnoœæ B+R. udzia³ œrodków asygnowanych przez rz¹d na dzia³alnoœæ B+R (Government Budget Appropriations or Outlays on R&D. W najmniejszym stopniu dzia³alnoœæ B+R wspiera³y rz¹dy Irlandii i Grecji. w obu tych organizacjach udzia³ podmiotów gospodarczych w finansowaniu dzia³alnoœci B+R systematycznie wzrasta.. – 55. a we Francji. Natomiast w Polsce od roku 2000 najwiêkszy udzia³ w nak³adach na dzia³alnoœæ B+R maj¹ badania podstawowe. – 63.65%)41 . czyli prace badawcze o d³u¿szym horyzoncie czasowym. Eurostat 2001. 35 . czyli dzia³alnoœæ B+R prowadzona bezpoœrednio na rzecz gospodarki. Jak wynika z danych opublikowanych w ubieg³ym roku przez Eurostat (Urz¹d Statystyczny Unii Europejskiej) w roku 1999 we wszystkich krajach UE. 1. Dzia³alnoœæ innowacyjna przedsiêbiorstw w przemyœle w roku 2001 Trudno jest dokonaæ jednoznacznej oceny sytuacji w zakresie dzia³alnoœci innowacyjnej polskich przedsiêbiorstw przemys³o41 I. How much do Governments budget for R&D activities? Benchmarking Europe. the US and Japan. w których omawiany wskaŸnik przyj¹³ w roku 1999 wartoœci równe mniej wiêcej po³owie œredniej UE (odpowiednio: 0. Wielkiej Brytanii. a w przypadku OECD ponad 60% (w 2000 r. Statistics in focus. W Unii Europejskiej poziom wskaŸnika GERD financed by industry stanowi³ w ostatnich latach przeciêtnie ponad 50% (w 1999 r. takich jak: Finlandia. a przewa¿aj¹cym rodzajem badañ s¹ prace rozwojowe. W Finlandii wynosi³ on 2.mioty gospodarcze (przedsiêbiorstwa w ró¿nych dzia³ach gospodarki). 1. Holandii i Niemczech osi¹gn¹³ ok. gdzie w 2000 r. które dopiero w przysz³oœci mog¹ przynieœæ ewentualne korzyœci dla gospodarki. W krajach o najwy¿szej wartoœci relacji nak³adów na dzia³alnoœæ B+R do produktu krajowego brutto (GERD/PKB). Republika Korei. Od pocz¹tku dekady lat 90.4%). by³ wiêc tylko nieznacznie wiêkszy ni¿ w Polsce 2. 70% ogólnej wartoœci nak³adów na dzia³alnoœæ B+R (najwiêcej w Japonii i Korei Pd.5%). Laafia. GERD GBAORD 1. z wyj¹tkiem Finlandii. Theme 9 ‘Science and Technology’ – 5/2001.7%. Szwecja czy Stany Zjednoczone œrodki podmiotów gospodarczych (GERD financed by industry) stanowi¹ w ostatnich latach ok.54%.0%.

które w danym roku ponios³y na ni¹ nak³ady (w roku 2001 udzia³ takich przedsiêbiorstw wzrós³ do ponad 1/3 ogólnej liczby badanych podmiotów. bud¿et innowacji (innovation budget approach). jak i w relacji do wartoœci sprzeda¿y wyrobów. i to wyra¿ona zarówno w wartoœciach bezwzglêdnych. gaz i wodê) w przedsiêbiorstwach licz¹cych powy¿ej 49 pracuj¹cych wynios³y ok. nie zakoñczone (kontynuowane) i przerwane. wdro¿eniem innowacji). 1/4). Natomiast zmniejszy³a siê. Nak³ady innowacyjne w przemyœle W roku 2001 nak³ady na dzia³alnoœæ innowacyjn¹ w przemyœle (sekcje wed³ug PKD: C – Górnictwo i kopalnictwo. 6% ni¿sze od wartoœci nominalnej nak³adów poniesionych na innowacje w roku 2000. tzn. ¿e w roku 1999 mia³ miejsce bardzo du¿y realny wzrost nak³adów na dzia³alnoœæ innowacyjn¹ – w ujêciu nominalnym by³ to drugi pod wzglêdem wielkoœci wzrost nak³adów na innowacje w dekadzie lat 90. D – Przetwórstwo przemys³owe i E – Wytwarzanie i zaopatrywanie w energiê elektryczn¹. objêtej corocznym badaniem innowacji – nak³ady spad³y do poziomu z roku 1998 (nale¿y podkreœliæ. poniesione w roku sprawozdawczym na wszystkie rodzaje dzia³alnoœci innowacyjnej.5 mld z³ i by³y o ok. które tê 36 . Nak³ady na innowacje techniczne Rok 2001 to ju¿ drugi z rzêdu rok spadku nominalnej wartoœci nak³adów na innowacje techniczne w wymienionej zbiorowoœci przedsiêbiorstw przemys³owych. na prace zakoñczone sukcesem (tzn. wartoœæ nak³adów na innowacje..wych. Jest to tzw. 11. ni¿ w cenach bie¿¹cych. podczas gdy w roku 1999 wynosi³ ok. W wymiarze realnym oznacza to oczywiœcie jeszcze bardziej. gdy¿ obok zjawisk pozytywnych wyst¹pi³y w omawianej dziedzinie równie¿ zjawiska negatywne. znacz¹cy spadek wartoœci œrodków wydatkowanych przez badane przedsiêbiorstwa przemys³owe na opracowanie i wdro¿enie innowacji technicznych. lecz spadek ten by³ mniejszy ni¿ w roku poprzednim. bie¿¹ce i inwestycyjne. Zjawisko niepokoj¹ce to niewielki i ostatnio stale malej¹cy udzia³ nak³adów na dzia³alnoœæ B+R w nak³adach ogó³em na dzia³alnoœæ innowacyjn¹ w przemyœle. najwiêkszy mia³ miejsce w roku 1996. Zmniejszenie nak³adów na dzia³alnoœæ innowacyjn¹ w latach 2000 i 2001 nast¹pi³o pomimo wzrostu liczby przedsiêbiorstw. po raz drugi w okresie 2000–2001. kiedy to nak³ady te uleg³y prawie podwojeniu w porównaniu z rokiem poprzednim). liczba przedsiêbiorstw. Zgodnie z zaleceniami metodologii Oslo badane nak³ady obejmuj¹ wszelkie wydatki. Zwiêkszy³a siê liczba przedsiêbiorstw prowadz¹cych dzia³alnoœæ innowacyjn¹.

jak to mia³o miejsce w roku 2000. Wyniki badañ. Dane GUS43 wskazuj¹. wyroby nowe i istotnie ulepszone (zmodernizowane) bêd¹ce nowoœci¹ przynajmniej z punktu widzenia wprowadzaj¹cego je przedsiêbiorstwa. odnotowanej w II rundzie programu Community Innovation Survey (w roku 1996 w sekcji Przetwórstwo przemys³owe w krajach UE i EFTA uczestnicz¹cych w II rundzie programu CIS œrednia wartoœæ wskaŸnika efektów dzia³alnoœci innowacyjnej wynosi³a 31%. stopieñ odnowienia produkcji to wskaŸnik oznaczaj¹cy udzia³ produkcji sprzedanej wyrobów bêd¹cych innowacjami technicznymi. czyli wdro¿eniem innowacji. GUS.1% w porównaniu z rokiem 2000 spad³y nak³ady na tzw. paŸdziernik 2002. ale nak³ady. wprowadzonych na rynek w ci¹gu ostatnich trzech lat w wartoœci ogó³em produkcji sprzedanej wyrobów w danym roku. stanowi¹cych g³ówne Ÿród³o innowacji w warunkach polskich. Patenty. zwan¹ metodologi¹ lub systemem Oslo. 42 Struktura nak³adów WskaŸniki oceny 43 44 45 WskaŸnika oznaczaj¹cego udzia³ przedsiêbiorstw. ¿e w ostatnich latach zwiêksza siê. 37 . a mianowicie na dzia³alnoœæ B+R. Jednym z wa¿niejszych wskaŸników s³u¿¹cych do oceny efektów dzia³alnoœci innowacyjnej przedsiêbiorstw w przemyœle jest wskaŸnik okreœlany czêsto mianem stopnia odnowienia produkcji45. Nauka i technika 2001. gdy¿ realizacja projektów innowacyjnych trwa na ogó³ znacznie d³u¿ej ni¿ rok. Nale¿y podkreœliæ. zbli¿aj¹c siê systematycznie do œredniej wartoœci tego wskaŸnika w krajach UE i EFTA.5%. Notatka sygnalna. know-how itp. które przedsiêbiorstwa te przeznaczaj¹ na tê dzia³alnoœæ s¹ coraz mniejsze. Zgodnie z miêdzynarodow¹ metodyk¹ standardow¹ badañ statystycznych innowacji. bo zaledwie o 4. co prawda. technologiê niematerialn¹. A¿ o 25. które prowadzi³y dzia³alnoœæ innowacyjn¹ nie nale¿y myliæ z jednym z  najwa¿niejszych wskaŸników z zakresu statystyki nauki i techniki oznaczaj¹cym udzia³ przedsiêbiorstw.dzia³alnoœæ faktycznie prowadzi³y. Spadek odnotowany zosta³ równie¿ w poziomie wartoœci œrodków przeznaczonych w ramach dzia³alnoœci innowacyjnej na szkolenie personelu zwi¹zane z wprowadzaniem innowacji technicznych (spadek blisko o 40%). Warszawa. zgodnie ze wspomnian¹ metodyk¹. i¿ w latach 1996–1999 wartoœæ wskaŸnika efektów dzia³alnoœci innowacyjnej w przemyœle w Polsce zwiêksza³a siê z roku na rok. które w danym okresie wprowadzi³y innowacje na rynek lub zastosowa³y je w swoich procesach produkcyjnych. a w przoduj¹cych pod tym wzglêdem Niemczech – ponad 40%). czyli ponios³y omawiane nak³ady42 . licencje. a ponadto nie ka¿dy realizowany projekt innowacyjny koñczy siê sukcesem. spad³a wartoœæ nak³adów inwestycyjnych na maszyny i urz¹dzenia techniczne. stanowi¹c¹ jedno z najistotniejszych Ÿróde³ innowacji oraz a¿ 26% na zakup gotowej technologii w postaci dokumentacji i praw44. W 2001 roku nie nast¹pi³ dalszy spadek tego wskaŸnika. liczba przedsiêbiorstw prowadz¹cych dzia³alnoœæ innowacyjn¹. W najmniejszym zaœ stopniu. Za wyroby-innowacje uwa¿a siê.

zauwa¿alnie. Tam¿e. Jednym z celów NPR. zosta³ przyjêty przez Radê Ministrów. który za cel strategiczny przyjmuje „rozwijanie konkurencyjnej gospodarki opartej na wiedzy i przedsiêbiorczoœci. s. s. zdolnej do d³ugofalowego. – promocjê innowacji. ekonomicznej i przestrzennej z Uni¹ Europejsk¹ na poziomie regionalnym i krajowym”46. Pracy i Polityki Spo³ecznej organem odpowiedzialnym za realizacjê polityki innowacyjnej pañ- Sektorowy Program Operacyjny 46 47 48 E. s¹ w literaturze powszechnie uznawane za wa¿ny element konkurencyjnoœci tak poszczególnych przedsiêbiorstw. W roku 2001 udzia³ wyrobów nowych i zmodernizowanych w wartoœci eksportu wyrobów ogó³em wynosi³ ok. po szczycie w Kopenhadze. w: Materia³y VI Konferencji KSU. Jak to wymieniono w cytowanym referacie przygotowano w ramach NPR Sektorowy Program Operacyjny (SPO). op. A. 13. op. harmonijnego rozwoju.cit. a nastêpnie po przyjêciu przez Rz¹d z³o¿ony w po³owie lutego 2003 do Komisji Europejskiej48. 1. zapewniaj¹cego wzrost zatrudnienia oraz poprawê spójnoœci spo³ecznej. wiêcej ni¿ w roku 2000 i mniej wiêcej tyle samo co w roku 1999. który wyznacza priorytety i wskazuje dzia³ania ukierunkowane na przedsiêbiorców. – tworzenie i rozwój instrumentów finansowych dla przedsiêbiorstw. – wdra¿anie innowacji technicznych i instytucjonalnych.8.. jak i ca³ej gospodarki. 3–5. 4%. s. Wolman: Rz¹dowe programy wspierania innowacyjnoœci w kontekœcie integracji z Uni¹ Europejsk¹ w: Materia³y VI Konferencji KSU. W ramach SPO przewiduje siê udzielanie grantów dla przedsiêbiorstw i instytucji je wspieraj¹cych na: – realizacje projektów inwestycyjnych. 14%. 38 . Kamiñska: Sektorowy Program Operacyjny: Wzrost Konkurencyjnoœci Gospodarki. – wspieranie rozwoju wspó³pracy i transferu innowacji ze sfery B+R do przedsiêbiorstw i miêdzy przedsiêbiorstwami. o ok. który obejmuje lata 2004–2006 bêdzie racjonalne zagospodarowanie œrodków publicznych (z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej oraz bud¿etu pañstwa i bud¿etów samorz¹dowych) na rozwój przedsiêbiorczoœci.cit. Obok Ministerstwa Gospodarki. „Wzrost konkurencyjnoœci gospodarki. Programy i organizacje wspieraj¹ce innowacyjnoœæ Narodowy Plan Rozwoju Ostatnie dzia³ania Ministerstwa Gospodarki Pracy i Polityki Spo³ecznej obejmuj¹ przygotowanie Narodowego Planu Rozwoju (NPR). W Polsce ich udzia³ w eksporcie jest niewielki. 2.Udzia³ w eksporcie Wyroby bêd¹ce innowacjami technicznymi.. Projekt NPR wraz z SPO. – komercjalizacjê innowacji”47.

wœród 49 6.stwa jest Komitet Badañ Naukowych (KBN) oraz powo³ane w 2003 Ministerstwo Nauki i Informatyzacji. ¿e opisana czêœæ krajowego systemu innowacji przynosi zawarte w za³o¿eniach korzyœci gospodarce? OdpowiedŸ na to pytanie nie jest ju¿ taka prosta. jej gromadzenia. Podstawowym Ÿród³em finansowania badañ przez KBN s¹ œrodki przeznaczone na badania statutowe przez projekty zg³aszane przez organizacje badawcze oraz granty. Z przedstawionych wy¿ej g³ównych za³o¿eñ polityki innowacyjnej wynika. Program Ramowy). Jak to wynika z przedstawionych analiz poziomu i dynamiki innowacyjnoœci polskich przedsiêbiorstw w porównaniu z innowacyjnoœci¹ innych krajów.parp. Politykê ocenia siê nie wed³ug za³o¿eñ i organizacji. Jak stwierdzaj¹ eksperci.gov. a nastêpnie przetwarzania w innowacje technologiczne. które obejmuj¹ koordynacjê badañ i wdro¿eñ projektów szczególnie wa¿nych dla gospodarki narodowej. ¿e w³o¿ono wiele wysi³ku pañstwa w zbudowanie systemu zarz¹dzania innowacjami w kraju pocz¹wszy od tworzenia wiedzy. jednostki badawczo-rozwojowe i inne organizacje prowadz¹ce badania naukowe. Czy mo¿na równie¿ stwierdziæ. choæ wzrost poziomu eksportu mo¿na oceniaæ pozytywnie. Odbywa siê to przez sieæ obejmuj¹c¹ Krajowy i Lokalne Punkty Kontaktowe. Ministerstwo Nauki i Informatyzacji (KBN) jest te¿ g³ównym koordynatorem badañ zg³aszanych do realizacji w Europejskich Programach Ramowych (obecnie wprowadzany jest 6. to jest dotacje przeznaczane dla autorów projektów badawczych zg³aszanych przez osoby fizyczne b¹dŸ zespo³y i wybieranych do realizacji w trybie konkursu. Polska nie wypada dobrze. Podstawowym podmiotem zainteresowania KBN i Ministerstwa Nauki i Informatyzacji s¹ szko³y wy¿sze. ale wed³ug rzeczywistych korzyœci. projektów celowych i projektów zamawianych.pl/pr oraz http://www.gov.kpk. organizacyjne i spo³eczne. Pracy i Polityki Spo³ecznej w tworzeniu i finansowaniu tzw. instytuty badawcze. Program Ramowy Uwarunkowania krajowego systemu innowacji http://www. Nie najlepsza jest te¿ pozycja naszych produktów na globalnym rynku.pl/dotacje6. ma te¿ pewien wk³ad w finansowanie udzia³u polskich autorów projektów. Szczegó³owe informacje zawieraj¹ strony internetowe Krajowego Punktu Kontaktowego i PARP49.php 39 . wœród uwarunkowañ pozycji konkurencyjnoœci polskich przedsiêbiorstw przewa¿aj¹ czynniki utrudniaj¹ce budowê i umacnianie konkurencyjnoœci. KBN wspó³pracuje z Ministerstwem Gospodarki. które mog¹ przekszta³caæ siê w nowe technologie i nowe produkty przynosz¹ce korzyœci przedsiêbiorstwom i konsumentom oraz buduj¹ce konkurencyjnoœæ naszej gospodarki w Europie i w œwiecie.

co niejednokrotnie prowadzi do dublowania prac b¹dŸ przed³u¿ania podejmowanych decyzji – przyk³adem mo¿e byæ przeprowadzanie reformy jednostek badawczo-rozwojowych przez kilka lat. M. która przedstawia wiele do ¿yczenia.in. Kotarby na posiedzeniu jw. a tak¿e wprowadzanie nowych.J. Najbardziej istotn¹ barier¹ skutecznoœci polityki innowacyjnej jest jednak bariera finansowa. Stale obni¿a siê udzia³ œrodków przeznaczanych na B+R w bud¿ecie oraz dochodzie narodowym. Zasady innowacyjnej polityki pañstwa Dostosowanie systemu wspierania innowacji w MSP do dzia³ania w warunkach wejœcia Polski do Unii Europejskiej wymagaæ bêdzie nowego podejœcia do zadañ innowacyjnej polityki pañstwa. – pe³nego wykorzystania funduszy strukturalnych oferowanych przez Uniê Europejsk¹ na wspieranie innowacji. i¿ utworzenie Ministerstwa Nauki i Informatyzacji zwiêkszy odpowiedzialnoœæ rz¹du za politykê proinnowacyjn¹. o zawieranych porozumieniach miêdzynarodowych51. bariery w eksporcie wynikaj¹ce z wysokich kosztów uzyskiwania certyfikatów dopuszczaj¹cych polskie produkty za granicê. która przede wszystkim musi opieraæ siê na nastêpuj¹cych zasadach: – przyjêcia holistycznego traktowania narodowego systemu innowacji i dostosowania go do potrzeb budowania gospodarki opartej na wiedzy. to informacja gospodarcza m. Mo¿na mieæ nadziejê. Jeszcze inna dziedzina. co nie pozwala na efektywne wykorzystanie ju¿ proponowanych narzêdzi polityki innowacyjnej. Stankiewicza na Posiedzeniu Rady Spo³eczno-Gospodarczej przy Radzie Ministrów 13 grudnia 2002 (maszynopis). – zapewnienia koordynacji polityki innowacyjnej z polityk¹ zagraniczn¹. – rozszerzenia miêdzynarodowej wspó³pracy w dziedzinie transferu wiedzy i technologii do sfery nauki i sfery przedsiêbiorstw. – okreœlenia roli zarówno ma³ych i œrednich. – istotnego wzrostu œrodków bud¿etowych przeznaczonych na rozwój sfery B+R. Zasady te powinny byæ wiod¹c¹ wytyczn¹ dla przygotowywanych programów rz¹dowych. które z kolei po przyjêciu powinny staæ siê podstaw¹ rzeczywistych dzia³añ nie tylko deklaracji. nale¿y oceniaæ przede wszystkim nie za³o¿enia a rzeczywiste efekty prowadzonej polityki. 40 .których wymieniano miêdzy innymi brak dostatecznego wsparcia ze strony pañstwowych instytucji naukowo-badawczych w zakresie B+R. Wyst¹pienie prof. co doprowadzi³o do wyraŸnego os³abienia sfery B+R. nadmiern¹ biurokracjê50. jak i du¿ych przedsiêbiorstw w kreowaniu i transferze innowacji. Jak siê wydaje. W. 50 51 Wyst¹pienie prof. Jednym z mankamentów polityki innowacyjnej pañstwa by³o sterowanie ni¹ z dwóch oœrodków dyspozycyjnych.

Mówi siê zatem o produktywnoœci wiedzy. transfer wiedzy. przemys³ czy firmê pozycji w konkurencji”52. W procesie innowacyjnym ogólnie dostêpna. s. dzy. Zatem. • Transfer technologii z jednostek badawczo-rozwojowych do przedsiêbiorstw. F.1. Jeœli trans52 Produktywnoœæ wiedzy Przep³yw wiedzy P. 157. zgromadzona i wytworzona przez sferê nauki wiedza musi zostaæ przekszta³cona w dokumentacjê technologiczn¹. aby przedsiêbiorstwo mog³o tworzyæ innowacje. kryteriów wyboru Ÿróde³ nowej techniki/technologii. powinno mieæ dostêp do niezbêdnej wiedzy. Mo¿na wiêc mówiæ o transferze (przep³ywie) wiedzy ze sfery nauki do sfery produkcji. a wiêc jej zdolnoœci do tworzenia nowych wartoœci. transfer technologii. us³ugi i technologie. Transfer wiedzy i technologii do przedsiêbiorstw • Wyjaœnienie zagadnieñ teoretycznych: produktywnoœæ wie• Prezentacja Ÿróde³ transferu technologii i rozwi¹zañ organizacyjnych pobudzaj¹cych transfer technologii do ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. „Coraz bardziej produktywnoœæ wiedzy staje siê czynnikiem rozstrzygaj¹cym o zajmowanej przez kraj. W szczególnoœci dotyczy to wiedzy technicznej przynale¿nej do danej dziedziny technologii.2. Warszawa. w wielkiej korporacji typu 3M) b¹dŸ odbywaæ siê w odrêbnych organizacjach. Naukowe PWN. 2. 41 . Drucker: Spo³eczeñstwo pokapitalistyczne. Nowa wiedza powstaje i jest gromadzona w procesie rozwoju ludzkoœci. W gospodarce XXI wieku wiedza jest traktowana jako zasób. który mo¿e tworzyæ zysk w wiêkszym stopniu ni¿ kapita³ i ziemia. • Informacje na temat aktywnoœci innowacyjnej przedsiêbiorstw. Pojêcie transferu wiedzy i technologii Produktywnoœæ wiedzy Tworzenie innowacji w przedsiêbiorstwie mo¿na traktowaæ jako proces wykorzystywania wiedzy dla przekszta³cenia jej w nowe produkty. przechowywanie wiedzy oraz jej wykorzystywanie w procesie innowacyjnym mo¿e byæ zintegrowany w ramach jednej organizacji (np. wed³ug której zostanie wykonany produkt (innowacja). Czêœæ ogólnoœwiatowego zasobu wiedzy mo¿e byæ bezpoœrednio wykorzystywana w procesie tworzenia nowych dóbr i us³ug i ta czêœæ jest traktowana jako nak³ad w procesach gospodarczych. Proces tworzenia wiedzy. Wyd.

T. Jak definiuje A. jeœli dotyczy przep³ywu wiedzy pomiêdzy organizacjami. NOT. mówimy o zewnêtrznym transferze wiedzy. Transfer wiedzy. szko³y wy¿sze oraz firmy innowacyjne zajmuj¹ce siê przygotowywaniem projektów nowych rozwi¹zañ technicznych w celach komercyjnych. Warsaw. J. Gerliñski). Realizatorem nowej techniki jest firma produkcyjna (us³ugowa) wykonuj¹ca projekty innowacyjne celem ich rynkowej sprzeda¿y. 1997. ród³a nowej technologii mo¿na tu podzieliæ na odp³atne. (ed. W tym ujêciu rozró¿nia siê Ÿród³a oraz realizatorów nowej techniki i technologii. transfer technologii. publikacji itp. mówi siê o wewnêtrznym transferze wiedzy. b¹dŸ w korzystaniu ze Ÿróde³ transferu zewnêtrznego. Ÿród³a technologii Transfer technologii Pojêcia wewnêtrzny i zewnêtrzny transfer wiedzy u¿ywa siê równie¿ w odniesieniu do przep³ywu wiedzy w danym kraju b¹dŸ pomiêdzy ró¿nymi krajami. 53 ród³a nowej techniki i technologii 54 International Conference on Technology Transfer – the Polish Perspective. ród³em nowej techniki dla firmy mog¹ byæ w³asne prace badawczo-rozwojowe (Ÿród³a wewnêtrzne) b¹dŸ pomys³y i projekty. 42 . Tam¿e. Dla celów opracowania przyjmuje siê. Transfer technologii jest szczególnym przypadkiem transferu wiedzy i obejmuje przep³yw dokumentacji i know-how niezbêdnych do realizacji danej innowacji53. Zewnêtrznym Ÿród³em transferu technologii mog¹ byæ zarówno krajowe placówki badawcze jak i firmy zagraniczne. Jasiñski: „Has Poland a Policy for Technology Transfer”. a zatem wszystkie mo¿liwe miejsca.fer ten ma miejsce w obszarze jednej organizacji. Mo¿emy zatem mówiæ w przedsiêbiorstwie o transferze technologii przebiegaj¹cym wewn¹trz firmy miêdzy jej sfer¹ B+R (badania i rozwój) a produkcj¹. Tymi Ÿród³ami s¹ instytuty badawcze. kiedy firma nabywa prawo (licencjê) do wykorzystania w celach komercyjnych okreœlonego projektu technicznego (patentu) i nieodp³atne tworz¹ce globalny dorobek wiedzy udostêpnianej w formie doniesieñ naukowych. informacje internetowe. wzory u¿ytkowe. Jasiñski „Przez transfer technologii rozumiemy przep³ywy wiedzy technicznej a) z placówek badawczych do przedsiêbiorstw oraz b) wœród przedsiêbiorstw”54. z których mo¿e p³yn¹æ impuls dla unowoczeœnienia technologii w firmie. które firma nabywa w Ÿród³ach zewnêtrznych. s. A. W szerszym ujêciu za Ÿród³a nowej technologii uwa¿a siê tak¿e publikacje naukowe. I 1/1. ¿e transfer technologii to proces przep³ywu projektów (wynalazków) od Ÿród³a powstawania wynalazków do sfery produkcji i dalej do u¿ytkownika.

Rozwi¹zania organizacyjne w transferze technologii Problem trudnoœci sprawnego przekazywania projektów technicznych do MSP z jednej strony. Wystêpuj¹ te¿ trudnoœci w dotarciu do informacji o zrealizowanym projekcie do przedsiêbiorstw mimo pewnej poprawy w tym zakresie. przedsiêbiorstwa handlowe). W sytuacji. a zatem niekonkurencyjne nawet na lokalnym rynku. udostêpniane przez twórcê w drodze licencji (krajowe i zagraniczne). a z drugiej rozbudzania w nich popytu na innowacje. W warunkach polskich krajowa oferta nowych rozwi¹zañ dla MSP przedstawiona przez JBR i inne Ÿród³a jest zbyt skromna. Czêœæ wymienionych wy¿ej Ÿróde³ jest chroniona prawem patentowym b¹dŸ autorskim. co wynika zarówno z braku œrodków bud¿etowych na sferê B+R. – projekty przedstawione przez zewnêtrznych odbiorców (np. szczególnie dotyczy to obszarów wysokiej techniki.Ma³e i œrednie przedsiêbiorstwa w Polsce maj¹ zatem teoretycznie szerokie potencjalne mo¿liwoœci korzystania ze Ÿróde³ zewnêtrznych nowych technologii. – licencje zagraniczne udostêpniane przez firmy produkcyjne do wtórnego wykorzystania. W szczególnoœci wynalazki i projekty przygotowywane w jednostkach badawczych mog¹ nie mieæ formy projektu bezpoœrednio nadaj¹cego siê do praktycznego wdro¿enia. w odpowiedzi na sygna³y rynko- Polskie Ÿród³a transferu technologii 43 . jak i opóŸnieñ w koniecznej restrukturyzacji organizacji badawczych. kiedy najwa¿niejszym priorytetem gospodarki kraju jest zwiêkszenie konkurencyjnoœci produkcji i us³ug udostêpnienie innych ni¿ wewnêtrzne Ÿróde³ nowych technologii dla MSP jest niezbêdne. czêsto odbiegaj¹ce poziomem nowoczesnoœci od przyjêtego poziomu œwiatowego. – projekty udostêpniane w ramach kooperacji z du¿ymi przedsiêbiorstwami. a wiêc uruchomienie mechanizmu ssania innowacji przez producentów. Tymczasem jak wskazuj¹ wyniki badañ ankietowych MSP w Polsce przygotowuj¹ nowe produkty i technologie przede wszystkim w oparciu o w³asne pomys³y. – rozwi¹zania podpatrzone u innych i przyswojone przez firmê (nie zawsze legalnie). a ich wykorzystanie w procesie transferu technologii wymaga poniesienia nak³adów (czêsto przekraczaj¹cych mo¿liwoœci MSP). W warunkach gospodarki polskiej Ÿród³ami zewnêtrznymi transferu nowej technologii do MSP mog¹ byæ: – wynalazki opatentowane. – projekty badawcze zrealizowane w jednostkach badawczo-rozwojowych b¹dŸ w szko³ach wy¿szych.

– tworzenie specjalnych stref ekonomicznych i opieka w³adz nad ulokowanymi w nich przedsiêbiorstwami. Innym rozwi¹zaniem jest finansowanie przez tzw. – wykorzystywanie funduszy strukturalnych Unii Europejskiej skierowanych na pomoc dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw celem wyrównywania ró¿nic w poziomach rozwoju regionów. W wielu krajach rola g³ównego sponsora transferu technologii przypada pañstwu. Wszystkie wymienione wy¿ej rozwi¹zania i wiele innych stosowane s¹ powszechnie w ró¿nych krajach i mog¹ byæ traktowane jako odmienne formy wspomagania transferu innowacji. technologie. udzia³y dla przedsiêbiorstw podejmuj¹cych dzia³alnoœæ innowacyjn¹). organizacje pomostowe). – wspieranie finansowe (granty) tworzenia samodzielnych firm innowacyjnych przez pracowników naukowych wywodz¹cych siê z placówek badawczych. fundusze wysokiego ryzyka (venture capital). – powstawanie funduszy wysokiego ryzyka (venture capital) uczestnicz¹cych finansowo i merytorycznie w zarz¹dzaniu innowacjami w firmach. które u³atwiaj¹c i sponsoruj¹c przeprowadzenie procesu badawczego i wdro¿eniowego skracaj¹ czas transferu technologii oraz umo¿liwiaj¹ sprawne uruchamianie produkcji i dostarczanie jej odbiorcom. – programy pomocy rz¹dowej dla MSP wspieraj¹ce innowacje poprzez system gwarantowanych niskoprocentowych kredytów skierowanych na popieranie MSP. Opieraj¹ siê one na za³o¿eniu. – tworzenie organizacji rz¹dowych (agencje) b¹dŸ wspieranych przez rz¹d (fundacje maj¹ce na celu pomoc techniczn¹ i finansow¹ – po¿yczki. ¿e w procesie innowacyjnym pomiêdzy twórc¹ nowej technologii a jej realizatorem mog¹ znaleŸæ siê organizacje (tzw. twórcom wynalazków do dzia³alnoœci produkcyjnej – parki nauki. – tworzenie regionalnych struktur u³atwiaj¹cych dzia³anie ma³ym firmom wdra¿aj¹cym innowacje techniczne – inkubatory przedsiêbiorczoœci. które mieszcz¹ siê w ramach polityki kompleksowego wspierania sektora ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. które mog¹ byæ stosowane dla pobudzania transferu technologii do MSP mo¿na uporz¹dkowaæ nastêpuj¹co: – tworzenie organizacji u³atwiaj¹cych powstawanie firm innowacyjnych na styku placówka badawcza–przemys³ w wyniku stwarzania warunków infrastrukturalnych i organizacyjnych pracownikom nauki. W wielu krajach zosta³y wypracowane modele transferu techniki i technologii pozwalaj¹ce na wzrost innowacyjnoœci przedsiêbiorstwa. ze szczególnym uzwglêdnieniem MSP. jest zjawiskiem zauwa¿alnym na ca³ym œwiecie.Modele transferu techniki i technologii we. Formy wspomagania transferu innowacji 44 . Rozwi¹zania organizacyjne. centra technologii.

Umiêdzynarodowienie dzia³alnoœci stwarza dodatkowe wymagania dla innowacji. która ma ambicje wyjœcia poza w¹ski rynek lokalny czêsto wi¹¿e siê z podejmowanym wysi³kiem umiêdzynarodowienia dzia³alnoœci. Aktywnoœæ innowacyjna Mo¿na wyró¿niæ kilka istotnych powodów. 55 Zwiêkszenie aktywnoœci innowacyjnej Umiêdzynarodowienie dzia³alnoœci Wybór nowej technologii A. Kryteria wyboru Ÿród³a nowej techniki i technologii Podstawowym kryterium wyboru Ÿród³a nowej techniki i technologii jest miejsce kreowanej innowacji w przyjmowanej d³ugookresowej strategii firmy. – sygna³y od klientów (odbiorców). ¿e podejmowane s¹ decyzje o rozpoczêciu wprowadzania nowej technologii czy produktu do firmy i wyjœcia na rynek. gdy¿ tylko sta³e unowoczeœnianie produktów i technologii daje szansê utrzymywania przewagi konkurencyjnej na rynku. Strategiczne zarz¹dzanie innowacjami w przedsiêbiorstwach wielobran¿owych. Nowak-Far: Globalna konkurencja. Sytuacje te powoduj¹. a czêsto jest okazj¹ do siêgniêcia po nowe. – nabycie (przejêcie) firmy wraz z technologi¹. w których firma chce zachowaæ kluczowe kompetencje. Naukowe PWN. Wzrost aktywnoœci innowacyjnej w firmie. Wp³yw transferu technologii na konkurencyjnoœæ ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw Transfer nowej technologii do przedsiêbiorstwa powinien byæ traktowany jako proces ci¹g³y. Jak to okreœla A. 45 .2. – korzystna oferta zakupu licencji z krajowej b¹dŸ zagranicznej placówki badawczej. s. Wyd.2. Nowak-Far „umiêdzynarodowienie jest w pewnym sensie t³em innowacji i stanowi wyjœcie przedsiêbiorstwa poza granicê jego kraju w celu wyzyskania ju¿ dostrze¿onej okazji strategicznej” i dalej – „Wspóln¹ cech¹ innowacji i umiêdzynarodowienia jest niew¹tpliwie to. dla których przedsiêbiorstwo zwiêksza swoj¹ aktywnoœæ innowacyjn¹. – oferta joint-venture. Podstawowe powody zwiêkszenia aktywnoœci innowacyjnej to: – pojawianie siê nowych idei technologicznych w dziedzinach. czêsto zagraniczne Ÿród³a nowej technologii. ¿e s¹ to zawsze strategie braku kontynuacji”55. 109. Warszawa 2000. – potrzeba odpowiedzi na dzia³anie konkurencji. w których zapadaj¹ decyzje wprowadzaj¹ce innowacje zmieniaj¹ce dotychczasowy poziom technologiczny firmy oraz kreuj¹ce nowe produkty czy us³ugi. – opracowanie we w³asnym zapleczu badawczym wa¿nego wynalazku rokuj¹cego sukces rynkowy. Mimo to istniej¹ momenty strategiczne.

Sytuacja ta pozwala jednak na unowoczeœnienie produkcji i utrzymanie siê na rynku. Jeszcze wiêksza utrata samodzielnoœci wi¹¿e siê z przejêciem firmy. Nale¿y liczyæ siê równie¿ z tym. ale z kolei pozbywa firmê decyduj¹cego wp³ywu oraz ogranicza zyski. jednak mo¿e nie zapewniaæ wy³¹cznoœci na rynku i ³¹czyæ siê z dodatkowymi kosztami op³at licencyjnych. Globalny charakter rozwoju techniki powoduje. a tak¿e analizy marketingowej. Daje to szansê na uzyskanie ciekawego projektu i wspólnego ponoszenia kosztów wdro¿eniowych. W przypadku wyboru opcji licencji od zagranicznego partnera nader istotne jest rozwi¹zanie problemu konkurowania na rynku licencjodawcy i licencjobiorcy. Maj¹ one szansê na uczestnictwo w rynku œwiatowym lub w przypadku przedsiêbiorstw ma³ych i œrednich w wyspecjalizowanych niszach rynkowych czy produktowych. czy obcego projektu. czy bêdzie ona korzystaæ z w³asnego. uwzglêdniaj¹cej poznanie opinii klientów na temat badanego projektu. które trzeba dzieliæ z partnerem. Transfer technologii z zewn¹trz mo¿e odbywaæ siê w drodze zakupu licencji. Zakup licencji 46 . który mo¿e je korzystnie wyró¿niæ w stosunku do konkurentów. zawarcia umowy o joint-venture z partnerem strategicznym i wreszcie przejêcia firmy przez silniejszego partnera w zamian za udostêpnienie nowej technologii. które ponosi licencjodawca. Przyjêcie wariantu zakupu licencji pozwala na uruchomienie nowej produkcji przy obni¿eniu ryzyka niepowodzenia technicznego. o ile firma trafi na udanego nowego w³aœciciela. Ocena w³asnego projektu musi byæ po³¹czona z przeprowadzeniem wnikliwej analizy porównawczej konkurencyjnych. Punktem odniesienia dla przeprowadzanej oceny powinny byæ najlepsze na œwiecie rozwi¹zania przyjmowane w danej dziedzinie. Realizacja innowacji wed³ug w³asnego projektu firmy sprawdza siê zazwyczaj w przedsiêbiorstwach dysponuj¹cych zorganizowanym zapleczem badawczo-rozwojowym oraz wysoko kwalifikowan¹ kadr¹. ¿e w wielu dziedzinach ma³a firma nie ma szans na realizacjê projektów nowych produktów czy technologii spe³niaj¹cych kryterium nowoœci bez wykorzystania obcej myœli technicznej. ¿e firma lokuje siê na pozycji naœladowcy a nie lidera technologicznego. Kryteria oceny wariantów transferu technologii z zewn¹trz obejmuj¹ ocenê stopnia nowoczesnoœci przyjmowania rozwi¹zania. technologicznych i eksploatacyjnych cech projektów oraz oceny ekonomicznej (nak³ady i koszty). Projekty firmy s¹ w sposób ci¹g³y oceniane przez potencjalnych u¿ytkowników. któr¹ nale¿y rozstrzygn¹æ podejmuj¹c decyzje o przyjêciu przez firmê nowego rozwi¹zania w dziedzinie technologii jest okreœlenie.Pierwsz¹ istotn¹ spraw¹. Korzystniejsze mo¿e okazaæ siê zawarcie umowy o wspólnym przedsiêwziêciu z licencjodawc¹. Strategia korzystania z wewnêtrznych pomys³ów firmy daje szansê na stworzenie indywidualnego projektu. a tak¿e ocenê technicznej i rynkowej pozycji licencjodawcy.

Jest nader istotnym. OPO. W warunkach rozwoju sieci komputerowych znacznie ³atwiej jest – po pierwsze. nawet mimo stosowanej ochrony granicznej. uzyskiwaæ informacje o potencjalnych licencjodawcach. Taka ocena wynika z nastêpuj¹cych przes³anek. w tym przede wszystkim ma³ych i œrednich. jednak nie jest dobrze. M. S³u¿¹ temu rozbudowane komputerowe bazy danych urzêdów patentowych dostarczaj¹ce informacji o nowych rozwi¹zaniach. mo¿na oceniæ jako niezadowalaj¹cy. ¿e przeciêtny poziom nowoczesnoœci innowacji powstaj¹cych w Polsce odbiega od œrednich europejskich56. Ocena poziomu innowacyjnoœci polskich przedsiêbiorstw w kontekœcie umiêdzynarodowienia dzia³alnoœci Jak wykaza³y to przedstawione w pkt. W latach 1993–1998 liczba zg³oszeñ patentowych w Polsce zmala³a 56 Poziom innowacyjnoœci polskich przedsiêbiorstw Opiniê tak¹ formu³uje siê na podstawie analizy danych GUS a tak¿e opartych na nich publikacjach (np. Po czwarte – ogólne kryteria zaliczania produktów i technologii do innowacji stosowane w statystyce s¹ wzglêdne i niedoskona³e. Bydgoszcz 2001. Po drugie – udzia³ nowych produktów i technologii w polskim eksporcie. B. 1. pomimo pewnej obserwowanej poprawy rejestrowanych wskaŸników.Decyzje o zakupie licencji zagranicznej wi¹¿¹ siê z wieloma trudnoœciami. 47 . Jego marka i kondycja ekonomiczna powinna dawaæ szansê na wzrost zdolnoœci konkurencyjnej licencjobiorcy. Po trzecie – w porównaniu do krajów Unii Europejskiej udzia³ nowych produktów w wartoœci sprzeda¿y jest w Polsce niski i w ostatnich dwu latach maleje. wœród których znacz¹c¹ rolê odgrywa wybór odpowiedniego partnera. w szczególnoœci w eksporcie do krajów Unii Europejskiej jest niski i nie obserwuje siê tu wyraŸnych tendencji zwy¿kowych.5 informacje praktyczne przeciêtny poziom innowacyjnoœci polskich przedsiêbiorstw. lepiej oceniane przez polskiego odbiorcê. Po pierwsze – produkty polskich przedsiêbiorstw. Potwierdza to tak¿e niska aktywnoœæ patentowa polskich twórców. Siuta: Wspieranie procesów innowacyjnych w Polsce i w krajach Unii Europejskiej. Dobrze jeœli licencjodawca oferuje d³u¿sz¹ wspó³pracê techniczn¹ i marketingow¹ w dziedzinie objêtej udzielon¹ licencj¹. jeœli oznacza ona pe³ne uzale¿nienie licencjobiorcy od licencjodawcy. S¹ wiêc podstawy do stwierdzenia. Po drugie – sieci komputerowe u³atwiaj¹ nawi¹zywanie kontaktów oraz zawieranie umów licencyjnych dziêki mo¿liwoœci szybkiego przekazywania niezbêdnych danych. Licencjê warto nabywaæ w przypadku jeœli mo¿e ona przyspieszyæ rozwój firmy pozwalaj¹c na zmniejszenie luki technologicznej w stosunku do liderów dzia³aj¹cych w danej bran¿y. Pia³uta. aby partner poza dokumentacj¹ zapewnia³ know-how oraz przeszkolenie kadry w zakresie nowej techniki. s¹ systematycznie wypierane z rynku przez produkty importowane.

prowadz¹ce badania naukowe (te maj¹ liczbow¹ przewagê. czy Solaris-Laser SA60. jeœli chodzi o zatrudnienie pracowników naukowych) oraz tzw. Pracy i Polityki Spo³ecznej. Dowodem. Tymczasem polskie ma³e i œrednie firmy dzia³alnoœæ innowacyjn¹ opieraj¹ przede wszystkim na w³asnych projektach b¹dŸ projektach zakupionych od polskich dostawców. prywatne placówki badawcze s¹ nieliczne.op. PARP: Raport o stanie sektora. Pia³uta.3. 48 . 23 lipca 2002. 122–123. ¿e transfer innowacji do polskich przedsiêbiorstw powinien mieæ swe Ÿród³a równie¿ za granic¹.. ale czêsto dochodzi do tego bariera jêzykowa i informacyjna58.. B. op. Rzeczpospolita.z 2658 w roku 1993 do 2407 w roku 1998 podczas gdy ogólna liczba wynalazków w krajach Unii Europejskiej zg³oszonych w tym¿e roku wynios³a 97661 (Niemcy 42957. jednokierunkowym sposobom przekazywania wiedzy technologicznej o przewadze mechanizmu pchania innowacji do przedsiêbiorstw bez uruchamiania ssania innowacji przez przedsiêbiorców. transfer technologii z placówek badawczych jest jedn¹ z form dop³ywu wiedzy technicznej do przedsiêbiorstw. W Polsce sfera B+R jest w znacznej czêœci wydzielona organizacyjnie z przedsiêbiorstw. Jest to tak¿e zwi¹zane z kryteriami oceny JBR oraz sposobem ich finansowania ze œrodków publicznych. 233–237. Inne przyk³ady firm wykorzystuj¹cych z kolei dorobek polskich placówek naukowych to Laser-Tech Jerzego Kêsika. Takie rozwi¹zanie sprzyja tradycyjnym. Istnieje zatem pilna potrzeba kontynuowania 57 58 59 60 Za: M. Tworz¹ j¹ struktury ulokowane w szkolnictwie wy¿szym. 2. Siuta.cit. które osi¹gnê³y sukces rynkowy w oparciu o technologie zakupione za granic¹ i wspó³pracê z oœrodkami badawczymi w kraju.. a w mniejszym stopniu skierowane na tworzenie rozwi¹zañ praktycznych. gdy¿ mierzona liczb¹ patentów aktywnoœæ wynalazcza w Polsce jest w relacji do innych krajów Unii Europejskiej niska. która z powodzeniem sprzedaje insulinê „ludzk¹” wytworzon¹ metodami biotechnologicznymi59. Podstawow¹ barier¹ utrudniaj¹c¹ siêgniêcie po projekty zagraniczne s¹ finanse. s. zgodnych z oczekiwaniami rynku. Wykorzystanie zewnêtrznych Ÿróde³ innowacji Ju¿ przytoczone dane wskazuj¹. Szwecja 4173)57. Wilczêga: Rozwiniêta technologia to przede wszystkim zyski.. Lasery made in Poland. Francja 13110. Wprost.cit. s. ¿e programy badawcze jednostek badawczo-rozwojowych s¹ bardziej podporz¹dkowane naukowym ambicjom placówki. A. Transfer technologii z JBR do przedsiêbiorstw w Polsce Transfer technologii z JBR Jak to wskazywano uprzednio. mog¹ byæ przyk³ady tych przedsiêbiorstw. Brak tego ssania powoduje. Wyodrêbnione. resortowe jednostki badawczo-rozwojowe w wiêkszoœci podporz¹dkowane organizacyjnie Ministerstwu Gospodarki. 28 kwietnia 2002.. Jednym z nich jest firma Bioton. ¿e siêganie po zewnêtrzne Ÿród³a innowacji jest korzystne dla rozwoju firmy.

precyzyjnych elementów i szablonów. KnoP. jak wynika z przeprowadzonych wywiadów z dyrektorami JBR. – przekazywanie wiedzy eksperckiej (doradztwo). Transfer technologii fos61 Formy transferu technologii z JBR Wspó³praca JBR z firmami ITME 62 63 Szerzej na ten temat: A. Sosnowska: Transfer wiedzy ze sfery nauki do przedsiêbiorstw. b¹dŸ nieodp³atne) projektów innowacji. Dotyczy to tych JBR. znalaz³y siê po 1989 roku w trudnej sytuacji materialnej. Sytuacja ta.rozpoczêtej reformy JBR w kierunku zbli¿enia ich problematyki badawczej do oczekiwañ klientów i przedsiêbiorców61. – udzia³ kadry JBR w prowadzeniu firmy. jak i technologii oraz informacji63. Wynika to zarówno ze s³abej kondycji JBR. i st¹d s³abo anga¿owa³y siê we wspó³pracê z przedsiêbiorstwami. Skromne œrodki bud¿etowe przeznaczone na zasilanie badañ prowadzonych w JBR powodowa³y. Formy transferu technologii z JBR do przedsiêbiorstw: – informacje w Ÿród³ach publikowanych i komputerowych bazach danych. w³asnych technologii. Tam¿e. dla mikrosystemów i materia³ów kompozytowych wykorzystuje we wspó³pracy z wieloma firmami. które podobnie jak ca³a sfera nauki. Warszawa 2002 (maszynopis). 49 . np. Badania statutowe. 2001 (maszynopis). zaczyna siê stopniowo w niektórych JBR poprawiaæ62. a co za tym idzie i kadrowej. past elektronicznych. Podstawowe formy transferu wiedzy ITME do przedsiêbiorstw to sprzeda¿ produktów wykonywanych wed³ug unikatowych. Sosnowska: Reforma jednostek badawczo-rozwojowych. A. – przekazywanie dokumentacji technicznej (odp³atne. Sprzedawane s¹ tak¿e ró¿norodne us³ugi na opracowanie technologii i badania aplikacyjne konstrukcji laserowych. Badanie statutowe. – prowadzenie szkoleñ personelu technicznego firmy. Za przyk³ad mo¿e s³u¿yæ Instytut Technologii Materia³ów Elektronicznych (ITME). – sprzeda¿ licencji na wykorzystywanie patentów. SGH. ¿eby wywo³aæ oczekiwane ssanie innowacji przez firmy. który swoje kluczowe kompetencje w zakresie technologii materia³ów dla optoelektroniki. – certyfikacja jakoœci. którym dostarcza zarówno materia³ów. IFGN. Wymienione formy transferu s¹ w warunkach polskich stosunkowo s³abo rozwiniête. pozwalaj¹ce na wykorzystanie ich rezultatów w praktyce przedsiêbiorstw. ¿e oferta projektów przeznaczonych dla przedsiêbiorstw nie jest bogata i na tyle atrakcyjna. SGH. – przeprowadzenie modelowania procesów b¹dŸ badañ ankietowych. p³ytki wysokooporowego fosforku indu i arsenku galu. Instytut realizuje tak¿e programy badawcze wspólnie z innymi jednostkami badawczymi i przedsiêbiorstwami. które maj¹ rzeczywiste osi¹gniêcia badawcze. czy p³ytki krzemowe i warstwy epitaoksialne dla firm polskich i zachodnioeuropejskich.

Okazj¹ mo¿e tu byæ wspólna realizacja projektów w ramach europejskich programów ramowych. – posiadanie programów. 49.: Zarz¹dzanie innowacjami i transferem technologii. które wymagaj¹ tworzenia wspólnych konsorcjów badawczych. – przygotowane kierownictwo przedsiêbiorstwa do odpowiedniej wspó³pracy na ró¿nych poziomach zarz¹dzania. 64 65 66 Tam¿e. Innym przyk³adem s¹ wspólne prace badawcze ekspertów tego Instytutu z firm¹ Polski Cement z Krakowa nad zwiêkszeniem udzia³u nawierzchni cementowych na polskich drogach. aby oferta wspó³pracy z przedsiêbiorstwami dawa³a im szansê na utrzymanie zdolnoœci do konkurowania na rynku z za³o¿eniem dostosowania siê do rosn¹cych wymagañ odbiorców nowych produktów i technologii. Wnioski. Warunki skutecznej wspó³pracy z firmami Mo¿na zgodziæ siê z M. który dostarcza wiedzy realizuj¹c wspólne projekty inwestycyjne z firmami budowlanymi na terenie ca³ego kraju. – starania o wejœcie do ró¿nych programów poznawczych oferowanych przez Uniê Europejsk¹66. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej. s. która uruchomi produkcjê monokryszta³ów fosforku indu dla telefonii komórkowej na podstawie licencji ITME64.forku indu zaowocowa³ te¿ powstaniem wspólnego przedsiêwziêcia z firm¹ Unicore z Belgii. Z kolei niezbêdny warunek skutecznej wspó³pracy dla sfery B+R. zewnêtrznej w stosunku do przedsiêbiorstw. Dworczykiem. jakie wyp³ywaj¹ z tych i innych pozytywnych przyk³adów transferu technologii z polskich JBR do przedsiêbiorstw. natomiast firmy zdobywaj¹ technologie i know-how. Wybrane problemy. jak i firmy. planów usprawnieñ w zarz¹dzaniu. co stanowi rozwi¹zanie innowacyjne w stosunku do powszechnie stosowanych nawierzchni asfaltowych65. – przygotowanie œrodków finansowych w³asnych lub mo¿liwych do pozyskania na dzia³alnoœæ innowacyjn¹. Warszawa 1998. 50 . które mog¹ zastosowaæ w praktycznej dzia³alnoœci. Badacze wykorzystuj¹ œrodki dla tworzenia nowej wiedzy. to utrzymanie technicznego poziomu nowoczesnoœci badañ. s¹ pozytywne i zachêcaj¹ do rozszerzania takiej formy dzia³alnoœci tych placówek. IBDM Kolejny przyk³ad to transfer technologii z Instytutu Badawczego Dróg i Mostów (IBDM). Jw. restrukturyzacyjnej. Korzyœci z takiej wspó³pracy odnosz¹ zarówno JBR. zb. Pr. ¿e podstawowe warunki skutecznej wspó³pracy z zapleczem badawczo-rozwojowym dla MSP s¹ nastêpuj¹ce: – posiadanie przez przedsiêbiorstwo strategii rozwojowej.

Polska Agencja Rozwoju Przedsiêbiorczoœci rozpoczê³a dzia³alnoœæ 1 stycznia 2001 r. jak Polska Agencja Rozwoju Przedsiêbiorczoœci (PARP) w Polsce. wyodrêbnionych organizacyjnie i opartych na nieruchomoœciach oœrodkach – inkubatorów przedsiêbiorczoœci i centrów technologicznych. organizowanie szkoleñ. Dzia³alnoœæ instytucji rz¹dowych w Niemczech przedstawiona jest przy okazji omawiania finansowania innowacji. a miêdzy innymi: zorganizowanych kompleksów gospodarczych – parków technologicznych. nast¹pi³o po³¹czenie PARP i Agencji Techniki i Technologii (marzec 2002) oraz Polskiej Agencji Rozwoju Regionalnego (maj 2002). • Aneks zaœ prezentuje kszta³owanie idei parków technologicznych. W 2002 r.pl i wydawnictwie PARP „Raport o stanie sektora ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w Polsce w latach 2001–2002”. czy Ministerstwo ds. Kszta³cenia i Badañ w Niemczech. staj¹c siê nastêpc¹ prawnym Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma³ych i Œrednich Przedsiêbiorstw. Instytucje rz¹dowe Wspieraniem innowacji i transferem technologicznym zajmuje siê szereg instytucji centralnych i regionalnych. Wiod¹ce znaczenie wœród nich maj¹ instytucje rz¹dowe. Nale¿y do nich zaliczyæ takie. na mocy ustawy z dnia 9 listopada 2000 r.1. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiêbiorczoœci.gov. Systemy wspierania innowacji w Polsce i krajach UE • Instytucje rz¹dowe wspieraj¹ce innowacje i transfer technologii. których celem jest poprawa efektywnoœci wykorzystania lokalnych zasobów czynników produkcji i korzyœci skali infrastruktury – klastery. • Prezentacja organizacji regionalnych. 67 PARP Wiêcej informacji uzyskaæ mo¿na w witrynie internetowej http://www. Dlatego w tym rozdziale omówione bêd¹ g³ównie instytucje dzia³aj¹ce w gospodarce polskiej. Do zadañ PARP nale¿y œwiadczenie us³ug doradczych i eksperckich. • Prezentacja znanych idei wspó³pracy ró¿nych przedsiêbiorstw danego regionu geograficznego.3.parp. obejmowaæ akcje i udzia³y w spó³kach realizuj¹cych ustawowe zadania PARP67. 51 . W ramach dzia³alnoœci finansowej Agencja mo¿e udzielaæ po¿yczek i dotacji podmiotom dzia³aj¹cym na rzecz rozwoju przedsiêbiorczoœci. przedsiêwziêæ promocyjnych i informacyjnych oraz gromadzenie i udostêpnianie informacji istotnych dla przedsiêbiorców. podaje przyk³ady parków technologicznych w Polsce i wybranych krajach UE oraz inne instrumenty/oœrodki wspierania innowacyjnoœci i transferu technologii w krajach UE. 3.

Drexler (red). która mo¿e odegraæ du¿e znaczenie we wspieraniu innowacji. 52 .ARP Agencja Rozwoju Przemys³u68 (ARP) jest kolejn¹ instytucj¹. Poza parkami zalicza siê do nich inkubatory przedsiêbiorczoœci. centra drobnej wytwórczoœci. Opladen 1988. Parki technologiczne Park technologiczny Park technologiczny to zainicjowany i subwencjonowany ze œrodków publicznych zorganizowany kompleks gospodarczy. specjalne strefy ekonomiczne. Jej statutowym celem jest wspomaganie procesu transformacji przedsiêbiorstw polskich w efektywne zdolne podmioty do dzia³ania w warunkach gospodarki rynkowej. Regionalne Parki Przemys³owe umo¿liwi¹ podejmowanie dzia³alnoœci gospodarczej przez ma³e i œrednie przedsiêbiorstwa. G³ównymi kierunkami dzia³alnoœci ARP s¹: – pomoc w restrukturyzacji finansowej i organizacyjno-doradczej przedsiêbiorstw pañstwowych i spó³ek prawa handlowego.pl N. Regionalne Parki Przemys³owe Do cennych inicjatyw ARP nale¿y zaliczyæ tworzenie regionalnych parków przemys³owych w oparciu o maj¹tek restrukturyzowanych przedsiêbiorstw. na doradztwie i na prowadzeniu specjalistycznych szkoleñ. – zarz¹dzanie specjalnymi strefami ekonomicznymi oraz infrastruktur¹ porestrukturyzacyjn¹. Parki technologiczne s¹ instytucjami zaliczanymi do zorganizowanych kompleksów gospodarczych. 3. Voraussetzungen. A. Dose. centra technologiczne/innowacyjne. Technologieparks. http://www.2. 68 69 Wiêcej informacji w witrynie internetowej ARP. inkubatory przedsiêbiorczoœci. – optymalizacji warunków transferu technologii i komercjalizacji rezultatów badañ z instytucji naukowych do praktyki 69 gospodarczej . Bestandaufnahme und Kritik. centra doskona³oœci. – pe³nienie funkcji aktywnego inwestora.com. 31–36. porêczeñ. parki przemys³owe. s. faktoringu. w ramach którego realizowana jest polityka w zakresie: – wspomagania m³odych innowacyjnych przedsiêbiorstw nastawionych na rozwój produktów i metod wytwarzania w technologicznie zaawansowanych bran¿ach. Organizacje regionalne Do instytucji tych mo¿na zaliczyæ parki technologiczne. centra transferu technologii (lista utworzona na podstawie ankiety PARP zamieszczona jest w ankesie). Pomoc w restrukturyzacji przedsiêbiorstw polega na udzielaniu podmiotom gospodarczym wsparcia w formie po¿yczek.arp.

Funkcjonowanie kompleksów gospodarczych jest ukierunkowane na: – wspomaganie rozwoju ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw.pl/index2. Dzia³ania kompleksów gospodarczych: – dostêp do laboratoriów badawczych. – optymalizacjê warunków dla transferu i komercjalizacjê technologii poprzez: Funkcje kompleksów gospodarczych Inkubatory przedsiêbiorczoœci Funkcje inkubatorów Ukierunkowanie kompleksów gospodarczych 53 . G³ówne funkcje inkubatorów obejmuj¹ wspomaganie rozwoju nowo powsta³ych firm oraz optymalizacjê warunków dla transferu technologii poprzez: – dostarczanie odpowiedniej powierzchni na dzia³alnoœæ gospodarcz¹.technopolie. Dane teleadresowe polskich parków technologicznych. Oprócz tradycyjnych funkcji realizowanych w inkubatorach podejmuj¹ szereg dzia³añ zorientowanych na transfer i komercjalizacjê nowych produktów i technologii. finansowe. doradztwo ekonomiczne. – wspó³praca z centrami technologicznymi na œwiecie i innymi organizacjami zajmuj¹cymi siê transferem technologii. Zorganizowane kompleksy gospodarcze obejmuj¹ natomiast szerok¹ grupê wyodrêbnionych i opartych na nieruchomoœci oœrodkach posiadaj¹cych ofertê lokalow¹ oraz ofertê us³ug wspieraj¹cych ma³e i œrednie firmy. – doradztwo technologiczne i patentowe.1). – wykorzystanie wiedzy naukowców i studentów przy œwiadczeniu us³ug doradczych. instrumentów lub programów komputerowych. np. inkubatorów przedsiêbiorczoœci znaleŸæ mo¿na pod adresem: http://www. – pomoc w pozyskiwaniu œrodków finansowych. prawne.html Inkubatory przedsiêbiorczoœci i centra technologiczne Inkubatory przedsiêbiorczoœci i centra technologiczne to wyodrêbnione organizacyjnie i oparte na nieruchomoœci oœrodki ³¹cz¹ce ofertê lokalow¹ z us³ugami wspieraj¹cymi rozwój ma³ych firm. – tworzenie w³aœciwego klimatu dla podejmowania dzia³alnoœci gospodarczej i realizacji przedsiêwziêæ innowacyjnych. Parki technologiczne s¹ wiêksze od inkubatorów przedsiêbiorczoœci. strefy ekonomiczne (tabela 3. przedsiêbiorców oraz pracowników firm. organizacyjne i technologiczne.sooipp.org.2. patentowe. – generowanie innowacyjnego œrodowiska oraz efektów synergicznych poprzez bliskoœæ i bezpoœrednie kontakty naukowców. – dzia³anie przedsiêbiorstw w oparciu o wysokie technologie opatentowane przez placówki naukowo-badawcze lub wykorzystanie procesów. – us³ugi wspieraj¹ce biznes.

dostarczenie odpowiedniej do potrzeb powierzchni na dzia³alnoœæ gospodarcz¹, us³ugi wspieraj¹ce biznes, np. doradztwo ekonomiczne, prawne, patentowe, organizacyjne i technologiczne, tworzenie w³aœciwego klimatu do podejmowania dzia³alnoœci gospodarczej i realizacji przedsiêwziêæ innowacyjnych, tzw. efekty synergiczne, – kontakty z instytucjami naukowymi i ocenê przedsiêwziêæ innowacyjnych.
Tabela 3.2.1. G³ówne kryteria wyró¿nienia poszczególnych typów zorganizowanych kompleksów gospodarczych
Typ oœrodka Kryteria wyodrêbnienia Typ firm-lokatorów Park przemys³owy MSP, zak³ady du¿ych firm Produkcja Inkubator przedsiêbiorczoœci Nowo tworzone Centrum technologiczne Ma³e technologiczne firmy Nowe produkty i technologie Ograniczony (z regu³y 3-5 lat) Szeroka oferta Referencyjny Park naukowy / technologiczny MSP, jednostki badawcze i laboratoria, instytuty naukowo-badawcze Nowe produkty, technologie, us³ugi technologiczne Nieograniczony Nie przewiduje siê Wy¿szy od rynkowego w regionie (z regu³y 20–30%) Ponadregionalne Bardzo silna

Rodzaj aktywnoœci firmy Okres pobytu w oœrodku Us³ugi wspieraj¹ce biznes Poziom czynszu

Bez ograniczeñ

Nieograniczony Nie przewiduje siê Referencyjny

Ograniczony (z regu³y 3-5 lat) Szeroka oferta Referencyjny

Oddzia³ywanie oœrodka Regionalne Technologiczna orientacja Brak firm

Lokalne Zró¿nicowana

Regionalne Silna

ród³o: K.B. Matusiak, E. Stawasz, Przedsiêbiorczoœæ i transfer technologii, ¯yrardowskie Stowarzyszenie Wspierania Przedsiêbiorczoœci, £ódŸ, ¯yrardów 1998, s. 132.

Przyczyny powstawania kompleksów gospodarczych

Za tworzeniem zorganizowanych kompleksów gospodarczych przemawia szereg argumentów, takich jak np.: – komasacja ma³ych i œrednich firm na jednym obszarze u³atwia: wzajemne kontakty miêdzy przedsiêbiorstwami, tworzenie nowoczesnych powi¹zañ kooperacyjnych, tworzenie innowacyjnego klimatu, – mo¿liwoœæ wsparcia w zakresie startu nowo powstaj¹cych ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw poprzez: zorganizowan¹ pomoc konsultingowo-doradcz¹, obni¿kê kosztów sta³ych w wyniku dostêpu do wspólnych urz¹dzeñ serwisowych, uproszczenie pracy biurowej,

54

–

– – – –

wzajemn¹ pomoc, wymianê doœwiadczeñ miêdzy firmami, mo¿liwoœæ wspólnych przedsiêwziêæ, ³atwiejszy wspólny kontakt z instytucjami finansowymi, zacieœnianie powi¹zañ nauki z praktyk¹ gospodarcz¹ poprzez: lokalizacjê w pobli¿u oœrodków akademickich, wspólne konferencje, seminaria, warsztaty innowacyjne, wspomaganie zespo³ów badawczych w utworzeniu w³asnej firmy wykorzystuj¹cej wyniki badañ, uczestnictwo przedstawicieli uczelni w radach nadzorczych, dostêp pracowników firm do laboratoriów i akademickich oœrodków, tworzenie nowych miejsc pracy, stymulacja rozwoju regionalnego i zmian strukturalnych, realizacja specjalnych przedsiêwziêæ badawczo-produkcyjnych, mo¿liwoœæ przeniesienia uci¹¿liwych dla otoczenia firm na 70 obrze¿a aglomeracji miejskich, itp. .

Obecnie parki technologiczne uznawane s¹ za podstawowy instrument promocji ma³ych firm innowacyjnych oraz wspierania przedsiêbiorczoœci. St¹d te¿ powstaj¹ one jako wspólny wysi³ek sektora nauki, w³adz publicznych i pañstwowych oraz instytucji finansowych (spó³ki venture capital, instytucje ubezpieczeniowe i kredytowe). Niezale¿nie od tworzenia parków technologicznych, pojawi³y siê koncepcje tworzenia inkubatorów przedsiêbiorczoœci i centrów technologicznych, w których po³o¿ono g³ówny nacisk na tworzenie nowych miejsc pracy, co by³o spowodowane m.in. trudn¹ sytuacj¹ na rynku pracy. St¹d te¿ inicjatywa w³adz lokalnych skupi³a siê na tworzeniu inkubatorów przedsiêbiorczoœci. Ogó³em w roku 2001 dzia³a³y 44 inkubatory przedsiêbiorczoœci i centra technologiczne, 20 centrów transferu technologii i informacji71. Oœrodki te tworzone s¹ we wszystkich regionach kraju. Jednak¿e 70% z nich powsta³o w regionach zagro¿onych bezrobociem lub w tradycyjnych regionach przemys³owych, stoj¹cych w obliczu przekszta³ceñ strukturalnych. Natomiast w regionach po³udniowo-wschodnich i wschodnich, charakteryzuj¹cych siê niskim poziomem rozwoju gospodarczego i niskim potencja³em przedsiêbiorczoœci, obserwuje siê niewielkie zainteresowanie tworzeniem inkubatorów i centrów technologicznych. Inkubatory/centra technologiczne wp³ywaj¹ na tworzenie zarówno nowych podmiotów, jak i nowych miejsc pracy. Z badañ wyCharakterystyka kompleksów gospodarczych

70 71

K.B. Matusiak, E. Stawasz, Przedsiêbiorczoœæ.... , op. cit, s. 131–133. Oœrodki innowacji i przedsiêbiorczoœci w Polsce. SOOIPP- Raport 2001, Katedra Uniwersytetu £ódzkiego £ódŸ 2001, s. 13.

55

nika, i¿ co trzecia nowo powsta³a firma by³a za³o¿ona przez osobê bezrobotn¹. W wiêkszoœci inkubatorów i centrów technologicznych maksymalny okres pobytu wynosi³ 3 lata. Œrednia firma z inkubatora i centrum technologicznego zajmuje powierzchniê ok. 100 m2 i tworzy 4,7 miejsca pracy. Mniejsze zatrudnienie maj¹ firmy nowo tworzone, a najwiêksze tzw. lokatorzy strategiczni, tj. lokatorzy posiadaj¹cy stabiln¹ sytuacjê na lokalnym rynku. Podstawowe charakterystyki inkubatorów i centrów technologicznych zawarto w tabeli 3.2.2.
Tabela 3.2.2. Charakterystyka inkubatorów i centrów technologicznych

Wyszczególnienie Œrednia dla wszystkich oœrodków

Powierzchnia ca³kowita 2423,1

ogó³em 18

Liczba firm nowo utworzonych (w % ) 46,2

Miejsca pracy 89

Rozk³ad wed³ug formy organizacyjno-prawnej Stowarzyszenia Fundacja Zak³ad bud¿etowy S.A. Spó³ki z o.o. 2527 2936 1406 1556 2306 16 22 20 13 21 50,0 50,8 21,5 36,6 53,2 96 91 77 49 94

ród³o: K.B.Matusiak, E. Stawasz, Przedsiêbiorczoœæ...op.cit, s. 177.

Listy teleadresowe inkubatorów i centrów technologicznych znaleŸæ mo¿na pod adresem: http://www.sooipp.org.pl/index2.html Centra Doskona³oœci http://www.6pr.pl/s5o/centra_dosk/index.html Centra doskona³oœci Do innych organizacji regionalnych wspieraj¹cych innowacje nale¿y zaliczyæ centra doskona³oœci. S¹ one zespo³ami naukowców o wybitnych osi¹gniêciach, wspó³pracuj¹cych w zakresie wspólnego strategicznego tematu, maj¹cego du¿e znaczenie dla gospodarki danego kraju. S¹ one czêsto okreœlane jako laboratoria bez œcian, poniewa¿ pozwalaj¹ na wykorzystanie najlepszych zespo³ów badawczych oraz zaplecza badawczego ró¿nych instytucji, skuteczn¹ koordynacjê projektów oraz wdro¿enie wyników badañ, co w konsekwencji prowadzi do wzrostu konkurencyjnoœci kraju. Centra takie dzia³aj¹ pod wspólnym kierownictwem naukowym i administracyjnym, zachowuj¹c jednak du¿¹ niezale¿noœæ jednostek je tworz¹cych. Program badawczy centrum ma du¿y wp³yw na gospodarkê oraz jakoœæ ¿ycia, poprzez œcis³¹ integracjê z sektorem przemys³u i innymi u¿ytkownikami badañ. Œrodki na dzia³alnoœæ centrów pochodz¹ najczêœciej od centralnego organu nadzoruj¹cego politykê naukow¹ pañstwa i s¹ uzupe³niane z innych Ÿróde³.

Program badawczy CD

56

Zaœ wspó³praca z innymi centrami doskona³oœci powinna przyczyniæ siê do integracji polskiego œrodowiska naukowego i wykorzystania jego potencja³u naukowego. M.F. 57 . Mass. 3. s. a przed zamkniêciem konkursu 29 paŸdziernika otrzymano 59 wniosków. Ponadto zak³ada siê. – instytucje tworz¹ce CD musz¹ utworzyæ konsorcjum przez zawarcie formalnej umowy. ¿e co 3–4 lata powstawaæ bêdzie 4–5 nowych centrów. M. jak i stosowanych. 246. u¿ytkownika wyników badañ. 1956. Klastery (grona. Utworzone centra doskona³oœci to zespo³y prowadz¹ce badania na najwy¿szym poziomie naukowym. Cambridge. Warszawa 2001. Isarda: Location and Space Economy. MIT Press. kiœcie) technologii72 Idea wspó³pracy ró¿nych przedsiêbiorstw ulokowanych w danym regionie geograficznym celem poprawy efektywnoœci wykorzystania lokalnych zasobów czynników produkcji i korzyœci skali infrastruktury by³a obecna w pracach wybitnych ekonomistów ju¿ w latach piêædziesi¹tych XX wieku73. które bêd¹ dzia³aæ przez 6 lat. Porter badaj¹c istotê konkurencji w warunkach globalizacji zwraca³ uwagê na znaczenie gron i idei lokalizacji w osi¹ganiu przewagi konkurencyjnej. Zak³ada siê. jeden z instytutów naukowych musi pe³niæ rolê jednostki wiod¹cej. kiedy to na stronach internetowych KBN opublikowano zaproszenie do sk³adania wniosków.3. – program badawczy CD musi byæ oparty na aktualnie najlepszych badaniach naukowych i musi zawieraæ elementy zarówno badañ podstawowych. W Polsce inicjatywê tworzenia centrów doskona³oœci rozpoczêto we wrzeœniu 1999 roku. ¿e odegraj¹ one wiod¹c¹ rolê w strategii innowacyjnej kraju. Rozwój wielkich korporacji ³¹cz¹cych ró¿ne rodzaje dzia³alnoœci w ramach jednej organizacji o scentralizowanej strukturze i prowadz¹cych interesy w skali globalnej w latach szeœædziesi¹tych i osiemdziesi¹tych odwróci³ uwagê ekonomistów od uk³adów wspó³pracy regionalnej podmiotów pracuj¹cych dla rynków krajowych b¹dŸ lokalnych. przy wykorzystaniu ró¿nych instytucji. PWE. Porter: Porter o konsumpcji. „Chocia¿ w miarê globalizacji dawne 72 Klastery 73 Jedn¹ z najbardziej znanych by³a praca: W.W raporcie OECD kandyduj¹cym instytucjom do utworzenia centrum okreœlono nastêpuj¹ce wymagania: – CD musi sk³adaæ siê z co najmniej dwóch instytutów naukowych i co najmniej jednej organizacji. Ostatecznie podjêto decyzjê powo³ania 5 pilota¿owych centrów.

a nawet czêœci œwiata. to jednak wci¹¿ roœnie ich nowa rola w konkurencji wystêpuj¹cej w gospodarce cechuj¹cej siê coraz wiêksz¹ z³o¿onoœci¹. Portera „Grono (klaster) jest to znajduj¹ca siê w geograficznym s¹siedztwie grupa przedsiêbiorstw i powi¹zanych z nimi instytucji zajmuj¹cych siê okreœlon¹ dziedzin¹... Portera i podanych przez niego przyk³adów wynika. J w. której celem powinno byæ usuwanie przeszkód na drodze do rozwoju i do podnoszenia poziomu istniej¹cych oraz pojawiaj¹cych siê gron75. s. ale od jej lokalizacji w regionie. w³oskie grono obuwia skórzanego i towarów modnych. 248.Definicja grona przyczyny tworzenia gron czêœciowo utraci³y znaczenie. Bior¹c to pod uwagê M. Porter zwraca uwagê na: – dostêpnoœæ wyspecjalizowanej infrastruktury. s. Porter zwraca uwagê. w kraju. informacji marketingu i potrzeby klientów przekraczaj¹ce granice firm i sektorów”78. ale przede wszystkim wspó³czesne grona powinny tworzyæ siê w dziedzinach nowoczesnych technologii opartych na wiedzy (np. Zdaniem Portera grona bardziej odpowiadaj¹ istocie konkurencji. Zdaniem M. gromadziæ siê w kupki nie wydaje siê najlepsze. dostêp do informacji. ¿e grona mog¹ byæ tworzone w dziedzinach tradycyjnych (np. Mo¿e jednak grona technologiczne? M. cit. komplementarnoœæ oraz przep³ywy technologii. systemy komputerowego programowania obuwia w gronie w³oskim). 79 – wiêksza innowacyjnoœæ. Z lektury pracy M. opartej na wiedzy i dynamicznej”74. 255. 247. gdy¿ „wychwytuj¹ wa¿ne powi¹zania. umiejêtnoœci. które jednak¿e wykorzystuj¹ najnowsze zdobycze techniki (np. dostêp do instytucji i dóbr publicznych. Tam¿e.. – komplementarnoœæ. 74 75 76 77 78 79 Propozycja polskiej nazwy klaster dla angielskiego cluster: co znaczy grono. op. ród³a przewagi konkurencyjnej Rozwijaj¹c Ÿród³a przewagi konkurencyjnej firm ulokowanych w gronach M. po³¹czon¹ przedsiêbiorstwami i wzajemnie siê uzupe³niaj¹c¹. Geograficzny zasiêg grona mo¿e obejmowaæ jedno miasto lub stan. – ³atwoœæ zdobycia kwalifikowanych pracowników. 265–280. b¹dŸ kalifornijskie grono win). J w. grono multimedialne z Zatoki San Francisco)77. kiœæ. 58 . u³atwienie dostêpu do Ÿróde³ innowacji . Tam¿e. ca³y kraj a nawet grupê s¹siednich krajów”76. s. Porter. s. s. ¿e grona wymuszaj¹ od w³adz prowadzenie polityki naukowo-ekonomicznej sprzyjaj¹cej konkurencyjnoœci oraz polityki mikroekonomicznej. 49–256. Koncepcja grona jest nowym sposobem podejœcia do konkurencyjnoœci firmy wskazuj¹c na jej zale¿noœæ nie tylko od czynników zewnêtrznych.

59 . firmami i instytucjami”80. Lektura pracy M. wykorzystywane s¹ powi¹zania administracyjne wystêpuj¹ce w danym regionie. Model w³oski klastera (Terza Italia) Koniecznoœæ konkurowania z wchodz¹cymi na rynek W³och sieciami supermarketów zmusi³a w³aœcicieli drobnych sklepów i punktów us³ugowych do znalezienia skutecznych sposobów obni¿enia kosztów dzia³alnoœci. Po trzecie – grona mog¹ tworzyæ siê i zamykaæ zale¿nie od pozycji konkurencyjnej sektorów. Portera pozwala na przeœledzenie jeszcze innych nie wymienionych cech gron: Po pierwsze – s¹ to ugrupowania p³ynne.Wskazuje siê równie¿ na to. Witkowski: Organizacja grup kooperacyjnych przedsiêbiorstw. ¿e „grono jest odmian¹ sieci. Po czwarte – odpowiednia polityka zmierzaj¹ca do rozwoju gron powinna bazowaæ na istniej¹cych b¹dŸ pojawiaj¹cych siê dziedzinach dzia³alnoœci gospodarczej. sta³y siê wzorem dla wiêkszych organizacji obejmuj¹cych swym dzia³aniem tak¿e sferê produkcyjn¹. Po pi¹te – wspieraj¹c grona w³adze nie powinny ograniczaæ b¹dŸ wkraczaæ w konkurencjê. przekszta³caj¹c siê w siatkê licznych nak³adaj¹cych siê na siebie i p³ynnych po³¹czeñ miêdzy poszczególnymi osobami. Po drugie – gronom nie towarzyszy formalna struktura administracyjna. Zasoby Internetu 2002. weryfikowane natychmiast przez rynek. W.3. Dobrze dzia³aj¹ce grona wychodz¹ poza sieci hierarchiczne. w której bliskie s¹siedztwo firm i instytucji zapewnia istnienie pewnych rodzajów wspólnoty oraz wiêksz¹ czêstotliwoœæ i znaczenie interakcji. Witkowski przedstawi³ modele ró¿nych rozwi¹zañ81. Terza Italia 80 81 Tam¿e. Wzór klasycznego klastera w³oskiego z tego okresu przedstawia rysunek 3. s. W Europie grona wystêpuj¹ w wielu krajach. 283. gdy¿ wzrost kosztów prowadzenia dzia³alnoœci zaczyna dominowaæ nad wykorzystaniem korzyœci wysokiej lokalizacji i wspó³pracy.1. Samoistnie powstaj¹ce struktury. tworzone wokó³ okreœlonych technologii i lokalizacji w sposób nieformalny. W oparciu o analizê funkcjonowania klasterów i sieci W. wokó³ których s¹ utworzone.

60 . – zwi¹zki pomiêdzy firmami inicjowane przez w³aœcicieli. – wysoki poziom regionalnej to¿samoœci (dialekty). – brak wyodrêbnionej struktury zarz¹dzaj¹cej (koordynuj¹cej).1. pomaga identyfikowaæ mo¿liwe rozwi¹zania oraz doradza w jaki sposób wdra¿aæ nowe idee. który inicjuje i u³atwia kontakty miêdzy partnerami. – d³uga tradycja silnych Cechów Rzemieœlniczych.3. – du¿y stopieñ uzale¿nienia od rz¹du centralnego. a mianowicie: – bliskie zwi¹zki rodzinne w firmach i pomiêdzy firmami. Model w³oski klastera Firmy nale¿¹ce do klastera ród³o: Organizacja grup kooperacyjnych przedsiêbiorstw. uwzglêdniaj¹cych lokaln¹ sytuacjê i priorytety. Jak ju¿ wiadomo. Kluczow¹ osob¹ jest broker sieciowy. Model duñski klastera Duñski klaster Przeniesienie modelu opartego na przedsiêbiorstwach rodzinnych i silnych powi¹zaniach o charakterze nieformalnym jest trudne do wykonania. Kraje cz³onkowskie Unii Europejskiej podjê³y wiêc próby opracowania w³asnych modeli grup kooperacyjnych. Cechy charakterystyczne: – brak sformalizowania struktury. Z kolei koniecznoœæ zapewnienia ma³ym i œrednim firmom mo¿liwoœci konkurowania na rynku z du¿ymi przedsiêbiorstwami zmusza³a do poszukiwania nowych rozwi¹zañ.Rysunek 3. Dodatkowo do cech charakteryzuj¹cych w³oski model tworzenia grup kooperacyjnych przedsiêbiorstw mo¿na zaliczyæ uwarunkowania kulturowe. G³ównym za³o¿eniem programu duñskiego by³o wspomaganie z zewn¹trz procesu tworzenia wiêzów kooperacyjnych. – brak powi¹zañ kapita³owych. najwiêksz¹ tego typu inicjatyw¹ by³ duñski program sieciowania – program rz¹dowy realizowany w latach 1988– –1993. – silne zale¿noœci i powi¹zania lokalne.

2. Prowadzi to do zwiêkszenia dostêpu do zasobów informacji. Holenderski klaster 61 . – opracowanie podzielonego na etapy programu szkoleniowego. a tym samym podniesienia konkurencyjnoœci oferowanych przez klaster wyrobów. Struktura taka umo¿liwia znaczne obni¿enie kosztów wdro¿enia prototypowych urz¹dzeñ i technologii (podzia³ kosztów pomiêdzy uczestników klastera/sieci). którymi dysponuje placówka B+R. wiedzy i umiejêtnoœci oraz aparatury kontrolno-pomiarowej. – opracowanie jasno sprecyzowanej strategii dla klasterów/sieci kooperacyjnych. Model obejmowa³ kompleksowe dzia³ania.Rysunek 3. w Holandii zosta³a jeszcze dopracowana i ukierunkowana. w tym: – rozwijanie umiejêtnoœci neutralnego koordynatora sieci. Cechy charakterystyczne: – program rz¹dowy koordynuj¹cy dzia³ania na szczeblu krajowym. Holenderski model klastera zak³ada œcis³¹ wspó³pracê z placówk¹ naukow¹ (instytutem badawczo-rozwojowym) zapewniaj¹cym wsparcie w zakresie dostêpu do nowych technik i technologii. Model duñski klastera Firmy nale¿¹ce do klastera Broker sieciowy ród³o: Organizacja grup kooperacyjnych przedsiêbiorstw. Model holenderski klastera Metoda z powodzeniem wdro¿ona w Danii.3. – zapewnienie dostêpnoœci œrodków diagnostycznych i analitycznych. – neutralny broker sieciowy inspiruj¹cy i koordynuj¹cy dzia³ania klastera/sieci.

Inn¹ form¹ wykorzystywan¹ w dzia³alnoœci klastera mo¿e byæ tworzenie konsorcjum firm wspó³pracuj¹cych. Koncepcje gron w systemie wspierania innowacji w Polsce Klastery w Polsce Wydaje siê. Model holenderski klastera Placówka B+R Broker sieciowy Firmy nale¿¹ce do klastra ród³o: Organizacja grup kooperacyjnych przedsiêbiorstw Cechy charakterystyczne: – nacisk na innowacje i technologie. Na podstawie literatury mo¿na uwa¿aæ. – aktywna polityka rz¹du. Takie propozycje s¹ zawarte w projekcie Sektorowego Programu Operacyjnego „Wzrost konkurencyjnoœci gospodarki”82. 1) W Europie grona wystêpuj¹ w wielu krajach. VI Konferencja KSU dla MSP. Przedstawione wy¿ej za³o¿enia koncepcji gron zawarte w pracy M.Rysunek 3. W stosunku do poprzednio opisanych modeli gron nowoœci¹ w przytoczonych modelach europejskich jest ich po³¹czenie w sieæ z wmontowan¹ instytucj¹ brokera sieciowego. ¿e istniej¹ przes³anki wykorzystania koncepcji grona w systemie wspierania innowacji w Polsce. – œcis³a wspó³praca z oœrodkiem B+R. którego zadaniem jest doradztwo i koordynacja dzia³añ klastera. ¿e w wielu przypadkach jest uzyskiwany synergiczny efekt ich wspó³pracy ekonomicznej. 62 . Warszawa 2002.3. Wolman: Rz¹dowe programy wspierania innowacyjnoœci w kontekœcie integracji z UE. Portera oraz wymienione doœwiadczenia europejskie mog¹ byæ przydatne w próbach adaptacji w narodowym systemie innowacji w Polsce.3. wœród których mo¿na wyró¿niæ nastêpuj¹ce. 82 E.

Powstaje jednak w¹tpliwoœæ. organizacji pomostowych wspó³dzia³aj¹cych dla zdobycia przewagi konkurencyjnej w niszy technologicznej b¹dŸ produktowej. œl¹ski zorientowany na rozwój górnictwa i hutnictwa. np. W zwi¹zku z oczekiwaniem wejœcia Polski do Unii Europejskiej nie jest wykluczone tworzenie ponadnarodowych klasterów technologii w pasie przygranicznym. „starych regionów przemys³owych” istniej¹ mo¿liwoœci zast¹pienia ich przez nowe oœrodki. 3) Szansê na powstawanie nowych gron technologicznych w polskich oœrodkach regionalnych stwarza z jednej strony unowoczeœnianie technologii istniej¹cych przedsiêbiorstw w dziedzinach tradycyjnych – co wi¹¿e siê z potrzeb¹ rozwoju sfery B+R i wzrostu kwalifikacji kadry. 4) W wiek XXI wkroczyliœmy w Polsce z baga¿em istotnych zmian w strukturze produkcji przemys³owej zarówno bran¿owej. przemys³ mleczarski czy przetwórstwo owocowo-warzywne. Wszystkie one z punktu widzenia kryteriów lokalizacji mia³y cechy omawianych gron. Mog¹ one tworzyæ grona innego rodzaju oparte o wspó³pracê szkó³ wy¿szych i jednostek badawczych. czy Tarnobrzeg stanowi¹cy oœrodek przemys³u chemicznego. a z drugiej strony tak¹ szans¹ mo¿e byæ powstawanie licznych ma³ych i œrednich firm w dziedzinach nowoczesnych technologii. Z obserwacji doœwiadczeñ zagranicznych wynika. jednak o ich obecnym upadku zadecydowa³o obni¿enie konkurencyjnoœci wiod¹cego sektora (wiod¹cej firmy). czy klaster technologii.2) W Polsce mieliœmy ju¿ utworzone przemys³owe oœrodki regionalne o charakterze gron. jako pewna struktura firm zgromadzonych wed³ug okreœlonego podobieñstwa ma byæ odgórnie. programowany i tworzony wed³ug okreœlonego projektu. ma³ych firm innowacyjnych. co tworzy zupe³nie nowe uwarunkowania dla lokalizacji dzia³alnoœci gospodarczej. którym jednak¿e. Mo¿na tu wymieniæ oœrodek ³ódzki skoncentrowany wokó³ przemys³u lekkiego. niestety zwi¹zane z tradycyjnymi dziedzinami przemys³u. Bior¹c pod uwagê powy¿sze mo¿na s¹dziæ. w³adze regionalne b¹dŸ centralne udzielaj¹ pewnego wsparcia organizacyjnego i finansowego. b¹dŸ w regionie. o ile spe³niaj¹ warunek uzupe³nienia istniej¹cych powi¹zañ. jak i w³asnoœciowej oraz organizacyjnej. ¿e ta druga droga wydaje siê bardziej efektywna i nie nale¿y instytucjonaliKlastery ponadnarodowe 63 . czy te¿ ma to byæ struktura tworzona przez firmy dzia³aj¹ce na zasadach konkurencji. w których grono bêdzie tworzone wokó³ nowych dziedzin gospodarki. ¿e zostanie ukszta³towany model grona (klastera) technologicznego dostosowany do nowych warunków oraz polskiej specyfiki. W warunkach os³abienia tzw.

4. jak i instytucje typu non-profit.gov.cit. Na podstawie informacji U.parp. Przewiduje siê zainteresowanie uczelni rozwiniêciem odpowiednich kierunków studiów. Tarnowski Klaster Przemys³owy Pewn¹ próbê stworzenia klastera przemys³owego podjêto w Tarnowie nazywaj¹c go Tarnowskim Klasterem Przemys³owym Plastikowa Dolina84. Nie s¹dzê jednak. Portet. Podjêta inicjatywa wydaje siê interesuj¹ca. Starostwo Powiatowe Tarnów. maj¹ udzieliæ wsparcia nowo powstaj¹cym firmom. aby przeprowadziæ precyzyjne analizy rynkowe dotycz¹ce mo¿liwoœci zbytu produktów przetwórstwa tworzyw. Projekt opiera siê na idei rozbudowania przetwórstwa tworzyw sztucznych produkowanych w Zak³adach Azotowych w Tarnowie. a tak¿e uruchomienia przetwórstwa odpadów z tworzyw sztucznych. 85 Wiêcej informacji na temat organizacji otoczenia biznesu uzyskaæ mo¿na w witrynie internetowej http://www.zowaæ klasterów technologii jako organizacji. 3. Projekt mog¹ koordynowaæ z powodzeniem w³adze regionalne. S¹ to zarówno podmioty gospodarcze nastawione na zysk.pl i wydawnictwie PARP „Raport o stanie sektora ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w Polsce w latach 2001–2002”. Organizacje otoczenia biznesowego Do instytucji tych zalicza siê instytucje wspieraj¹ce szeroko rozumian¹ przedsiêbiorczoœæ85. a w³adze regionu Tarnowa. w mniejszym stopniu do ma³ych i œrednich. Gadzia³a. Czêœæ z nich prowadzi dzia³alnoœæ skierowan¹ wy³¹cznie do sektora ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. 2002 (maszynopis). op. M. Ca³oœæ przedsiêwziêcia maj¹ uzupe³niæ jednostki naukowo-badawcze ju¿ istniej¹ce w Zak³adach Azotowych Tarnów i Zak³adach Mechanicznych Tarnów. Te ostatnie maj¹ te¿ zaj¹æ siê produkcj¹ urz¹dzeñ i maszyn do przetwórstwa tworzyw sztucznych. 83 84 64 . których profil produkcji czy us³ug pozwoli na wejœcie w kooperacyjne uk³ady lokalne prowadz¹ce do wytworzenia siê grona83. Zak³ada siê stworzenie Inkubatora Przedsiêbiorczoœci w obiektach udostêpnionych przez Zak³ady Mechaniczne w Tarnowie. 330–340. szczególnie dlatego. aby projektowana struktura potrzebowa³a „czapki” w postaci firmy zarz¹dzaj¹cej. ¿e przygotowane nowe struktury wpasowuj¹ siê w istniej¹ce uk³ady przestrzenne. który jest ju¿ obecnie dojrza³ym oœrodkiem przemys³owym. Aport w³adz regionalnych do projektowanego kompleksu maj¹ stworzyæ tereny wyodrêbnione przez gminê Tarnów i gminê Wojnicz oraz Zak³ady Mechaniczne Tarnów. Gacek i W. a raczej obserwuj¹c inicjatywy regionalne wspieraæ firmy. gdy¿ w tym zakresie wystêpuje silna konkurencja importu. inne zaœ adresuj¹ us³ugi do du¿ych przedsiêbiorstw. s. Jest jednak bardzo wa¿ne.

W ustawie tej okreœlono podstawowe cele powo³ania strefy ekonomicznej: rozwój nowych rozwi¹zañ technicznych i technologicznych oraz ich wykorzystanie w gospodarce polskiej.cc. Cele dzia³alnoœci OSD s¹ integralnie zwi¹zane z potrzebami i wymaganiami lokalnych rynków pracy i nowych technologii.3.5. transferu i komercjalizacji nowych technologii oraz poprawy konkurencyjnoœci ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. Krakowski Park Technologiczny http://www. podstawy Worda. wœród których dominuj¹ tematy: – z zakresu przedsiêbiorczoœci. Oœrodki szkoleniowo-doradcze Oœrodki szkoleniowo-doradcze (OSD) to nie nastawione na zysk jednostki doradcze. ksiêgowoœci i doradztwa podatkowego. a tak¿e zwiêkszenie konkurencyjnoœci wyrobów i us³ug.czt. pracuj¹ce na rzecz rozwoju przedsiêbiorczoœci.europark. Tarnobrzeska Specjalna Strefa Ekonomiczna Euro Park Wis³osan http://www.6.pl. – aktywne wspieranie inicjatyw lokalnej spo³ecznoœci w zakresie tworzenia i rozwijania ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. – z zakresu aktywizacji zawodowej. – aktywn¹ wspó³pracê z lokaln¹ i rz¹dow¹ administracj¹ oraz z innymi organizacjami w celu tworzenia wspólnej p³aszczyzny na rzecz rozwoju gospodarczego i spo³ecznego regionu. Tematycznie wszystkie oœrodki oferuj¹ doradztwo i szkolenia z zakresu tworzenia nowej firmy.pl 65 . – bhp. OSD Cele dzia³alnoœci OSD 3. W szczególnoœci cele te obejmuj¹: – wspieranie i popularyzowanie idei przedsiêbiorczoœci. grafika komputerowa.tsse.com. – audyt technologiczny.pl. Dzia³alnoœæ oœrodków koncentruje siê na organizacji ró¿nego rodzaju szkoleñ. obs³uga komputera. Specjalne strefy ekonomiczne86 Ustawa o specjalnych strefach ekonomicznych zosta³a powo³ana 20 paŸdziernika 1994 roku. Excela. Powy¿sze cele stanowi¹ podstawê Specjalne strefy ekonomiczne 86 Specjalna Strefa Ekonomiczna. przeciwpo¿arowe. minimum sanitarne. W wiêkszoœci mo¿na spotkaæ us³ugi w obszarze marketingu. – pomoc w transferze i komercjalizacji technologii. Windows. prowadzenie biura i obs³uga urz¹dzeñ biurowych. informacyjne i szkoleniowe. – komputerowe. Od lat na œladowym poziomie pozostaj¹ dzia³ania ukierunkowane na transfer technologiczny z instytucji naukowych do ma³ych firm oraz wspó³pracê z du¿ymi przedsiêbiorstwami. Specjalna Strefa Ekonomiczna Euro-Park Mielec http://www. – zawodowe.

Stworzono w ten sposób mo¿liwoœæ lokalizacji na ich terenie firm wykorzystuj¹cych nowoczesne technologie. mo¿liwoœæ stosowania podwy¿szonych stawek amortyzacji œrodków trwa³ych. 66 . W ustawie tej okreœlono tak¿e przywileje stosowane w stosunku do podmiotów dzia³aj¹cych na terenie specjalnej strefy ekonomicznej. a tak¿e tworzenie parków technologicznych. w których realizowany by³by transfer technologii do podmiotów gospodarczych.powo³ywania specjalnych stref ekonomicznych. takich jak na przyk³ad zwolnienia podatkowe. czy te¿ mo¿liwoœæ zaliczania wydatków inwestycyjnych w ciê¿ar kosztów uzyskania przychodu.

Przekonaniu o s³usznoœci powy¿szego stwierdzenia powinno towarzyszyæ kolejne – nie wystarczy dysponowaæ œrodkami. Przeprowadzone porównania i oceny wskazuj¹. aczkolwiek takie próby s¹ od dawna podejmowane. co wymaga ogromnej mobilizacji wszystkich ogniw narodowego systemu innowacji. Przedstawione propozycje zmian bêd¹ odnosiæ siê do tej grupy rozwi¹zañ. wzmocnienie organizacji pomostowych na szczeblu centralnym i regionalnym. i te nie bêd¹ tu omawiane. po³¹czonego ze znacz¹cym zwiêkszeniem œrodków kierowanych do narodowego systemu innowacji ze wszystkich mo¿liwych Ÿróde³. a co za tym idzie wzrostu konkurencyjnoœci gospodarki. sprawnego organizacyjnie i efektywnego systemu wspierania innowacji w przedsiêbiorstwach. System wspierania innowacji i transferu technologii jest istotn¹ ca³oœci¹ narodowego systemu innowacji (NSI). Czêœæ przyczyn s³aboœci systemu innowacji w Polsce mo¿na przypisaæ trudnoœciom gospodarki jako ca³oœci. Pomimo ¿e teza ta by³a wielokrotnie stawiana i uzasadniana. bez nadania mu rzeczywistego priorytetu w strategii rozwoju kraju. tworzenie uk³adów wspó³pracy regionalnej. aczkolwiek ich znaczenie dla poziomu konkurencyjnoœci gospodarki jest bardzo du¿e. Kierunki doskonalenia systemu wspierania innowacji i transferu technologii w Polsce • Prezentacja s³aboœci krajowego systemu innowacji. • Prezentacja kierunków doskonalenia systemu innowacji: wzmocnienie fazy generowania wynalazków. Nie uda siê uzyskaæ istotnego wzrostu poziomu innowacyjnoœci. czy samej gospodarki opartej za wiedzy. w du¿ym stopniu wynikaj¹cym z braków i niekonsekwencji transformacji systemowej. zatem jego doskonalenie musi wi¹zaæ siê z rozwojem ca³oœci systemu. ale nale¿y je w³aœciwie wykorzystaæ. prawnych i organizacyjnych odnosz¹cych siê do narodowego systemu innowacji. stworzenie przyjaznego otoczenia dla MSP. trzeba j¹ powtórzyæ. ¿e w Polsce (wed³ug stanu na koniec 2002 roku) nie dopracowano siê w pe³ni spójnego. Pozosta³e s³aboœci s¹ ju¿ immanentn¹ cech¹ przyjmowanych rozwi¹zañ ekonomicznych. ze szczególnym uwzglêdnieniem istotnych potrzeb dostosowawczych do oczekiwanego wejœcia do Unii Europejskiej. NSI 67 .4.

68 . Program ten powinien byæ przedstawiony ocenie spo³eczeñstwa. w której ucieleœniaj¹ siê pomys³y innowacji oraz sfera produkcji przekszta³caj¹ca projekt w wyrób (us³ugê) rynkowy. aby „g³ówni aktorzy” sceny innowacyjnej mieli mo¿liwoœæ spe³nienia wyznaczonych im w systemie zadañ w jak najkrótszym czasie. jak i sfery produkcyjnej. ale musz¹ staæ siê rzeczywistym celem gospodarczo-spo³ecznym. bazuj¹c na zgromadzonych zasobach wiedzy. które musi zaaprobowaæ cele i koszty jego realizacji. który równie¿ w warunkach konkurencji nale¿y do najwa¿niejszych uwarunkowañ systemu. potrzebny jest d³ugookresowy program rozwoju gospodarki opartej na wiedzy. inspiruj¹ projekty badawcze. ¿e wiedza i innowacje nie mog¹ byæ tylko has³em. W realizacji cyklu innowacyjnego wiod¹c¹ rolê odgrywa sfera B+R. a te przekszta³caj¹ siê w realizacyjne projekty innowacji. które staj¹ siê nastêpnie produktem b¹dŸ us³ugami. Po drugie – przyjêcie programu rozwoju gospodarki opartej na wiedzy musi wi¹zaæ siê z jego konkretyzacj¹ i wskazaniem celów i zadañ realizacyjnych poszczególnych podsystemów wraz z okreœleniem œrodków ich wykonania. Po czwarte – okres wchodzenia Polski do Unii Europejskiej powinien sprzyjaæ integracji systemowej rozwi¹zañ stosowanych w Polsce z europejskim systemem badañ i wspierania innowacji oraz zwiêkszaæ mo¿liwoœæ wykorzystania funduszy strukturalnych oferowanych przez Uniê Europejsk¹ na cele rozwoju narodowego systemu innowacji. Cykl innowacyjny Podstawow¹ zasad¹ narodowego systemu innowacji w gospodarce rynkowej jest. które z kolei. Jeœli tak to wspieranie innowacji musi dotyczyæ zarówno sfery B+R. którym nie uda siê sprostaæ bez istotnych zmian rozwi¹zañ przyjmowanych dotychczas w NSI. w którym jednym z podstawowych ogniw jest narodowy system innowacji. Rola polityki powinna sprowadzaæ siê do stworzenia takich warunków realizacji cyklu innowacyjnego. ¿e g³ówne impulsy rozwoju innowacji powstaj¹ w sferze potrzeb. ¯eby tak by³o. Po trzecie – przy takim holistycznym podejœciu do realizacji celu wzrostu konkurencyjnoœci gospodarki polskiej mo¿na uzyskaæ synergiczne efekty wspó³dzia³ania czynników j¹ kszta³tuj¹cych.Globalizacja oraz integracja Polski z Uni¹ Europejsk¹ stawiaj¹ nowe wyzwania przed polsk¹ gospodark¹. Po pierwsze – spo³eczeñstwo i w³adze kraju musz¹ byæ przekonane. Ich u¿ytkowanie generuje nowe potrzeby i cykl rozpoczyna siê na nowo.

Uk³ady te. Konsekwentnego wsparcia wymaga zatem sfera B+R usytuowana na zewn¹trz b¹dŸ wewn¹trz przedsiêbiorstw. Ma to miejsce w tzw. w których pracuje powa¿na liczba wykwalifikowanych pracowników naukowych. W obecnym okresie organizacje te powinny mieæ œciœle zdefiniowane zadania oraz okreœlone œrodki publiczne wystarczaj¹ce dla realizacji wyznaczonych przez w³adze zadañ. Ich zadaniem powinno byæ dotarcie do przedsiêbiorstw z informacj¹ i pomoc¹ doradcz¹ oraz finansow¹ u³atwiaj¹c¹ stworzenie i realizacjê projektów innowacyjnych. Natomiast wybór i realizacje projektów musz¹ odbywaæ siê na ryzyko i odpowiedzialnoœæ samych przedsiêbiorców. b¹dŸ na szczeblu regionalnym (parki technologiczne. Usprawnieniu przep³ywu projektów innowacji sprzyja ³¹czenie badañ z dzia³alnoœci¹ produkcyjn¹. które mog¹ znaleŸæ komercyjne wykorzystanie. grupuj¹cych ró¿ne podmioty dzia³aj¹ce na danym terenie. Generowanie i przep³yw projektów Organizacje pomostowe Wspó³praca regionalna 69 . Aby projekty innowacji trafia³y ze sfery B+R do przedsiêbiorstw wzmocnione musi byæ kolejne ogniwo cyklu – transfer projektów do sfery realizacji. agencje rozwoju regionalnego). mog¹ staæ siê wa¿nym Ÿród³em wiedzy i wynalazków oraz dostawc¹ projektów innowacji dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. firmach innowacyjnych. inkubatory przedsiêbiorczoœci. promocji produktów czy wspólnego korzystania z infrastruktury. Jednostki badawczo-rozwojowe. organizacje pomostowe dzia³aj¹ce na szczeblu centralnym (czêœæ technologiczna PARP). spopularyzowane w niektórych krajach Unii Europejskiej. zwane klasterami przemys³owymi (od angielskiego clusters) powinny dzia³aæ na zasadzie dobrowolnej wspó³pracy nawi¹zywanej na zasadzie wspólnych korzyœci. których immanentn¹ cech¹ jest ci¹g³e generowanie innowacji produktowych i technologicznych w odpowiedzi na sygna³y rynkowe. Dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw pomocne mo¿e byæ tworzenie uk³adów wspó³pracy regionalnej. Dla u³atwienia transferu technologii utworzono tzw. Kolejny impuls dla zwiêkszenia liczby nowych projektów mo¿e stanowiæ postêp w reformie instytutów i jednostek badawczo-rozwojowych nastawiony na u³atwienia w komercjalizacji wyników badañ.W Polsce jednym z najs³abszych ogniw NSI jest faza generowania wynalazków. które mog¹ uzyskaæ korzyœci we wspó³pracy w dziedzinie technologii. Zatem pomoc w rozwoju istniej¹cych firm innowacyjnych i wspieranie tworzenia nowych przez autorów pomys³ów innowacyjnych mo¿e byæ zaczynem dla dalszego rozwoju systemu innowacji.

Gwarancj¹ powinien byæ tu w³asny udzia³ przedsiêbiorcy w kosztach projektu b¹dŸ zabezpieczenie maj¹tkowe.Celowe jest zapoznanie przedsiêbiorstw i innych podmiotów dzia³aj¹cych w NSI z ide¹ systemów wspó³pracy regionalnej. Szczegó³owe rozwi¹zania musz¹ byæ wypracowane w ramach przygotowywania strategicznych programów wykorzystania œrodków bud¿etowych i pochodz¹cych z funduszy strukturalnych. Zdecydowanie musi to byæ inicjatywa ludzi przedsiêbiorczych. Œrodki publiczne czy pomocowe z Unii Europejskiej mog¹ byæ tylko wsparciem takiej lokalnej inicjatywy. zastosowania ulg podatkowych. certyfikacji systemów jakoœci ISO. jeœli przedsiêbiorstwo inwestuje w ochronê œrodowiska itp. Mo¿na te¿ stworzyæ ma³ym i œrednim przedsiêbiorstwom mo¿liwoœci promocji nowych wyrobów na miêdzynarodowych targach. Has³em wiod¹cym powinno byæ stworzenie przyjaznego otoczenia dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w Polsce. Wsparcie w dzia³alnoœci produkcyjnej Ma³e i œrednie przedsiêbiorstwa w procesie dostosowañ do konkurowania na wspólnym rynku europejskim wymagaj¹ pewnego wsparcia w dzia³alnoœci produkcyjnej w postaci szkoleñ i dofinansowania. Nie nale¿y jednak odgórnie narzucaæ obowi¹zku powstawania takich organizacji w regionach. Aby zapobiec nieracjonalnemu wydawaniu œrodków publicznych. powinna byæ prowadzona ci¹g³a kontrola wydatków i efektów najlepiej przy pomocy banków lub innych organizacji finansowych. którzy maj¹ pomys³ na kojarzenie ró¿nych firm i organizacji celem uzyskania wysokich korzyœci przez realizacjê okreœlonych projektów innowacyjnych. 70 . przedstawienie modeli mo¿liwych rozwi¹zañ i upowszechnianie pozytywnych doœwiadczeñ ju¿ dzia³aj¹cych klasterów technologii. u³atwiaæ korzystanie z infrastruktury informacyjnej czy doradztwa technicznego i organizacyjnego.

Strategie innowacji produktu s¹ elementem ³¹cz¹cym strategiczne planowanie z procesem rozwoju nowego produktu. 1995. strategii. Krawiec Strategie innowacji produktu. Pozwalaj¹ one na powi¹zanie planowania nowego produktu ze strategicznymi kierunkami rozwoju przedsiêbiorstwa w taki sposób. Warszawa 2000. Strategie innowacji dla MSP • Na czym polega strategia innowacji przedsiêbiorstwa? • Prezentacja: badañ wspomagaj¹cych realizacjê procesów innowacji. podnoszenia kwalifikacji personelu. aby nowy produkt by³ istotnym narzêdziem w realizacji strategicznych celów firmy87. Istota strategii innowacji Innowacje produktów i us³ug wprowadzane przez przedsiêbiorstwa s¹ dla nich wa¿nym Ÿród³em osi¹gania korzyœci biznesowych. Reading.1. Innowacyjnoœæ. szybkoœæ i wysoko sprawna technologia to podStrategie innowacji produktu Efektywnoœæ operacyjna Przywództwo produktu 87 88 F. MA. Dlatego te¿ konieczne jest stosowanie przez MSP odpowiednich strategii w zarz¹dzaniu innowacjami. Warszawa 2000. Krawiec: Strategie innowacji produktu. Do najczêœciej wymienianych w literaturze nale¿¹88: 1) Utrzymanie wysokiego poziomu efektywnoœci operacyjnej. Difin. w które nale¿y inwestowaæ. Difin. ale jest to tak¿e Ÿród³o zwi¹zanego z dzia³alnoœci¹ innowacyjn¹ ryzyka.Treacy. 2) Przywództwo produktu. Przedsiêbiorstwo bêdzie zawsze oferowaæ najlepszy i wysoko sprawny produkt na rynku. Addison-Wesley Publishing Company. 71 . • Omówienie zagadnieñ powi¹zanych z czystoœci¹ patentow¹. za: F. Istnieje wiele ró¿nych strategii przedsiêbiorstw. aby mo¿na by³o efektywnie konkurowaæ.5.Wiersema: The Discipline of Market Leaders. W tej kategorii dana firma bêdzie podejmowa³a dzia³ania w zakresie ci¹g³ego usprawniania metod planowania i organizacji produkcji. Podstawowym zadaniem strategii innowacji produktu jest wyznaczenie ogólnego kierunku rozwoju innowacji oraz okreœlenie rynków oraz produktów i technologii. 5. F. zasad formu³owania strategii innowacji i wybranych rodzajów strategii popartych przyk³adami. wysokiej jakoœci materia³ów w celu zapewnienia wysokiej efektywnoœci wykorzystania zdolnoœci produkcyjnych. M. Celem takiej strategii firmy jest zapewnienie wysokiej jakoœci za nisk¹ cenê i ³atwoœci zakupu na poziomach nadrzêdnych w porównaniu z innymi firmami. które pozwoli³yby na uzyskiwanie z dzia³alnoœci innowacyjnej maksymalnych korzyœci oraz minimalizacjê kosztów i zwi¹zanego z tym ryzyka.

Krawiec Strategie innowacji produktu. Strategia innowacji bêd¹c elementem strukturalnym ogólnej strategii przedsiêbiorstwa zale¿y od posiadanych kluczowych kompetencji. pozycji konkurencyjnej oraz jego otoczenia. a wiêc te. Aby tak by³o. Prentice Hall. G. Strategia innowacji produktu zawiera siê w jednej z powy¿szych. cit. przed jakim stoi przedsiêbiorstwo chc¹ce sformu³owaæ strategiê innowacji. drog¹ przedstawienia oferty produktów lub us³ug. których konkurencyjne firmy nie s¹ w stanie zaoferowaæ. bêd¹ mia³y wp³yw na nasze interesy? 7) Czego mo¿na oczekiwaæ od naszych konkurentów i jakie s¹ ich s³abe i silne strony? 8) Jakie zmiany w konsumpcji mo¿emy wykorzystaæ? 9) Jakie produkty i rynki musz¹ byæ chronione. ogólnych strategii rozwoju przedsiêbiorstwa. Przedsiêbiorstwo stanie siê preferowanym „partnerem” odbiorców bêd¹cym w stanie zaspokoiæ ich specyficzne potrzeby i ¿¹dania. Partnerstwo to bêdzie d³ugookresowe i o wysokim stopniu lojalnoœci.L. jest zagadnienie wyboru sposobu alokacji dostêpnych zasobów pomiêdzy ró¿ne. Przewagê konkurencyjn¹ osi¹gaj¹ te firmy. które podejmie rz¹d.Partnerstwo z odbiorc¹ stawowe mierniki zapewniaj¹ce przywództwo produktu firmy na rynku. Jest oczywiste. S. 3) Œcis³e partnerstwo z odbiorc¹. za: F. Istota zintegrowanej strategii innowacji Okreœlenie strategii innowacji Strategiê innowacyjn¹ jako element strategii ogólnej przedsiêbiorstwa mo¿na okreœliæ odpowiadaj¹c na nastêpuj¹ce pytania90: 1) W jakiej dziedzinie jesteœmy dobrzy? 2) Gdzie wystêpuj¹ zagro¿enia? 3) W którym punkcie krzywej ¿ycia znajduj¹ siê nasze produkty? 4) Jaka jest prognoza kosztów i osi¹galnoœci materia³ów? 5) Jakich zmian technologicznych mo¿na oczekiwaæ? 6) Jakiego rodzaju akcje czy programy. 72 . NJ. i¿ samo posiadanie zasobów nie gwarantuje przedsiêbiorstwu odnoszenia sukcesów w d³u¿szym okresie. Analysis and Decisions. których strategie zorientowane s¹ na uzyskiwanie efektów dŸwigni zasobów89. 1991. Warszawa 2000. Englewood Clifs. Op. Podstawowym problemem. Pomykalski: Zarz¹dzanie innowacjami. Urban. konieczne jest efektywne wykorzystanie posiadanych zasobów. Difin. które z posiadanych zasobów uzyskuj¹ relatywnie wiêcej ni¿ konkurenci. Star: Advanced Marketing Strategy: Phenomena. Ka¿da z tych strategii wymaga pe³nego zaspokojenia potrzeb danego segmentu lub niszy rynkowej. aby utrzymaæ dobr¹ reputacjê firmy? 89 90 A. konkuruj¹ce ze sob¹ zastosowania.

G. cit. – analiza otoczenia. Strategia innowacji produktu wi¹¿e siê z koniecznoœci¹ dokonywania trudnego wyboru spoœród wielu mo¿liwych. 289. cit.2. 73 . Aby mo¿na by³o efektywnie zarz¹dzaæ innowacj¹ produktu lub us³ugi.Urban. s. – analiza finansowania. produkcji i finansów. – analiza informacyjno-decyzyjna.: strategie innowacyjne versus imitacyjne. wewnêtrzne versus zewnêtrzne. jakie musi podj¹æ zarz¹d przedsiêbior91 92 Realizacja procesów innowacji Zintegrowana strategia innowacji A. Dzia³ania te pokazuje schemat (rysunek 5. wdro¿eniu strategii innowacji. powinno wykorzystaæ badania wspomagaj¹ce realizacjê procesów innowacji91 : – audyt zarz¹dzania. Opracowanie w³aœciwej strategii innowacji dla przedsiêbiorstwa wymaga przeprowadzenia kompleksowych analiz pozwalaj¹cych na dokonanie samooceny i realistycznemu spojrzeniu na swoje silne i s³abe strony. B + R. jednego. – analiza konkurencji. – rynek docelowy. Pomykalski Zarz¹dzanie innowacjami. Formu³owanie strategii innowacji powinno byæ oparte na trzech g³ównych dzia³aniach: analizie obecnej pozycji firmy. pozycjonowanie produktu.L. W przedsiêbiorstwach nie posiadaj¹cych jasnej wizji swojej strategii ogólnej sformu³owanie strategii innowacji mo¿e napotykaæ trudnoœci. ofensywne versus defensywne. – analiza portfelowa. Wed³ug nich jedn¹ z podstawowych decyzji. która integruje funkcje marketingu. alternatywnych opcji. Op.Star: Op. – analiza SWOT. reklamy.. Wed³ug Urbana i Stara92 w³aœciw¹ strategi¹ jest taka. linii produkcyjnych. strategia innowacji produktu jest niejako jej naturalnym efektem.1. daj¹cych siê zrealizowaæ celów.). ocenie stopnia gotowoœci do podjêcia ryzyka i jego wzglêdnej konkurencyjnoœci na wybranych rynkach. alternatywnych strategii.10) Czy powi¹zanie z istniej¹cymi produktami mo¿e byæ wykorzystane w zakresie materia³ów. wyborze strategii innowacji. W przedsiêbiorstwach posiadaj¹cych jasno sformu³owan¹ strategiê ogóln¹. niezbêdne jest zrozumienie wielu mo¿liwych strategii innowacji takich jak np. – analiza klienta. najlepszego dla danego przedsiêbiorstwa. Przedsiêbiorstwo musi wybraæ jedn¹ z wielu mo¿liwych. jakoœci marki lub promocji? Aby przedsiêbiorstwo mog³o uzyskaæ odpowiedŸ na takie pytania odnosz¹ce siê do innowacji. S. produkcyjne versus organizacyjne.

s. pozycjonowanie innowacji Wdro¿enie strategii innowacji Uczenie siê Wyjaœnienia i integracja Planowanie i wyznaczanie celów Monitorowanie realizacji strategii ród³o: Pomykalski A.: Zarz¹dzanie innowacjami. informacji.Rysunek 5. wybór rynku docelowego. Warszawa–£ódŸ 2001. konkurencji. europejskiego i globalnego rynku Selekcja strategii innowacji.1. europejskich i globalnych. portfelowa.2. Specjalne analizy rynków krajowych. Istota zintegrowanej strategii innowacji Obecna pozycja firmy Umiejêtnoœci i mo¿liwoœci Jaki jest rynek. 290. Analiza SWOT. 74 . Analiza celów przedsiêbiorstwa Rozwój opcji strategicznych Przedsiêbiorstwa Klienta Konkurentów Strategia marketingowa Wybór strategii innowacji w interakcyjnym modelu innowacji w Specjalne strategie dla krajowego. na którym jesteœmy? Badania marketingowe Analizowanie europejskich i globalnych rynków Krytyczne czynniki sukcesu. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Strategie defensywne s¹ przeciwieñstwem strategii ofensywnych. Do nich nale¿¹ g³ównie du¿e firmy: 3M. Longman. Twiss Strategie ofensywne Strategie defensywne B. Przedsiêbiorstwo realizuj¹ce strategiê biern¹ reaguje na pojawiaj¹ce siê zagro¿enia dopiero po ich wyst¹pieniu. i¿ przedsiêbiorstwo jako pierwsze wprowadza na rynek produkt. One tak¿e pozwalaj¹ przedsiêbiorstwom na osi¹ganie zysków. Strategie ofensywne cechuje wysokie ryzyko. Strategie ofensywne pozwalaj¹ na osi¹gniêcie pozycji lidera poprzez wprowadzanie innowacji produktowych i doskonalenie cech u¿ytkowych produktów istniej¹cych. Takie przedsiêbiorstwa poœwiêcaj¹ du¿o wysi³ku i ponosz¹ znaczne nak³ady finansowe na rozwój innowacji produktowych. Jedn¹ z g³ównych strategii defensywnych jest strategia imitacji polegaj¹ca na szybkim kopiowaniu nowego produktu. a nastêpnie skopiowaniu go. strategia defensywna. strategia niezale¿na.Twiss: Managing Technological Innovation. strategia kreowania rynku. ¿e odniós³ sukces. Przedsiêbiorstwo mo¿e byæ ofensywne w okreœlaniu potrzeb odbiorców oraz w innowacji produktów niezbêdnych dla zaspokojenia tych potrzeb. Hewlett-Packard. ale tak¿e mo¿liwoœæ do uzyskania wysokich zysków. Twiss wyró¿nia osiem strategii innowacji93: strategia ofensywna. przedsiêbiorstwo realizuj¹ce strategiê proaktywn¹ z góry przeznacza czêœæ zasobów kapita³owych na zapobieganie przysz³ym niepo¿¹danym zagro¿eniom. Microsoft itp. które mog¹ siê pojawiæ i w ten sposób zapewnia sobie mo¿liwoœæ realizacji przyjêtego celu.stwa jest to czy byæ biernym czy proaktywnym. zanim jego producent upewni siê. Taka strategia jest powszechnie stosowana w modzie i wœród firm zajmuj¹cych siê pro93 Strategie innowacji wg B. strategia unikania. Wymaga to jednak zrozumienia przez przedsiêbiorstwo roli i znaczenia wk³adu odbiorców w proces rozwoju nowego produktu. jeœli zosta³ on zaakceptowany przez rynek. strategia zakupu licencji. 75 .C. Ten typ strategii jest najczêœciej stosowany przez du¿e przedsiêbiorstwa. Istnieje wiele przyk³adów przedsiêbiorstw. a¿ konkurenci wprowadz¹ na rynek nowy produkt. London. strategia pozyskiwania innych firm. W przeciwieñstwie do niego. Strategia bierna (defensywna) polega na przyk³ad na czekaniu. IBM. Sprzyjaj¹ temu dzia³ania obejmuj¹ce badania rynku i interaktywny kontakt z klientami. które odnios³y du¿e sukcesy stosuj¹c tak¹ strategiê innowacji. Natomiast strategia proaktywna (ofensywna) zak³ada. którego konkurencja nie bêdzie w stanie usprawniæ lub wejœæ na rynek z lepszym produktem. mo¿liwy do zrealizowania dziêki zastosowaniu nowoczesnych technologii informacyjnych. strategia pozyskiwania wysoko wykwalifikowanych kadr. 1980. B.

Przedsiêbiorstwo nie ryzykuj¹c zbyt wiele zdobywa mo¿liwoœæ osi¹gania korzyœci dziêki innowacjom.jektowaniem odzie¿y. Strategiê unikania stosuj¹ zazwyczaj ma³e przedsiêbiorstwa dzia³aj¹ce na du¿ym i rosn¹cym rynku. Stosowana jest g³ównie przez du¿e i œrednie przedsiêbiorstwa. Cechuje j¹ stosunkowo du¿e ryzyko. mebli i ma³ych urz¹dzeñ domowych. wdro¿ona w innym kraju) to ryzyko zwi¹zane z jej zakupem jest stosunkowo ma³e. na jakie jest nara¿one ka¿de przedsiêbiorstwo opracowuj¹ce i wprowadzaj¹ce na rynek nowy produkt. Strategia unikania polega na takim kierowaniu przedsiêbiorstwem aby w maksymalny sposób unikaæ bezpoœredniej konfrontacji z konkurencj¹. oferuj¹c innowacyjne produkty lub us³ugi. ¿e liderzy rynku nie bêd¹ z nim walczyæ. i¿ na nowym. Strategia niezale¿na stosowana jest dla unowoczeœniania posiadanych produktów. pozostawiaj¹c mu ten ma³y fragment rynku. W tym przypadku dane przedsiêbiorstwo nie tylko kopiuje konkurencyjny produkt. Firmy stosuj¹ce strategiê defensywn¹ nie ponosz¹ ryzyka strat. Takie przedsiêbiorstwo nie prowadzi w³asnych badañ B+R. w celu odkrycia ich s³abych i mocnych stron oraz znalezienia luk rynkowych. lecz tak¿e poszukuje sposobów usprawnienia produktu i poprawy jego pozycji na rynku. ale co jest bardzo wa¿ne. Zalet¹ takiej strategii jest to. wiedz¹c. dopiero co wykreowanym rynku w okresie pocz¹tkowym mo¿e nie byæ konkurentów. Jeœli licencja jest sprawdzona (np. przedsiêbiorstwo mo¿e siê w niej ulokowaæ. które pozyska³o drog¹ zakupu. Jest to mo¿liwe pod warunkiem prowadzenia badañ i analiz rynku i dzia³aj¹cych na nim liderów. Strategia zakupu licencji Strategia zakupu licencji pozwala przedsiêbiorstwu na osi¹ganie zysków drog¹ zakupu innowacji technologicznych innych firm. Dokonuj¹c zmian w technologii wytwa- Strategia unikania Strategia kreowania rynku Strategia niezale¿na 76 . dla MSP mo¿e byæ stosowana do okreœlenia niszy rynku. Znajduj¹c tak¹ lukê. na który bêdzie mog³o wprowadziæ produkt oferuj¹cy unikalne w³aœciwoœci rynkowe. a mimo to mo¿e skutecznie konkurowaæ na rynku. Inn¹ specyficzn¹ strategi¹ umo¿liwiaj¹c¹ walkê konkurencyjn¹ jest strategia okreœlana drugi-ale-lepszy (second-but-better). Taka strategia jest stosowana zarówno przez du¿e firmy jak i firmy sektora MSP. jakich nie posiada nowo wprowadzony produkt konkurencji. dziêki którym przedsiêbiorstwo bêdzie mog³o wykreowaæ zupe³nie nowy rynek oferuj¹c na nim ca³kowicie nowe i nieznane wczeœniej produkty. zwi¹zane z prowadzeniem dzia³añ B+R oraz mo¿liwymi do pojawienia siê trudnoœciami zwi¹zanymi z wykreowaniem nowego rynku. co stwarza firmie dogodne warunki sprzeda¿y i mo¿liwoœæ osi¹gania ponadprzeciêtnych zysków. Strategia kreowania rynku polega na prowadzeniu prac B+R. Strategia ta nie musi byæ stosowana do bezpoœredniego ataku na nowy produkt.

Do najwa¿niejszych z nich nale¿y: nowoczesnoœæ produktu i technologii oraz ci¹g³oœæ procesu innowacyjnego. którzy przynios¹ ze sob¹ wiedzê na temat technologii stosowanej przez konkurencjê. Strategia taka pozwala osi¹gaæ sukcesy w d³ugim okresie. ale mo¿e byæ tak¿e przydatna dla firm z sektora MSP. dzia³aj¹ce w dziedzinach wysoko zaawan94 Czynniki sukcesu Strategie firm polskich J. Strategia pozyskiwania wysoko kwalifikowanych kadr jest pewnego rodzaju strategi¹ alternatywn¹ dla strategii zakupu licencji. Jest to znacznie tañsza metoda pozyskiwania wiedzy know-how od zakupu licencji. Prószyñski i S-ka. mo¿liwa do stosowania równie¿ przez firmy œredniej wielkoœci.2. szczególnie dzia³aj¹cych w dziedzinie software (Microsoft)94. Przejêcie nie tylko daje mo¿liwoœæ zwiêkszenia potencja³u firmie przejmuj¹cej. który stopniowo wypiera produkt dotychczasowy. Mo¿e zdaæ egzamin w przypadku posiadania odpowiedniego zaplecza B+R. zapewniaj¹ce sta³e generowanie produktów przy zachowaniu krótkich cykli innowacyjnych. Zamiast kupowaæ licencje przedsiêbiorstwo pozyskuje wysoko kwalifikowanych specjalistów od konkurencji. 77 . Strategia pozyskiwania wysoko kwalifikowanych kadr Strategia pozyskiwania innych firm 5. ale równie¿ zabezpiecza przed wyroœniêciem pod jej bokiem powa¿nego konkurenta rynkowego. Strategia pozyskiwania innych firm jest strategi¹ alternatywn¹ w stosunku do pozyskiwania wysoko wykwalifikowanych pracowników.rzania tworzony jest i wprowadzany na rynek unowoczeœniony produkt. co w konsekwencji czêsto prowadzi do jednoœci laboratorium i produkcji oraz personalnej unii kierownictwa badañ i kierownictwa produkcji. W Polsce istniej¹ przedsiêbiorstwa sektora MSP. Jest stosowana przez du¿e przedsiêbiorstwa. pod warunkiem i¿ jako nastêpna stosowana bêdzie strategia ofensywna. choæ mo¿e siê to odnosiæ równie¿ do du¿ych korporacji. Bock: Lekcja biznesu. które bêdzie w stanie wykorzystaæ ich wiedzê dla tworzenia innowacji. ale ofensywnie dzia³aj¹ce przedsiêbiorstwa. Strategie firm innowacyjnych O sukcesie firmy innowacyjnej decyduje wiele czynników. pozwalaj¹ca na utrzymanie swojej przewagi technologicznej nad konkurencj¹. Uznawana jest jednak za nieetyczn¹. Warszawa 1999. Zw³aszcza du¿e przedsiêbiorstwa powiêkszaj¹ swoj¹ przewagê konkurencyjn¹ przejmuj¹c ma³e. Zamiast pozyskiwaæ pracowników konkurencji przedsiêbiorstwo przejmuje ca³¹ firmê konkurencyjn¹ lub stosuje fuzjê. Dotyczy to zw³aszcza firm sektora MSP. Podstaw¹ dzia³ania przedsiêbiorstw w dziedzinach wysoko zaawansowanych technologicznie jest œcis³e powi¹zanie procesu badawczego z procesem produkcyjnym. Stosowana g³ównie przez du¿e firmy. czego nauczy³ mnie Microsoft.

Strategiê firmy Vigo-System mo¿na okreœliæ jako strategiê niszow¹ o wysokiej specjalizacji. S¹ to przedsiêbiorstwa nale¿¹ce do grupy aktywnych innowatorów. ¿e wysokie obci¹¿enia podatkowe nie pozwalaj¹ im na zgromadzenie œrodków potrzebnych na dalszy rozwój.sowanych technologii. zwi¹zan¹ z wysokimi stopami procentowymi. które najczêœciej staraj¹ siê realizowaæ strategiê w¹skiej niszy produktowej. S¹ to przedsiêbiorstwa prywatne. gdzie mog¹ zdobywaæ najnowsze informacje o kierunkach i trendach rozwoju ich bran¿y czy sektora. 78 . K³opotek: Zarz¹dzanie firm¹ innowacyjn¹. wypracowan¹ w trakcie rozwoju firmy. S¹ równie¿ motywowani finansowo. które ze spó³ek z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ przekszta³ci³y siê w spó³ki akcyjne. Firma Solaris Laser stosuje strategiê. targach czy wystawach. korzystaj¹c z profesjonalnych dystrybutorów. która w du¿ym stopniu przyczynia siê do podnoszenia efektywnoœci pracy. JBR-y). które w sposób ci¹g³y doskonal¹ dostosowuj¹c je do potrzeb klientów. Instytuty Badawcze. Solaris Laser czy te¿ firma Ascor95. Pracownicy aktywnie uczestnicz¹ w tworzeniu strategii dzia³ania przedsiêbiorstwa. Nie korzystaj¹ z kredytów z obawy przed pu³apk¹ zad³u¿enia. W firmie panuje przyjazna atmosfera wspó³pracy. 95 A. polegaj¹c¹ na wykorzystaniu techniki podczerwieni do produkcji detektorów podczerwieni i ich aplikacji do ró¿nych zastosowañ. Sosnowska. Czêsto pracuj¹ w nich lub s¹ ich w³aœcicielami wybitni fachowcy. przy zachowaniu polskiego akcjonariatu. W ankesie przedstawione zosta³y szczegó³owo strategie tych firm. Bardzo profesjonalnie traktuj¹ marketing. Warszawa 2000. S. Firmy te uwa¿aj¹. £obejko. A. Natomiast podstawowym celem strategicznym firmy Ascor jest utrzymanie wysokiego poziomu podstawowych produktów oraz wyszukiwanie nowych kierunków rozwoju firmy. a kapita³ akcyjny zwykle przeznaczaj¹ na inwestycje w rozwój firmy. oferuj¹cych nowoczesne produkty. Finansowanie rozwoju oparte jest na œrodkach w³asnych. którzy umiej¹ znaleŸæ klientów na ich produkty. Do takich firm innowacyjnych nale¿¹ firmy Vigo-System. Dlatego te¿ chêtnie podnosz¹ swoje kwalifikacje uczestnicz¹c w konferencjach. W swoich strategiach du¿y nacisk k³ad¹ na wykorzystanie wiedzy zdobywanej podczas prowadzenia prac badawczych przez pracowników firmy oraz wspó³pracuj¹ce jednostki uczelniane. Difin. Chc¹c siê utrzymaæ na rynku firma przyjê³a strategiê dywersyfikacji swoich produktów. lokuj¹ swoje produkty na rynku œwiatowym. polegaj¹c¹ na d¹¿eniu do osi¹gniêcia wysokiego stopnia specjalizacji pozwalaj¹cej znaleŸæ siê w niszy rynkowej na rynku globalnym. utrzymuj¹cy sta³y kontakt ze sfer¹ nauki (Uczelnie. przy czym badania s¹ czêœciowo finansowane przez KBN lub Fundacjê na rzecz Nauki Polskiej. Wiedzê tê uwa¿aj¹ za g³ówne Ÿród³o sukcesów ich przedsiêbiorstwa.

Jak pisze Wies³aw Kotarba „Wydaje siê. znaki towarowe. jak i prawa w³asnoœci przemys³owej. wzorów u¿ytkowych i zdobniczych. znaki us³ugowe. Coraz czêœciej stosowane jest rozró¿nianie pojêæ prawa w³asnoœci intelektualnej i przemys³owej. Bogdanienko. Pr. literackiej i naukowej (w tym programów komputerowych).5. handlu. a wiêc odnosz¹cych siê g³ównie do w³asnoœci artystycznej. reklamy wyrobów itd. ¿e mo¿na przyj¹æ – co jest rozwi¹zaniem nie tyle teoretycznie przekonuj¹cym. Warszawa 1997. wynalazek nie jest wynikiem dzia³alnoœci intelektualnej. Polityka patentowa pozwala na wykorzystanie dorobku œwiatowego w zakresie chronionych i nie chronionych rozwi¹zañ technicznych. [w:] Zarz¹dzanie innowacjami. zb. Wybrane problemy.3. Oficyna Wdawnicza SGH. wzory przemys³owe. co praktycznym – istnienie dwóch pojêæ: prawo w³asnoœci intelektualnej oraz prawo w³asnoœci przemys³owej i handlowej”96. Prowadzenie w³aœciwej polityki patentowej jest niezwykle istotne dla przedsiêbiorstw innowacyjnych. pod red. To ostatnie zwykle bywa³o rozumiane w¹sko – jako prawo wynalazcze lub szeroko – jako prawo obejmuj¹ce tak¿e ochronê wynalazków. a utwór muzyczny lub literacki nim jest. Dzia³ania podejmowane na podstawie znajomoœci zasad ochrony w³asnoœci przemys³owej okreœlane s¹ mianem polityki patentowej. W³aœciwie prowadzona polityka patentowa mo¿e zapewniæ (tak w skali kraju. J. ochronê tajemnic produkcyjnych. 79 . ¿e np. U³atwia nawi¹zywanie i rozwijanie wspó³pracy gospodarczej i naukowej z zagranic¹. wzory u¿ytkowe. nazwy handlowe i oznaczenia pochodzenia lub nazwy pochodzenia. w³asnoœæ przemys³owa i handlowa s¹ rozumiane na wiele sposobów. Znajomoœæ i stosowanie zasad ochrony w³asnoœci przemys³owej i handlowej jest jednym z bardzo wa¿nych warunków podejmowania i prowadzenia efektywnej dzia³alnoœci gospodarczej. Natomiast prawo w³asnoœci przemys³owej i handlowej obejmuje wynalazki. Pozwala na zabezpieczenie wy³¹cznoœci produkcji. Przez prawo w³asnoœci intelektualnej rozumie siê wy³¹cznie regulacje zawarte w prawie autorskim (i pokrewnych). Czasami przez pojêcie w³asnoœæ intelektualna rozumiano dziedziny zarówno prawa autorskiego (³¹cznie z pokrewnymi). organizacyjnych itd. Przy takim rozró¿nieniu prawo w³asnoœci intelektualnej obejmuje regulacje zawarte w prawie autorskim i prawach pokrewnych. 96 Prawo w³asnoœci intelektualnej Prawo w³asnoœci przemys³owej i handlowej Polityka patentowa W. Kotarba: Cechy procesów innowacyjnych lat dziewiêædziesi¹tych. jak równie¿ zwalczanie nieuczciwej konkurencji. znaków towarowych i us³ugowych itd. Takie rozumienie oznacza. jak i poszczególnych podmiotów gospodarczych) ochronê w³asnych interesów gospodarczych i wzrost efektywnoœci dzia³alnoœci gospodarczej. Czystoœæ patentowa We wspó³czesnym œwiecie pojêcia: w³asnoœæ intelektualna. technologicznych.

– praktyce rozstrzygania sporów powstaj¹cych na tle ochrony w³asnoœci przemys³owej. – dezorientowanie konkurentów. Nale¿y tak¿e zbieraæ informacje o: – sposobach udostêpniania projektów wynalazczych. Nale¿y pamiêtaæ. Pos³uguj¹c siê umiejêtnie rozwi¹zaniami przewidzianymi w systemach udzielania praw ³¹cznych na wynalazki i wzory (u¿ytkowe. Wchodz¹c na rynek innego pañstwa z innowacj¹ (nowym produktem lub us³ug¹) przedsiêbiorstwo powinno staraæ siê o uzyskanie ochrony dla swojego rozwi¹zania. Wystêpuj¹c o tak¹ ochronê trzeba znaæ wymagania dotycz¹ce wykonywania swojego wynalazku w okreœlonym zakresie i czasie. Gromadzenie informacji 80 . przemys³owe. stawianych w nich warunków. – blokowanie dzia³añ innych firm. a nawet uniewa¿nienie patentu. – stopniu wykorzystania udostêpnionego rozwi¹zania przez inne przedsiêbiorstwa. – korzystanie z naruszeñ w³asnych praw. Cele polityki patentowej Dzia³ania podejmowane w ramach polityki patentowej mog¹ pomagaæ w prowadzeniu walki konkurencyjnej. – zasadach praktycznego funkcjonowania przepisów prawa z zakresu ochrony przemys³owej w Polsce i innych pañstwach. a tak¿e informacje o okresach przedawnienia z tytu³u naruszenia praw wy³¹cznych. – sposobach formu³owania umów. których naruszenie mo¿e spowodowaæ okreœlone sankcje (ustanowione przepisami prawnymi danego kraju). wyw³aszczenia z praw. zdobnicze) oraz w systemach ochrony znaków towarowych. przepisami o przeciwdzia³aniu praktykom monopolistycznym oraz o zapobieganiu i zwalczaniu nieuczciwej konkurencji mo¿liwe jest: – skuteczne os³abianie konkurentów. nale¿y œledziæ stan techniki i technologii w kraju i za granic¹ a zw³aszcza zg³aszanych do ochrony i chronionych rozwi¹zañ typu know how. ale uzyskaæ j¹ w innym. – zapobieganie naruszeniom obcych praw. Przedsiêbiorstwo powinno posiadaæ informacje o obcych prawach wy³¹cznych.Dzia³ania przedsiêbiorstw podejmowane w ramach polityki przemys³owej Aby mo¿na by³o prowadziæ politykê patentow¹. – zakresie udzielanej pomocy przez stronê udostêpniaj¹c¹. – wa¿noœci ochrony patentowej konkretnych wynalazków. i¿ w ró¿nych krajach obowi¹zuj¹ ró¿ne rozwi¹zania prawne i dlatego te¿ na ten sam wynalazek mo¿na nie uzyskaæ ochrony prawnej w jednym kraju. – ochrona przed naœladownictwem. Nieznajomoœæ tych wymagañ mo¿e spowodowaæ konsekwencje w formie ustanowienia licencji przymusowej.

– gdzie go chroniæ. – licencja przymusowa. Dlatego te¿ decyzje o ubieganiu siê o tak¹ ochronê musz¹ byæ starannie przemyœlane pod k¹tem tego czy jest (bêdzie) mo¿liwe: – rozszerzenie eksportu wyrobów. – zg³aszanie wynalazków do ochrony dopiero pod koniec realizacji prac naukowo-badawczych – bez ujawnienia czêœciowego dorobku osi¹gniêtego w trakcie realizacji tych prac. tempa rozwoju techniki w danej dziedzinie i mo¿liwoœci wdro¿enia wynalazku. – wejœcie na rynki zagraniczne. które faktycznie nie bêd¹ wykorzystane a ich ujawnienie s³u¿y wprowadzeniu w b³¹d konkurencji. Rozpoczynaj¹c produkcjê nowego wyrobu nale¿y sprawdziæ czy przypadkiem nie mo¿e dojœæ do kolizji z obcymi prawami wy³¹cznymi zarówno w stosunku do rozwi¹zañ konstrukcyjnych. – stworzenie warunków do udzielania licencji b¹dŸ przeniesienia praw wy³¹cznych. jak i technologicznych. – nielegalne wykorzystywanie cudzego rozwi¹zania itd. Uzyskanie i utrzymanie ochrony prawnej za granic¹ jest bardzo kosztowne. przez wskazanie dowodu na ujawnienie wynalazku przed jego zg³oszeniem do ochrony. – licencje krzy¿owe – udzielanie licencji tylko pomiêdzy okreœlonymi przedsiêbiorstwami. – nawi¹zanie wspó³pracy gospodarczej lub handlowej. Wa¿na jest równie¿ w³aœciwa ocena jakoœci rozwi¹zania. Naruszenie obcych praw wynikaj¹cych z tytu³u wa¿nych patentów. aby na okreœlony czas wy³¹czyæ konkurenta. jego poziomu technicznego. – jaki przyj¹æ zakres ochrony (redakcja zastrze¿eñ). – patenty papierowe – obejmuj¹ce wynalazki. Staj¹c przed podjêciem decyzji czy wynalazek zg³osiæ do ochrony nale¿y tak¿e zastanowiæ siê: – czy w ogóle chroniæ wynalazek.Cele te mog¹ byæ realizowane za pomoc¹ ró¿nego rodzaju dzia³añ. – wzmocnienie pozycji na okreœlonym rynku i zabezpieczenie przed naœladownictwem. – obejœcie patentu. chronionych wzorów czy znaków to- Dzia³ania podejmowane w ramach polityki patentowej Ochrona prawna za granic¹ 81 . – udzielenie licencji – w tym na bardzo dogodnych warunkach po to. – wykazanie przed Urzêdem Patentowym braku zdolnoœci patentowej – np. – jaka ma byæ forma ochrony. takich jak np.: – skupowanie i zamra¿anie wynalazków. – kiedy chroniæ.

zw³aszcza ze strony podmiotów zagranicznych. Silna konkurencja rynkowa. Dlatego te¿ badanie „czystoœci patentowej” powinno byæ przeprowadzane przed podjêciem decyzji w zakresie rozwoju dzia³alnoœci gospodarczej a zw³aszcza w zakresie decyzji o wdro¿eniu nowych rozwi¹zañ. Liczba i jakoœæ zg³oszeñ rozwi¹zañ technicznych do ochrony prawnej w danym kraju œwiadczy o jego wewnêtrznym potencjale innowacyjnym i o mo¿liwoœciach jego wykorzystania w ramach wymiany innowacji w skali miêdzynarodowej. Ochrona w³asnoœci przemys³owej stwarza równie¿ polskim MSP ogromne szanse na w³¹czenie siê do miêdzynarodowej wspó³pracy gospodarczej umo¿liwiaj¹cej obustronny transfer wiedzy i technologii. Polskie MSP musz¹ mieæ coraz wiêksz¹ œwiadomoœæ takiego stanu rzeczy.Czystoœæ patentowa warowych nazywane jest brakiem „czystoœci patentowej” produkowanych wyrobów lub rozwi¹zañ konstrukcyjnych i technologicznych. technologii i organizacji. wymusza podejmowanie wszelkich dzia³añ maj¹cych na celu modernizacjê polskiego przemys³u. ¿e firmy innowacyjne musz¹ byæ szczególnie wra¿liwe na zagadnienie ochrony w³asnoœci przemys³owej. Upowszechnianie wiedzy na temat ochrony w³asnoœci przemys³owej i handlowej w Polsce i na œwiecie mo¿e stworzyæ sprzyjaj¹cy klimat dla zwiêkszenia innowacyjnoœci MSP przejawiaj¹cej siê w podejmowaniu oraz szybkim i efektywnym wykorzystaniu w³asnych i obcych osi¹gniêæ w zakresie techniki. 82 . Ochrona prawna rozwi¹zañ o charakterze technicznym jest warunkiem koniecznym dla prawid³owego funkcjonowania procesów przenoszenia wyników prac badawczych i rozwojowych do praktyki gospodarczej. co prowadzi do przekszta³cania tych wyników w innowacje (nowe produkty i technologie) oraz umo¿liwia podejmowanie procesów innowacyjnych. W krajach rozwiniêtych gospodarczo przedsiêbiorstwa wykorzystuj¹ rozwiniêt¹ praktykê korzystania z zasad ochrony przemys³owej jako pewnego rodzaju broñ strategiczn¹ u¿ywan¹ w celu utrzymania i zdobywania rynków zbytu. Nale¿y podkreœliæ. polskich przedsiêbiorstw.

kredyty bankowe. • Prezentacja form finansowania projektów innowacyjnych w Niemczech. Niektóre z nich przedstawiono w tabeli 6.1. ka¿de przedsiêwziêcie bez wzglêdu na to kto je podejmuje i w jakim zakresie. Podzia³ Ÿróde³ finansowania projektów innowacyjnych Ka¿dy projekt innowacyjny. 6. Sposoby pozyskania œrodków finansowych mo¿na dzieliæ wed³ug ró¿nych kryteriów podzia³u.1. skierowanych do przedsiêbiorstw wdra¿aj¹cych projekty innowacyjne. St¹d w literaturze mo¿na spotkaæ ró¿ne klasyfikacje Ÿróde³ finansowania. przyjêtego modelu transformacji technologii. takich jak np. projekty i przedsiêwziêcia innowacyjne. takich jak: kapita³ • Prezentacja dotacji rz¹dowych i programów Unii Europejskiej w³asny i obcy. Finansowanie projektów innowacyjnych w przedsiêbiorstwach polskich i w wybranych krajach Unii Europejskiej • Prezentacja sposobów pozyskiwania œrodków finansowych na • Prezentacja Ÿróde³ finansowania innowacji. rodzaju transformacji. formy w³asnoœci oraz sytuacji w otoczeniu zewnêtrznym firmy a przede wszystkim od realizowanego przedsiêwziêcia. zwi¹zane jest z nak³adami kapita³owymi. Klasyfikacje Ÿróde³ finansowania 83 . Ponadto metody finansowania zale¿ne s¹ od wielu czynników. Mo¿liwoœæ pozyskania. Dlatego te¿ decyzje dotycz¹ce oceny i wyboru projektów innowacyjnych nale¿¹ do najistotniejszych z punktu widzenia finansów przedsiêbiorstwa. wysokoœæ potrzebnych œrodków i Ÿróde³ finansowania zale¿¹ od wielkoœci firmy.6. kapita³ wysokiego ryzyka.1.

wiêksze szanse na wykorzystanie kredytów bankowych dla finansowania innowacji maj¹ du¿e przedsiêbiorstwa. s.2). Warszawa. Ze œrodków zewnêtrznych w³asnych najwiêksze znaczenie dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw odgrywaj¹ subwencje i dotacje oraz venture capital. ze wzglêdu na ustabilizowan¹ pozycjê rynkow¹. St¹d te¿ wiêkszoœæ ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw finansuje przedsiêwziêcia innowacyjne korzystaj¹c z ró¿nych Ÿróde³. W zakresie finansowania wewnêtrznego najprostszy sposób finansowania to finansowanie z kumulowanego zysku i odpisów amortyzacyjnych. venture capital Kredyt. 84 . Ich wielkoœæ uzale¿niona jest bowiem od maj¹tku posiadanego przez przedsiêbiorstwo oraz rodzaju dzia³alnoœci. franchising. bony komercyjne. Finansowanie transferu technologii w procesie transformacji. Gurbiel. po¿yczka. Teoretycznie ma³e i œrednie przedsiêbiorstwa mog¹ korzystaæ równie¿ z kredytów bankowych. ród³o: R. Dostêpnoœæ i sposoby pozyskania ka¿dego z tych Ÿróde³ przez przedsiêbiorstwa dla finansowania przedsiêwziêæ innowacyjnych jest jednak zró¿nicowana. Przedsiêwziêcia i projekty innowacyjne mog¹ byæ finansowane ze œrodków wewnêtrznych (finansowanie wewnêtrzne) i ze œrodków spoza danego przedsiêbiorstwa (finansowanie zewnêtrzne). kapita³ w³asny Inkubatory przedsiêbiorczoœci. Mo¿e to byæ kapita³ w³asny albo pozyskany kapita³ obcy (tabela 6. Œrodki tego typu s¹ jednak niewystarczaj¹ce dla finansowania przedsiêwziêæ innowacyjnych w ma³ych i œrednich przedsiêbiorstwach. porêczenie.1. Materia³y konferencji naukowej nt.1. po¿yczki.Tabela 6. zarówno kapita³u w³asnego. jak i kapita³u obcego. reinwestowane zyski. Finansowanie wewnêtrzne Finansowanie zewnêtrzne Przedsiêwziêcia i projekty innowacyjne mog¹ byæ finansowane z wielu Ÿróde³. 17 grudnia 1997. faktoring. obligacje. 2. Rodzaje metod finansowania przedsiêwziêæ innowacyjnych w zale¿noœci od przyjêtego kryterium Kryterium W³asnoœæ Zaanga¿owanie ród³a finansowania Podzia³ Publiczne Prywatne Bezpoœrednie Poœrednie Kapita³ w³asny Kapita³ obcy Przyk³ady metod finansowania Dofinansowanie Kredyty. venture capital Kredyt. W praktyce jednak. Miêdzynarodowa wspó³praca produkcyjna i transfer technologii a procesy transformacji gospodarczej. Odgrywaj¹ one wiêksze znaczenie w du¿ych przedsiêbiorstwach. parki technologiczne Udzia³y w³aœcicieli.1. fortfaiting.

Kortan. Beck. LIBER. Podstawy ekonomiki i zarz¹dzania przedsiêbiorstwem. 97 98 H. Ocena projektów inwestycyjnych. 6. Podstawowe Ÿród³a finansowania innowacji Kapita³ w³asny Finansowanie wewnêtrzne Samofinansowanie z kumulowanego zysku Odpisy amortyzacyjne Ciche rezerwy Inne Finansowanie zewnêtrzne Podwy¿szenie kapita³u zak³adowego Sprzeda¿ bezpoœrednia Emisja akcji / obligacji Venture capital Subwencje i dotacje ród³o: Opracowanie w³asne. wtórny dop³yw œrodków finansowych98. przyjêcie nowych wspólników.1. 414. Warszawa 2000. kolejne emisje akcji.2. Kapita³y w³asne przedsiêbiorstwa Kapita³ w³asny jest to wk³ad w³aœciciela b¹dŸ udzia³ wspólników w maj¹tku gospodarczym jednostki gospodarczej w³o¿ony na czas nieograniczony i bez gwarancji oprocentowania. S¹ to wszystkie sposoby finansowania. Tabela 6. Johnson. Mo¿liwoœci powiêkszenia kapita³ów w³asnych Kapita³y w³asne przedsiêbiorstwa Kapita³ w³asny Finansowanie wewnêtrzne wewnêtrzne tworzenie kapita³u wtórny dop³yw œrodków finansowych ród³o: Opracowanie w³asne. venture capital Finansowanie wewnêtrzne przedsiêwziêæ odbywa siê przy wykorzystaniu œrodków w³asnych danego przedsiêbiorstwa. s.2. które nie anga¿uj¹ osób trzecich.H. Mo¿na wyró¿niæ dwa Ÿród³a finansowania wewnêtrznego: wewnêtrzne tworzenie kapita³u. s. Finansowanie zewnêtrzne nowe wk³ady w³aœcicieli lub udzia³y wspólników. 3. 85 .1.2. Kapita³ obcy Kredyty i po¿yczki instytucji bankowych i nie bankowych Kredyty dostawców Kredyty odbiorców Inne Poni¿ej omówiony bêdzie podzia³ œrodków finansowych wed³ug Ÿróde³ ich finansowania. J. Jest sum¹ kapita³ów podstawowych. rezerwowych i zysków niepodzielonych97.Tabela 6. C. Kapita³ w³asny mo¿e byæ powiêkszony poprzez finansowanie wewnêtrzne i finansowanie zewnêtrzne. Warszawa 1997.

wystarczy zgoda w³aœcicieli na przeznaczenie zysku (czêœci lub ca³oœci) na finansowanie przedsiêwziêæ innowacyjnych. M. Mo¿e ono dotyczyæ kapita³ów w³asnych. venture capital. Amortyzacja mo¿e byæ narzêdziem tworzenia funduszy œrodków finansowych przeznaczonych na zast¹pienie czêœci zu¿ytego maj¹tku nowymi inwestycjami. Finansowanie przedsiêwziêcia innowacyjnego z zysku czêsto warunkuje mo¿liwoœæ pozyskania pozosta³ych œrodków finansowych z zewn¹trz. Gromadzenie œrodków na funduszach amortyzacyjnych z regu³y wyprzedza w czasie potrzeby odtworzeniowe.Wewnêtrzne tworzenie kapita³u Wewnêtrzne tworzenie kapita³u to przeznaczenie wypracowanego zysku na dofinansowanie dzia³alnoœci. Wobec tego niejednokrotnie czêœæ œrodków z tych funduszy mo¿e stale wykorzystywaæ jako Ÿród³a finansowania dzia³alnoœci rozwojowej99. SGH. W przypadku finansowania przedsiêwziêæ innowacyjnych z regu³y konieczne jest zaanga¿owanie Ÿróde³ zewnêtrznych. Wtórny dop³yw œrodków finansowych to wyprzeda¿ maj¹tku rzeczowego lub finansowego. Finansowanie zewnêtrzne to dop³yw œrodków finansowych spoza przedsiêbiorstwa. zb. kolejne emisje akcji lub przyjêcie nowych wspólników. Dotyczy to przedsiêbiorstw. s. 86 . na przyk³ad gdy wspólnicy podejmuj¹ decyzje o podwy¿szaniu udzia³ów w spó³ce. prawne zobowi¹zania wyp³aty. Wtórny dop³yw œrodków finansowych Wk³ady Z przyjêcia nowych wk³adów lub udzia³ów do przedsiêbiorstwa nie wynikaj¹ w przysz³oœci jakiekolwiek obligatoryjne. które osi¹gnê³y zyski z prowadzonej dzia³alnoœci. 88. a tak¿e odpisy amortyzacyjne. poniewa¿ s¹ one zwi¹zane z du¿ymi nak³adami. 1998. dlatego ¿e kapita³ wniesiony do spó³ki podlega zwrotowi dopiero w momencie likwidacji spó³ki. Kapita³y w³asne w finansowaniu zewnêtrznym mo¿na pozyskaæ poprzez: nowe wk³ady w³aœcicieli (w spó³ce akcyjnej) lub udzia³y wspólników (w spó³ce z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹). 99 Podstawy zarz¹dzania przedsiêbiorstwem. a wiêc nie ma potrzeby wyp³aty kapita³ów czy wyp³acania odsetek w czasie prowadzenia dzia³alnoœci spó³ki. Warszawa. pod red. Wp³ywa to dodatnio na p³ynnoœæ finansow¹ przedsiêbiorstwa. Stru¿yckiego. Wówczas to wspólnicy przeznaczaj¹ swoje pieni¹dze na dofinansowanie. Ma ona przeciwdzia³aæ dekapitalizacji maj¹tku trwa³ego przedsiêbiorstwa. jak to ma miejsce w przypadku korzystania z kapita³ów obcych. W tym przypadku pozyskanie kapita³u nie stanowi problemu. pr.

gdy¿ s¹ one bardzo wysokie. Bielówka. Wad¹ mo¿e byæ fakt rozproszenia akcji. Ocena finansowa przes¹dza czy projekt innowacyjny bêdzie realizowany czy te¿ zostanie odrzucony. co jest warunkiem szybkiego wzrostu wartoœci firmy100. chyba ¿e akcje z dodatkowej emisji nabêdzie kilku inwestorów. Wiêksza liczba akcjonariuszy maj¹cych g³os na walnych zgromadzeniach mo¿e powodowaæ trudnoœci w zarz¹dzaniu spó³k¹. 87 . poniewa¿ najwa¿niejszym celem VC jest osi¹gniêcie ponadprzeciêtnych zysków z finansowanego przedsiêwziêcia. 46. w którym podstaw¹ do zaopiniowania pozytywnie wniosku o przyznanie pomocy finansowej jest samo przedsiêwziêcie. aby sprawdziæ czy jest on ekonomicznie rentowny. jednak te¿ ma swoje wady i zalety. s. Wad¹ s¹ niew¹tpliwie koszty emisji akcji. poniewa¿ innowacje umo¿liwiaj¹ osi¹gniêcie przewagi konkurencyjnej i szybkie zdobycie rynku. Wed³ug wielu ekonomistów finansowanie przedsiêwziêæ innowacyjnych poprzez wykorzystanie funduszy venture capital jest jak najbardziej wskazane. Zalet¹ jest niew¹tpliwie fakt powiêkszania kapita³u w³asnego. aczkolwiek mo¿e siê zdarzyæ. Banki z regu³y oceniaj¹ zdolnoœæ kredytow¹ przedsiêbiorstwa do obs³ugi zad³u100 Kredyt bankowy Finansowanie rozwoju ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. Emisja akcji Venture capital 6. Polska Fundacja Rozwoju Ma³ych i Œrednich Przedsiêbiorstw. Pozyskanie œrodków finansowych poprzez venture capital (VC) zale¿y przede wszystkim od przedstawionego projektu innowacyjnego. Ka¿dy projekt inwestycyjny musi zostaæ oceniony finansowo. Zwiêksza to potencjaln¹ zdolnoœæ przedsiêbiorstwa do obs³ugi zad³u¿enia. Jest to specyficzny rodzaj finansowania. Przedsiêwziêcie w ocenie specjalistów funduszu venture capital musi okazaæ siê realne i zyskowne. Kredyty bankowe Kredyty bankowe s¹ najprostsz¹ form¹ pozyskania kapita³u obcego. Kredyty nie poci¹gaj¹ za sob¹ kosztów zwi¹zanych z emisj¹ obligacji lub akcji na rynku kapita³owym i wymagaj¹ znacznie prostszej dokumentacji ni¿ prospekt emisyjny. ¿e osoby wstêpuj¹ce do spó³ki jako nowi w³aœciciele wnios¹ oprócz kapita³u równie¿ doœwiadczenie i w³asne kontakty. najwiêksze znaczenie dla funduszy VC ma element innowacyjnoœci w sferze produktowej lub rynkowej.Zwiêkszenie kapita³u w³asnego w spó³ce akcyjnej poprzez kolejn¹ emisjê akcji jest mo¿liwe. pomoc rz¹du dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw.3. Molo i M.4. Warszawa 2000. Jak stwierdza M. Ta forma finansowania innowacji zostanie omówiona szczegó³owo w punkcie 6. Ministerstwo Gospodarki.

Jednak drog¹ kredytów bankowych nie mo¿na uzyskaæ znacznego dop³ywu œrodków finansowych. 97. pr. m. W przypadku finansowania dzia³alnoœci innowacyjnej niezbêdne jest przedstawienie planowanych przep³ywów pieniê¿nych. £obejko. Sosnowska. niekiedy przy udzielaniu powa¿niejszych kwot kredytów d³ugoterminowych. zwane konsorcjami. 374–385. pod red. wypracowanych przez ni¹ wyników finansowych. stanowi¹cych podstawê do jej oceny i okreœlania zdolnoœci kredytowej. Decyzja o przyznaniu œrodków finansowych zale¿y równie¿ od dotychczasowej dzia³alnoœci firmy. obowi¹zuj¹cym w Polsce od 29 sierpnia 1997 roku. 119–120. a sama innowacja stanowi zabezpieczenie sp³aty. Nr 140. S. 88 . gdy¿ z niej maj¹ byæ sp³acane raty z odsetkami. w celu roz³o¿enia ryzyka banki tworz¹ specjalne porozumienia.in. Dlatego te¿. A. K³opotek. poz. 101 102 103 Prawo bankowe. zb.¿enia w ca³ym okresie zad³u¿enia na podstawie sprawozdawczoœci finansowej i na biznesplanie przedsiêwziêcia inwestycyjnego. przy czym jeden z nich przyjmuje wiod¹c¹ rolê w organizacji porozumienia czuwaj¹c nad prawid³ow¹ obs³ug¹ sp³at rat kredytu i odsetek przez d³u¿nika. Zarz¹dzanie firm¹ innowacyjn¹. 939 ze zmianami. Difin. i¿ wykorzystanie kredytów do finansowania przedsiêwziêæ innowacyjnych jest ograniczone. Warszawa 2000. s. Aby okreœliæ czy firma bêdzie zdolna do sp³aty zaci¹gniêtych zobowi¹zañ niezbêdnym jest przeprowadzenie szeregu analiz102. Znaczenie kredytu bankowego jako Ÿród³a finansowania innowacji w polskich przedsiêbiorstwach jest niewielkie. Nale¿y jednak zauwa¿yæ. suma udzielonych wierzytelnoœci banku w stosunku do jednego podmiotu lub podmiotów powi¹zanych kapita³owo i organizacyjnie ponosz¹cych wspólne ryzyko gospodarcze nie mo¿e przekroczyæ 25% funduszy w³asnych banku101. Wspó³czesny bank. jako ¿e zdolnoœæ do sp³at zaci¹gniêtych zobowi¹zañ zale¿y od powodzenia finansowanej innowacji. Jaworskiego znajdujemy kilka systemów oceny zdolnoœci kredytowej banków. W. L. Ta forma pomocy finansowej jest najszerzej rozpowszechniona w Niemczech i Francji. ustawa z 29 sierpnia 1997. A. Ich uczestnicy sk³adaj¹ siê na ³¹czn¹ sumê kredytu. Dzia³alnoœæ innowacyjna powoduje du¿e zamro¿enie œrodków finansowych. Zgodnie z nowym prawem bankowym. U. Ponadto w przypadku analizy finansowej projektów modernizacyjno-rozwojowych istotne jest wydzielenie z podstawowej dzia³alnoœci jednostki realizuj¹cej dany projekt103. s. Dz.

W tym przypadku ma³ym i œrednim przedsiêbiorstwom stworzono warunki do wykorzystania œrodków w ramach tzw. 52. cit. 91–92. Berlin 2001. Przedsiêbiorcy – za³o¿yciele mog¹ powiêkszyæ swój kapita³ poprzez udzia³y w przedsiêwziêciach spó³ek kapita³owych. Hilfen fuer Forschung und Entwicklung.4. – udzia³owcy d¹¿¹ do uzyskania wysokich zysków w przypad105 ku powodzenia ryzykownego przedsiêwziêcia . W tym przypadku mo¿na otrzymaæ kredyt udzielany przez Instytut Kredytowy ds. op. Kredytowanie w Niemczech 6. s. – spó³ki venture capital s¹ zobowi¹zane do pomocy w zarz¹dzaniu przedsiêbiorstwem. 89 . Cechy charakterystyczne kapita³u wysokiego ryzyka przy finansowaniu przedsiêwziêæ innowacyjnych: – spó³ki venture capital wyposa¿aj¹ przedsiêbiorstwo w kapita³ w³asny w formie udzia³ów. Pomoc taka oferowana jest przez Instytut Kredytowy ds. W pierwszym przypadku pomoc jest szczególnie istotna ze wzglêdu na ryzyko przedsiêwziêcia. 104 105 Kapita³ wysokiego ryzyka Innovationsfoerderung. Aby odci¹¿yæ spó³ki od ryzyka zwi¹zanego z podejmowan¹ dzia³alnoœci¹ innowacyjn¹.2 kapita³ wysokiego ryzyka zalicza siê obecnie do najwa¿niejszych form finansowania przedsiêwziêæ innowacyjnych. Cech¹ charakterystyczn¹ niemieckiego systemu kredytowego jest niskie oprocentowanie kredytów (2–9%). jak te¿ przedsiêbiorstw ju¿ istniej¹cych. Drugi rodzaj pomocy kredytowej obejmuje przedsiêwziêcia zwi¹zane z finansowaniem procesów innowacyjnych w przedsiêbiorstwach ju¿ istniej¹cych. sta³e odsetki w czasie jego wykorzystania i zwrotu. BMWi. nie wymagaj¹c powszechnie stosowanych zabezpieczeñ oraz oprocentowania. Œrodki te mog¹ byæ powiêkszone w wyniku wykorzystania kredytów przydzielonych w ramach programu zak³adania nowych podmiotów gospodarczych. Kapita³ wysokiego ryzyka Jak wspomniano w punkcie 6. s. ich udzia³y musz¹ byæ gwarantowane przez towarzystwa gwarancji ryzyka. Œrodki na inwestycje zwi¹zane z innowacjami mo¿na uzyskaæ równie¿ z Niemieckiego Banku Wyrównawczego (Deutsche Ausgleichbank). Odbudowy. programu kredytowania inwestycji zwi¹zanych z realizacj¹ procesów innowacyjnych.Rodzaje kredytowania w Niemczech W Niemczech kredyty udzielane s¹ dla nowo tworzonych przedsiêbiorstw. Odbudowy w ramach œrodków w³asnych. bmb+f. 15 lat). Przy tym dwa pierwsze lata wolne s¹ od op³at. Podstawy zarz¹dzania przedsiêbiorstwem. a tak¿e d³ugi okres sp³aty (np. Obecnie akcent po³o¿ony jest na tworzenie przedsiêbiorstw przez za³o¿ycieli wywodz¹cych siê z instytucji badawczych104.

kiedy rz¹d wprowadzi³ nowe regulacje prawne pozwalaj¹ce na organizowanie nowego typu instytucji finansowych zwanych jako Unternehmensbeteiligungsgesellschaft (UBG). nast¹pi³ rozwój funduszy venture capital. którymi dysponuj¹ przedsiêbiorstwa. Zasiêg finansowania przy pomocy venture capital siêga od finansowania koncepcji produktu i przedsiêbiorstwa do finansowania tzw. Jednak¿e takie przedsiêwziêcia rokuj¹ wiêksze nadzieje na szybki zwrot wy³o¿onego kapita³u. które chc¹ wdro¿yæ now¹ technologiê lub podj¹æ produkcjê nowego wyrobu. ¿e najwiêcej tego rodzaju spó³ek funkcjonuje we Francji i w Wielkiej Brytanii. w Niemczech ponad 6 mln euro. Tomowicz.5 mln euro. 17–56. przyczyniaj¹c siê do tworzenia i rozwoju ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw o wysokim poziomie technologicznym oraz pe³ni¹c rolê stabilizuj¹c¹ gospodarkê. VC w Polsce 106 107 P. Fundusze venture capital. Spó³ki venture capital z regu³y zainteresowane s¹ wczesnymi fazami rozwoju przedsiêbiorstwa innowacyjnego.Zasiêg finansowania Œrodki spó³ek venture capital wykorzystywane s¹ do finansowania procesu tworzenia i rozwoju przedsiêbiorstwa. W skali ca³ej Unii Europejskiej wielkoœæ inwestycji szacowana jest na prawie 50 mln euro107. 90 . s¹ zazwyczaj niewystarczaj¹ce w stosunku do potrzeb finansowych. s. „management buy-out” (przyjêcia jednostek strategicznych przedsiêbiorstwa). co nie stanowi zbyt wysokiej sumy. VC w krajach rozwiniêtych Obecnie spó³ki venture capital funkcjonuj¹ w wielu krajach. Brak jest jednak szacunków. który mia³ na celu wspieranie przedsiêwziêæ bazuj¹cych na nowych rozwi¹zaniach technologicznych we wczesnym etapie ich rozwoju. PARP. Rot.3 mld z³. Natomiast w Niemczech venture capital dysponowany przez spó³ki kapita³owe oceniany jest trzecim co do wielkoœci rynkiem. Ostatni¹ inicjatyw¹ rz¹du niemieckiego jest wprowadzenie w 1989 roku pilota¿owego programu. Warszawa 2002. Ocenia siê. mimo wysokiego zapotrzebowania na kapita³. co znacznie zwiêkszy³o potencja³ rynku kapita³u wysokiego ryzyka. jaki jest udzia³ kapita³u zainwestowanego w dzia³alnoœci badawczo-rozwojowej w ma³ych przedsiêbiorstwach. Zainwestowa³y one co najmniej 2. Spowodowa³o to rozwój nowych funduszy inwestuj¹cych we wczesne fazy rozwoju innowacyjnych projektów. Dane na podstawie rocznika EVCA 2000. Równie¿ w Polsce w latach 90. Œrodki. Obecnie aktywn¹ dzia³alnoœæ inwestycyjn¹ prowadzi 37 funduszy o charakterze venture capital i private eguity106. P. Jego szybki rozwój nast¹pi³ w latach osiemdziesi¹tych. Dla porównania w Wielkiej Brytanii w 2000 roku zainwestowano ponad 17.

w tym na zakup nowych technologii i urz¹dzeñ. Do instytucji tych mo¿na zaliczyæ PARP w Polsce. Informacje o obu programach publikowane s¹ w witrynie PARP. Wykonawcami us³ug musz¹ byæ akredytowani przez PARP us³ugodawcy. których zakup mia³ miejsce nie wczeœniej ni¿ 12 miesiêcy od dnia poprzedzaj¹cego datê z³o¿enia wniosku o dotacjê. W Polsce przedsiêbiorstwa mog¹ skorzystaæ z dotacji w ramach z nastêpuj¹cych programów rz¹dowych: Innowacje i technologie dla rozwoju przedsiêbiorstwa. Dotacje rz¹dowe Przedsiêbiorstwa wdra¿aj¹ce projekty innowacyjne mog¹ skorzystaæ równie¿ z programów rz¹dowych. – przygotowanie do wdra¿ania nowych technologii – us³ugi doradcze zwi¹zane z przygotowaniem i wdro¿eniem strategii rozwoju przedsiêbiorstwa w oparciu o wdra¿ane rozwi¹zanie innowacyjne i nowe technologie. administrowanych zazwyczaj przez specjalne agencje lub instytucje. Ponadto dotacje bêd¹ mog³y byæ przeznaczone na wdro¿enie Dotacje rz¹dowe 91 . Dotacje inwestycyjne dla MSP Ten rodzaj dotacji oferowany jest dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w ramach Programu Phare 2000 Spójnoœæ Spo³eczno-Gospodarcza i dalsze edycje. zaœ kwota dotacji nie mo¿e przekroczyæ 60% kosztów kwalifikowanych netto. maksymalnie 10 tys.6. szkoleniowe.5. Kszta³cenia i Technologii w Niemczech. Ministerstwo ds. ANVAR we Francji. Dotacji inwestycyjnych dla MSP. Innowacje i technologie dla rozwoju przedsiêbiorstwa Celem programu jest wspieranie rozwoju ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw poprzez dofinansowanie us³ug doradczych i szkoleniowych zwi¹zanych z wdra¿aniem strategii rozwoju przedsiêbiorstwa w oparciu o nowe technologie i rozwi¹zania innowacyjne. – wdro¿enie w³asnych rozwi¹zañ technologicznych – us³ugi doradcze. eksperckie dla przedsiêbiorstw prowadz¹cych dzia³alnoœæ innowacyjn¹. Dotacja przeznaczona jest na finansowanie czêœci kosztów us³ug zwi¹zanych z realizacj¹ nastêpuj¹cych dzia³añ: – ocena technologii stosowanych przez przedsiêbiorcê – audyt technologiczny – us³ugi doradcze prowadz¹ce do opracowania raportu na temat aktualnej pozycji przedsiêbiorstwa w stosunku do konkurencji oraz firm wspó³pracuj¹cych w zakresie technologii i rozwoju innowacji. euro. – wdro¿enie pozyskanych technologii – us³ugi doradcze. eksperckie zwi¹zane z wdro¿eniem pozyskanych technologii. Program ten obejmuje dotacje na projekty inwestycyjne.

– zwiêkszenie innowacyjnoœci ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw 109 we wschodniej czêœci kraju . Ministerstwo Gospodarki i Technologii oraz Ministerstwo Kszta³cenia i Badañ. – w³¹czenie ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw do badañ w zakresie kluczowych technologii. – intensyfikacja transferu wiedzy i technologii z instytucji naukowych do gospodarki. 92 . euro na beneficjenta. Berlin 2002 oraz Mittelstand Innovativ. Berlin 2002 oraz Mittelstand Innovativ. Dotacje s¹ udzielane w przedziale kwotowym od 2 tys.w przedsiêbiorstwach nowych rozwi¹zañ technologicznych oraz unowoczeœnienie dotychczasowego parku maszynowego. realizowana na szczeblu centralnym polityka innowacyjna w Niemczech skoncentrowana jest na nastêpuj¹cych zadaniach: – tworzenie klimatu sprzyjaj¹cego tworzeniu nowych przedsiêbiorstw. na zakup nowoczesnego wyposa¿enia. – polepszenie warunków ramowych sprzyjaj¹cych wdra¿aniu innowacji. Pozosta³e 75% wartoœci projektu inwestycyjnego musi byæ finansowane ze œrodków wnioskodawcy i z kredytu bankowego. Bundesministerium fuer Bildung und Forschung. w tym niezbêdnego oprogramowania i sprzêtu komputerowego. Berlin 2001. EXIST– Seed Celem programów jest zwiêkszenie liczby nowo tworzonych przedsiêbiorstw wywodz¹cych siê z instytucji naukowych i uczelni 109 Najwa¿niejsze priorytety niemieckiej polityki technologicznej przedstawiono w Faktenbericht 2002. bmb+f. Polityka innowacyjna w Niemczech Polityka innowacyjna w Niemczech Wspieranie dzia³alnoœci innowacyjnej ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw nale¿y równie¿ do najwa¿niejszych priorytetów polityki innowacyjnej prowadzonej w wiêkszoœci krajów wysoko rozwiniêtych. – w³¹czenie ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w miêdzynarodowe sieci badawcze i szkoleniowe. Dotacje ze œrodków publicznych mog¹ byæ wykorzystane do wspó³finansowania do 25% kosztów przedsiêwziêcia. Do najwa¿niejszych piêciu programów mo¿na zaliczyæ: EXIST. Bundesministerium fuer Bildung und Forschung. do 50 tys. Za realizacjê ostatniego z wymienionych zadañ odpowiedzialne s¹ dwa ministerstwa federalne. Ministerstwa te administruj¹ obecnie kilka programów naukowo-badawczych zorientowanych na wspieranie procesów innowacyjnych. – rozwój potencja³u ludzkiego. tworzenia i rozwoju innowacyjnych przedsiêbiorstw oraz wspierania potencja³u innowacyjnego ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. tj. w szczególnoœci przedsiêbiorstw tworzonych przez pracowników uczelni wy¿szych i instytucji badawczych. I tak.

54. kszta³cenie. 110 Opis tych programów zawarto w opracowaniu Innovationsfoerderung. jak te¿ wsparcie finansowe we wczesnych fazach rozwoju przedsiêbiorstwa.. Program jest realizowany g³ównie poprzez tworzenie regionalnych sieci. cit. INSTI – MSP Akcja Patentowa Celem programu jest wsparcie MSP w celu uzyskania ochrony patentowej dla pierwszych opracowañ technologicznych. i¿ w ramach dzia³añ rz¹du federalnego szczególne preferencje skierowano do nowych krajów zwi¹zkowych. s. W ramach polityki technologicznej realizowanej we wschodnich Niemczech realizowanych jest 10 programów wspierania przedsiêwziêæ innowacyjnych. op. tworzenia nowych technologicznych firm i rozwoju infrastruktury przedsiêbiorczoœci oraz transferu technologii110. Obejmuje on ró¿ne formy udzia³ów kapita³owych i gwarancji Banku Odbudowy w ma³ych firmach nie zatrudniaj¹cych wiêcej ni¿ 50 osób. Wspieranie Doradztwa dla Firm Celem programu jest pomoc ma³ym i œrednim firmom w rozwi¹zywaniu okreœlonych problemów technicznych. finansowych i organizacyjnych. 32–38 oraz 53. – ochronê w³asnoœci przemys³owej za granic¹. – analizê korzyœci–nak³ady. Udzia³y kapita³owe dla ma³ych technologicznych firm Celem programu jest wzmocnienie finansowe i merytoryczne ma³ych firm wprowadzaj¹cych nowe produkty i technologie. Subwencja obejmuje dofinansowanie w maksymalnej wysokoœci 60% honorarium eksperta zewnêtrznego do kwoty 1500 euro. S¹ oni motywowani do usamodzielnienia siê poprzez odpowiednie doradztwo. jak i absolwenci. – zg³oszenie w Niemieckim Urzêdzie Patentowym. w których uczestnicz¹ studenci. – studium zastosowania wynalazku. pracownicy uczelni. Projekt obejmuje dokapitalizowanie w maksymalnej wysokoœci 2 mln euro na okres do 10 lat.wy¿szych. O dofinansowanie mog¹ ubiegaæ siê ma³e i œrednie firmy w maksymalnej kwocie 750 euro nie przekraczaj¹cej 50% kosztów przedsiêwziêcia. - 93 . Pomoc mo¿e obejmowaæ ró¿ne etapy procesu innowacyjnego: – okreœlenie stanu technologii w danej dziedzinie. Nale¿y równie¿ podkreœliæ. – zezwoleñ technicznych.

Polityka ta realizowana jest w du¿ym stopniu przez instytucje centralne. któr¹ mogli otrzymaæ w ramach tego programu by³a skierowana na zwiêkszenie udzia³u innowacyjnych technologii w produktach i us³ugach. Program Ramowy Unii Europejskiej 94 . Obecnie region Badenii-Wirtembergii posiada najbardziej rozbudowany system wspierania innowacji w przedsiêbiorstwach od preferencyjnych kredytów dla projektów innowacyjnych i subwencji lokalizacyjnych do parków technologicznych. Niezale¿nie od tego w³adze regionalne w poszczególnych pañstwach we w³asnym zakresie uprawiaj¹ politykê wspierania innowacji skierowan¹ do przedsiêbiorstw. takich jak Towarzystwa Maxa Plancka czy Fraunhofera. W ramach programu wspierane s¹ ró¿ne formy wspó³pracy du¿ych instytucji badawczych. i¿ ma³e i œrednie przedsiêbiorstwa s¹ jednym z g³ównych obiektów tej polityki. W zakresie wspierania innowacji i transferu technologii wiod¹ce znaczenie mia³ zatwierdzony przez Komisjê Europejsk¹ do realizacji w okresie 1998–2002 5. z ma³ymi i œrednimi przedsiêbiorstwami. prowadz¹cego szczególnie aktywn¹ politykê jest region Badenii-Wirtembergii.Program „Wissen schafft Märkte” (Wiedza tworzy rynki) Celem tego programu jest intensyfikacja wspó³pracy nauki z gospodark¹. Pomoc. Programy Unii Europejskiej wspieraj¹ce innowacyjnoœæ MSP Do œrodków tych nale¿y zaliczyæ œrodki dostêpne w ramach programów Unii Europejskiej. Pi¹ty Program Ramowy stworzy³ szansê dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. jak równie¿ w³¹czenie sfery przedsiêbiorstw do procesu decyzyjnego. G³ównym celem dzia³añ specyficznych na rzecz MSP w tym programie by³o promowanie badañ z zakresu rozwoju technologicznego przez MSP i na rzecz ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. i¿ podstawowym kryterium przydzia³u œrodków finansowych jest efektywnoœæ wspó³pracy. 6. Wprowadzono zasadê. Program Ramowy Unii Europejskiej. Z krótkiej charakterystyki programów rz¹dowych wspierania innowacji w Niemczech wynika. traktuj¹c je jako motor zmian ekonomii w krajach stowarzyszonych oraz kandyduj¹cych do Unii Europejskiej. Przyk³adem regionu. Program ten by³ kontynuacj¹ Czwartego Programu Ramowego.6. w którym pocz¹tki tej polityki siêgaj¹ pocz¹tku lat siedemdziesi¹tych. który k³ad³ szczególny nacisk na ma³e i œrednie przedsiêbiorstwa. Badania te mia³y za zadanie: 5.

tj. Projekty badawcze skierowane do MSP: Projekty CRAFT (Cooperative Research) W projektach CRAFT na potrzeby grupy MSP.PR to cztery obszary dzia³añ adresowane do MSP.6pr. w skrócie zwany 6. 6. Obecnie rozpocz¹³ siê 6. oœrodkami naukowo-badawczymi i innymi instytucjami. Zasady udzia³u w projekcie: – grupa MSP maj¹cych podobny problem technologiczny do rozwi¹zania zleca badania dwóm dowolnym placówkom ba111 6. Program Ramowy Unii Europejskiej Badañ. zasady finansowania i uczestnictwa oraz tematykê kolejnego czteroletniego programu ramowego.– rozwin¹æ technologie mog¹ce byæ zaadaptowane na potrzeby MSP. Projekt jest dofinansowany przez Komisjê Europejsk¹ w 50%. http://www. W projektach Craft prawa w³asnoœci intelektualnej nale¿¹ do MSP. Ogólna struktura 6.pl. prac badawczych. a s¹ to: projekty badawcze skierowane do MSP. Dnia 27 czerwca 2002 roku w Luksemburgu Parlament Europejski oraz Rada UE przyjê³y dokumenty zatwierdzaj¹ce strukturê. us³ugi informacyjne.PR programu111 i stronach Community Reaserch & Development Information Service. jest wspó³finasowanie przez Komisjê Europejsk¹ oraz grupê instytucji zwan¹ konsorcjum.cordis. – sprzyjaæ tworzeniu sieci w wymiarze europejskim miêdzy MSP. dzia³ania na rzecz przedsiêbiorstw. w tym tak¿e 6.PR. Rozwoju Technologicznego oraz Prezentacji wspomagaj¹cy Tworzenie Europejskich Obszarów Badawczych oraz Innowacje (2002–2006).lu 95 . Celem programów ramowych. prezentacji osi¹gniêtych rezultatów oraz dzia³añ im towarzysz¹cych na poziomie europejskim. – zwiêkszyæ mo¿liwoœæ MSP do przejmowania i dalszego rozwoju technologii. Programu Ramowego Unii Europejskiej Badañ. badania prowadzi jednostka naukowo-badawcza lub firma typu high-tech. Program Ramowy Unii Europejskiej CRAFT http://www.PR. Rozwoju Technologicznego oraz Prezentacji wspomagaj¹cego Tworzenie Europejskich Obszarów Badawczych (European Research Area – ERA) oraz Innowacje (2002–2006). maj¹cych podobny problem technologiczny do rozwi¹zania a nie posiadaj¹cych odpowiedniego zaplecza badawczego. – wzmocniæ uczestnictwo MSP w projektach badawczych jako g³ównego partnera. Szczegó³owe informacje mo¿na uzyskaæ na stronach internetowych 6. projekty badawcze.

wk³ad w³asny MSP mo¿e byæ wniesiony „w naturze”.lu.lu/search/en/simple/ EN_PART_simple. nale¿y skorzystaæ z adresu: http://www. tj. tj. Znalezienie partnera: aby znaleŸæ partnera nale¿y skorzystaæ z bazy danych Cordis. formularze do projektu s¹ dostêpne na stronach internetowych: http://fp6. chc¹c zamieœciæ w bazie danych swoje og³oszenie.lu/fp6/call_details. dostêpnej pod adresem: http://www.cfm http://www.. mo¿na równie¿ skorzystaæ z poœrednictwa sieci Krajowych Punktów Kontaktowych.cordis. 100% na zarz¹dzanie konsorcjum. bud¿et projektu musi zawieraæ siê pomiêdzy 0. pozosta³e firmy mog¹ korzystaæ z wyników projektu w stopniu adekwatnym do wykonywanych przez siebie prac w projekcie.– – – – – – – – – – – dawczym. Komisja Europejska dofinansowuje 50% projektu – finansowanie pokrywa w ca³oœci wydatki poniesione przez MSP na badania. podobnie jak to mia³o miejsce w 5 Programie Ramowym. nie wiêcej ni¿ 40% kosztów projektu mo¿e byæ udzia³em 1 MSP.6pr.5 a 2 mln euro. czas trwania projektu 1–2 lata. po zakoñczeniu projektu prawa autorskie dotycz¹ce wyników badañ staj¹ siê w³asnoœci¹ MSP. nie wiêcej ni¿ 60% kosztów mo¿e byæ udzia³em partnerów z 1 kraju.html. dofinansowanie z Komisji Europejskiej dla poszczególnych dzia³añ w projekcie: 50% na badania. jednostki naukowo-badawcze oraz inne firmy. koordynatorem projektu mo¿e byæ MSP lub jednostka naukowo-badawcza.cordis. w której umieszczone s¹ oferty ró¿nych przedsiêbiorstw.pl/n/s/1/dok. w projekcie mog¹ wzi¹æ udzia³ MSP. pod warunkiem ¿e nie pe³ni¹ w projekcie roli dominuj¹cej oraz pod warunkiem wniesienia w³asnego wk³adu do bud¿etu projektu. w projekcie musz¹ wzi¹æ udzia³ minimum 3 firmy MSP pochodz¹ce z dwóch ró¿nych krajów cz³onkowskich lub stowarzyszonych z UE.cordis. Wartoœæ prac badawczo-rozwojowych nie mo¿e byæ mniejsza ni¿ 40% ca³ego bud¿etu. w postaci materia³ów do badañ. kosztów pracy itp.html 96 . wnioski bêd¹ przyjmowane po og³oszeniu konkursu o charakterze otwartym. maj¹cym siedziby w krajach cz³onkowskich i/lub stowarzyszonych z UE.

jak i jednostka naukowo-badawcza. Projekty Sektorowe 97 . Dofinansowanie przez Komisjê Europejsk¹ wynosi równie¿ 50%. Oprócz tego minimum 2 MSP z 2 ró¿nych krajów UE lub stowarzyszonych i 2 wykonawców badañ.Ró¿nice w stosunku do 5 Programu Ramowego: – wycofany zosta³ grant przygotowawczy – Exploratory Award. – projekt powinien trwaæ 2–3 lata. 100% na szkolenia. – dofinansowanie dla poszczególnych dzia³añ: 50% na badania i dzia³ania zwi¹zane z innowacjami. którzy sami nie maj¹ czasu lub ochoty anga¿owaæ siê osobiœcie w realizacjê projektu. – uczestnikami powinny byæ 2 niezale¿ne krajowe zrzeszenia przedsiêbiorstw z 2 ró¿nych krajów UE lub stowarzyszonych lub jedno stowarzyszenie europejskie. pochodz¹cych z okreœlonego sektora gospodarczego. Projekty Collective Research zosta³y utworzone przez Komisjê Europejsk¹ z myœl¹ o tych przedsiêbiorcach. szkolenia. W sumie musz¹ byæ reprezentowane co najmniej 3 kraje. – jednostka naukowo-badawcza jest pe³noprawnym cz³onkiem projektu a nie jak dot¹d jedynie subkontraktorem. w którego sk³ad wchodz¹ co najmniej 2 ró¿ne niezale¿ne stowarzyszenia pochodz¹ce z krajów UE lub stowarzyszonych. Szczegó³owy opis projektów: – mog¹ byæ wykonywane tematy badañ z ca³ego zakresu nauki i techniki. bêd¹ce organizacjami zrzeszaj¹cymi dla du¿ej liczby ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. 100% na zarz¹dzanie. zarz¹dzanie projektem. – w ramach projektu mog¹ byæ wykonywane 3 typy dzia³añ: badania i dzia³ania zwi¹zane z innowacjami. – rolê koordynatora projektu mo¿e pe³niæ zarówno MSP. – koordynatorem mo¿e byæ wykonawca badañ lub zrzeszenie przedsiêbiorstw. Projekty Sektorowe (Collective Research) S¹ to projekty realizowane przez oœrodki badawcze na rzecz posiadaj¹cych osobowoœæ prawn¹ organizacji przedsiêbiorców. W ramach takich projektów mog¹ to za nich prowadziæ: projekty stowarzyszenia gospodarcze. gdzie MSP stanowi¹ grupê dominuj¹c¹. – koszt projektu powinien wynosiæ od 2 do 5 mln euro (wiêkszy bud¿et tylko w uzasadnionych przypadkach).

Us³ugi informacyjne Us³ugi informacyjne W ramach us³ug informacyjnych dla MSP prowadzone s¹ elektroniczne serwisy informacyjne. Poniewa¿ jednak Komisja obawia siê. 98 .Prace wykonawców badañ musz¹ wynosiæ minimum 50% kosztów czêœci badawczej projektu i musz¹ byæ sfinansowane w 100%. b) projektu demonstracyjnego. udzielaniem informacji zajmowaæ siê bêdzie sieæ Krajowych Punktów Kontaktowych (KPK) na terenie ca³ego kraju. ¿e udzia³ stowarzyszeñ w czêœci badawczej odbywa siê na w³asny koszt. dostêp do risk capital oraz dzia³alnoœæ Oœrodków Przekazu Innowacji. dzia³alnoœæ marketingowa oraz ocena informacji. Oznacza to. Dzia³ania na rzecz przedsiêbiorstw Pod tym has³em kryje siê przeprowadzanie analiz rozwoju technologicznego. ochronê w³asnoœci intelektualnej. np. natomiast zarz¹dzanie i szkolenia przez nich prowadzone s¹ dotowane w 100%. Jedn¹ z form tego narzêdzia s¹ Specyficzne Projekty Badawcze (Specific Targeted Research or Innovation Projects). Na oba typy projektów Komisja przeznaczy³a kwotê w wysokoœci 430 mln euro. ¿e nowe projekty oka¿¹ siê zbyt trudne dla uczestników bêd¹cych MSP lub pochodz¹cych z krajów kandydujacych. który nastawiony jest na sprawdzenie w praktyce technologii opracowanej w laboratorium. przeto zdecydowano siê na wprowadzenie formy poœredniej zwanej „Schodami do Doskona³oœci” (Stairways of Excellence). Cordis ( ) oraz dzia³ania poœwiêcone innowacjom obejmuj¹ce transfer technologii. Specyficzne Projekty Badawcze lub Innowacyjne Ich celem jest poprawa konkurencyjnoœci Europy w dziedzinie badañ. nowych metod odpowiadaj¹cych zapotrzebowaniu spo³ecznemu. Projekty badawcze Projekty Zintegrowane MSP zachêcane s¹ tak¿e do udzia³u w du¿ych projektach badawczych typu Projekty Zintegrowane (Integrated Projects). dlatego powinny byæ ukierunkowane na konkretny cel i przybraæ jedn¹ z dwu form lub stanowiæ po³¹czenie obu: a) projektu badawczego. którego celem jest uzyskanie nowej wiedzy. wdra¿anie. które pomocne bêd¹ dla naukowców. przedsiêbiorców i inwestorów w procesie podejmowania decyzji.

przedsiêbiorstwa (mikro. – Instytucje z krajów trzecich (tzn. jak uzyskaæ grant z KE Udzia³ w 6. – udzia³ ekspertów i tworzenie paneli ekspertów.Dzia³ania adresowane do instytucji otoczenia przedsiêbiorstw Projekty ETI (Economic and Technological Intelligence) Projekty te s¹ adresowane do instytucji otoczenia biznesu. izb gospodarczych. PR – Ka¿da osoba prawna. uczelnie. – rozpowszechnianie informacji. firmy rzemielœnicze). Warunki uzyskania grantu Udzia³ w 6.htm Informacje praktyczne: zasady udzia³u w 6. – Europejskie organizacje badawcze (np. Warunki uzyskania grantu z KE – Mieæ pomys³. z których minimum dwie musz¹ pochodziæ z pañstw cz³onkowskich lub stowarzyszonych krajów kandyduj¹cych. – prowadzenie analiz sektorowych. – Instytucje spoza Europy na specjalnych warunkach.). PR Projekty ETI 99 .PR. – Instytucje z krajów stowarzyszonych. – Stworzyæ konsorcjum miêdzynarodowe.cordis.PR. CERN. Dzia³ania podejmowane w ramach projektów ETI nie maj¹ charakteru badawczego. EMBO itp. oœrodki badawcze. – wymiana doœwiadczeñ personelu. – prowadzenie audytów technologicznych. du¿e. ESA. nie nale¿¹cych do dwóch powy¿szych grup) na specjalnych warunkach. http://www. stowarzyszeñ. Dodatkowe informacje: http://fp6. stowarzyszenia oraz zwi¹zki grupuj¹ce firmy poszczególnych bran¿. Uczestnictwo w projekcie: minimum trzy niezale¿ne instytucje z trzech ró¿nych krajów. – Instytucje z krajów cz³onków Unii Europejskiej. ekspertów w tej dziedzinie. ma³e.lu/fp6/partners. Dzia³ania te maj¹ za zadanie okreœlenie podstawowych potrzeb innowacyjnych przedsiêbiorstw i kierowanie ich do odpowiednich instrumentów badawczych 6. – organizacja konferencji. Rodzaje projektów: – organizacja szkoleñ. a jedynie wspomagaj¹cy na rzecz MSP. – Zapewniæ odpowiednie zarz¹dzanie projektem (wa¿ne jest doœwiadczenie). instytucji dzia³aj¹cych w obszarze innowacji lub na rzecz innowacji.lu/fp6.cordis.

– Sporz¹dziæ umowê konsorcjum okreœlaj¹c¹ prawa i obowi¹zki cz³onków.– Przygotowaæ wniosek zgodnie z odpowiednim zaproszeniem do sk³adania wniosków (call for proposals) oraz z zachowaniem wszystkich zasad i wymogów KE (Work Programme) uwzglêdniaj¹c kryteria oceny wniosków. szkolenia. Instytucje tworz¹ce konsorcjum musz¹ zapewniæ wykonanie wszystkich dzia³añ niezbêdnych do uzyskania zamierzonego celu. – Wykonaæ dzia³ania zgodnie z harmonogramem. poprzez prezentacjê wyników. 100 . W przypadku stypendiów mo¿na zg³osiæ wniosek indywidualnie. do przygotowania do wdro¿enia (implementation plan). wykorzystuj¹c finansowanie KE oraz œrodki w³asne. promocjê w mediach i na konferencjach. z których dwóch pochodzi z krajów cz³onkowskich lub z krajów kandyduj¹cych. od badañ. Minimalna liczba konsorcjantów to trzech. z³o¿yæ projekt w odpowiednim terminie do KE. Preferowane bêd¹ jednak¿e du¿e konsorcja. zakres prac oraz prawa w³asnoœci intelektualnej. transfer technologii.

Polsk¹ Agencjê Rozwoju Przedsiêbiorczoœci i Regionalne Instytucje Finansuj¹ce oraz Bank Gospodarstwa Krajowego. nabycia praw w³asnoœci przemys³owej) niezbêdnych dla rozwoju ich dzia³alBariery rozwoju przedsiêbiorstw 101 . kredyty finansowane z Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju. zw³aszcza ma³ych i œrednich.in.7. Poszukiwanie Ÿróde³ finansowania innowacji w kraju i za granic¹ – wskazówki dla przedsiêbiorstw • Prezentacja wybranych Ÿróde³ finansowania innowacji: fundusz i inicjatywa Mikro. inicjatyw i us³ug oferuj¹cych wsparcie doradcze ukierunkowane na wzrost innowacyjnoœci. których zasoby w postaci wyników prac badawczo-rozwojowych oraz infrastruktury badawczo-rozwojowej nie s¹ w wystarczaj¹cym stopniu wykorzystywane w gospodarce. transferu technologii. G³ówn¹ przyczyn¹ niskiego poziomu innowacyjnoœci polskich przedsiêbiorstw jest brak wiedzy oraz œrodków finansowych na wdro¿enie nowych rozwi¹zañ. Z tego wzglêdu wœród przedsiêbiorstw utrzymuje siê tendencja do finansowania rozwoju przede wszystkim w oparciu o w³asne œrodki finansowe. kredyty i po¿yczki Kanadyjsko-Polskiej Fundacji Przedsiêbiorczoœci. i¿ jedn¹ z wa¿niejszych barier rozwoju przedsiêbiorstw jest trudny dostêp do zewnêtrznych Ÿróde³ finansowania. • Prezentacja form wsparcia finansowego inwestycji innowacyjnych oferowanych przez: Ministerstwo Gospodarki Pracy i Polityki Spo³ecznej. • Prezentacja sieci instytucji. jest powa¿nym ograniczeniem dla ich rozwoju. produktywnoœci i konkurencyjnoœci przemys³u. Ogromnym wyzwaniem staje siê wiêc poszukiwanie sposobów zainteresowania przedsiêbiorców zdobywaniem nowych rozwi¹zañ (w postaci m. Sytuacjê dodatkowo pogarsza fakt s³abego powi¹zania sektora przedsiêbiorstw z instytucjami sfery badawczo-rozwojowej. Polscy przedsiêbiorcy oceniaj¹. Taki stan rzeczy z uwagi na niedofinansowanie kapita³owe przedsiêbiorstw. fundusz porêczeñ kredytowych BGK. G³ównymi ograniczeniami uzyskania finansowania zewnêtrznego s¹ wysokie koszty pozyskania kredytu oraz s³aboœæ systemu porêczeñ kredytowych i po¿yczkowych.

Aktualna sytuacja funduszy po¿yczkowych i porêczeñ kredytowych oraz rola. Konieczne jest wiêc podejmowanie dzia³añ zmierzaj¹cych do wzmocnienia wspó³pracy miêdzy tymi podmiotami poprzez m. Przeznaczono na ten cel 20 mln USD. Seed capital 7.1. jakie oferuj¹ fundusze wysokiego ryzyka (venture capital). Fundusz Mikro http://www. W jego ramach utworzona zosta³a sieæ 102 .com Fundusz Mikro Fundusz Mikro zosta³ utworzony w 1994 r. gdy¿ alternatywne formy finansowania. ród³a pozyskiwania finansowania innowacji 7.funduszmikro. Dzia³aj¹ce na rynku fundusze venture capital niechêtnie inwestuj¹ w przedsiêwziêcia technologiczne.1. dofinansowanie zamówienia lub zakupu wyników projektów/prac badawczo-rozwojowych oraz stworzenie mechanizmu. ukierunkowane na wzmocnienie ich struktury i rozmieszczenie na terenie ca³ego kraju. Dlatego te¿ nale¿a³oby zwiêkszyæ iloœæ œrodków finansowych skierowanych do instytucji finansowych a przeznaczonych na rozwój funduszy kapita³u pocz¹tkowego dzia³aj¹cych na zasadach seed capital. fax: (0 22) 628 88 11 e-mail: fm@funduszmikro. w tym opartych na zaawansowanych technologiach jest brak mo¿liwoœci korzystania z kapita³ów. przez Polsko-Amerykañski Fundusz Przedsiêbiorczoœci USAID do realizacji programu wspierania mikroprzedsiêbiorczoœci w Polsce. takie jak fundusze inwestycyjne czy rynek kapita³owy. Rozbudowa systemu porêczeñ kredytowych i funduszy po¿yczkowych jest konieczna.in.: (0 22) 629 00 92. ¯urawia 22 tel. ul. Wa¿n¹ kwesti¹ jest równie¿ wsparcie przedsiêbiorstw opartych na zaawansowanych technologiach w zakresie prowadzenia wspólnych badañ w ramach zwi¹zków kooperacyjnych (konsorcjów) ze sfer¹ badawczo-rozwojow¹ lub innymi przedsiêbiorstwami.pl 00-515 Warszawa. jak¹ mog¹ odegraæ w finansowaniu innowacyjnoœci i transferu technologii powoduje. zw³aszcza we wstêpnym etapie rozwoju firmy. jak równie¿ techniczne. maj¹ wci¹¿ w Polsce marginalne znaczenie i s¹ rzadko wykorzystywane przez ma³e i œrednie przedsiêbiorstwa.noœci oraz uœwiadomienie koniecznoœci konkurowania przez innowacje. ¿e konieczne jest wsparcie obu tych instrumentów zarówno kapita³owe. Start-up Istotn¹ barier¹ ograniczaj¹c¹ powstawanie nowych przedsiêbiorstw (start-up).1. który bêdzie umo¿liwia³ dyfuzjê wyników prac badawczo-rozwojowych i/lub praw w³asnoœci przemys³owej przedsiêbiorstwom. w szczególnoœci ma³ym i œrednim.com.

op³ata wyrównuj¹ca sumê zap³aconych odsetek do poziomu komercyjnego jest odpowiednikiem dzielenia siê przez po¿yczkobiorcê zyskiem z inwestorem. Istnieje mo¿liwoœæ wzajemnego porêczenia po¿yczki w grupie licz¹cej co najmniej 4 po¿yczkobiorców. Odpowiednikiem ponoszonego przez inwestora ryzyka jest oprocentowanie po¿yczki Zasady finansowania 103 . W przypadku nieprzed³u¿enia umowy i sp³acenia po¿yczki. Forma tej oferty przypomina inwestycjê kapita³ow¹ Funduszu Mikro w firmê Klienta. Oprocentowanie udzielanych po¿yczek jest sta³e. Po¿yczki takie s¹ nisko oprocentowane. która przypomina inwestycjê kapita³ow¹. Miesiêczna suma dochodów netto porêczycieli powinna byæ wiêksza od raty sp³acanej po¿yczki. nawi¹zano wspó³pracê z przesz³o 28 tys. a ich sp³ata mo¿e nast¹piæ jednorazowo po zakoñczeniu okresu okreœlonego w umowie. Oferta wspó³pracy skierowana do w³aœcicieli najmniejszych firm dzia³aj¹cych w miastach poszerzona zosta³a w lecie 1999 r. W przypadku udanej inwestycji – czyli podjêcia przez Fundusz Mikro decyzji o przed³u¿eniu umowy po¿yczki. ale stali klienci mog¹ zaci¹gaæ po¿yczki udzielane na okreœlony w umowie okres. a dla sta³ych klientów obni¿enie stóp procentowych przy kolejnych po¿yczkach. Pomiêdzy Funduszem Mikro a Po¿yczkobiorcami korzystaj¹cymi z tej oferty s¹ budowane takie relacje. Tak jak w standardowej ofercie wspó³praca odbywa siê na komercyjnych zasadach.przedstawicielstw lokalnych w 31 miastach. ¿e wspóln¹ intencj¹ Funduszu Mikro i Klienta jest przed³u¿enie umowy o kolejny okres. stowarzyszeñ utworzonych w celu realizacji niewielkich inwestycji maj¹cych na celu u³atwienie ¿ycia lokalnym spo³ecznoœciom. Kwota wyp³aconych do czerwca 2003 r. osób prowadz¹cych dzia³alnoœæ pozarolnicz¹ na terenach wiejskich. Fundusz Mikro gwarantuje niezmiennoœæ warunków umowy w trakcie jej trwania. Zak³ada siê jednak. ale Klient nie bêdzie mia³ mo¿liwoœci zaci¹gania kolejnych po¿yczek. w czasie którego po¿yczkobiorca bêdzie sp³aca³ co miesi¹c jedynie odsetki. po¿yczek to 430 mln PLN. Dodatkowo zosta³a stworzona oferta po¿yczkowa. pod warunkiem wniesienia op³aty. wyrównuj¹cej zap³acone odsetki do poziomu komercyjnego. a nie tak jak dotychczas – odsetki plus czêœæ kapita³u. czyli jest mo¿liwoœæ zaci¹gania komercyjne oprocentowanych po¿yczek. nie d³u¿szy ni¿ rok. jak pomiêdzy wspólnikami w biznesie. o program wspomagania kapita³owego osób dopiero maj¹cych zamiar rozpocz¹æ dzia³alnoœæ na w³asny rachunek. Fundusz Mikro nie uzyska komercyjnych odsetek. Wszystkie operacje finansowe pomiêdzy Funduszem Mikro a firm¹ odbywaj¹ siê za poœrednictwem banku. ma³ych przedsiêbiorstw z terenu ca³ej Polski.

poni¿ej poziomu komercyjnego, poniewa¿ w przypadku nieprzed³u¿enia umowy inwestor niczego nie zyskuje. Po aktualne informacje i adresy lokalnych przedstawicielstw odsy³amy na strony internetowe: http://www.funduszmikro.com.pl. Adresy przedstawicielstw lokalnych funduszu Mikro znajduj¹ siê równie¿ pod adresem: http://venture-capital.pl/vc_funds_pl/mikro.htm.

7.1.2. Inicjatywa Mikro
http://www.inicjatywamikro.pl Centrala i Oddzia³ Ma³opolski Biuro w Krakowie 31-111 Kraków, Al. Krasiñskiego 11a tel.: (0 12) 427 03 46, 427 03 93, tel./fax: 422 42 57 e-mail: krakow@inicjatywamikro.pl Oddzia³ Œl¹ski Biuro w Katowicach 40-032 Katowice, ul. D¹browskiego 22, pok. 117 tel./fax: (0-32) 253 90 23, 255 47 58 e-mail: katowice@inicjatywamikro.pl Biuro w Bielsku 43-300 Bielsko-Bia³a; ul. Browarna 2, III p. tel./fax: (0 33) 815 09 59, 815 09 60 e-mail: bielsko@inicjatywamikro.pl Inicjatywa Mikro Inicjatywa Mikro jest programem po¿yczek dla mikroprzedsiêbiorstw dzia³aj¹cym na podobnych zasadach jak Fundusz Mikro. Celem programu jest stworzenie dostêpu do œrodków finansowych dla firm, które nie spe³niaj¹ kryteriów stosowanych przy udzielaniu kredytów przez banki (nie posiadaj¹ zabezpieczeñ maj¹tkowych, prowadz¹cych uproszczon¹ ksiêgowoœæ, krótko dzia³aj¹cych na rynku lub ubiegaj¹cych siê o niewielkie kwoty). Maksymalna kwota po¿yczek, które udziela siê na okres od 3 miesiêcy do 3 lat to 30 000 PLN. Pierwsza po¿yczka na ogó³ nie przekracza 10 000 PLN. Nie jest okreœlona minimalna kwota po¿yczki. Czas rozpatrzenia wniosku o po¿yczkê wynosi do 7 dni od momentu z³o¿enia wymaganych dokumentów. W ramach programu jest tak¿e oferowana mo¿liwoœæ dofinansowania koniecznych szkoleñ oraz doradztwo w podstawowym zakresie.

Zasady finansowania

104

7.1.3. SME Finance Facility
Komisja Europejska uruchomi³a w 10 krajach ubiegaj¹cych siê o cz³onkostwo w Unii Europejskiej program finansowania ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. Program zak³ada finansowanie przedsiêbiorstw prywatnych poprzez dostêp do kredytów obrotowych i inwestycyjnych, pochodz¹cych z linii kredytowej Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBOiR)112. O kredyty mog¹ wystêpowaæ przedsiêbiorstwa, zatrudniaj¹ce maks. 100 pracowników oraz przedsiêbiorstwa mikro, których zatrudnienie nie przekracza 20 pracowników, w tym osoby fizyczne prowadz¹ce zarejestrowan¹ dzia³alnoœæ gospodarcz¹ na podstawie wpisu do ewidencji dzia³alnoœci gospodarczej. W ramach programu dostêpne s¹ kredyty przyznawane na okres maksymalnie do 5 lat w wysokoœci: – przedsiêbiorstwa do 100 pracowników – 30.000–100.000 Euro – przedsiêbiorstwa do 20 zatrudnionych – do 30.000 Euro Kredyty mog¹ byæ udzielane w PLN, EURO i USD. Linia kredytowa obs³ugiwana jest przez banki, bêd¹ce poœrednikiem finansowym programu: ING Bank Œl¹ski S.A. 40-086 Katowice, ul. Sokolska 34 tel.: (0 32) 357 70 00 lub 0 800 65 66 66 e-mail: mampytanie@mail.bsk.com.pl http://www.bsk.com.pl Fortis Bank S.A. 02-347 Warszawa, ul. Marynarska 13 tel.: (0 22) 541 18 05 lub 0801 367847 info@fortisbank.com.pl http://www.fortisbank.com.pl Bank Zachodni WBK S.A. 60-967 Poznañ, pl. Wolnoœci 16 tel.: (0 61) 856 47 06 lub 0800 240 240 http://www.bzwbk.com.pl Bank PeKaO S.A. 00-950 Warszawa, ul. Grzybowska 53/57 tel.: 0-800 323 232 e-mail: info@pekao.com.pl http://www.pekao.com.pl (na stronach dodatkowo znaleŸæ mo¿na adresy terenowych oddzia³ów banku udzielaj¹cych kredytów ze œrodków EBOiR)
112

SME Finance Facility

Wysokoœæ kredytów

http://www.parp.gov/plsmeff.php

105

7.1.4. Fundusze po¿yczkowe
Listy teleadresowe lokalnych funduszy po¿yczkowych znaleŸæ mo¿na w witrynie internetowej PARP oraz na stronach Stowarzyszenia Organizatorów Oœrodków Innowacji i Przedsiêbiorczoœci w Polsce http://www.sooipp.org.pl/index2.html.

7.1.5. Fundusze porêczeñ kredytowych
Fundusze porêczeñ kredytowych Fundusze porêczeñ kredytowych s¹ instytucjami pomagaj¹cymi przedsiêbiorcy w uzyskaniu kredytu bankowego. Porêczaj¹ zobowi¹zania kredytowe lub z tytu³u po¿yczki tym, którzy nie posiadaj¹ wymaganych przez instytucjê finansuj¹c¹ zabezpieczeñ. Porêczenie obejmuje zwykle od 50 do 80% kredytu a pobierana prowizja wynosi œrednio od 1 do 2% w zale¿noœci od okresu porêczenia. W Polsce funkcjonuje obecnie 16 funduszy porêczeñ kredytowych. Jeden z nich – Krajowy Fundusz Porêczeñ Kredytowych Banku Gospodarstwa Krajowego, obejmuje zakresem swojej dzia³alnoœci ca³y kraj. Pozosta³e fundusze dzia³aj¹ na szczeblu lokalnym lub regionalnym (wojewódzkim). KFPKBGK Krajowy Fundusz Porêczeñ Kredytowych Banku Gospodarstwa Krajowego http://www.bgk.com.pl/fundusze/kfpk/index.jsp 00-955 Warszawa, Al. Jerozolimskie 7 tel.: (0 22) 627 03 78 Porêczenia sp³aty kredytów Porêczenia sp³aty kredytów ze œrodków Krajowego Funduszu Porêczeñ Kredytowych w Banku Gospodarstwa Krajowego udzielane s¹ w trybie zwyk³ym lub uproszczonym. O porêczenie sp³aty kredytu mog¹ ubiegaæ siê krajowe podmioty gospodarcze, takie jak: osoby fizyczne prowadz¹ce dzia³alnoœæ gospodarcz¹, rzemieœlnicy, spó³ki prawa cywilnego i handlowego, spó³dzielnie, przedsiêbiorstwa pañstwowe, stowarzyszenia, fundacje oraz gminy. Porêczeniem mo¿e byæ objêty kredyt inwestycyjny oraz kredyt przeznaczony na zakup materia³ów lub surowców do produkcji, zaci¹gniêty w banku krajowym lub zagranicznym w z³otych lub walucie obcej. Porêczeniem nie mo¿e byæ objêty kredyt udzielony przez Bank Gospodarstwa Krajowego. Wysokoœæ udzielonego porêczenia w trybie zwyk³ym nie mo¿e przekraczaæ 70% wykorzystanej kwoty przyznanego kredytu objêtego porêczeniem, bez odsetek. Jest to maksymalna wielkoœæ kredytu, jaka mo¿e byæ objêta porêczeniem. Nie oznacza to jednak, ¿e zawsze porêczenie w takiej wysokoœci bêdzie mog³o zostaæ udzielone. Zale¿y to zarówno od wnioskodawcy, jak równie¿ od oceny ryzyka dokonywanej przez

106

BGK przy podejmowaniu decyzji o udzieleniu porêczenia.gov. Venture capital interesuje siê g³ównie ma³ymi i œrednimi przedsiêbiorstwami. wiedza i inne) gwarantuj¹c¹ sukces rynkowy. bez odsetek. przeliczonej wg œredniego kursu walut NBP z dnia wykonania zobowi¹zania. tj. EURO (oko³o 400. zawarcia umowy porêczenia.venture-capital. wyra¿onej w z³otych.0 mln z³). po przeliczeniu wg œredniego kursu walut NBP z dnia udzielenia porêczenia. Porêczenie sp³aty kredytu udzielonego w walucie obcej ustalane jest w tej walucie.6.pl Fundusze venture capital s¹ to wyspecjalizowane firmy. ale zarazem umo¿liwiaj¹ce osi¹gniêcie bardzo wysokiej stopy zwrotu z zainwestowanego kapita³u. które dysponuj¹ przewag¹ konkurencyjn¹ (innowacyjny produkt lub us³uga. Informacje o lokalnych funduszach porêczeñ kredytowych znaleŸæ mo¿na na stronach internetowych PARP. a realizacja zobowi¹zañ z tytu³u porêczenia nastêpuje w równowartoœci w z³otych polskich. po przeliczeniu wed³ug œredniego kursu walut NBP z dnia udzielenia porêczenia. Kredytobiorca prowadz¹cy dzia³alnoœæ d³u¿ej ni¿ 2 lata mo¿e uzyskaæ porêczenie w procedurze uproszczonej do równowartoœci kwoty 100 tys. Fundusze Venture Capital http://www. wyra¿onej w z³otych. Kredytobiorca rozpoczynaj¹cy lub prowadz¹cy dzia³alnoœæ krócej ni¿ 2 lata. Dodatkowym elementem zwiêkszaj¹cym atrakcyjnoœæ tego typu Ÿród³a finansowania firmy jest fakt. tj. zajmuj¹ce siê inwestowaniem w przedsiêwziêcia charakteryzuj¹ce siê wysokim ryzykiem. z³).parp. a w trybie zwyk³ym – do 4 tygodni. 7. http://www. Jednostkowe porêczenie nie mo¿e przekroczyæ kwoty 1. Wysokoœæ udzielonego porêczenia w trybie uproszczonym nie mo¿e przekraczaæ 50% wykorzystanej kwoty przyznanego kredytu objêtego porêczeniem.pl.0 tys. a potrzebuj¹ wsparcia kapita³owego. pod warunkiem przedstawienia kompletu wymaganych dokumentów. wyra¿onej w z³otych.0 tys. Zasady finansowania VC 107 . po przeliczeniu wed³ug œredniego kursu walut NBP z dnia udzielenia porêczenia. Wnioski o porêczenie w trybie uproszczonym rozpatrywane s¹ przez BGK w ci¹gu 7 dni. Po ustabilizowaniu siê pozycji rynkowej venture capital odsprzedaje posiadane udzia³y. tj. mo¿e skorzystaæ z procedury uproszczonej. EURO (oko³o 200. zawarcia umowy porêczenia. aby zrealizowaæ swoje cele.1. Œrodki funduszy inwestowane s¹ na okres od 3 do 10 lat. ¿e jest to tzw. je¿eli kwota porêczenia nie przekracza kwoty 50 tys. z³).5 mln EURO (oko³o 6. zawarcia umowy porêczenia i obejmuje nie wiêcej ni¿ 50% kwoty kredytu (bez odsetek).

pl oraz w witrynie internetowej Stowarzyszenia Organizatorów Oœrodków Innowacji i Przedsiêbiorczoœci w Polsce: http://www.venture-capital. oczekuj¹c wy¿szych zysków. Nale¿y jednak pamiêtaæ. Rod³a 9 tel. Na podstawie umowy zawartej z rz¹dem Kanady Fundacja uzyska³a dotacje przeznaczone na pomoc w finansowaniu sektora ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw (MSP) w Polsce.sooipp. ¿e zaanga¿owanie venture capital wi¹¿e siê z pewn¹ utrat¹ kontroli nad firm¹. któremu zale¿y na sukcesie inwestycji.: (0 91) 35-95-277 faks: (0 91) 35-95-365 Kanadyjsko-Polska Fundacja Przedsiêbiorczoœci Kanadyjsko-Polska Fundacja Przedsiêbiorczoœci z siedzib¹ w Szczecinie jest Fundacj¹ za³o¿on¹ wed³ug prawa polskiego. – inwestycje w start-up lub m³ode firmy.pl/index2. którzy s¹ specjalistami w dziedzinie projektu.2 mln $ do 25 mln $ i wyra¿a siê w formie przejêcia od kilku procent udzia³ów po pe³ne przejêcie firmy celem jej póŸniejszego odsprzedania. – reinwestycja zysków. Ÿróde³ innowacyjnych technologii itd. Kanadyjsko-Polska Fundacja Przedsiêbiorczoœci http://www. Fundacja proponuje ma³ym i œrednim przedsiêbiorstwom pomoc finanso- Misja Fundacji 108 . przez rz¹d Rzeczpospolitej Polski. Obecnoœæ przedstawicieli funduszu w radzie nadzorczej lub zarz¹dzie firmy daje jej dostêp do nowych technik zarz¹dzania. – wsparcie wiedz¹ i doœwiadczeniem z dziedziny zarz¹dzania tych pomys³odawców.html. pl. Skala zaanga¿owania funduszy venture capital waha siê od 0.kapita³ aktywny.7.com. które inwestuj¹ w nowo zak³adane firmy. Cechy Venture-Capital: Cechy VC – kapita³ wysokiego ryzyka lub kapita³ ryzyka – inwestorzy akceptuj¹ wy¿szy poziom ryzyka. do czego wielu przedsiêbiorców podchodzi bardzo nieufnie.pl 70-419 Szczecin. Wiêkszoœæ funduszy preferuje firmy ju¿ dzia³aj¹ce. – inwestycje œciœle okreœlone w czasie. – inwestycje w przedsiêbiorstwa innowacyjne oraz hi-tech.cpef. Obszerne informacje i listy funduszy venture capital mo¿na znaleŸæ pod adresem: http://www. Misj¹ Fundacji jest pomoc w tworzeniu i rozwoju ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w Polsce pó³nocno-zachodniej. 7. ale istniej¹ takie.org. – inwestycje drog¹ nabycia akcji lub udzia³ów.1.

które zainwestowa³y lub zainwestuj¹ w firmê odpowiednio wysoki kapita³. Fundacja przewiduje ca³oœciowe podejœcie do problemów zwi¹zanych z finansowaniem. innowacyjnych przedsiêbiorstw. porêczenia. – przedsiêbiorstwa. którzy posiadaj¹ doœwiadczenie lub specjalistyczn¹ wiedzê w wybranej bran¿y. po¿yczki. Pomoc finansowa obejmuje: kredyty. Kredyt na rozpoczêcie dzia³alnoœci gospodarczej „START” Kredyt „START” pomaga rozpocz¹æ dzia³alnoœæ gospodarcz¹ i s³u¿y do wspierania rozwoju ma³ych. CAD do 5 lat z mo¿liwoœci¹ karencji w sp³acie kapita³u do 1 roku negocjowane zmienne. negocjowane jednak nie wy¿sze ni¿ rynkowe stopy procentowe polskich banków minimalnym mo¿liwym do zaakceptowania jest porêczenie i/lub weksel in blanco Kredyt „START” Kwota kredytu Okres kredytowania Prowizje i op³aty Oprocentowanie Zabezpieczenie Z kredytu „START” mog¹ skorzystaæ: – przedsiêbiorstwa znajduj¹ce siê we wczesnym etapie rozwoju (okres dzia³ania przedsiêbiorstwa nie krótszy ni¿ 3 miesi¹ce).w¹ i szkoleniowo-doradcz¹. jak np. umo¿liwiaj¹c tak¿e zaspokojenie specyficznych wymagañ. – przedsiêbiorstwa. przedsiêbiorstwo mo¿e otrzymaæ pomoc finansow¹ i rozpocz¹æ realizacjê przedsiêwziêcia przy wykorzystaniu kredytu „START”. udzielaj¹c pomocy w ka¿dym z czterech etapów: etap I ocena mocnych stron przedsiêbiorstwa w zakresie zarz¹dzania etap II analiza potrzeb przedsiêbiorstwa etap III szkolenie i opracowanie realistycznego biznesplanu etap IV finansowanie zaspokajaj¹ce potrzeby w zakresie rozwoju Maj¹c przygotowanie w zakresie zarz¹dzania oraz biznes plan. badania rynkowe i badania nad produktem. – przedsiêbiorcy.000 PLN lub jej równowartoœæ w EUR. które mog¹ wykazaæ siê realnym potencja³em rozwojowym. Cel wspó³finansowanie kosztów uruchomienia rozwoju nowej dzia³alnoœci. USD. 109 . w tym œrodków obrotowych oraz œrodków trwa³ych do 100.

USD. 70-419 Szczecin.000 PLN lub jej równowartoœæ w EUR. Krótkoterminowy kredyt inwestycyjny Krótkoterminowy kredyt inwestycyjny Cel Kwota kredytu Okres kredytowania Prowizje i op³aty Oprocentowanie Zabezpieczenie Finansowanie Zapewnienie finansowania firmom o ustabilizowanej dzia³alnoœci. zastaw rejestrowy na sprzêcie lub zapasach zakup: maszyn i urz¹dzeñ œrodków transportu wyposa¿enia innych œrodków trwa³ych Us³ugi szkoleniowo-doradcze s¹ integraln¹ czêœci¹ wsparcia finansowego. Krótkoterminowy kredyt obrotowy na dzia³alnoœæ bie¿¹c¹ Kredyt obrotowy Cel zapewnienie finansowania bie¿¹cej dzia³alnoœci gospodarczej firm o ustabilizowanej dzia³alnoœci.000.Aby uzyskaæ szczegó³owe informacje i rozpocz¹æ procedurê nale¿y skontaktowaæ siê z najbli¿szym Oddzia³em Banku Pekao SA wspó³pracuj¹cym z Fundacj¹ lub Kanadyjsko-Polsk¹ Fundacj¹ Przedsiêbiorczoœci – pl.: (0 91) 35-95-277. Rod³a 9. z mo¿liwoœci¹ przed³u¿enia okresu kredytowania na nastêpny rok negocjowane zmienne – negocjowane. prowadzonej od co najmniej 1 roku do 1. USD. fax: (0 91) 35-95-365. nie wiêcej jednak ni¿ rynkowe stopy procentowe polskich banków hipoteka na nieruchomoœci.000. tel. CAD do 1 roku. prowadzonej od co najmniej 1 roku w kwocie do 1. nie wiêcej jednak ni¿ rynkowe stopy procentowe polskich banków minimalnym wymaganym zabezpieczeniem jest zastaw na wierzytelnoœciach b¹dŸ zapasach i porêczenia nale¿noœci zapasów Kwota kredytu Okres kredytowania Prowizje i op³aty Oprocentowanie Zabezpieczenie Finansowanie Us³ugi szkoleniowo-doradcze s¹ integraln¹ czêœci¹ wsparcia finansowego.000 PLN lub jej równowartoœæ w EUR. CAD do 3 lat negocjowane zmienne – negocjowane. 110 .

000 PLN lub jej równowartoœæ w EUR. aby wspieraæ wiêksze przedsiêwziêcia inwestycyjne w dzia³alnoœci gospodarczej. Zapewnia elastyczne finansowanie dostosowane do potrzeb przedsiêbiorstwa. finansowanie zakupów œrodków trwa³ych. przy czym harmonogramy sp³at s¹ elastycznie dostosowywane do przep³ywów pieniê¿nych firmy negocjowane zmienne – negocjowane. zastaw rejestrowy na sprzêcie lub zapasach finansowanie zakupów zwi¹zanych z prowadzon¹ dzia³alnoœci¹. uzupe³nienia kapita³u obrotowego.000. nie wiêcej jednak ni¿ rynkowe stopy procentowe polskich banków hipoteka na nieruchomoœci.Œrednioterminowy kredyt elastyczny Cel Umo¿liwia wiêksz¹ elastycznoœæ w finansowaniu rozwoju firmy poprzez dopasowanie warunków finansowania do potrzeb firmy Umo¿liwia wzrost i rozwój prowadzonej dzia³alnoœci Zapewnienie finansowania firmom o ustabilizowanej dzia³alnoœci. Us³ugi szkoleniowo-doradcze s¹ integraln¹ czêœci¹ wsparcia finansowego. wejœcia na rynki miêdzynarodowe Œrednioterminowy kredyt elastyczny Kwota kredytu Okres kredytowania Prowizje i op³aty Oprocentowanie Zabezpieczenie Finansowanie Kredyt ten jest kredytem obrotowym i/lub inwestycyjnym. CAD do 5 lat. dofinansowanie istniej¹cego zad³u¿enia terminowego. D³ugoterminowy kredyt inwestycyjny Cel Stworzony. Œrodki mog¹ byæ przeznaczone na budowê lub zakup nieruchomoœci albo innych œrodków trwa³ych o znacz¹cej wartoœci D³ugoterminowy kredyt inwestycyjny 111 . USD. w celu w³aœciwego dostosowania go do okresu u¿ytkowania œrodków trwa³ych oraz mo¿liwoœci firmy w zakresie sp³at. prowadzonej od co najmniej 1 roku w kwocie do 1.

http://www. 112 .000 do 1.cpef.A.000 PLN 5 lat do 10 lat negocjowane zmienne – negocjowane. b¹dŸ z zasilenia kapita³owego – efektywny okres „¿ycia” nabywanych aktywów musi byæ d³u¿szy o co najmniej 50% w stosunku do okresu kredytowania – wymagane dane finansowe to sprawozdania za ostatnie trzy pe³ne lata wraz z prognozami (rachunek zysków i strat. wspó³pracuj¹cych z Kanadyjsko-Polsk¹ Fundacj¹ Przedsiêbiorczoœci. Podstawowe kryteria – dzia³alnoœæ musi byæ prowadzona nie krócej ni¿ trzy lata – dodatni wynik finansowy oraz w³aœciwe cash-flow – minimalny udzia³ klienta w finansowaniu przedsiêwziêcia wynosi 20%.com. lokalnymi centrami przedsiêbiorczoœci z inkubatorami przedsiêbiorczoœci.pl a miêdzy innymi lista oddzia³ów Banku Pekao S. Kredyt powinien byæ denominowany w z³otych. które miêdzy innymi z uwagi na brak wymaganego zabezpieczenia kredytu bankowego czy te¿ ograniczone mo¿liwoœci podejmowania przez banki podwy¿szonego poziomu ryzyka nie mog¹ korzystaæ z oferty kredytowej banków komercyjnych. Kompleksowe i aktualne informacje s¹ publikowane na stronach http://www. ³¹cznie z osobistym porêczeniem maj¹tkowym lub wekslem in blanco Us³ugi szkoleniowo-doradcze s¹ integraln¹ czêœci¹ wsparcia finansowego.000. ale zwykle obejmuje hipotekê na nieruchomoœci i/lub zastaw na œrodkach trwa³ych. lecz nie wy¿sza ni¿ przeciêtne stopy oferowane na rynku przez polskie banki do negocjacji.Kwota kredytu Okres kredytowania Prowizje i op³aty Oprocentowanie Zabezpieczenie kwota: 200.com. Kanadyjski Program Po¿yczkowy Kanadyjski Program Po¿yczkowy Kanadyjsko-Polska Fundacja Przedsiêbiorczoœci wspó³pracuje w ramach programu po¿yczkowego (Kanadyjski Program Po¿yczkowy) z wybranymi. bilans i cash-flow) na okres kredytowania Us³ugi szkoleniowo-doradcze s¹ integraln¹ czêœci¹ wsparcia finansowego. pochodz¹cy b¹dŸ z firmy.pl Kanadyjski Program Po¿yczkowy finansowany przez Fundacjê kierowany jest do firm.cpef.

Cel Kwota po¿yczki Okres trwania po¿yczki Prowizje i op³aty Oprocentowanie Zabezpieczenie finansowanie kosztów uruchomienia i rozwoju dzia³alnoœci.000 PLN do 3 lat z mo¿liwoœci¹ karencji w sp³acie kapita³u do 6 miesiêcy negocjowane bezpoœrednio z wybranym „Inkubatorem” zmienne – negocjowane bezpoœrednio z wybranym „Inkubatorem” minimalnym mo¿liwym do zaakceptowania jest porêczenie i/lub weksel in blanco Finansowanie Z po¿yczki mog¹ skorzystaæ: – przedsiêbiorstwa.pl/informacje1. które maj¹ wyraŸnie okreœlony cel po¿yczki oraz zaplanowa³y przep³ywy œrodków finansowych – przedsiêbiorstwa. 113 .2.php. pod has³em: „Produkty informacyjne”.com. Wsparcie finansowe inwestycji innowacyjnych113 Ministerstwo Gospodarki. Beneficjenci 7.cpef. w tym œrodków obrotowych oraz œrodków trwa³ych do 50. Nr 41. poz. MGPiPS 113 Informacje na temat wsparcia finansowego inwestycji innowacyjnych mo¿na znaleŸæ pod adresem internetowym: http://www. Dz. lecz niewystarczaj¹ce œrodki finansowe na sfinansowanie dalszego dzia³ania i rozwoju – przedsiêbiorstwa. które maj¹ dobr¹ strategiê dzia³ania.U. punkt 5 listy zatytu³owany: „Finansowanie przedsiêwziêæ innowacyjnych”.gov. które dobrze znaj¹ biznes i potrzeby rynku Kredyt pozwala na osi¹gniêcie nastêpuj¹cych korzyœci: – u³atwiony dostêp do Ÿróde³ finansowania z pominiêciem banków komercyjnych – uproszczon¹ procedurê Procedura sk³adania wniosku Szczegó³owe informacje i rozpoczêcie procedury nastêpuje po kontakcie z inkubatorem przedsiêbiorczoœci wspó³pracuj¹cym z Fundacj¹ – lista inkubatorów publikowana pod adresem: http://www. które dzia³aj¹ d³u¿ej ni¿ 3 miesi¹ce na rynku – przedsiêbiorstwa.pl.parp. Pracy i Polityki Spo³ecznej udziela wsparcia finansowego inwestycji na podstawie ustawy z 20 marca 2002 o finansowym wspieraniu inwestycji.

tryb udzielania i odmowy.363 z 2002 r. Wymieniona ustawa. euro) lub – utworzenie nowych miejsc pracy (co najmniej 20 miejsc na okres nie mniej ni¿ 5 lat) lub – inwestycjê wprowadzaj¹c¹ innowacjê technologiczn¹ lub – wp³ywaj¹c¹ na poprawê stanu œrodowiska. Wsparcie finansowe mo¿e byæ udzielone przedsiêbiorcy i/lub gminie.mg. Trzech Krzy¿y 3/5 Departament Instrumentów Finansowych tel. Udzielania Wsparcia Finansowego Przedsiêbiorcom przygotowuje i przedstawia ministrowi w³aœciwemu do spraw gospodarki opiniê w sprawie wniosków. Inwestycja musi spe³niæ co najmniej 2 warunki: Warunki wsparcia – – – – wp³ynie na rozwój gospodarczy regionu. okreœla zasady i formy udzielania wsparcia finansowego przedsiêbiorcom dokonuj¹cym nowych inwestycji lub tworz¹cym nowe miejsca pracy zwi¹zane z tymi inwestycjami. bêdzie zlokalizowana w obszarze wsparcia. Treœæ ustawy i rozporz¹dzenia wykonawcze mo¿na znaleŸæ w serwisie informacyjnym dawnego Ministerstwa Gospodarki w grupie: prawo – przedsiêbiorcy: http://www. Zespó³ ds. – bêdzie mieæ wp³yw na lokalny rynek pracy.gov. Dodatkowe informacje: Tryb sk³adania wniosków Istniej¹ dwa terminy sk³adania wniosków o udzielenie wsparcia finansowego nowej inwestycji: marzec i paŸdziernik ka¿dego roku. 114 . terminy reguluj¹ rozporz¹dzenia Ministra Gospodarki z dnia 14 czerwca 2002. 693-58-06. przyczyni siê do wspó³pracy z krajowym zapleczem naukowo-badawczym. Wniosek sk³adany jest do ministra w³aœciwego do spraw gospodarki. wsparcie udzielane jest na podstawie decyzji ministra. bêd¹ca w trakcie nowelizacji. pl. Kryteria oceny. 693-58-44 Udzielane przedsiêbiorcy wsparcie finansowe mo¿e obejmowaæ nastêpuj¹ce przedsiêwziêcia: – nowe inwestycje (> 10 mln euro) lub – rozbudowê i modernizacjê firmy z utrzymaniem co najmniej 100 miejsc pracy (od 500 tys. wprowadzi innowacje technologiczne.pl 00-507 Warszawa.

Po¿yczka na innowacje http://www. – kojarzenie podmiotów zainteresowanych wdra¿aniem innowacji z autorami/w³aœcicielami projektów innowacyjnych.php): – aktywne dysponowanie i gromadzenie projektów innowacyjnych wyrobów i technologii przygotowanych do wdro¿enia w praktyce gospodarczej. poszukiwanie Ÿróde³ finansowania i wspó³projektowanie najefektywniejszych sposobów realizacji.parp. Projekty charakteryzowane s¹ pod wzglêdem technicznej i ekonomicznej efektywnoœci. – wspomaganie wdro¿eñ innowacji: po¿yczki. zm.parp. polegaj¹cego na nabyciu uprawnieñ do wykorzystywania rozwi¹zañ naukowych i technicznych oraz doœwiadczeñ PARP Finansowanie innowacji Po¿yczka na innowacje 115 . dop³aty do oprocentowania po¿yczek i kredytów. porêczenia sp³at kredytów i po¿yczek. U. O po¿yczkê na innowacjê mog¹ ubiegaæ siê mali i œredni przedsiêbiorcy w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 1999 r.gov. Jerozolimskie 125/127 tel.pov.pl/agencja. wywodz¹ siê g³ównie z krajowego œrodowiska badawczo-rozwojowego. – promowanie projektów innowacyjnych o najwy¿szym potencjale proeksportowym i konkurencyjnym poprzez Konkurs Polski Produkt Przysz³oœci – udostêpnianie informacji ze Ÿróde³ krajowych i zagranicznych w szeroko rozumianym obszarze transferu technologii. Po¿yczka mo¿e byæ udzielona na finansowanie wdro¿enia wyników prac badawczo-rozwojowych. Al.: (0 22) 699 70 18.gov.html Po¿yczka na innowacjê mo¿e byæ udzielona na finansowanie czêœci kosztów przedsiêwziêæ w zakresie dzia³alnoœci innowacyjnej. 699 70 44/45 faks: (0 22) 699 70 46/56 Dzia³ania PARP wspieraj¹ce finansowanie innowacji (http://www.parp.).Polska Agencja Rozwoju Przedsiêbiorczoœci (PARP) http://www. – udzia³ kapita³owy Agencji (obejmowanie akcji. udzia³ów) w istniej¹cym b¹dŸ tworzonym podmiocie wdra¿aj¹cym innowacje. z 1999 r. Prawo dzia³alnoœci gospodarczej (Dz.pl 02-017 Warszawa. nr 101. poz. zakupu licencji krajowych lub zagranicznych. 1178 z póŸn.pl/pozyczki.

jako umiejscowiony na poziomie regionu punkt dystrybucji dotacji szkoleniowych realizowanych w ramach polityki pañstwa wobec MSP. który w sposób spójny stosuje odpowiednie i skoordynowane instrumenty na poziomach regionalnym i krajowym.00 Regionalne Instytucje Finansuj¹ce (RIF) RIF Regionalne Instytucje Finansuj¹ce (RIF) s¹ regionalnym partnerem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiêbiorczoœci wspó³pracuj¹cym przy wdra¿aniu polityki „sektorowej” adresowanej do MSP w regionie. Po¿yczka mo¿e byæ udzielona na okres nie przekraczaj¹cy 6 lat. zakupu i monta¿u maszyn lub urz¹dzeñ oraz budowy. poniesionych po zawarciu umowy o udzieleniu po¿yczki ani kwoty 2 000 000 z³. – diagnozowanie potrzeb przedsiêbiorstwa. Agencja mo¿e udzieliæ karencji w okresie sp³aty po¿yczki.produkcyjnych. – definiowanie rodzaju i zakresu potrzebnej pomocy. 14.00 do 31 grudnia 2003 r. Po¿yczka na innowacjê nie mo¿e przekroczyæ 75% kosztów netto przedsiêwziêcia innowacyjnego. Oprocentowanie po¿yczki jest sta³e w okresie sp³aty i równe po³owie oprocentowania kredytu lombardowego udzielanego przez Narodowy Bank Polski. dostêpnych instrumentów wsparcia (dotacje). – obs³uga administracyjna programów Phare 2000/2001. 14. Okres karencji nie mo¿e byæ d³u¿szy od planowanego terminu wdro¿enia i nie mo¿e przekroczyæ 2 lat. godz. (œroda). – udzielanie informacji o dostêpnych programach dotacji i warunkach uczestnictwa. Zadania RIF 116 . godz. obowi¹zuj¹cego w dniu udzielenia po¿yczki (data podpisania umowy). S¹ ³¹cznikiem. RIF w swej strukturze posiada PKD (Punkt Konsultacyjno-Doradczy). Podstawowe zadania RIF: – œwiadczenie us³ug konsultacyjno-doradczych. jako punkt „wejœcia” przedsiêbiorców do programów oraz PRS (Punkt Refundacji Szkoleñ). Terminy sk³adania wniosków: do 30 czerwca 2003 r. pe³ni¹ one jednoczeœnie analogiczn¹ rolê wobec samorz¹dowych w³adz regionalnych wdra¿aj¹cych strategie rozwoju regionu w obszarze dotycz¹cym MSP. – pomoc w wyborze wykonawcy dotowanych us³ug doradczych i szkoleniowych. rozbudowy lub modernizacji budynków lub instalacji niezbêdnych do wprowadzenia innowacji. (poniedzia³ek).

– prowadzenie bazy danych o uczestnikach programów.parp. Porêczenie i gwarancje mog¹ siêgn¹æ 70% wykorzystanej kwoty kredytu wraz z odsetkami. – przekazywanie do PARP prawid³owych wniosków o wyp³atê dotacji z rekomendacj¹ p³atnoœci.com. – przyjmowanie i ocena wniosków o udzielenie dotacji w zakresie zgodnoœci administracyjnej i spe³niania kryteriów kwalifikacyjnych. Al. przyjmowanie i ocena wniosków o wyp³atê dotacji. PHARE 2000 i dalsze edycje http://www. Pomoc doradcza i szkoleniowa w procesie rozwoju firmy w oparciu o nowe technologie i innowacje oraz modernizacja parku maszynowego. ale nie mo¿e przekroczyæ kwoty 1. Al.– promocja programów adresowana do potencjalnych wykonawców us³ug doradczych i szkoleniowych. Bank Gospodarstwa Krajowego udziela porêczeñ i gwarancji sp³aty kredytu bankowego pod warunkiem przeznaczenia objêtego nimi kredytu na finansowanie przedsiêwziêæ innowacyjnych. Jerozolimskie 125/127 http://www. Bank Gospodarstwa Krajowego http://www. – przekazywanie wniosków o udzielenie dotacji do PARP do oceny technicznej i finansowej. 308. wyposa¿enie w urz¹dzenia IT i oprogramowanie.html 00-955 Warszawa. certyfikacji i standaryzacji w MSP.pl Jednostk¹ wdra¿aj¹c¹ program jest: Polska Agencja Rozwoju Przedsiêbiorczoœci 02-017 Warszawa. – sporz¹dzanie raportów merytorycznych i finansowych.5 mln euro. Kwota dotacji bêdzie siê wahaæ miêdzy 1 500 a 10 000 euro i nie wiêcej ni¿ 60% kosztów. Lista Regionalnych Instytucji Finansuj¹cych znajduje siê na stronach internetowych PARP.gov. Jerozolimskie 7 tel: (0-22) 52-29-193.bgk.pl/kfpk1.parp. Program na rzecz jakoœci Program technologia i innowacje dla firm PHARE 2000 i dalsze edycje BGK 117 . Max.pl Komponenty krajowe Dotacje na wspó³finansowanie kosztów wdra¿ania systemów kontroli jakoœci. 322.gov. 10 000 euro i 60% kosztów. 321. – promocja programów adresowana do potencjalnych beneficjentów (przedsiêbiorców). – wspó³praca z PARP w zakresie merytorycznego i finansowego monitoringu wdra¿anych programów. produktu.

pl/s5o/adresy/siec-RPK. G³ówne zadania RPK to wspó³praca z KPK. pomoc w pisaniu projektów.3. Wsparcie doradcze Sieæ Regionalnych Punktów Kontaktowych http://www. ale tak¿e akwizycja ofert.6pr.6pr.html Adresy Bran¿owych Punktów Kontaktowych znajduj¹ siê na stronie internetowej http://www.Komponenty regionalne Program dotacji inwestycyjnych dla MSP Dotacje bêd¹ przyznawane g³ównie na inwestycje w nowe technologie i urz¹dzenia. przygotowywanie materia³ów promocyjnych dotycz¹cych w³asnego regionu oraz podpisanie wspó³pracy z zaprzyjaŸnionymi regionami UE. pomoc w pisaniu projektów. do której nale¿y 8 Regionalnych.pl/s5o/adresy/siec-LPK.6pr. organizacja szkoleñ. przekaz informacji. kontakty z instytucjami badawczymi i firmami oraz roboczy kontakt z RPK i BPK.pl/s5o/adresy/siec-BPK. Rol¹ BPK w sieci jest konsultacja tematyczna w wybranej w¹skiej specjalnoœci. Zadania LPK to przede wszystkim przekaz informacji.6pr. kontakty z instytucjami badawczymi i firmami.pl/s5o/adresy/siec-RPK. poszukiwanie partnerów oraz akwizycja ofert.html Adresy Lokalnych Punktów Kontaktowych znajduj¹ siê na stronie internetowej: http://www. 140 Lokalnych i 31 Bran¿owych Punktów Kontaktowych. Pozosta³e minimum 75% musi pochodziæ z kredytu bankowego. Programu Ramowego UE a obecnie 6. Adresy Regionalnych Punktów Kontaktowych znajduj¹ siê na stronie internetowej: http://www. akwizycja ofert. Dotacja mo¿e pokryæ maksymalnie 25% inwestycji. PR) koordynuje dzia³ania sieci. 7.html Regionalne Punkty Kontaktowe Krajowy Punkt Kontaktowy (dotychczas 5. Wartoœæ dotacji bêdzie siê wahaæ miêdzy 2 000 a 50 000 Euro.html 118 . nadzór i koordynacja pracy Lokalnych PK.

Jerzy Tokarski Polskie Biuro EUREKI 00-921 Warszawa. 1/3 Wspólna. Gromadzona w systemie informacja o technologii lub wyrobie obejmuje: – informacjê o jednostce zg³aszaj¹cej projekt.htm Bank Technologii i Wyrobów by³ czêœci¹ zintegrowanego systemu informatycznego Agencji Techniki i Technologii (zlikwidowanej 1 kwietnia 2002). które chc¹ zmodernizowaæ lub zamierzaj¹ wprowadziæ now¹ produkcjê. produktywnoœci i konkurencyjnoœci przemys³u europejskiego utworzona w 1985 roku. 529 22 52.kbn. które uzyska³y status projektów Eureki mog¹ liczyæ na wsparcie ze strony administracji pañstw cz³onkowskich. – charakterystykê klasyfikacyjn¹ projektu (wed³ug bran¿ technologicznych). – obszar zastosowañ projektu.: (0 22) 628 14 06. Oferty gromadzone w systemie od 1997 r. pok.gov.126/att/html/ekran_gl1. – stan zaawansowania prac nad projektem. W banku gromadzone s¹ oferty gotowych do wdro¿enia innowacyjnych technologii i wyrobów opracowanych g³ównie przez krajowe œrodowiska naukowe i badawczo-rozwojowe. kierowane s¹ do przedsiêbiorstw. – koszty i czas wdro¿enia. – przewidywany kr¹g odbiorców.30.gov. fax: (0 22) 628 35 34 e-mail: jtokarsk@kbn.91. – nazwê i krótki opis projektu. w tym tak¿e na dofinansowanie ze œrodków publicznych. – opis projektu.be http://www.pl Eureka to inicjatywa 29 pañstw europejskich oraz Komisji Europejskiej. której celem jest wspieranie realizacji miêdzynarodowych projektów ukierunkowanych na wzrost innowacyjnoœci.Bank Technologii i Wyrobów http://193. – charakterystykê ogóln¹ projektu. Zosta³ przejêty przez Polsk¹ Agencjê Rozwoju Przedsiêbiorczoœci (PARP).pl EUREKA Bank Technologii i Wyrobów 119 . EUREKA http://www.eureka. Partnerzy realizuj¹cy przedsiêwziêcia. Polskim Koordynatorem Projektów EUREKI jest mgr in¿. Polska przyst¹pi³a do Eureki w charakterze pe³noprawnego cz³onka w 1995 roku. 252 tel. – dotychczasow¹ promocjê.

seminariów. Nadrzêdnym zadaniem sieci jest pomoc regionom europejskim i przedsiêbiorstwom w identyfikacji ich potrzeb technologicznych. – organizacja targów.in. konsulting oraz szkolenia. lubelskie. ma³opolskie. informacje o rynkach zagranicznych. pomorskie. W Polsce Oœrodki Przekazu Innowacji dzia³aj¹ w trzech obszarach realizacji: IRC East Poland (woj. 300. warmiñsko-mazurskie) http://www. Polskie Oœrodki Przekazu Innowacji – Innovation Relay Centers (IRC) IRC Dzia³aj¹ od lipca 2000. podlaskie. œl¹skie. kujawsko-pomorskie. Sieæ IRC œwiadczy us³ugi firmom.org. mazowieckie. – klub eksportera. Zasadniczym celem sieci IRC jest promocja innowacyjnoœci i wymiany technologicznej miêdzy organizacjami w Europie. Równie¿ uniwersytety i instytuty badawcze korzystaj¹ z us³ug IRC w zakresie transferu ich osi¹gniêæ do przemys³u. doradztwo. podkarpackie. IRC West Poland (woj. lubuskie. konferencji.Oœrodki Euro Info http://www. wielkopolskie. kojarzenie partnerów.wct. W Polsce istnieje 12 oœrodków.wroc.irc-eastpoland. Islandiê. dolnoœl¹skie. powo³ane w wyniku konkursu og³oszonego w ramach 5.euroinfo. 120 . – informacje zwi¹zane z integracj¹ z UE.edu. ³ódzkie. Programu Ramowego Unii Europejskiej.transfer.pl Euro Info Euro Info Centre – program Komisji Europejskiej dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. IRC South Poland (woj.pl/. – gromadzenie ofert wspó³pracy.pl/. Szwajcariê (kraj stowarzyszony) oraz Izrael i kraje Europy Œrodkowowschodniej. Europejska Sieæ IRC Oœrodków Przekazu Innowacji dzia³a w ramach Programu Innowacyjnoœæ / MSP Komisji Europejskiej. Dzia³alnoœæ obejmuje m. œwiêtokrzyskie) http://www. Realizowane zadania to: – Ÿród³o informacji o programach dla MSP. zachodniopomorskie) http://www.pl/.org. Norwegiê. zw³aszcza MSP. – publikacje z zakresu prawa wspólnot europejskich. Sieæ ta z³o¿ona z blisko 70 oœrodków obejmuje swym zasiêgiem Uniê Europejsk¹. w Europie ok. opolskie.

pomoc w przygotowaniu biznesplanu. o: – – – – dostawcach technologii. Oœrodki IRC pomagaj¹ w prowadzeniu negocjacji w zakresie transferu technologii oraz zajmuj¹ siê promocj¹ innowacji w ca³ej Europie we wspó³pracy z Europejsk¹ Sieci¹ IRC. opracowania i publikacje przydatne dla firm poszukuj¹cych venture capital. Gate 2 Growth 121 . Oœrodki IRC dzia³aj¹ jako niezale¿ne organizacje (konsorcja).cordis.lu/showroom/ Sieæ INNOWACJE Sieæ instytucji. w szczególnoœci innowacyjne.Gate2growth.com Gate2Growth Initiative to portal informacyjny wspierany przez Komisjê Europejsk¹. które zosta³y wyselekcjonowane w drodze ogólnodostêpnego konkursu. szczególnie dla MSP. przedsiêbiorstw. – sieci tematycznych o Ÿród³ach finansowania. – ofert inwestorów. seminaria na temat pozyskiwania venture capital. ocena i sugestie do przygotowanego biznesplanu. której celem jest promocja innowacyjnoœci w rozwoju regionalnym.jak równie¿ w znalezieniu rozwi¹zañ technologicznych. http://irc. Cel ten realizowany jest poprzez powi¹zanie: – ofert producentów. krajowych i miêdzynarodowych programach wspierania dzia³alnoœci innowacyjnej. Narzêdzia Gate 2 Growth to: – – – – – – pomoc dla rozpoczynaj¹cych dzia³alnoœæ gospodarcz¹. Stanowi¹ one Ÿród³o informacji. którego celem jest dostarczenie pomocy osobom poszukuj¹cym kapita³u na przedsiêwziêcia gospodarcze. – miêdzynarodowych sieci producentów i inwestorów. oœrodków badawczych oraz organizacji wspieraj¹cych innowacje. Sieæ INNOWACJE Gate 2 Growth (dawniej LIFT) http://www. ekspertach oraz us³ugach. wyszukanie inwestora oraz Ÿróde³ finansowania. technologiach gotowych do wdro¿enia. Ÿród³ach finansowania wdro¿eñ. przez co s¹ najlepszymi centrami transferu innowacyjnoœci w poszczególnych regionach. uczelni.

kiedy liczba parków naukowych wzros³a do 81. Jednak¿e w trakcie realizacji projektu zrezygnowano z wielu funkcji inkubacyjnych i innowacyjnych. Berlin 1997. by³y utworzony w 1948 roku „Bohanson Research Park” w Menlo Park/Kalifornia i zainicjowany w 1951 roku przez Stanford University „Stanford Industrial Park” /obecnie Stanford Research Park” w Palo Alto – Kalifornia. izby gospodarcze. Obecnie na terenie Niemiec dzia³a 200 parków technologicznych. zaœ nastêpne znajduj¹ siê w fazie organizacji. skierowanymi na nowe innowacyjne przedsiêbiorstwa. gdzie wiele podobnych instytucji powsta³o. Wzros³o zainteresowanie ma³ymi i œrednimi przedsiêbiorstwami. Jednak¿e idea parków technologicznych zosta³a tu urzeczywistniona znacznie póŸniej ni¿ w innych krajach zachodnioeuropejskich. dane kontaktowe. równie¿ banki. zaowocowa³ zdecydowanym zwrotem w kierunku propoda¿owej polityki gospodarczej. B. w tym 65 we wschodniej czêœci kraju114. przyk³ady istniej¹cych parków • Instrumenty/oœrodki wspierania transferu technologicznego w krajach wysoko roz• Strategie wybranych firm innowacyjnych – Vigo-System – Solaris Laser – Ascor • Centra Transferu Technologii i Informacji. Koncepcja parków rozwijana by³a w nastêpnych latach. 122 . formami transferu technologii oraz innymi ewolucyjnymi czynnikami pobudzania rozwoju gospodarczego. Innovationszentren in Deutschland 1996/97. kiedy nast¹pi³a zmiana ekipy rz¹dowej z socjaldemokratycznej na chadeckoliberaln¹. Koniec lat siedemdziesi¹tych. i¿ ponad po³owa parków technologicznych powsta³a w trzech krajach zwi¹zkowych. tj. uczelnie wy¿sze. Groβ (red. Pó³nocnej Nadrenii- 114 G. przyk³ady istniej¹cych parków Idea parków technologicznych wywodzi siê ze Stanów Zjednoczonych. Szybki rozwój parków technologicznych mia³ miejsce w Europie. dane adresowe. Francja Parki technologiczne – rozwój idei. Zainteresowanie organizacj¹ parków technologicznych zaczê³y okazywaæ oprócz administracji gospodarczej. Baranowski. w tym w Niemczech. Za pierwsz¹ koncepcjê parku technologicznego nale¿y przyj¹æ utworzone w 1981 roku Centrum Technologiczne Ruhr w Bochum. Dlatego te¿ powszechnie uznaje siê za pierwszy park technologiczny Berliñski Oœrodek Innowacji i Przedsiêbiorczoœci powsta³y 30 paŸdziernika 1983 roku.ANEKS • Parki technologiczne – rozwój idei. towarzystwa rozwoju gospodarczego. Oœrodek zosta³ przejêty przez znajduj¹ce siê w nim firmy. Aachen i Karslruhe. gdzie w latach czterdziestych po raz pierwszy zosta³a te¿ urzeczywistniona. Kolejne parki utworzono w 1984 roku w Bonn. opis kluczowych form dzia³alnoœci winiêtych: Niemcy. Wielka Brytania. Szczególny rozkwit przypada na lata szeœædziesi¹te. Nale¿y jednak podkreœliæ. Pierwszymi tego typu instytucjami.).

123 . s. FI. Ponadto du¿e znaczenie nale¿y przypisaæ parkom tworzonych na terenie nowych krajów zwi¹zkowych. Gliwice. Modlin. jak i izby przemys³owo-handlowe. jak te¿ ich cele i zakres œwiadczonych us³ug podaje w swojej pracy K. by jak najd³u¿ej partycypowaæ 115 Iloœciowy rozwój parków technologicznych. P³ock. wczeœniej omówione. £ódŸ 1995. Szczególne miejsce wœród jednostek transferu posiadaj¹ parki technologiczne. Instytucjonalne wspieranie przedsiêbiorczoœci. Zainteresowanie procesem tworzenia parków technologicznych w wymienionych krajach zwi¹zane jest g³ównie ze zmianami strukturalnymi gospodarek. Pojawi³y siê koncepcje powo³ania kolejnych oœrodków w Gdañsku. Warszawskie Centrum Nowych Technologii. Gruchmana opracowa³ wówczas Studium mo¿liwoœci powo³ania centrów technologicznych i parków technologicznych w Polsce. Koszalin. Kraków. pozauczelniane jednostki badawcze. Matusiak: „Parki technologiczne. W system transferu technologicznego w Niemczech w³¹czone s¹ zarówno wy¿sze uczelnie. Stalowa Wola. Przedsiêbiorstwa z kolei zainteresowane s¹ tym. Warszawa. Centrum Rozwoju Przedsiêbiorczoœci przy Politechnice Warszawskiej. Pierwsze centrum technologiczne powsta³o w Poznaniu w 1990 roku pod nazw¹ Wielkopolskie Centrum Innowacji i Przedsiêbiorczoœci SA. Warszawie. 125 i dalsze. Na zlecenie Urzêdu Postêpu Naukowo-Technicznego i Wdro¿eñ zespó³ pod kierunkiem prof. W przedsiêwziêciach tych zainteresowane s¹ zarówno szko³y wy¿sze. Mielec. stowarzyszenia gospodarcze i biura informacji patentowej i licencyjnej115. Saksonii i Badenii-Wirtembergii. Centrum Technologii – Park Technologiczny Gdañsk. W wyniku czego powsta³y takie jednostki. jak i przedsiêbiorstwa.. W latach 1990–1998 próby utworzenia parków technologicznych oraz centrów technologicznych podejmowa³y: Gdañsk. B. Instrumenty/oœrodki wspierania transferu technologicznego w krajach wysoko rozwiniêtych Transfer technologiczny w krajach wysoko rozwiniêtych jest szczególnie rozbudowany i charakteryzuje siê ró¿norodnoœci¹ form organizacyjnych. jak: – – – – Gdañskie Centrum Innowacyjne Sp. procesów innowacyjnych i rozwoju regionalnego”. z o. £ódŸ. w których sta³y siê jednym z najwa¿niejszych instrumentów wspieraj¹cych rozwój przedsiêbiorczoœci i przekszta³ceñ strukturalnych. Wroc³aw. Szczecin. Katowice. Pierwsze pomys³y parków technologicznych w Polsce pojawi³y siê w drugiej po³owie lat osiemdziesi¹tych w kilku oœrodkach akademickich. W ramach studium opracowano podstawy strategii przyœpieszenia procesów innowacyjnych i przedsiêbiorczoœci poprzez tworzenie oœrodków inkubacji ma³ych firm oraz rozwój infrastruktury dla przedsiêwziêæ w sferze zaawansowanej technologii. Uczelniom op³aca siê przerzuciæ czêœæ odpowiedzialnoœci za ryzykowne przedsiêwziêcie na partnera partycypuj¹cego w kosztach.o.B. Przy organizacji tego typu jednostek chodzi najczêœciej o zdobycie kosztownego wyposa¿enia dla prowadzenia badañ. Toruñ. Inn¹ form¹ transferu s¹ wspólne przedsiêbiorstwa zak³adane przez naukowców lub szko³y wy¿sze i przedsiêbiorstwa z innowacyjnych ga³êzi gospodarki.-Westfalii. Krakowie.

Pierwsza z tych organizacji by³a organizacj¹ pañstwow¹. Poprzez informowanie. utworzonych przez szko³y wy¿sze. otrzymuj¹ zwrot 50% poniesionych kosztów podró¿y. Równie¿ w Wielkiej Brytanii wykszta³ci³y siê zró¿nicowane formy transferu osobowego i technologicznego. we wspó³udziale równie¿ ma³ych innowacyjnych przedsiêbiorstw.: – przemys³owe biura ³¹cznikowe w oœrodkach akademickich. kszta³cenie i us³ugi doradcze wspieraj¹ transfer technologiczny. D¹¿¹ one równie¿ do zachowania ci¹g³oœci kierownictwa danego przedsiêwziêcia oraz do wywierania wp³ywu na realizacjê i dobór pracowników. – grupy nauczania. jednostki naukowobadawcze i prywatne jednostki gospodarcze. spó³ka utworzona wspólnie przez Biuro Departamentu Kszta³cenia Szkocji i Scottish Enterprise. Firmy bior¹ce udzia³ w projekcie i zatrudniaj¹ce mniej ni¿ 500 pracowników mog¹ otrzymaæ dotacjê w wysokoœci 52 tys. w których absolwenci pracuj¹ nad konkretnymi projektami badawczymi. Uprawnionymi do ubiegania siê o zwrot s¹ przedsiêbiorstwa albo urzêdnicy. Rz¹d brytyjski wspiera finansowo tworzenie jednostek zajmuj¹cych siê transferem technologicznym. Centra pomagaj¹ przede wszystkim ma³ym przedsiêbiorstwom we wdro¿eniu nowoczesnych technologii. wspieraj¹cy wspó³pracê nauki z produkcj¹. 116 „Your Guide to Help for Small Firms”. Do programów nakierowanych na wspieranie transferu technologicznego mo¿na te¿ zaliczyæ Overseas Visits and Industrial Secondments Program. Przyk³adem takiego centrum technologicznego jest Technology Partnership Scotland. Niewielki udzia³ w finansowaniu tych centrów posiada te¿ Ministerstwo Edukacji. Wœród instytucji zajmuj¹cych siê promocj¹ transferu szczególne miejsce zajmuje British Technology Group (BTG). by uzyskaæ informacjê o nowych technologiach. g³ównie z myœl¹ o ma³ych i œrednich przedsiêbiorstwach. jest wiele. W tym celu uruchomiono specjalne programy. Powsta³a w 1981 roku z po³¹czenia National Research Development Corporation (powsta³ej w 1948 roku) i powo³anej do ¿ycia w 1975 roku National Enterprise Board. Czêsto œrodki tego programu wykorzystywane s¹ na finansowanie pobytów in¿ynierów angielskich w Japonii od 6 do 12 miesiêcy116.5 tys. takie jak np. maj¹cych status niezale¿nych prywatnych spó³ek. W ramach programu wspó³pracuj¹ przedsiêbiorstwa i jednostki naukowe w celu rozwi¹zania jednego problemu. W Wielkiej Brytanii znajduje siê 12 centrów technologicznych. – regionalne centra technologiczne itp. Jest ona finansowana przez Uniê Europejsk¹.w sposób op³acalny w transferze wiedzy naukowo-technicznej. Brytyjscy eksperci udaj¹cy siê za granicê. Przyk³adów realizacji wspólnych przedsiêbiorstw. Zakres i okres takiego wsparcia ka¿dorazowo uzale¿niony jest od projektu. zaœ sama firma musi wnieœæ 16. Szczególnym przyk³adem takiego programu jest Teaching Company Scheme. Jednym z warunków otrzymania zwrotu jest informacja o doœwiadczeniach zdobytych na seminariach. Czêsto równie¿ studenci posy³ani s¹ do przedsiêbiorstw. Department of Trade and Industry. 124 . London 1993. – parki naukowe i technologiczne. Mo¿na tu wymieniæ Centrum Badawcze Mikroelektroniki utworzone w Uniwersytecie Technicznym w Karlsruhe. – konsorcja personelu akademickiego. funtów. funtów.

jednostek badawczych. Paris 1993. finansowych i informacyjnych) oraz stymulowanie innowacji poprzez tworzenie sieci powi¹zañ miêdzy tymi organizacjami. Japonii i USA. Obecnie British Technology Group okreœlana jest jako czo³owa organizacja transferu technologicznego œwiata. innowacyjnych. redukcji zale¿noœci od importu i innych. W tym celu izby zatrudniaj¹ oko³o 2000 doradców technicznych oraz posiadaj¹ centra szkoleniowe. Do g³ównych zadañ BTG nale¿¹ rozwój i ochrona innowacji. Transfer rozumiany jest bardzo szeroko. których tradycja siêga 1599 roku. British Leyland. s. dotycz¹ce zastosowania nowych technik i technologii. Zasadniczym celem rozbudowanego francuskiego systemu transferu jest wskazanie mo¿liwoœci wykorzystania nowych technologii oraz rozwoju nowych produktów w przedsiêbiorstwach118. We Francji dominuj¹c¹ rolê w transferze technologii odgrywaj¹ centra innowacji i transferu technologicznego (Centres Regionaux et de Transfer de Technologie – CRITT). np. Na terenie Francji dzia³aj¹ 183 izby zrzeszaj¹ce 1. W jej sk³ad wchodz¹ równie¿ przedsiêbiorstwa siostrzane w Indiach. G³ównym zadaniem pierwszych organizacji jest koordynacja dzia³alnoœci ró¿nego rodzaju instytucji maj¹cych du¿e znaczenie dla rozwoju technologii (szkó³ wy¿szych technicznych. uniwersytetów i jednostek badawczych. Po utworzeniu British Technology Group jej g³ównym obszarem dzia³alnoœci sta³o siê wspieranie transferu technologicznego. Posiadaj¹ biblioteki i centra dokumentacji. cit. Ponadto w centrum zainteresowañ BTG znajduje siê transfer technologiczny i finansowanie innowacji. Pe³ni¹ one funkcjê poœrednika miêdzy przedsiêbiorstwami jako potencjalnymi odbiorcami wyników prac naukowo-badawczych a laboratoriami i badaczami oferuj¹cymi na sprzeda¿ wyniki prac naukowo-badawczych. /W/: „Small and Medium.sized Enterprises”. Poza tym istnieje wiele jednostek regionalnych i lokalnych oferuj¹cych ró¿ne programy wspierania transferu. zosta³a za³o¿ona w 1987 r. którzy postanowili wykorzystaæ wa¿ne odkrycie badawcze dla stworzenia okreœlonej grupy 117 118 Szerzej na temat pisze I. Pietrzyk: „Sterowanie rozwojem regionalnym we Francji”. Tworzone s¹ równie¿ centra wielospecjalnoœciowe117. W realizacji tego celu centra korzystaj¹ z pomocy z doradców technologicznych.5 miliona przedsiêbiorstw. doradców œwiadcz¹cych. 125 . Ka¿dy region tworzy zazwyczaj tyle centrów innowacji i transferu technologicznego w ilu dziedzinach specjalizuje siê. jak równie¿ œwiadcz¹ us³ugi doradcze. w przewa¿aj¹cej wiêkszoœci p³atne. w przypadku trudnoœci gospodarczych lub wspieraj¹c inne firmy przy tworzeniu miejsc pracy. ale pomagaj¹c¹ du¿ym i znanym firmom prywatnym. 125–132. op. Marschesnay: „Technology and Competiveness”. Rolls Royce. powsta³ych jako wynik pracy badawczej pojedynczych twórców. Izby handlowe posiadaj¹ oko³o 2 tys. us³ugi dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. Strategie wybranych firm innowacyjnych Strategia firmy Vigo-System Vigo-System sp. Ich g³ównym zadaniem jest œwiadczenie us³ug zorientowanych na ma³e i œrednie przedsiêbiorstwa.której g³ównym celem by³o rozwijanie i udoskonalanie wynalazków bêd¹cych wynikiem badañ podstawowych. M.o. Szczególne znaczenie wœród tych instytucji nale¿y przypisaæ izbom przemys³owo-handlowym. Druga organizacja by³a wprawdzie te¿ organizacj¹ pañstwow¹. z o. W 1991 roku zosta³a sprywatyzowana i zreformowana. pocz¹wszy od przejêcia wynalazku a¿ do fazy jego zastosowania. przez grupê naukowców.

Strategia firmy Solaris Laser Firma Solaris Laser zosta³a za³o¿ona w 1990 r. Tym odkryciem badawczym by³ opracowany na pocz¹tku lat siedemdziesi¹tych. wystawach czy te¿ uczestnictwo w konkursach i publikacje w czasopismach specjalistycznych. urz¹dzeniach ³¹cznoœci laserowej. bezkontaktowych miernikach temperatury. Próby zainteresowania krajowych producentów tym odkryciem nie powiod³y siê. Strategiê firmy. w dalmierzach i prêdkoœciomierzach. niezawodnoœæ oraz dok³adnoœæ wykonywanych ozna- 126 . kraje UE). która kontynuowa³aby badania i podjê³a produkcjê rodziny detektorów podczerwieni. Ambicj¹ firmy jest utrzymanie pozycji lidera na rynku œwiatowym w zakresie zdobytych kompetencji. Cechuje je du¿a szybkoœæ. w Wojskowej Akademii Technicznej. znajduj¹c odbiorców g³ównie na rynku amerykañskim. co pozwoli³o zdobyæ znacz¹cy udzia³ w krajowym rynku powlekanych szkie³ okularowych oraz optyki do lamp chirurgicznych i profesjonalnych urz¹dzeñ optycznych. grawerowania. Utrzymuj¹c podstawow¹ specjalizacjê w zakresie elektroniki. których zdobywa poprzez sieæ dystrybutorów w ró¿nych krajach (USA. Japonia. drewna. Finansowanie prac badawczo-rozwojowych jest dokonywane g³ównie za pomoc¹ œrodków w³asnych. Dlatego te¿ naukowcy postanowili sami utworzyæ prywatn¹ firmê Vigo-System. mo¿na okreœliæ jako strategiê niszow¹ o wysokiej specjalizacji. tworzyw sztucznych. Plany na przysz³oœæ zak³adaj¹ utrzymanie specjalizacji w dziedzinie optoelektroniki podczerwieni oraz rozszerzanie asortymentu wyrobów wytwarzanych w oparciu o w³asne technologie. rozszerzono zainteresowania na optykê cienkowarstwow¹. Swój sukces firma zawdziêcza wiedzy i umiejêtnoœciom zespo³u w œciœle okreœlonych dziedzinach oraz dostosowanej do profilu dzia³alnoœci organizacji. wydajnoœæ. analizatorach gazów i ska¿eñ atmosfery itd. zdobienia i ciêcia metali. Zajmuje siê wytwarzaniem przemys³owych systemów laserowych przeznaczonych do znakowania i ciêcia laserowego oraz oferuje kompleksowe us³ugi i profesjonaln¹ wspó³pracê w zakresie laserowego znakowania. w technice laserowej. Przemys³owe urz¹dzenia laserowe wytwarzane przez firmê Solaris Laser nale¿¹ do grupy high-tech. przez zespó³ prof. precyzjê oraz wysok¹ estetykê produktów. przez pracowników Politechniki Warszawskiej. Opracowuj¹c w³asne konstrukcje urz¹dzeñ. polegaj¹c¹ na wykorzystaniu techniki podczerwieni do produkcji detektorów podczerwieni i ich aplikacji do ró¿nych zastosowañ.urz¹dzeñ technicznych. Wykorzystuj¹c kontakty miêdzynarodowe rozwiniêto poœrednictwo handlowe w zakresie aparatury kontrolno-pomiarowej na potrzeby polskiego przemys³u. szk³a. które mog¹ byæ wykorzystane do ró¿nych celów: w badaniach naukowych a w szczególnoœci w badaniach wysokotemperaturowej plazmy. Józefa Piotrowskiego sposób wytwarzania niech³odzonych fotonowych detektorów podczerwieni na bazie tellurku kadmowo-rtêciowego MCT (Mercury Cadmium Telluride). a tak¿e poprzez dzia³ania marketingowe na targach. Znakowanie przy pomocy urz¹dzeñ laserowych zapewnia trwa³oœæ. zwiêkszenie sprzeda¿y na rynku krajowym i europejskim oraz umocnienie swojej pozycji na rynku amerykañskim. Prace badawcze ³¹cz¹ siê z procesem produkcji i s¹ wykonywane w trzech wydzia³ach-laboratoriach. firma dostosowuje je do specyficznych wymagañ klientów. zw³aszcza w pocz¹tkowym okresie.

np. ale os³abienie popytu krajowego w pocz¹tkach lat 90. Kluczowe umiejêtnoœci firmy to przede wszystkim rozwi¹zania konstrukcyjne. ³¹cz¹cym pracê lasera z precyzyjnym sterowaniem komputerowym. Dalszy rozwój firmy Solaris jest finansowany g³ównie za pomoc¹ kapita³u akcyjnego spó³ki. Us³ugi oferowane przez firmê przynosz¹ jej 20% przychodów ze sprzeda¿y. na których mniej wiêcej co 2 lata prezentowana jest nowa generacja produktów. Swoj¹ przysz³oœæ firma widzi w dalszym ci¹gu w znalezionej niszy rynkowej. Ze wzglêdu na to. Samsung. Osi¹gniêcie takich umiejêtnoœci jest mo¿liwe dziêki zatrudnianiu wysokiej klasy specjalistów – wiêkszoœæ pracowników czêœci produkcyjnej posiada wy¿sze wykszta³cenie techniczne i jest trwale zwi¹zana z firm¹. Te pozytywne referencje sprawi³y. w³asnym rozwi¹zaniom konstrukcyjnym. Dzia³alnoœæ marketingowa jest wspierana poprzez takie dzia³ania jak udzia³ w bran¿owych targach specjalistycznych. Philips. Bosch. stan¹ siê nabywcami oferowanych przez Solaris urz¹dzeñ. Tak wysokie parametry zosta³y osi¹gniête dziêki udanym. To pozwoli³o na zdobycie referencji od pierwszych klientów. na taœmie produkcyjnej (SolarJet HD). Dziêki takiej strategii firma zdoby³a dla swoich produktów takich odbiorców jak: ABB. oprogramowanie i technologia monta¿u. obok znakowarek stacjonarnych (Solar Mark II) firma rozpoczê³a produkcjê urz¹dzeñ do znakowania przedmiotów w ruchu. w miarê poszerzania swojej produkcji. ¿e niektórzy klienci korzystaj¹cy z us³ug. które zainstaluj¹ w swoich przedsiêbiorstwach. pozwalaj¹ tak¿e w lepszym stopniu prowadziæ dzia³ania marketingowe – zapoznawanie polskich klientów z technologi¹ znakowania laserowego. i¿ jest to firma ma³a (tylko 40 zatrudnionych). Aby poszerzyæ gamê swoich produktów. 127 . Strategia firmy polega na d¹¿eniu do osi¹gniêcia wysokiego stopnia specjalizacji pozwalaj¹cej znaleŸæ siê w niszy rynkowej na rynku globalnym. W dziedzinie us³ug firma Solaris zdoby³a 80% krajowego zapotrzebowania na znakowanie przy u¿yciu lasera. któr¹ pragnie powiêkszyæ oraz w utrzymaniu czêœci us³ugowej. Ericson. Swój sukces firma zawdziêcza wysokiej jakoœci i niezawodnoœci urz¹dzeñ dostosowanych do w³aœciwie rozpoznanych potrzeb klientów oraz dobrze zorganizowanemu marketingowi. i¿ ³atwiej by³o nawi¹zywaæ kontakty z dystrybutorami z innych krajów. prowadz¹cych sprzeda¿ i serwis oraz utrzymuj¹cych sta³y kontakt z firm¹ i klientami. ogranicza siê do produkcji w¹skiej grupy urz¹dzeñ i utrzymanie w tym zakresie mistrzostwa oraz znacz¹cej pozycji na rynku (udzia³ w niszy rynkowej na œwiecie rzêdu kilkunastu procent). Firma zak³ada. W pocz¹tkowym okresie za³o¿ono. zmusi³o firmê do zainteresowania siê rynkami zagranicznymi. Siemens. Taka koncepcja zosta³a wypracowana w trakcie rozwoju firmy. Wejœcie na rynek europejski i amerykañski rozpoczêto od pozyskania dystrybutora niemieckiego i pierwsze egzemplarze urz¹dzeñ sprzedano pod jego mark¹. dobrze przeszkolonych dystrybutorów. realizowanemu przez sieæ fachowych. Stwarza to szansê na zwiêkszenie udzia³ów firmy na rynku krajowym. ¿e firma bêdzie siê zajmowaæ wytwarzaniem urz¹dzeñ na potrzeby polskich przedsiêbiorstw przemys³owych.czeñ.

strzykawkowe i perystaltyczne pozwalaj¹ce na precyzyjne dawkowanie p³ynów i leków w kroplówkach. I nagroda w konkursie Polski Produkt Przysz³oœci w 1998 r. Podstawowym celem strategicznym firmy Ascor jest utrzymanie wysokiego poziomu podstawowych produktów oraz wyszukiwanie nowych kierunków rozwoju firmy. Miko³aja Kopernika w Toruniu: Fluorescencyjna metoda i urz¹dzenie do badania nietypowych zmian barwnych skóry u cz³owieka.Strategia firmy Ascor Firma zosta³a za³o¿ona w 1993 r. takich jak np. Kolejnym krokiem w tym kierunku by³o zaanga¿owanie siê firmy w prace zwi¹zane z wykorzystaniem metody opracowanej na Uniwersytecie im. granty KBN. projekt Umbrella oraz œrodki Agencji Techniki i Technologii. 119 120 Wyró¿nienie w konkursie Polski Produkt Przysz³oœci w 1997 r. Metoda ta pozwala na wykrywanie wczesnych zmian nowotworowych skóry. co z kolei pozwala uzyskiwaæ przewagê na rynku krajowym i umo¿liwia eksport. Firma wspomaga ich dzia³ania wystawiaj¹c swoje wyroby na targach oraz prowadz¹c aktywny marketing u klientów. œrodki pomocowe dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw (Exprom i Exprom II). m. którzy zdobywaj¹ jej nowych klientów. Firma eksportuje swoje wyroby do krajów Europy Œrodkowej i Wschodniej oraz do krajów arabskich. przez Marka Latopolskiego. 128 . PóŸniej zaczêto intensywnie poszukiwaæ nowych Ÿróde³ kapita³u. ale zastosowana polska technologia pozwala na obni¿enie ceny. na którym dzia³a firma Ascor cechuje ostra konkurencja. Produkt stanowi imitacjê wyrobów wytwarzanych za granic¹. G³ównymi produktami firmy s¹ opracowane wg w³asnej konstrukcji pompy infuzyjne. Rynek sprzêtu medycznego. W pocz¹tkowym okresie opierano siê g³ównie na kapitale pochodz¹cym ze œrodków w³asnych za³o¿ycieli. Ireneusza Sitarka oraz Macieja Grabowskiego. wykorzystuj¹c do tego celu œrodki programu Exprom II. Dla znalezienia nowych kierunków dzia³alnoœci firmy przeprowadzono benchmarking. Produkty te osi¹gaj¹ poziom œwiatowy i stanowi¹ podstawow¹ czêœæ produkcji krajowej i eksportu. co pozwala na szybkie diagnozowanie i ewentualne leczenie tej groŸnej choroby120.in. Podobnie jak i w przypadku firm Vigo i Laser firma Ascor korzysta z us³ug wyspecjalizowanych dystrybutorów w kraju i za granic¹. czerniaka. Chc¹c siê utrzymaæ na rynku firma przyjê³a strategiê dywersyfikacji swoich produktów. Pierwsz¹ prób¹ rozpoczêcia dywersyfikacji by³o opracowanie i zg³oszenie do konkursu Polski Produkt Przysz³oœci cewników balonikowych kardiochirurgicznych i naczyniowych119.

pl Centrum Przedsiêbiorczoœci i Transferu Dyrektor: Zygmunt Jocz Technologii. Kluczowe formy dzia³alnoœci: 2700 – zarz¹dzanie technologi¹ . Piotrkowska 143.: United Nations Industrial Development Organization UNIDO (Viena International Centre )] Placówka Dyplomatyczna 1983 www. promocyjna w wymienionym powy¿ej zakresie 120 1 – – – – – – stymulowanie innowacyjnoœci promowanie przedsiêbiorczoœci transfer nowoczesnych technologii koordynacja wymiany informacji i doœwiadczeñ realizacja zadañ uczelni us³ugi zewnêtrzne dla: osób fizycznych.cptt.uz.pl Uniwersytet Zielonogórski Uczelnia –. opracowanie i publikacja ofert polskich technologii w bazie UNIDO-Exchange – dzia³alnoœæ doradcza.org. osób prawnych. 90-434 £ódŸ Fundacja Inkubator Fundacja 1995 www. Adres http Biuro Promocji Inwestycji i Technologii UNIDO Dyrektor: Krzysztof Loth ITPO Warszawa tel.zgora. Podgórna 50. szkoleniowa.Technology Management 10 – negocjacje w transferze technologii .: (0 48) 328 26 85.jednostka wewnêtrzna bez osobowoœci prawnej 2000 www.org.pl UNIDO – Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Uniwersytet Zielonogórski tel.wojtas@inkubator..zgora.inkubator.: (0 22) 825 91 86 fax: (0 22) 825 89 70 ul. fax: (0 48) 328 26 85.unido. jednostek u¿ytecznoœci publicznej 140 4 – – – – – – – miêdzynarodowy transfer technologii audyt technologiczny biznesplan wspieranie firm spin-off poszukiwanie i wdra¿anie technologii promowanie rodzimych rozwi¹zañ technologicznych za granic¹ poszukiwanie Ÿróde³ finansowania dla wdra¿ania nowych technologii 129 .: (0 42) 637 23 75 fax: (0 42) 637 23 15 j.. 328 32 98 65-246 Zielona Góra cptt@uz. Rozwoju Przemys³owego z siedzib¹ w Wiedniu [ang.Technology Transfer Negotiations – identyfikacja. Aleja Niepodleg³oœci 186 00-608 Warszawa ips-waw@unido.Lista Centrów Transferu Technologii i Informacji Centra Transferu Technologii i Informacji Nazwa instytucji / adres Dyrektor Jednostka nadrzêdna / Dane kontaktowe Forma prawna / dzia³alnoœæ .pl tel.pl Centrum Transferu Technologii – £ÓD Dyrektor: Jerzy Wojtas ul..pl Klienci Zatr. 328 32 09 ul.

30-041 Kraków Dyrektor / Dane kontaktowe Prezes: Andrzej M.. Miechowska 5b.Centra Transferu Technologii i Informacji Nazwa instytucji / adres Jednostka nadrzêdna Forma prawna / dzia³alnoœæ .pl – aktywne poszukiwanie rozwi¹zañ naukowych w zakresie zaawansowanych technologii nadaj¹cych siê do wdro¿enia – analizowanie i opiniowanie wniosków kredytowych i biznesplanów projektów przeznaczonych do finansowania – badania marketingowe i analizy rynku – opiniowanie wniosków kredytowych z zakresu wysokich technologii we wspó³pracy z instytucjami finansowymi – przygotowywanie prospektów emisyjnych i memorandów informacyjnych oraz inne dzia³ania doradcze i promocyjne zwi¹zane z dopuszczaniem akcji firm innowacyjnych do obrotu publicznego – doradztwo w zakresie badania zdolnoœci patentowej. licencji. studiów wykonalnoœci i analiz gospodarczych.. patentów.: (0 12) 636 01 00 fax: (0 12) 636 87 87 pbf@agh.edu. ochrona patentowa wybranych pomys³ów – opracowywanie biznesplanów.. Skulimowski tel.pl Klienci Zatr. – doradztwo prawno-gospodarcze i w zakresie zarz¹dzania – szkolenie konsultantów.pbf. Adres http Centrum Transferu Technologii Fundacja Progress & Business ul. których zadaniem jest wyszukiwanie i promocja rozwi¹zañ nadaj¹cych siê do komercjalizacji. 240 7 Kluczowe formy dzia³alnoœci: Fundacja Progress & Business Fundacja 1991 www. doradztwo w zakresie jakoœci i weryfikacji 130 . praw w³asnoœci intelektualnej.

Centra Transferu Technologii i Informacji Nazwa instytucji / adres Jednostka nadrzêdna Forma prawna / dzia³alnoœæ .. biznesu.pl/marr/index. itp. instytucji naukowych. inspirowanie œrodowisk naukowych i studenckich w zakresie instytucji wprowadzania innowacji i transferu technologii do MSP poprzez tworzenie inkubatorów nowych technologii. wydzia³ gospodarczy non-profit spó³ki akcyjnej 1998 www. promocja technologii opracowanych przez Politechnikê. Wojska Polskiego 9. polskich twórców techniki. – promocja polskich doœwiadczeñ w zakresie innowacyjnoœci i transferu technologii oraz polskich ekspertów w tych dziedzinach – wspó³praca z Politechnik¹ Rzeszowsk¹: promowanie uczelni. 30 0 Kluczowe formy dzia³alnoœci: Agencja Rozwoju Regionalnego MARR S. Adres http Centrum Transferu Technologii Inkubator Przedsiêbiorczoœci IN-MARR w Mielcu ul. parków naukowo-technologicznych. twórców techniki. promowanie 5 i 6 PR UE.ptc. studenckich inkubatorów przedsiêbiorczoœci. w³adz samorz¹dowych itp. firm spin-off i spin-on. kadry naukowej.. wspó³praca z Centrum Doskona³oœci PRz COMODEC. centrów technologicznych. wspó³praca w zakresie opracowania i realizacji Regionalnej Strategii Innowacyjnoœci Województwa Podkarpackiego 131 . innych podobnych instytucji pomocowych.A. produkcyjnych i us³ugowych firm innowacyjnych – promocja Ÿróde³ finansowania przedsiêwziêæ innowacyjnych – tworzenie sieci wspó³pracy ludzi: nauki.mielec.pl in-marr@inkubator. w Mielcu Dzia³ Inkubatora.pl Klienci Zatr.: (0 17) 788 78 44.. 39-300 Mielec Dyrektor / Dane kontaktowe Dyrektor: Jerzy Bajorek tel. kreowanie wspó³pracy uczelni z przedsiêbiorcami..mielec.html – poszukiwanie dla potrzeb MSP wartoœciowych technicznie i potencjalnie rynkowych innowacyjnych wyrobów i technologii opracowanych szczególnie przez polskich twórców techniki i polskie instytucje naukowe – propagowanie wiedzy o technologiach i osi¹gniêciach nauki szczególnie polskiej – wspieranie wprowadzania innowacji i procesów transferu technologii do MSP – kojarzenie partnerów do realizacji przedsiêwziêæ innowacyjnych – promocja polskiej myœli technicznej. 788 78 22 fax: (0 17) 788 66 18 in-marr@biznes.

ctt. Koszykowa 80 02-008 Warszawa tel. Warszawska 24.pw.. przedsiêbiorczoœci i kultury pracy – wspó³praca z instytucjami rz¹dowymi i prywatnymi placówkami naukowymi. 35-959 Rzeszów Rzeszowska Agencja Rozwoju Regionalnego SA Spó³ka akcyjna 2000 www. nauczycieli akademickich i in¿ynierów.rarr..edu. Adres http Centrum Transferu Technologii PCT Dyrektor / Dane kontaktowe Klienci Zatr.: (0 12) 628 28 45 fax: (0 12) 632 47 95 ctt@transfer.transfer.pl 4000 – transfer technologii 13 – kojarzenie partnerów – wspomaganie wdra¿ania innowacyjnoœci – wiedza o technologiach – wspomaganie uczestnictwa w programach ramowych Unii Europejskiej ul.pl Centrum Transferu Technologii Politechniki Dyrektor: W³adys³aw Warszawskiej W³osiñski 120 1 ul. konstrukcji. stowarzyszeniami i fundacjami w kraju i za granic¹. oprogramowania itp.edu. grupowe wdra¿anie systemów zapewnienia jakoœci Kierownik: Pawe³ Wacnik tel. pobudzanie oraz udzia³ w opracowywaniu miêdzynarodowych programów badawczych oraz programów edukacyjnych dla kadry kierowniczej. systemy zarz¹dzania œrodowiskowego. 233 fax: (0 17) 852 06 11 irc@rarr.. 31-155 Kraków Politechnika Krakowska Uczelnia .edu. dotycz¹cych jakoœci.: (0 22) 660 71 66 fax: (0 22) 660 71 67 ww@ctt.pl/irc Centrum Transferu Technologii Politechnika Krakowska Dyrektor: Tomasz Maczuga tel. Kluczowe formy dzia³alnoœci: 70 3 – – – – promocja i wspieranie innowacyjnoœci i transferu technologii us³ugi informacyjne us³ugi doradcze w zakresie poszukiwania partnerów do wspó³pracy technologicznej us³ugi szkoleniowe – Ÿród³a finansowania przedsiêwziêæ innowacyjnych. w dziedzinach maj¹cych zwi¹zek z kszta³ceniem i upowszechnianiem dzia³añ projakoœciowych i proinnowacyjnych – inspirowanie tworzenia sieciowych powi¹zañ ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw z uczelniami oraz z innymi jednostkami badawczo-rozwojowymi – pomoc we wdra¿aniu innowacyjnych systemów zarz¹dzania w przedsiêbiorstwach (systemy zarz¹dzania jakoœci¹..pl ul.jednostka statutowa 1997 www.rzeszow. Szopena 51. systemy zarz¹dzania bezpieczeñstwem i higien¹ pracy) 132 .: (0 17) 852 06 00 w.pl – organizowanie i realizacja badañ oraz us³ug technicznych – œwiadczenie us³ug dydaktycznych o charakterze interdyscyplinarnym – promocja i upowszechnianie osi¹gniêæ nauki i techniki w zakresie nowych technologii. w szczególnoœci powsta³ych w Politechnice Warszawskiej i udzia³ w ich wdra¿aniu – stymulowanie bezpoœredniej wspó³pracy pomiêdzy uczelni¹ i podmiotami gospodarczymi poprzez dzia³alnoœæ informacyjn¹ doradcz¹ i szkoleniow¹ – inicjowanie.pl Politechnika Warszawska Uczelnia – pozawydzia³owa jednostka organizacyjna 1999 www.rzeszow.pw.Centra Transferu Technologii i Informacji Nazwa instytucji / adres Jednostka nadrzêdna Forma prawna / dzia³alnoœæ .edu.

pl Stowarzyszenie 1996 www. budowa strategii innowacyjnego rozwoju regionu – pomoc lokalnym firmom w znalezieniu i nawi¹zywaniu kontaktów miêdzy partnerami wdra¿aj¹cymi nowe technologie ul. (0 58) 531 69 50 fax: (0 58) 777 62 86 ced@tczew. inkubacji.pl Wiceprezes: Karol Lityñski ul.ctt. Pracy i Polityki Spo³ecznej Fundacja 2002 www.tczew.. opartych o wdra¿anie nowych technologii – rozwój firm w prowadzonym przez Fundacjê Programie Wsparcia. Ministerstwo fire@innowacje.. Adama Mickiewicza Fundacja 2000 www. 02-672 Warszawa tel. konsulting.org.E. Jêdrzejewska – us³ugi informacyjne. Podhajska ul.pl – tworzenie nowych firm innowacyjnych. polegaj¹cym na coachingu (bezpoœredniej opiece biznesowej).: (0 58) 552 14 98 fax: (0 58) 552 14 98 ctt@post. Domaniewska 41. Kluczowe formy dzia³alnoœci: 100 3 – – – – – – organizacja i realizacja procesów transferu technologii inspirowanie i wspieranie inicjatyw gospodarczych promowanie przedsiêbiorczoœci i nowatorskich rozwi¹zañ pomoc w nawi¹zaniu naukowej i gospodarczej wspó³pracy miêdzynarodowej tworzenie baz danych o podmiotach gospodarczych poszukuj¹cych wspó³pracy wspieranie oraz organizowanie nauki i dydaktyki Dyrektor: Anna J.com.pl Fundacja Centrum Innowacji F.pl Fundacja Uniwersytetu im. Poznañski Park Naukowo-Technologiczny setki 10 Kierownik: Jacek Guliñski ul.com.I.R. pomoc w negocjacjach – informacja patentowa – pomoc w kojarzeniu partnerów gospodarczych z Polski i krajów Unii Europejskiej – promocja innowacji na terenie Wielkopolski.com. Rubie¿ 46 61-612 Poznañ tel. 94. znalezieniu finansowania oraz partnerów gospodarczych – popularyzacja wiedzy o innowacjach i postaw przedsiêbiorczoœci 133 .ced.innowacje.ppnt.pl Centrum Wspierania Innowacji.poznan.pl Gospodarki. 95 fax: (0 22) 460 36 94 Agencja Rozwoju Przedsiêbiorczoœci. 60 5 tel.poznan. Adres http Centrum Transferu Technologii w Gdañsku Dyrektor / Dane kontaktowe Klienci Zatr. 30 Stycznia 1 83-110 Tczew Centrum Edukacji Doros³ych – Centrum Kszta³cenia Ustawicznego w Tczewie Zak³ad bud¿etowy 1997 www.: ( 0 22 ) 460 36 93..org. szkoleniowe i doradcze w dziedzinie transferu technologii i innowacji – pomoc w uczestnictwie w 6 PR UE – transfer technologii – doradztwo technologiczne.Centra Transferu Technologii i Informacji Nazwa instytucji / adres Jednostka nadrzêdna Forma prawna / dzia³alnoœæ . szkolenia.: (0 61) 827 97 42 fax: (0 61) 827 97 41 ppnt@ppnt. Grunwaldzka 529 80-320 Gdañsk tel.pl ecti@tczew.pl/cwi Europejskie Centrum Transferu Innowacji (ECTI) Dyrektor: A.gda.

: (0 61) 852 76 81 Ministerstwo Gospodarki.) rolê organizacji polskiej EAN i reprezentuje polskie przedsiêbiorstwa ze wszystkich sektorów gospodarczych w miêdzynarodowym stowarzyszeniu EAN International – badanie w³aœciwoœci drewna i materia³ów drewnopochodnych 110 71 – ochrona drewna i materia³ów drewnopochodnych – ochrona œrodowiska naturalnego i miejsca pracy – higienicznoœæ materia³ów i utylizacja odpadów – ekonomika drzewnictwa – atestacja i certyfikacja materia³ów i wyrobów z drewna tel. Adres http Fundacja Partnerstwo dla Œrodowiska ul. 61-755 Poznañ Dyrektor / Dane kontaktowe Dyrektor: Rafa³ Serafin Kierownik: Tomasz Makowski tel.. Pracy i Polityki Spo³ecznej fax: (0 61) 822 43 72 office@itd. standardy EAN.poznan. Pracy i Polityki Spo³ecznej fax: (0 61) 852 63 76 office@ilim. magazynowe systemy typu WMS.pl Dyrektor: Grzegorz Szyszka Klienci Zatr.pl Instytut Logistyki i Magazynowania ul. katalog elektroniczny oparty na wy¿ej wymienionych standardach. Winiarska 1.pl 134 .pl Jednostka Badawczo-Rozwojowa 1963 www.. Biznes) w ochronie œrodowiska – ukierunkowane upowszechnianie wœród MSP innowacji i nowych technologii mog¹cych byæ wdro¿onych w polskich przedsiêbiorstwach kilka – gromadzenie i rozpowszechnianie wiedzy o najnowoczeœniejszych technikach zbierania i przetwarzania danych wspieraj¹cych logistykê: tysiêcy 94 systemy ADC.: (0 61) 849 24 00 60-654 Poznañ Ministerstwo Gospodarki. Bracka 6/6.poznan.org.org.. Estkowskiego 6.poznan.epce.poznan. 250 13 technologicznych i organizacyjnych dla MSP (cz³onków Klubu Czysty 12 kont.pl Jednostka Badawczo-Rozwojowa 1952 www.ilim. tel.pl Instytut Technologii Drewna Dyrektor: W³adys³aw Strykowski ul.Centra Transferu Technologii i Informacji Nazwa instytucji / adres Jednostka nadrzêdna Forma prawna / dzia³alnoœæ .UCC. Kluczowe formy dzia³alnoœci: – udzielanie informacji i doradztwo w zakresie rozwi¹zañ technicznych. zintegrowane systemy informatyczne klasy ERP – instytucja pe³ni (od 1990 r.itd.: (0 12) 430 24 43 fax: (0 12) 429 47 25 biuro@epce. 31-005 Kraków Fundacja 1997 www. EDI.

pl/rctt/ Dyrektor: Helena Korolewska-Mróz tel.gapp. doradczo-informacyjne z zakresu: budowa strategii rozwoju pod k¹tem wdra¿anych technologii. Narbutta 85/309.jednostka bud¿etowa 1996 automat.: (0 32) 251 64 21 fax: (0 32) 251 58 31 joanna@gapp. zarz¹dzanie informacj¹.pw. techniki produktywnoœci i zarz¹dzanie innowacjami.Centra Transferu Technologii i Informacji Nazwa instytucji / adres Jednostka nadrzêdna Forma prawna / dzia³alnoœæ .pl/LCTT/index.edu.pl 75 2 – wdra¿anie (tak¿e transfer) nowoczesnych technologii innowacyjnych – rozwój i przygotowanie produkcji – komputerowa integracja i wspomaganie: wytwarzania (CIM – CAD/CAM/CNC). zarz¹dzanie projektami innowacyjnymi. tworzenie sieci przedsiêbiorstw – Systemów Produktywnoœci Lokalnej.wip.warszawastartup.: ( 0 81) 538 12 67 fax: (0 81) 538 12 67 automat@lctt.pl 250 4 135 .html Oœrodek Transferu Innowacji ul. systemów pomiarowych. wielowymiarowych procesów technologicznych – monitorowanie.pl) – wydawanie kwartalnika Innowacje (http://imik. systemów zapewnienia jakoœci (CAQ) – analiza. opis i optymalizacja z³o¿onych.jednostka bud¿etowa 1997 imik. doradztwo w zakresie rozwoju firmy.pw.pl/innowacje/) – organizowanie wspó³pracy ponadnarodowej – – – – – – – us³ugi szkoleniowo.pol. Adres http Lubelskie Centrum Transferu Technologii ul.edu. technologie informatyczne CAD/CAM. 02-524 Warszawa Politechnika Warszawska INSTYTUT MECHANIKI I KONSTRUKCJI Uczelnia .: (0 22) 660 86 09 fax: (0 22) 660 86 09 innowacje@wip.wip. dzia³alnoœci medycznej..lublin.lublin.. wyszukiwanie segmentów rynku. kojarzenie partnerów) – szkolenia specjalistyczne ( w tym: systemy zapewnienia jakoœci. audyty technologiczne.edu. Astrów 10.pol. 20-618 Lublin Dyrektor / Dane kontaktowe Kierownik: Stanis³aw P³aska tel.S³omka tel..pw. sterowanie maszyn i robotów CNC) – dzia³alnoœæ informacyjna (organizacja otwartych dni techniki i technologii) – pomoc w ³¹czeniu jednostek badawczych z MSP – udzielanie konsultacji in¿ynierskich – promocja i wspieranie rozwoju sieci akademickich.pl/OTI Regionalne Centrum Innowacji i Transferu Technologii ul. waloryzacja technologiczna – kojarzenie partnerów. 40-045 Katowice Górnoœl¹ska Agencja Przekszta³ceñ Przedsiêbiorstw SA Spó³ka akcyjna 2001 www. Kierownik: Joanna Michnik . badawczych i przemys³owych – promocja samozatrudnienia (http://www. Nadbystrzycka 36.pl Klienci Zatr. 121 11 Kluczowe formy dzia³alnoœci: Politechnika Lubelska KATEDRA AUTOMATYZACJI Uczelnia . nadzorowanie i sterowanie procesami technologicznymi i transportowymi – doradztwo biznesowe (w tym: inicjowanie przedsiêbiorczoœci.

dostarczanie informacji teleadresowych.M.: (0 22) 843-02-01 fax: (0 22) 843-59-81 imb@imbigs.pl œrodowiska akademickiego (Inkubator Przedsiêbiorczoœci) Kierownik: Jan Koch ok.pl tel. przygotowywane s¹ aplikacje CDS/ISIS opracowane zgodnie z indywidualnymi potrzebami instytucji zamawiaj¹cej – udostêpnianie baz danych CDS/ISIS w Internecie – szkolenie u¿ytkowników CDS/ISIS 136 ród³o: ankieta PARP.kielce.: (0 71) 320 33 18 – przekazywanie informacji o ofertach i zapytaniach technologicznych do MSP fax: (0 71) 320 39 48 wctt@wctt. Pasteura 7. – us³ugi szkoleniowe dla MSP (szkolenia nt.pl – us³ugi informacyjne dla MSP ( kojarzenie partnerów gospodarczych.edu.pl Wroc³awskie Centrum Transferu Technologii ul. 1000-lecia Pañstwa Polskiego 7. fax: (0 41) 34 32 912 szkolenia ogólne-komputerowe). Racjonalizacji 6/8. ze szczególnym uwzglêdnieniem systemów dla ma³ych i œrednich bibliotek – pe³ni funkcjê krajowego dystrybutora oprogramowania CDS/ISIS opracowanego przez UNESCO (wygodne narzêdzie informacyjno-wyszukiwawcze.wctt.pl/klub.kielce.edu.Dyrektor / Dane kontaktowe Klienci Zatr.: (0 22) 824 39 12 formami wspó³pracy. szkoleniami oraz innymi tel.: (0 41) 34 32 910 gospodarczej z zakresu marketingu.it. partnerstwo) – misje gospodarcze tel.pl opracowañ naukowych oraz doradztwo w tym zakresie wspierania przedsiêbiorczoœci uott@innowacje. Nowicki ul. które mog³yby staæ siê przedmiotem transferu 2 Dominik i komercjalizacji technologii innowacyjnych Koordynator projektów: – wdra¿anie technologii innowacyjnych i zastrze¿eñ patentowych UW oraz innych placówek Krzysztof Gulda naukowo-badawczych – pozyskiwanie podmiotów gospodarczych zainteresowanych badaniami. finansów i prawa.pl Zak³ad Informacji Naukowej. Dyrektor: Wojciech 30 – wyszukiwanie opracowañ naukowych. Pracy i Polityki Spo³ecznej Jednostka Badawczo-Rozwojowa 1985 www.pozawydzia³owa jednostka organizacyjna 1998 uott. specjalistyczne szkolenia bran¿owe.. .iinte. kierownika: – szkolenia i doradztwo techniczne Grzegorz Gromada – spotkania brockerskie (indywidualne spotkania. które mog¹ byæ oferowane w oparciu o potencja³ jednostek UW fax: (0 22) 824 38 94 – szkolenia dla pracowników i studentów UW w kwestiach zwi¹zanych z komercjalizacj¹ uott@uott.org.edu.uw. 50-372 Wroc³aw Politechnika Wroc³awska Uczelnia .pl 200 104 – us³ugi doradcze dla MSP.pozawydzia³owa jednostka organizacyjna 1995 www.org. biuro@it.pl – informatyzacja procesów informacyjnych.pl Uniwersytecki Oœrodek Transferu Technologii UW ul.imbigs. przygotowywanie informacji prawnych i ekonomicznych. Kluczowe formy dzia³alnoœci: 410 7 Centra Transferu Technologii i Informacji Nazwa instytucji / adres Jednostka nadrzêdna Forma prawna / dzia³alnoœæ .. Adres http Œwiêtokrzyskie Centrum Innowacji i Transferu Technologii Prezes: Artur Bartosik Al. prowadzanie badañ rynkowych. Technicznej i Ekonomicznej Instytutu Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego Dyrektor: Eugeniusz Budny Kierownik: Z. – us³ugi marketingowe. – konferencje i seminaria. 02-093 Warszawa Uniwersytet Warszawski Uczelnia . 25-314 Kielce Spó³ka z o. które od 1985 roku zosta³o nieodp³atnie udostêpnione prawie 1 000 polskim instytucjom) – utrzymuje specjaln¹ witrynê internetow¹ (www. lista ankietowanych firm utworzona na podstawie listy CTTiI ze stron internetowych Stowarzyszenia Organizatorów Oœrodków Innowacji i Przedsiêbiorczoœci w Polsce.o. 02-673 Warszawa Ministerstwo Gospodarki. rozpoczynania i prowadzenia dzia³alnoœci tel. 2002 www.wroc.htm) na potrzeby u¿ytkowników CDS/ISIS w Polsce i organizuje co roku konferencjê naukow¹ w Warszawie – tworzy baz danych CDS/ISIS.1000 – audyty technologiczne 10 Zast. £ukasiewicza 3/5.uw..

lecz s¹ niezbêdne do opracowania i wdro¿enia innowacji. oraz wykorzystanie tych zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowañ. badania fundamentalne (fundamental) – du¿e B i ma³e r. 19 listopada 1999 r. us³ugowa oraz poszukiwanie. inne zaœ mog¹ nie zawieraæ elementu nowoœci. s³u¿y ona poprawie finansowej lub realizacji finansowego zadania. subwencja.S³ownik terminów dotycz¹cych innowacji i transferu technologii Badania naukowe wyró¿nia siê nastêpuj¹ce typy badañ realizowanych przez sferê B+R: badania dochodowe (incremental). dotacje podmiotowe. technicznym. na które sk³ada siê ma³e b (badania podstawowe i teoretyczne) i du¿e R (prace rozwojowe i wdro¿eniowe. budowlana. dotacje stanowi¹ce dop³aty do oprocentowania kredytów bankowych. finansowym i handlowym (komercyjnym). Warszawa 2000] – wydatki bud¿etu pañstwa podlegaj¹ce szczególnym zasadom rozliczania przekazywane w celu uzupe³nienia brakuj¹cych œrodków finansowych na finansowanie lub dofinansowanie dzia³alnoœci maj¹cej znaczenie dla interesu publicznego okreœlone jednostronnie w œciœle oznaczonej wysokoœci bezzwrotne. organizacyjnym. w tym wiedzy o cz³owieku. subsydium [El¿bieta Chojna-Duch. Dotacja. dotacje przedmiotowe. których celem jest opracowanie i wdro¿enie nowych lub istotnie ulepszonych produktów i procesów. OECD/EUROSTAT 1997] – to pojêcie obejmuj¹ce pracê twórcz¹ podejmowan¹ w sposób systematyczny w celu zwiêkszenia zasobów wiedzy. Warszawa 2000] – szereg dzia³añ o charakterze naukowym (badawczym). „Finanse publiczne i polskie prawo finansowe – zarys wyk³adu. Instytut Studiów Samorz¹dowych. Niektóre z tych dzia³añ s¹ innowacyjne same w sobie. które obejmuj¹ zarówno du¿e B jak i du¿e R. handlowa. mo¿e byæ o charakterze okresowym lub sta³ym. GUS. dotacje na pierwsze wyposa¿enie w œrodki obrotowe nowo tworzonych jednostek gospodarki pozabud¿etowej. [Raport o stanie nauki i techniki w Polsce 1999.] – zarobkowa dzia³alnoœæ wytwórcza. rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych wykonywana w sposób zorganizowany i ci¹g³y. Dzia³alnoœæ badawcza i prace rozwojowe (B+R) Dzia³alnoœæ gospodarcza Dzia³alnoœæ innowacyjna 137 . Wyró¿nia siê nastêpuj¹ce rodzaje dotacji: dotacje celowe. nieodp³atne i nieoprocentowane. kulturze i spo³eczeñstwie. badania radykalne (radical). [Ustawa „Prawo dzia³alnoœci gospodarczej”. Dyfuzja innowacji upowszechnianie nowych rozwi¹zañ w kolejnych realizacjach. [„Proponowane zasady gromadzenia i interpretacji danych dotycz¹cych innowacji technologicznej – Podrêcznik Oslo”.

Warszawa 1998] – idea. Otrzymane œrodki zasilaj¹ bud¿et oœrodka i stanowi¹ Ÿród³o utrzymania wspólnych urz¹dzeñ serwisowych. Warszawa 2000] – nowe jednostki organizacyjne wydzielone z du¿ego przedsiêbiorstwa dla zapewnienia lepszych warunków organizacyjnych i finansowych realizacji przedsiêwziêcia. Wiêkszoœæ tych oœrodków jest subwencjonowana. Agencja Wydawniczo-Poligraficzna „Placet”. Warszawa 2000] – inteligentna organizacja. Inkubatory powstaj¹ w regionach o przeciêtnie lub s³abo rozwiniêtej bazie naukowo-badawczej.. „Zarz¹dzanie firm¹ innowacyjn¹”.). Struktura i sposób zarz¹dzania firm¹ innowacyjn¹ s¹ dostosowane do jej podstawowego zadania.). A. Zwi¹zki z lokalnymi uczelniami i instytucjami naukowymi maj¹ charakter umów kooperacyjnych. przedsiêwziêæ osób indywidualnych. Difin. permanentnie generuj¹ca i realizuj¹ca innowacje. Innowacje w biznesie obejmuj¹ produkty i us³ugi oraz dzia³ania maj¹ce na celu doprowadzanie ich do nabywców oraz przekonanie o ich u¿ytecznoœci. Równie¿ do firm odpryskowych zalicza siê firmy akademickie tworzone przez pracowników naukowych uniwersytetów lub instytutów badawczych dla ucieleœnienia rezultatów podejmowanych badañ w postaci nowych produktów b¹dŸ technologii przeznaczonych na rynek. stowarzyszeñ. „Zarz¹dzanie firm¹ innowacyjn¹”. S. System grantów ma promowaæ projekty najbardziej potrzebne gospodarce. przy wsparciu szeregu instytucji i towarzystw gospodarczych o lokalnym zasiêgu. K³opotek. Innowacje stwarzaj¹ dla przedsiêbiorców i mened¿erów korzystne mo¿liwoœci dokonania istotnych Firma innowacyjna Firma odpryskowa Grant Inkubator przedsiêbiorczoœci Innowacja 138 . A.Firma doradcza firma œwiadcz¹ca us³ugi polegaj¹ce na p³atnym wspomaganiu decydentów fachow¹ specjalistyczn¹ wiedz¹ oraz porad¹ w sprawach technicznych i gospodarczych przez niezale¿nych ekspertów (rzeczoznawców) indywidualnych lub zatrudnionych w innych firmach lub organizacjach (np. SGH. S. [A. wyd. „Zarz¹dzanie innowacjami – wybrane problemy”. kursów i wydatkowania na reklamê. finansowania szkoleñ. Sosnowska. znajduj¹ca uznanie u odbiorców ze wzglêdu na wysoki poziom nowoczesnoœci i konkurencyjnoœci. komisje) lub fundacje i organizacje krajowe oraz miêdzynarodowe. inne firmy doradcze. poniewa¿ jest jakoœciowo odmienna od dotychczasowych. która jest nowa. [A. ma te¿ umo¿liwiaæ kontrolê ich wykonania. postêpowanie lub rzecz. laboratoria itp. forma dotacji na realizacjê projektów. nauce i kulturze. Bogdanienko (red. Sosnowska. £obejko. organizacji. K³opotek. [K. instytucji przez powo³ane do tego organizacje pañstw (komitety. [Tadeusz Szucki. Difin. uniwersytety. badañ. £obejko. Warszawa 1998] – oœrodki tworzone w g³ównej mierze przez w³adze komunalne. „Encyklopedia marketingu”. mog¹ stanowiæ w³asnoœæ du¿ej firmy (spin-off). I.

Innowacja technologiczna w obrêbie procesu [„Proponowane zasady gromadzenia i interpretacji danych dotycz¹cych innowacji technologicznej – Podrêcznik Oslo”. Celem tych metod mo¿e te¿ byæ zwiêkszenie efektywnoœci produkcji lub dostarczania istniej¹cych produktów. podjêcia nowej dzia³alnoœci. technological product and process innovations) [„Proponowane zasady gromadzenia i interpretacji danych dotycz¹cych innowacji technologicznej – Podrêcznik Oslo”. Poznañska. [K. GUS. Krystyna Poznañska. których wyniki powinny znaleŸæ zastosowanie w okreœlonych dziedzinach gospodarki narodowej i ¿ycia spo³ecznego. OECD/EUROSTAT 1997] – obejmuje wdro¿one ju¿ produkty i procesy nowe pod wzglêdem technologicznym oraz znacz¹ce udoskonalenia technologiczne dotycz¹ce tych produktów i procesów. IFGN. Innowacje TPP obejmuj¹ zespó³ dzia³añ o charakterze naukowym. Innowacja technologiczna w obrêbie produktu lub procesu Innowacyjnoœæ Jednostki [Raport o stanie nauki i techniki w Polsce 1999. tworzone w celu prowadzenia prac badawczych i rozwojowych. technologicznym. Sprawdzianem udanej innowacji jest jej powodzenie na rynku. Metody te mog¹ mieæ na celu produkcjê lub dostarczenie technologicznie nowych lub udoskonalonych produktów. PARP).zmian. o jednostkach badawczo-rozwojowych. organizacyjnym. œwiadczenia nowych us³ug i pozyskiwania dziêki temu innowacyjnych nabywców. „Sfera badawczo-rozwojowa i przedsiêbiorstwa w dzia³alnoœci innowacyjnej”. mog¹ te¿ stanowiæ po³¹czenie tych dwóch rodzajów zmian lub byæ wynikiem wykorzystania nowej wiedzy. 139 . Jednostki pomostowe [red. Instytut Funkcjonowania Gospodarki Narodowej. zakres kreowania oraz wdra¿ania innowacji. Sosnowska. Warszawa 2000] – pañstwowe jednostki organizacyjne wyodrêbnione pod wzglêbadawczo-rozwojowe (JBR) dem prawnym. Dzia³aj¹ na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. Warszawa 2002] – tempo. finansowym i handlowym. organizacyjnym i ekonomiczno-finansowym. „ród³a przewagi konkurencyjnej przedsiêbiorstw”. je¿eli zosta³a wprowadzona na rynek (innowacja w obrêbie produktu) lub wykorzystana w procesie produkcyjnym (innowacja w obrêbie procesu). SGH. Metody te mog¹ polegaæ na dokonywaniu zmian w urz¹dzeniach lub w organizacji produkcji. Firma dokonuj¹ca innowacji TPP to firma. OECD/EUROSTAT 1997] – to przyjêcie technologicznie nowych lub znacz¹co udoskonalonych metod wytwarzania. które nie mog³yby byæ wytworzone/dostarczone za pomoc¹ metod konwencjonalnych. która wdro¿y³a nowe lub znacz¹co udoskonalone technologiczne produkty lub procesy w branym pod uwagê okresie. A. Warszawa 2001] – organizacje maj¹ce za cel u³atwienie transferu innowacji ze sfery B+R do sfery produkcyjnej (np. w tym sposobów docierania z produktem do odbiorców. (TPP – ang. Innowacja TPP zosta³a wdro¿ona.

Kapita³ Kapita³ obcy Kapita³ w³asny Kapita³ wysokiego ryzyka. Obejmuje m. systemów czy us³ug. GUS. pozosta³e kapita³y (fundusze) rezerwowe. uzyskanej dziêki badaniom podstawowym i stosowanym lub jako wynik doœwiadczenia praktycznego.Jednostki rozwojowe [Raport o stanie nauki i techniki w Polsce 1999.: po¿yczki. kredyty. PWE. jednostek œwiadcz¹cych us³ugi. venture capital Klaster (grono) 140 . biura konstrukcyjne i konstrukcyjno-technologiczne. dzia³y badawczo-technologiczne. a nawet wielkomiejskiej. Warszawa 2001] – geograficzne skupiska wzajemnie powi¹zanych firm. wyspecjalizowanych dostawców. Kapita³ w przedsiêbiorstwie wystêpuje w postaci kapita³u w³asnego i kapita³u obcego. kapita³ lokowany w nowe produkcyjne przedsiêwziêcia wi¹¿¹ce siê z ryzykiem podjête przez osoby inne ni¿ w³aœciciele. centra naukowo-techniczne itp. zw³aszcza w krajach gospodarczo rozwiniêtych.in. Obejmuje: kapita³ (fundusz) podstawowy. kapita³ (fundusz) rezerwowy z aktualizacji wyceny. zak³ady i oœrodki badawczo-rozwojowe. zobowi¹zania wobec dostawców i pracowników itp. osi¹gaj¹ce masê krytyczn¹ i odnosz¹ce niezwyk³e sukcesy konkurencyjne w okreœlonych dziedzinach dzia³alnoœci. Kapita³ inwestowany w ryzykowne przedsiêwziêcie jest dostarczany przez instytucje bankierzy – kupcy. Klastry. jednostek normalizacyjnych i stowarzyszeñ bran¿owych) w poszczególnych dziedzinach. œrodki bêd¹ce w³asnoœci¹ przedsiêbiorstwa. prowadz¹ przede wszystkim prace rozwojowe maj¹ce na celu zastosowanie istniej¹cej ju¿ wiedzy. które mog¹ przynosiæ w³aœcicielowi dochód w postaci wartoœci dodanej. stanowej.E. urz¹dzeñ. wynik finansowy netto roku obrotowego. ale g³ównie przez instytucje wyspecjalizowane w jego dostarczaniu. wyrobów. ale tak¿e wspó³pracuj¹cych. firm dzia³aj¹cych w pokrewnych sektorach i zwi¹zanych z nimi instytucji (na przyk³ad uniwersytetów. konkuruj¹cych miêdzy sob¹. nie podzielony wynik finansowy z lat ubieg³ych. zak³ady rozwoju techniki. Porter. s¹ uderzaj¹c¹ cech¹ niemal ka¿dej gospodarki narodowej. „Porter o konkurencji”. w przewa¿aj¹cej czêœci s¹ to przedsiêbiorstwa przemys³owe posiadaj¹ce w³asne zaplecze badawczo-rozwojowe (laboratoria. do opracowania nowych lub istotnego ulepszenia istniej¹cych materia³ów. procesów. gospodarstwa i stacje doœwiadczalne. Warszawa 2000] – podmioty gospodarcze. regionalnej.) a tak¿e rolnicze i zootechniczne zak³ady. [M. zajmuj¹ce siê dzia³alnoœci¹ B+R obok swojej podstawowej dzia³alnoœci. nale¿ne lecz nie wniesione wk³ady na poczet kapita³u podstawowego. jeden z czynników wytwórczych. nagromadzone dobra (zasoby materialne i pieni¹dze). œrodki bêd¹ce czasowo do dyspozycji przedsiêbiorstwa. kapita³ (fundusz) zapasowy. biura studiów i projektów itp.

Je¿eli ten zakres jest wê¿szy. Warszawa 2001] – oznacza ca³okszta³t powi¹zanych ze sob¹ instytucjonalnych i strukturalnych czynników w gospodarce narodowej i spo³eczeñstwie. Warszawa przedsiêbiorstw 1996] – jest wynikiem procesów konkurencji zachodz¹cych na rynku. na podstawie której wierzyciel udziela kontrahentowi okreœlonej sumy pieniêdzy. w którym uczestnicy rynku. Warszawa 1997] – proces.. Krystyna Poznañska. Udzielenie licencji wy³¹cznej oznacza. ¿e na danym terytorium licencjobiorca ma monopol korzystania z wynalazku. ze wzoru u¿ytkowego albo z dzie³a bêd¹cego przedmiotem prawa autorskiego. Prawa i obowi¹zki wynikaj¹ce z patentu. Poltext. „Sfera badawczo-rozwojowa i przedsiêbiorstwa w dzia³alnoœci innowacyjnej”. U. nr 20 1993 r. Licencje mo¿na dzieliæ w zale¿noœci od zakresu przyznawanych uprawnieñ na: licencje pe³ne i niepe³ne. Park technologiczny [red. Kielce 1998] – zawarcie umowy. Konkurencyjnoœæ [Grupa Lizboñska. Je¿eli licencjobiorca ma prawo gospodarczego korzystania z rozwi¹zania w takim samym zakresie jak licencjodawca. Warszawa 2001] – to zainicjowany i subwencjonowany ze œrodków publicznych zorganizowany kom- 141 . 117. Szplita. „Granice konkurencji”. po up³ywie którego nale¿noœæ powinna byæ zwrócona wraz z uwzglêdnieniem procentu od wartoœci kredytu. Licencji niewy³¹cznej mo¿na udzieliæ natomiast kilku licencjobiorcom równoczeœnie na danym terytorium. Wydawnictwo Politechniki Œl¹skiej w Kielcach. udzielane licencjobiorcy na podstawie umowy do korzystania z praw autorskich. Instytut Funkcjonowania Gospodarki Narodowej. Rozró¿nia siê krótkoterminowy i d³ugoterminowy kredyt. towarów czy us³ug na pewien czas. wówczas mo¿na mówiæ o licencji niepe³nej. wzoru u¿ytkowego oraz licencji okreœlaj¹ szczegó³owe przepisy zawarte w Dz. wówczas mamy do czynienia z licencj¹ pe³n¹. Krystyna Poznañska. selekcjonuj¹ i wch³aniaj¹ innowacje technologiczne.. jakoœci lub innych charakterystyk wp³ywaj¹cych na decyzje zawarcia transakcji. zezwolenie na korzystanie z praw do wynalazku. I. Instytut Funkcjonowainnowacji nia Gospodarki Narodowej. poz. Kryterium podzia³u na licencje pe³ne i niepe³ne jest zakres korzystania z wynalazku. Licencja Narodowy system [red. które generuj¹. które prowadz¹ do uzyskania przez przedsiêbiorstwo przewagi w stosunku do innych podmiotów rynkowych Kredyt [A. d¹¿¹c do za³atwienia swoich interesów. „Sfera badawczo-rozwojowa i przedsiêbiorstwa w dzia³alnoœci innowacyjnej”. próbuj¹ przedstawiæ oferty korzystniejsze od innych pod wzglêdem ceny. licencje wy³¹czne i niewy³¹czne. „Leksykon przedsiêbiorcy”.Konkurencja [Leksykon biznesu autor: Józef Penc wyd.

gov. tworzenia nowych miejsc pracy. Wynalazek dokonany w innych warunkach jest w³asnoœci¹ autora. „Sfera badawczo-rozwojowa i przedsiêbiorstwa w dzia³alnoœci innowacyjnej”. a z dniem 31 maja 2002 r. W przypadku wynalazku tajnego. przeciwdzia³ania bezrobociu i rozwoju zasobów ludzkich. Prawa z patentu mog¹ byæ wyw³aszczone na rzecz skarbu pañstwa. Œwiadectwa autorskie i patenty wydaje urz¹d patentowy. patent dodatkowy – czyli patent na wynalazek bêd¹cy ulepszeniem wynalazku tego samego autora. patentu udziela siê na rzecz jednostki. Krystyna Poznañska. zadania i obowi¹zki Agencji Techniki i Technologii. rozwoju regionalnego. patentu udziela siê na rzecz skarbu pañstwa.parp. Uzyskane w Polsce patenty s¹ wa¿ne tylko w Polsce. Zgodnie z zapowiedzianymi w pakiecie „Przede wszystkim przedsiêbiorczoœæ” zmianami prowadz¹cymi do konsolidacji pomocy pañstwa na rzecz przedsiêbiorców. np. optymalizacji warunków transferu technologii i komercjalizacji rezultatów badañ z instytucji naukowych do praktyki gospodarczej.pleks gospodarczy. w ramach którego realizowana jest polityka w zakresie: wspomagania m³odych innowacyjnych przedsiêbiorstw nastawionych na rozwój produktów i metod wytwarzania w technologicznie zaawansowanych bran¿ach. eksportu. Urz¹d patentowy lub w³aœciciel wynalazku mo¿e zezwoliæ na korzystanie z wynalazku innej osobie w drodze udzielenia licencji (w³aœciciel) lub licencji przymusowej (urz¹d patentowy). Instytut Funkcjonowania Gospodarki Narodowej. W przypadku gdy wynalazek dokonany zosta³ w wyniku zlecenia jednostki gospodarczej lub przy jej pomocy albo przez pracownika w zwi¹zku z jego zatrudnieniem w tej jednostce. PARP przejê³a z dniem 31 marca 2002 r. Celem dzia³ania Agencji jest udzia³ w realizacji programów rozwoju gospodarki. na cele obrony pañstwa. Polska Agencja Rozwoju Przedsiêbiorczoœci (PARP) jest pañstwow¹ osob¹ prawn¹ powo³an¹ w 2001 roku w wyniku przekszta³cenia Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma³ych i Œrednich Przedsiêbiorstw dzia³aj¹cej w latach 1995–2000. zadania likwidowanej Polskiej Agencji Rozwoju Regionalnego. w szczególnoœci w zakresie wspierania: rozwoju ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw.pl. wykorzystania nowych technik i technologii. Patent dokument stwierdzaj¹cy w³asnoœæ wynalazku i wy³¹czne prawo korzystania z niego w sposób zawodowy lub zarobkowy. W Polsce autorstwo wynalazku stwierdza siê przez wydanie twórcom i wspó³twórcom œwiadectwa autorskiego. W³aœciciel patentu jest zobowi¹zany do rozpoczêcia realizacji wynalazku w okresie 3 lat od jego wydania. Wyró¿niamy: patent zale¿ny – czyli patent na wynalazek oparty na innym wynalazku. Okres wy³¹cznego stosowania wynalazku trwa 15 lat. Warszawa 2001] Polska Agencja Rozwoju Przedsiêbiorczoœci (PARP) Proces innowacyjny 142 . Podlega Ministrowi Gospodarki Pracy i Polityki Spo³ecznej. [red. Wiêcej na temat PARP-u mo¿na znaleŸæ na stronach Agencji: http://www.

Innowacje tego rodzaju mog¹ wi¹zaæ siê z ca³kowicie nowymi technologiami. poda¿owa za J. Projekt Przedsiêbiorca 143 . Druckerem – ci¹g zdarzeñ podejmowany na podstawie obserwacji procesów rynkowych. opieraæ siê na po³¹czeniu istniej¹cych technologii w nowym zastosowaniu lub te¿ na wykorzystaniu wiedzy. popytowa za P. Schumpeterem – stanowi pewien ci¹g zdarzeñ pocz¹wszy od powstania pomys³u (inwencja) poprzez ucieleœnienie pomys³u (innowacja) oraz upowszechnienie (imitacja) (dyfuzja). z góry okreœlony bud¿et. Prosty produkt mo¿na udoskonaliæ (w sensie lepszego dzia³ania lub ni¿szych kosztów) poprzez wykorzystanie komponentów lub materia³ów warunkuj¹cych lepsze dzia³anie. okreœlone daty rozpoczêcia i zakoñczenia. które ma pocz¹tek i koniec. [Frank Krawiec.– def.] – osoba fizyczna.A. którego cechy technologiczne lub przeznaczenie ró¿ni¹ siê znacz¹co od uprzednio wytwarzanych produktów. – def. OECD/ pod wzglêdem technologicznym EUROSTAT 1997] – jest to produkt. wykonanie projektu przy zachowaniu wymogów jakoœciowych. Produkt udoskonalony pod wzglêdem technologicznym [„Proponowane zasady gromadzenia i interpretacji danych dotycz¹cych innowacji technologicznej – Podrêcznik Oslo”. wykonanie projektu w czasie okreœlonym w harmonogramie. Difin. na podstawie których wdra¿anie innowacji pozwala przedsiêbiorcy na uzyskanie przewagi konkurencyjnej. a jego realizacji przyœwiecaj¹ trzy g³ówne cele: wykonanie projektu w granicach kosztu okreœlonego w bud¿ecie. sk³adaj¹cy siê z szeregu zintegrowanych podzespo³ów technicznych. Proces ten zachodzi niejako autonomicznie od procesów przemys³owych i konieczne jest wyszukanie przedsiêbiorcy. osoba prawna oraz nie maj¹ca osobowoœci prawnej spó³ka prawa handlowego. który innowacjê wykorzysta w procesie produkcyjnym. Projekt mo¿na równie¿ okreœliæ jako przedsiêwziêcie. Produkt nowy [„Proponowane zasady gromadzenia i interpretacji danych dotycz¹cych innowacji technologicznej . OECD/ EUROSTAT 1997] – jest to istniej¹cy produkt. mo¿na udoskonaliæ wprowadzaj¹c czêœciowe zmiany do jednego podzespo³u.Podrêcznik Oslo”. maj¹cych: zdefiniowane cele. które musz¹ zostaæ osi¹gniête zgodnie z wymogami okreœlonymi w odpowiednich specyfikacjach. którego dzia³anie zosta³o znacz¹co ulepszone. „Zarz¹dzanie projektem innowacyjnym produktu i us³ugi”. [Ustawa „Prawo dzia³alnoœci gospodarczej”. która zawodowo we w³asnym imieniu wykonuje i podejmuje dzia³alnoœæ gospodarcz¹. natomiast produkt z³o¿ony. Warszawa 2000] – jest to zestaw operacji lub dzia³añ. 19 listopada 1999 r.

I. zagraniczne. Okreœla j¹ wiêc œwiat zewnêtrzny i rynek. GUS. Trzeci wymiar to przedsiêbiorstwo jako instytucja spo³eczna osadzona w spo³ecznoœci lokalnej. bêd¹ce nowoœci¹ przynajmniej z punktu widzenia tego¿ przedsiêbiorstwa. Opiera siê na redystrybucji. by produkowaæ wyniki ekonomiczne poza samym sob¹. Przedsiêbiorstwa mog¹ tworzyæ uk³ady kooperacyjne w formie porozumieñ kartelowych. aliansów strategicznych i innych. hurtowe. Pierwszy. Drucker wskazuje na trzy wymiary przedsiêbiorstwa. P. a tak¿e ze wzglêdu na narodowoœæ w³aœciciela i terytorium dzia³ania (krajowe. rozdziela miêdzy pracowników. a wiêc znajduj¹ca siê pod wp³ywem interesu spo³ecznego. 144 . to organizacja oparta na czynniku ludzkim i maj¹ca charakter spo³eczny. które w badanym okresie – najczêœciej trzyletnim – wprowadzi³o przynajmniej jedn¹ innowacjê technologiczn¹: nowy lub ulepszony produkt b¹dŸ nowy lub ulepszony proces. Przedsiêbiorstwo jest formalnie wydzielone pod wzglêdem organizacyjnym i w³asnoœciowym oraz jest osob¹ prawn¹ zdoln¹ do wykonywania czynnoœci prawnie okreœlonych. czyli dla rynku i dla klienta. uk³adów franchisingowych. rozwijaæ ich. która produkt. aby wytwarzaæ dobra i us³ugi. wyd. Drugi. która zatrudnia pracowników. podejmuj¹c dla ich realizacji autonomiczne decyzje. czyli wynik dzia³alnoœci. Warszawa innowacyjne 2000] – w rozumieniu metodologii Oslo jest to przedsiêbiorstwo. Przedsiêbiorstwo jest systemem z³o¿onym z uporz¹dkowanych i wzajemnie powi¹zanych dzia³ów i komórek organizacyjnych. mieszane). komunalne. us³ugowe). to biznes istniej¹cy po to. która zu¿ywa zasoby. Przedsiêbiorstwo funkcjonuje w dwóch systemach ekonomicznych – zewnêtrznym i wewnêtrznym. detaliczne.Przedsiêbiorstwo [Tadeusz Szucki. „Encyklopedia marketingu”. spó³dzielcze). formy prawnej (indywidualny w³aœciciel. aby tworzyæ wartoœci dla nabywców i rynku oraz zyski bêd¹ce potwierdzeniem celowoœci jego dzia³ania i podstaw¹ rozwoju. Ca³¹ sumê œrodków dostêpnych dla gospodarki wewnêtrznej okreœlaj¹ wp³ywy ze sprzeda¿y swego produktu w gospodarce zewnêtrznej. Jednak¿e wewn¹trz przedsiêbiorstwo nie jest gospodark¹ rynkow¹. spó³ki osób fizycznych i prawnych). przedmiotu dzia³alnoœci (przedsiêbiorstwa wydobywcze. Przedsiêbiorstwo jako biznes istnieje po to. pañstwowe. organizowaæ dla ich produktywnoœci i z tego wzglêdu wymaga rz¹dzenia ucieleœniaj¹c okreœlone wartoœci i formu³uj¹c konieczne relacje miêdzy w³adz¹ a odpowiedzialnoœci¹. Przedsiêbiorstwa ró¿ni¹ siê pod wzglêdem formy w³asnoœci (przedsiêbiorstwa prywatne. w³aœcicieli i cz³onków spo³eczeñstwa Przedsiêbiorstwo [Raport o stanie nauki i techniki w Polsce 1999. które d¹¿¹ do osi¹gania ustalonych celów.. Agencja Wydawniczo-Poligraficzna „Placet”. przetwórcze. musi im p³aciæ. Warszawa 1998] – organizacja.

systematycznie wdra¿a nowe rozwi¹zania naukowo-techniczne. E. Poznañska. A. agencje i programy rz¹dowe. ideologiê. które: prowadzi w szerokim zakresie prace badawczo-rozwojowe (lub dokonuje zakupów nowych produktów czy technologii). [red. K³opotek. Sosnowska. inwestycje bezpoœrednie. religiê. w w¹skim zakresie J. Koch – celowe. know-how itd. stale wprowadza innowacje na rynek. rynek technologii obejmuj¹cy obrót patentami. joint-ventures. Subsydium Subwencja Œrodki pomocowe patrz: dotacja patrz: dotacja [A. Matusiak. w szerokim zakresie K. racjonalna lub irracjonalna. S. £obejko. Warszawa 2000] – pochodz¹ z programów dostosowawczych oferowanych przez Uniê Europejsk¹. IFGN. SGH. magiê. Stawasz – obejmuje przep³yw wiedzy technicznej o ró¿nej postaci miêdzy podmiotami rynkowymi (np. Instytut Funkcjonowania Gospodarki Narodowej. Warszawa 2002] – wed³ug A. celem udanego urynkowienia danego produktu. A. Jainnowacje siñskiego – to przedsiêbiorstwo. zlecane g³ównie przez du¿e przedsiêbiorstwa. Krystyna Poznañska. oferowane s¹ przede wszystkim ma³ym i œrednim przedsiêbiorstwom. licencjami. Transfer technologiczny Uniwersytecki oœrodek wspierania technologii Venture capital Wiedza patrz: kapita³ wysokiego ryzyka w szerokim rozumieniu ogó³ treœci utrwalonych w umyœle ludzkim w wyniku kumulowania doœwiadczenia oraz uczenia siê. zamówienia na realizacjê B+R. Obejmuje wszystkie formy œwiadomoœci spo³ecznej: naukê. W takim ujêciu na wiedzê sk³ada siê ka¿dy typ myœlenia – od wyobra¿eñ potocznych do twierdzeñ naukowych. „Sfera badawczo-rozwojowa i przedsiêbiorstwa w dzia³alnoœci innowacyjnej”. patrz: park technologiczny.Przedsiêbiorstwo [K. wspó³praca i fuzje firm.B. „Zarz¹dzanie firm¹ innowacyjn¹”. przeznacza na tê dzia³alnoœæ stosunkowo wysokie nak³ady finansowe. Sosnowska. – def. Difin. ukierunkowane przekazywanie wiedzy i umiejêtnoœci do procesu produkcyjnego. W naukach ekonomicznych wiedza zaczyna byæ 145 . Warszawa 2001] – def. W wê¿szym znaczeniu wiedza stanowi osobisty stan poznania cz³owieka w wyniku oddzia³ywania na niego obiektywnej rzeczywistoœci. Mo¿e byæ prawdziwa lub fa³szywa. reprezentuje du¿y udzia³ nowoœci (wyrobów i technologii) w wolumenie produkcji i us³ug. „ród³a przewagi konkurencyjnej zorientowane na przedsiêbiorstw”.

traktowana jako jeden z zasobów przedsiêbiorstwa na równi z zasobami pracy, kapita³u i ziemi. Wyró¿nia siê dwa rodzaje wiedzy: 1) wiedzê ukryt¹ (tacit) – zwan¹ inaczej wiedz¹ cich¹, gor¹c¹, nieformaln¹ definiujemy jako wiedzê, z której istnienia zdajemy sobie sprawê i któr¹ wykorzystujemy w codziennym ¿yciu, ale nie potrafimy do koñca wyjaœniæ jej istoty, przez co jej formalizacja i przekazanie innym jest bardzo trudne, 2) wiedzê dostêpn¹ (explicit) – zwan¹ równie¿ wiedz¹ zimn¹, skodyfikowan¹ lub formaln¹ to wiedza, któr¹ uda³o siê przedstawiæ za pomoc¹ s³ów, liczb, znaków, symboli, przez co sta³a siê usystematyzowana i ³atwa do przekazania. Zarz¹dzanie wiedz¹ [Mariusz Strojny, „Zarz¹dzanie wiedz¹ w organizacji”, www.mail.free.net.pl/~mstrojny/def/index.html, Kraków 1999] – ogó³ procesów umo¿liwiaj¹cych tworzenie, upowszechnianie i wykorzystanie wiedzy do realizacji celów organizacji.

146

SPIS ILUSTRACJI
Rysunek 1.2.1. Wyznaczniki narodowej przewagi konkurencyjnej ...................... Rysunek 1.4.1. Czynniki otoczenia makro i mikro wp³ywaj¹ce na innowacje w przedsiêbiorstwie ...................................................................... Rysunek 3.3.1. Model w³oski klastera .................................................................. Rysunek 3.3.2. Model duñski klastera .................................................................. Rysunek 3.3.3. Model holenderski klastera .......................................................... Rysunek 5.2.1. Istota zintegrowanej strategii innowacji ....................................... 11 17 60 61 62 74

SPIS TABEL
Tabela 1.5.1. Tabela 1.5.2. Tabela 1.5.3. Tabela 1.5.4. Tabela 1.5.5. Tabela 1.5.6. Tabela 1.5.7. Tabela 3.2.1. Tabela 3.2.2. Tabela 6.1.1. Tabela 6.1.2. Tabela 6.2.1. Nak³ady na dzia³alnoœæ B+R w latach 1995–2000 ....................... Struktura nak³adów na dzia³alnoœæ B+R wed³ug Ÿróde³ finansowania w latach 1995–2000 (w %)..................................... Zg³oszone i udzielone patenty w Polsce i polskie za granic¹ ...... Innowacyjnoœæ przedsiêbiorstw w Polsce .................................... Cele dzia³alnoœci innowacyjnej uznane przez przedsiêbiorstwa za podstawowe ............................................................................. Nak³ady na innowacje w przemyœle (ceny bie¿¹ce) ..................... Udzia³ produkcji sprzedanej wyrobów nowych i zmodernizowanych w produkcji sprzedanej wyrobów w przemyœle w latach 1997–2000 (ceny bie¿¹ce) ........................ G³ówne kryteria wyró¿nienia poszczególnych typów zorganizowanych kompleksów gospodarczych ............................ Charakterystyka inkubatorów i centrów technologicznych .......... Rodzaje metod finansowania przedsiêwziêæ innowacyjnych w zale¿noœci od przyjêtego kryterium .......................................... Podstawowe Ÿród³a finansowania innowacji ................................ Mo¿liwoœci powiêkszenia kapita³ów w³asnych ............................ 25 26 26 28 28 29 30 54 56 84 85 85

147

BIBLIOGRAFIA
1. Baranowski G., Groß B. /red/, Innovationszenten in Deutschland 1996/97, Berlin. 1997Dose N., Drexler A. (red), Technologieparks, Voraussetzungen, Bestandaufnahme und Kritik, Opladen 1988. 2. Bock J.: Lekcja biznesu, czego nauczy³ mnie Microsoft, Prószyñski i S-ka, Warszawa 1999. 3. Drucker P.: Innowacja i przedsiêbiorczoœæ. Praktyka i zasady, PWE, Warszawa 1992. 4. Drucker P. F.: Spo³eczeñstwo pokapitalistyczne. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1999. 5. Dzia³alnoœæ innowacyjna przedsiêbiorstw przemys³owych w latach 1998–2000, Informacje i opracowania statystyczne, GUS, 2002. 6. Dzia³alnoœæ innowacyjna przedsiêbiorstw w sektorze us³ug w latach 1997–1999, Informacje i Opracowania Statystyczne, GUS, Warszawa 2001. 7. Faktenbericht 2002, Bundesministerium fuer Bildung und Forschung, Berlin 2002. 8. Finansowanie rozwoju ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw, pomoc rz¹du dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw, Polska Fundacja Rozwoju Ma³ych i Œrednich Przedsiêbiorstw, Ministerstwo Gospodarki, Warszawa 2000. 9. Gacek U., Gadzia³a W., Starostwo Powiatowe Tarnów, 2002 (maszynopis). 10. Grupa Lizboñska: Granice konkurencji, Poltext, Warszawa 1996. 11. Gurbiel R., Finansowanie transferu technologii w procesie transformacji, Materia³y konferencji naukowej nt. Miêdzynarodowa wspó³praca produkcyjna i transfer technologii a procesy transformacji gospodarczej, Warszawa, 17 grudnia 1997. 12. Hamel G., Prahalad C.K.: Przewaga konkurencyjna jutra, Business Press, Warszawa 1999. 13. Innovationsfoerderung, Hilfen fuer Forschung und Entwicklung, bmb+f, BMWi, Berlin 2001. 14. International Conference on Technology Transfer – the Polish Perspective, (red. J.T. Gerliñski), NOT, Warsaw, 1997. 15. Isard W.: Location and Space Economy, HIT Press, Cambridge, Mass, 1956. 16. Johnson H., Ocena projektów inwestycyjnych, LIBER, Warszawa 2000. 17. Kaczorowski M., Innowacyjnoœæ firm europejskich, Innowacje 1999. 18. Kamiñska A.: Sektorowy Program Operacyjny: Wzrost Konkurencyjnoœci Gospodarki, w: Materia³y VI Konferencji KSU, Warszawa 2002. 19. Kerzner H.: Project Management. A System Approach to Planning, Scheduling and Controlling. Van Nostrand Reinhold, NY 1995. 20. Kortan J., Podstawy ekonomiki i zarz¹dzania przedsiêbiorstwem, C.H. Beck, Warszawa 1997. 21. Kotarba W.: Cechy procesów innowacyjnych lat dziewiêædziesi¹tych. [w:] Zarz¹dzanie innowacjami. Wybrane problemy. Pr. zb. pod red J. Bogdanienko, Oficyna Wdawnicz SGH, Warszawa 1997. 22. Krawiec F. Strategie innowacji produktu. Difin, Warszawa 2000. 23. Laafia I., How much do Governments budget for R&D activities? Benchmarking Europe, the US and Japan, Statistics in focus, Theme 9 ‘Science and Technology’ 5/2001, Eurostat 2001).

148

IFGN. Metody analizy sektorów i konkurentów.24.E. Stankiewicz M. Studia i Prace. SOOIPP.: Globalizacja. Warszawa 1999. Wydawnictwo Naukowe PWN.E. PWE.: Transfer wiedzy ze sfery nauki do przedsiêbiorstw. PARP. Warszawa 2000. 31. 49.: Porter o konkurencji. Warszawa 2002. Warszawa. M. 40. Przedsiêbiorczoœæ i transfer technologii. 33. Poznañska K. SGH. Uwarunkowania innowacji w ma³ych i œrednich przedsiêbiorstwach. Stru¿yckiego.B. SGH. Warszawa 2001. Wyd. Materia³y i Prace IFGN. 37. Wyd. Szymañski W. Sosnowska A. Difin.. 42. Warszawa 2001. Pia³uta.B. Bydgoszcz 2001. Warszawa 2001.: Tajemniczy mistrzowie. PARP. 28 kwietnia 2002. Naukowe PWN. Porter M. 28. 26. Berlin 2002. 25. Matusiak K.: Strategia konkurencji. Porter M. ¯yrardowskie Stowarzyszenie Wspierania Przedsiêbiorczoœci. efekty.E. B. Podstawy nauki o przedsiêbiorstwie.: „Parki technologiczne. 34. £ódŸ 1995. Warszawa 1992. 43. K³opotek A. 41. paŸdziernik 2002. Warszawa 1998. SGH. Nowak-Far A.: Globalna konkurencja. PWE. 38.: Przedsiêbiorstwo. ZBSE GUS i PAN. Rot Przemys³aw. Warszawa 2002.: Strategie rozwoju firmy. Warszawa 1996. Dom Wydawniczy ABC. Pod red.: Zarz¹dzanie firm¹ innowacyjn¹.: Strategia konkurencji. Nauka i technika 2001. Warszawa 2002. Tomowicz P. Warszawa 2000. Mittelstand Innovativ. £obejko S. ¯yrardów 1998. GUS. Wprost. zb. Fundusze venture capital. Warszawa 2002. 27. Badania statutowe. Instytucjonalne wspieranie przedsiêbiorczoœci. Wyd. Warszawa. Rejn B. Simon H. Pomykalski: Zarz¹dzanie innowacjami. PWE. Katedra Uniwersyetu £ódzkiego £ódŸ 2001. 46. Metody analizy sektorów i konkurentów. OPO.J.: Istota i sposoby oceny konkurencyjnoœci przedsiêbiorstwa. Wyniki badañ GUS. 45.. Podstawy zarz¹dzania przedsiêbiorstwem. s. 35.. r.. M. FI. 48.: Pojêcie konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw. GUS.: Dzia³alnoœæ badawczo-rozwojowa (B+R) – nak³ady. 39. Stawasz E. Wyzwania i zagro¿enia. Strategiczne zarz¹dzanie innowacjami w przedsiêbiorstwach wielonarodowych.. Warszawa 2002 (maszynopis). Matusiak K. Porter M. maszynopis 1999. Warszawa 1992. Pierœcionek Z.Raport 2001. 50. Lasery made in Poland. procesów innowacyjnych i rozwoju regionalnego”. 100. w: ród³a przewagi konkurencyjnej przedsiêbiorstw. 29. Studia przypadków. Rocznik Statystyczny Przemys³u. 30. £ódŸ. 32. Zeszyt 281. 149 . Naukowe PWN. Notatka sygnalna. 36. Sudo³ S. Bundesministerium fuer Bildung und Forschung. Siuta: Wspieranie procesów innowacyjnych w Polsce i w krajach Unii Europejskiej. Sosnowska A. Raport o stanie sektora ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w Polsce w latach 2000– –2001. Toruñ 1999. Sosnowska A. 47. Naukowe PWN. Rocznik Statystyczny 2000. 44.. Warszawa 2001. 1998. Difin. Warszawa 2001. Oœrodki innowacji i przedsiêbiorczoœci w Polsce. Teoria i praktyka zarz¹dzania.

Wiœniewski W. Za³o¿enia proinnowacyjnej polityki pañstwa. zb.: Managing Technological Innovation. Warszawa 1999. 60. Analysis and Decisions.: Rozwiniêta technologia to przede wszystkim zyski.51. Warszawa 1999. NJ. Warszawa 1999.. 58.C. Treacy M.L. Problemy dostosowania do polityki innowacyjnej Unii Europejskiej. Wolman E. MA.: Rz¹dowe programy wspierania innowacyjnoœci w kontekœcie integracji z Uni¹ Europejsk¹” w: Materia³y VI Konferencji KSU. Wiersema F. Warszawa 1998. Orgmasz. Prentice Hall. „Your Guide to Help for Small Firms”. Longman. KBN. Wilczêga A. Twiss B. 55. Rzeczpospolita. Star S. 54. Zarz¹dzanie innowacjami i transferem technologii. Warszawa 2002. 53. London 1993. Urban G. 59. KBN. Za³o¿enia proinnowacyjnej polityki pañstwa do 2002 roku. London.: Advanced Marketing Strategy: Phenomena.). 57. 150 . Addison-Wesley Publishing Company. 1980. 23 lipca 2002. Department of Trade and Industry. 52. Reading. 56. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej. 1991. Englewood Clifs. Wybrane problemy (Pr.: Innowacyjnoœæ polskich przedsiêbiorstw przemys³owych.: The Discipline of Market Leaders.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->