P. 1
Praca magisterska ANALIZA FINANSOWA

Praca magisterska ANALIZA FINANSOWA

|Views: 90,067|Likes:

More info:

Published by: Magdalena Borawska on Mar 29, 2011
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as RTF, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/09/2014

pdf

text

original

ANALIZA FINANSOWA NA PRZYKŁADZIE FIRMY AGRO-HANDEL SP. Z O.O.

W LATACH 2002-2005
WSTĘP..................................................................................................................................2 1. ZAKRES I CELE ANALIZY FINANSOWEJ.................................................................4
38) POJĘCIE I ZNACZENIE ANALIZY FINANSOWEJ W ZARZĄDZANIU JEDNOSTKAMI GOSPODARCZYMI .. 4 39)
ISTOTA, PRZEDMIOT I ZAKRES ANALIZY EKONOMICZNEJ......................................................................................7

40) CHARAKTERYSTYKA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH WYKORZYSTYWANYCH JAKO ŹRÓDŁA INFORMACJI W ANALIZACH
FINANSOWYCH..........................................................................................................................................

10

1.3.1.BILANS............................................................................................................................................14 41) RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT..................................................................................................................19 42) RACHUNEK PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH............................................................................23 43) METODY ANALIZY FINANSOWEJ...................................................................................................................27 44) RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ...................................................................................................................36

2. CHARAKTERYSTYKA ZAKŁADÓW MIĘSNYCH AGRO-HANDEL SP. Z O.O. 41
45) SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ JAKO FORMA ORGANIZACYJNO-PRAWNA PODMIOTÓW PROWADZĄCYCH
DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ W POLSCE........................................................................................................41

46)

RYS HISTORYCZNY, PRZEDMIOT DZIAŁALNOŚCI ORAZ CELE SPÓŁKI.....................................................................52

47) ZARZĄDZANIE i PERSONEL FIRMY................................................................................................................56 48) CHARAKTERYSTYKA RYNKU, NA JAKIM DZIAŁA SPÓŁKA..................................................................................59 2.5 POZYCJA BADANEJ SPÓŁKI NA RYNKU............................................................................................................61

3. ANALIZA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH............................................................64
49)
ANALIZA SYTUACJI MAJĄTKOWEJ W OPARCIU O AKTYWA BILANSU......................................................................64

50) ANALIZA SYTUACJI KAPITAŁOWEJ NA PODSTAWIE PASYWÓW BILANSU................................................................70 51)
WSTĘPNA OCENA KSIĘGOWEJ WIELKOŚCI WYNIKU FINANSOWEGO.......................................................................82

52) ANALIZA PIONOWA I POZIOMA RACHUNKU Z PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH..............................................87 53) WYKORZYSTANIE ANALIZY WSKAŹNIKOWEJ DO OCENY SYTUACJI FINANSOWEJ FIRMY...........................................92 54) 55) 56) 57)
ANALIZA PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ......................................................................................................................97 WSKAŹNIKOWA OCENA RENTOWNOŚCI................................................................................................................104 OCENA SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA.......................................................................................................................108 ANALIZA WSPOMAGANIA FINANSOWEGO.............................................................................................................113

ZAKOŃCZENIE...............................................................................................................117 BIBLIOGRAFIA...............................................................................................................120 SPIS TABEL.....................................................................................................................123 SPIS WYKRESÓW...........................................................................................................124 SPIS SCHEMATÓW........................................................................................................125

Wstęp

Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji, których trafność decyduje o skuteczności i pożądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych, komplikuje się, w warunkach dużej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. Jednym z podstawowych warunków efektywnego działania firmy, jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. Kierownictwo firmy, aby sprawnie zarządzać, musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. Uzyskiwane wyniki mogą, bowiem bądź to nasuwać konieczność zmiany dotychczasowych sposobów postępowania, bądź też potwierdzać słuszność prowadzonej polityki. Analiza osiąganych wyników gospodarowania jest także niezbędna właścicielom, którzy opierając się na jej wynikach, mogą dokonać oceny pracy kierownictwa firmy i podjąć stosowne decyzje personalne. Podejmowanie decyzji strategicznych, które określają podstawowe cele gospodarcze jak i decyzji operacyjnych oraz taktycznych mających za zadanie likwidację niepożądanych odchyleń od założonych celów oraz wczesne ich wykrywanie wymaga stałego dopływu pełnych, szybkich i rzetelnych informacji. Analiza finansowa jest jednym z ważniejszych narzędzi podejmowania decyzji i oceny osiąganych przez podmiot gospodarczy efektów. Stanowi najstarszy historycznie dział analizy ekonomicznej. Początkowo opierała się tylko na analizie bilansu oraz rachunku wyników. Pierwsze próby oceny wskaźników finansowych przedsiębiorstwa zostały dokonane już w drugiej połowie XIX stulecia. Porównanie bilansu zapoczątkował w 1870 r. L. Cohstaedt twórca dziennikarskiej krytyki bilansu1. W obecnej praktyce gospodarczej analiza finansowa obejmuje zagadnienia takie jak, istotę i wstępną analizę sprawozdań finansowych, badanie kondycji finansowej przedsiębiorstwa, w szczególności jego płynności finansowej, stopnia zadłużenia, sprawności działania, zyskownosci oraz oceny rynkowej wartości akcji i kapitału. Analiza finansowa pozwala na badanie czynników kształtujących wyniki finansowe przedsiębiorstw, badanie dochodów ze

1 T. Waśniewski, W. Skoczylas, Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 2002, s. 8.

2

sprzedaży oraz kosztów własnych, co stanowi podstawę do podejmowania decyzji dotyczących zarówno bieżącej jak i przyszłej działalności gospodarczej. Reasumując analiza finansowa zaspokaja podstawowe potrzeby informacyjne kierownictwa przedsiębiorstw i wpływa w ten sposób na poziom zarządzania. Wpływ ten odzwierciedla się w efektywności gospodarowania i w sytuacji finansowej podmiotów gospodarczych. Dzięki tym walorom, a także ze względu na duże zapotrzebowanie w otoczeniu przedsiębiorstwa (akcjonariusze, banki, dostawcy, odbiorcy), analiza finansowa zaczyna zajmować wysoką pozycję wśród funkcji zarządzania i coraz częściej zaliczana jest do funkcji podstawowych przedsiębiorstwa. Celem niniejszej pracy jest analiza finansowa firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005 oraz próba przedstawienia analizy finansowej jako instrumentu służącego do poznania i oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystania ich w rozwoju przedsiębiorstwa. Praca składa się z trzech rozdziałów. Pierwszy z nich stanowi bliższe zapoznanie się z tematyką analizy finansowej jako instrumentu sprawnego zarządzenia przedsiębiorstwem. Określa istotę, funkcję i zakres współczesnej analizy finansowej. Wyjaśnia pojęcie i przedmiot analizy oraz charakteryzuje podstawowe metody i rodzaje analizy finansowej. Ponadto prezentuje podstawowe sprawozdania finansowe, ich budowę oraz przydatność w analizie finansowej jak również podstawy prawne ich sporządzania. W rozdziale drugim przedstawiona została ogólna charakterystyka spółki będącej obiektem badań. Przedstawiono genezę i rozwój przedsiębiorstwa, strukturę organizacyjną, a także charakterystykę produkcji oraz jej rozmiary. Omówiono również sytuację w otoczeniu konkurencyjnym i tzw. makrootoczeniu. Właściwa analiza finansowa spółki Agro-Handel została zawarta w rozdziale trzecim. Analizą został objęty bilans spółki sporządzony na koniec lat 2002-2005, rachunek zysków i strat oraz rachunek przepływów pieniężnych, gdzie przyjrzano się zmianom w strukturze majątku oraz źródłom jego finansowania. Przedstawiono również podstawowe obszary zastosowania analizy wskaźnikowej, rodzaje wskaźników oraz interpretację wyników pod kątem ich przydatności dla osób zarządzających firmą. Dokonano także analizy wskaźnikowej według najczęściej stosowanego w praktyce gospodarczej zestawu wskaźników tj. wskaźników płynności, sprawności działania, wspomagania finansowego, rentowności. Pracę kończą wnioski będące syntezą głównych myśli zawartych w niniejszych rozważaniach.

Określenie strategii przedsiębiorstwa i jej realizacja gwarantująca sukces. W tym celu dokonuje się analizy finansowej. instytucji na nich występujących. . Analiza ekonomiczna to również metoda badania procesów gospodarczych. Osiągnięcie tego nie byłoby jednak możliwe bez ciągłego udoskonalania procesów planowania. Zarządzanie finansami polega na optymalizacji bieżących i przyszłych procesów gospodarczych poprzez wymuszanie podejmowania przedsięwzięć efektywnościowych. Analizę stanów i procesów ekonomicznych nazywa się analizą ekonomiczną. Może być stosowana zarówno do badania zjawisk i procesów gospodarczych zachodzących w skali gospodarki (analiza makroekonomiczna). w warunkach dużej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji.1. w warunkach istniejącej ostrej konkurencji wywołuje zapotrzebowanie na analizę ekonomiczną. Proces budowy nowego systemu społeczno-gospodarczego w warunkach gospodarki rynkowej i związane z nią oczekiwania wymagają rozwoju przedsiębiorstw. rozłożeniu określonej całości na składniki i badaniu poszczególnych cech. zasad jego funkcjonowania. Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji. Pojęcie i znaczenie analizy finansowej w zarządzaniu jednostkami gospodarczymi Analiza jest to metoda badawcza polegająca na rozbiorze. Jest ona instrumentem służącym do poznania rzeczywistości gospodarczej. Zakres i cele analizy finansowej 1. których trafność decyduje o skuteczności i pożądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych. bieżącej kontroli i sterowania.1. które w warunkach gospodarki rynkowej odzyskało pełną samodzielność i stało się pełnoprawnym podmiotem stosunków gospodarczych. właściwości przedmiotu. polegająca na rozpatrywaniu związków najczęściej ilościowych. jak również zjawisk i procesów występujących w ramach poszczególnych jednostek gospodarczych i instytucji (analiza mikroekonomiczna). Niezbędnym warunkiem sprawnego zarządzania finansami firmy jest nie tylko znajomość istoty rynku. Rozwojowi wymienionej analizy sprzyja przede wszystkim zmiana istoty i charakteru przedsiębiorstwa. komplikuje się. lecz także działanie praw ekonomicznych. zachodzących pomiędzy poszczególnymi elementami tych procesów.

Gabrusewicz. planów. Wyniki analizy ekonomicznej stanowią podstawę do weryfikacji słuszności decyzji podjętych w przeszłości oraz ustalenia punktu wyjścia zamierzeń bieżących i przyszłych. 9-11. a także sprzyja racjonalizacji procesów gospodarczych. . że zaczęło prowadzić działalność na własny rachunek jest bardziej zainteresowane rezultatem swych działań . Celem pogłębienia tego przeprowadza się dalsze. Ocena zaprezentowana na podstawie danych liczbowych zawartych w sprawozdaniach finansowych. szczegółowe analizy. Analiza ekonomiczna to spójnik między funkcjami planowania i kontroli. W fazie oceny okresów przeszłych jest źródłem informacji o efektywności gospodarowania oraz pozycji przedsiębiorstwa w branży i na rynku. Cechą charakterystyczną analizy ekonomicznej w gospodarce rynkowej jest bezpośrednie wykorzystanie jej w procesie zarządzania (planowanie. norm. dostarcza ogólnych informacji o sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa. Kierownictwo firmy. s. bądź też potwierdzić słuszność prowadzonej polityki. Uzyskiwane wyniki mogą.W związku z tym. musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. Warszawa 2005. organizowanie. Istota kontroli gospodarczej polega na porównaniu dwóch stanów tych samych zjawisk gospodarczych . w oparciu. W bieżącej działalności przedsiębiorstwa dostarcza informacji o zakłóceniach w tej działalności w stosunku do standardów.. ułatwia podejmowanie decyzji. Analiza osiągniętych wyników gospodarowania jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa. Pozwala dobrze przygotować strategię rozwoju przedsiębiorstwa. jak i mikroekonomicznej Warunkiem efektywnego działania firmy jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. motywowanie i kontrola). aby sprawnie zarządzać. Analiza wskaźnikowa polega na wyrażaniu różnych sfer działalności firmy 2 W. Analiza ekonomiczna umożliwia stawianie diagnoz. Jedną z form badania bilansu oraz rachunku wyników jest właśnie analiza wskaźnikowa. PWE. zarówno w skali makroekonomicznej.w celu ustalenia odchyleń oraz wyjaśnienia przyczyn i skutków występujących różnic. Podstawy analizy finansowej.stanu faktycznego ze stanem pożądanym . bowiem bądź to narzucać konieczność dotychczasowych sposobów postępowania. o którą będzie realizowana przyszła działalność firmy.

Bednarski. 12. dziedziny tej działalności . R. ODDK. Kurtys. B. pracowników i całego społeczeństwa. zgodnie z wymogami sprawozdawczości statycznej i koniecznością składania miesięcznych deklaracji podatkowych. W gospodarce rynkowej szczególnego znaczenia nabierają porównania wskaźników w przestrzeni. w Polsce od szeregu lat dane takie nie są publikowane. węższe lub szersze. bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcjonowania. których akcje są przedmiotem obrotu rynkowego oraz publikowane bilanse spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. potencjalnych inwestorów i odbiorców. najgorsza czy też przeciętna.: za okres jednego miesiąca. Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa: firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku. dla którego nie sporządza się sprawozdania finansowego. minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branży. Borowiecki. Analiza wskaźnikowa w odniesieniu do badania sprawozdań finansowych obejmuje obliczanie wskaźników finansowych. J. podstawę ustalenia wskaźników finansowych stanowić mogą zamknięcia kont syntetycznych. 4B. Waśniewski. s. Gdańsk 2004. Duraj. Olzacka. 59. a więc pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa.za pomocą wskaźników. W przypadku oceniania działalności przedsiębiorstwa za okres. a także możliwość obliczania wskaźników przeciętnych dla wybranych branż w oparciu o rocznik statystyczny. Jak oceniać firmę. Brak porównywalności może doprowadzić do błędnych wniosków4. dokonywane. Niestety. bilanse roczne spółek akcyjnych. charakteryzujących się dużą ilością udziałowców). T. Pałczyńska-Gościniak. K. ma ona. R. 3 L. np. Istnieje jedynie możliwość obliczania niektórych wskaźników w oparciu o bilanse publikacyjne (tzn. konstruowanych w oparciu o dane z bilansu oraz rachunku wyników i porównanie ich wielkości w czasie. Na podstawie zmian w wielkości wskaźników ocenia się wybrane. . Częstsze obliczanie wskaźników jest możliwe w przypadku prowadzenia skomputeryzowanej księgowości. co miesiąc. Wersty. Porównania w przestrzeni są istotne dla pożyczkodawców i kredytodawców. s. Wrocław 2003. z wielkością wzorcową lub między różnymi jednostkami gospodarczymi. Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej. Oskara Lanego we Wrocławiu. Porównania w przestrzeni pozwalają ocenić pozycje firmy na rynku: czy jest ona najlepsza. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im.

akcjonariusze są zainteresowani poziomem rentowności i ryzyka związanego z działalnością firmy. matematyka. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa rodzaj i liczba wskaźników. zatem nie tylko dyscypliną naukową. Dla nich ważne są. technologia. zawartych w bilansie oraz w rachunku wyniku. bowiem łączy ona teraźniejszą działalność przedsiębiorstwa z jego przyszłymi rezultatami. rachunkowość. możliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duże. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw. Istota. Z tego też względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy. Właściciele firmy. .Wskaźniki finansowe są wskaźnikiem informacji dla różnych grup odbiorców. Kredytodawcy udzielający kredytów na dłuższy okres są zainteresowani zdolnością firmy do generowania gotówki oraz oceny ryzyka finansowego w dłuższym czasie. Kierownictwo firmy jest zainteresowane wszystkimi aspektami analizy finansowej. ponieważ odpowiada za bieżącą i perspektywiczną działalność firmy. Stale wzrasta przydatność oraz atrakcyjność analizy ekonomicznej w procesach zarządzania przedsiębiorstwem. ma duży wpływ na obiektywność. z jakich się korzysta w badaniach analitycznych. s. dokładność i kompletność wyników prac analitycznych . Gdańsk 1995. a przede wszystkim ich konstrukcja. Jest ściśle powiązana z wieloma dyscyplinami naukowymi takimi jak: statystyka. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. Jest ona. ale i działaniami praktycznymi. Uwzględniając zakres danych. J. zatem wskaźniki określające zdolność firmy do wywiązywania się z zobowiązań krótkoterminowych. Sułowska. przedmiot i zakres analizy ekonomicznej Przez wiele lat analiza ekonomiczna przekształcała się w odrębną dyscyplinę naukową. finanse. Dostawcy i banki udzielające kredytów krótkoterminowych są przede wszystkim zainteresowane oceną płynności bieżącej firmy. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20. 1.2. planowanie. 143. Treść wskaźników analitycznych. marketing.

25. czy podmiotu oceniającego. Skowronek -Mielczanek. A. jakimi dysponuje przedsiębiorstwo oraz o zmianach w jego otoczeniu. • podejmowanie decyzji zarządczych. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym. możliwości pozyskania informacji. Analizie poddaje się ilość. Ze względu na dużą różnorodność zagadnień wchodzących w zakres badań analitycznych przyjmuje się najczęściej podział analizy ekonomicznej. dochody ze sprzedaży. Difin. 6Z. 7J. Leszczyński. kapitał obrotowy. wykrycie i ustalenie czynników mających wpływ na realizację podjętych przedsięwzięć gospodarczych.: od szczegółowości danych. analizę wskaźnikową. wynik finansowy i czynniki go kształtujące. wyposażenie i majątek trwały. Do podstawowych zagadnień należących do analizy finansowej można zaliczyć: wstępną i rozwiniętą analizę sprawozdań finansowych (bilansu. Przedmiot i zakres analizy finansowej w gospodarce rynkowej nie ma charakteru jednolitego. .finansowa firmy. PWE. rachunku wyników. źródeł finansowania . Znaczenie analizy finansowej przedsiębiorstwa sprawia. Dlatego też trudne jest jednoznaczne określenie obszarów tej analizy. służących podnoszeniu efektywności działania przedsiębiorstwa i jego rozwoju. gdyż zależy to min. s. koszty działalności.Celem przeprowadzenia analizy ekonomicznej jest6: • • • sporządzanie charakterystyki liczbowej ilustrującej działalność przedsiębiorstwa oraz pozwalającej na ocenę uzyskiwanych wyników. Natomiast analiza finansowa dotyczy całokształtu finansowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. płynność. gospodarowanie zatrudnieniem itp. s. rentowność. że jej zakres jest stosunkowo szeroki. Więckowski. Warszawa 2000. zwany również klasycznym na dwa zasadnicze działy: analizę techniczno . określenie przewidywanych wyników na podstawie informacji o stanie czynników wytwórczych. Analiza ekonomiczno . rachunku przepływów pieniężnych). 13. magazynowanie. jakość i strukturę działalności wytwórczej. Warszawa 2000. stopień nowoczesności wytwarzania.ekonomiczną i analizę finansową. ocenę procesów inwestycyjnych. procesy zaopatrzenia w surowce i materiały. Analiza techniczno-ekonomiczna koncentruje się na ocenie rzeczowych i osobowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa.

Skoczylas op. Na przedmiot analizy finansowej można spojrzeć nie tylko od strony problemowej (przedmiotowej) istotny jest także zakres czasowy. . cit. rotacja środków.analiza rentowności). polityka inwestycyjna i umorzeniowa). zakres i przedmiot analizy finansowej T O T A s I Analiza efektywności działalności przedsiębiorstwa Analiza sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa ZAKRES PRZEDMIOTOWY: • przychody • koszty • wynik finansowy • efektywność • płynność finansowa • majątek • kapitał • sytuacja finansowa ZAKRES PODMIOTOWY: • przedsiębiorstwo jako całość • samodzielne jednostki wewnętrzne przedsiębiorstwa ZAKRES I PRZEDMIOT ZAKRES PRZESTRZENNY: • rozwiązania systemowe • uwarunkowania rynkowe • pozycja przedsiębiorstwa na rvnku ZAKRES CZASOWY: • działalność przeszła • działalność bieżąca • działalność przyszła Źródło: Opracowano na podstawie: W. Gabrusewicz opt. zysk (ocena wielkości absolutnych i relatywnych . Istotę oraz zakresy analizy i ich przedmiot przedstawia Schemat 1. płynność środków (zdolność płatnicza. terminowość spłaty zobowiązań. Schemat 1: Istota. pochodzenie kapitału. bezpieczeństwo finansowe). 19. finansowanie (zmiany kapitału.Niemniej w każdym przypadku przedmiotem badań pozostaje : • • • • struktura aktywów (proporcje między majątkiem trwałym i obrotowym. cit. Waśniewski. ' T. 10-11. przestrzenny i podmiotowy. s. 23. upłynnianie majątku. W. pokrycie majątku kapitałem). s. struktura pasywów.

kwartału lub roku. Bednarski. majątkowych lub kapitałowych. efektywnym lokowaniem środków pieniężnych. koszty własne. Warszawa 2001. s. Pierwszy z nich to stan wyposażenia przedsiębiorstwa w składniki majątku trwałego i obrotowego.3. aby przy danym nakładzie środków otrzymać maksymalny stopień realizacji celu. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie. 9-11. albo przy danym stopniu realizacji celu użyć minimalnego nakładu środków. Wyniki finansowe to zyski lub straty ujęte w wielkościach brutto lub netto. to podstawowe czynniki określające jakość analizy. 1. Istotą tej zasady jest zapewnienie takiego gospodarowania. Osiągnięty wynik finansowy prowadzi do dodatnich lub ujemnych zmian stanu finansowego przedsiębiorstwa. Składa się on z trzech elementów. Przypatrując się przedmiotowi analizy finansowej w przedsiębiorstwie jako złożonej całości. w tym zagospodarowaniem osiągniętych nadwyżek finansowych. dotacje. Ustala się go na określony moment. wyróżnić możemy dwa podstawowe jego elementy takie jak: wyniki finansowe oraz stan finansowy.9. Wyniki finansowe są ujęciem dynamicznym i ustalane są za pewien okres jako suma wyników narastających w ciągu miesiąca. Natomiast stan finansowy jest ujęciem statycznym przedmiotu analizy. Wiąże się to z kształtowaniem pozycji finansowej przedsiębiorstwa. jego zdolnością płatniczą i kredytową. PWE. Właściwy dobór tych materiałów (w tym głównie sprawozdawczości finansowej). itp. zaangażowanych zasobów osobowych. Wpływają na nie czynniki takie jak: przychody ze sprzedaży. dywidendy. rozliczenia w formie podatków. kolejny to środki zaangażowane w inwestycje i wartości niematerialne oraz finansowe pokrycie tych składników z kapitałów własnych lub obcych. 10 .W działalności gospodarczej każdego przedsiębiorstwa powinna być stosowana zasada racjonalnego gospodarowania. Jest to ścisła zależność statystycznego i dynamicznego ujęcia przedmiotu analizy. a także ich weryfikacja. Charakterystyka sprawozdań finansowych wykorzystywanych jako źródła informacji w analizach finansowych Podstawą podejmowania analizy ekonomicznej powinny być odpowiednie materiały źródłowe o charakterze wewnętrznym i zewnętrznym. Efekty finansowe są określane przez wskaźniki rentowności jako relacje wyniku finansowego do obrotu. Weryfikacja sprawozdawczości 9 L.

niewłaściwie zweryfikowane. 26. opracowanie i prezentacja wyników przeprowadzonej analizy. Materiały źródłowe wykorzystywane zarówno na potrzeby analizy finansowej. dokumentacja konstrukcyjno-technologiczna oraz inna dokumentacja obrazująca działalność przedsiębiorstwa. Jachna. drugą natomiast materiały zewnętrzne. informujące o otoczeniu przedsiębiorstwa11. Informacje do sporządzania analizy powinny dotyczyć kilku okresów. s. którymi są w Polsce biegli rewidenci. B. Decyduje to w dużej mierze o jakości prowadzonej analizy. plany. jak i całej analizy ekonomicznej w przedsiębiorstwie można ogólnie podzielić na dwie grupy. J. Sierpińska. Duraj. niekompletne. R. Materiały ewidencyjne mają znaczenie podstawowe i wynikają z prowadzonej w danym przedsiębiorstwie ewidencji. 10 L. Waśniewski. poprzednie analizy ekonomiczne. T. sprawozdawczość finansowa i rzeczowa. 32. cit. 12 M. Dane o przedsiębiorstwie mogą mieć charakter ewidencyjny i poza ewidencyjny.zawierające dane o przedsiębiorstwie. Klasyfikację podstawowych źródeł informacji przedstawia Schemat 2. Dobór i weryfikacja podstaw źródłowych analizy wpływa w istotnym stopniu na rzetelność i obiektywność dokonanych ocen. Jakość przeprowadzonej analizy. cit. s. Podstawowym zadaniem prac przygotowawczych do analizy ekonomicznej jest dobór i weryfikacja materiałów źródłowych. W ramach prac analitycznych związanych z oceną działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. na wyróżnienie zasługuje10: • • zebranie i weryfikacja materiałów źródłowych. Pierwszą grupę stanowią materiały wewnętrzne . Bednarski op. Borowiecki. kalkulacja ewidencyjna.przedsiębiorstwa w systemie gospodarki rynkowej należy do tych prac specjalistów rachunkowości i finansów. Wersty op. 19. Kurtys. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych. PWN. zależy w dużej mierze od charakteru i rodzaju wykorzystywanych informacji źródłowych. s. Materiały niekompletne lub niestarannie zweryfikowane stać się mogą przyczyną błędnych ustaleń i stąd uniemożliwiać wyciągnięcie poprawnych wniosków oraz podjęcie skutecznego działania. a zatem i jej użyteczności w zarządzaniu przedsiębiorstwem. K. Źródłem informacji liczbowych są: księgowość. Warszawa 2004. Materiały niestarannie przygotowane. Bednarski. 11 . obok właściwej analizy porównawczej i przyczynowej. T. 11L. ponieważ wtedy będzie zachowany warunek porównawczy badanych zjawisk oraz będzie istniała możliwość określenia tendencji rozwoju poszczególnych zjawisk . mogą prowadzić do podjęcia błędnych decyzji i tym samym uniemożliwić skuteczne działanie.

którą z uwagi na treść danych można podzielić na sprawozdawczość rzeczową i finansową. 43. Leszczyński A. Należy jednak zaznaczyć. Podstawę tej ' M. wykorzystywana jest przede wszystkim jako podstawa źródłowa analizy finansowej. rzetelności. s. jednostka musi stosować określone przez ustawę zasady rachunkowości. cit. Bluszcz. Aby sprawozdanie finansowe mogło pełnić swoją funkcję informacyjną. Sprawozdawczość finansowa uwzględniająca dane liczbowe wyrażone w jednostkach pieniężnych.Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej ZRODŁA INFORMACJI INFORMACJE Z PRZEDSIĘBORSTW INFORMACJE ZEWNĘTRZNE POZOSTAŁA SPRAWOZDAWCZOŚĆ PODSTAWOWA SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOIWA POZOSTAŁE PIERWOTNE ŹRÓDŁA BILANS RACHUNEK WYNIKÓW RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH KWARTALEN SPRAWOZDANIA FINANSOWE GUS i PRASA FACHOWA i RYNEK i INTERNET i Źródło: Z. sprawozdawczość podlega regulacji prawnej. Sprawozdawczość rzeczowa natomiast służy potrzebom analizy techniczno -ekonomicznej. że często dla dokonania wszechstronnej oceny jakiegoś zagadnienia niezbędne jest wykorzystanie z danych zarówno sprawozdawczości finansowej jak i rzeczowej13. Sprawozdanie finansowe i jego analiza. Skowronek-Mielczarek. sporządzana w oparciu o ewidencję księgową. Warszawa 2001.. Sporządzanie sprawozdawczości finansowej przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą jest obligatoryjne. 34. Podstawowym materiałem źródłowym analizy ekonomicznej jest sprawozdawczość przedsiębiorstwa. wiarygodności i porównywalności informacji. Dla zachowania przejrzystości. 12 . rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy. Wydawnictwo Primath. s. op.

więc trzy wzajemnie ze sobą powiązane źródła przedstawia nam zarówno dane o finansach przedsiębiorstwa jak i ocenę finansowej kondycji jednostek działających w sferze biznesu. bowiem .to samo przedsiębiorstwo. istotność .regulacji.wszystkie informacje muszą być powiązane w sposób umożliwiający ich sprawdzenie z dokumentami źródłowymi. ciągłość i porównywalność . stanowi kodeks handlowy. 20.sposób prezentacji powinien umożliwiać łatwość ich rozumienia przez użytkowników. Poszczególne części sprawozdania finansowego są ze sobą wzajemnie powiązane.choć w różnym aspekcie .wpływa na nią brak istotnych błędów. dane są istotne. przewaga treści ekonomicznej nad formą. • wiarygodność .U z 2002 nr 76. kompletność i stosowanie zasady ostrożnej wyceny. Dz. prawnej i własnościowej prowadzące księgi rachunkowe na zasadach ustalonych w ustawie zobowiązane są do sporządzania sprawozdawczości obejmującej bilans. podejmowane przez użytkowników sprawozdania finansowego. Ocena przedsiębiorstwa przez pryzmat finansów możliwa jest jedynie w oparciu o łączne wykorzystanie wszystkich trzech sprawozdań. Niezależnie od formy organizacyjnej. gwarantować czytelność informacji. Leszczyński. A. Wartość Z. prawo podatkowe. poz. ustawa o rachunkowości oraz przepisy i ustalenia określane przez Ministerstwo Finansów czy Główny Urząd Statystyczny14. obejmują skutki tych samych zdarzeń gospodarczych. rzetelne i wierne odzwierciedlenie wszelkich zdarzeń.decyduje o niej zarówno kwota. Podstawowe zasady.09. 694 z późn. według których należy sporządzać sprawozdania finansowe. charakteryzując jednocześnie na określony moment czasowy jego strukturę majątkową oraz źródła finansowania majątku. zm. w przypadku zmian konieczne jest sporządzenie informacji umożliwiającej porównanie poszczególnych okresów. jak i charakter informacji. przedstawiają. Skowronek-Mielczarek opt.1994 r. to1 : • • zrozumiałość (przejrzystość) .w kolejnych latach powinny być stosowane te same metody wyceny i prezentacji. gdy ich pominięcie lub zniekształcenie może wpłynąć na decyzje gospodarcze. rachunek wyników oraz informację dodatkową według wzorów stanowiących załącznik do ustawy. Bilans stanowi swoisty raport o kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Każde z tych sprawozdań spełnia określoną rolę. bezstronność. s. 13 .o rachunkowości. • • sprawdzalność . . cit. Ustawa z dnia 29. Tak.

Wypych. Taki sposób księgowania jest niezbędny w celu otrzymania kompleksowego obrazu przedsiębiorstwa. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy. Sierpińska. M. że porównując stany początkowe i końcowe możemy stwierdzić określone tendencje zmian. Bury. B. Z. dotyczące kształtowania się ważniejszych pozycji bilansu i rachunków wyników. Od czasów uznania bilansu za podstawowe sprawozdanie finansowe przedsiębiorstwa. a zwłaszcza jego aktywów innych niż środki pieniężne. 115-124. zwany momentem bilansowym. Łódź 2000. 1. H. 14 . Czechowska. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie. R. 17A. s. jakkolwiek bardzo pożyteczne pod pewnymi względami. 114 . 16M. zobowiązań i innych źródeł kapitału16. Rachunek wyników jest z kolei raportem o dokonaniach przedsiębiorstwa w ciągu okresu sprawozdawczego i wszystkie wielkości są w tym sprawozdaniu strumieniami finansowymi sprowadzonymi do konkretnego przedziału czasowego. zatem niezbędne. umiejętność ich czytania jest najlepszym sposobem zaznajomienia się ze strukturą i kondycj ą finansową przedsiębiorstwa . D. I. Wyjaśniają one bliżej treść bilansu i rachunku wyników zarówno za pomocą liczb jak i opisowo. Pamiętać należy o tym. Aby obliczyć zysk konieczna jest pełniejsza informacja księgowa. Obejmuje wartościowe zestawienie aktywów i pasywów badanej jednostki gospodarczej na określony dzień. odzwierciedlania majątku.3.123.1. związana z zasadą przypisania przychodów i wydatków temu okresowi. to jednak nie zawiera informacji niezbędnych do określenia kondycji finansowej i stwierdzenia.poznawcza bilansu polega jednak i na tym. s. Duże znaczenie informacyjne mają noty uzupełniające. PWN. stanowi on nieprzerwanie przedmiot badań naukowych dotyczących prawidłowości. Informacje zawarte w sprawozdaniach finansowych są. Zestawienie przepływu środków pieniężnych. Wędzki. że sprawozdania finansowe stanowią dokumenty wiarygodne i sporządzane zgodnie z zasadami określonymi przez prawo i jako takie podlegają weryfikacji przez biegłych rewidentów. Pastusiak. w którym zostały one uzyskane lub poniesione. Warszawa 2000. Konieczny. układu poszczególnych pozycji. Pomykalska. Mikulski. Bilans Głównym sprawozdaniem. a zarazem najważniejszym źródłem informacji do analizy finansowej w przedsiębiorstwie jest bilans. Absolwent. czy przedsiębiorstwo jest rentowne. Przepływy pieniężne nie uwzględniają wszystkich przychodów i wszystkich wydatków odnoszących się do danego okresu.

Podstawowe pozycje majątku i źródeł ich finansowania w przedsiębiorstwie przedstawia Tabela 1. Bilans przedstawia wszystkie składniki majątkowe firmy po jednej stronie oraz źródła ich finansowania po drugiej. Do aktywów trwałych zalicza się wartości niematerialne i prawne (bez kosztów organizacji poniesionych przy założeniu lub późniejszym rozszerzeniu spółki). Dane z bilansów sporządzanych dla kilku kolejnych okresów (lat) mogą stać się przedmiotem interesującej analizy także w ujęciu dynamicznym. rzeczowe aktywa trwałe. oraz zdarzeń gospodarczych.uszeregowane według stopnia płynności. s. prawidłowy i wiarygodny dokument. Jest to syntetyczne zestawienie obrazujące sytuację finansową firmy w danym momencie czasu. Wszystkie pozycje bilansu podlegają zatwierdzeniu i uzgodnieniu ze stanem faktycznym w drodze inwentaryzacji. należności i inwestycje długoterminowe czy długoterminowe rozliczenia międzyokresowe. odzwierciedlającymi rezultaty podjętych w firmie decyzji inwestycyjnych. 15 . Kolejną cechą charakterystyczną bilansu. od najmniej do najbardziej płynnych.według terminu wymagalności tj. Suma wszystkich będących w dyspozycji przedsiębiorstwa składników majątkowych. jakie wystąpiły w okresie sprawozdawczym. Jedną z wielu charakterystycznych cech bilansu można uznać fakt. operacyjnych czy finansowych. na który został sporządzony. 18 19 T. s.majątku i kapitałów. tj. 30. a zarazem pierwszym weryfikatorem prawidłowości sporządzania jest globalna równowaga aktywów i pasywów . czyli aktywów. Warszawa 2002. cit. Strony aktywów i pasywów są uporządkowane w następujący sposób: aktywa . A. czyli w dniu. 86. jest równa sumie źródeł ich finansowania. od kapitałów własnych do zobowiązań krótkoterminowych19.problematyki ustalania zasad wyceny aktywów i pasywów. Rutkowski. natomiast pasywa . PWE. wyrażania realnej wielkości wyniku finansowego itp . Skoczylas opt.. iż przedstawiany w nim stan na koniec okresu obrachunkowego (na ogół jest to koniec roku) jest zarazem stanem otwarcia w następnym okresie obrachunkowym. co stwarza podstawę do uznania bilansu za rzetelny. Waśniewski W. Wielkości prezentowane w bilansie są danymi zagregowanymi. Zarządzanie finansami.

in. Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego (-) B. AKTYWA TRWAŁE 1.. 32.zapasy materiałów. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny VI. 31-32. Rzeczowe aktywa trwałe III. s. AKTYWA OBROTOWE 1. z terminem zapłaty nie przekraczającym jednego roku z różnych tytułów (np. • krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe kosztów -rozliczenia wcześniej poniesionych 'Ibidem. Długoterminowe rozliczenia mię dzyokreso we PASYWA A. Zapasy II. Zysk (strata) z lat ubiegłych VIII. Koc. Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe VII. Krótkoterminowe rozliczenia mię dzyokreso we B. • należności krótkoterminowe . towarów.m. z o.KAPITAŁ (FUNDUSZ) WŁASNY 1. Fołta. podatków.Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niż banki i zakłady ubezpieczeniowe AKTYWA A. Kapitał (fundusz) zapasowy V. Bilans 2004. Zysk (strata) netto IX. udziały i akcje. Inwestycje długoterminowe V. Należności krótkoterminowe III. Udziały (akcje) własne (-) IV. Należności długoterminowe IV. J. Aktywa obrotowe obejmują : • aktywa rzeczowe .o. • aktywa finansowe . Należne wpłaty na kapitał podstawowy (-) III. przeznaczone do zbycia lub zużycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub w ciągu normalnego cyklu operacyjnego właściwego dla danej jednostki. Rezerwa na zobowiązania II. Zobowiązania krótkoterminowe IV.oznaczają kwoty pieniężne należne danemu podmiotowi gospodarczemu od innych podmiotów lub osób fizycznych. dostaw i usług. ZOBOWIĄZANIA 1 REZERWY NA ZOBOWIĄZANIA 1. wydatków w miesiącach następnych zgodnie z zasadą 16 . Kapitał (fundusz) podstawowy II. Grapa Wydawnicza INDOR Sp. Zobowiązania długoterminowe III. Wartości niematerialne i prawne II. Godlewska. produktów gotowych i nie zakończonych. inne papiery wartościowe. T. udzielone pożyczki i inne inwestycje krótkoterminowe. Warszawa 2005. Inwestycje krótkoterminowe IV. zaciągniętych pożyczek) oraz należności dochodzono przez przedsiębiorstwo w sądzie (roszczenia sporne). aktywa pieniężne (środki pieniężne oraz odsetki naliczone od aktywów finansowych). Rozliczenia międzyokresowe Źródło: S. składek ubezpieczeń społecznych. s.

prenumerata czasopism. pożyczki.współmierności ponoszonych kosztów i uzyskiwanych przychodów np. kto i na jakich warunkach wyposażył przedsiębiorstwo w środki gospodarcze. powstałą na skutek aktualizacji wyceny. Kapitał z aktualizacji wyceny tworzony jest na podstawie art. wyemitowane obligacje itp. Źródła finansowania majątku dzieli się na kapitał własny oraz zobowiązania i rezerwy na zobowiązania. 5 ustawy o rachunkowości z aktualizacji wyceny środków trwałych w wielkości stanowiącej różnicę wartości netto środków trwałych. czyli: kredyty.obok kapitałów własnych . że w istocie 91 o wypłacalności spółki decyduje posiadany przez nią majątek . W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością kapitał zakładowy stanowi równowartość wniesionych przez wspólników zgodnie z umową spółki wkładów pieniężnych i aportów. Zmniejszenie kapitału zakładowego może nastąpić na skutek pokrycia z kapitału udziałowego straty netto przewyższającej kapitał zapasowy i rezerwowy lub zwrotu dopłat do udziału. jednak dopiero po podjęciu przez walne zgromadzenia wspólników odpowiedniej decyzji w tej sprawie. bądź przekształcenia kapitału udziałowego w kapitał akcyjny albo obniżenie udziału w drodze zmiany umowy spółki. Drugim . 21 S. kapitał z aktualizacji wyceny. (czyli niewypłacone w formie dywidend). cit. zwłaszcza z punktu widzenia wierzycieli spółki. 35-36. kapitał zapasowego. s. Ma on charakter stabilny. 31 ust. s. Zmniejszenia kapitału udziałowego mogą mieć miejsce tylko w zakresie przewidzianym w kodeksie handlowym i wymagają uchwał zgromadzenia wspólników lub możliwość taka musi być przewidziana w umowie spółki. 22 Ibidem. T. Koc. J. Fołta. Godlewska opt. ponieważ udziały nie mogą być zwracane wspólnikowi podczas trwania umowy spółki.najważniejszym źródłem finansowania są 99 zobowiązania. Określają one.). Wszystkie składniki majątku muszą mieć odpowiednie źródła finansowania. Do kategorii tej zalicza się : • • rezerwy na zobowiązania z uwzględnieniem nowej pozycji rezerwy na świadczenia emerytalne i podobne z dalszym podziałem na długo. Wiadomo jednak. 17 . Na kapitał zapasowy wpływają również zyski zatrzymane w przedsiębiorstwie. Statut spółki może również postanowić o tworzeniu kapitałów rezerwowych na pokrycie szczególnych strat lub wydatków.i krótkookresowe zobowiązania długoterminowe (o okresie spłaty dłuższym niż rok. Kapitał własny składa się z kapitału zakładowego. dzierżawa mieszkania z góry. 40. Kapitały w spółce pełnią jak widać głównie funkcje gwarancyjną.

a więc nie nastąpił jeszcze rzeczywisty ubytek w majątku spółki.• zobowiązania krótkoterminowe: kredyty kupieckie. Bilans jest dokumentem zawierającym zestawienie wartości poszczególnych grup majątku firmy oraz źródeł jego finansowania. 23 W. 39. Mogą one wynikać z przewidywanych przez spółkę strat. wobec ZUS itp. co zmniejsza wypracowany zysk. które mogą powstać w przyszłości z tytułu prowadzonych przedsięwzięć (np. Ujmuje skutki procesów gospodarczych i towarzyszących im strumieni pieniężnych widoczne w zmienionych wartościach aktywów i pasywów. Szczegółowe elementy . kwotę rezerwy ujmuje się w pasywach bilansu. inwestycyjna czy finansowa .przychody i rodzaje kosztów .zwiększenie poprzez umieszczenie kwoty rezerwy w pasywach. Bień. Ponieważ jednak strata jeszcze nie powstała. Czytanie bilansu przedsiębiorstwa.: udzielonych poręczeń. z jakiego źródła pochodzą środki finansowe jednostki lub.składające się na wynik zawiera rachunek zysków i strat. jaki segment działalności środki te pochłania: działalność operacyjna. s.. Bilans wykazuje także osiągnięty przez przedsiębiorstwo w danym okresie wynik finansowy (zysk lub stratę).) lub niespłacenia przez kontrahenta należności. a czasem nie można nawet powiedzieć czy kiedykolwiek powstaną. Rachunek przepływów pieniężnych ukazuje natomiast. Jest to rodzaj fotografii firmy na dany dzień: nie obrazuje zmian zachodzących systematycznie w ciągu roku. Finans-Service. Warszawa 2002. Operacja taka nie zmienia łącznej wartości aktywów ani pasywów. których wielkości nie można jednak dokładnie określić. 18 . • rozliczenia międzyokresowe bierne przychodów i kosztów. pozwala jedynie na porównanie stanów na początek i koniec badanego okresu. Tak. Można powiedzieć. krótkoterminowe papiery dłużne wyemitowane przez spółkę. Tworzenie rezerw polega na podwyższeniu pozostałych kosztów operacyjnych lub kosztów finansowych. postępowań sądowych itp. że są to potencjalne zobowiązania spółki. więc z jednej strony mamy zmniejszenie pasywów (spadek zysku netto) a z drugiej . zobowiązania z tytułu wynagrodzeń. jest to jednak informacja syntetyczna. krótkoterminowe kredyty bankowe. które obejmują ujemną wartość firmy Ciekawą kategorię pasywów stanowią rezerwy na zobowiązania.

3. Jednak w zależności od formy organizacyjno . W przedsiębiorstwach. po drugiej natomiast rozchody (koszty).2. M. lecz przedsiębiorstwo będzie musiało w sprawozdawczości finansowej zaprezentować źródło pokrycia straty. sporządzane przez każde przedsiębiorstwo. profit and loss account) to kolejne z podstawowych i obligatoryjnych sprawozdań finansowych. w których wynikiem finansowym jest strata w rachunku wyników nie występują elementy podziału wyników. s. które obowiązująca u nas ustawa o rachunkowości określa jako wariant kalkulacyjny -spostrzegamy. cit. w odwrotnej sytuacji mamy do czynienia ze stratą .. przedstawiające jego sposób wypracowania wyniku finansowego. jak saldem . Rozpatrując rachunek wyników w powyższym ujęciu. że zysk (lub strata) jest niczym innym. Struktura klasycznego rachunku wyników jest przejrzysta: po jednej stronie mamy przychody. T. W. cit. prezentuje strumienie pieniężne. Zależy to od rodzaju prowadzonej ewidencji kosztów. będzie on różnił się niektórymi elementami podziału wyniku finansowego.1. Sprawozdanie to polega na zestawieniu strumieni przychodów uzyskanych w firmie ze sprzedaży wyrobów i usług bądź towarów w ramach prowadzonej działalności handlowej oraz przychodów uzyskanych z przeprowadzenia operacji finansowych i kosztów tej działalności. Układ obu wariantów przedstawia Tabel nr 2. s. Sierpińska. powiększające wynik finansowy. Jeśli te pierwsze przewyższają koszty. 24 25 T. Waśniewski. Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat nazywany także rachunkiem wyników (ang. Przedsiębiorstwa mogą sporządzać rachunek wyników dwóch wariantach: I . wpływające ujemnie na generowane zyski. towarów czy usług). 42. saldo 94- określa się mianem zysku. 93-94.rachunek kalkulacyjny. Polskie przepisy dopuszczają dwa warianty tego sprawozdania różniące się sposobem ujęcia kosztów uzyskania przychodów ( rozumianych jako koszty wytworzenia sprzedanej ilości produktów.prawnej.różnicą pomiędzy przychodami a rozchodami (kosztami). 19 . Wprowadzony w Polsce wzór rachunku wyników jest dostosowany do potrzeb 9S sprawozdawczości wszystkich podmiotów gospodarczych .rachunek porównawczy lub II . Skoczylas opt. Rachunek wyników ukazuje zdolność firmy do generowania zysków i samofinansowania. Jachna opt.

Warszawa 2002. Koszty sprzedanych produktów. 20 . Straty nadzwyczajne N. Zużycie materiałów i energii III. Dywidendy i udziały w zyskach ll. Zysk/strata z działalności operacyjnej ( C + D . Przedstawienie rachunku wyników według wariantu I zastosowania rodzajowego układu kosztów. Inne koszty operacyjne 1. Zysk / strata ze sprzedaży (A-B) D. Zyski nadzwyczajne II. Koszty działalności operacyjnej I. zużycie surowców.Tabela 2: Zakres informacji w porównawczym i kalkulacyjnym rachunku wyników dla innych jednostek niż banki i zakłady ubezpieczeń Wariant porównawczy A. materiałów: I. koszty osobowe i pozostałe koszty. towarów i materiałów. Podatki i opłaty V Wynagrodzenia VI. Aktualizacja wartości inwestycji IV. Wartość sprzedanych towarów i materiałów C.Strata ze zbycia inwestycji III. Koszty finansowe 1. Koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby IV. Przychody ze sprzedaży i zrównane z nimi. Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów B. Zysk ze zbycia inwestycji IV. Inne koszty operacyjne F. Amortyzacja II. Poltext. Pozostałe obowiązkowe zmniejszenia zysku (zwiększenia straty) R. Koszty sprzedaży E. Pozostałe przychody operacyjne I.D .ll) I.l-M. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. energii. Pozostałe koszty rodzajowe VIII. materiałów. Zysk/strata z działalności gospodarczej (1 + J K) M. Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów. Dotacje III.E ) G. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. Podatek dochodowy P. zmniejszenie -) III. Przychody netto ze sprzedaży produktów II. Odsetki II. w tym od jednostek powiązanych I. Inne L. a więc obliczenia ogólnych kosztów jako sumy takich pozycji jak: amortyzacja majątku. Usługi obce IV. Przychody netto ze sprzedaży produktów II. Zmiana stanu produktów (zwiększenie + . Przychody finansowe 1. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia VII. Inne K. s. Przychody ze sprzedaży i zrównane z nimi. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Dotacje III. w tym od jednostek powiązanych I. Aktualizacja wartości inwestycji V. koszty usług obcych. Zysk / strata netto ( N-O-P) Źródło: P. Zysk / strata brutto (L+M) O. Zysk / strata ze sprzedaży brutto (A-B) D. Koszt wytworzenia sprzedanych produktów II. Rybicki.Odsetki III. Wartość sprzedanych towarów i materiałów C. B. Inne przychody operacyjne E. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Pozostałe koszty operacyjne I. Pozostałe przychody operacyjne I. 74. Koszty ogólne zarządu F. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Inne przychody operacyjne H. Zysk/strata z działalności operacyjnej (F+G-H) J. Wynik zdarzeń nadzwyczajnych (M. Zysk / strata z sprzedaży ( C . Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II.E ) Wariant kalkulacyjny A. Pozostałe koszty operacyjne I.

poprzedni wynik korygowany jest o saldo. zapłacone odszkodowania. koszty handlowe.wartość sprzedanych składników majątku trwałego. Dla większej przejrzystości rachunku wyników wprowadzono jednak większą liczbę sald. Dotyczy to w rachunku kalkulacyjnym: przychodów netto ze sprzedaży produktów. Wynik na działalności operacyjnej . ceny obcych usług. W rachunku kalkulacyjnym do kosztów uzyskania przychodu ze sprzedaży zaliczamy: techniczny koszt wytworzenia. co pozwala na szybką orientację w jego strukturze (łatwiej określić wówczas faktyczne źródła przychodów i kosztów). rozwiązane rezerwy. towarów i materiałów. wynagrodzenia dla pracowników. utworzone rezerwy. otrzymane dotacje. niektóre pozycje wykazuje się w wartości netto. Wyróżniamy kilka pozycji wynikowych. 21 . przychody ze sprzedaży składników majątku trwałego. koszty sprzedaży. wynikające z zestawienia pozycji "pozostałe przychody operacyjne" z "pozostałymi kosztami operacyjnymi". czynsze z dzierżaw. pozwala na związanie poniesionych kosztów z celami (przyczynami) oraz wydzielenie kosztów poszczególnych faz produkcji czy realizowanych w przedsiębiorstwie funkcji (np. sieć sklepów fabrycznych). a także pozwala na uchwycenie kosztów produkcji niezakonczonej. kosztu sprzedanych produktów. Saldo to ma duże znaczenie dla przedsiębiorstwa. sprzedaży. do których zalicza się m. który m. (gdy firma prowadzi np. gdyż wskazuje na rentowność jego podstawowej działalności. Ogólny koszt uzyskania przychodu można w tej metodzie obliczyć z iloczynu sprzedanych wyrobów i jednostkowego kalkulowanego kosztu.powstaje wskutek odjęcia od właściwych przychodów (powstałych ze sprzedaży produktów. Nowy rachunek wyników rozszerzono o wykazywanie odrębnie niektóre pozycje przychodów i kosztów wynikające z transakcji dokonanych z jednostkami powiązanymi. amortyzację. uzyskane odszkodowania. in.in. W dostosowaniu do zmian wprowadzonych w znowelizowanej ustawnie. zużycie materiałów (energii). wartość sprzedanych towarów i materiałów.W wariancie I koszty te ujęte są według układu kalkulacyjnego. towarów i materiałów. ponadto znacznie upraszcza procedury analityczne. W przychody wpisuje się tu m. podatki i opłaty. in. towarów i materiałów. przychodów finansowych z tytułu dywidend i udziałów w zyskach oraz odsetek zarówno otrzymanych jak i zapłaconych. Wynik ze sprzedaży . odpisane należności nieściągalne. skorygowanych zmianą stanu produktów) kosztów wytworzenia produkcji sprzedanej. koszty czynszów i dzierżaw. a po stronie kosztów . marketingu).

otrzymane dywidendy (w tym także otrzymane od członków grupy kapitałowej -zarówno podmiotów zależnych. W ten sposób powstaje wynik finansowy brutto. 36. jak i stowarzyszonych). 26 A. Koszty finansowe natomiast obejmują m. D. Wynik finansowy brutto i netto . nie mówi natomiast nic na temat jej potencjału ekonomicznego. Oskara Lanego we Wrocławiu. kapitału ulokowanego w innych firmach. o jej należnościach. 56.wynik finansowy pełni w przedsiębiorstwie rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego. odpisy aktualizujące wartość finansowego majątku trwałego i krótkoterminowych papierów wartościowych oraz ujemne różnice kursowe. Po zapłaceniu podatku otrzymujemy natomiast zysk (stratę) netto26. s. posiadanego majątku.wynik na działalności gospodarczej jest korygowany o saldo. Wynik ten określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. otrzymane odsetki. in. 27 M. s. Rutkowski op. będące skutkiem zdarzeń nadzwyczajnych. Do celów analizy dane zawarte w rachunku zysków i strat są uzupełniane o informacje takie jak: koszty i straty nieuznane w przepisach za koszty uzyskania przychodu. a także z drugiej strony o zobowiązaniach wobec wierzycieli. zdarzenia losowe. Analiza finansowa. in. s. Sierpińska. podstawowej i jej udziale w tworzeniu zysku przedsiębiorstwa. Wędzki opt. przychody niepodlegające wliczeniu do podstawy opodatkowania.Wynik na działalności operacyjnej korygowany jest o saldo operacji finansowych -tak powstaje zysk lub strata z działalności gospodarczej. odsetki do zapłaty (także na rzecz członków grupy kapitałowej). Dudycz. Ustalony w rachunku wyników . ogółem podstawa opodatkowania oraz zmiany metod wyceny 9S bilansowej. 22 . inne podstawy opodatkowania. rezultaty postępowania układowego (naprawczego) lub zaniechania pewnego rodzaju działalności. cit. Wrocław 2000. Jest on punktem wyjścia do szczegółowych badań analitycznych. szczególnie rentowności i aktywności gospodarczej. Pozwala na ocenę trwałości pozycji finansowej firmy i stanowi podstawę planowania finansowego. dodatnie różnice kursowe. Rozpoznanie to staje się możliwe poprzez analizę bilansu danej jednostki. Mamy tu na myśli m. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. in. Rachunek wyników dostarcza informacji o rozmiarach działalności operacyjnej. które spowodowały zmianę wyniku finansowego .. Ukazuje zdolność firmy do generowania zysku i samofinansowania. Przychody finansowe obejmują m. posiadanych zapasach i rezerwach. cit. 31. 28 T.

Cash flow jest rozrachunkiem tych przepływów pieniężnych.50 osób. ujmując je w trzech częściach jako przepływy pieniężne z działalności operacyjnej. Działania te wpływają na zwiększenie lub zmniejszenie zapasów. jakie miały miejsce w spółce w danym roku obrotowym. usług i innych składników majątku. Rachunek przepływów pieniężnych jest sumą przepływów w obrębie tych dziedzin. Dlatego też obok dwóch już przedstawionych sprawozdań niektóre podmioty mają obowiązek sporządzać także rachunek przepływów pieniężnych. inwestycyjnej i finansowej. lokaty finansowe. Rachunek ten dostarcza informacji o wpływach i wydatkach środków pieniężnych.09. za który sporządzono sprawozdanie finansowe osiągnęły lub przekroczyły granicę dwóch z trzech wielkości : • średnioroczne zatrudnienie . należności. poz. Odnosi się do działalności.o rachunkowości. zm. 694 z późn.1. do której przedsiębiorstwo zostało powołane. • suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego . wraz z korzyściami. • przychód netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy . Polega. Natomiast działalność inwestycyjna obejmuje zapłatę za nabyte oraz sprzedane składniki majątku trwałego. a więc środki trwałe.równowartość w walucie polskiej 5 000 000 euro W każdym przedsiębiorstwie w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej notuje się wypływy gotówki z przedsiębiorstwa i wpływy gotówki do przedsiębiorstwa. 23 .3. Dz.równowartość w walucie polskiej 2 500 000 euro.1994 r.art. to jednak nie zawiera wielu informacji potrzebnych do oceny rzeczywistej pozycji finansowej jednostki gospodarczej.3. które w poprzedzającym roku obrotowym. Działalność operacyjna w przedsiębiorstwie ma największy zakres. wartości niematerialne i prawne. 68. . że analiza bilansu (ocena posiadanych zasobów) oraz rachunku wyników (ocena strumieni) aczkolwiek bardzo cenna. zobowiązań oraz na osiąganie zysku. więc na zakupie czynników produkcji oraz sprzedaży wyrobów.U z 2002 nr 76. Rachunek przepływów środków pieniężnych Doświadczenia gospodarki rynkowej oraz wieloletnia praktyka w zakresie analizy finansowej wykazały. Podmiotami tymi są spółki akcyjne kontynuujące działalność oraz pozostałe jednostki. jakie przynoszą lokaty w postaci wypłaty odsetek 29 Ustawa z dnia 29.

24 . Strukturę rachunek przepływów pieniężnych z zastosowaniem obu wyżej opisanych metod przedstawia Schematu 3. inwestycyjnej i finansowej liczy się jako różnicę między sumą wpływów i sumą wydatków. Metoda bezpośrednia polega na dokładnym wyszczególnieniu konkretnych wpływów i wydatków w ramach działalności operacyjnej. s. 61. że dostarcza dokładniejszej informacji o zmianach w bieżących aktywach netto i więcej danych o korektach. zaliczanych zarówno do finansowego majątku trwałego. które nie powodują zmian w przepływach pieniężnych. Umożliwia to szybsze korygowanie zmian w rachunku przepływów pieniężnych. Do działalności inwestycyjnej zalicza się również zapłatę za nabycie oraz sprzedaż papierów wartościowych. jak i przeznaczonych do obrotu. Spowodowane jest to pewnie tym. czy wydatki na rzecz dostawców czy pracowników i inne. Dokonywane są również korekty in plus lub in minus w zależności od zmian w takich pozycjach jak: zapasy. natomiast konstrukcja obu metod w przypadku przepływów z działalności inwestycyjnej i finansowej niczym się nie różni. należności.i dywidend i udzielanie długoterminowych pożyczek. kredytów i pożyczek pieniężnych zarówno krótkoterminowych. zaangażowanego w postaci obligacji. Uwzględnia się tu takie pozycje jak wpływy od odbiorców i z tytułu odsetek. Metoda pośrednia polega na skorygowaniu zysku operacyjnego netto o kwotę pozycji. Rachunek 30 s. Przewodnik po cashflow. jak i długoterminowych. Działalność finansowa polega głównie na pozyskiwaniu przez spółkę kapitału własnego (wkłady pieniężne. Podstawową wartością. Zgodnie z ustawą o rachunkowości przepływy z działalności operacyjnej można wyznaczać dowolną metodą. 31 E. która musi tutaj być uwzględniona jest amortyzacja. ale dostarcza cennej informacji o ich źródłach. Warszawa 2002. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. Przepływy pieniężne netto poszczególnych działalności: operacyjnej. co umożliwia oszacowanie przyszłych przepływów pieniężnych. i ich zwrocie oraz obsłudze (płacone odsetki)30. zobowiązania i inne. Śnieżek. Metoda bezpośrednia pokazuje nie tylko końcową kwotę przepływów. chociaż często trudniejsza do zinterpretowania jest chętniej wybierana przez przedsiębiorców. Wyznaczania przepływu środków pieniężnych na całym świecie dokonuje się za pomocą jednej z dwóch metod: pośredniej lub bezpośredniej. dopłaty) i jego obsłudze (dywidendy) oraz kapitału obcego. Metoda O1 bezpośrednia nie jest uboższa w informacje niż metoda pośrednia . Metoda ta. Ibidem. 56.

operacyjne. Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pieniężnych DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA METODA BEZPOŚREDNIA 58) WPŁYWY (WEDŁUG TYTUŁÓW) 59) WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ (A) METODA POŚREDNIA 1. s. .BO) (W EDŁUG DEFINICJI ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH STOSOWANYCH DLA PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH) Źródło: E. Śnieżek opt. 71. Oprócz nadwyżki finansowej. cit. T. Wybór sposobu sporządzania rachunku przepływów pieniężnych zależy od decyzji kierownika jednostki gospodarczej. przepływy pieniężne. Jachna opt. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. W ujęciu pośrednim kwota zysku (straty) netto jest korygowana do poziomu pieniężnego (kasowego). 61. uwarunkowanej możliwościami zgromadzenia informacji. inwestycyjne i finansowe. cit. W obu ujęciach w różny sposób są wyceniane poszczególne przepływy pieniężne w działalności operacyjnej. Przepływy netto w danym obszarze. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ (B) DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA 1. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. są w obydwu podejściach identyczne. jaką przedsiębiorstwo wygospodarowało w danym okresie korzysta ono również z innych źródeł przychodów 32. W przypadku działalności inwestycyjnej i finansowej przepływy pieniężne są wyznaczane w taki sam sposób. M. tj. s.przepływów pieniężnych można przygotować metodą bezpośrednią lub pośrednią. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJ (C) RAZEM PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO (A+B+C = X) X = ZMIANA STANU ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH (BZ . WYNIK FINANSOWY NETTO 2. W ujęciu bezpośrednim są przedstawione realne wpływy i realne wydatki w każdej z tych działalności. Sierpińska.. Wybór metody tworzenia rachunku przepływów pieniężnych nie wpływa na końcowe wyniki. 25 . KOREKTY DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA 1. to suma wpływów minus sumę wydatków.

• długoterminowych w postaci nowych akcji bądź dopłat udziałów do funduszu założycielskiego zwiększających kapitały własne oraz zaciągania kredytów i pożyczek. dotyczących zwiększenia stanu wszelkich zobowiązań oraz zmniejszenia stanu środków obrotowych. lecz wynik rachunku przepływów pieniężnych . Rutkowski op. 33 A. przyczynia się także do wzrostu statycznych kryteriów płynności. Wygospodarowanie nawet dużego zysku nie oznacza. więc analizą statyczną. zatem obrazuje zmiany sytuacji finansowej jednostki wywołane przez rzeczywisty ruch pieniądza .a nie zapisy memoriałowe . Nie zawsze jednak pozwala na prawidłową ocenę sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. gdy nie jest "uwięziony" w należnościach lub zapasach. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. Rachunek. cit. Między obydwoma ujęciami analizy płynności istnieje ścisła zależność. Mimo dużej zbieżności. • krótkoterminowych. Analiza bilansu pozwala określić płynność w danym momencie bilansowym. w których zamrożone są środki pieniężne. Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu. a zwłaszcza jego zdolności płatniczej. gdyż dopływ środków pieniężnych. Dlatego też miernikiem gospodarki finansowej nie jest zysk.a także przedstawia źródła dopływu środków oraz sposoby ich wykorzystania. Obliczanie cash flow jest rachunkiem płynności w ujęciu dynamicznym. Rachunek przepływów pieniężnych wykorzystywany jest przede wszystkim do oceny płynności finansowej. Zysk wyrażający nadwyżkę przychodów nad kosztami jest miernikiem sprawności procesu wytwarzania i sprzedaży. jeśli chodzi o istotę rachunku zysków i strat i rachunku przepływów pieniężnych. 49. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umożliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą. jest. s. że przedsiębiorstwo będzie miało środki na regulowanie w terminie swoich zobowiązań. a także na prowadzenie właściwej polityki rozwojowej. 26 . Zysk jest źródłem dopływu dodatkowych pieniędzy tylko wtedy. salda tych rachunków mają inną interpretację ekonomiczną. a więc najbardziej płynnych aktywów.

załogi i właścicieli. Niektóre przychody mają charakter okazjonalny np. jaka część środków finansowych została przeznaczona na rozwój przedsiębiorstwa. To. Jest ono znane i wynika z różnicy stanu środków pieniężnych wykazanych w bilansie na początek i koniec okresu sprawozdawczego. zwiększenie kapitału obrotowego. Wydatki te powinny być grupowane według ich wagi oraz stopnia pilności. Celem rachunku ex post nie jest ustalenie salda końcowego.4. dostawców. gruntów lub środków trwałych. sprzedaż papierów wartościowych. ale może być podstawą planowania przyszłych wpływów i wydatków (rachunek ex antę). wynikającymi z zaplanowanych rozmiarów działalności i przewidywanej polityki rozwojowej. Zestawienie prognozowanych przepływów pieniężnych ma ogromne znaczenie w zarządzaniu przedsiębiorstwem. 1. W przypadku wydatków ogromną rolę odgrywa ich struktura. uzupełnienie środków z innych źródeł. pozwala ocenić zdolność firmy do generowania dochodów w przyszłości. Pozwala ocenić czy przyszłe przychody ze sprzedaży wyrobów i usług wystarczą na pokrycie niezbędnych wydatków. i w jakim zakresie. Wiąże się to bezpośrednio z przyszłą zdolnością do wywiązywania się ze zobowiązań wobec banków. emisja obligacji. udziałów. Obejmują one wszystkie typowe i powtarzalne sposoby zbierania.Zestawienie przepływów pieniężnych służy nie tylko do oceny sytuacji płatniczej przedsiębiorstwa w przeszłości (rachunek ex post). Metody analizy finansowej W ujęciu ogólnym przez metodę należy rozumieć świadomy i uporządkowany sposób badania rzeczy i zjawisk. Wykorzystanie tych źródeł finansowania w analizowanym okresie ogranicza możliwość skorzystania z nich w okresie następnym. aby odtworzyć wszystkie źródła przychodów i sposoby zagospodarowania tych środków. a jaka na wypłaty dla załogi i właścicieli. Rachunek cash flow ex antę zestawia prognozowane wpływy pieniężne z wydatkami. analizy i interpretacji danych 27 . Metody badawcze stanowią w każdej nauce podstawę poznania obiektywnej rzeczywistości i narzędzie rozwiązywania złożonych problemów badawczych. opracowania. inwestycje związane z realizacją postępu technicznego. czy konieczne będzie. prowadzący do zamierzonego celu. podwyższenie kapitału akcyjnego bądź zakładowego. to koszty obsługi długu wpłyną na wynik finansowy. Jeżeli przedsiębiorstwo wykorzystywało jako źródło finansowania kredyt bankowy. Zestawienia przepływów pieniężnych dokonuje się.

Siemińska. Przy omawianiu istoty. Warszawa 1985. matematyki) i odpowiednio adoptowane do wymagań występujących przy analizie zjawisk gospodarczych w przedsiębiorstwie.34 Ocena działalności gospodarczej stanowiąca przedmiot analizy finansowej jest bardzo trudna i złożona. Jednakże szczególna rola przypada metodzie w analizie ekonomicznej. s. W obecnej praktyce stosuje się w analizie finansowej dwa rodzaje metod: metody specyficzne dla tej dyscypliny. co szczególnie ma miejsce w ma miejsce gospodarce rynkowej. lecz ich pomiarem i oceną. 3 E. PWN. 28 . s. 55. wypracowane w miarę rozwoju analizy działalności gospodarczej przedsiębiorstw oraz metody przyjęte z innych dyscyplin naukowych (np. która jako nauka ze swej istoty ma w większym stopniu charakter metodyczny niż teoriopoznawczy. takich jak zysk.: statystyki.empirystycznych. służące do uzyskiwania maksymalnie lub optymalnie uzasadnionych odpowiedzi na stawiane w nich pytania. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Są to zarówno metody jakościowe. jak i ilościowe. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. 19. Natomiast zadaniem analizy finansowej jest najpierw przyporządkowanie ustalonym kategoriom określonych wielkości liczbowych ich ocena a następnie ich analiza. bowiem nie definiowaniem kategorii ekonomicznych. Dlatego też skuteczna ocena zjawisk gospodarczych zwłaszcza przyczynowa analiza finansowa wnętrza przedsiębiorstwa i jego otoczenie wymaga różnorodnych metod badania. ocenę poprawności i praktycznej przydatności deterministycznych metod analizy finansowej. obejmujący3 : • podstawowe zagadnienia metod analizy finansowej. metod w przyczynowej analizie finansowej. w tym także w analizie finansowej. Zajmuje się. metody te polegają na stałej rozbudowie i doskonaleniu. Nowak. pracochłonności. możliwości równoległego stosowania innych. Metodologia badań Społecznych. • • • charakterystykę ogólnych metod i kierunków porównań stosowanych w analizie finansowej. obejmujące różne metody deterministyczne oraz metody stocholastyczne. zalet i wad oraz możliwości i celowości wykorzystania poszczególnych metod stosowanych obecnie w analizie finansowej przyjęto układ zagadnień. Wraz z rosnącymi wymaganiami stawianymi przed analizą finansową przy zarządzaniu przedsiębiorstwem. 34 S. Toruń 2002. koszt czy kapitał. Definiowaniem tych kategorii zajmują się takie dyscypliny jak ekonomia i ekonomiki szczegółowe.

Analiza finansowa posługuje się metodami ogólnymi i szczególnymi. wyrażające się w dużej pracochłonności tej metody. co przeciwdziała tendencyjnemu ustosunkowaniu się do ocenianych zjawisk gospodarczych. Zgodnie z tym procedura postępowania charakteryzuje się następujący sposób: od szczegółu od czynników od przyczyn -Ą -Ą "^ do ogółu do wyników do skutków 29 . a dopiero później ustala się wpływ gospodarowania tymi czynnikami na wyniki finansowe firmy. więc od zjawisk ogólnych do szczegółowych. Metoda indukcyjna polega na tym. Obejmowanie badaniami wszystkich czynników i wieloetapowość oceny. Kierunek badań zapisać można w takiej oto postaci: od szczegółu od czynników od przyczyn ► ► ^ do ogółu do wyników do skutków Ze względu na charakterystyczny kierunek badań metoda jest często nazywana metodą scalenia. redukcji. Natomiast do najważniejszych metod szczegółowych należą metody analizy jakościowej i ilościowej. ma jednak ujemne skutki. od czynników do wyników. Analiza finansowa przeprowadzona za pomocą metody indukcyjnej rozpoczyna się od badania wszystkich obszarów działalności przedsiębiorstwa. gdyż w czasie prowadzenia badań analitycznych nie zna się ostatecznych rezultatów pracy przedsiębiorstwa. Do podstawowych metod ogólnych zalicza się metody: indukcji. W najbardziej ogólnym ujęciu metoda to sposób badania przedmiotu. polegającej na podejściu od syntezy do zjawisk cząstkowych.sposób badania stanu i wyników finansowych przedsiębiorstwa. Metodą odwrotną do metody indukcyjnej jest metoda dedukcyjna. że w badaniach analitycznych przechodzi się od zjawisk szczegółowych do ogólnych. Metoda ta pozwala na uzyskanie dokładnej i pełnej informacji analitycznej o działalności przedsiębiorstw. dedukcji. a więc w tym przypadku . wykorzystania zaangażowanych w tej działalności czynników. aczkolwiek zapewnia dokładność badań. od wyników do czynników.• konieczność stosowania analizy wpływu inflacji na wynik finansowy przedsiębiorstwa. od skutków do przyczyn. Wychodzi. Zaleta tej metody jest dość duża obiektywność wyników. na których poziom miały wpływ oceniane czynniki i od przyczyn do skutków.

Jest ona zarazem najtrudniejsza w zastosowaniu w praktyce. Szczecin 2001. Ma to istotne znaczenie w zakresie dokładnego rozpoznania charakteru analizowanych zależności. s. na temat zjawiska. Najbardziej kompleksową metodą badawczą. natomiast badanie czynników. Urbańczyk. Jako zaletę tej metody uważa się jej mniejsza w stosunku do poprzedniej pracochłonność. 59-63. ujmują badane związki i zależności w formie opisowej. Składa się z trzech elementów postępowania badawczego : • • sformułowania tez i wniosków syntezy wstępnej. przeprowadzenia badań analitycznych potwierdzających lub odrzucających wstępne ustalenia oraz konieczna jest synteza końcowa. sformułowania problemu. na temat metodologii tego badania. jest metoda redukcji nazywana również metodą weryfikacji.Analiza finansowa z zastosowaniem tej metody rozpoczyna się od analizy wyników finansowych. uściślenia zbioru czynników i uporządkowania ich według siły 36 Ibidem. werbalnej. s. Metoda wymaga. zweryfikowania prawdziwości tez i wniosków w postępowaniu analitycznym. Zaliczane do metod szczegółowych. 37 E. Niewątpliwą zaletą omawianych metod jest ich prostota i związana z tym duża łatwość w praktycznym ich stosowaniu. bez prób nadawania im ilościowego niezależnego wyrazu. że nie pozwalają na dokładną kwalifikację zależności istniejących pomiędzy badaną zmienną ekonomiczną a określającymi ją czynnikami. 81. Analityk przeprowadzający analizę metodą redukcji musi posiadać dobrą znajomość zagadnień funkcjonowania przedsiębiorstwa oraz dobrego opanowania warsztatu badawczego. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa. Badaniu poddawane są wyłącznie te elementy. • podsumowania ustaleń dokonanych w trakcie weryfikacji i sformułowania tezy końcowej. musi umieć sformułować problemy oraz musi wiedzieć. metody analizy jakościowej (zwane również metodami opisowymi). Polegają głównie na porównawczej analizie dynamiki szeregów czasowych. które bada. Uniwersytet Szczeciński. Wadą prezentowanych metod jest natomiast to. które w największym stopniu wpływają na badane zjawisko36. Metodę weryfikacji można stosować we wszystkich rodzajach analizy finansowej. z pośród metod ogólnych. 30 . z których to zjawisko się składa. Jest ona metodą trudną i wymaga ona od analityka bardzo dogłębnej wiedzy na temat przedsiębiorstwa. które miały istotny wpływ na wielkość i zmianę wyniku finansowego dokonuje się w dalszej kolejności. Analityk musi potrafić dokładnie ocenić badane zjawisko. które problemy poddać badaniu.

determistyczne. Natomiast wyniki osiągnięte na podstawie zastosowania metod jakościowych zawierają w wielu przypadkach dużą dozę subiektywizmu wynikającą z doświadczenia badacza oraz jego wiedzy i emocjonalnego podejścia do uzyskanych rezultatów badań. in. W metodzie tej ocenia się zawsze przynajmniej dwie kategorie liczb. W wyniku porównania wielkości rzeczywistej z wielkością przyjętą za bazę odniesienia uzyskuje się odchylenie bezwzględne (różnicę). że trzeba wyeliminować wszystkie te zaistniałe zmiany. sposobu ujęcia zagadnień objętych zakresem porównań. W zależności od wielkości przyjętej za bazę odniesienia wyróżnia się następujące kierunki porównań : 38 39 W. W rezultacie otrzymuje się różnice dodatnie lub ujemne . Waśniewski. Pomimo tych wad metody jakościowe powinny być w dalszym ciągu stosowane w analizie. Do najczęstszych powodów zniekształceń zjawisk gospodarczych należą zmiany: metodologiczne. Jedna wyraża stan faktyczny. Porównywalność jednorodnych zjawisk gospodarczych jest często utrudniona z tytułu licznych zmian występujących w trakcie dłuższego okresu. cenowe. w tym. W analizie finansowej zastosowanie znajduje wiele metod ilościowych. cit.in. a druga stanowi podstawę porównań. lecz głównie we wstępnej jej fazie stwarzając niejako grunt do zastosowania ilościowych metod analizy przyczynowo-skutkowej.zachodzące pomiędzy porównywanymi wielkościami. organizacyjne i przedmiotowe. cit. Skoczylas opt. 34. 31 . Aby określić wzajemne powiązania zjawisk gospodarczych stosuje się odchylenia względne. które zniekształciły w pewnym stopniu obraz analizowanych zjawisk gospodarczych . W metodzie porównań ważne jest poprawne ustalenie m. Dokonując podziału ze względu na stopień wnikliwości można wyróżnia się metody: porównań.: przedmiotu porównań. polega na porównaniu badanych zjawisk z innymi wielkościami oraz ustaleniu różnic między cechami porównywanych zjawisk. s. 34. Wyraża się to m. podstawy porównań. Metoda porównań określana też mianem metody odchyleń. Aby ustrzec się błędnych ocen i wniosków należy przed dokonaniem porównań doprowadzić dane liczbowe opisujące rozpatrywane zjawisko do porównywalności. że wyniki uzyskane przy ich zastosowaniu mają bardziej jednoznaczny charakter oraz nie są obciążone subiektywizmem. s. Niewątpliwie dość istotną przewagę nad metodami jakościowymi mają metody ilościowe. W. T. stochastyczne. Gabrusewicz opt.i kierunku oddziaływania na badaną zmienną ekonomiczną. Oznacza to. Utrudnia to w konsekwencji precyzyjne prognozowanie kształtowania się tej zmiennej w przyszłych okresach.

32 . Dzięki ilościowym metodom deterministycznym można ustalić wielkość odchylenia rozpatrywanego zjawiska i w miarę dokładnie rozliczyć wpływ najważniejszych czynników. wielkości wyniku z bezpośrednio poprzedzającego podstawienia. Postępując w ten sposób. Wśród nich wymienia się najczęściej metody: kolejnych podstawień. będącego przedmiotem porównania. różnic cząstkowych. oblicza się wpływ poszczególnych czynników na odchylenie łączne. a wielkością wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia. który jest przedmiotem porównań. gdy współzależności mają charakter związku funkcyjnego wyrażonego w formie iloczynu.• • • porównania w czasie. Różnicę spowodowaną przez konkretny czynnik ustala się. gdy bazę odniesienia stanowią wielkości rzeczywiste lat ubiegłych. reszty. ilorazu lub sumy algebraicznej danych czynników. w którym dany czynnik występuje w wielkości reprezentowanej przez wskaźnik będący przedmiotem porównania. Istota tej metody wyraża się w kolejnym podstawianiu poszczególnych czynników w wielkości określającej wartość wskaźnika. które je ukształtowały. Suma odchyleń cząstkowych powinna być równa łącznemu (całkowitemu) odchyleniu między wielkością wskaźnika. Przestrzega się przy tym zasady zachowywania raz już przeprowadzonych podstawień we wszystkich następnych podstawieniach. aż do ostatniego czynnika włącznie. gdzie ten właśnie czynnik jest jeszcze ujęty w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia (bazy). Istotą metod deterministycznych jest uzyskanie podstawowych zależności funkcyjnych pomiędzy zjawiskami występującymi w przedsiębiorstwie. stanowiących przedmiot badań. porównanie z planem. wówczas gdy wzorcem porównań są założenia planu przedsiębiorstwa. funkcyjną. np. oraz określeniu odpowiedniego łańcucha przyczyn. w miejsce wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia (bazę). Metoda ta polega na matematycznym sformułowaniu funkcji ekonomicznych. określenie najważniejszych czynników wpływających na koszty bezpośrednie. odejmując od wyniku podstawienia. logarytmowania. porównania w przestrzeni najczęściej przeprowadzane przy przyjęciu za podstawę odniesienia wielkości rzeczywistych innych przedsiębiorstw (analizy międzyzakładowe) czy średnich wielkości branżowych. Metoda kolejnych podstawień (łańcuchowych) służy do liczbowego określenia wpływu poszczególnych czynników na wielkość badanego zjawiska tylko wtedy. przychody ze sprzedaży czy na wielkość zysku ze sprzedaży produktów.

Metoda różnic cząstkowych polega na jednoczesnym wyodrębnianiu cząstkowych odchyleń indywidualnych i cząstkowych odchyleń wyrażających łączny wpływ czynników oraz traktowaniu ich jako odrębnych elementów badania analitycznego. Metoda reszty pozwala na obliczenie wpływu poszczególnych czynników na zmiany badanego zjawiska. przyjmując z kolei. W metodzie różnic cząstkowych otrzymuje się jednakowe wyniki bez względu na kolejność podstawiania poszczególnych czynników.Metoda reszty zalecana jest do badania wpływu dwóch czynników na badane zjawisko. Jachna opt. Metoda funkcyjna może mieć zastosowanie nie tylko w zależnościach stanowiących iloczyn. lecz również w wypadku występowania ilorazów. że czynnik pierwszy występuje w wielkości odpowiadającej podstawie odniesienia. obliczyć wpływ obydwu czynników łącznie. 33 . Etapy obliczeń: • • • obliczyć wpływ zmiany pierwszego czynnika.B. która w miejsce pełnych danych czynnika objętego badaniem wprowadza różnicę między jego wielkością faktyczną a będącą podstawą porównania. Do identycznych rezultatów prowadzi metoda różnicowania będąca uproszczoną wersją metody kolejnych podstawień. Przy dwóch czynnikach oblicza się trzy różnice cząstkowe. Sierpińska T. s.C) dla czynników w mianowniku funkcji ustala się w sposób odwrotny.40 Najczęściej wykorzystuje się ją do rozliczania wpływu zmian wielkości zatrudnienia i wydajności pracy na przyrost produkcji. Przyjęte w metodzie funkcyjnej matematyczne rozwiązania pozwalają na uzyskanie wyników identycznych jak w metodzie 40 M. Wadą tych dwóch metod jest to. cit. 30. przy czym wpływ ostatniego czynnika jest „resztą". dzieląc wskaźniki podstawy odniesienia przez wielkości rzeczywiste (badane). a przy trzech czynnikach siedem różnic cząstkowych. czyli różnicą między odchyleniem globalnym a sumą wpływu innych przyjętych do badań czynników. Zaletą ich jest prostota i stosunkowo mała pracochłonność. ustalić wpływ zmiany drugiego czynnika. zakładając. z tym że wielkości wskaźników dynamiki względnej (A. że czynnik drugi pozostaje w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia. Metoda umożliwia otrzymanie jednoznacznych odpowiedzi bez względu na kolejność podstawiania czynników. że w zależności od przyjętej kolejności podstawienia można otrzymać zróżnicowany wpływ poszczególnych czynników. Metoda funkcyjna uwidacznia wyraźnie związek między wielkością wyników w okresie przyjętym za podstawę odniesienia a rzeczywistą wielkością porównywanych czynników.

analiza finansowa posługuje się także metodami specyficznymi. że sposób prezentowania danych w postaci indeksów dynamiki stwarza możliwość pogłębienia interpretacji analizowanego modelu zależności. ale też do formułowania prognoz przede wszystkim krótko-i średnioterminowych lub też optymalnych programów działania.matematycznego pozwalają one na znaczenie szersze zastosowanie ich w procesie planowania i prognozowania procesów 34 . a określonym na podstawie kwantyfikowanej prawidłowości przebiegu. Metoda logarytmowanią pozwala na osiąganie wyników zbliżonych do wielkości odchyleń obliczonych za pomocą metody funkcyjnej lub podstawień krzyżowych. Warto zwrócić uwagę na fakt. W metodach tych liczba czynników i postać zależności nie są z góry określone. krzyżowych podstawień) mają większą wartość poznawczą w analizie niż odchylenia łączne. odzwierciedlających za pomocą jednego równania lub układu równań zasadnicze powiązania między rozpatrywanymi zjawiskami. ponieważ obok czynników głównych uwzględnia się w nich wpływ czynników przypadkowych. Wśród metod stochastycznych na szczególne podkreślenie zasługują metody ekonometryczne. Zróżnicowany stopień przydatności wyżej wymienionych metod. przy czym stosowane formuły obliczeń należą do stosunkowo skomplikowanych. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pieniężnych. Dzięki wykorzystaniu w szerokim zakresie aparatu statystyczno . Do metod.podstawień krzyżowych. Odchylenia cząstkowe oblicza się w oparciu o wskaźnik dynamiki zjawiska. Metody stochastyczne pozwalają. więc na szersze ujęcie związków między zjawiskami gospodarczymi i ściślejsze przypisanie im ilościowego wyrazu. Dość dokładnie obliczone odchylenia indywidualne (za pomocą metody funkcyjnej. które charakteryzują się większą precyzyjnością. Oprócz wyżej wymienionych metod. Ich ideą jest budowanie i oszacowanie odpowiednich modeli ekonometrycznych. Wyniki tak przeprowadzonej analizy służą nie tylko do sposobu działania przedsiębiorstw w przeszłości. głównie w zakresie operacji finansowych. Można ją stosować do dowolnej liczby zmiennych objaśniających. które mogą znacznie wzbogacić badania stosowane w analizie finansowej należą metody stochastyczne. W metodach ekonometrycznych ocena dokonywana jest przez porównanie stanu rzeczywistego ze stanem dla tego czasu właściwym. logarytmicznej. procentu składanego. Do podstawowych metod operacji pieniężnych należą rachunki: odsetkowe. dyskontowe. lecz wynikają z przeprowadzonego rozpoznania w analizie wstępnej.

51. Punktem wyjścia jest analiza bilansów zagrożonych firm przez odniesienie ich do bilansów jednostek dobrze prosperujących. głównie w zakresie operacji finansowych. Metody analizy jakościowej. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pieniężnych. że nie można mówić o wyższości jednych metod nad innymi. które są dobierane zależnie od rodzaju badanych zjawisk i postawionych w analizie celów. dyskontowe. Skoczylas opt.produkcyjnych w przedsiębiorstwie. ujmują badane związki ich zależności w formie opisowej. Stosuje się je również w ujęciu wielowymiarowej dyskryminacji liniowej. Wartości poznawcze wrażają się w tym. cit. aniżeli to ma miejsce przy zastosowaniu tylko metod deterministycznych. wręcz przeciwnie . analiza finansowa posługuje się także metodami specyficznymi. Przedstawiona charakterystyka metod wykazała. Należy podkreślić. Do podstawowych metod operacji pieniężnych należą rachunki: odsetkowe.najczęściej przez bank . determistyczne. że umożliwiają ocenę pozycji ocenianego przedsiębiorstwa w stosunku do innych jednostek w otoczeniu gospodarczym (sektor lub region). Oprócz wyżej wymienionych metod. stochastyczne oraz różne kombinacje wymienionych metod. Drugą grupą metod stochastycznych są metody dyskryminacyjne. 35 . s. Są to metody jakościowe i ilościowe. W. Mają one na celu wczesne rozpoznanie . zwane również metodami opisowymi.zagrożeń dotyczących efektywności gospodarowania i związanej z tym utraty zdolności kredytowej przez przedsiębiorstwa lub gospodarstwa domowe. zaś dynamiczne nie tylko w przestrzeni. co w wielu przypadkach może być 41 T. procentu składanego. Waśniewski. Metody taksonomiczne to trzecia grupa metod stochastycznych. przyczyniając się do znacznego wzbogacenia wartości poznawczej wyników analizy finansowej. że metody stochastyczne nie wykluczają się ze stosowanymi metodami jakościowymi i metodami deterministycznymi. reprezentujących warunki gospodarowania i sprowadzeniu ich do jednego porównywalnego wskaźnika.mogą się wzajemnie uzupełniać. Wyeksponowane wady i zalety poszczególnych metod wykazują. Statyczne metody taksonomiczne umożliwiają uwzględnienie zmian rozpatrywanych procesów porównawczych w przestrzeni. że w analizie finansowej dysponuje się wieloma różnymi metodami. werbalnej bez prób nadania im ilościowego mierzonego wyrazu. których istotą jest skumulowanie szeregu wskaźników pomiaru efektywności gospodarowania oraz innych czynników. ale i w czasie41.

Rodzaje analizy finansowej Regulowanie i sterowanie procesami gospodarczymi w przedsiębiorstwie wymaga poddawania analizie zarówno stanów tych procesów. a więc mało pracochłonnych . Trzeba przy tym zwrócić uwagę. jak i przebiegu oraz wyników osiąganych w danym czasie. . bowiem stosować metod złożonych. 1. że przy wyborze metod w znacznej mierze decyduje ich pracochłonność i wartość uzyskiwanych wyników (dokładność). Podstawowe kryteria podziału i rodzaje analizy finansowej przedstawia Schemat 4. s. PRZEZNACZENIE ANALIZY Źródło: W. 29. Nie należy.ważne. ale tylko na etapie analizy wstępnej. cit. więc równoległe stosowanie wszystkich metod i ich dobieranie stosownie do specyfiki badanych zjawisk i właściwości poszczególnych metod. s.5. Dlatego w zależności od potrzeb jednostki gospodarczej przeprowadza się różnego rodzaju analizy finansowe. jeśli zbliżone 4-9 wyniki są osiągalne przy zastosowaniu metod prostych. Schemat 4: Rodzaje KRYTERIUM PODZIAŁU analizy finansowej ze względu na kryteria RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ PRZYJĘTA METODA BADAN ANALIZA FUNKCJONALNA ANALIZA KOMPLEKSOWA ANALIZA DECYZYJNA ZAKRI ES PRZEDMIOTOWY BADANA ANALIZA CAŁOŚCIOWA ANALIZA ODCINKOWA (PROBLEMOWA SZCZEGÓŁOW OŚĆ BADAN ANALIZA OGÓLNA ANALIZA SZCZEGÓŁOWI ANALIZA WSKAŹNIKOWA ANALIZA ROZLICZENIOWA FORMA BADAN ■ ■■ CZAS OBIĘTY ANALIZĄ ANALIZA RETROSPEKTYWNA (EX-POST) ANALIZA BIEŻĄCA ANALIZA PROSPEKTYWNA ANALIZA POJEDYNCZEGO PRZEDSIĘBIORSTWA ANALIZA MIĘDZYZAKŁADOWA ANALIZA WEWNĘTRZNA ANALIZA ZEWNĘTRZNA ZAKRES PRZESTRZENNY BADAN I ' Ibidem . 54. Gabrusewicz opt. Najlepszym rozwiązaniem jest.

36 .

zwana także analizą kompleksową. Stopień szczegółowości badań analityczny dzieli analizę finansową przedsiębiorstwa na ogólną i szczegółową. kosztów. analiza funkcjonalna polega na badaniu działalności przedsiębiorstwa w podziale na części planu techniczno -ekonomicznego oraz na działy sprawozdawczości rzeczowej i finansowej lub poszczególnych funkcji czy służb .: produkcji. Analiza szczegółowa zajmuje się badaniem określonego problemu działalności przedsiębiorstwa w sposób dokładny 43 J. Analizę funkcjonalną przeprowadza jednocześnie wiele osób. Z kolei analiza kompleksowa zajmuje się całościowym badaniem danego przedmiotu lub podmiotu. jakim jest zakres zagadnień objętych analizą wyróżniamy analizę częściową(odcinkową) i całościową. Z tego względu analizę odcinkową często nazywa się analizą problemową. które przedstawione są za pomocą wskaźników oraz zależności. bez stwierdzania następstw w innych dziedzinach działalności. strukturalnej i dynamicznej. Inne kryterium podziału. Analiza całościowa. 37 . Analiza ogólna obejmuje całokształt działalności prace badawcze opierają się na wąskiej grupie odpowiednio dobranych wskaźników syntetycznych. PWE. Pierwsza z nich. w pewnym stopniu zmniejsza możliwość dostrzeżenia niedoskonałości. Przy tej analizie bardzo ważna jest znajomość nowoczesnych technik obliczeniowych. 18. Warszawa 2004. Pierwsza z nich polega na odrębnym badaniu rożnych dziedzin działalności np. Przy badaniach odcinkowych zawęża się wpływ czynników kształtujących badane zjawisko do bliskich zależności. Ostatnia z tej grupy analiza decyzyjna nastawiona jest głównie na problemowe i szczegółowe badania. s. a także jest bardzo przydatna w ocenie całokształtu działalności firmy. Stanowi ona podstawę do podejmowania bieżących jak i rozwojowych decyzji dotyczących całego przedsiębiorstwa. Polega na grupowaniu zjawisk dotyczących określonej decyzji. Brak w niej badań wzajemnych zależności występujących między zjawiskami gospodarczymi. bez głębszego wnikania w przyczyny zaistniałej sytuacji. zatrudnienia. Dostarcza informacji o zjawiskach gospodarczych. Duraj. dotyczy wszystkich zjawisk występujących w przedsiębiorstwie. ocenę i na tej podstawie wyciąga wnioski. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. Polega ona na badaniach o charakterze ogólnym i posługuje się opisem zjawisk gospodarczych od strony ilościowej. jakie występują pomiędzy nimi. Na podstawie badań odcinkowych zestawia się ogólna. Szybkie i kompleksowe opracowanie tej analizy.Jak wynika z wyżej zaprezentowanego schematu przyjmując za kryterium metodę badań wyróżnia się trzy rodzaje analiz. co umożliwia skrócenie czasu jej wykonywania.

Większą wartość poznawczą charakteryzuje się analiza rozliczeniowa. Wartość i zmiana wskaźników. • obliczenie wskaźnika i/lub współczynnika na podstawie zweryfikowanych mierników oraz postawienie diagnozy i sformułowanie decyzji. 19. 38 . stanowią podstawę do formułowania wniosków dotyczących przyszłości. która dostarcza informacji o sytuacji finansowej i wynikach działalności gospodarczej badanej firmy na podstawie zbioru wskaźników logicznie ze sobą powiązanych. W analizie tej stosuje się mierniki bezwzględne ukazujące absolutne rozmiary określonych zjawisk gospodarczych oraz mierniki względne pozwalające określić relacje między nimi. zwana także retrospektywną. Analiza ex post. a także ich wzajemne relacje. która wyodrębnia następujące etapy44: • • • wybór zjawisk gospodarczych przedsiębiorstwa objętych badaniem i oceną. pozwalających uzyskać dokładny i obiektywny obraz analizowanych zjawisk. Więckowski op. należy do najlepiej opracowanych rodzajów analizy ekonomicznej.skutkowych miedzy badanymi zjawiskami. że jest ona szczególnie przydatna w procesie zarządzania. cit. • skorygowanie sposobu mierzenia wskaźnika i współczynnika lub ustalenie dodatkowych wskaźników i współczynników. staranny dobór adekwatnych wskaźników do analizowanych zjawisk. Może być przeprowadzona na wszystkich szczeblach zarządzania 44 J. tę ostatnią zaś na analizę taktyczną (średniookresową) oraz analizę strategiczną (długookresową). Dzięki czemu możliwa jest identyfikacja czynników kształtujących badane procesy i zjawiska oraz pełniejsza ocena ich oddziaływania na wyniki ekonomiczne jednostki gospodarczej. Wartość poznawcza analizy rozliczeniowej sprawia.i szczegółowy za pomocą wskaźników umożliwiających dostrzeżenie zależności przyczynowo . Przykładem tej analizy może być ocena wpływu zmian stawek amortyzacji na produktywność środków trwałych Forma prowadzenia badań jest kolejnym kryterium dzielące analizę finansową na dwa dalej opisane rodzaje. Analiza wskaźnikowa. Analizę ekonomiczną ze względu na przyjęty horyzont czasowy można podzielić na: analizę ex post (retrospektywną). analizę ex antę (antycypacyjną). Aby przy pomocy analizy wskaźnikowej móc dokonać prawidłowej oceny analizowanych zjawisk ważne jest przestrzeganie określonej procedury postępowania. która polega na badaniu i ocenie związków i współzależności występującymi między poszczególnymi zjawiskami. weryfikacja poprawności przyjętych wskaźników. s.

Analiza prospektywna podobnie jak analiza ex post może być przeprowadzana na wszystkich poziomach zarządzania w przedsiębiorstwie. Można także.. Pozwala ustalać wyniki przewidywanych procesów gospodarczych we wszystkich dziedzinach działalności oraz w przedsiębiorstwie jako całości. dzień. które mogą się pojawić w przyszłości. Dzięki wynikom analizy ex post można nie tylko wyjaśnić zmiany. Duraj.zmiana. Wersty opt. rok). K. T. 14. zapobiegać w przyszłości zmianom niepożądanym. s. Analizę ex antę wykorzystuje się we wszystkich procesach decyzyjnych. wówczas mamy do czynienie z analizą pojedynczego przedsiębiorstwa. J. 29. cit. Wyniki prac badawczych mogą ograniczać się jedynie badanego przedsiębiorstwa. Jej podstawowym celem jest przeprowadzenie badań strukturalnych i przyczynowych w odniesieniu do minionych zadań gospodarczych w przyjętym przedziale czasu (kwartał. Uwzględnia ona zarówno czynniki te. s. 39 . 4 L. Kurtys. Najistotniejszą cechą analizy operatywnej jest niemal bezpośrednie wykorzystywanie jej warunków do regulacji zaistniałych odchyleń od założonych parametrów i do likwidacji występujących zakłóceń w przebiegu procesów gospodarczych i produkcyjnych. Waśniewski. cit. które działały wcześniej. Wymaga starannego doboru przedsiębiorstw wykorzystywanych do porównań. R. wykorzystując uzyskane wyniki. Urbańczyk opt. a także utrwalać tendencje w zarządzanych obiektach gospodarczych. Dotyczy przedsiębiorstw wchodzących w skład jednej branży. Bednarski. zakłady). W zależności od przeznaczenia analizy możemy mówić o analizie wewnętrznej i zewnętrznej. jednostkowymi kosztami własnymi porównywalnych wyrobów wytwarzanych przez przestrzenne wyodrębnione ogniwa organizacyjne (wydziały. Wykonywana jest w sposób kompleksowy. Jej celem jest ustalenie przyczyn różnic między np.w przedsiębiorstwie. B. Borowiecki.4 Analiza bieżąca zwana także operatywną ma na celu przygotowanie informacji analitycznych o zjawiskach i procesach gospodarczych w relatywnie krótkich odcinkach czasu . Natomiast analiza międzyzakładowa polega na porównywaniu danej jednostki z innymi. Analizę zewnętrzną sporządza się dla osób i instytucji z poza przedsiębiorstwa zwykle w układzie rocznym. Analiza ta może być przeznaczona dla: • banków w związku z ubieganiem się o kredyt. jak i te. a przede wszystkim planowania jak i kształtowaniu strategii przedsiębiorstwa46. lecz również w poszczególnych wycinkach jego działalności. 46 E. jakie zaszły w przedsiębiorstwie jako całości. dekada. Dostosowana jest do potrzeb szeroko rozumianego otoczenia przedsiębiorstwa.

Natomiast analiza wewnętrzna zajmuje się uwzględnieniem potrzeb decyzyjnych kierownictwa i innych szczebli zarządzania w przedsiębiorstwie. T. Analiza wewnętrzna jest wykonywana w sposób bardziej szczegółowy i zajmuje się wybranymi obszarami działalności przedsiębiorstwa. ubezpieczycieli. opt. 47 M. Zawiera ona analizę podstawowych sprawozdań finansowych bilansu i rachunku wyników oraz ocenę kondycji finansowej i czynników ją determinuj ących47.• • udziałowców i akcjonariuszy. cit. • właścicieli i inwestorów w procesie prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego oraz innych odbiorców z jego otoczenia. Jachna. 40 . Sierpińska. s. 21.

handlowa. osoby prawne (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. spółka komandytowo-akcyjna). inne podmioty mające osobowość prawną) i jednostki organizacyjne mniemające osobowości prawnej (spółka jawna. poz. spółka partnerska. które mogą wykluczać daną formę prawną dla danego rodzaju działalności gospodarczej (np. pracowników i pożyczkodawców. . 41 . Spółka jest prawną formą współdziałania dwóch lub większej liczby osób dla łatwiejszego osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego. np. Dz. produkcja i sprzedaż wódek. o ile działają zgodnie z prawem. właściciela. więc jest zarobkowy charakter oraz fakt. z zastrzeżeniem odrębnych przepisów. Podmiot rozpoczynający działalność gospodarczą ma pełną swobodę wybory formy organizacyjnoprawnej przedsiębiorstwa. 1178 z późn.Prawo działalności gospodarczej. spółka akcyjna. Prowadzenie działalności gospodarczej nie wymaga otrzymania zezwolenia władz administracyjnych.U. art. spółka komandytowa. budowlana.1. że jest ona wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Warunkiem uznania danej działalności za działalność zawodową jest. czy też usługowa oraz poszukiwanie. Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza. Prawo dopuszcza również 48 Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r. wykonywana w sposób zawodowy i ciągły . Główny Urząd Statystyczny opracował systematykę form prawno-organizacyjnych.2. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako forma organizacyjno-prawna podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w Polsce W gospodarce rynkowej podmioty gospodarcze swobodnie prowadzą działalność gospodarczą i żaden organ nie ma prawa w ich działalność ingerować. banki). z 0. 2. Forma prawna podmiotu gospodarczego jest narzędziem określającym wymagania założycielskie. rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych. nr 101. transport morski i lotniczy. strukturę władzy oraz odpowiedzialność a także chroniącym interesy społeczeństwa. za wyjątkiem otrzymania koncesji w niektórych dziedzinach. państwa.. Charakterystyka Zakładów Mięsnych Agro-Handel Sp.W gospodarce wolnorynkowej znaczna cześć podmiotów gospodarczych działa jako spółki.0. Do podstawowych form prawno-organizacyjnych zalicza się osoby fizyczne (indywidualni przedsiębiorcy oraz wspólnicy spółek cywilnych). 2. zm.

jako forma współdziałania osób. zatem za punkt odniesienia stan regulacji prawnej spółek w naszym prawie. s. transportowych i innych. jeśli także kapitał (substrat rzeczowy). gdzie znalazła ona swój normatywny kształt w ustawie z 20 IV 1892 r. Wspólnicy spółek kapitałowych odsunięci są z reguły od bezpośredniego prowadzenia spraw spółki (należą one do zarządu) i od bezpośredniej kontroli jej działalności (wykonuje je specjalny organ spółki . a także powoływania ich dla celów niegospodarczych. Podstawy prawa gospodarczego. 81. procedury zakładania. 0 A. a także banków. Jecyszyn.. W przeciwieństwie do spółek kapitałowych.rada nadzorcza lub komisja rewizyjna). Praktyczne potrzeby dyktowały łączenie się osób w grupy. Jeśli mianowicie jest nim tylko substrat osobowy (wspólnicy). aby w ten sposób osiągnąć zamierzony cel. wzory. najczęściej gospodarczy49. że spółkami prawa cywilnego są te spółki. powszechnie przyjmowany w obcych systemach prawnych. W prawie polskim można wyróżnić spółki prawa cywilnego (spółki cywilne) i spółki prawa handlowego (spółki handlowe). uregulowane przez kodeks cywilny. o spółkach z ograniczoną 49 J. Rafalski. s. z najdawniejszymi włącznie. z wyłączeniem osobistej odpowiedzialności wspólników. Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki. Ojczyzną spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są Niemcy końca XIX w. Kosikowski. 42 . zaś organem ich reprezentującym jest zgromadzenie wspólników °. a przepisy dotyczące spółek zawierają różne systemy prawa antycznego. Spółka. są to spółki kapitałowe. natomiast spółkami prawa handlowego są spółki uregulowane przez przepisy kodeksu spółek handlowych i inne ustawy. Kryterium tego rozróżnienia opiera się na strukturze i charakterze przepisów normujących dany rodzaj spółki. Podział na spółki kapitałowe i osobowe opiera się na kryterium substratu ich istnienia i działalności. Spółki odgrywają istotną rolę w stosunkach gospodarczych krajów o gospodarce rynkowej.możliwość tworzenia i istnienia niektórych spółek z udziałem jednego wspólnika (spółki jednoosobowe). 33. W konsekwencji spółki kapitałowe posiadają osobowość prawną i za swoje zobowiązania odpowiadają własnym majątkiem. Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur".. W formie spółek występuje większość przedsiębiorstw przemysłowych. Warszawa 2004. to są to spółki osobowe. Podział na spółki osobowe i kapitałowe. nie ma nic wspólnego z podziałem osób prawnych na osoby typu korporacyjnego i fundacyjnego (zakładowego). C. instytucji ubezpieczeniowych itd. można stwierdzić. spółkę osobową cechuje osobista (majątkowa) odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki i osobiste prowadzenie spraw spółki. znana była już w starożytności. w tym z reguły największe organizacje gospodarcze. usługowych. handlowych. Przyjmując. Warszawa-Jaktorów 2001. Wydawnictwo Prawne LexisNexis.

-.1919 r.) jako private limited company. że przepisy zawarte w innych aktach prawnych mogą zastrzegać dla danego typu działalności odrębną formę prawną w postaci innych typów spółek lub organizacji. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością opiera się . angielskim (1907r.) i innych systemach prawnych.. SPÓŁKA AKCYJNA Źródło: K. Ustawa o narodowych funduszach inwestycyjnych przewiduje na przykład. s. jeżeli jej cel nie jest sprzeczny z przepisami prawa. Wydawnictwo C. Kodeks spółek handlowych pozwala na tworzenie tego rodzaju spółek dla prowadzenia jakiejkolwiek działalności. Oficyna Ekonomiczna.na koncepcji zaangażowania kapitałowego wspólników i ich odpowiedzialności ograniczonej do wkładu w majątek spółki \ Podstawową kwalifikację spółek przedstawia Schemat 5. której istotą jest przede wszystkim zgrupowanie środków kapitałowych w celu realizacji pewnego zamierzenia. Kraków 2005. Olszewski.02. Jak założyć firmą w Unii Europejskiej. Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie PODSTAWOWA KWALIFIKACJA SPÓŁEK SPÓŁKI OSOBOWE: .H. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością należy do spółek kapitałowych prawa handlowego. francuskim (1925r. 43 .odpowiedzialnością.Wach.SPÓŁKA CYWILNA KODEKS SPÓŁEK HANDLOWYCH << SPÓŁKI OSOBOWE: • • SPÓŁKA JAWNA SPÓŁKA KOMANDYTOWA ji SPÓŁKA KOMANDYTOWO-AKCYJNA_____________ SPÓŁKI KAPITAŁOWE: -. BECK. Oznacza to.0. W Polsce tą formę prawną prowadzenia działalności gospodarczej uregulowano po raz pierwszy dekretem z 08. SPÓŁKA Z 0. 276. Warszawa 2002. s.). 49. Prawo gospodarcze kompendium. że fundusze takie mogą funkcjonować wyłącznie w postaci spółek akcyjnych. Działalność ubezpieczeniową mogą zaś prowadzić wyłącznie spółki akcyjne J.podobnie jak spółka akcyjna . Regulacja tego rodzaju spółki znalazła się następnie w prawie austriackim (1906r.

art. do zarządu mogą być powołane osoby spośród wspólników lub spoza ich grona . Można tutaj. cit. ponieważ charakteryzuje go brak dochodów spółki. poz. 55 Dz. art. 3 Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Przepisy kodeksu spółek handlowych nie ograniczają obszaru aktywności. 52 A.U.. umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinna zostać zawarta w formie aktu notarialnego i określać: firmę i siedzibę spółki. Rafalski opt. jeżeli wymaga tego umowa spółki lub ustawa. także wniesienie tej nadwyżki. jaką chcą się kierować wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. gospodarcze niemające charakteru zarobkowego oraz cele niegospodarcze (non profit). s. z 2000 r. Prawo bankowe zastrzega. 1037 z późn. a w razie objęcia udziału za cenę wyższą od wartości nominalnej. w których kapitał zakładowy przewyższa pięćset tysięcy złotych. przedmiot działalności spółki. nr 94. 44 . W rozumieniu przepisów ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. który składa się z jednego albo większej liczby członków. że jest on rzadko wykorzystywany w praktyce. charytatywnych.. W myśl postanowień kodeksu spółek handlowych. więc prowadzić przedsiębiorstwa. może znaleźć odzwierciedlenie w celach naukowych. Ten ostatni rodzaj działalności. • powołanie zarządu spółki. więc wyróżnić cele zarobkowe. Taka spółka nie musi. organ nadzoru w postaci rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej powinien zostać ustanowiony w spółkach. 201 § 3.Kodeks spółek handlowych. 213 § 2. państwowe lub w postaci spółek akcyjnych.. • uzyskanie wpisu do rejestru przedsiębiorców. a zarazem udziały w spółce posiada więcej niż dwudziestu pięciu wspólników . 1037 z późn. nr 94. • wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego.U. zm. wysokość jej kapitału zakładowego. . 17. że banki mogą zostać utworzone jako spółdzielcze. 1037 z późn. bądź społecznych. poz.l54§3. zm. spółka non profit jest jednak przedsiębiorcą i powinna zostać wpisana do rejestru . zgodnie z literą prawa przelewa się na poczet kapitału zapasowego tworzonej spółki . 54 Dz. zm. nadwyżkę taką zwaną "agio".oraz towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych. Należy jednak zaznaczyć.. ale musi być dofinansowywana z zewnątrz. Do powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne należy podjąć następujące kroki: • zawarcie umowy spółki. Dz.. • ustanowienie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. nr 94.U. poz. art. z 2000 r.

gdy umowa spółki stanowi. Wkłady niepieniężne mogą mieć postać rzeczy i praw majątkowych. że zarówno zbywana jak i pozostała część udziału nie może przedstawiać mniejszej wartości niż pięćset złotych. więc wtedy zbyć cały udział jak i jego część. Uregulowania prawne. Jeżeli natomiast umowa stanowi. iż wspólnikom przysługuje tylko jeden układ. s. a w konsekwencji . Wspólnik może. że każdy ze wspólników ma więcej niż jeden udział. Kapitał zakładowy stanowi początkowy majątek spółki. 97. a także jako ogół praw i obowiązków wspólnika. Umożliwia rozpoczęcie działalności gospodarczej i stanowi zabezpieczenie roszczeń kontrahentów spółki. a jednego udziału pięćdziesiąt złotych. wówczas wszystkie udziały w kapitale zakładowym spółki powinny być równe i niepodzielne. Sobczak. 45 . Ich wniesienie do spółki powoduje przeniesienie na nią prawa własności. Warszawa 2001. Kapitał zakładowy dzieli się na udziały. Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki jest ograniczona do wysokości wniesionych przez nich udziałów. wspólnik zaciąga wobec tej spółki zobowiązanie do pokrycia udziału przez wniesienie wkładu. Objęcie lub nabycie udziału jest równoznaczne z nabyciem praw i obowiązków związanych z uczestnictwem w spółce. Jedną z podstawowych czynności niezbędnych do utworzenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie przez wspólników kapitału i przekazanie go tej spółce tytułem wkładu na kapitał zakładowy. Wniesienie kapitału zakładowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością warunkuje założenie spółki. co najmniej jeden lub większą liczbę udziałów w kapitale zakładowym spółki. PWE. informacje czy wspólnik może mieć więcej niż jeden udział. wtedy udziały te mogą być różnej wartości i są podzielne 6. Na poczet kapitału zakładowego wspólnicy mogą wnieść dwa rodzaje wkładów: wkłady pieniężne i wkłady niepieniężne. liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników.prawa do swobodnego 6 K. Udział należy rozumieć jako część kapitału zakładowego. czyli tzw. Aby być wspólnikiem należy posiadać. Poprzez zawarcie umowy spółki. ilość udziałów.wskazanie osoby lub osób będących wspólnikiem spółki. na które się dzieli kapitał oraz ich wysokość. W przypadku. Należy wszakże pamiętać. przy czym wniesienie całego wkładu musi nastąpić przed zgłoszeniem spółki do zarejestrowania. Obecnie minimalna wysokość kapitału wynosi pięćdziesiąt tysięcy złotych. Umowa spółki musi określać wysokość kapitału zakładowego. czas trwania spółki (o ile jest oznaczony). aporty. Działalność gospodarcza. Wysokość kapitału świadczy o potencjale gospodarczym spółki.

209. zgodnie z trybem przewidzianym w umowie 8. PWE. Prawo handlowe dla ekonomistów. art. w terminie 7 dni od dnia sporządzenia aktu notarialnego zawierającego umowę spółki. s. Organami obowiązkowymi są zgromadzenie wspólników (organ stanowiący) i zarząd (organ reprezentujący). 9Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. Do zgłoszenia spółki należy dołączyć: umowę spółki. oświadczenie wszystkich członków zarządu. czy posiadają one cechy umożliwiające wniesienie ich do spółki tytułem pokrycia udziałów. czyli stwierdzenie. poz. 112. Natomiast powołanie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej ma charakter fakultatywny. nr 17.U. jeżeli o powołaniu członków organów spółki nie stanowi akt notarialny zawierający umowę spółki . Zarząd jest zobowiązany dołączyć także podpisaną przez wszystkich jego członków listę wspólników z podaniem nazwiska i imienia lub nazwy (firmy) oraz liczby i wszystkich udziałów każdego z nich. 10. s. 46 . Warszawa 2002. Kruczalak. że wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione.dysponowania przedmiotami wkładu . Przedmiotem wkładu do spółki kapitałowej nie może być prawo niezbywalne lub świadczenie pracy bądź usług. Zarząd spółki zobowiązany jest zgłosić ją do rejestru przedsiębiorców. 8K. Dz.Krajowy Rejestr Sądowy. co oznacza. Zgłoszenie do rejestru ma charakter fakultatywny. a ilość wspólników jest więcej niż 25. by ci złożyli stosowny wniosek o rejestrację. Jednakże w celu ustalenia. Jednocześnie kodeks spółek handlowych podtrzymuje zakaz łączenia funkcji członka zarządu (a także innych funkcji podlegających bezpośrednio członkowi zarządu) i rady nadzorczej. będącego częścią składową Krajowego rejestru sądowego. .000 złotych. Władze spółki mogą być ustanowione bądź w samym akcie założycielskim bądź w drodze odrębnej uchwały wspólników podjętej przed zarejestrowaniem spółki. z 2001r. 1-3. konieczne jest określenie tzw. czy dane rzeczy lub prawa mogą stanowić przedmiot aportu. Karczmarek. zdolności aportowej tych rzeczy i praw.. Aport jako wkład do spółki z o. Do zgłoszenia spółki oraz zmian składu osobowego zarządu należy dołączyć również założone wobec sądu albo poświadczone 7U. Sądem rejestrującym jest sąd rejonowy (sąd gospodarczy) mający siedzibę w mieście będącym siedzibą wojewody 9. Obowiązek ustanowienia jednego z tych organów dotyczy tylko spółek. Do zarejestrowania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne jest powołanie jej organów zwanych władzami spółki.dowód ich ustanowienia z wyszczególnieniem składu osobowego. "Gazeta Podatkowa" 2004. w których kapitał zakładowy przewyższa 500. że sąd nie może stosować środków dyscyplinarnych (grzywny) w stosunku do członków zarządu. nr 31.o..

następnie wzywa zarząd do założenia wyjaśnienia i jeżeli braki te nie zostaną usunięte może wydać postanowienie o rozwiązaniu spółki. jeżeli od jej wpisu do rejestru upłynęło pięć lat. . 62 W. Przed uzyskaniem wpisu do rejestru. Podjęcie zaś zasadniczej działalności będzie mogło nastąpić dopiero po uzyskaniu wpisu do rejestru61. powziąć uchwałę w przedmiocie podziału zysku albo pokrycia strat. ustrój.H. w tym prawo własności rzeczy ruchomych i nieruchomości. przedmiotu działalności spółki. Wspólnicy na zwyczajnym zgromadzeniu są zobowiązani62: • • rozpatrzyć i zatwierdzić sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdanie finansowe za ubiegły rok obrotowy. Tarska. Najwyższym organem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie wspólników. Ustawa wyróżnia zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników. gdy nie zawarto umowy spółki. Postanowienie to nie może być jednak wydane. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Głównąjego funkcjąjest podejmowanie uchwał w sprawach przewidzianych przepisami kodeksu spółek handlowych i aktem założycielskim spółki. Sąd rejonowy może orzec o rozwiązaniu spółki wpisanej do rejestru. Wach. 60 M. funkcjonowanie. 61 K. 125.BECK. s. C. opt. Dokumenty załączone do wniosku powinny być złożone w oryginałach lub urzędowo poświadczonych odpisach lub wyciągach60. Warszawa 2003. Istota. • podjąć uchwałę w przedmiocie udzielenia członkom organów spółki absolutorium z wykonania przez nich obowiązków.notarialnie wzory podpisów członków zarządu. Szczecin 2004. s. 181. kapitału zakładowego bądź wkładów. Prawo gospodarcze. ale tylko w ramach działalności o charakterze przygotowawczym do podjęcia działalności gospodarczej. s. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. 86. jeżeli sprawy te nie zostały wyłączone umową spółki spod kompetencji zgromadzenia wspólników. W takich przypadkach sąd najpierw wyznacza zarządowi termin do uzupełnienia braków. 47 . w terminie sześciu miesięcy po upływie każdego roku obrotowego. cit. bądź wszystkie osoby zawierające umowę spółki albo podpisujące status nie miały zdolności do czynności prawnych w chwili ich dokonywania. określony w umowie albo statusie przedmiot działalności spółki jest sprzeczny z prawem lub umowa albo status spółki nie zawiera postanowień dotyczących firmy. Zwyczajne odbywa się raz w roku. Górski. spółka w organizacji może zaciągać zobowiązania i nabywać prawa.

W skład zarządu mogą wchodzić zarówno wspólnicy. Członkiem zarządu może być tylko osoba fizyczna o pełnej zdolności do czynności prawnych. albo gdyby decyzja podjęta została z naruszeniem procedury. Jeżeli ustawa lub akt założycielski nie zawierają ograniczeń.Nadzwyczajne zgromadzenie wspólników zwołuje się. jak to miało miejsce na gruncie kodeksu handlowego. Uchwała dotycząca istotnej zmiany przedmiotu działalności spółki wymaga większości trzech czwartych głosów z tym. wymaga zgody wszystkich wspólników. celowe jest jej wcześniejsze uzyskanie. wtedy uprawnienie do zwołania przejmuje rada nadzorcza lub komisja rewizyjna. Warunkiem wyboru danej osoby do składu zarządu jest jej zgoda. zaś uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. Zasadą jest. zwiększająca świadczenia wspólników lub uszczuplająca prawa udziałowe. o ile jest na nim reprezentowane 100% kapitału zakładowego i nikt z obecnych nic wniósł sprzeciwu. Przykładowa klauzula umowna może mieć brzmienie: „Zarząd składa się z 3 do 5 osób". umowa spółki bądź organy lub osoby uprawnione do zwołania zgromadzeń uznają to za wskazane. dlatego ze względów praktycznych. wspólnicy mogą uczestniczyć w zgromadzeniu wspólników oraz wykonywać prawo głosu przez pełnomocników. który może je uchylić tylko wówczas. rozwiązania spółki lub zbycia przedsiębiorstwa. Zarząd spółki może być jedno. Zgromadzenie wspólników może odbyć się w każdym czasie bez formalnego zwołania. Jeżeli zarząd nie zwoła zgromadzenia wspólników w terminie wskazanym w przepisach lub w umowie. że statut spółki może ustanowić surowsze warunki powzięcia tych uchwał.albo wieloosobowy. Decydujące znaczenie mają w tym zakresie postanowienia umowy spółki określające organizację jej władz. których dotyczy. gdy wymaga tego przepis prawa. wskutek rezygnacji jednego z członków. Dopuszcza się również możliwość określenia składu zarządu przez wskazanie minimalnej i maksymalnej liczby jego członków. zapadają większością dwóch trzecich głosów. Sposób ten jest korzystny o. gdyby stwierdził sprzeczność z prawami nadrzędnymi (np. 48 . albo jego zorganizowanej części. bądź prawa przyznane osobiście poszczególnym wspólnikom. tyle że umożliwia skuteczne działanie zarządu nawet w przypadku przejściowego zdekompletowania np. Decyzje zgromadzenia wspólników są nadrzędne w stosunku do wszelkich czynności pozostałych organów spółki i mogą być zaskarżane tylko do sądu gospodarczego. Natomiast uchwała dotycząca zmiany umowy spółki. że zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników zwołuje zarząd. z kodeksem spółek handlowych). że uchwały dotyczące zmiany umowy spółki. Zasadą jest. Podobnie. jak i osoby spoza ich grona.

U. 1037 z późn. w szczególności jako podstawa odpowiedzialności członka zarządu. do właściwości zarządu. nr 94.o.Uchwały zarządu mogą być powzięte. 208 § 6 i 7. art. Szczególna regulacja ustawowa dotyczy prokurenta. podczas gdy odwołać prokurenta może każdy członek zarządu6 . składanie i przyjmowanie oświadczeń woli za spółkę we wszelkich stosunkach prawnych z osobami trzecimi (stąd rozróżnienie na reprezentację czynną i bierną).. "Prawo Przedsiębiorcy" 2001. Status prawny zarządu spółki z o. nr 94. Doktryna definiuje prowadzenie spraw jako podejmowanie wszelkich czynności -o charakterze przede wszystkim faktycznym i decyzyjnym . Prawo reprezentacji oznacza kompetencję do występowania za spółkę. prawa reprezentacji ustalony bezwzględnie obowiązującymi przepisami kodeksu spółek handlowych. radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej przez przepisy ustawy lub umowę spółki należą. wymagana jest uprzednia uchwała zarządu. co do zasady. tj. Pojęcie reprezentacji obejmuje występowanie zarządu w stosunkach zewnętrznych spółki. 1037 z późn. Organ ten prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Dz.U. 247 § 2. Odmiennie należy oceniać skuteczność ograniczeń wynikających z przepisów ustawy. Uchwała jest również konieczna we wszelkich sprawach przekraczających zakres zwykłych czynności spółki. 72. którego powołanie wymaga zgody wszystkich członków zarządu. zm. z art. 49 .zmierzających do realizacji celu spółki64. z 2000 r.. Zakres przedmiotowy tego prawa określa tym samym katalog spraw. poz. jeżeli wszyscy członkowie zostali 63 64 65 Dz. co do zasady. 201 § 4 w zw. zgromadzeniu wspólników. Herbet. Jeżeli brak stosownej regulacji umownej. z 2000 r. 245. Zakres co ma znaczenie zwłaszcza został w przypadku zarządu wieloosobowego.regułę stanowi wybór członków zarządu uchwałą wspólników. bezwzględną większością głosów63. Przepisy kodeksu spółek handlowych normujące zasady prowadzenia spraw spółki mają w całości charakter dyspozytywny w związku. s. Pojęcie prowadzenia spraw spółki jest odnoszone do stosunków wewnętrznych korporacji.. Zarząd jest organem zarządzająco-wykonawczym. poz.. z czym umowa spółki może przewidywać w tej mierze zasady odmienne. Z kolei sposób reprezentacji to sposób czynienia użytku ze wskazanej kompetencji.. nr 27. a zarząd jest wieloosobowy. art. podejmowaną w głosowaniu tajnym. zawarte w umowie spółki lub uchwałach wspólników. Ewentualne ograniczenia. A. Prawo członka zarządu do reprezentowania spółki dotyczy wszelkich czynności sądowych i pozasądowych i nie może zostać ograniczone ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich. mają wyłącznie znaczenie wewnętrzne. Sprawy nieprzekazane innym organom spółki tj. zm. w których członek zarządu może działać za spółkę.

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r..Ordynacja podatkowa. Wspólnik ma jednak obowiązek korzystać ze swych uprawnień nadzorczych w sposób lojalny.o.lub łącznie z upoważnioną przez siebie osobą . co do zakresu ich kompetencji. jak również przyznawać mu może określone uprawnienia w zakresie kierowania pracami zarządu. że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (naprawcze) albo nie zgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy. Przesłanką zdolności uchwałodawczej zarządu nie jest. Wspólnik może samodzielnie . Uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. poz. które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.U. że wspólnik wykorzysta je w celach sprzecznych z interesem spółki i przez to wyrządzi spółce znaczną szkodę. Raczek. 116. 50 . 64. Dz. że w przypadku równości głosów decyduje głos prezesa zarządu. Dom Wydawniczy „Ostoja". Zarząd może odmówić wspólnikowi wyjaśnień oraz udostępnienia do wglądu ksiąg i dokumentów spółki.prawidłowo zawiadomieni o posiedzeniu. nr 137. gdyż prawo kontroli działalności zarządu przysługuje każdemu wspólnikowi. któremu zarząd uniemożliwił zrealizowania swych uprawnień może wystąpić z żądaniem rozstrzygnięcia sprawy uchwałą wspólników. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Reprezentacja spółki z o. . jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna w całości lub części67.. Między radą nadzorczą i komisją rewizyjną zachodzą istotne różnice. jeżeli istnieje uzasadniona obawa. art. Członkowie zarządu odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe spółki kapitałowej. jeżeli wykaże. W przypadku braku stosownej klauzuli pozycja prezesa zarządu jest analogiczna do pozycji pozostałych członków tego organu66. s. 926 z późn.w każdym czasie przeglądać księgi i dokumenty spółki. Członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność wobec wierzycieli za naruszenie określonych zasad postępowania i nie wykonywanie obowiązków. Indywidualna kontrola wspólników może doznać ograniczeń albo nawet zostać wyłączona mocą umowy spółki. lub wskaże mienie spółki. Członek zarządu może uwolnić się od powyższej odpowiedzialności. zm. Wspólnik. Kraków 2002. a zadaniem komisji 66 67 T. ale pod warunkiem ustanowienia tą umową rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. co do zasady nie musi istnieć organ nadzorczy. Rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. Akt założycielski może przewidywać. sporządzać bilans dla swego użytku lub żądać wyjaśnień od zarządu. zatem obecność na posiedzeniu wszystkich jego członków.

może postanowić o wezwaniu zarządu do złożenia oświadczenia. W kompetencji rady nadzorczej leży sprawowanie stałego nadzoru nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. wyznaczyć podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych (biegłych rewidentów) w celu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. Szczególnym obowiązkiem rady nadzorczej jest ocena sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy. że zarząd jest obowiązany uzyskać zgodę rady nadzorczej przed dokonaniem oznaczonych w umowie spółki czynności oraz przekazać radzie nadzorczej prawo zawieszania w czynnościach. jak i ze stanem faktycznym oraz wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty. kontrole zewnętrzną. co do maksymalnej liczby członków tego organu. tak. jednak nie ma ona prawa wydawania zarządowi wiążących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki. że faktycznie będzie ona miała podobne obowiązki do obowiązków rady nadzorczej. z ważnych powodów. a w szczególności stanowić. kontroli wewnętrznej. Uchwałą wspólników członkowie rady nadzorczej mogą być odwołani w każdym czasie. poszczególnych lub wszystkich członków zarządu. Mianowicie sąd rejonowy na żądanie wspólnika lub wspólników reprezentujących. powinno wchodzić minimum trzech członków. Jednak w spółce niemającej rady nadzorczej umowa spółki może rozszerzyć obowiązki komisji rewizyjnej. który przesyła jego odpis żądającemu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. Rada nadzorcza może też reprezentować spółkę w umowach między członkiem zarządu a spółką oraz w sporze z nim. natomiast ustawa przewiduje jeszcze tzw. W odniesieniu do obu tych organów obowiązują te same przepisy.rewizyjnej jest badanie przede wszystkim sfery finansowej działalności spółki. to powołanie i odwołanie członków rady następuje w drodze uchwały wspólników. W skład rady nadzorczej.. Nie ma natomiast ustawowych ograniczeń. Kontrolowanie działalności spółki przez wspólników. zarządowi i radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej. Akt założycielski może rozszerzyć uprawnienia rady nadzorczej. a także składanie zgromadzeniu wspólników corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny. Rewidenci składają swoje sprawozdanie sądowi rejestrowemu. Jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej. członków rady nadzorczej powołuje się na rok. radę nadzorczą lub komisję rewizyjną to przykład tzw. Natomiast zyski z udziału w niej 51 . w zakresie ich zgodności z księgami i dokumentami. co najmniej jedną dziesiątą kapitału zakładowego. Przy braku innej regulacji w umowie spółki. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest osobą prawną i z tej racji odrębnym podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych.

przedmiot działalności oraz cele spółki Agro-Handel jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością powstałą 22 kwietnia 1992 roku. Warto się nad tym zastanowić szczególnie wtedy. Na szczególną uwagę zasługuje obecnych fakt. gdy planuje się bardzo ryzykowne przedsięwzięcie.2. w tym szczególnie to. Kapitał zakładowy spółki wynosi 1 400 000 zł. że jako wspólnik nie będzie się odpowiadało za zobowiązania spółki. Przedsiębiorstwo zostało wpisane do rejestru handlowego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego oraz aktu notarialnego z dnia 15 kwietnia 1992 r. wymagające dużego kapitału przedsięwzięcie . Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być utworzona przez jedną albo więcej osób w każdym celu prawnie dopuszczalnym.w takiej sytuacji koszty związane z funkcjonowaniem spółki będą z powodzeniem zrekompensowane przez korzyści. w tym oczywiście do prowadzenia działalności gospodarczej. Krzywiń Lubiń 52 Moiciszki Bicżyri . Rys historyczny. Wybór takiej właśnie formy powinno się rozważyć. gdy planuje się spore. co w warunkach należy do rzadkości. będą dodatkowo opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych (ryczałtem 19% uzyskanego przychodu).(wypłacana dywidenda). 2. Udziały wniesione w formie gotówkowej posiadają łącznie trzy osoby. iż zgromadzony ekonomicznych kapitał kraju zakładowy jest w 100% kapitałem polskim.

samochodach dostawczych oraz na gadżetach. zegary Podstawowe informacje o spółce przedstawia poniższa tabela: Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp.04. handel hurtowy produktami mięsnymi. przetwórstwo mięsne i rolno .spożywcze. Spółka od początku istnienia posiada swoje logo. KRS Jan Ludwiczak .Wiceprezes REGON Rodzaj działalności wg. 53 . XXII Wydział Gosp.2001 nr.734 udziały Henryk Wachowiak 333 udziały _ _J?C! Ciesielsld .zł Ludwiczak Jan . długopisy.o. Nazwa firmy Adres „AGRO-HANDEL" Sp. które nierozerwalnie kojarzone jest z omawianą firmą. takich jak: torby plastikowe. parasole.Prezes Zarządu Ciesielski Jan .10. usługi transportowe. pośrednictwo handlowe w kraju i zagranicą. kalendarze.. z o. 15. PKP NIP Forma prawna Krajowy Rejestr Sadowy Udziałowcy Kapitał zakładowy Osoby upoważnione do reprezentowania Źródło: opracowanie własne na podstawie wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego Przedmiotem działalności Zakładów Mięsnych Agro-Handel jest: • • • • • skup i ubój zwierząt rzeźnych. 0000053313 Sąd Rejonowy w Poznaniu.Siedziba firmy mieści się na terenie województwa wielkopolskiego. akt notarialny nr 3336/1992 Data: 15. z wyjątkiem drobiowego i króliczego 698-000-54-74 Spółka z ograniczoną działalnością powstała dn. Jest to znak rozpoznawczy występujący na odzieży roboczej pracowników niektórych działów.Członek Zarządu Szała Paweł .33_3_udziały 1 400 000.1992r. z ograniczoną odpowiedzialnością Województwo: Wielkopolskie Powiat: Kościański Gmina: Krzywiń Miejscowość: Mościszki 1 Poczta: 64-010 Krzywiń 410011644 1511Z Produkcja mięsa.

bogata baza chłodnicza i transportowa pozwalają firmie oferować klientom towar najwyższej jakości. 54 . Zakład posiada supernowoczesną linię ubojową o zdolności uboju 1200 sztuk trzody chlewnej na dobę. Dzięki umowom o współpracy handlowej zawieranymi z dostawcami. dostarczając codziennie duże ilości wysokiej klasy żywca wieprzowego i wołowego. Około 10 procent pozyskanego surowca przetwarza się na produkty wędliniarskie. a stosowanie nowoczesnych technologii oceny poubojowej żywca pozwala precyzyjnie ocenić jakość dostarczanego surowca.Aktualnie spółka koncentruje swą działalność na skupie i uboju zwierząt rzeźnych oraz handlu produktami mięsnymi. Zaawansowana technologia przetwórstwa. W zakładzie dokonuje się rozbioru przemysłowego i handlowego mięsa wieprzowego w ilości 80 ton na jedną zmianę. Wysokotowarowe rolnictwo południowej Wielkopolski stanowi bogate zaplecze surowcowe. firma może stosować strategię rynkową opartą na dystrybucji towarów o wysokiej jakości i jednocześnie o konkurencyjnych cenach zbytu.

55 . Może to być osiągnięte poprzez realizację celów pośrednich. kiełbasy podsuszane. wyjątkowo korzystne ceny dla stałych odbiorców. jednostki wojskowe w tym NATO-wskie. państw Europy środkowowschodniej i południowej. biodrówka. Agro-Handel posiada uprawnienia eksportowe do krajów Unii Europejskiej. gwarantowana wysoka jakość zamawianych towarów. a także krajów Dalekiego Wschodu.in. łopatka. zaopatrując je w półtusze i mięso w elementach.in. podgardle. podroby wołowe). szynka. żeberka. tłuszcze. wyroby podrobowe) Dział handlowy utrzymuje stałe kontakty handlowe z ponad 200 zakładami mięsnymi w kraju i kilkudziesięcioma firmami zagranicznymi. elementy wołowe (tusze. stabilność oferty asortymentowej. Zarówno samą firmę jak i jej produkty wielokrotnie nagradzano na najbardziej prestiżowych konkursach. zrazowa dolna. a także odpowiednie zarządzanie majątkiem trwałym spółki. Ostatecznym celem wyznaczonym przez zarząd spółki jest zwiększenie obrotów. boczek. hotele. jak: • • • • podwyższenie kwalifikacji załogi. Firma zaopatruje również linie lotnicze.: firmę AgroHandel. karkówka. wędliny (wędzonki.Aktualna oferta handlowa firmy Agro-Handel obejmuje szeroki asortyment produktów rolno-spożywczych m. podroby). rozbratel. dbanie o ciągłość. W 2006 roku na podstawie auditów przeprowadzonych przez Polską Federację Pest Control znakiem LIDERZY JAKOŚCI ŻYWNOŚCI wyróżniono m. ćwierci. kiełbasy gruborozdrobnione. schab. Własna produkcja wędliniarska rozprowadzana jest poprzez sieć własnych i patronackich hurtowni i sklepów w całym kraju. łopatka. a co za tym idzie zwiększenie zysku. szybka i sprawna obsługa kontrahentów. wędliny surowe.. rostbef. terminowe dostawy. Bezspornym atutem spółki jest kilkuletnia obecność na rynku oraz dogodna lokalizacja. kark. mięsa drobne. antrykot. a także dogodne terminy płatności. pachwina. kiełbasy drobnorozdrobnione.: • • • elementy wieprzowe (półtusze. kiełbasy średniorozdrobnione. targach i wystawach. precyzyjne wytyczanie celów działania i starannie dobrana strategia firmy. zrazowa górna. wyroby drobiowe. Wdrożony i ściśle przestrzegany w procesie produkcyjnym system HACCP pozwala skutecznie konkurować firmie również na rynkach zagranicznych. udziec. stacjonujące w kraju.

12.708.2005 31.63 216 771.07.04.kredyt * W . W Masarnia Chłodnia półtusz Budowa drogi wewnętrznej Magazyn żywca Modernizacja chłodni półtusz Zaplecze socjalne dla pracowników Modernizacja hali ekspedycji Klimatyzacja zakładu Rozbudowa hali uboju Warsztaty Mroźnia chłodnia Smalcownia Utwardzanie placu i dróg Modernizacja instalacji kanalizacyjnej System zraszania magazyn żywca Modernizacja myjki samoch.2004 31.o.2005 31.2005 Źródło finansowania K/W K K K K K W K K W K W W.03.27 96.01.środki własne Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.01.12.2002 31.03.03. z o.79 500.29 309.13 252 614.2004 07.2004 31.22 złotych .57 52 686.44 585.2005 31.2002 31.2003 08.969.10.2004 29.2004 31.2000 22.922.79 759.2002 19.12.07.01.03.07.2002 29.07.07. „strefa czysta" Modernizacja hali rozbioru Ocieplenia magazynu żywca Modernizacja myjki samoch.2004 24.2000 11.01.2004 31. Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp. W W W W.01.148.2000 31.2005 31.2005 31.2004 03.169. oraz źródła ich finansowania w latach 2000 .911.07.2001 25.2003 13. „strefa brudna" Instalacja chłodnicza rampy Odbojniki 491 287.07.2004 31.2003 24.2001 31.3.48 20 997.84 77.12.2005 Inwestycja Wartość (zł) Data rozpoczęcia 11. Dynamikę wzrost produkcji poszczególnych działów przedstawiają odpowiednio: 56 .07.2.01.437.2002 31.2003 05.2004 22.12.94 25 679. z o.07.20 350.2002 12.01.29 630.2005 31.80 102 942.03.027.04.12.89 1.173.2004 31.60 498.01.02.2004 01.03.03.2004 31.03.2003 31.00 11 300. Dzięki zrealizowanym inwestycją zakład zwiększył swe moce produkcyjne.2005 31.szczegółowy wykaz zrealizowanych inwestycji oraz źródeł ich finansowania przedstawia tabela 4.274.03.12.07. W W W.o.12.2005 31.908.2004 14.04.12.648. co umożliwiło realizację większej ilości zamówień.2004 Data zakończenia 31.07. Zarządzanie i personel firmy Od 2000 roku firma rozpoczęła gruntowną modernizację i rozbudowę zakładu w celu przystosowania do wymogów sanitarnych Unii Europejskiej.24 166.706. Nakłady na inwestycje związane z realizacją tych planów w okresie od 2000 do 2005 wyniosły 6.76 74 265.05 45 332.556.22 * K .2004 31. a co za tym idzie zwiększył wielkości produkcji.2000 05.

2002 2003 2004 220 7451 $£18 000 208 000 198 000 l. 14 092 6251 2002 2003 2004 'i 3 600 000 12 600 000 • 11 600 000 • 10 600 7 600 kg 000 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.o.dla działu UBOJNIA Wykres 1: Wielkość uboju trzody chlewnej w firmie Agro-Handel Sp. • dla działu: PRODUKCJA Wykres 3: Wielkość produkcji wędlin w firmie Agro-Handel Sp. z o. z o.o.o.o.o. z o.971 Źródło: Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. • dla działu: ROZBIÓR Wykres 2: Wielkość rozbioru półtusz wieprzowych i ćwierci wołowych na elementy w firmie Agro-Handel Sp. 57 2002 2003 2004 2005 .188 000 178 000 168 000 2005 158 000 szt Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. z o. z o.o. z o. 1 902 368.

z o. o 37.02 108. którego produkcja w ciągu kolejnych lat wzrastała odpowiednio o 10.61 124. 34% p J I 2002 V______ MĘŻCZYŹNI 68% KOBIETY. w firmie Agro-Handel Sp.o. 60.o. 39. z o. 58 . 46.o.43% (tj.2005r.15 kg i w 2005 roku kształtowała się na poziomie 1 902 368. Wielkość produkcji wędlin w ciągu czterech analizowanych lat wzrosła o 546 385. Wzrost produkcji pociągnął za sobą zwiększenie zatrudnienia. 66% KOBIETY.39% i 80.o. Największy wzrost produkcji odnotowano na dziele rozbioru. Struktura zatrudnienia według płci przedstawia się następująco: Wykres 4: Struktura zatrudnienia wg płci w firmie Agro-Handel Sp.745 sztuk.91 103.o wzrosła o 53. z o.o.Jak wynika z powyższych wykresów w latach 2002 . z o.02% tj. 34% MĘŻCZYŹNI 66% KOBIETY. 39. o 49 pracowników.97 kg.82 119.82 109. Dane dotyczące ilości zatrudnionych pracowników przedstawia tabela 5. Na dzień 31.z o. w latach 2002 .99% (tj.772 szt) do roku 2002.69 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. 35% 2004 ■ _ - MĘŻCZYŹNI . Skup trzody chlewnej w 2005 roku przekroczył liczbę 200 tysięcy i osiągnął rekordowy w historii firmy poziom 220.2005 całkowita wielkość produkcji firmy Agro-Handel Sp.53% (tj. więcej o 9 osób niż w roku 2004 i o 31 osób niż w 2003 roku.107 szt) do roku 2004. 2005 MĘŻCZYŹNI.2005 LATA 2002 2003 2004 2005 \ KOBIETY 66 75 82 84 MĘŻCZYŹNI 138 147 162 169 ZATRUDNIENIE OGÓŁEM 204 222 244 253 2002=100 WSKAŹNIKI DYNAMIKI OKRES POPRZEDNI = 100% 100. zatem była większa o 21. o 26. Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp. zatrudnionych było ogółem 253 pracowników tj.z o. Udział kobiet w ogólne liczbie zatrudnionych zwiększył się z poziomu 32% w 2002 roku do 35% w 2005 roku.59%.00 108.144 szt) do roku 2003.00 100.09%.99% w porównaniu do okresu wyjściowego. 65% KOBIETY.12. 32% u u J J Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. W ciągu badanego okresu nastąpił wzrost zatrudnienia o 24.

295. W 2005 roku w porównaniu z rokiem poprzednim. 59 .S. W porównaniu z krajami UE Wielkopolska lokuje się jako liczący producent o dużym potencjale. czyli o 201% większa niż średnia krajowa.o.4.1% pogłowia krajowego. Charakterystyka rynku. zwiększyły się fizyczne rozmiary produkcji zwierzęcej. 2.Poniżej przedstawiono obowiązujący schemat organizacyjny badanej spółki: Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp. SKUPU 1 DYREKTOR 1 FINANSOWY CZŁONEK ZARZĄDU DYREKTOR D. ^ PRZEZES ZARZĄDU I Z-CA PREZESA DYREKTOR SUROWCOWOPRODUKCYJNY -N DYREKTOR HANDLOWY DYREKTOR D. INWESTYCJI ORGANIZATOR SKUPU PRACOWNICY SKUPU GŁOWNA KSIĘGOWA KADRY I PŁACE KAS A KIEROWNIK! . co stanowi 24.S.8 kg na 1 ha użytków rolnych. GRUPA REMONTOWO * -BUDOWLANA V- Źródło: Opracowanie własne. HACCP KIEROWNIK ROZBIORU KIEROWNIK PRODUKCJI IKIEROWNIK UBOJU BRYGADZISTA ► ► ► ► KIEROWCY ELEKTRYCY MECHANICY KIEROWNIK BUDOWLANY PRACOWNICY ^RF7PnŚRFnNly BRYGADZISTA PRACOWNICY ^RFZPDŚRFDNI^ C \ BRYGADZISTA PRACOWNICY RF7POŚRFnNI BRYGADZISTA PRACOWNICY RF7POŚRFnNI c > BRYGADZISTA PRACOWNICY RF7POŚRFnNI . Produkcja żywca rzeźnego w przeliczeniu na 1 ha użytków rolnych wyniosła w 2003r.S.5 tyś sztuk.4 kg natomiast w Wielkopolsce wynosiła 594.EKSPEDYCJI KIEROWNIK! MROŹNI KSIĘGOWOŚĆ PRACOWNICY DZIAŁU HANDLOWEGO SPECJALISTA D. na jakim działa spółka W Wielkopolsce stan pogłowia trzody chlewnej wynosi 4 192. z o.

małopolskim i wielkopolskim. Obsada owiec na 100 ha UR wahała się w 2003 r. Warszawa 2006. znaczna produkcja zbóż oraz tradycje i wiedza Wielkopolskich rolników. (318 tys. jaj w latach 1995 . Zawartość mięsa w tuszy mierzona poubojowo wynosi w Wielkopolsce 51% a średnio w Polsce 46. Natomiast pogłowie trzody chlewnej głównie występuje w woj. sztuk w 2004 r. znajdowało się 44% pogłowia bydła i 44. zaledwie 8% poziomu z 1990 r. iż produkcja trzody chlewnej jest konkurencyjna w skali kraju oraz w skali Unii Europejskiej i dlatego ma szanse dalej rozwijać się i stanowić źródło dochodów dla Wielkopolskich rolników.6% pogłowia krów.2005 w tys. w woj. Pogłowie owiec. małopolskim.łącznie znajduje się tam 46.7 szt. Można. występuje w największej ilości w woj. Spożycie mięsa kształtuje się na poziomie 63 kg . sztuk w 1990 r. a trzody chlewnej w woj. Wpływ na ten stan ma przede wszystkim duża koncentracja produkcji w gospodarstwach rolniczych. GUS. wobec 4159 tys. ton 1400 0 1300 0 1200 0 1100 0 1000 0 800 0 700 0 600 0 500 0 400 0 300 0 200 0 600 5* mleko X -I. kujawsko-pomorskim. Pod względem jakościowym jest to najlepszy jakościowo surowiec dla przetwórstwa mięsnego. 450 0 400 oooc żywiec rzeźny fe jaja -f 350 300 25 0 200 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Źródło: Rolnictwo w 2005r.5% pogłowia.Wykres 5: Produkcja żywca rzeźnego. mazowieckim i wielkopolskim . W województwach: mazowieckim.550 50 Ą. świętokrzyskim do 11.). zatem przyjąć założenie. którego liczebność wynosi w 2004 r. od 0. w woj. podlaskim. Miernikiem natężenia chowu zwierząt gospodarskich w poszczególnych województwach jest obsada na 100 ha użytków rolnych. Zróżnicowanie regionalne występuje także w produkcji zwierzęcej. Największa koncentracja chowu bydła występuje w woj.2 szt. Koszt produkcji kilograma wieprzowiny w Wielkopolsce jest niższy niż w innych regionach Polski.5%. wielkopolskim. mleka. podlaskim i wielkopolskim w 2004 r.. rozbudowany przemysł paszowy.

na jednego mieszkańca w tym mięsa wieprzowego 40 kg i jest dość stabilne spowodowane stałymi tradycjami kulinarnymi Polaków. 6 0 .

Wyniki finansowe oraz udziały rynkowe tej grupy w skali kraju ulegają dynamicznej poprawie. 61 . Należą do nich Zakład Przetwórstwa Mięsnego „MRÓZ". Zakłady Mięsne „DUDA".7 Warmińsko-mazurskie | Wielkopolskie Za chód niopomorskie "8 f. Polska Dolnośląskie Kujawsko-pomorskie Lubelskie Lubuskie Łódzkie Małopolskie Mazowieckie Opolskie Podkarpackie Podlaskie Pomorskie :::: Śląskie Świętokrzyskie •6. Zakłady Mięsne „BARTEK" z Sierakowa. Dzięki tej grupie zakładów wyniki finansowe całej branży uległy znaczącej poprawie. Agro-Handel Sp. Wzrosła efektywność branży oraz wydajność pracy na skutek restrukturyzacji firm i inwestycji kapitałowych. Zakłady Mięsne „SALUS" z Bojanowa. „tygrysów sektora". oc | Bydto | Krowy Trzoda chlewna Źródło: Rolnictwo w 2004r. krów i trzody chlewnej na 100 ha UR wg województw w 2004r w szt.Wykres 6: Pogłowie bydła. Zakłady te stanowią grupę tzw. GUS. W większości są to małe zakłady rzemieślnicze. Warszawa 2005 2.o. Kilka większych zakładów o obrotach powyżej 100 min zł powstało w ostatnim okresie czasu. z o. iż przetwórstwem mięsa wieprzowego zajmuje się w Wielkopolsce około 460 zakładów w tym 37 zakładów jest w okresie przejściowym.5 Pozycja badanej spółki na rynku Z ostatnich danych wynika.

z o. przez wszechstronne zaangażowanie pracowników działających na wszystkich szczeblach przedsiębiorstwa. Bada wpływ produkcji na środowisko.powstają nowe ubojnie specjalizujące się wyłącznie w uboju. zachowaniu małych zakładów przetwórczych posiadających lokalne rynki oraz przetwarzających zakupione z ubojni tuczniki. rozbiór. przetwórstwo. Artykuły pochodzenia zwierzęcego spełniają wymagania w zakresie warunków zdrowotnych żywności PIW-HŻ-6200-30/05. II . dostosowane do norm i standardów UE. Zakład spełnia warunki sanitarne i weterynaryjne obowiązujące dla Zakładów Mięsnych. eksporcie półtusz oraz elementów kulinarnych poza Wielkopolskę. Zakład znajduje się w Rejestrze Powiatowego Lekarza Weterynarii w Kościanie pod numerem 30110209 (ubój. Produkcję prowadzi przestrzegając zasad dobrej praktyki produkcyjnej i przepisów dotyczących ochrony środowiska. rzemieślnicze zakłady zajmujące się ubojem oraz przetwórstwem mięsa. III . w szczególności na południe Polski. • • • • rozdzieleniu uboju i przetwórstwa . mięso mielone . którego cały swój wysiłek poświęca na stałą poprawę jakości swych produktów. w Mosciszkach posiadają obecnie systemy zapewnienia jakości: I . w ramach.GMP Zasady Dobrej Praktyki Produkcyjnej. wyodrębnianiu się kilku silnych zakładów . Agro-Handel Sp. Zakład konsekwentnie realizuje program „Polityka Dobrej Jakości".System Kontroli Krytycznych Punktów Zagrożeń. ze szczególnym uwzględnieniem ich bezpieczeństwa zdrowotnego.liderów rynkowych zaopatrujących rynek regionu oraz sieci detaliczne. co jest stwierdzone w zaświadczeniach wystawionych przez powiatowego lekarza weterynarii PIW-Hż-6200-31/05.HACCP .GMP . Nastąpiła gwałtowna restrukturyzacja tego sektora polegająca na: • koncentracji sektora a w szczególności etapu uboju. W wielu przypadkach zakłady te nie spełniały podstawowych wymogów sanitarno-weterynaryjnych oraz bezpieczeństwa żywności.Zasady Dobrej Praktyki Higienicznej.z uprawnieniami do handlu z UE) PIW-HZ-6200-29/05. Pracownicy spółki znają politykę jakości firmy oraz są przez firmę szkoleni i instruowani w zakresie bezpieczeństwa żywności.o. 62 .Do początku lat 90-siątych przemysł mięsny w Wielkopolsce rozwijał się w oparciu o małe.

o. wojskiem oraz innymi jednostkami budżetowymi. Kosów Lacki ZPM Józef Malinowski.. s.A. Warszawa MRÓZ S.24. z o. ZM ZAKRZEWSCY Sp.. Lniano ZRW Józef Bartos ZPCh.o.o. z o. Cały surowiec skupowany jest w oparciu o system klasyfikacji SEUROP. Chojnice ZM KRZYŻANOWSCY. Łyse PKM DUDA S. z o. W rankingu zakładów mięsnych (tabela 6) sporządzonym przez dwutygodnik AGRO-TRENDY firma Agro-Handel utrzymuje się w ścisłej czołówce najlepszych firm tej branży. z o. Handluje z 532 jednostkami przetwórstwa mięsnego.. Trzebnica ZM VIOLASp. Produkty eksportowane są również do krajów Europy Wschodniej. nr 13.Firma Agro-Handel działa na terenie całej Polski. Okrzesik. Sosnowiec GRUPA ANIMEX Sp. 63 ..A.. Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY MIEJSCE 1 2 3 MIEJSCE w ub. Pilica GRUPA DUDA. W V edycji rankingu zakładów mięsnych tygodnika BOSS firma zajęła 7 miejsce a w VI edycji w/w tygodnika zajęła 10 miejsce.. Gdańsk PW KIER ZM Jastrzębie. Ranking ciągnie dalej . Mościszki ZM SKIBA.o.. z o. W 2000 roku Agro-Handel zajął 8 miejsce w eksporcie mięsa. Zakład prowadzi aktywny program współpracy z dostawcami żywca w celu poprawy jego jakości oraz stabilności dostaw. z hurtowniami. roku NAZWA FIRMY ZPM JBB Import-Eksport. Bojanowo TARCZYŃSKI S.A.o..o. Sp. (-) Zródło:J. zo. z o.. Dzięki stałej współpracy z dostawcami Zakład może zwiększać jakość swoich produktów i umacniać pozycję rynkową. Grudziądz PUNKTY 123 115 97 89 86 83 81 81 80 78 76 73 70 68 65 59 54 47 43 43 41 40 (-) (1) (3) (12) 4 5 6 7 (-) (5) (6) (-) (8) (19) (-) (15) (14) (15) (14) (-) (22) (16) (2) (13) ZM MEAT-ŁUKÓW S. Przechlewo GK PPMiD MAT S.A.. "AgroTrendy: zakładów mięsnych dwutygodnika AgroTrendy (II edycja) "Lokomotywa' ' 2006. Rybno MARID Sp. Morfiny ZM SALUS Sp..J. sklepami. Radom 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 ZPM JAFSp... .A. Drzycim AGRO-HANDEL Sp. J. Biskupiec PRIME FOOD Sp. Trzykrotnie w latach 2002-2004 otrzymała certyfikat „Solidna Firma.. Borek Wielkopolski ZM NOWAK Sp. k. z o.o.o. Pieszków ZM MAZURY w Ełku Sp.

które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych. Wchodzą one do procesu gospodarczego i tam też podlegają stałym przemianom oraz wymianom. Istota i funkcje aktywów trwałych i obrotowych powodują. terminowości regulowania rozrachunków itd. Ryzyko inwestycyjne występujące przy 68 W. należności a także środki pieniężne. Obejmują one majątek trwały. Rozchód zasobów majątkowych musi być uzupełniony odpowiednim przychodem. przynosząc nadwyżkę środków pieniężnych. Ich rola w procesie osiągania gotówki nie jest jednakowa.cit. której głównym celem jest68: • • • dokonanie klasyfikacji i ustalenie najważniejszych cech posiadanego majątku. Czas przebywania poszczególnych zasobów aktywów obrotowych jest uzależniony od charakteru procesu produkcyjnego. a zwłaszcza środki trwałe. z tego też względu uważa się je za mało elastyczne i obciążone są dużym ryzykiem. s.1. powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń. Gabrusewicz op. Aktywa. Nakłady na inwestycje ponoszone są w momencie rozpoczęcia ich realizacji lub nawet przed i nie ma nigdy pewności. Analiza sytuacji majątkowej w oparciu o aktywa bilansu Zasoby majątkowe. to kontrolowane przez jednostkę aktywa o wiarygodnie określonej wartości. to te zasoby majątkowe. W przeciwieństwie do aktywów trwałych.64 64 . nad którymi jednostka sprawuje kontrolę. to jest długotrwałe finansowe lokaty pieniężne i rzeczowe. Aktywa trwałe zaangażowane są w przedsiębiorstwie przez okres powyżej 1 roku. wyposażenie oraz prawa i majątek obrotowy. że niezwykle ważna jest analiza sytuacji majątkowej przedsiębiorstwa. czy nastąpi ich pełny zwrot z bieżących wpływów działalności gospodarczej. które spełniają pośrednią rolę w procesie osiągania gotówki.3. głównie zapasy. aktywa obrotowe uczestniczą w nim w sposób bezpośredni. co stwarza możliwość ciągłego dostosowywania wielkości tych składników do stopnia wykorzystywanych zdolności produkcyjnych. zbadanie wielkości i zmian zasobów majątku w czasie. rozpatrzenie struktury zasobów majątkowych przedsiębiorstwa. Analiza sprawozdań finansowych 3. Z reguły czas ten jest względnie krótki. i które służą jej do osiągania korzyści w formie dopływu gotówki lub jej ekwiwalentów oraz zabezpieczenia pretensji wierzycieli.

pożądanej proporcji różnego typu aktywów. Im więcej środków ulokowanych jest w aktywach obrotowych (płynnych).angażowaniu aktywów obrotowych jest o wiele mniejsze niż w przypadku zastosowania aktywów trwałych. Wymieniona relacja ilustruje płynność majątkową . a ponadto w zależności od jego struktury znacznie zróżnicowane. powiększanie zdolności produkcyjnych.wymaga ustalenia i utrzymywania optymalnej ich struktury. Wskaźniki struktury wykorzystywane w ogólnej analizie majątku wyrażają się następującymi formami: wskaźnik udziału majątku trwałego wskaźnik udziału majątku obrotowego = = majątek trwały x 100 majątek całkowity majątek obrotowy x 100 majątek całkowity 65 . a głównie stosunku aktywów trwałych i aktywów obrotowych. tj. stanowi wielkość zróżnicowaną. Wskaźniki struktury wyrażają stosunek procentowy poszczególnych grup zasobów aktywów do ich łącznej wartości. Wielkość tych indeksów powyżej 100% oznacza rozwój przedsiębiorstwa. Zarządzanie aktywami . dużą wartość poznawczą mają indeksy dynamiki.z punktu widzenia osiągania wyznaczonych celów gospodarczych . jakie miały miejsce w okresie sprawozdawczym. Strukturę majątku w dużej mierze kształtuje charakter przedsiębiorstwa. wskazuje na zawężanie działalności oraz ograniczanie posiadanych zdolności produkcyjnych.bilansową. Analizę wielkości i dynamiki majątku rozpatrujemy na podstawie danych liczbowych w wielkościach bezwzględnych i wskaźników relatywnych (dynamiki i tempa zmian). Wzajemna relacja między aktywami trwałymi a aktywami obrotowymi. tym są one łatwiejsze do zaangażowania w działalności gospodarczej i w ten sposób przedsiębiorstwo posiada większą płynność majątkowo bilansową. która zależy od rodzaju przedsiębiorstwa. natomiast wielkość poniżej 100%. Dla analizy zmian. Do podstawowych wskaźników dynamiki wykorzystywanych w analizie majątku zalicza się: wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego wskaźnik dynamiki majątku obrotowego = = = ma atek i ff0M^ rozpatrywanego okresu x 100 majątek całkowity poprzedniego okresu majątek tmały rozpatrywanego okresu x 100 majątek trwały poprzedniego okresu ma tek ^ obrotów rozpatrywanego okresu x 100 majątek obrotowy poprzedniego okresu Istotnym uzupełnieniem w ocenie wstępnej miar dynamiki jest analiza struktury.

z o. o Wskaźnik poziomie unieruchomienia majątku w postaci przedstawionej powyżej. Korzystna sytuacja występuje wówczas. wysokich kosztów stałych i małej elastyczności przedsiębiorstwa. Natomiast wskaźnik produkcyjności. narastającej konkurencji . Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie. Jarzębowska.o. Dokonanie analizy sytuacji majątkowej firmy Agro-Handel Sp. W przedsiębiorstwach produkcyjnych majątek obsługujący działalność podstawową.W badaniach sytuacji majątkowej wskaźniki syntetycznej struktury majątku uzupełniane są o wskaźniki. stanowi w gospodarce rynkowej podstawę do wstępnej oceny elastyczności firmy oraz stopnia ryzyka. ukazuje relacje między majątkiem rzeczowym (środki trwałe i zapasy). stanowi syntetyczną miarę elastyczności przedsiębiorstwa. PWE. powinien być większy od majątku finansowego69. wiąże się z wykorzystaniem danych. wskaźnika przekraczającym 1. a nawet powstanie strat. jest oznaką pogarszania się elastyczności przedsiębiorstwa. które charakteryzują proporcje między aktywami trwałymi oraz aktywami obrotowymi. a majątkiem finansowym (należności i środki pieniężne). wówczas wzrost udziału środków trwałych w całkowitym majątku może świadczyć o rosnącym stopniu mechanizacji produkcji i postępie technicznym. Wśród wskaźników relacji najszersze zastosowanie mają wskaźniki: wskaźnik unieruchomienia majątku = mąąe rway majątek obrotowy wskaźnik produkcyjności majątku = majątek rzeczowy majątek finansowy Ocena relacji. Kiedy wartość wskaźnika unieruchomienia majątku jest mniejsza niż 1. wprowadzających nowoczesną technikę i technologię. które przedstawia poniższa tabela: 69 M. Nie dotyczy to przedsiębiorstw przemysłowych.istnieje duże prawdopodobieństwo obniżenia rentowności.względnie też pojawienie się na rynku substytutów . Każdy wzrost tego wskaźnika w czasie. s. W przypadku obniżenia zapotrzebowania odbiorców na wytwarzane produkty lub odprzedawane towary. które są relacjami jednych pozycji aktywów do innych pozycji aktywów. 66 . co ma istotne znaczenie dla wierzycieli przedsiębiorstwa stopnia oraz banków finansujących Wielkość działalność tego firmy. gdy relacja pomiędzy nimi jest wyższa od 1. informuje o znacznym stopniu unieruchomienia majątku. wówczas jest to symptom większych możliwości przedsiębiorstwa w przeprowadzaniu zmian. a spadek świadczy o poprawie jego sytuacji w omawianej dziedzinie. Warszawa 2006. 80-82.

Należności krótkoterminowe III.50 % 113.27% 107.o.00 75 449.00 % 106.42 % 88. 67 . z o.Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 2003 96 149.59 % 120.11 1 191 643.25 zł.78 7 585 104. Inwestycje długoterminowe V. Wartości niematerialne i prawne II.lapasy II.Należności długoterminowe IV.36 23178120.00 118 990.39% 100.16 13 098 068.00 30 000. Na podstawie danych zawartych w tabeli 7 dokonano obliczeń łańcuchowych wskaźników dynamiki majątku badanej jednostki gospodarczej.49 % przy jednoczesnym również niskim wskaźniku dynamiki majątku obrotowego (100.34 30 988.91 7322 858. z o. Należy zauważyć.01 21 380.83 104 004.92% 163.94 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. na co zasadniczy wpływ miał przyrost majątku trwałego.00 0.75 8 238 820.44 98 594.o.05 1 068 370.Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe 11 135497. Inwestycje krótkoterminowe IV.o.43 18 458 356.Rzeczowe aktywa trwale III.78 0. z o.Aktywa trwałe 1.79 1 170 552.79 818 830.13 2005 14 343 047.00 31681.76 B.00 30 000.50%).87 11 967353.04 11 765 755.42 9 847444. który w roku 2003 był mniejszy o 1 336 779. którego wartość wzrosła o 7 020 188.00 30 000. z o.02 0.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WSKAŹNIKI DYNAMIKI 2003 wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego wskaźnik dynamiki majątku obrotowego (2002 = 100) 2004 (2003 = 100) 2005 (2004 = 100) 117. iż majtek trwały spółki przez kolejne trzy lata charakteryzował się stałym wzrostem. iż przyrost majątku całkowitego w badanym okresie wyniósł 7 794 358. że stosunkowo niekorzystnie kształtowały się roczne zmiany majątku w roku 2004.44 9 798 718.05 14 130 704.60 zł. Z obliczonych łańcuchowych wskaźników dynamiki wynika. w latach 2002-2005 2002 A. które wynoszą: Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.11 990 981.12 93 351.61 26 252 714.Aktywa obrotowe l.37 zł w porównaniu do roku poprzedniego. w przeciwieństwie do majątku obrotowego.31 7 195 752.29 65 425.84 2004 13330676.29 8 796 435.65 11909667.00 98 604.94 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.36 0.Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp. w latach 2002 .76 3 151 655.71 0.01 7470 895. Analizując zmiany bezwzględne majątku całkowitego i jego podstawowych grupach majątkowych można zauważyć.11 691 198. w którym wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wyniósł zaledwie 106.o.41 116 564.07 Aktywa razem 21 766 071.71 1 249 311.49 % 111.

22 1.o. iż systematycznie od początku badanego okresu. z o. w latach 2002 .2005 ■ / 2002 2003 2004 2005 □ MAJĄTEK TRWAŁY □ MAJĄTEK OBROTOWY Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp.o. W ostatnim analizowanym okresie wskaźnik charakteryzował tendencją spadkową (zmniejszenie o 0.53 1. z o. z o.o. Taka tendencja to efekt zmian dostosowujących technologię 68 .46 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. zwiększa się ryzyko inwestycyjne związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.Wskaźniki ogólnej struktury majątku przedstawia poniższy wykres: Wykres 7: Kształtowanie się wskaźników udziału majątku trwałego i obrotowego w majątku całkowitym firmy Agro-Handel Sp. Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp. Z wykresu 7 i tabeli 9 wynika. Spadek udziału aktywów obrotowych w aktywach całkowitych wiąże się z spadkiem elastyczności. z o. Natomiast wskaźniki relacji majątku spółki Agro-Handel zawarte są w tabeli 9.66 0.83 WSKAŹNIKI RELACJI 2003 2004 1. w latach 2002 . Wraz ze wzrostem udziału trwałych składników majątku w majątku całkowitym badanej spółki.20 1.3 5 1. Potwierdzają to również obliczone wskaźniki relacji majątku trwałego do majątku obrotowego. kiedy to majątek spółki był zdominowany majątkiem trwałym następuje równoważenie udziałów podstawowych grup majątkowych.35.66 do 1. niż 1. czyli poziom uznawany za korzystny. których wielkość w pierwszych trzech latach badanego okresu wzrosła z poziomu 0.5 2005 1.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik unieruchomienia majątku wskaźnik produkcyjności majątku 2002 0.15) jednak jest on cały czas na wyższym poziomie.o.

85 4.27 461. z o.43 42.14 0.54 co dla przedsiębiorstw produkcyjnych wskazuje na korzystną sytuację.24 88.95 84.66 142.inwestycje krótkoterminowe .02 5.15 88.pozwala stwierdzić.56 65.01\ 0.14 57.49 2. Pogłębiona analiza dynamiki aktywów .59% długoterminowe rozliczenia międzyokresowe.o.00 0.92 Majątek obrotowy .56%. iż w latach 2002 .54 86.produkcji żywności do standardów Unii Europejskiej.68% wartości niematerialne i prawne.96 163.06 0.2005 nastąpił wzrost całości majątku o 42.14 545. Szczegółowa struktura i dynamika zmian trwałego i obrotowego majątku spółki oraz ich poszczególnych składników przedstawia się następująco: Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.46\ o .87 0.98 0.6Ą 163.23 Majątek całkowity 100.44 54.98 35.00 0. Z kolei od drugiego roku objętego badaniem korzystnie kształtuje się relacja majątku obsługującego działalność podstawową do majątku finansowego. jakie firma Agro-Handel wprowadziła do 01. których wartość wzrosła o 445. z o.55 3.45\ 4.87%.35 45. o o l100.46 do 1.inwestycje długoterminowe . Do wzrostu majątku całkowitego głównie przyczynił się wzrost majątku trwałego.długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 0.38% rzeczowe aktywa trwałe oraz o 275.03 100.51 0.66 6.05.68 196.44f 64.53 1.35 38. czyli do dnia akcesji do struktur europejskich.krótkoterminowe rozliczenia 45.00 2005 --100 DYNAMIKA (%) 2002= 2003 2005 2004 54. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 39.94 117.42 182.51 0.zapasy .o.361 53.należności długoterminowe .19 125.00 111.51 158.37 28.16 0.70 109.54 252.00%.00 100. Wartość majątku obrotowego uległa zwiększeniu jedynie o 6.93 Majątek trwały .wartości niematerialne i prawne .00 238.33 5.43 93. którego wartość wzrosła o 95. przy czym wartość 69 .23 79.32 144.przeprowadzona na podstawie obliczonych odchyleń i wskaźników dynamiki .19%.77 0. Wielkość wskaźnika produkcyjności w tym okresie mieści się w przedziale od 1.98 0.97 182.04 195.45 56.59 106.46\ 12.00 0.rzeczowe aktywa trwałe .12 STRUKTURA (%) 2003 2004 54.47 34.00 311.00 100.38 375.13 0.69 0.00 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. natomiast wartość pozostałych zwiększyła się odpowiednio o: 42.57 142. o 96.83\ 146. Wśród składników majątku trwałego jedynie inwestycje długoterminowe zmniejszyły 100.55 0.należności krótkoterminowe .2004. Największą dynamiką zmian wśród składników majątku obrotowego charakteryzują się rozliczenia krótkoterminowe.17 60.23%.79 47.o o \ o .00 100.

Gabrusewicz op.20%.2. ZOBOWIĄZANIA. Tak zdefiniowany kapitał własny obejmuje kapitał (fundusz) podstawowy. 103. cit.85%.zapasów wzrosła o 9. iż wzrost udziału majątku trwałym wiązał się ze wzrostem udziału rzeczowego majątku trwałego z 38.27%.56%. OBCE (KREDYTY INWESTYCYJNI KRÓTKOTERMINOWE 'ŁASNE (ZYSKNA DYWIDENDA REZERWl BCE (ZOBOWIĄZANIA BIEŻĄCE. Analizując zmiany w strukturze zachodzące w majątku firmy Agro-Handel należy zauważyć. s. Kapitał własny definiowany jest przez aktywa netto. POŻYCI ZOBOWIĄZANIA KRYTERIUM: TERMINOWOŚCI DŁUGOTERMINOWE WŁASNE (PODSTAWOWE. Natomiast spadek udziału majątku obrotowego w strukturze aktywów wynika głównie ze spadku udziału należności krótkoterminowych z 47.% tj.111. pomniejszonym o szeroko rozumiane zobowiązania i rezerwy na zobowiązania. POŻYCZKI) KRYTERIUM: ZRODEŁ POCHODZENIA ZEWNĘTRZNE WŁASNE (KAPITAŁ ZAŁOŻYCIELSKI. 107. Analiza sytuacji kapitałowej na podstawie pasywów bilansu Klasyfikację kapitałów jednostki według najczęściej stosowanych kryteriów podziału i ich rodzaje przedstawia poniższy schemat: Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych KRYTERIUM: WŁASNOŚCI KAPITAŁY WŁASNE KAPITAŁY POZOSTAŁE KAPITAŁY PODSTAWOWE KAPITAŁY OBCE KREDYTY. należności krótkoterminowych spadła o 15. WEWNĘTRZNE WŁASNE Źródło: Opracowano na podstawie W. OBCE (KREDYTY. który jest 70 .98% do 53. które równe są aktywom jednostki. o 19.46.66% do 28. 3. o 14.83% tj.07% oraz jednoczesnym wzroście środków pieniężnych o 152.

s.korygowany in minus o należne wpłaty na kapitał podstawowy oraz udział (akcje) własne. zobowiązania z tytułu płac. ceł. cit. Waśniewski op.. a więc płatności o terminie nieprzekraczającym jednego roku.do relacji zachodzących pomiędzy własnymi i obcymi źródłami finansowania zasobów. Dokonując wstępnego przeglądu struktury kapitałów trzeba brać pod uwagę czas użytkowania kapitałów obcych i odrębnie rozpatrywać: • kapitały długoterminowe (zobowiązania i kredyty długoterminowe). spełniając równocześnie funkcję 70 gwarancyjną wobec wierzycieli . kapitał zapasowy. 107. Pomiędzy tymi 71 . W. zysk (stratę) z lat ubiegłych. 71 Ujmuje to poniższa reguła : KAPITA STAŁY = KAPITAŁY W ŁASNE + ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE Ł Na zobowiązania krótkoterminowe. kredyty. obligacje i inne papiery wartościowe emitowane przez przedsiębiorstwo. 290. na które składają się: zobowiązania wobec kredytodawców i pożyczkodawców z tytułu kredytów i pożyczek krótkoterminowych oraz płatności odsetek od kredytów i pożyczek długoterminowych przypadające na dany rok. s. kapitał z aktualizacji wyceny. Łącznie z kapitałem własnym zobowiązania długoterminowe stanowią tzw. • kapitały krótkookresowe (zobowiązania i kredyty krótkoterminowe). Struktura finansowa wynikająca z pasywów bilansu daje obraz podstawy finansowej.ZO BO W IĄZAN IA I REZERW Y NA ZO BO W IĄZAN IA ŁY Dążenie do poprawy stopy zwrotu kapitału własnego powoduje angażowanie w działalność gospodarczą kapitałów obcych. Termin ich płatności jest dłuższy niż jeden rok. stanowi najbardziej stabilne źródło finansowania. obejmujące zobowiązania handlowe (wobec dostawców). Dlatego też punktem wyjścia przy porównawczej analizie pasywów jest wstępna ocena ich struktury i ustosunkowanie się . Gabrusewicz op.w warunkach danego przedsiębiorstwa . a także zobowiązania bieżące. Zobowiązania długoterminowe obejmują długoterminowe pożyczki. który powinien zapewnić pokrycie przynajmniej elementów majątku trwałego (wykazującego najniższa płynność). zysk (stratę) netto oraz nieaktywną pozycję korygującą odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego. pozostałe kapitały rezerwowe. ubezpieczeń społecznych. Poniższa formuła przedstawia kapitały własne w ujęciu rachunkowym: K APITA W ŁASNE = AK TYW A . Kapitał własny. na której jest oparta działalność przedsiębiorstwa. cit. T. kapitał stały przedsiębiorstwa. podatków. zwłaszcza kapitał podstawowy.

W dobrze funkcjonujących przedsiębiorstwach . Dudycz. Informuje o skali zaangażowania obcych źródeł finansowania w stosunku do kapitałów własnych. Istotna jest również wewnętrzna struktura obu grup kapitałów. 121. co oznacza szybsze zwiększenie rezerw kapitałowych niż kapitału zakładowego. T.oprócz stałego wypłacania dywidend od kapitału zakładowego . ocenę struktury kapitałowo-majątkowej. Stąd też stosunek między kapitałem zakładowym a rezerwami ulega często znacznej zmianie. gdyż nieprzemyślane. s. cit.ma miejsce systematyczne tworzenie rezerw z zysku. Relacja między nimi zależy od charakteru przedsiębiorstwa i od czynników zewnętrznych. Jarzębowska op. Nierzadkie są 72 73 M. Bardzo istotną kwestią wstępnej oceny pasywów jest zbadanie wewnętrznej struktury kapitałów własnych.wielkościami powinna występować właściwa dla danego przedsiębiorstwa proporcja. może spowodować trudności płatnicze i wywołać niebezpieczeństwo niewypłacalności . Analiza sytuacji majątkowej obejmuje: • • • ocenę struktury kapitałów. Rozpatrzenie jej informuje o wartości kapitału własnego i zagrożeniach wynikających z zaangażowania kapitału obcego . Pierwszy wskaźnik relacji określany jest wskaźnikiem przekładni kapitałowej. nagłe zmniejszenie kapitałów własnych w stosunku do obcych źródeł finansowania. s. Drugi wskaźnik relacji jest miarą samofinansowania przedsiębiorstwa. 72 . op. Natomiast wskaźniki relacji są uzupełnieniem wskaźników struktury. cit.. Poziom sfinansowania składników kapitałami własnymi i obcymi określają wskaźniki struktury własnościowej i relacji kapitałów własnych i obcych wyrażających się następującymi formułami: wskaźnik udziału kapitałów własnych wskaźnik udziału kapitałów obcych wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych kapitały własne x 100 kapitały całkowite kapitały obce x 100 kapitały całkowite kapitały obce kapitały własne kapitał własny kapitał obcy Wskaźnik udziału kapitałów własnych w kapitale całkowitym wyraża stopień samofinansowania przedsiębiorstwa. ocenę dynamiki poszczególnych składników kapitału. 35. wskazując na wzrost stopnia samofinansowania. Wskaźnik udziału kapitałów obcych informuje o rozmiarach zadłużenia przedsiębiorstwa. przy których płaci się często wysokie odsetki.

s. . 2001..wypadki.. . . Metoda praktyczna... Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych obliczany następująco: wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych = kapitały całkowite w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały całkowite w poprzednim okresie kapitały własne w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały własne w poprzednim okresie kapitały obce w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały obce w poprzednim okresie kapitały długoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały długoterminowe w poprzednim okresie kapitały krótkoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały krótkoterminowe obce w poprzednim okresie wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych J. nr 9. w których wielkość rezerw kapitałowych przekracza kilka razy wielkość kapitału zakładoweg 74 o .. Do oceny struktury kapitałów własnych i obcych służą wskaźniki: kapitał podstawowy x 100 kapitały własne kapitał zapasowy x 100 kapitały własne kapitał z aktualizacji wyceny x 100 kapitały własne kapitał rezerwowy x 100 kapitały własne wynik z lat ubiegłych x 100 kapitały własne wynik roku bieżącego x 100 kapitały własne zobowiązania długoterminowe x 100 kapitały obce zobowiązania bieżące x 100 kapitały obce kredyty krótkoterminowe x 100 kapitały obce . . w odniesieniu do poszczególnych grup kapitałów. „Przegląd Organizacji".... _ zobowiązania z tytułu dostaw i usług x 100 kapitały obce Do oceny struktury kapitału pod względem wskaźników opisanych wzorami: wskaźnik udziału kapitałów długoterminowych wskaźnik udziału kapitałów krótkoterminowych wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do krótkoterminowych terminowości korzysta się ze kapitały długoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały krótkoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały długoterminowe kapitały krótkoterminowe Dokonując oceny zmiany kapitałów w czasie. . . Wyznaczenie pojemności zadłużeniowej spółki. 30 73 . należy porównać dynamikę poszczególnych grup kapitałów względem siebie. Gajdka.

red. s. 142 74 . bony komercyjne) oraz zobowiązania bieżące. 120 Polityka bilansowa i analiza finansowa. pożyczki. Wydawnictwo Ekspert. Podstawowym źródłem jego finansowania są kapitały krótkoterminowe (krótkoterminowe kredyty bankowe. Jeżeli zobowiązania krótkoterminowe w pełni pokrywają majątek obrotowy wówczas zachowana jest złota reguła bilansowania w stosunku do obrotowych składników majątku przedsiębiorstwa76. K. Oddzielna niewystarczająca. co łączy się z finansowaniem majątku obrotowego. Złota reguła bilansowa zakłada. że optymalny poziom sfinansowania majątku trwałego kapitałem własnym wynosi 70%) oraz w razie potrzeby długoterminowym kapitałem obcym. Jeżeli dynamika kapitałów własnych jest silniejsza od dynamiki kapitałów obcych. s. Dla utrzymania równowagi finansowej przedsiębiorstwa istotne jest również zachowanie bieżącej płynności. Wrocław 2002. powinien być finansowany w sposób najbardziej bezpieczniejszy. Rzeczywisty obraz stanu ekonomiczno-finansowego firmy można uzyskać dopiero na podstawie oceny wzajemnego związku między kapitałami (pasywami) a odpowiadającymi im środkami majątkowymi (aktywami) . natomiast majątek obrotowy powinien znaleźć częściowe pokrycie w kapitale własnym (kapitał własny powinien stanowić pokrycie dla 30% wartości majątku obrotowego) i długoterminowym obcym oraz częściowo krótkoterminowym kapitale obcym. tym samym: kapitał własny* długoterminowy obcy majątek trwały _ > ( n stopień pokrycia) W. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. Również za pozytywny objaw uważa się silniejszą dynamikę kapitałów długoterminowych od dynamiki kapitałów krótkoterminowych. analiza by poszczególnych pozycji pasywów i aktywów jest wyczerpująco ocenić sytuację ekonomiczno-finansową przedsiębiorstwa. a za taki uważa się majątek trwały. Sawicki. Majątek trwały należy finansować głównie kapitałem własnym (przyjmuje się.Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych jest równy wskaźnikowi dynamiki majątku całkowitego. czyli przez kapitał własny. Wskaźniki te pokazują też zmiany w strukturze kapitałów . że majątek obciążony dużym ryzykiem.Gabrusewicz op. jest to pozytywny objaw. cit.wzrasta udział kapitałów o większym wskaźniku dynamiki.

Gabrusewicz. ułatwiający zachowanie bieżącej płynności finansowej. Oznacza to. 143. Jeżeli majątek trwały jest w całości finansowany kapitałami własnymi. Ta część kapitału stałego. W.oblicza się według poniższych formuł : • • podejście kapitałowe KAPITA OBROTOW Y NETTO = KAPITAŁ STAŁY . że przedsiębiorstwo może mieć trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań. to przedsiębiorstwo takie ma bardzo silne podstawy finansowe. O ile przedsiębiorstwo swojego majątku trwałego może nie mieć sfinansowanego kapitałem własnym. Stopień tego finansowania 77 określa wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego . ponieważ kapitały długoterminowe powinny przewyższać wartość majątku trwałego. W praktyce jednak obserwuje się.w zależności od podejścia . s. Kapitał obrotowy netto 7R .Do oceny struktury kapitałowo . Jeżeli majątek trwały nie jest pokryty kapitałami długoterminowymi. 75 . Wartość tego wskaźnika powinna przekraczać 100%. kłopoty ze ściąganiem należności). s. wynikającego z unieruchomienia części środków obrotowych (zapasów. Celem kapitału pracującego w przedsiębiorstwie jest minimalizacja ryzyka. iż część środków obrotowych finansowana jest kapitałem stałym.KAPITAŁY OBCE KRÓTKOTERMINOWE Ł 77 78 Ibidem. to musi bezwzględnie finansować majątek trwały kapitałem długoterminowym. cit. Jest to.MAJĄTEK TRWAŁY Ł podejście majątkowe KAPITA OBROTOW Y NETTO = MAJĄTEK OBROTOWY . Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałami długoterminowymi jest uzupełnieniem poprzedniego wskaźnika. więc pewnego rodzaju element bezpieczeństwa. w jakiej części majątek trwały jest finansowany kapitałem własnym. Pozostałe środki obrotowe finansowane są kapitałami krótkoterminowymi (zobowiązaniami i kredytami). należności) lub też wynikającego ze strat związanymi z tymi środkami (trudności zbytu produktów. op. 123. która finansuje środki obrotowe określana jest mianem kapitału obrotowego netto lub kapitału pracującego. co zgodne jest ze złotą regułą finansową.majątkowej służą również następujące wskaźniki: wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym = = kapita własny x 100 ł mają tek trwały kapita stały x 100 ł mają tek trwały wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego kapita krótkoterminowy x 100 = ł majątek obrotowy wskaźnik zaangażowania kapitałów obcych = kapita obce x 100 ły mają tek obrotowy Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym informuje. to wartość wskaźnika jest mniejsza od 100%.

Zysk (strata) netto B. L.Zobowiązania i rezerwy I.97 zł.00 65 2769.34 1640.74 9 847444. z 0.53 244 121.90 0.86 Pasywa razem 18 458 356.00 4 017200. = ■ .30 12 162 308.Kapitał (fundusz) zapasowy III.00 3 664.0.07 899 865. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny IV.00 3 972.00 3 972.00 2 339260.9 2005 10 335 103.o. w jakim stopniu kapitał pracujący finansuje majątek całkowity i majątek obrotowy. Poniższa tabela zawiera dane wyjściowe do dokonania analizy sytuacji kapitałowej badanej zakładów mięsnych Agro-Handel Sp.44 1640. .52 1 000 000.Kapitał (fundusz) własny I.42 7 186.69 1761190.—r^: majątek całkowity kapitał obrotowy x 100 = ■ . iż w 2004 roku wspólnicy dokonali dopłaty do kapitału podstawowego w kwocie 400 000.65 1 400 000.07 1 710 859. z o.00 3 221 688.00 805 400. Jest to sytuacja korzystna dla przedsiębiorstwa.78 8 027.05 1 400 000. Spadek wartości wskaźnika oznacza wzrost finansowania majątku obrotowego kapitałem krótkoterminowym i jest to dla przedsiębiorstwa sytuacja niekorzystna.00 5 015 020.94 26252714.40 11 909 667.77 70 070.91 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. Jego wzrost oznacza zwiększenie długookresowych kapitałów w finansowaniu majątku obrotowego w przedsiębiorstwie.42 0. którego wartość wzrosła o 4 198 047.18 10 337251. Analizując zmiany bezwzględne poszczególnych pozycji pasywów można zauważyć.79 9 226.69 0.07 7 186. poziom kapitału obrotowego wykorzystuje się do obliczenia następujących wskaźników: wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego r * JH » ■ .34 0.25 10 617 599.53 zł. Należy zauważyć..11 78 097.91 1 000 000.31 21 766 071.Rozliczenia międzyokresowe -długoterminowe -krótkoterminowe 3 817 944.75 652 769.Zobowiązania krótkoterminowe IV.73 1712832..00 5 052 102..48 4 8358. na co największy wpływ miał przyrost kapitału zapasowego.15 2003 4 540 809.89 11 135 497. w latach 2002-2005 2002 A. W 2005 roku badanej spółce udało się 76 .79 244 121.—r~h majątek obrotowy Wartość przedstawionych powyżej wskaźników informuje o tym.01 5 369 431.Kapitał (fundusz) podstawowy II.00 zł.78 2004 6 740 569.Zobowiązania długoterminowe Ill. z o.Badając strukturę majątkowo-kapitałową. . t t u t t■ ■ a. .07 3 664. Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp.Rezerwy na zobowiązania -długoterminowe -krótkoterminowe //. wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego L.36 23178120. w 4.12 1 874 759.75 9 132 173.45 301 684. iż przyrost kapitałów własnych w rozpatrywanym okresie wyniósł 6 517 158.15 0.o.60 9 226.78 0.12 3 687 533.39 9 798 718.56 301 684.00 5 003 448.

iż udział kapitałów obcych w strukturze w ciągu badanego okresu spadł z poziomu 79. Analizując wykres 8 można zauważyć. . z o. tym samym badana spółka poprawia swą strukturę własnościową.wypracować największy w całym badanym okresie zysk.o.2005 zobowiązania i rezerwy kształtowały się na poziomie od 14 640 411. Wykres 9: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium terminowości firmy Agro-Handel Sp. Struktura kapitałów badanego podmiotu gospodarczego obrazują poniższe wykresy: Wykres 8: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium własności firmy Agro-Handel Sp. z o.o.32% do 60.40 zł i w porównaniu do roku 2003 (najniższego zysku).79 zł do 17 225 261. z o.2005 ii n H 2002 2002 2003 2004 ■ KAPITAŁ WŁASNY □ KAPITAŁ OBCY 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp. z o. był on większy o 1 976 673.2005 2005 2003 2004 ■ KAPITAŁ DŁUGOOKRESOWY □ KAPITAŁ KRÓTKOOKRESOWY Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 .o.63%.45 zł. W latach 2002 .51 zł. wyniósł on: 3 687 533. w latach 2002 .o.

77

Z kolei - jak wynika z wykresu 9 - w latach 2002 - 2005 nastąpiła znacząca zmiana w strukturze kapitałowej, mianowicie do roku 2003 kapitał całkowity spółki zdominowany był przez kapitały krótkoterminowe (58% w 2002, 56% w 2003), natomiast po 2003 roku w kapitałach dominowały kapitały długoterminowe (52% w 2004, 65% w 2005). Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 - 2005
\A/vc7rv7i=™i MiBKiiB WYSZCZEGOLN EN E KRYTERIUM WŁASNOŚCI: wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych KRYTERIUM TERMINOWOŚCI: wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych 0,74 0,79 1,10 1,86 3,83 0,26 3,79 0,26 2,44 0,41 1,54 0,65 WSKAŹNIKI RELACJI „„„„ «„„„ „nn. * 2002 2003 2004 nnr 2005

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Również korzystnie kształtują się wskaźniki relacji kapitałów badanej spółki. Skala zaangażowania obcych źródeł finansowania, w stosunku do źródeł własnych, spadała z 3,83 w 2002 roku do 1,54 w 2005 tj. o 2,29. W dwóch ostatnich badanych okresach miara skali samofinansowania (wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych) systematycznie wzrastała, jednak nadal na koniec badanego okresu wielkość utrzymała się na dość niskim poziomie - zaledwie 0,65. Świadczy to o tym, iż firma Agro-Handel jest podmiotem silnie uzależnionym od kapitałów obcych. Systematyczny wzrost wielkości wskaźnika relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych świadczy o coraz większej roli długoterminowych źródeł finansowania aktywów spółki AgroHandel. Szczegółowa struktura oraz dynamika kapitałów własnych i obcych a także ich składników podstawowych prezentuje tabela 13.

78

Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005
WYSZCZEGÓLNIENIE
2002

STRUKTURA (%)
2003 2004 2005

DYNAMIKA 2002= 2003 2004

■100 (%) 2005 270,70 140,00 621,24 80,92

Majątek trwały
- kapita (fundusz) podstawowy ł - kapita (fundusz) zapasowy ł - kapita (fundusz) z aktualizacji wyceny ł - zysk (strata) netto

100,00
26,19 21,10 7,90 44,81

100,00
22,02 51,52 6,64 19,82

100,00
20,77 47,80 3,62 27,81

100,00
13,55% 48,41M 35,68\

118,93
100,00 290,45 52,60

176,55
140,00 400,01 80,92

2,36\ 100,00

109,58 215,54

Kapitał obcy
- rezerwy na zobowi ązania - zobowi ązania długoterminowe - zobowi ązania krótkoterminowe - rozliczenia mi ędzyokresowe

100,00
0,01 27,44 72,52 0,03

100,00
0,04 29,33 70,61 0,02

100,00
0,48 32,67 62,89 3,97

100,00
0,06\

117,66
438,11 125,76 114,55 92,26

112,28
4761,07 133,66 97,36

108,72
562,49 124,84 86,01

37,5/1
57,37\ 11,06\

16433,67 44338,47

Kapitał całkowity

117,92

125,57

142,23

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Na podstawie danych zawartych w tabeli 13 wynika, że w latach 2002 - 2005 dynamika kapitałów własnych spółki Agro-Handel wzrosła z poziomu 18,93% do 170,70% tj. o 151,77%, przy czym wśród jego składników największą dynamiką - aż 521,24% -wyróżniał się kapitał zapasowy. Z kolei dynamika kapitałów obcych spadła o 8,94% z poziomu 117,66% do 108,72%. Zobowiązania krótkoterminowe wykazywały tendencje spadkową, a ich dynamika spadła o 24,54%, co należy ocenić jako korzystne zjawisko. Od 2003 roku największy udział w strukturze kapitałów własnych ma kapitał zapasowy, który stanowi blisko 50,00%. Jednocześnie udział kapitału podstawowego w rozpatrywanym okresie systematycznie spada, i tak, w pierwszym okresie stanowił 26,19% kapitałów własnych, a w ostatnim roku jego udział wynosił już tylko 13,55%. Natomiast w strukturze kapitałów obcych obserwuje się dość korzystne zjawisko w ciągu czterech kolejnych lat, jakim jest wzrost udziału zobowiązań długoterminowych z poziomu 27,44% na 31,51%, przy jednoczesnym spadku udziału zobowiązań krótkoterminowych z 72,55% do 57,37% tj. o 15,55%. Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów badanej spółki przedstawiają się następująco:

79

38 2002 2003 2004 2005 -^ .kapitałową dopiero w 2005 roku.49 % 148.o.2005 140% 1.o. Wykres 9 obrazuje jak w spółce Agro-Handel przestrzegana była złota reguła bilansowa. z o. Z obliczeń przedstawionych na wykresie 10 wynika.96 0. z o. Agro-Handel.72 0.33 % 96.92% 118.07 z^-**— 0.54% 106.44 % 95. w latach 2002 . Spółce udało się osiągnąć prawidłowa strukturę majątkowo .01 % _________________________________________________________(2002 = 100) __________(2003 = 100) ____________(2004 = 100) wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.50 % 114.84 % 140.93% 117. iż najsilniejszymi wskaźnikami dynamiki odznaczają się kapitały własne oraz kapitały długoterminowe.o. w całym okresie objętym badaniem kształtowały się stosunkowo korzystnie. oznacza to.88 % 83. Jak wynika z obliczeń przedstawionych w Tabeli 14.Złota zasada finansowania % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.23 % 90.91 % 113. co roku wzrastał szybciej.19 120%^ 1.2004 nie została zachowana złota reguła bilansowania przez firma. . Wykres 10: Złota reguła bilansowa badanej spółki w latach 2002 .43 % 126. z o. iż w latach 2002 .80 100% 80% 60% 40% 20% 0% - ^ 0. Warto zauważyć.2005 WSKAŹNIKI DYNAMIKI WYSZCZEGÓLNIENIE 2003 2004 2005 117.27 % 153. iż ich poziom.Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp.Złota reguła bilansa % -^ .66% 122.

8 0 .

08 % 133.65 % 3.60 % 37.84 % 112. ta zaś może doprowadzić do bankructwa.06 % 107.92 % -5. Jednakże w ostatnim roku objętym badaniem poziom kapitału obrotowego netto jest najwyższy w całym okresie.38 % 131. dlatego część majątku trwałego finansowana była kapitałami krótkoterminowymi. zatem zmniejszyło się zagrożenie utraty płynności finansowej.94 % 80.46 % RY MAJĄTKOWO-KAPITAŁOWEJ 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.16 % 124. Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp.o Powyższy wykres wskazuje.84 % 8.00 % 95.Kształtowanie się kapitału obrotowego netto badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono na wykresie 11. z o.02 % 77.2004 kapitał obrotowy spółki AgroHandel był ujemny.31 % 166.o.91 % -24. Wykres 11: Kapitał obrotowy netto firmy Agro-Handel Sp.78% 4. Jest to sytuacja niekorzystna. Oznacza to.48 % 2. z o.79% -10.23 % 50.16 % 175. z o.27 % -12. w latach 2002-2005 WKAŹNIKI STRUKTl WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego wskaźnik zaangażowania kapitałów obcych wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego 52. z o. gdyż może spowodować do utratę płynności finansowej.40 % 72. w latach 2002 -2005 KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście kapitałowe) KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście majątkowe) Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. że w tych latach majątek trwały firmy przewyższał kapitał stały.56 % 90.14% 107. iż w latach 2003 .o 81 .o.

co wskazuje na to. Rachunek wyników to główne źródło informacji o wielkości osiągniętego zysku lub poniesionych strat.3. jaką spełnia wynik finansowy w działalności przedsiębiorstwa. Niski poziom wskaźników wynika z gruntownej modernizacji zakładu produkcyjnego. określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. rozbudowano system wagowy.. grupuje wszystkie przychody uzyskiwane ze sprzedaży dóbr i usług wytworzonych przez przedsiębiorstwo. Zakłady Mięsne Agro-Handel nie były w stanie sfinansować modernizacji budynków i zakupu nowych środków trwałych bez konieczności zadłużenia się (zaciągnięcia kredytów). Ze znaczącej roli. Wędzki opt. W 2003 roku rozpoczęto rozbudowę hali uboju.94% i 80. a także podstawowym źródłem zasilania przedsiębiorstwa w kapitał własny oraz wypłat dywidend dla udziałowców. Na wynik finansowy może oddziaływać różny układ 79 M. D. iż spółka Agro-Handel sprawnie spłaca zaciągnięte wcześniej zobowiązania kredytowe. przychody ze sprzedaży towarów. s. Dodatkowo pełni rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego. jaka w tym czasie miała miejsce. Operując wielkościami strumieniowymi. 3. cit. Znajduje to odbicie w poziomie wielkości wskaźnika zaangażowania kapitałów obcych. a także wyposażono dział produkcji wędlin w nowe maszyny i urządzenia techniczne.79% i był najwyższym w całym okresie objętym badaniem. przychody z operacji finansowych oraz odpowiadające tym rodzajom działalności koszty i straty. Przez kolejne lata obserwuje się spadek wartości tego wskaźnika. Ponadto stanowi podstawę do rozliczeń finansowych z budżetem państwa w postaci podatku dochodowego. w 2003 roku zarówno wielkość wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym jak i kapitałem stałym były najniższym w całym analizowanym okresie i wynosiły odpowiednio: 37. 82 . który również w roku 2003 kształtował się na poziomie 175. Sierpińska. Wstępna ocena księgowej wielkości wyniku finansowego Wielkość wyniku finansowego jest głównym czynnikiem rzutującym na poziom rentowności.16%. tworzy się potrzeb jego wielokierunkowej analizy . Umożliwia również rozwój firmy i wzrost jej wartości. 33. zakupiono nową linie ubojową.Jak wynika z przedstawionych w powyższej tabeli danych.

w jakim stopniu każdy z nich wpłynął na powstanie ostatecznej wielkości wyniku finansowego i czy jest ona prawidłowa z punktu widzenia ekonomicznej efektywności środków zaangażowanych w procesie produkcji. red.01 Koszty finansowe__________________________________229 378.91 4 686 138. 146.78 1032 773.26 zł.77 4 728 728.27 5 013 533.26 zł zysk wypracowanego w pierwszym roku analizowanego okresu nastąpił wzrost o 265.o. s.90 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.33 73 661368.czynników biorących udział w jego tworzeniu.69 Wynik finansowy netto 1 710 859. 83 .41 2 389 881.05 lysk(słrała) z działalności Podatek dochodowy 2 372 707. 80 Polityka bilansowa i analiza finansowa.96 627992. Przekształcona do postaci analitycznej forma rachunku wyników stanowi dobrą podstawę do wstępnej oceny kształtowania się wyniku finansowego na różnych poziomach (Tabela 16).29 893 739.75 67 997 353. W porównaniu do 1 763 188.59 661847. koszty i wynik finansowy i inne wielkości ekonomiczne w kolejnych latach badanego okresu.13 376 987. Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp. który w wartościach bezwzględnych wyraża się kwotą 2 922 950. Najwyższy wyniki na działalności podstawowej spółka Agro-Handel osiągnęła w 2005 roku i wyniósł on: 4 686 138.02 84 489 391.13 lysk(słrała) z działalności operacyjnej Przychody f/nansowe 2 473 048.78%.88 1 341 634.89 899 865.99 441769.18 359 091. Sawicki op.2005_____________________________ WYSZCZEGÓLNIENIE Przychody netto ze sprzedaży i zrównanie z nimi Koszty działalności operacyjnej 2002 2003 2004 2005 69 760 541.62 1 502 633.13 864 475.53 94 684149.70 67 726.31 75 803.17 zł.o.02 515124.07 72 853 543. • badanie relacji zachodzących pomiędzy poszczególnymi wielkościami ekonomicznymi rachunku wyników.39 1 874 757. cit.25 236 803.52 1727 581. z o. z o. ____________________________w latach 2002 . K.04 1041205.68 74 286.41 261181.62 89998 011. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. Szczegółowa analiza poszczególnych czynników umożliwia określenie.26 807 825.23 lysk(strata) na sprzedaży Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne 1 763 188.49 154 615. Wstępna analiza rachunku wyników obejmuje : • ustalenie i ocenę zmiany wielkości strumieni pieniężnych prezentujących przychody ze sprzedaży.73 3 687 522.35 2 066 583.84 2 699 142.05 955386.37 86 555 975.35 129 037.52 zł i był większy od najniższego wyniku osiągniętego na tej działalności w badanym okresie o 3 878 313.

50% 27.Kształtowanie się wyników poszczególnych segmentów działalności firmy Agro-Handel w rozpatrywanym okresie obrazuje poniższy wykres: Wykres 12: Wielkość i zmiana wyników na poszczególnych obszary generowania wyniku finansowego firmy Agro-Handel Sp.69% % -' i 2002 2003 2005 tr ■i 2004 V Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.o. zestawienie analityczne.7? % '-28.o. z o. które w głównej mierze rzutują na poziom zysku netto.09%l I ■ 33.08°/ : wynik na działalności podstawowe] wynik na działalności operacyjnej : wynik na operacjach finansowych :■ : obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego I I 80% 60% 40% ' ~89. Potwierdzenie rezultatów oceny wyniku finansowego przy wykorzystaniu wskaźników dynamiki można uzyskać przez równoległą analizę wskaźników struktury rachunku wyników.74%l \ -16.24%l 18. w latach 2002-2005 140 % 120 % 100 % 103.T 20% 0% . które w formie dwóch tabel obrazuje strukturę oraz dynamikę przychodów i kosztów. l -17.77% 77 71 o/. .48 ' -7. W tym celu dokonuje się porównawczej oceny wskaźników dynamiki poszczególnych jego składników.06% 89.88% -Sf)fi% ) -38. Otrzymane w ten sposób odchylenia dodatnie i ujemne informują przejrzyście o zaistniałych przekształceniach poszczególnych elementów osiągniętego wyniku finansowego. istotne znaczenie ma tu porównanie wskaźników.77% 1127. Bardzo pomocne w zakresie analizy rachunku wyników jest tzw. Analiza dynamiki umożliwia wymierne określenie wpływu podstawowych czynników na wzrost lub spadek wyniku finansowego netto. Ocena struktury analitycznego rachunku wyników polega na ustaleniu udziału poszczególnych jego składników w ogólnej (stanowiącej 100%) wielkości przychodów ze sprzedaży.89% IL -49. z o.

84 .

12 0.69%.73 88.76 58.60 130.03 0.36 265.32 1.47 2. z o.10 0.62 50. Przedstawione w tabeli 17 wskaźniki dynamiki wyniku finansowego netto nie uwzględniają wpływu zmiany cen w badanym okresie.72 77.08 0.25 117.21 103.90%.60 1.50% w 2004.83 109.69 43.70 107.69 97.htm 03.01 0. że decydujący wpływ na wielkość przychodów netto ze sprzedaży mają przychody ze sprzedaży produktów. Wskaźniki inflacji (wskaźnik cen przy podstawie rok poprzedni = 100) w poszczególnych latach kształtowały się następująco: 100.24 0.76 0.47%. z o.2007 85 .55 0.22 -0.38 4.17 0.57 92.10% w 2005 roku81. Analiza struktury rachunku wyników wykazuje. 92.90 1.39 168.73 141.45 96.22 3.89 105.81 -0.30 157.58 -551.53 1.o.40 2.39 1.14 45.00 100.00 100.57 156. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE STRUKTURA (%) 2002 2004 2005 2003 DYNAMIKA 2001 '=100 (%) 2005 2003 2004 Przychody netto ze sprzedaży Przychody ze sprzedaży produktów Zmiana stanu produktów Przychody ze sprzedaży towarów i materiałów Koszty działalności operacyjnej Zyskfstrata) na sprzedaży Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne Zyskfstrata) z działalności operacyjnej Przychody finansowe Koszty finansowe Zyskfstrata) z działalności gospodarczej Podatek dochodowy Wynik finansowy netto 100.45%. 96.94 -561.64 400. 98.05% ogólnej wielkości ze sprzedaży.84 667.32 215.stat.54 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów.73 57.96 60.gov. Analiza dynamiki zysku po wyeliminowaniu wpływu zmiany cen przedstawia poniższy wykres: http://www. 95.35 100.66 5.57 3. Natomiast koszty działalności operacyjnej.99 1.45 0.60 97.59 124.75 103. stanowią analogicznie: 97.82 124.33 3.49 164.35 1.95 1.82 0.18 7. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.61 2.60 2.30 3.61%.55 199.16 202.40 0.18 0.82 199.08 0.92 109.95 2.04 0. 97. 97.01.57%. i 102.14 52.pl/dane spol-gosp/ceny handel uslugi/wskazniki inflacja/wsk c 50-05.00 100.46 95.00 92.10 3.30 0.08 105.80% w 2003.73 2.78 110.92 6. 103.97 132.57 135.05 4.44 2.75 52..o.54 66.10 2.81%. ich wskaźnik udziału wynosił w kolejnych latach odpowiednio 92.39 98.24 56.52 406.11 97.

natomiast wartość wskaźnika dynamiki w cenach porównywalnych obniża się o 13.08 135.57 135.28 132.75 105. z o.36 406.99 236 803.55 157. w latach 2002 .05 661847.85 1 710 859. 892 723.52 57. Dynamika przychodów netto ze sprzedaży w stosunku do roku wyjściowego wynosiła dla kolejnych lat odpowiednio: 5. Koszty działalności operacyjnej 86 .07 72 853 543.54%.06 108.83 110.59 124.35 77.60 1 710 859. z o.75 107. Wskaźniki dynamiki przychodów i kosztów poszczególnych segmentów działalności analizowanej spółki przedstawiono w tabeli 18.85 87 517 441.01 1041205. Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp.78 129 037.14 667.96 74 286.80 124.16 156. 35. 50% 0% 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.59%.25 199.25 168.73% Pozostałe przychody operacyjne charakteryzowały się zmienną dynamiką.23 154 615.24 66..41 67 726.84 58.Wykres 13: Wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.18%.18 515124.29 229 378.29 WARTOŚĆ (zł) 2002 2003 2004 70 754 054.04 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.04 627 992. z o.73 864 475.73% od poziomu z 2002 roku.39 52.05 376 987.o.68 955 386.02 261181.69 69 043 194.31 75 803.8.53 94 684 149.46 85 642 683.92 164.35%. w latach 2002-2005 i jego dynamika w cenach porównywalnych 250% -r i 200% — 150% — i wynik fiansowy netto w cenach bieżących ^^^ wynik finansowy netto w cenach porównywalnych —•— wskaźnik dynamiki w cenach porównywalnych 100% 52.69 106.66 123.62 89 998 011.75 103.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE Przychody netto ze sprzedaży Pozostałe przychody operacyjne Przychody finansowe PRZYCHODY OGÓŁEM: Koszty działalności operacyjnej Pozostałe koszty operacyjne Koszty finansowe Podatek dochodowy KOSZTY OGÓŁEM DYNAMIKA 2002=100 2005 2003 2004 2005 69 760 541.49 124.o.32 133.13 75 464 753.13 1032 773.19% i kształtuje się na poziomie 202.24 74 564 888.70 893 739.89 3 461 848. Jak widać na wykresie 13 oraz w tabeli 18 dynamika zysku w cenach bieżących w okresie czterech lat wynosiła 215.13 359 091.89 92 026 300. z kolei przychody finansowe osiągały poziom niższy średnio o 43. z o.08%.96 103.62 95 713 822.02 84 489 391.37 86 555 975.96 67 997 353.49 1727 581.o.o.13 441769.33 73 661 368. 24.

ustalenie źródeł jej pochodzenia i kierunków wykorzystania. terminowości oraz stopnia pewności przyszłych przepływów pieniężnych. Rachunek przepływów pieniężnych wypełnia lukę w tworzeniu przez rachunkowość „wiernego obrazu" sytuacji finansowej przedsiębiorstwa.83 1061717. Analiza pionowa i pozioma rachunku z przepływów środków pieniężnych Podstawowym celem sporządzania tego rachunku przepływów pieniężnych jest określenie: zdolności generowania gotówki i jej ekwiwalentów przez przedsiębiorstwo.67 -172150.00 -2 229 484.06 -3 691 970. w którym to różnica pomiędzy dynamika kosztów a przychodów działalności operacyjnej była niższa o 3.85 3 312 073. w latach 2002 .4.wzrastały szybciej o 1. 3.49 1 999 055.40 Korekty razem -1807 898. Obok statystycznej informacji o stanie i zmianach w zakresie zasobów i źródeł ich pochodzenia oraz dynamicznej informacji w ujęciu memoriałowym o przychodach i kosztach. Tendencja ta odwróciła się w 2005 roku.2005 Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej 2002 2003 2004 2005 Zysk (strata) netto 1710 859.35 235 120. uzyskuje się w tym rachunku również dynamiczną informację w ujęciu kasowym o wpływach i wydatkach firmy. 87 .29 111896.12 -3 824 654.902 332 824.00 1374 422.74 3 687 533.o.37%.91 Przepływy pieniężne netto z działalności -97 038. Dane o przepływach pieniężnych mogą też zawierać użyteczne informacje do określania kwoty.22 2 936 477.17 2 812 826.o.93 -3 665103.06 132 684. w tym zwłaszcza w strukturze finansowania działalności gospodarczej oraz w płynności finansowej firmy.235 686 589.81 1158 651.45 -1 377 944.31 Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej Wpływy Wydatki Przepływy pieniężne netto z działalności Przepływy środków pieniężnych Wydatki Przepływy pieniężne netto z działalności f inansowej 186 707.55 Przepływy pieniężne netto razem 486 340. z o.97 -1028 098.48 -3 588 2186 423.45 76 218.17% w 2004 a niżeli odpowiadające im przychody. Informacje zawarte w rachunku przepływów pieniężnych pozwalają wyjaśnić zmiany występujące w aktywach bilansu jak i w sytuacji finansowej.45 583 342.92 -258 329.55% w 2003 i o 0.22 1406 770. Tabela 19 zawiera dane dotyczące przepływu strumieni środków pieniężnych badanej jednostki gospodarczej w czterech kolejnych latach Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp.59 -5 628 920.41 z działalności finansowej 1750 000.97 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.89 899 865.98 -1027 772.96 4 211939.39 1 874 759.80 1613 065.38 -841 390.70 -5 740 816. z o.

Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pieniężnych KATEGORIA STRUMIENI OPERACYJNY INWESTYCYJN FINANSOWY KOLEJNE PRZYPADKI 1 VI VII VIII II III IV V + + + + - + + - + - - + + + - - + + - - Źródło: Opracowanie własne. pozyskiwanie z zewnątrz kapitałów własnych i obcych oraz kierunków ich wykorzystania. Bardzo istotne jest tu określenie i ocena zdolności przedsiębiorstwa do generowania środków pieniężnych z działalności podstawowej. inwestycyjnej i finansowej są pomocne w rozpoznaniu konkretnej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. wykorzystywanej do zestawienia przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej wyraźnie widać. Przedstawiona interpretacja zmian w stanie środków pieniężnych ma charakter ogólny. Jest to sytuacja typowa dla przedsiębiorstw rozwijających się. co gotówka wypracowana z działalności operacyjnej (podstawowej). Z punktu widzenia zdolności generowania środków 88 . Niedobór środków pieniężnych pokrywany był kredytami i pożyczkami oraz innymi wpływami finansowymi.Rachunki przepływów pieniężnych sporządzane z podziałem na przepływy działalności operacyjnej. że zysk netto to nie to samo. Porównując zysk netto i środki pieniężne netto z działalności operacyjnej wyróżnić można cztery warianty charakteryzujące sytuację finansową przedsiębiorstwa. Trzy rodzaje strumieni oraz dwa kierunki przepływu (dodatni lub ujemny) pozwalają. W metodzie pośredniej. pozwala spojrzeć szerzej na zmiany środków pieniężnych w przedsiębiorstwie. Podstawę oceny stanowią tylko salda środków pieniężnych netto. dla której przedsiębiorstwo zostało powołane (samofinansowanie). Zastosowanie dodatkowych obliczeń i ocen. Tabela 21: Wynik księgowy a środki pieniężne netto z działalności operacyjnej TRESC WYNIK FINANSOWY NETTO ŚRODKI PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ WARIANTY IV + + Źródło: Opracowanie własne. Natomiast w kolejnych latach dodatni strumień pochodzący z działalności operacyjnej nie był wystarczający dla pokrycia wydatków inwestycyjnych. Jak wynika z tabeli 19 w 2002 roku dwa ujemne strumienie: operacyjny i inwestycyjny są finansowane były źródłami zewnętrznymi. uzyskiwane z poszczególnych rodzajów działalności. bowiem wyróżnić osiem możliwych przypadków.

89 . Wykres 14 przedstawia przepływy netto z poszczególnych działalności badanej jednostki gospodarczej w rozpatrywanym okresie.589.29%. Ujemne przepływy pieniężne netto dla działalności inwestycyjnej.211.48 zł i dla 2005: -3.939. usług były wyższe od wydatków z działalności operacyjnej. Generowana nadwyżka gotówkowa w wyniku prowadzonej działalności finansowej w ciągu czterech lat spadła o 83.06 zł. jakie spółka uzyskiwała od 2003 ze sprzedaży towarów. Z kolei cash flow finansowe w całym badanym okresie charakteryzuje stała tendencja spadkowa.41 zł. dla 2003: -5.588. Wynosiły one odpowiednio dla roku: 2002: -841.89 zł.96 zł. Analiza dynamiki (analiza pozioma) umożliwia natomiast ocenę występujących tendencji zmian poszczególnych pozycji. W ramach wstępnej analizy rachunku przepływu środków pieniężnych istotne jest też badanie struktury i dynamiki tych przepływów. jakie kształtowały się w badanej jednostce należy oceniać pozytywnie. że środki pieniężne.970.628.3 lzł. jedynie w roku 2002 Cash Flow operacyjne wykazywało niedobór w wysokości: 97. natomiast w trzech kolejnych latach wynik na działalności operacyjnej przyjmował wartości dodatnie.22 zł.884.920.936.390. wyrobów.477. które wynosiły odpowiednio: 4.23 zł i 5.038. Oznacza to. gdyż informują o intensywnym rozwoju firmy. (czyli analiza pionowa) pozwala ujawnić podstawowe źródła pochodzenia gotówki lub też kierunki ich wydatkowania.686. 2. Analiza struktury. Jak widać na poniższym wykresie w badanym okresie. dla 2004: -3.pieniężnych od roku 2003 badane przedsiębiorstwo znajduje się w korzystnej sytuacji gdyż osiąga zysk netto i jednocześnie uzyskuje nadwyżkę środków pieniężnych z działalności operacyjnej.691.

00% 100.82% 100.o.50% -22. z o. 70.zysk na działalności operacyjnej .41 % -1.76 % -22.85 % -0.02 % 0.o.2005.57% -2.80 % -5.zmiana sianu rezerw . Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp.92 % 68. ' DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA ■ DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA Do celów analizy strukturalnej nadwyżki strumienia pieniężnego z działalności operacyjnej dane zawarte w części A rachunku zostały poddane przekształceniu. z o.36% 22.04% -8. które polegało na wyeliminowaniu pozycji nienależących do tej działalności.99 % 70. która jest kosztem.43 % 37.33 % 0. zatem nie pociąga za sobą żadnych przepływów 90 . w latach 2002 . stanowiący kolejno: 22.o.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE .zmiana sianu zapasów . ale nie jest wydatkiem.o.10% 32. 68. z o. Wysokim udziałem w strukturze Cash Flow operacyjnym charakteryzuje się także amortyzacja.Wykres 14: Kształtowanie się dynamiki poszczególnych rodzajów strumieni przepływów pieniężnych netto firmy Agro-Handel Sp.64 % 28.80%.94 % 52.26 % 13.zmiana sianu zobowiązań króikoierminowych . całej nadwyżki operacyjnej w latach 2003 . w latach 2002 .zmiana sianu rozliczeń międzyokresowych PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ 2002 2003 2004 2005 -18.zmiana sianu należności .amortyzacja .13% 2.00% 100.92%.21 % 6. Efekt tego przekształcenia przedstawia tabela 22.00% Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pieniężnych firmy Agro-Handel Sp.08% 18.25 % 28. Głównym źródłem dodatnich wartość przepływów pieniężnych netto z działalności operacyjnej był zysk na działalności operacyjnej.99%.92 % 17.00% 100. z o.2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.

00% 100.00% 100.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WPŁYWY: . składa się wyłącznie z wpływów i wydatków związanych z nabyciem i zbyciem wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych.00 dywidendy i inne wypłaty na rzecz właścicieli 43. z o.inne wpływy finansowe WYDATKI: • • • • 2002 2003 2004 2005 100.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 2003 2004 2005 WPŁYWY: 100.32 zł.00% 100. z o.00% 100. Do analizy struktury przepływów pieniężnych netto z działalności inwestycyjnej wykorzystano poniższą tabele: Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.00 % 100.o6 "% )4.83% 14.6 0 % oo .00 ~ "i6 0 .43 % 100. Niższa wartość przepływów netto z działalności operacyjnej w 2004 roku wynika z niekorzystnej zmiany stanu należności (spadek o 653.47% spłaty kredytów i pożyczek 10.4)"%"" Yl'. z o.646.62% 19.o.pieniężnych.68 zł) przy jednoczesnym spadku zobowiązań niezwiązanych z zaciągniętymi kredytami i pożyczkami o 1.64% 2. Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp.36% odseiid " 45. w latach 2002 .00 % 100.o. Struktura gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.00 % 100.00% 100.00% 100. w latach 2002 .39 % 16. 91 .227o 13.38% '44.00% .716.00% DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pieniężnych firmy Agro-Handel Sp.00% 100.nabycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych___________________________________________________ PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z 100.28% 30.00% 100.00 % 100.00 % 100.79 "%> PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z 100.00 %> 100.00 % 100.00 % DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pieniężnych firmy Agro-Handel Sp.00% -zbycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych___________________________________________ WYDATKI: 100.kredyty i pożyczki .00% 100.o.099.wpływy netto z dopłat do kapitału .78% 61. W badanej spółce składniki gotówki netto z działalności finansowej przedstawione zostały w tabeli 24. z o.00 % 100.34% 86.00 % 100. z o.08% 80.10% wykup dłużnych papierów 7. Dlatego kwotę amortyzacji należy dodać do wyniku finansowego.57% "i ""46.o.o.72% 5.87% 5.

44. Po stronie wydatków z działalności finansowej przez cały badany okres znaczącą udział stanowiły odsetki oraz spłaty kredytów i pożyczek. pozostały udział 13. Sytuacja nieco uległa zmianie w 2004 roku. lecz ich trafny dobór i umiejętna ocena. Wskaźnikowa analiza kondycji finansowej przedsiębiorstwa stanowi rozwinięcie wstępnej analizy podstawowych sprawozdań finansowych.2003 jedynym źródłem wpływów działalności finansowej były kredyty i pożyczki.34% udział w strukturze wpływów miały kredyty i pożyczki. możliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duże. natomiast dopłaty do kapitału i inne wpływy tj. dlatego w praktyce dla każdej z grup wyodrębnia się kilka wskaźników o znaczeniu podstawowym.57% należał do kredytów i pożyczek.10% gotówki działalności finansowej. O jakości analizy nie świadczy. Uwzględniając zakres danych. 80. Jednak nadal największy. W ostatnim badanym okresie sprawozdawczym inne wpływy finansowe stanowiły 86. Dzięki nim można zidentyfikować jej słabe i mocne strony. bo 46.08%. 3.5. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. zawartych w bilansie oraz w rachunku zysków i strat.43% ogółu wpływów na działalności finansowej. Z tego też względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy. Zbyt wysoka 92 . że w latach 2002 .22% i 39.47% w ostatnim okresie objętym badaniem. a w konsekwencji stanowi podstawę do dokonania oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. oraz inne wpływy finansowe. bowiem duża liczba wskaźników. wpływy z funduszu SAPARD oraz z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych stanowiły odpowiednio: 14. Wykorzystanie analizy wskaźnikowej do oceny sytuacji finansowej firmy Od ponad wieku analiza wskaźnikowa jest głównym instrumentem interpretacji sprawozdań finansowych. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa.83% w okresie początkowym do poziomu 5.2005 na spłatę kredytów i pożyczek przeznaczano kolejno 61.Z powyższych obliczeń wynika. Rodzaj i liczba wskaźników. z jakich się korzysta w badaniach analitycznych. W latach 2003 . Nadmiar może rozmazywać obraz sytuacji finansowej firmy.44%. Udział dywidendy i innych wypłat na rzecz właścicieli spadł z poziomu 43.38%. kiedy to oprócz wspomnianego źródła pojawiły się także wpływy netto z dopłat do kapitału zakładowego wspólników. Poszczególne wskaźniki finansowe dotyczą określonego obszaru działalności firmy.

lub zbyt niska wielkość wskaźników jest sygnałem o występowaniu określonych zjawisk i może być źródłem informacji o zagrożeniach i szansach działalności firmy. Należy jednak dodać, że podstawowe wskaźniki finansowe na ogół nie dostarczają pełnych informacji o przyczynach występowania zjawisk lub zdarzeń, by je poznać należy dokonać pogłębionej analizy wykorzystując bardziej szczegółowe wskaźniki. Treść wskaźników analitycznych, a przede wszystkim ich konstrukcja, ma duży wpływ na obiektywność, dokładność i kompletność wyników prac analitycznych. Analiza wskaźnikowa jest szybką i efektywną metodą uzyskiwania wglądu w operacje gospodarcze i funkcjonowanie firmy. Niemniej sposób podejścia do tego narzędzia musi być odpowiednio wyważony i uzupełniony innymi narzędziami analitycznymi gdyż analiza wskaźnikowa nie jest wolna od pewnych ograniczeń. Najważniejszym z nich jest fakt, że bazuje wyłącznie na przeszłości firmy, jednak wraz z analizą otoczenia może ona służyć do przewidywania warunków działania przedsiębiorstwa w przyszłości . Wszystkie wskaźniki wykorzystywane w analizie finansowej mogą być obliczane: • na podstawie danych wyrażających stan zjawiska na początku i końcu okresu sprawozdawczego - różnice pomiędzy tak obliczonymi wskaźnikami pokazują zmiany - jakie zaszły w badanym zjawisku, w wyniku podjętych w ciągu okresu sprawozdawczego decyzji gospodarczych, • na podstawie wielkości średnich, ustalanych np. w oparciu o sumę stanu na początek i koniec okresu sprawozdawczego dzieloną przez 2. Istnieje kilka sposobów podziału klasyfikacji wskaźników ekonomicznych. Jeden z możliwych sposobów ich podziału, jaki spotyka się w literaturze przedstawiono poniżej:

Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych
WSKAŹNIKI EKONOMICZNE
WEWNĘTRZNE OPERACYJNE X PŁYNNOŚCI ZEWNĘTRZNE i FINANSOWE

_n
EFEKTYWNOŚCI ELASTYCZNOŚCI

i

I

STRUKTURY KAPITAŁU

Źródło: L. Bednarski, T. Wiśniewski op. cit, s. 321.

; M. Sierpińska, T. Jachna op. cit. s. 78.

93

Według powyższej klasyfikacji wskaźniki dzielone są na wewnętrzne i czyli takie, które obliczane są na podstawie danych zaczerpniętych ze sprawozdań finansowych firmy stanowiące ich interpretację. Wskaźniki zewnętrzne to takie, w których dane znajdujące się w liczniku bądź mianowniku pochodzą z materiałów źródłowych innych niż sprawozdania finansowe (np.: cena rynkowa akcji danej spółki). Wskaźniki te wykorzystywane są najczęściej przez inwestorów i potencjalnych inwestorów firmy. Wskaźniki wewnętrzne dzielone są następnie na dwie zasadnicze grupy: wskaźniki operacyjne (koncentrują się na operacjach spółki dotyczą, zatem strony aktywów) oraz finansowe (skupiają się na badaniu sposobu sfinansowania aktywów spółki). Wskaźniki operacyjne dzielone są następnie na wskaźniki rentowności, które charakteryzują efekty, jakie spółka uzyskuje z działań operacyjnych oraz wskaźniki efektywności (wydajności) określające obrót lub też charakteryzujące efektywność inwestycji. Wskaźniki finansowe dzielą się z kolei na wskaźniki płynności i struktury kapitału (zasilania). Pierwsze oceniają krótkoterminową pozycję finansową firmy, a w szczególności zdolność spółki do spłacania swoich zobowiązań w krótkim terminie. Wskaźniki struktury kapitału służące ocenie długoterminowej struktury kapitału, a przede wszystkim udział kapitału własnego
Ol

i obcego w finansowaniu firmy w długim okresie . Natomiast dokonując klasyfikacji wskaźników służących do oceny kondycji do oceny kondycji finansowej firmy można ująć w następujących grupach84: • • • wskaźniki rentowności (zyskowności) (profitability ratios), wskaźniki płynności (liąuidty ratios), wskaźniki sprawności działania (activity ratios), • • wskaźniki zadłużenia (debt ratios), uzupełniane dla niektórych przedsiębiorstw o wskaźniki rynku kapitałowego. Jak wynika z przedstawionych przykładów klasyfikacji wskaźników

ekonomicznych, podziały te są bardzo do siebie zbliżone. Nie budzi też wątpliwości zaliczanie poszczególnych wskaźników do danej grupy. Sprawa sporną może być tylko ich gradacja Ogólne zasady interpretacji wskaźników wskazują na konieczność zastosowania metody porównań, przy dokonywaniu oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Najczęściej przyjmowane kierunki porównań przedstawia schemat:

83 L. Bednarski, T. Wiśniewski op. cit, s. 323. 1 Ibidem, s. 324.

94

Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej


- analiza zachodzących

KIERUNKI PORÓWNAŃ WSKAŹNIKÓW

CZAS

- analiza wyników

PLAN

O

w czasie zmian poszczególnych danych finansowych i wskaźników dotyczących tego samego

PRZESTRZEŃ
- porównanie danych finansowych przedsiębiorstwa z

odpowiadającymi im
danymi innych firm, przede wszystkim

uzyskiwanych przez przedsiębiorstwo z danymi zawartymi w planach, kosztorysach, założeniach projektowych lub z przyjętą umownie

działających w tej
samej branży i przedsiębiorstw konkurencyjnych

wielkością optymalną

Źródło: L. Bednarski, op. cit, s. 20

Porównanie wskaźników w czasie pozwala wyznaczyć trendy kształtowania się określonych relacji finansowych i ocenić, czy tendencje zmian we wskaźnikach są korzystne dla firmy oraz jakie jest natężenie zmian w stosunku do lat ubiegłych. Pogorszenie wskaźników może być sygnałem występujących nieprawidłowości i świadczyć o podejmowaniu błędnych decyzji gospodarczych w badanym okresie . Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej, minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branży. Porównania pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami pozwalają ocenić pozycje danej firmy na rynku. Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa, firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku, ma ona, bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcj onowania86. Ważnym aspektem analizy wskaźnikowej jest sprawdzian jednolitości konstrukcji badanych wskaźników oraz procedur rachunkowości (eliminacje zakłóceń) i wtedy, gdy licznik jest współmierny do mianownika. Stąd też przed porównaniem wskaźników zachodzi konieczność ustalenia rodzajów i rozmiarów ewentualnych zakłóceń w porównywalności, a następnie w miarę możliwości ich eliminowanie bądź odpowiednie uwzględnianie w dokonywanej ocenie. Poniższy schemat przedstawia cztery główne rodzaje zakłóceń spotykanych przy porównywaniu wskaźników.
' B. Olzacka, R. Pałczyńska-Gościniak op. cit., s. 54. ' Ibidem, s. 55.

95

cit. 91 96 . możliwości i niezbędne usprawnienia . ich duża elastyczność. jeśli organizacja jest zarządzana mniej efektywnie niż konkurencyjne firmy. obserwacji zmian organizacyjnych podmiotów gospodarczych FINANSOWE (CENOWE) . taryf przewozowych. że : • • • charakteryzuje różne aspekty działalności gospodarczej przedsiębiorstwa i umożliwia osobie z zewnątrz ocenę kondycji finansowej. wymaga szczególnie przy porównywaniu w czasie. itp. Sułowska op. Skowronek-Mielczarek op. Tworząca się wielkość form organizacyjnych przedsiębiorstwa.wywoływane są przekazywaniem. __________________P^ Źródło: J. podobnych przedsiębiorstw. sposobu ich obliczania lub zasad ewidencji (mogą nasilać się w porównaniach dotyczących odległych okresów.powstają na skutek zmian ceny sprzedaży wyrobów. jak również w porównaniach międzynarodowych. przyjęciem. A. grupy przedsiębiorstw. a także ze wskaźnikami konkurentów w określonym momencie. podziałem lub łączeniem przedsiębiorstw i ich elementów składowych. dlatego. które muszą uwzględniać odmienności systemów ekonomicznych). Podobny skutek wywoływać mogą zmiany kursów walut. • • wskazuje sposoby. stwarza szansę porównań z przeciętnymi wskaźnikami dla branży. Analiza wskaźnikowa jest zalecana z wielu powodów.Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników METODOLOGICZNE .wynikają z odmienności treści i budowy wskaźników ekonomicznych. Również jej ilościowy i jakościowy Z. .jest to konieczne. pocztowych. robót i usług wynikających z decyzji organów upoważnionych do ustalania ceny lub producentów. J^ ORGANIZACYJNE .87. Poprzez jej systemowy charakter stopień szczelności uzyskiwanych danych może znacznie ograniczyć ilość popełnionych błędów strategicznych mających istotne znaczenie w dalszym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa i jego rozwoju. s. a przede wszystkim. cit. Poprawnie przeprowadzona analiza wskaźnikowa może dać źródła wiedzy do podjęcia słusznych i właściwych decyzji biznesowych firmy. celowo dobrany zestaw wskaźników umożliwia badanie trendów i progresji na przestrzeni co najmniej kilku lat. s. RZECZOWE (PRZEDMIOTOWE) . oprocentowania kredytów. telekomunikacyjnych. Leszczyński. 145. może wyjaśnić spadek zysku i potencjalne możliwości jego wzrostu.wynikają z różnic lub dokonywanych zmian w zakresie przedmiotu działalności jednostek gospodarczych (nasilać się mogą w związku z postulowanym postępem techniczno-technologicznym produkcji krajowej z uwagi na istotne w poziomie techniki i technologii krajowej i zagranicznej).

trudniejsze staje się uzyskanie kredytu.możliwym do zaakceptowania przez wierzycieli . Pozwala ocenić stan faktyczny i poprzez obiektywną ocenę wykreować potencjały doskonalenia oraz siłę finansową przedsiębiorstwa. której przejawem jest terminowe regulowanie zobowiązań.5. 3. cit. 254. że płatność nastąpi w najpóźniejszym . aby wpływy mogły równoważyć w określonym czasie wydatki.z punktu widzenia przedsiębiorstwa -zazwyczaj pociąga za sobą gro niekorzystnych skutków. który jest konieczny do niezbędnego zakupu towarów i usług. który w pełni równoważyłby zobowiązania bieżące. gdy są one przedsiębiorstwu potrzebne oraz do regulowania zobowiązań finansowych w pełnej wysokości i wymagalnych terminach.terminie. Płynność finansową przedsiębiorstwa należy rozumieć jako kategorię ekonomiczną oo w trzech aspektach : • płynność płatniczą .rozumianą jako zasób środków pieniężnych. Analiza płynności finansowej Warunkiem egzystencji przedsiębiorstwa. Zdolność do terminowego regulowania zobowiązań bieżących nie oznacza utrzymywania w przedsiębiorstwie takiego stanu środków pieniężnych. rośnie też zazwyczaj jego cena (oprocentowanie).: dostawcy mogą żądać zapłaty wyłącznie gotówką. s. • płynność strukturalna . Do oceny strukturalnej płynności finansowej konieczne są 'W. zaś ewentualne niedobory środków pieniężnych powinny uzupełniać rezerwy lub kredyt. np. Brak płynności finansowej . koniecznymi do uregulowania. oprócz prowadzenia działalności gospodarczej zgodnie z zasadami efektywności gospodarowania.charakter może przyczynić się do podjęcia skutecznych działań zapobiegających zagrożeniom wobec występującej niepewności strategicznej. Gabrusewicz op.1. 97 . a w konsekwencji . jest zachowanie płynności finansowej. Płynność finansowa to takie sterowanie wpływami i wydatkami. kredytodawcy mogą wywierać wpływ na decyzje przedsiębiorstw. co oznacza ograniczenie jego suwerenności gospodarczej.koszty funkcjonowania przedsiębiorstwa.czyli właściwe relacje pomiędzy składnikami majątku łatwymi do spieniężenia (upłynnienia) i zobowiązaniami bieżącymi. Terminowość oznacza.

ocena wielkości i zmian kapitału pracującego.zbyt ogólny charakter uzyskiwanych informacji. dotyczące charakteru posiadanych składników majątkowych oraz rodzaju i terminów płatności zobowiązań.odpowiednie informacje. cit. Jerzembowska op. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umożliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą90. która wyraża możliwości szybkiego pozyskania środków pieniężnych. powinny z kolei wynikać z długofalowego planu zarządzania płynnością finansową. natomiast wadą . Zgodnie ze złotą zasadą bilansową: aktywa trwałe 89 90 Ibidem. s. • płynność potencjalną. Cechą charakterystyczną tej metody to szczegółowość uzyskiwanych informacji. Można tu wyróżnić dwie grupy wskaźników. Aby przedsiębiorstwo nie miało kłopotów z płatnościami swoich zobowiązań powinno na bieżąco rozwiązywać problemy płatności finansowej. Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu. a problemy te. Druga grupa określana jest w literaturze mianem metody dynamicznej pomiaru płynności finansowej. Najczęściej stosowanymi w ocenie płynności finansowej przedsiębiorstwa są metody wskaźnikowe. 138. 98 . 254. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. s. Pierwsza z nich zwana metodą statyczną pomiaru płynności finansowej oparta jest na informacjach zawartych w rachunku wyników i bilansie. kiedy stają się one przedsiębiorstwu potrzebne. Badanie długoterminowej płynności finansowej to inaczej analiza prawidłowości sfinansowaniu aktywów trwałych. Oparta jest na informacjach pochodzących ze sprawozdania z przepływu środków pieniężnych. Dlatego uzasadnione jest wyróżnienie płynności finansowej krótko-i długoterminowej. które pozwalają w sposób przybliżony określać zdolność przedsiębiorstwa do obsługi zadłużenia. Natomiast płynność finansowa długoterminowa ma ukazać wydatki i możliwości ich finansowania w dłuższej perspektywie . Pierwsza skupia się na krótkookresowym przewidywaniu wpływów i wydatków przedsiębiorstwa na podstawie kilku wskaźników. Przedmiotem analizy płynności finansowej są następujące zagadnienia: • • • analiza długoterminowej płynności finansowej. M. Cechą charakterystyczną tej metody jest szybkość uzyskiwanych informacji. analiza statycznej i dynamicznej płynności finansowej.

że łączną wielkość kapitału stałego powinna przekraczać wartość aktywów trwałych. przy czym. Oznacza to. „ . iż obliczone wskaźniki stopnia pokrycia aktywów trwałych wskazują na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych. wówczas sprawdzany jest wskaźnik pokrycia II stopnia. to analiza statycznej oceny płynności finansowej przy wykorzystaniu następujących wskaźników: wskaźnik bieżącej płynności finansowej (current ratio) (wskaźnikpłynności finansowej III stopnia) wskaźnik szybkiej płynności finansowej (quick ratio) (wskaźnikpłynności finansowej II stopnia) wskaźnik płynności gotówkowej (super quick ratio) (wskaźnikpłynności finansowej I stopnia) _ _ _ ______aktywa obrotowe x100______ zobowiązania bieżące (aktywa obrotowe . wówczas wskazuje na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych . aktywa trwałe Jeżeli obliczony wskaźnik pokrycia I stopnia aktywów trwałych jest większy lub równy 100%. W. Jeżeli kapitał własny nie pokrywa aktywów trwałych. Wskaźniki wykorzystywane do badania długoterminowej płynności finansowej przedstawiają następujące formuły: _____________kapitał własny x 100_____________ wskaźnik pokrycia I stopnia aktywa trwale . . Gdy jego wartość jest równa lub większa od 100% oznacza. . Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy nawet w przypadku jej upadłości. ale także krótkoterminowym kapitałem obcym. aby aktywa trwałe były. .powinny być sfinansowane kapitałem własnym. . 99 . że złota zasada bilansowa nie jest zachowana. z tym jednak. Trzeci stopień płynności traktuje się w przedsiębiorstwie jako wskaźnik Ibidem. s. Aktywa obrotowe mogą być pokryte nie tylko kapitałem stałym. Gabrusewicz op. Badanie krótkoterminowej płynności finansowej. 255.. cit. wtedy obliczone wskaźniki wskazują na to.w miarę możliwości . .złota zasada bilansowa jest zachowana. wskaźnik pokrycia II stopnia = kapitał stały x 100 ^ f—. tak znaczne zaangażowanie kapitału własnego w finansowaniu aktywów trwałych może powodować obniżenie się rentowności. Natomiast w przypadku gdy wartość wskaźnika pokrycia II stopnia jest mniejsza niż 100%. 140. co najmniej równe kapitałowi własnemu. Kapitał własny i stały w danym okresie nie w pokrywają aktywa trwałe.zapasy) x zobowiązania bieżące _______środki pieniężne x100 zobowiązania bieżące Pierwszy z przedstawionych wskaźników powinien oscylować w granicach 120200% . s. Jeżeli nie jest to możliwe prawidłowym źródłem pokrycia aktywów jest długookresowy kapitał obcy. Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy. taka sytuacja wpływa negatywnie na płynność finansową przedsiębiorstwa91.

Wskaźnik płynności gotówkowej jest w literaturze przedmiotu ciągle przedstawiany i w praktyce liczony. Niski poziom tego wskaźnika wynika z reguł zarządzania gotówką w przedsiębiorstwie.bezpieczeństwa w zakresie płynności środków. Jeżeli wskaźnik spada poniżej 120%. aby aktywa obrotowe ogółem były dwukrotnie wyższe od zobowiązań bieżących. w krytycznych sytuacjach firmy rentowne o określonej wiarygodności. ze względu na stopień płynności tych składników majątkowych. środki obrotowe powinny z odpowiednim nadmiarem pokrywać bieżące zobowiązania. że z uwagi na rozbieżności czasowe pomiędzy terminami płatności zobowiązań a uzyskiwanymi wpływami z działalności. chociaż nie ma dużej wartości poznawczej. Doprowadziło to w praktyce do wymogu. 93 Ibidem. Wskaźniki płynności finansowej III stopnia przyjmujące wielkości powyżej 200% wskazują na nadmierną płynność. których zasoby kapitału gotówkowego powinny być ograniczone do niezbędnego minimum. Zbyt wysoka lub zbyt niska wielkość wskaźnika powinna skłaniać kierownictwo przedsiębiorstwa do zbadania przyczyn takiego kształtowania się przedstawionej relacji. 257. Przy określaniu wielkości wzorcowej tego wskaźnika wychodzi się z założenia. s. W tej sytuacji trudno jest określić wzorcową wielkość dla tego wskaźnika. że firma nie posiada wystarczających środków dla spłacania bieżących zobowiązań. Wielkości wskaźnika niższe od postulowanych mogą wskazywać na niedostateczne wyposażenie przedsiębiorstwa w środki płynne zabezpieczające spłatę zobowiązań. 100 . Wielkość tego wskaźnika w granicach 100% uważana jest za wzorcową. mogą korzystać z krótkoterminowego kredytu bankowego. Wskaźnik płynności finansowej II stopnia służy do oceny stopnia pokrycia zobowiązań krótkoterminowych aktywami o dużym stopniu płynności. Ponadto. Niski poziom wskaźnika może oznaczać. ponieważ świadczy o zdolności przedsiębiorstwa do pokrycia w krótkim czasie wymagalnych zobowiązań . Natomiast wysoki wskaźnik płynności II stopnia wskazuje na nieprodukcyjne gromadzenie środków pieniężnych na rachunkach bankowych oraz występowanie wysokiego stanu należności. to stanowi on dla przedsiębiorstwa sygnał informujący go o konieczności przeprowadzenia analizy kapitału obrotowego i oceny przyczyn obniżenia jego wysokości. gdyż tylko kapitał zaangażowany w obrocie przynosi zysk. Spotykane są poglądy. które nie zawsze mogą być należnościami terminowymi. co może mieć niekorzystny wpływ na rentowność firmy.20%. w myśl. że powinien on oscylować w granicach 10 .

s. Każdy przyrost wartości wskaźników należących do tej grupy poprawia sytuację płatniczą przedsiębiorstwa. cit. 61. które informują o tym. Sierpińska. Wskaźniki wydajności gotówkowej.qofów/ca netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku trwałego ffofów/ca netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku obrotowego Drugą grupę wskaźników. Przykładowe wskaźniki tej grupy to: wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań ogółem wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań bieżących wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań długoterminowych wskaźnik ogólnej wystarczalności gotówki operacyjnej wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakup środków trwałych _ _ _ gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania ogółem gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania bieżące gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania długoterminowe gotówka netto z działalności operacyjnej spłata zobowiązań długoterminowych + wypłata dywidend + zakup majątku trwałego gotówka netto z działalności operacyjnej wydatki na zakup środkó w trwałych = _ Zachowanie płynności finansowej uwarunkowane jest posiadaniem przez przedsiębiorstwo kapitału obrotowego. Pożądanym kierunkiem zmian tych wskaźników jest wzrost ich wielkości w czasie. wskaźniki wystarczalności gotówkowej. w jakiej relacji pozostaje wygenerowana z działalności podstawowej gotówka do różnych wydatków i zobowiązań jednostki gospodarczej. ich spadek natomiast sytuację tę pogarsza. Wędzki op. Wyraża on. opartych na przepływach pieniężnych stanowią wskaźniki wystarczalności gotówki. ile wpływów gotówkowych osiąga przedsiębiorstwo w danym czasie ze sprzedaży lub zaangażowanego majątku.Do oceny gospodarki pieniężnej przedsiębiorstwa w ujęciu dynamicznym wykorzystuje się wskaźniki oparte na przepływach pieniężnych. informują o tym. Kapitał pracujący (kapitał obrotowy) jest różnicą pomiędzy majątkiem obrotowym (krótkoterminowym) a zobowiązaniami bieżącymi. więc wielkość kapitałów stałych (kapitałów własnych i długoterminowych 94 M. które ujmuje się w dwóch grupach94: • • wskaźniki wydajności gotówkowej. 101 . Wśród wskaźników wydajności gotówkowej wyróżniamy: wskaźnik wydajności gotówkowej sprzedaży wskaźnik wydajności gotówkowej zysku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku trwałego wskaźnik wydajności gotówkowej majątku obrotowego = = = = = ^^Tdafne™^ gotówka netto z działalności operacyjnej zysk z działalności operacyjnej flofów/ca netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku ogółem . D.

54 70.75 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. .04 82. z o.98 34. Zmiany te są wynikiem dużego wzrostu inwestycji krótkoterminowych. s.03 -3. Jachna op.19 26.o.15 129.ujęcie statyczne ~ZZZ^Z^ZZZT~ WYSZCZEGÓLNIENIE 104. Wzrost kapitału pracującego oznacza zwiększenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych.85 94. z o. świadczy to o rozszerzeniu zarówno skali działalności jak i wykorzystania kapitału stałego firmy do finansowania obrotowych składników majątku. 55.31 -24.ZOBOWIĄZANIA BIEŻĄCE Zastosowanie wyżej wymienionej formuły pozwala zmierzy płynność firmy w sposób bezwzględny. iż wskaźniki płynności finansowej wszystkich trzech stopni w roku 2003 uległy znaczącemu obniżeniu i wykazywały niepokojące odchylenia od wielkości wzorcowych.78 11. T.o.61 2004 8.69 34. Spadek kapitału pracującego oznacza zmniejszenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych oraz zmniejsza się poziom bezpieczeństwa. cit.93 2003/2002 2004/2003 2005/2004 80. Jako najbardziej płynna część kapitału stanowi on pewnego rodzaju zabezpieczenie dla zaspokojenia zobowiązań wynikających z bieżącego cyklu obiegu gotówki w przedsiębiorstwie9 . Dodatni kapitał obrotowy dobrze świadczy o płynności firmy -możliwości regulowania zobowiązań składnikami majątku obrotowego. który obliczamy za pomocą wzoru: wskaźnik kapitału obrotowego = kapitał obrotowy aktywa ogółem Ocena wielkości kapitału pracującego .33 2003 -24.73 116. W kolejnym roku sytuacja uległa 9 M. Dla porównań z innymi podmiotami w zakresie kapitału obrotowego posługujemy się wskaźnikiem poziomu kapitału obrotowego. KAPITAŁ OBROTOWY = AKTYWA OBROTOWE .2005 .04 -0. Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp.50 12. Jeśli jest on rosnący.75 8.po odpowiednich korektach .kapitałów obcych) finansujących majątek obrotowy.40 2002 ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 40. co z kolei świadczy o zwiększeniu się poziomu bezpieczeństwa. w latach 2002 . Analizując powyższe dane można zauważyć. a więc najbardziej płynnych składników majątku obrotowego.określa długoterminowy potencjał finansowy.76 wskaźnik bieżącej płynności wskaźnik szybkiej płynności wskaźnik płynności gotówkowej WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 89. Wartości wskaźników płynności badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono w tabeli 25.79 7. Sierpińska.

102 .

19% i 26.84 0.78 WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 WSKAŹNIK WYSTARCZALNOŚCI GOTÓWKI OPERACYJNEJ: Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.23 0.30 0.o.02 0.01 -0.40 0.21 -0.09 0. Szybciej zwiększa się wydajność gotówkowa majątku obrotowego.36 0. z o.2005 . iż rozwój przedsiębiorstwa . Wartość ujemna tego wskaźnika oznacza.44 0. w badanym okresie wahaniu ulega wydajność gotówkowa. co w konsekwencji obniża zdolność porycia wydatków spółki.będzie wymagała zwiększenia kapitału własnego.27 0.35 0.18 0.79 -1. 103 .52 -1.42 1.delikatnej poprawie. natomiast w 2004 roku nieco maleje w stosunku do analogicznych okresów poprzednich dla danego roku.36 0. W całym analizowanym okresie największe obciążenie środków pieniężnych z działalności operacyjnej związane jest z spłatą zobowiązań długoterminowych.52 -0.01 -0.73 -0. z o.55 | 5. W latach 2003 i 2005 wzrasta.41 0.06 -0. iż wartości wskaźników płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp.13 -0.o.73 1.77 1.01 -0.27 2. Dopiero wzrost w 2005 roku wskaźników płynności I. z o.52 0.21 2.21 0.22 0.85 -0.13 0.45 0. jednak poziom wskaźników płynność kształtował się na niebezpiecznie niskim poziomie.35 0.01 -0.08 -0.22 0.24 0.41 0. Jak wynika z obliczonych powyżej wskaźników.55 -0. niż to ma miejsce w przypadku wydajności gotówkowej majątku trwałego.28 0.84 -1.08 -0. II i III stopnia odpowiednio o: 40.80 0. Podobne tendencje zmian wykazują wskaźniki wystarczalności gotówki operacyjnej.04 -0.04 0.93% powoduje.08 0.18 0.09 5.10 -0.62 0.18 0.83 -0.65 -0. Jednak najszybciej poprawia się wydajność gotówkowa zysku.21 0.04 -0.13 0.01 -0.71 -0.25 0.czy też spłata zobowiązań wobec wierzycieli .o. oceniane są jako bezpieczne.06 -0. w latach 2002 .69%.29 -1. Jedynie wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakupy środków trwałych w ciągu czterech badanych lat systematycznie maleje.10 0.00 -0.21 1. Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp.82 -3.ujęcie dynamiczne WYSZCZEGÓLNIENIE WSKAŹNIK WYDAJNOŚCI: gotówkową sprzedaży gotówkową zysku gotówkową majątku gotówkową majątku trwałego gotówkową majątku obrotowego na spłatę zobowiązań ogółem na spłatę zobowiązań bieżących na spłatę zobowiązań długoterminowych ogólnej na zakup środków trwałych -0.23 0. 34.

że podstawowym miernikiem rentowności każdego przedsiębiorstwa jest wielkość wypracowanego zysku. który odzwierciedla opłacalność działalności gospodarczej.2. Warszawa.05 2005 2729 135.o. Poziom rentowności wynika ze stosunku zachodzącego pomiędzy wypracowanym zyskiem.5. 1974. PWE. iż niepokojące zjawisko . Jest to zjawisko osiągania przychodów z działalności gospodarczej przewyższających koszty jej prowadzenia.691.85 0.11 2004 -1212647. w latach 2002 . 104 . a więc i zwiększania poziomu uzyskiwanej rentowności podejmowane przez przedsiębiorstwo.miało charakter przejściowy. podyktowane są 96 Mała encyklopedia ekonomiczna. s.99 0. a wielkością zaangażowanego kapitału.10 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. Powyższa charakterystyka wskazuje. Dodatni poziom kapitału obrotowego na początku i na końcu badanego okresu pozwala przypuszczać. z o. Charakteryzuje ona wartość przypisywaną wyrobom i usługom oraz stopień opłacalności środków zużytych bądź zaangażowanych w danym okresie w działalności eksploatacyjnej. Wskaźnikowa ocena rentowności W pojęciu rentowność mieści się wiele szczegółowych wyobrażeń dotyczących produktywności kapitału zainwestowanego w przedsiębiorstwo. z o. W teorii analizy finansowej.jakie obserwuje się w latach 2003 -2004. a mianowicie ujemny kapitał obrotowy spółki . 3.66 -0. Rentowność możemy określić jako relatywną wielkość wyniku finansowego.03 2003 -2367254.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE kapitał obrotowy netto wskaźnik kapitału obrotowego 2002 513925.Wyniki analizy kapitału obrotowego przedstawiają się następująco: Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp. Oceniając płynność finansową na podstawie wskaźnika kapitału obrotowego można zauważyć.wskaźniki rentowności -należy zawsze badać na tle warunków istniejących w przedsiębiorstwie i jego otoczeniu.89 -0. iż z największymi kłopotami z utrzymaniem płynności finansowej spółka borykała się w 2003 roku. Działania zmierzające w kierunku maksymalizacji zysku. Osiągnięty poziom rentowności . najczęściej spotykaną definicją rentowności jest rozumienie jej jako zjawiska osiągania przychodów przewyższających koszty prowadzenia działalności gospodarczej96.o.

Wskaźnik rentowności sprzedaży netto określany jest również zwrotem ze sprzedaży. Wskaźnik ten. Informuje on o wysokości zysku netto przypadającego na jednostkę aktywów. tym korzystniejsza go jest sytuacja finansowa firmy . określany jest również zwrotem z majątku ROA (return on assets). Im niższy jest ten wskaźnik. 98 Z. Stanowi on relację zysku netto do aktywów. należy stwierdzić. tym większa jest efektywność przedsiębiorstwa. Informuje. cit. W zależności od rodzaju przyjętego zysku (z działalności operacyjnej. Informuje on o udziale zysku w wartości sprzedaży. można mówić o rentowności sprzedaży mierzonej zyskiem operacyjnym. Odzwierciedla ona sprawność finansową przedsiębiorstw będącą wynikiem efektywności gospodarowania. może być 97 W. 142. tym większa wartość sprzedaży musi być zrealizowana dla osiągnięcia określonej kwoty zysku. s. Kolejnym obszarem analizy rentowności działalności przedsiębiorstwa jest analiza rentowności majątku. pokazuje jak efektywnie firma zarządza swoimi aktywami.wieloma zasadniczymi względami. zyskiem netto. rentowność majątku (rentowność ekonomiczna). Im wskaźnik ten jest wyższy. jaką marżę zysku przynosi dana wartość sprzedaży. Analizę rentowności należy uważać za jeden z głównych celów analizy finansowej. Skowronek -Mielczarek op. z ^s x — przychody ze sprzeda ży Wskaźnik rentowności sprzedaży stanowi relację zysku do przychodów ze sprzedaży. 105 . rentowność zaangażowanych kapitałów (rentowność finansowa) Najogólniejszy wskaźnik rentowności sprzedaży oblicza się według wzoru: wskaźnik rentowności sprzedaży = . zysk netto. Przyjmując obowiązującą w gospodarce rynkowej zasadę samofinansowania się przedsiębiorstw. zatem korzystniejszą kondycję finansową firmy97. 234. A. Gabrusewicz op. Leszczyński. Wskaźnik rentowności aktywów określa zdolność aktywów jednostki do generowania zysku. Im wartość tego wskaźnika jest większa. Większa wartość wskaźnika oznacza.. ponieważ od wielkości zysków i osiągniętej rentowności zależy obecna i przyszła pozycja finansowa przedsiębiorstwa. Możemy wyróżnić trzy podstawowe aspekty rentowności: • • • rentowność sprzedaży (rentowność handlowa). zysk brutto) z rachunku zysku i strat. Ogólna postać wskaźnika rentowności majątku. cit. że wielkość osiągniętego zysku powinna wystarczyć na pokrycie podstawowych potrzeb powstałych w związku z prowadzoną działalnością. s.

z^ . °.ne °x kap ita p od sta w o w y ł Poziomu rentowności zakładów mięsnych w Mościszkach i jego zmiany w czasie zostały zaprezentowane w tabeli 28. większa możliwość uzyskania wyższych dywidend oraz dalszego rozwoju przedsiębiorstwa. 143. Dzięki temu wskaźnikowi uzyskujemy odpowiedź na pytanie.return on eąuity) stanowi relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału własnego. 106 . Im wyższy wskaźnik. Wskaźnik rentowności kapitału podstawowego stanowi dalsze uszczegółowienie wskaźnika rentowności kapitału własnego.rozbudowana przez uwzględnienie zarówno odpowiednich = rodzajów zysku jak i składników majątku: w s ka ik re n to w n o ś ci m ają tk u n e tto źn w sk a ik re n to w n o ś c i m a ją tk u b ru tto źn w sk a ik re n to w n o ś c i m a ją tk u b ru tto z o d s e tka m i źn w s ka ik re n to w n o ś ci m ają tk u trw a łe g o źn w sk a ik re n to w n o ś c i m a ją tk u o b ro to w e g o źn w s ka ik re n to w n o ś ci m ają tk u czys te g o = źn zysk ne tto x 1 00 m a ą te k o gó łe m j = zysk b rutto x 1 00 m a ą te k o gó łe m j = (zysk b ru tto od setki) x 1 00 + m a ą te k o gó łe m j = zysk ne tto x 1 00 m a ą te k trw a ły j = zysk ne tto x 1 00 m a ą te k ob ro to w y j zysk ne tto x 1 00 m a ą te k og ó łe m . jaka jest stopa zwrotu od wkładu kapitałowego wniesionego przez właścicieli firmy". Wskaźnik ten informuje o zdolności kapitału własnego do generowania zysków. tym wyższa efektywność wykorzystania kapitału własnego. Wskaźnik rentowności zaangażowanych kapitałów obliczane są wg następujących formuł: w ska źnik ren tow n o ści kap itału w łasneg o = z s e f " . oblicza się go jako relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału podstawowego.x ka p ita w ła sn y ł w ska ik ren to w n ości kap itału po dstaw o w eg o= źn .zo bo w ią za n ia b ie żą ce j Wskaźnik rentowności kapitału własnego (ROE . "ibidem. s. Podobnie jak przy wskaźniku rentowności kapitału własnego.

55 -8.09 6.92 19.23 11.09 17.50 8.63 12.39 ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -1.21 2.71 25.08 171.37 3.33 8.75 6.50 3.91 -19.Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp.76 -5.56 -1.35 2.30 5.07 2.24 2.51 29.89 19. Ocena rentowności spółki Agro-Handel w latach 2002-2005 nasuwa następujące wnioski: • wszystkie wskaźniki rentowności w badanym okresie wykazały podobne tendencje. po obniżeniu się ich poziomu w roku 2003.95 107.58 8. z o.10 1.26 2.99%.11% do 2. • w pierwszych dwóch badanych okresach majątek trwały charakteryzował się wyższą rentownością niż majątek obrotowy.2004 kształtowała się na poziomie od 1.06 0.26 1.88 14.wskaźniki: rentowności majątku netto 11. ich wielkości systematycznie wzrastały.01 9.49 6.94 11.28 1. w kolejnych dwóch okresach nastąpiła odwrotność tej relacji.87 3.98 4.11 rentowności operacyjnej sprzedaży rentowności działalności gospodarczej rentowności brutto rentowności netto 3.60 -34.53 89.72 9.83 14.56 -1.23 4.53%.93 0.60 10.62 2.13 8.92 56.79 1.82 19.41 -1.7 2.72 2.52%.47 rentowności majątku brutto rentowności majątku brutto z odsetkami rentowności majątku trwałego rentowności majątku obrotowego rentowności majątku czystego rentowności kapitału własnego rentowności kapitału podstawowego 15.24 156. tj. a mianowicie. z poziomu 5608% do 4319%.20 RENTOWNOŚĆ EKONOMICZNA .25 26.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2005 2.90 25.96 4. • zyskowność sprzedaży w latach 2002 . w latach 2002 . w 2005 roku udział zysku w wartości sprzedaży wzrósł blisko o 106.34 10.27 43.o.71 66.52 1.91 0.32 21.98 3.66 -8.99 RENTOWNOŚĆ FINANSOWA .wskaźniki: rentowności sprzedaży 2. • w ciągu całego badanego okresu rentowność kapitału własnego spadła o 1289%. z o.75% w porównaniu do okresu poprzedniego i wyniósł on 4. przy czym najniższą zyskowność kapitału własnego osiągnęła spółka w 2003 roku i wynosiła zaledwie: 21.93 3.43 13. 107 .16 2003 2004 RENTOWNOŚĆ HANDLOWA .26 33.o.81 8.67 7.01 1.35 3.99 5.49 -1.wskaźniki: Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.02 14.99 -16.19 263.13 4.49 10.28 4.79 1.41 2.65 33. w kolejnych dwóch badanych okresach.13 20.21 -6.56 -10.

że przychody uzyskiwane ze sprzedaży wymagają więcej niż proporcjonalnego zaangażowania majątku100. 180. do których zalicza się: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego = = = przychody oqłem ó mają tek ogółem przychody oqiem ó mają tek trwały przychody ogłem ó mają tek obrotowy Wskaźnik obrotowości majątku informuje. Podobnie jak w przypadku poprzedniego wskaźnika.w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych . należności oraz jak szybko jednostka spłaca swoje zobowiązania. wskaźnik rotacji należności. Niższa od 1 wartość tego wskaźnika sugeruje. wyrażającym przeciętny stan zaangażowanych w działalności składników majątkowych.a wskaźnikiem statycznym.3. Ich istotą jest rozpatrywanie relacji między odpowiednim wskaźnikiem dynamicznym . jaka wartość przychodów ze sprzedaży przypada na jedną złotówkę zaangażowanego majątku. Jachna op. s. Informują o szybkości. 108 . stanowią wskaźniki obrotowości majątku. a zarazem najogólniej charakteryzującą sprawność działania. jest wskaźnik obrotowości majątku trwałego. który wyraża zdolność majątku trwałego do generowania przychodów. W celu pomiaru aktywności przedsiębiorstwa .3. Wskaźniki szybkości obrotu charakteryzują stopień wykorzystania majątku jednostki. Poprawa wartości wskaźnika może wynikać między innymi z lepszej 100 M. zapasy. z jaką obracane są aktywa ogółem. Kolejnym wskaźnikiem. Ocena sprawności działania Do pomiaru aktywności przedsiębiorstwa w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych firmy służą wskaźniki sprawności działania. cit. wskaźnik okresu spłaty zobowiązań Podstawową grupą wskaźników. netto lub kosztach własnych . T.wyrażającym przychód ze sprzedaży w cenach brutto.5. wyższy jego poziom świadczy o lepszym wykorzystaniu tej części majątku.wykorzystuje się następujące wskaźniki sprawności działania: • • • • wskaźniki obrotowości majątku.Sierpińska. wskaźniki rotacji zapasów. Jego zwiększenie jest istotnym czynnikiem poprawy rentowności przedsiębiorstwa. nazywane też wskaźnikami obrotowości. Określa zdolność aktywów jednostki do generowania przychodów ze sprzedaży.

przeprowadzania systematycznych remontów i konserwacji. cit. Wskaźnik zbyt niski może prowadzić do zachwiania rytmiczności produkcji i sprzedaży oraz pogorszenia stopnia wykorzystania środków trwałych101. Wykorzystanie wskaźnika rotacji środków trwałych w systemie oceny jest szczególnie istotne dla firm. ile razy w ciągu badanego okresu nastąpi „odnowienie" stanu zapasów. gdy liczba obrotów wzrasta. Przy obliczaniu tego wskaźnika przyjmuje się majątek trwały netto. ponieważ świadczy o zamrożeniu kapitału obrotowego. Należy jednak pamiętać. które dysponuje majątkiem w znacznym stopniu zamortyzowanym. Ich identyfikacja wymaga uprzedniego określenia rodzaju zapasów. Niska wielkość tego wskaźnika może też oznaczać brak środków na odtworzenie zapasów. s. w stosunku. 101 102 Ibidem. Wskaźniki rotacji zapasów oraz wskaźnik cyklu zapasów w dniach ujmują następujące formuły Wskaźniki rotacji określają. dlatego przedsiębiorstwo starsze. w których środki trwałe stanowią ważny element majątku. posiadająca nowszy. Leszczyński. że wskaźnik zbyt wysoki może być niekorzystny. Wielkość tego wskaźnika informuje o czasie pozostawania kapitału w zapasach.organizacji pracy. Ma natomiast małe znaczenie w firmach. 109 . Korzystna sytuacja jest wtedy. Dlatego obok ogólnego wskaźnika rotacji zapasów wyróżniamy także wskaźniki rotacji poszczególnych rodzajów zapasów obliczeniowe: wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach = = przychody ze sprzedaży zapasy ogółem zapas ogółem x 365 przychody ze sprzedaży . tym lepsza jest sytuacja finansowa przedsiębiorstwa. niż firma w stosunku do niej konkurencyjna. Z. tym większa płynność kapitału zaangażowanego w zapasach i odwrotnie. do których miało miejsce spowolnienie rotacji. Skowronek -Mielczarek op. Im krótszy jest ten okres. Im wyższa jest wartość wskaźnika. A.96. będzie wykazywało rotację wyższą. s. Wskaźnik rotacji zapasów jest miarą efektywności wykorzystania kapitału zaangażowanego w zapasach danego przedsiębiorstwa. w których sprzedaż w mniejszym stopniu zależy od środków trwałych zaangażowanych w ich działalności. Wydłużenie okresu pozostawania kapitału w zapasach może być spowodowana szeregiem czynników. mniej zamortyzowany majątek. 182. Wskaźnik obrotowości majątku obrotowego ukazuje ile razy w ciągu roku następuje odtworzenie tego majątku poprzez sprzedaż wyrobów i usług.

dlatego zasadne jest. że przedsiębiorstwo zbyt długo kredytuje swoich klientów. w jakim stopniu kredytuje ona swoich odbiorców i jak długo środki pieniężne są zamrożone w należnościach.0 to taka sytuacja może oznaczać. określa ilość dni sprzedaży.ponieważ skraca się czas przebywania zapasów w przedsiębiorstwie. zatem kierownictwo firmy.10. Kolejnym składnikiem majątku obrotowego uwzględnianym przy ocenie sprawności działania są należności. wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 7. którym odpowiada strumień sprzedaży brutto. który informuje. przez co może samo mieć trudności z terminowym regulowaniem swych zobowiązań. co oznacza mniejsze koszty. Wówczas sprzedaż realizowana jest przy niższym poziomie zaangażowanych zapasów. co ile dni przedsiębiorstwo odnawia swoje zapasy dla zrealizowania określonej sprzedaży. niski zaś o obrocie szybkim. za którą nie uzyskano jeszcze należności. 268. Gabrusewicz op. Natomiast wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach informuje. jaki jest średni czas regulowania zobowiązań w przedsiębiorstwie ustala się w następujący sposób: wskaźnik okresu spłaty zobowiązań = zobowiązania bieżące x 365 koszt w łasny sprzedaży Poniższa tabela zawiera wyniki pomiaru sprawności działania badanego podmiotu: 103 W. Wysoki wskaźnik rotacji w dniach informuje o wolnym obrocie zapasów. Informuje. Do oceny szybkości rotacji należności wykorzystuje się następujące wskaźniki: wskaźnik rotacji należności wskaźnik cyklu inkasa należności w dniach = = przychody ze sprzedaży przeci tny stan należności ę przeciętny stan należności x 365 przychody ze sprzeda ży Wskaźnik rotacji należności określa. 110 . by do obliczeń należności przyjmować sprzedaż brutto. cit.0 . W ocenie sprawności działania przedsiębiorstwa ważny jest również okres regulowania zobowiązań wobec dostawców.0 . Jeśli jest mniejszy niż 7. Według standardów zachodnich. s. Wskaźnik okresu spłaty zobowiązań. Wskaźnik cyklu inkasa należności w dniach. ile razy wciągu roku firma odtwarza stan swoich należności.

21 65.89 6.54 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. co pociąga za sobą obniżkę kosztów magazynowania i uwolnienie kapitału obrotowego zaangażowanego w zapasach.94) w kolejnych dwóch latach nastąpiło przyspieszenie obrotu należności.43 -0. iż w dwóch ostatnich okresach.87 6.75 7.14.94 1.78 1.93 33. Analiza wskaźnika rotacji należności wykazuje tendencję skokową: po zmniejszeniu ilości stanu swoich należności w 2003 roku do okresu poprzedniego o jeden dzień (0.91 91.06 3. z o.26 2005 3.85 -1. zauważyć można.51 -0.75 0.89 -0.38 -3. zwłaszcza w latach 2004 .75 1.Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp. potwierdza także wskaźnik cyklu obrotu zapasami w dniach. Wielkość tego wskaźnika w stosunku do okresu poprzedniego w 2003 roku spadła o 0.87 35.19 3. co roku efektywnością wykorzystania majątku trwałego.66) w stosunku roku 2002.19 9.14 -0.92).55 29.05) w 2005 roku. Spadek poziomu wskaźnika oborowości majątku w rozpatrywanym okresie z 4. która w tym samym czasie obniżyła się z poziomu 10.02 0. a w ostatnim okresie zanotował niewielki spadek (o 0.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA 2002 2004 3. 111 . w kolejnych latach okres ściągalności skrócił się o 7 dni (6.85) w 2004 roku i o 1 dzień (1.07 93.83 3. co roku odpowiednio o 2 dni (1.92 8. i tak: po wydłużeniu okresu kredytowania swych odbiorców w 2003 roku o 4 dni (3.o. Analiza wskaźnika efektywności wykorzystania majątku całkowitego wykazuje tendencję wahającą się.2005. po czym w 2004 wzrosła o 0.94 11.86 -27.90 1.75 i 9.54 -6.96 28.13 -0. Korzystną tendencję zmian w gospodarce magazynowej.13) w roku 2005.21 5.60 10. Świadczy to o poprawie efektywności gospodarowania zapasami.70 26.05 -3.80 101.29 2003 WSKAŹNIKI SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik rotacji należności wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach wskaźnik inkasa należności w dniach wskaźnik okresu spłaty zobowiązań ZMIANA WSKAŹNIKA 2003/2002 2004/2003 2005/2004 4.60 3.00 46.72 12.o. Przyglądając się wskaźnikowi rotacji zapasów.71 8.82 7.78.95 43.62 -5.85.85 -2. Analogicznie kształtuje się wielkość wskaźnika inkasa należności w dniach.71 do 6.66 23.02).11 9.89 -0.08 10. w latach 2002 .92 8. jego wielkość wzrastała odpowiednio o 26. który w porównaniu do roku 2003 uległ skróceniu o 2 dni (1.60 do 3. z o.62) w 2004 i 3 dni (3.15 3.47 39.62 52.92.00 -0.87 spowodowany był gorszą.

148. Z punktu widzenia płynności finansowej poziom wskaźnika spłaty zobowiązań kształtuje się na niekorzystnym.2005 Cykl środków pieniężnych Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych zawartych w tabeli 32. że pieniądze zainwestowane w aktywa obrotowe szybko wracają do przedsiębiorstwa z tytułu sprzedaży i mogą być ponownie wykorzystywane.Duraj op. J. albowiem znacznie wyższym. 112 . co roku o: 5. co świadczy o zmianie polityki inwestowania w aktywa obrotowe firmy Agro-Handel Sp.s. jest wskaźnik cykl środków pieniężnych.75 (a zatem okres spłaty zobowiązań wydłużył się o 24 dni). cit. Cykl środków pieniężnych jest czasem upływającym od momentu wypływu gotówki w celu uregulowania zobowiązań do momentu przepływu gotówki z tytułu spłaconych należności104. Wskaźnikiem pomocniczym. W rozpatrywanym okresie cykl środków pieniężnych w uległ skróceniu z 11 dni do -10. Ujemna wartość cyklu oznacza.43 (5 dni) i o 3. wykorzystywanym przy ocenie aktywności przedsiębiorstwa.Podobną tendencje skokową wykazuje wskaźnik okresu spłaty zobowiązań.2005 wielkość wskaźnika zmniejsza się kolejno.o.o.. którego wielkość w 2003 roku zwiększyła się o 23. Wykres 15: Kształtowanie się cyklu środków pieniężnych firmy Agro-Handel Sp. poziomie niż wskaźnik cyklu inkasa należności. a następnie w latach 2004 . z o. w latach 2002 . Oblicza się go następująco: CYKLŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH WSKA ŹNIK OBROTU ZAPASAMI W DNIACH WSKA ŹNIK INKASA NALEŻNOŚCI WSKA ŹNIK OKRESU SPŁATY ZOBOWIĄZAŃ Poniższy wykres przedstawia kształtowanie się długości cykl środków pieniężnych zakładu produkcyjnego w Mościskach w rozpatrywanym okresie. a więc finansowane kapitałem obym. z o.54 (4 dni). Krótszy cykl oznacza. iż aktywa obrotowe spółki są w dużym stopniu kredytowane przez dostawców.

3.5.4. Analiza wspomagania finansowego Większość podmiotów gospodarczy nie jest wstanie funkcjonować, opierając się jedynie na kapitałach własnych, przez co zmuszone są do korzystania z różnych form wspomagania finansowego, czyli kapitałów obcych. Przedsiębiorstwo - aby móc zaciągnąć pożyczkę długoterminową - musi wykazać się zdolnością do zaciągania kredytów krótkoterminowych, czyli posiadać płynność finansową. Analiza płynności, pokazuje zdolność przedsiębiorstwa do spłaty zobowiązań bieżących. Do oceny sytuacji finansowej niezbędna jest znajomość możliwości przedsiębiorstwa do wywiązywania się z całkowitego zadłużenia. Analiza zadłużenia pozwoli ocenić politykę finansową przedsiębiorstwa, stąd określa się ją również analizą struktury finansowej. Wskaźniki służące do oceny zadłużenia można ująć w dwie grupy: wskaźniki obrazujące poziom zadłużenia oraz wskaźniki informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu10 . Do oceny poziomu zadłużenia wykorzystuję się następujący zestaw wskaźników:
wskaźnik ogólnego zadłużenia wskaźnik zadłużenia długoterminowego wskaźnik struktury zadłużenia wskaźnik zadłużenia kapitałów własnych = = = ' = ' zobowiązania ogółem aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe zobowiązania krótkoterminowe zobowiązania ogółem kapitały własne wskaźnik zadłużenia długoterminowego kapitałów własnych = zobowiązania długoterminowe kapitały własne zobowiązania długoterminowe

Wskaźnik ogólnego zadłużenia, w przedstawionej postaci, określa udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów przedsiębiorstwa wyrażonych w wartości bilansowej lub też rynkowej. Często traktowany jest on jako indykator ryzyka finansowego. Wysoki poziom tego wskaźnika może oznaczać ograniczenie samodzielności firmy, zwiększenie ryzyka wierzycieli, ograniczenie dostępu do nowych kredytów i zwiększenie ryzyka utraty płynności. Odsetki od kapitałów obcych muszą być, bowiem płacone bez względu na poziom osiąganych zysków. W praktyce poziom tego wskaźnika jest zróżnicowany. Jego wielkość uzależniona jest od rodzaju prowadzonej działalności i zmienności przepływów pieniężnych. Wierzyciele oczekują, by wskaźnik ten nie był większy niż 50%. Wówczas bowiem aktywa firmy mogą zmniejszyć swoją wartość do połowy, nim zagrożą bezpieczeństwu kapitału obcego. Jeżeli wskaźnik ten jest większy niż 0,50, może powstać

10 W. Gabrusewicz op. cit, s. 271.

113

sytuacja, że wypracowane środki pieniężne okażą się niewystarczające do spłaty zadłużenia. Według standardów zachodnich w firmie, w której nie została zachwiana równowaga między kapitałem obcym a kapitałem własnym, wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 0.57 - 0.67106. Drugim wskaźnikiem, uważanym za podstawowy wskaźnik oceny struktury kapitałowej, jest wskaźnik zadłużenia kapitału własnego, który określa stopień zaangażowania kapitału obcego w stosunku do kapitałów własnych. Wzrost wskaźnika oznacza większe zaangażowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych, a więc zwiększenie stopnia zadłużenia. Oddziałuje to bezpośrednio na poziom ryzyka finansowego z powodu wyższych rat kapitałowych i odsetek. W USA wartością graniczną w małym biznesie jest proporcja 3:1. Dla średnich i dużych firm relacja ta jest ostrzejsza. Banki niechętnie udzielają kredytów inwestycyjnych, gdy kapitał własny w stosunku do zamierzonego kredytu nie osiąga relacji 1:1 Trzecim wskaźnikiem o zbliżonej wartości poznawczej jest wskaźnik zadłużenia długoterminowego. Wskaźnik ten nosi miano wskaźnika zadłużenia lub też ryzyka. Jako zobowiązania długoterminowe przyjmowane są wszystkie zobowiązania z terminem płatności przekraczającym 1 rok. Pożądana wielkość tego wskaźnika wynika z relacji zobowiązań długoterminowych do kapitału własnego, równej 1:2 i wynosi 0,5. Za poważnie zadłużone uważane są przedsiębiorstwa, w których wskaźnik przekracza wartość 1. Natomiast wśród wskaźników informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu wyróżniamy następujące wskaźniki:
wskaźnik pokrycia obsługi długu 1 wskaźnik pokrycia obsługi długu II wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych zysk przed opodatkowaniem + odsetki raty kapita łowe + odsetki zysk po opodatkowaniu raty kapita łowe + odsetki zysk przed opodatkowaniemodsetki + odsetki

Pierwsze dwa wskaźniki tej grupy określane są również mianem wskaźników wiarygodności kredytowej. Wskaźnik pokrycia obsługi długu I informuje o tym, ile razy zysk brutto wraz z odsetkami pokrywa roczne raty kapitałowe powiększone o odsetki od kredytu przypadające w danym roku. Wielkość tego wskaźnika nie powinna być niższa niż

106 Z. Leszczyński, A. Skowronek -Mielczarek op. cit, s. 135. 107Ibidem, s. 136

114

1,2. W banku światowym minimum dla wskaźnika pokrycia obsługi długu I wynosi 1,3 a optymalny poziom to 2,5 . Należy podkreślić, iż przed zobowiązaniami kredytowymi, pierwszeństwo mają zobowiązania podatkowe. Dlatego też, uzasadnione jest uwzględnienie w tej sytuacji zysku netto (wskaźnik pokrycia obsługi długu II). Tylko zysk pozostający w firmie może być wykorzystywany do spłaty zaciągniętego kredytu. Wskaźnik ten powinien być, co najmniej równy wskaźnikowi pokrycia obsługi długu I. Wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych informuje o tym, ile razy kwota wypracowanych środków przewyższa wymagane odsetki lub też, ile razy zysk brutto może ulec obniżeniu żeby zagrozić obsłudze zadłużenia. Im wyższe wartości osiąga ten wskaźnik, tym mniejsze jest ryzyko wynikające z zaangażowania kapitału obcego. Za dobry, w wypadku kredytów zabezpieczonych, uważa się wskaźnik wynoszący 2,4. Dla kapitałów obcych niezabezpieczonych wymaga się wskaźnika na poziomie 5. Tabela 30 przedstawia wskaźniki zadłużenia analizowanej spółki.
Tabela 30: Wskaźniki zadłużenia WYSZCZEGÓLNIENIE
WSKAŹNIKI ZADŁUŻENIA: ogólnego długoterminowego struktury zobowiązań kapitałów własnych długoterminowego kapitałów własnych WSKAŹNIKI POKRYCIA: obsługi długu 1 obsługi długu II zobowiązań odsetkowych 11,01 7,33 13,08 1,85 1,07 7,36 1,28 0,89 8,66 5,66 4,17 18,09 -9,16 -6,26 -5,72 -0,57 -0,18 1,30 4,38 3,28 9,43 0,79 0,22 0,27 3,83 2,05 0,79 0,23 0,29 3,79 2,11 0,71 0,23 0,33 2,44 1,80 0,61 0,26 0,42 1,54 1,65 0,00 0,01 0,02 -0,04 0,06 -0,08 0,00 0,04 -1,35 -0,31 -0,10 0,03 0,09 -0,90 -0,15

firmy Agro-Handel Sp.

z o.o. w latach 2002 -2005
ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004

WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

W latach 2002 - 2003 roku 79% całości kapitałów zaangażowanych w spółkę miało swe pokrycie w kapitale obcym. W ostatnich trzech okresach udział ten charakteryzował się tendencją spadkową i w 2005 roku ukształtował się na, bezpiecznym wg standardów zachodnich, poziomie tj. 61%. Tym samym, udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów spółki w rozpatrywanym okresie spadł o 18%. Wzrost wielkości wskaźników: zadłużenia długoterminowego (o 0,04) i struktury zobowiązań (o 0,15), wskazuje na
108 W. Gabrusewicz op. cit. s. 276.

115

a tym samym zmniejszenia stopnia zadłużenia. Wielkość wskaźnika zadłużenia długoterminowego . Spółka w badanym okresie osiągała wysoki zysk. Oznacza to.korzystne zmiany w strukturze finansowania. przy czym racjonalny wskaźnik zadłużenia długoterminowego powinien mieścić się w przedziale 0. zatem wskaźniki należące do grupy informujących o zdolności spółki do obsługi długu przyjmują wysokie wartości.65. gdyż zobowiązania długoterminowe są mniej pilne i w pewnym okresie nie są wymagalne.1.mimo tendencji spadkowej -nadal utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie: 1. Natomiast spadek poziomu wskaźnika zadłużenia kapitałów własnych oznacza mniejsze zaangażowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych. zatem spółkę Agro-Handel można uznać za poważnie zadłużoną. 116 . iż wygospodarowany przez spółkę zysk.5 . w wystarczającym stopniu zabezpiecza obsługę zaciągniętych kredytów.

33% do 45. Majątek obrotowy spółki w badanym okresie wzrósł o 6. Suma bilansowa wzrosła w tym okresie o 42. Spadek ten związany był również ze zmianą źródeł finansowania dalszego rozwoju przedsiębiorstwa.39 zł (wyprasowanym w 2003 roku) do 3 687 522.95% ale jego udział w majątku ogółem zmniejszył się z 60. co stanowi 65.63% w 2005 roku. Zobowiązania krótkoterminowe zastąpione zostały kapitałem długoterminowym. Podstawowym źródłem przychodów spółki była sprzedaż produktów na rynku krajowym. W całym badanym okresie spółka osiągała zysk na poziomie od 899 865.87 %. którego wysokość w 2005 roku wyniosła 17 072 182. że w latach 2002 .23% Po stronie aktywów dominującą grupą był majątek trwały. W strukturze pasywów dominujący udział na początku badanego okresu posiadały zobowiązania krótkoterminowe jednakże w wyniku znacznego wzrostu sumy bilansowej ich udział zmniejszył się z 57. 138 463 400 zł. Analiza bilansu firmy Agro-Handel Sp. z o. za lata 2002 . której wartość w badanym okresie wzrosła z 69 760 541.o.79 % w ostatnim badanym okresie.97 zł.52 % w 2002 roku do 34.33 zł do 94 684 149.90 zł osiągniętym w roku 2005. 152 147 800 zł.Zakończenie Na podstawie przeprowadzonej analizy finansowej można stwierdzić.37%.03% kapitału ogółem. a ich udział w aktywach ogółem wzrósł z 39.75. Z drugiej strony największy wpływ na wynik finansowy miały koszty zużycia materiałów i energii. które wynosiły odpowiednio: 36 398 300 zł.69% w 2002 roku do 54. z o. 117 .2005 potwierdza szybkie tempo jej rozwoju.2005 nastąpiła poprawa wyników działalności firmy Agro-Handel Sp. Dynamika wzrostu rzeczowych składników majątku wyniosła 195. o. Głównym czynnikiem wpływającym na wynik finansowy spółki jest wynik na działalności gospodarczej.

118 . 2003 .85%. 52 dni.Kapitał własny przedsiębiorstwa wzrósł z 3 817 944.o. bo o 15 dni uległ natomiast okres płacenia zobowiązań i wynosił odpowiednio: 29 dni. z o.04%. 3 824 654.12 zł.93 zł.05 zł w 2005.finansowej jest analiza wskaźników płynności.o. Poziom powyżej 100% uznawany jest za prawidłowy Analiza rachunku zysków i strat zakładów mięsnych Agro-Handel Sp.54%. Wydatki na inwestycje związane były głównie z nabyciem składników rzeczowego majątku trwałego.52 zł w 2002 roku do 10 335 103.29%. iż firma Agro-Handel Sp. 2004 .129. zadłużenia i efektywności zaangażowanych środków. Mimo pogorszeniu się w latach 2003 . W badanym okresie dynamika przychodów ogółem 135.59 zł i sfinansowane zostały środkami własnymi oraz kredytami. 107%. 46 dni. a zatem przychody podstawowej działalności operacyjnej. Od 2003 roku spółka poniosła duże wydatki na inwestycje dostosowujące zakład do standardów europejskich. 3 665 103. wskazuje. kapitał zapasowy i wynik finansowy roku obrotowego.2005 pozwala wyodrębnić podstawowe strumienie pieniężne. Największy wpływ na kształtowanie się wielkości kapitału własnego miały: kapitał podstawowy. Wskaźnik pokrycia bieżących zobowiązań w kolejnych latach kształtował się następująco: 2002 . Należności inkasowane były w 2002 roku średnio w ciągu 36 dni. Rachunek przepływów pieniężnych sporządzany w latach 2002 .89.2004 poziomu wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym w 2005 roku jego wielkość pozostała na podobnym poziomie jak na początku badanego okresu tj. Znacznemu wydłużeniu.73%.80. Wynikiem tych zmian jest korzystna tendencja kształtowania się wyniku finansowego. okres ten skrócił się do 30 dni w 2005 roku. Inwestycje w tym okresie kształtowały się na poziomie 5 740 816. 44 dni.28% przy jednoczesnej dynamice koszty działalności operacyjnej wynoszącej 133.14% w 2002 roku do 72. Do roku 2004 spółka nie przestrzegała złotej reguły bilansowej. z o. Jak widać wskaźniki bieżącej płynności badanej jednostki w okresie gruntownej modernizacji zakładu przetwórczego osiągnęły wielkości uznawane za niezadowalające. Pozytywnie należy jednak ocenić fakt.06% w 2002 roku. Rozszerzeniem ogólnej analizy struktury majątkowo .104. 2005 . Wskaźnik pokrycia majątku kapitałem własnym w badanym okresie kształtował się na poziomie od 52. Jego udział w pasywach ogółem wynosił na koniec badanego okresu 39.37%. że głównym źródłem przychodów był przychód netto ze sprzedaży. utrzymywała niski poziom wskaźników płynności finansowej tylko przez okres dwóch lat.

że systematyczna analiza sytuacji finansowej przedsiębiorstwa pozwala na dokonanie oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystanie ich do prawidłowego rozwoju przedsiębiorstwa. jest przedsiębiorstwem działającym od 1992 roku. Dzięki osiąganym zyskom i jednoczesnym wysokim poziomie zadłużenia nie wydaje się być podmiotem zagrożonym upadłością.2005 roku zwiększyła się produktywność zarówno majątku trwałego jak i obrotowego.o.39. Rodzaj produkcji. Agro-Handel Sp. Wielkość i rodzaj inwestycji wskazują na to. Przedstawione badania potwierdzają.W latach 2002 . że znajduje się ona nadal w fazie rozwoju. 119 .76 przy jednoczesnym wzroście rentowności majątku obrotowego o 14. jak i duża stabilność rynków zbytu pozwalają optymistycznie prognozować przyszłość firmy. Jednakże rentowność majątku trwałego wzrosła zaledwie o 0. z o.

finansowa firmy..o. Warszawa 2002 17)Leszczyński Z. Fołta T.o. nr 9.. Szczecin 2004 ll)Herbet A. 1974. 70) Koc S... nr 27. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy. Warszawa 2005 71) Kruczałak K. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. 12) Jarzębowska M.. Prawo gospodarcze. Sprawozdanie finansowe i jego analiza. Warszawa. Wrocław 2000 66) Duraj J.. PWE.. Wydawnictwo Primath. Borowiecki R. Metoda praktyczna. PWE..... Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie. Prawo handlowe dla ekonomistów. Pomykalska B.. Wypych M. Wersty B. Warszawa 2005 68) Gajdka J.o.... Finans-Service.. Godlewska J. Analiza ekonomiczno . s.31 10) Górski W... Skowronek -Mielczanek A.. Warszawa 2004 69) Karczmarek U.... Wyznaczenie pojemności zadłużeniowej spółki.. Łódź 2000 65) Dudycz T. Oskara Lanego we Wrocławiu.. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. s.. Warszawa 2004 67) Gabrusewicz W.. Warszawa 2001 64) Bury A. Konieczny Z. PWE. 9-11. Pastusiak R. Analiza finansowa. z o. Warszawa 2001 61) Bednarski L.691 73) Nowak S. Waśniewski T.. Warszawa 1985 120 .. Metodologia badań Społecznych.s. Absolwent. „Przegląd Organizacji". 2001. PWE. Aport jako wkład do spółki z o. Podstawy prawa gospodarczego. "Gazeta Podatkowa" 2004. Difin.. Oskara Lanego we Wrocławiu.. Czytanie bilansu przedsiębiorstwa. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie. Status prawny zarządu spółki z o.. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. Mikulski H... Warszawa 2006 13)Jecyszyn J.. 72.28 . Czechowska I. s. Grupa Wydawnicza INDOR Sp. Warszawa 2000 72) Mała encyklopedia ekonomiczna. Wrocław 2003.. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. "Prawo Przedsiębiorcy" 2001. 12 62) Bień W. Bilans 2004. Duraj J. s. Kosikowski C. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Kurtys K. Wydawnictwo Prawne LexisNexis. Warszawa 2002 63) Bluszcz M. PWN. Podstawy analizy finansowej. PWE... nr31.BIBLIOGRAFIA 60) Bednarski L. PWE.

zm. Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki. poz. 86) Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r. Zarządzanie finansami.BECK. nr 101. PWN.U. nr 137. procedury zakładania.. Uniwersytet Szczeciński. Warszawa 2000 82) Sobczak K. poz.. PWE. red. Uregulowania prawne. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. Pałczyńska-Gościniak R. Toruń 2002 80) Sierpińska M. nr 94. .. Reprezentacja spółki z o. Gdańsk 1995 32) Śnieżek E.Jak oceniać firmę. Dz. Warszawa 2002 79) Siemińska E.. Wędzki D. Sawicki. Warszawa 2002 78) Rybicki P.Ordynacja podatkowa.. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. Dz.. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa. Szczecin 2001 84) Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. zm. Wrocław 2002 23) Raczek T. Działalność gospodarcza.Kodeks spółek handlowych. BECK.. Jachna T. Warszawa 2001 31)Sułowska J. zm... 121 . Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur". Warszawa 2004 81) Sierpińska M. ustrój. funkcjonowanie. Warszawa-Jaktorów 2001 77) Rutkowski A.74) Olszewski J. PWE. Gdańsk 2004 76) Polityka bilansowa i analiza finansowa. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20.. . wzory. K.H. 1178 z późn... Przewodnik po cashflow. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. 1037 z późn. 85) Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Poltext. Dz. 926 z późn. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. Warszawa 2002 75) Olzacka B. Dom Wydawniczy „Ostoja".o. Istota. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych.H. .. poz. PWN.. Kraków 2002 24)Rafalski A. Prawo gospodarcze kompendium. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw.U. Wydawnictwo C. Wydawnictwo Ekspert.. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. C. Warszawa 2003 83) Urbańczyk E. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie... Warszawa 2002 33)Tarska M.U.Prawo działalności gospodarczej.. ODDK.

209. . Warszawa 2000 122 .. Dz. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym... nr 17. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce.U. Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie.U z 2002 nr 76.o rachunkowości. Dz. Jak założyć firmę w Unii Europejskiej. PWE.Krajowy Rejestr Sądowy. poz. Kraków 2005 90) Waśni ewski T. 89) Wach K. 694 z pózn.87) Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. Oficyna Ekonomiczna. .. 88) Ustawa z dnia 29 wrzśnial994 r.. z 2001r. poz. zm. Skoczylas W. Warszawa 2002 91) Więckowski J.

w latach 2002 .o.o.2005______________________________________________________83 Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów. w latach 2002-2005_______________________________________________________69 Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp. z o.o. z o.o. z o.o. w latach 2002-2005____________________________________86 Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp.2005______________________________________________________67 Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp.SPIS TABEL Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niż banki i zakłady ubezpieczeniowe 16 Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp. z o. w latach 2002-2005_______________________________________________________80 Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp.o. z o. w latach 2002-2005____________________________________87 123 . z o. z o. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.o.o.o.o. z o. z o. oraz źródła ich finansowania w latach 2000-2005____________________________________________56 Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp.o. w latach 2002-2005________________85 Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002-2005 _______________________________________________________________________78 Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 . w latach 2002-2005____________81 Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.o.o.o. z o.__________________________________53 Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002 -2005 _____58 Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY__________63 Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005_______________________________________________________76 Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002-2005_______________________________________________________67 Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. z o.o. z o. z o. w latach 2002-2005_____________________________________79 Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp.o.2005______________________________________________________68 Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 .

o.o. w latach 2002-2005____________________________________91 Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005 .ujęcie dynamiczne_____________________________________ 103 Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp. zakres i przedmiot analizy finansowej.o. w latach 2002-2005___ 115 SPIS WYKRESÓW Schemat 1: Istota. z o. z o. z o.o.o. z o. z o. z o. z o.ujęcie statyczne_______________________________________ 102 Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o.o.o. z o.o. Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej___________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pieniężnych__________________25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria_____________________36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie____________________________43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005____________________________________90 Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjne firmy Agro-Handel Sp.Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pieniężnych____________________________88 Tabela 21: Wynik księgowy a środki pieniężne netto z działalności operacyjnej________88 Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005____________________________________91 Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005 .o. w latach 2002-2005_____ 104 Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005 107 Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp. z o. __________________59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych_____________________70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych____________________________93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej_____95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników ________________________96 124 . w latach 2002-2005______________________________________________________ 111 Tabela 30: Wskaźniki zadłużenia firmy Agro-Handel Sp.

Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej___________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pieniężnych__________________25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria_____________________36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie____________________________43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp.o.SPIS SCHEMATÓW Schemat 1: Istota. zakres i przedmiot analizy finansowej. __________________59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych_____________________70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych____________________________93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej_____95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników ________________________96 125 . z o.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->