ANALIZA FINANSOWA NA PRZYKŁADZIE FIRMY AGRO-HANDEL SP. Z O.O.

W LATACH 2002-2005
WSTĘP..................................................................................................................................2 1. ZAKRES I CELE ANALIZY FINANSOWEJ.................................................................4
38) POJĘCIE I ZNACZENIE ANALIZY FINANSOWEJ W ZARZĄDZANIU JEDNOSTKAMI GOSPODARCZYMI .. 4 39)
ISTOTA, PRZEDMIOT I ZAKRES ANALIZY EKONOMICZNEJ......................................................................................7

40) CHARAKTERYSTYKA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH WYKORZYSTYWANYCH JAKO ŹRÓDŁA INFORMACJI W ANALIZACH
FINANSOWYCH..........................................................................................................................................

10

1.3.1.BILANS............................................................................................................................................14 41) RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT..................................................................................................................19 42) RACHUNEK PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH............................................................................23 43) METODY ANALIZY FINANSOWEJ...................................................................................................................27 44) RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ...................................................................................................................36

2. CHARAKTERYSTYKA ZAKŁADÓW MIĘSNYCH AGRO-HANDEL SP. Z O.O. 41
45) SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ JAKO FORMA ORGANIZACYJNO-PRAWNA PODMIOTÓW PROWADZĄCYCH
DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ W POLSCE........................................................................................................41

46)

RYS HISTORYCZNY, PRZEDMIOT DZIAŁALNOŚCI ORAZ CELE SPÓŁKI.....................................................................52

47) ZARZĄDZANIE i PERSONEL FIRMY................................................................................................................56 48) CHARAKTERYSTYKA RYNKU, NA JAKIM DZIAŁA SPÓŁKA..................................................................................59 2.5 POZYCJA BADANEJ SPÓŁKI NA RYNKU............................................................................................................61

3. ANALIZA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH............................................................64
49)
ANALIZA SYTUACJI MAJĄTKOWEJ W OPARCIU O AKTYWA BILANSU......................................................................64

50) ANALIZA SYTUACJI KAPITAŁOWEJ NA PODSTAWIE PASYWÓW BILANSU................................................................70 51)
WSTĘPNA OCENA KSIĘGOWEJ WIELKOŚCI WYNIKU FINANSOWEGO.......................................................................82

52) ANALIZA PIONOWA I POZIOMA RACHUNKU Z PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH..............................................87 53) WYKORZYSTANIE ANALIZY WSKAŹNIKOWEJ DO OCENY SYTUACJI FINANSOWEJ FIRMY...........................................92 54) 55) 56) 57)
ANALIZA PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ......................................................................................................................97 WSKAŹNIKOWA OCENA RENTOWNOŚCI................................................................................................................104 OCENA SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA.......................................................................................................................108 ANALIZA WSPOMAGANIA FINANSOWEGO.............................................................................................................113

ZAKOŃCZENIE...............................................................................................................117 BIBLIOGRAFIA...............................................................................................................120 SPIS TABEL.....................................................................................................................123 SPIS WYKRESÓW...........................................................................................................124 SPIS SCHEMATÓW........................................................................................................125

Wstęp

Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji, których trafność decyduje o skuteczności i pożądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych, komplikuje się, w warunkach dużej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. Jednym z podstawowych warunków efektywnego działania firmy, jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. Kierownictwo firmy, aby sprawnie zarządzać, musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. Uzyskiwane wyniki mogą, bowiem bądź to nasuwać konieczność zmiany dotychczasowych sposobów postępowania, bądź też potwierdzać słuszność prowadzonej polityki. Analiza osiąganych wyników gospodarowania jest także niezbędna właścicielom, którzy opierając się na jej wynikach, mogą dokonać oceny pracy kierownictwa firmy i podjąć stosowne decyzje personalne. Podejmowanie decyzji strategicznych, które określają podstawowe cele gospodarcze jak i decyzji operacyjnych oraz taktycznych mających za zadanie likwidację niepożądanych odchyleń od założonych celów oraz wczesne ich wykrywanie wymaga stałego dopływu pełnych, szybkich i rzetelnych informacji. Analiza finansowa jest jednym z ważniejszych narzędzi podejmowania decyzji i oceny osiąganych przez podmiot gospodarczy efektów. Stanowi najstarszy historycznie dział analizy ekonomicznej. Początkowo opierała się tylko na analizie bilansu oraz rachunku wyników. Pierwsze próby oceny wskaźników finansowych przedsiębiorstwa zostały dokonane już w drugiej połowie XIX stulecia. Porównanie bilansu zapoczątkował w 1870 r. L. Cohstaedt twórca dziennikarskiej krytyki bilansu1. W obecnej praktyce gospodarczej analiza finansowa obejmuje zagadnienia takie jak, istotę i wstępną analizę sprawozdań finansowych, badanie kondycji finansowej przedsiębiorstwa, w szczególności jego płynności finansowej, stopnia zadłużenia, sprawności działania, zyskownosci oraz oceny rynkowej wartości akcji i kapitału. Analiza finansowa pozwala na badanie czynników kształtujących wyniki finansowe przedsiębiorstw, badanie dochodów ze

1 T. Waśniewski, W. Skoczylas, Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 2002, s. 8.

2

sprzedaży oraz kosztów własnych, co stanowi podstawę do podejmowania decyzji dotyczących zarówno bieżącej jak i przyszłej działalności gospodarczej. Reasumując analiza finansowa zaspokaja podstawowe potrzeby informacyjne kierownictwa przedsiębiorstw i wpływa w ten sposób na poziom zarządzania. Wpływ ten odzwierciedla się w efektywności gospodarowania i w sytuacji finansowej podmiotów gospodarczych. Dzięki tym walorom, a także ze względu na duże zapotrzebowanie w otoczeniu przedsiębiorstwa (akcjonariusze, banki, dostawcy, odbiorcy), analiza finansowa zaczyna zajmować wysoką pozycję wśród funkcji zarządzania i coraz częściej zaliczana jest do funkcji podstawowych przedsiębiorstwa. Celem niniejszej pracy jest analiza finansowa firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005 oraz próba przedstawienia analizy finansowej jako instrumentu służącego do poznania i oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystania ich w rozwoju przedsiębiorstwa. Praca składa się z trzech rozdziałów. Pierwszy z nich stanowi bliższe zapoznanie się z tematyką analizy finansowej jako instrumentu sprawnego zarządzenia przedsiębiorstwem. Określa istotę, funkcję i zakres współczesnej analizy finansowej. Wyjaśnia pojęcie i przedmiot analizy oraz charakteryzuje podstawowe metody i rodzaje analizy finansowej. Ponadto prezentuje podstawowe sprawozdania finansowe, ich budowę oraz przydatność w analizie finansowej jak również podstawy prawne ich sporządzania. W rozdziale drugim przedstawiona została ogólna charakterystyka spółki będącej obiektem badań. Przedstawiono genezę i rozwój przedsiębiorstwa, strukturę organizacyjną, a także charakterystykę produkcji oraz jej rozmiary. Omówiono również sytuację w otoczeniu konkurencyjnym i tzw. makrootoczeniu. Właściwa analiza finansowa spółki Agro-Handel została zawarta w rozdziale trzecim. Analizą został objęty bilans spółki sporządzony na koniec lat 2002-2005, rachunek zysków i strat oraz rachunek przepływów pieniężnych, gdzie przyjrzano się zmianom w strukturze majątku oraz źródłom jego finansowania. Przedstawiono również podstawowe obszary zastosowania analizy wskaźnikowej, rodzaje wskaźników oraz interpretację wyników pod kątem ich przydatności dla osób zarządzających firmą. Dokonano także analizy wskaźnikowej według najczęściej stosowanego w praktyce gospodarczej zestawu wskaźników tj. wskaźników płynności, sprawności działania, wspomagania finansowego, rentowności. Pracę kończą wnioski będące syntezą głównych myśli zawartych w niniejszych rozważaniach.

jak również zjawisk i procesów występujących w ramach poszczególnych jednostek gospodarczych i instytucji (analiza mikroekonomiczna). których trafność decyduje o skuteczności i pożądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych. instytucji na nich występujących. lecz także działanie praw ekonomicznych. Rozwojowi wymienionej analizy sprzyja przede wszystkim zmiana istoty i charakteru przedsiębiorstwa. polegająca na rozpatrywaniu związków najczęściej ilościowych. rozłożeniu określonej całości na składniki i badaniu poszczególnych cech. Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji.1. Osiągnięcie tego nie byłoby jednak możliwe bez ciągłego udoskonalania procesów planowania. Analizę stanów i procesów ekonomicznych nazywa się analizą ekonomiczną. Zarządzanie finansami polega na optymalizacji bieżących i przyszłych procesów gospodarczych poprzez wymuszanie podejmowania przedsięwzięć efektywnościowych. Jest ona instrumentem służącym do poznania rzeczywistości gospodarczej. komplikuje się. Określenie strategii przedsiębiorstwa i jej realizacja gwarantująca sukces. Analiza ekonomiczna to również metoda badania procesów gospodarczych. bieżącej kontroli i sterowania.1. W tym celu dokonuje się analizy finansowej. . zachodzących pomiędzy poszczególnymi elementami tych procesów. Zakres i cele analizy finansowej 1. Może być stosowana zarówno do badania zjawisk i procesów gospodarczych zachodzących w skali gospodarki (analiza makroekonomiczna). Pojęcie i znaczenie analizy finansowej w zarządzaniu jednostkami gospodarczymi Analiza jest to metoda badawcza polegająca na rozbiorze. Proces budowy nowego systemu społeczno-gospodarczego w warunkach gospodarki rynkowej i związane z nią oczekiwania wymagają rozwoju przedsiębiorstw. właściwości przedmiotu. w warunkach dużej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. w warunkach istniejącej ostrej konkurencji wywołuje zapotrzebowanie na analizę ekonomiczną. zasad jego funkcjonowania. Niezbędnym warunkiem sprawnego zarządzania finansami firmy jest nie tylko znajomość istoty rynku. które w warunkach gospodarki rynkowej odzyskało pełną samodzielność i stało się pełnoprawnym podmiotem stosunków gospodarczych.

W bieżącej działalności przedsiębiorstwa dostarcza informacji o zakłóceniach w tej działalności w stosunku do standardów. o którą będzie realizowana przyszła działalność firmy. Warszawa 2005. bowiem bądź to narzucać konieczność dotychczasowych sposobów postępowania. s. 9-11. Analiza ekonomiczna umożliwia stawianie diagnoz. Ocena zaprezentowana na podstawie danych liczbowych zawartych w sprawozdaniach finansowych. norm. jak i mikroekonomicznej Warunkiem efektywnego działania firmy jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. szczegółowe analizy. PWE. bądź też potwierdzić słuszność prowadzonej polityki. Analiza wskaźnikowa polega na wyrażaniu różnych sfer działalności firmy 2 W. Uzyskiwane wyniki mogą.. .w celu ustalenia odchyleń oraz wyjaśnienia przyczyn i skutków występujących różnic. w oparciu. Celem pogłębienia tego przeprowadza się dalsze. dostarcza ogólnych informacji o sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa. Analiza ekonomiczna to spójnik między funkcjami planowania i kontroli. planów. Wyniki analizy ekonomicznej stanowią podstawę do weryfikacji słuszności decyzji podjętych w przeszłości oraz ustalenia punktu wyjścia zamierzeń bieżących i przyszłych. ułatwia podejmowanie decyzji. a także sprzyja racjonalizacji procesów gospodarczych. że zaczęło prowadzić działalność na własny rachunek jest bardziej zainteresowane rezultatem swych działań . Istota kontroli gospodarczej polega na porównaniu dwóch stanów tych samych zjawisk gospodarczych . motywowanie i kontrola). W fazie oceny okresów przeszłych jest źródłem informacji o efektywności gospodarowania oraz pozycji przedsiębiorstwa w branży i na rynku. Kierownictwo firmy. zarówno w skali makroekonomicznej. Cechą charakterystyczną analizy ekonomicznej w gospodarce rynkowej jest bezpośrednie wykorzystanie jej w procesie zarządzania (planowanie. Analiza osiągniętych wyników gospodarowania jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa. Gabrusewicz. aby sprawnie zarządzać. Pozwala dobrze przygotować strategię rozwoju przedsiębiorstwa. Jedną z form badania bilansu oraz rachunku wyników jest właśnie analiza wskaźnikowa.W związku z tym.stanu faktycznego ze stanem pożądanym . musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. organizowanie. Podstawy analizy finansowej.

ODDK. 4B. 12. R. Częstsze obliczanie wskaźników jest możliwe w przypadku prowadzenia skomputeryzowanej księgowości. Oskara Lanego we Wrocławiu. Olzacka. . pracowników i całego społeczeństwa. 3 L. Analiza wskaźnikowa w odniesieniu do badania sprawozdań finansowych obejmuje obliczanie wskaźników finansowych. charakteryzujących się dużą ilością udziałowców). Niestety. potencjalnych inwestorów i odbiorców. Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej. R. Borowiecki. W przypadku oceniania działalności przedsiębiorstwa za okres. Waśniewski. Wrocław 2003. J. Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa: firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku. Porównania w przestrzeni pozwalają ocenić pozycje firmy na rynku: czy jest ona najlepsza. Wersty. Kurtys. minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branży. Jak oceniać firmę. dla którego nie sporządza się sprawozdania finansowego. K. Gdańsk 2004. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. bilanse roczne spółek akcyjnych. których akcje są przedmiotem obrotu rynkowego oraz publikowane bilanse spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. Pałczyńska-Gościniak. Istnieje jedynie możliwość obliczania niektórych wskaźników w oparciu o bilanse publikacyjne (tzn.: za okres jednego miesiąca. konstruowanych w oparciu o dane z bilansu oraz rachunku wyników i porównanie ich wielkości w czasie. z wielkością wzorcową lub między różnymi jednostkami gospodarczymi. s. Porównania w przestrzeni są istotne dla pożyczkodawców i kredytodawców. dziedziny tej działalności . zgodnie z wymogami sprawozdawczości statycznej i koniecznością składania miesięcznych deklaracji podatkowych. s. a także możliwość obliczania wskaźników przeciętnych dla wybranych branż w oparciu o rocznik statystyczny. T. węższe lub szersze. Duraj. Brak porównywalności może doprowadzić do błędnych wniosków4. np.za pomocą wskaźników. a więc pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami. Bednarski. najgorsza czy też przeciętna. W gospodarce rynkowej szczególnego znaczenia nabierają porównania wskaźników w przestrzeni. B. Na podstawie zmian w wielkości wskaźników ocenia się wybrane. podstawę ustalenia wskaźników finansowych stanowić mogą zamknięcia kont syntetycznych. dokonywane. bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcjonowania. co miesiąc. 59. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. w Polsce od szeregu lat dane takie nie są publikowane. ma ona.

marketing. możliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duże. Kredytodawcy udzielający kredytów na dłuższy okres są zainteresowani zdolnością firmy do generowania gotówki oraz oceny ryzyka finansowego w dłuższym czasie.Wskaźniki finansowe są wskaźnikiem informacji dla różnych grup odbiorców. zatem wskaźniki określające zdolność firmy do wywiązywania się z zobowiązań krótkoterminowych. akcjonariusze są zainteresowani poziomem rentowności i ryzyka związanego z działalnością firmy. Istota. ma duży wpływ na obiektywność. Sułowska. s. Uwzględniając zakres danych. . z jakich się korzysta w badaniach analitycznych. planowanie. technologia. a przede wszystkim ich konstrukcja. finanse. zawartych w bilansie oraz w rachunku wyniku. Kierownictwo firmy jest zainteresowane wszystkimi aspektami analizy finansowej. przedmiot i zakres analizy ekonomicznej Przez wiele lat analiza ekonomiczna przekształcała się w odrębną dyscyplinę naukową. Właściciele firmy. matematyka. rachunkowość. 143. dokładność i kompletność wyników prac analitycznych . ale i działaniami praktycznymi. Jest ściśle powiązana z wieloma dyscyplinami naukowymi takimi jak: statystyka. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20. Stale wzrasta przydatność oraz atrakcyjność analizy ekonomicznej w procesach zarządzania przedsiębiorstwem. zatem nie tylko dyscypliną naukową. Jest ona. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw. Gdańsk 1995. Dla nich ważne są. 1. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa rodzaj i liczba wskaźników. J. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. Treść wskaźników analitycznych. Dostawcy i banki udzielające kredytów krótkoterminowych są przede wszystkim zainteresowane oceną płynności bieżącej firmy. ponieważ odpowiada za bieżącą i perspektywiczną działalność firmy. Z tego też względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy. bowiem łączy ona teraźniejszą działalność przedsiębiorstwa z jego przyszłymi rezultatami.2.

procesy zaopatrzenia w surowce i materiały. Dlatego też trudne jest jednoznaczne określenie obszarów tej analizy. ocenę procesów inwestycyjnych. . wynik finansowy i czynniki go kształtujące. Natomiast analiza finansowa dotyczy całokształtu finansowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. określenie przewidywanych wyników na podstawie informacji o stanie czynników wytwórczych. kapitał obrotowy. czy podmiotu oceniającego. 6Z. możliwości pozyskania informacji. • podejmowanie decyzji zarządczych. Warszawa 2000. Ze względu na dużą różnorodność zagadnień wchodzących w zakres badań analitycznych przyjmuje się najczęściej podział analizy ekonomicznej.Celem przeprowadzenia analizy ekonomicznej jest6: • • • sporządzanie charakterystyki liczbowej ilustrującej działalność przedsiębiorstwa oraz pozwalającej na ocenę uzyskiwanych wyników. Do podstawowych zagadnień należących do analizy finansowej można zaliczyć: wstępną i rozwiniętą analizę sprawozdań finansowych (bilansu. stopień nowoczesności wytwarzania. 13. gdyż zależy to min. Skowronek -Mielczanek.ekonomiczną i analizę finansową. s. Więckowski. Warszawa 2000. rachunku wyników. płynność. Analizie poddaje się ilość. źródeł finansowania . służących podnoszeniu efektywności działania przedsiębiorstwa i jego rozwoju. analizę wskaźnikową. magazynowanie. że jej zakres jest stosunkowo szeroki. jakość i strukturę działalności wytwórczej. jakimi dysponuje przedsiębiorstwo oraz o zmianach w jego otoczeniu. A.: od szczegółowości danych. Leszczyński. wyposażenie i majątek trwały. 25. Przedmiot i zakres analizy finansowej w gospodarce rynkowej nie ma charakteru jednolitego. Znaczenie analizy finansowej przedsiębiorstwa sprawia. zwany również klasycznym na dwa zasadnicze działy: analizę techniczno . PWE. Analiza techniczno-ekonomiczna koncentruje się na ocenie rzeczowych i osobowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. koszty działalności. 7J. wykrycie i ustalenie czynników mających wpływ na realizację podjętych przedsięwzięć gospodarczych. dochody ze sprzedaży. Analiza ekonomiczno . rentowność. Difin. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym. gospodarowanie zatrudnieniem itp. s. rachunku przepływów pieniężnych).finansowa firmy.

przestrzenny i podmiotowy. zakres i przedmiot analizy finansowej T O T A s I Analiza efektywności działalności przedsiębiorstwa Analiza sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa ZAKRES PRZEDMIOTOWY: • przychody • koszty • wynik finansowy • efektywność • płynność finansowa • majątek • kapitał • sytuacja finansowa ZAKRES PODMIOTOWY: • przedsiębiorstwo jako całość • samodzielne jednostki wewnętrzne przedsiębiorstwa ZAKRES I PRZEDMIOT ZAKRES PRZESTRZENNY: • rozwiązania systemowe • uwarunkowania rynkowe • pozycja przedsiębiorstwa na rvnku ZAKRES CZASOWY: • działalność przeszła • działalność bieżąca • działalność przyszła Źródło: Opracowano na podstawie: W. 19. bezpieczeństwo finansowe). .Niemniej w każdym przypadku przedmiotem badań pozostaje : • • • • struktura aktywów (proporcje między majątkiem trwałym i obrotowym. pokrycie majątku kapitałem). 23. ' T. pochodzenie kapitału. zysk (ocena wielkości absolutnych i relatywnych . Skoczylas op. Waśniewski. Na przedmiot analizy finansowej można spojrzeć nie tylko od strony problemowej (przedmiotowej) istotny jest także zakres czasowy. Gabrusewicz opt. s. Schemat 1: Istota. płynność środków (zdolność płatnicza. W. s. terminowość spłaty zobowiązań. rotacja środków. Istotę oraz zakresy analizy i ich przedmiot przedstawia Schemat 1. cit. cit.analiza rentowności). struktura pasywów. polityka inwestycyjna i umorzeniowa). upłynnianie majątku. finansowanie (zmiany kapitału. 10-11.

Wiąże się to z kształtowaniem pozycji finansowej przedsiębiorstwa. Wpływają na nie czynniki takie jak: przychody ze sprzedaży. aby przy danym nakładzie środków otrzymać maksymalny stopień realizacji celu. albo przy danym stopniu realizacji celu użyć minimalnego nakładu środków. Wyniki finansowe to zyski lub straty ujęte w wielkościach brutto lub netto. koszty własne. Warszawa 2001. Składa się on z trzech elementów. to podstawowe czynniki określające jakość analizy. rozliczenia w formie podatków. Jest to ścisła zależność statystycznego i dynamicznego ujęcia przedmiotu analizy. dotacje. Przypatrując się przedmiotowi analizy finansowej w przedsiębiorstwie jako złożonej całości.9. Natomiast stan finansowy jest ujęciem statycznym przedmiotu analizy. Właściwy dobór tych materiałów (w tym głównie sprawozdawczości finansowej). kwartału lub roku. 9-11. Weryfikacja sprawozdawczości 9 L. itp. Pierwszy z nich to stan wyposażenia przedsiębiorstwa w składniki majątku trwałego i obrotowego. Charakterystyka sprawozdań finansowych wykorzystywanych jako źródła informacji w analizach finansowych Podstawą podejmowania analizy ekonomicznej powinny być odpowiednie materiały źródłowe o charakterze wewnętrznym i zewnętrznym. majątkowych lub kapitałowych.W działalności gospodarczej każdego przedsiębiorstwa powinna być stosowana zasada racjonalnego gospodarowania. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie. Efekty finansowe są określane przez wskaźniki rentowności jako relacje wyniku finansowego do obrotu. Ustala się go na określony moment.3. PWE. zaangażowanych zasobów osobowych. 10 . jego zdolnością płatniczą i kredytową. s. Bednarski. a także ich weryfikacja. wyróżnić możemy dwa podstawowe jego elementy takie jak: wyniki finansowe oraz stan finansowy. Osiągnięty wynik finansowy prowadzi do dodatnich lub ujemnych zmian stanu finansowego przedsiębiorstwa. dywidendy. Wyniki finansowe są ujęciem dynamicznym i ustalane są za pewien okres jako suma wyników narastających w ciągu miesiąca. Istotą tej zasady jest zapewnienie takiego gospodarowania. 1. efektywnym lokowaniem środków pieniężnych. kolejny to środki zaangażowane w inwestycje i wartości niematerialne oraz finansowe pokrycie tych składników z kapitałów własnych lub obcych. w tym zagospodarowaniem osiągniętych nadwyżek finansowych.

Borowiecki. informujące o otoczeniu przedsiębiorstwa11. cit. kalkulacja ewidencyjna. opracowanie i prezentacja wyników przeprowadzonej analizy. Waśniewski. Jakość przeprowadzonej analizy. 11L.zawierające dane o przedsiębiorstwie. Sierpińska. s. Kurtys. Bednarski op. którymi są w Polsce biegli rewidenci. poprzednie analizy ekonomiczne. s. 10 L. J. Wersty op. T. Warszawa 2004. Materiały niekompletne lub niestarannie zweryfikowane stać się mogą przyczyną błędnych ustaleń i stąd uniemożliwiać wyciągnięcie poprawnych wniosków oraz podjęcie skutecznego działania. na wyróżnienie zasługuje10: • • zebranie i weryfikacja materiałów źródłowych. Źródłem informacji liczbowych są: księgowość. Materiały niestarannie przygotowane. Duraj. dokumentacja konstrukcyjno-technologiczna oraz inna dokumentacja obrazująca działalność przedsiębiorstwa. W ramach prac analitycznych związanych z oceną działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Dane o przedsiębiorstwie mogą mieć charakter ewidencyjny i poza ewidencyjny. Bednarski. drugą natomiast materiały zewnętrzne. PWN. Pierwszą grupę stanowią materiały wewnętrzne . cit. B. ponieważ wtedy będzie zachowany warunek porównawczy badanych zjawisk oraz będzie istniała możliwość określenia tendencji rozwoju poszczególnych zjawisk . Klasyfikację podstawowych źródeł informacji przedstawia Schemat 2. 12 M. 19. 26. mogą prowadzić do podjęcia błędnych decyzji i tym samym uniemożliwić skuteczne działanie. 32. niekompletne. R. T. Jachna. 11 . jak i całej analizy ekonomicznej w przedsiębiorstwie można ogólnie podzielić na dwie grupy. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych. K. a zatem i jej użyteczności w zarządzaniu przedsiębiorstwem. Informacje do sporządzania analizy powinny dotyczyć kilku okresów. s. plany. Materiały ewidencyjne mają znaczenie podstawowe i wynikają z prowadzonej w danym przedsiębiorstwie ewidencji. Podstawowym zadaniem prac przygotowawczych do analizy ekonomicznej jest dobór i weryfikacja materiałów źródłowych. obok właściwej analizy porównawczej i przyczynowej. niewłaściwie zweryfikowane. Materiały źródłowe wykorzystywane zarówno na potrzeby analizy finansowej. Decyduje to w dużej mierze o jakości prowadzonej analizy. Dobór i weryfikacja podstaw źródłowych analizy wpływa w istotnym stopniu na rzetelność i obiektywność dokonanych ocen. sprawozdawczość finansowa i rzeczowa.przedsiębiorstwa w systemie gospodarki rynkowej należy do tych prac specjalistów rachunkowości i finansów. zależy w dużej mierze od charakteru i rodzaju wykorzystywanych informacji źródłowych.

Podstawę tej ' M. którą z uwagi na treść danych można podzielić na sprawozdawczość rzeczową i finansową. Sprawozdawczość rzeczowa natomiast służy potrzebom analizy techniczno -ekonomicznej. op. 12 . 34.Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej ZRODŁA INFORMACJI INFORMACJE Z PRZEDSIĘBORSTW INFORMACJE ZEWNĘTRZNE POZOSTAŁA SPRAWOZDAWCZOŚĆ PODSTAWOWA SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOIWA POZOSTAŁE PIERWOTNE ŹRÓDŁA BILANS RACHUNEK WYNIKÓW RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH KWARTALEN SPRAWOZDANIA FINANSOWE GUS i PRASA FACHOWA i RYNEK i INTERNET i Źródło: Z. s. rzetelności. wiarygodności i porównywalności informacji. jednostka musi stosować określone przez ustawę zasady rachunkowości. Należy jednak zaznaczyć. Aby sprawozdanie finansowe mogło pełnić swoją funkcję informacyjną. Sporządzanie sprawozdawczości finansowej przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą jest obligatoryjne. cit. Dla zachowania przejrzystości. s. 43. rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy. Skowronek-Mielczarek. Leszczyński A. wykorzystywana jest przede wszystkim jako podstawa źródłowa analizy finansowej. Sprawozdawczość finansowa uwzględniająca dane liczbowe wyrażone w jednostkach pieniężnych. że często dla dokonania wszechstronnej oceny jakiegoś zagadnienia niezbędne jest wykorzystanie z danych zarówno sprawozdawczości finansowej jak i rzeczowej13. Wydawnictwo Primath. Bluszcz. Sprawozdanie finansowe i jego analiza. sporządzana w oparciu o ewidencję księgową. sprawozdawczość podlega regulacji prawnej.. Podstawowym materiałem źródłowym analizy ekonomicznej jest sprawozdawczość przedsiębiorstwa. Warszawa 2001.

Podstawowe zasady. Wartość Z. przedstawiają. obejmują skutki tych samych zdarzeń gospodarczych. dane są istotne. Ustawa z dnia 29.U z 2002 nr 76. przewaga treści ekonomicznej nad formą. jak i charakter informacji. prawo podatkowe. więc trzy wzajemnie ze sobą powiązane źródła przedstawia nam zarówno dane o finansach przedsiębiorstwa jak i ocenę finansowej kondycji jednostek działających w sferze biznesu. cit. Skowronek-Mielczarek opt. ustawa o rachunkowości oraz przepisy i ustalenia określane przez Ministerstwo Finansów czy Główny Urząd Statystyczny14. Leszczyński. bezstronność.09. Dz. w przypadku zmian konieczne jest sporządzenie informacji umożliwiającej porównanie poszczególnych okresów.w kolejnych latach powinny być stosowane te same metody wyceny i prezentacji. prawnej i własnościowej prowadzące księgi rachunkowe na zasadach ustalonych w ustawie zobowiązane są do sporządzania sprawozdawczości obejmującej bilans.sposób prezentacji powinien umożliwiać łatwość ich rozumienia przez użytkowników. stanowi kodeks handlowy. • wiarygodność . . Bilans stanowi swoisty raport o kondycji finansowej przedsiębiorstwa.1994 r. Każde z tych sprawozdań spełnia określoną rolę. • • sprawdzalność .regulacji.wszystkie informacje muszą być powiązane w sposób umożliwiający ich sprawdzenie z dokumentami źródłowymi. rzetelne i wierne odzwierciedlenie wszelkich zdarzeń. poz. gwarantować czytelność informacji.decyduje o niej zarówno kwota. bowiem . Tak. podejmowane przez użytkowników sprawozdania finansowego. według których należy sporządzać sprawozdania finansowe. Ocena przedsiębiorstwa przez pryzmat finansów możliwa jest jedynie w oparciu o łączne wykorzystanie wszystkich trzech sprawozdań.o rachunkowości.wpływa na nią brak istotnych błędów. ciągłość i porównywalność .choć w różnym aspekcie . to1 : • • zrozumiałość (przejrzystość) . charakteryzując jednocześnie na określony moment czasowy jego strukturę majątkową oraz źródła finansowania majątku. s. rachunek wyników oraz informację dodatkową według wzorów stanowiących załącznik do ustawy. Poszczególne części sprawozdania finansowego są ze sobą wzajemnie powiązane. kompletność i stosowanie zasady ostrożnej wyceny. Niezależnie od formy organizacyjnej. istotność . 20.to samo przedsiębiorstwo. 694 z późn. A. zm. gdy ich pominięcie lub zniekształcenie może wpłynąć na decyzje gospodarcze. 13 .

R. Wypych. że sprawozdania finansowe stanowią dokumenty wiarygodne i sporządzane zgodnie z zasadami określonymi przez prawo i jako takie podlegają weryfikacji przez biegłych rewidentów. 17A. Przepływy pieniężne nie uwzględniają wszystkich przychodów i wszystkich wydatków odnoszących się do danego okresu. Taki sposób księgowania jest niezbędny w celu otrzymania kompleksowego obrazu przedsiębiorstwa. Łódź 2000. że porównując stany początkowe i końcowe możemy stwierdzić określone tendencje zmian. M. Czechowska. dotyczące kształtowania się ważniejszych pozycji bilansu i rachunków wyników. odzwierciedlania majątku. 115-124. H. 16M. czy przedsiębiorstwo jest rentowne. Pastusiak. D. 114 .1.123. Sierpińska. związana z zasadą przypisania przychodów i wydatków temu okresowi. 1. jakkolwiek bardzo pożyteczne pod pewnymi względami. s. to jednak nie zawiera informacji niezbędnych do określenia kondycji finansowej i stwierdzenia. Duże znaczenie informacyjne mają noty uzupełniające. Obejmuje wartościowe zestawienie aktywów i pasywów badanej jednostki gospodarczej na określony dzień. Od czasów uznania bilansu za podstawowe sprawozdanie finansowe przedsiębiorstwa. zobowiązań i innych źródeł kapitału16. umiejętność ich czytania jest najlepszym sposobem zaznajomienia się ze strukturą i kondycj ą finansową przedsiębiorstwa . 14 . zwany momentem bilansowym. Wyjaśniają one bliżej treść bilansu i rachunku wyników zarówno za pomocą liczb jak i opisowo. Rachunek wyników jest z kolei raportem o dokonaniach przedsiębiorstwa w ciągu okresu sprawozdawczego i wszystkie wielkości są w tym sprawozdaniu strumieniami finansowymi sprowadzonymi do konkretnego przedziału czasowego. Absolwent. Informacje zawarte w sprawozdaniach finansowych są.poznawcza bilansu polega jednak i na tym. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy. a zwłaszcza jego aktywów innych niż środki pieniężne. zatem niezbędne. Konieczny. Pamiętać należy o tym. Wędzki. B. a zarazem najważniejszym źródłem informacji do analizy finansowej w przedsiębiorstwie jest bilans. Bury. Pomykalska. w którym zostały one uzyskane lub poniesione. Warszawa 2000. Z. Mikulski.3. s. Bilans Głównym sprawozdaniem. stanowi on nieprzerwanie przedmiot badań naukowych dotyczących prawidłowości. Aby obliczyć zysk konieczna jest pełniejsza informacja księgowa. I. Zestawienie przepływu środków pieniężnych. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie. PWN. układu poszczególnych pozycji.

iż przedstawiany w nim stan na koniec okresu obrachunkowego (na ogół jest to koniec roku) jest zarazem stanem otwarcia w następnym okresie obrachunkowym. jakie wystąpiły w okresie sprawozdawczym.według terminu wymagalności tj. A. PWE. Jest to syntetyczne zestawienie obrazujące sytuację finansową firmy w danym momencie czasu. Kolejną cechą charakterystyczną bilansu. wyrażania realnej wielkości wyniku finansowego itp .uszeregowane według stopnia płynności. a zarazem pierwszym weryfikatorem prawidłowości sporządzania jest globalna równowaga aktywów i pasywów . czyli aktywów. Suma wszystkich będących w dyspozycji przedsiębiorstwa składników majątkowych. Waśniewski W. od kapitałów własnych do zobowiązań krótkoterminowych19. Wszystkie pozycje bilansu podlegają zatwierdzeniu i uzgodnieniu ze stanem faktycznym w drodze inwentaryzacji. Skoczylas opt. jest równa sumie źródeł ich finansowania. Warszawa 2002. cit. Strony aktywów i pasywów są uporządkowane w następujący sposób: aktywa . czyli w dniu. natomiast pasywa .majątku i kapitałów. 18 19 T. Wielkości prezentowane w bilansie są danymi zagregowanymi. Podstawowe pozycje majątku i źródeł ich finansowania w przedsiębiorstwie przedstawia Tabela 1. należności i inwestycje długoterminowe czy długoterminowe rozliczenia międzyokresowe. odzwierciedlającymi rezultaty podjętych w firmie decyzji inwestycyjnych.problematyki ustalania zasad wyceny aktywów i pasywów. oraz zdarzeń gospodarczych. Bilans przedstawia wszystkie składniki majątkowe firmy po jednej stronie oraz źródła ich finansowania po drugiej. na który został sporządzony. Do aktywów trwałych zalicza się wartości niematerialne i prawne (bez kosztów organizacji poniesionych przy założeniu lub późniejszym rozszerzeniu spółki). 15 . co stwarza podstawę do uznania bilansu za rzetelny. Jedną z wielu charakterystycznych cech bilansu można uznać fakt. prawidłowy i wiarygodny dokument. od najmniej do najbardziej płynnych. s. Zarządzanie finansami. 86. rzeczowe aktywa trwałe. 30. operacyjnych czy finansowych. Dane z bilansów sporządzanych dla kilku kolejnych okresów (lat) mogą stać się przedmiotem interesującej analizy także w ujęciu dynamicznym. s. tj. Rutkowski..

aktywa pieniężne (środki pieniężne oraz odsetki naliczone od aktywów finansowych). Zysk (strata) netto IX. s. Krótkoterminowe rozliczenia mię dzyokreso we B. Zobowiązania krótkoterminowe IV.zapasy materiałów. Zapasy II. składek ubezpieczeń społecznych. Długoterminowe rozliczenia mię dzyokreso we PASYWA A. dostaw i usług. • należności krótkoterminowe . Kapitał (fundusz) podstawowy II. Inwestycje krótkoterminowe IV. ZOBOWIĄZANIA 1 REZERWY NA ZOBOWIĄZANIA 1. inne papiery wartościowe. Bilans 2004. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny VI. Rozliczenia międzyokresowe Źródło: S. Warszawa 2005. udzielone pożyczki i inne inwestycje krótkoterminowe. zaciągniętych pożyczek) oraz należności dochodzono przez przedsiębiorstwo w sądzie (roszczenia sporne). z o. Kapitał (fundusz) zapasowy V. Należności krótkoterminowe III. towarów.. Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe VII. • krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe kosztów -rozliczenia wcześniej poniesionych 'Ibidem. Rzeczowe aktywa trwałe III. Należności długoterminowe IV. J.m. Rezerwa na zobowiązania II. Udziały (akcje) własne (-) IV. wydatków w miesiącach następnych zgodnie z zasadą 16 . Zobowiązania długoterminowe III.oznaczają kwoty pieniężne należne danemu podmiotowi gospodarczemu od innych podmiotów lub osób fizycznych. Aktywa obrotowe obejmują : • aktywa rzeczowe . Inwestycje długoterminowe V. 31-32. AKTYWA TRWAŁE 1. Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego (-) B. podatków. T. produktów gotowych i nie zakończonych. udziały i akcje. Fołta. • aktywa finansowe .in.KAPITAŁ (FUNDUSZ) WŁASNY 1. przeznaczone do zbycia lub zużycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub w ciągu normalnego cyklu operacyjnego właściwego dla danej jednostki. 32. Grapa Wydawnicza INDOR Sp. Zysk (strata) z lat ubiegłych VIII.Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niż banki i zakłady ubezpieczeniowe AKTYWA A. Koc. Wartości niematerialne i prawne II. s. z terminem zapłaty nie przekraczającym jednego roku z różnych tytułów (np.o. Godlewska. AKTYWA OBROTOWE 1. Należne wpłaty na kapitał podstawowy (-) III.

Statut spółki może również postanowić o tworzeniu kapitałów rezerwowych na pokrycie szczególnych strat lub wydatków. dzierżawa mieszkania z góry. 35-36. 17 . wyemitowane obligacje itp. zwłaszcza z punktu widzenia wierzycieli spółki. Określają one. s. czyli: kredyty. Drugim . s. 22 Ibidem.i krótkookresowe zobowiązania długoterminowe (o okresie spłaty dłuższym niż rok. 5 ustawy o rachunkowości z aktualizacji wyceny środków trwałych w wielkości stanowiącej różnicę wartości netto środków trwałych. Kapitały w spółce pełnią jak widać głównie funkcje gwarancyjną. Źródła finansowania majątku dzieli się na kapitał własny oraz zobowiązania i rezerwy na zobowiązania. Zmniejszenia kapitału udziałowego mogą mieć miejsce tylko w zakresie przewidzianym w kodeksie handlowym i wymagają uchwał zgromadzenia wspólników lub możliwość taka musi być przewidziana w umowie spółki. kto i na jakich warunkach wyposażył przedsiębiorstwo w środki gospodarcze. Wszystkie składniki majątku muszą mieć odpowiednie źródła finansowania. J. Ma on charakter stabilny. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością kapitał zakładowy stanowi równowartość wniesionych przez wspólników zgodnie z umową spółki wkładów pieniężnych i aportów. 31 ust. 40. Fołta. (czyli niewypłacone w formie dywidend). pożyczki. T. jednak dopiero po podjęciu przez walne zgromadzenia wspólników odpowiedniej decyzji w tej sprawie.). cit. ponieważ udziały nie mogą być zwracane wspólnikowi podczas trwania umowy spółki. Wiadomo jednak. bądź przekształcenia kapitału udziałowego w kapitał akcyjny albo obniżenie udziału w drodze zmiany umowy spółki. Na kapitał zapasowy wpływają również zyski zatrzymane w przedsiębiorstwie. kapitał zapasowego.współmierności ponoszonych kosztów i uzyskiwanych przychodów np. że w istocie 91 o wypłacalności spółki decyduje posiadany przez nią majątek . Zmniejszenie kapitału zakładowego może nastąpić na skutek pokrycia z kapitału udziałowego straty netto przewyższającej kapitał zapasowy i rezerwowy lub zwrotu dopłat do udziału.najważniejszym źródłem finansowania są 99 zobowiązania. Kapitał własny składa się z kapitału zakładowego. Kapitał z aktualizacji wyceny tworzony jest na podstawie art.obok kapitałów własnych . Koc. powstałą na skutek aktualizacji wyceny. Godlewska opt. 21 S. prenumerata czasopism. kapitał z aktualizacji wyceny. Do kategorii tej zalicza się : • • rezerwy na zobowiązania z uwzględnieniem nowej pozycji rezerwy na świadczenia emerytalne i podobne z dalszym podziałem na długo.

a czasem nie można nawet powiedzieć czy kiedykolwiek powstaną. Rachunek przepływów pieniężnych ukazuje natomiast. których wielkości nie można jednak dokładnie określić. postępowań sądowych itp.przychody i rodzaje kosztów . a więc nie nastąpił jeszcze rzeczywisty ubytek w majątku spółki. co zmniejsza wypracowany zysk.. inwestycyjna czy finansowa . Ponieważ jednak strata jeszcze nie powstała. Finans-Service. 39. jest to jednak informacja syntetyczna. 23 W. Ujmuje skutki procesów gospodarczych i towarzyszących im strumieni pieniężnych widoczne w zmienionych wartościach aktywów i pasywów.składające się na wynik zawiera rachunek zysków i strat. Bień. Szczegółowe elementy . • rozliczenia międzyokresowe bierne przychodów i kosztów. Bilans jest dokumentem zawierającym zestawienie wartości poszczególnych grup majątku firmy oraz źródeł jego finansowania. krótkoterminowe papiery dłużne wyemitowane przez spółkę. które mogą powstać w przyszłości z tytułu prowadzonych przedsięwzięć (np. Mogą one wynikać z przewidywanych przez spółkę strat. Jest to rodzaj fotografii firmy na dany dzień: nie obrazuje zmian zachodzących systematycznie w ciągu roku. Tworzenie rezerw polega na podwyższeniu pozostałych kosztów operacyjnych lub kosztów finansowych.: udzielonych poręczeń. zobowiązania z tytułu wynagrodzeń. które obejmują ujemną wartość firmy Ciekawą kategorię pasywów stanowią rezerwy na zobowiązania. pozwala jedynie na porównanie stanów na początek i koniec badanego okresu. Tak. Bilans wykazuje także osiągnięty przez przedsiębiorstwo w danym okresie wynik finansowy (zysk lub stratę). Można powiedzieć. więc z jednej strony mamy zmniejszenie pasywów (spadek zysku netto) a z drugiej . kwotę rezerwy ujmuje się w pasywach bilansu. że są to potencjalne zobowiązania spółki.) lub niespłacenia przez kontrahenta należności.zwiększenie poprzez umieszczenie kwoty rezerwy w pasywach. Czytanie bilansu przedsiębiorstwa. krótkoterminowe kredyty bankowe. z jakiego źródła pochodzą środki finansowe jednostki lub. Warszawa 2002. wobec ZUS itp. Operacja taka nie zmienia łącznej wartości aktywów ani pasywów.• zobowiązania krótkoterminowe: kredyty kupieckie. s. 18 . jaki segment działalności środki te pochłania: działalność operacyjna.

sporządzane przez każde przedsiębiorstwo. Jeśli te pierwsze przewyższają koszty. Rachunek wyników ukazuje zdolność firmy do generowania zysków i samofinansowania. s. w odwrotnej sytuacji mamy do czynienia ze stratą . wpływające ujemnie na generowane zyski. po drugiej natomiast rozchody (koszty). Waśniewski. które obowiązująca u nas ustawa o rachunkowości określa jako wariant kalkulacyjny -spostrzegamy. s.rachunek porównawczy lub II . będzie on różnił się niektórymi elementami podziału wyniku finansowego. że zysk (lub strata) jest niczym innym. Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat nazywany także rachunkiem wyników (ang. Sierpińska. T. powiększające wynik finansowy. 93-94. Wprowadzony w Polsce wzór rachunku wyników jest dostosowany do potrzeb 9S sprawozdawczości wszystkich podmiotów gospodarczych . Sprawozdanie to polega na zestawieniu strumieni przychodów uzyskanych w firmie ze sprzedaży wyrobów i usług bądź towarów w ramach prowadzonej działalności handlowej oraz przychodów uzyskanych z przeprowadzenia operacji finansowych i kosztów tej działalności. Rozpatrując rachunek wyników w powyższym ujęciu. Skoczylas opt.. jak saldem .3. saldo 94- określa się mianem zysku.rachunek kalkulacyjny. lecz przedsiębiorstwo będzie musiało w sprawozdawczości finansowej zaprezentować źródło pokrycia straty.różnicą pomiędzy przychodami a rozchodami (kosztami). profit and loss account) to kolejne z podstawowych i obligatoryjnych sprawozdań finansowych. prezentuje strumienie pieniężne.2.1. w których wynikiem finansowym jest strata w rachunku wyników nie występują elementy podziału wyników.prawnej. M. W przedsiębiorstwach. Polskie przepisy dopuszczają dwa warianty tego sprawozdania różniące się sposobem ujęcia kosztów uzyskania przychodów ( rozumianych jako koszty wytworzenia sprzedanej ilości produktów. 24 25 T. Zależy to od rodzaju prowadzonej ewidencji kosztów. przedstawiające jego sposób wypracowania wyniku finansowego. cit. W. Jachna opt. cit. Przedsiębiorstwa mogą sporządzać rachunek wyników dwóch wariantach: I . 42. Układ obu wariantów przedstawia Tabel nr 2. 19 . towarów czy usług). Jednak w zależności od formy organizacyjno . Struktura klasycznego rachunku wyników jest przejrzysta: po jednej stronie mamy przychody.

w tym od jednostek powiązanych I. Zysk/strata z działalności operacyjnej ( C + D . Inne koszty operacyjne F. Dotacje III. Aktualizacja wartości inwestycji V. Amortyzacja II. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Zysk / strata ze sprzedaży brutto (A-B) D. Wartość sprzedanych towarów i materiałów C. Zysk / strata z sprzedaży ( C . a więc obliczenia ogólnych kosztów jako sumy takich pozycji jak: amortyzacja majątku. Poltext. Koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby IV. Wartość sprzedanych towarów i materiałów C. Zysk / strata netto ( N-O-P) Źródło: P. towarów i materiałów. Usługi obce IV. Przychody netto ze sprzedaży produktów II.l-M. 74. koszty usług obcych. Przychody netto ze sprzedaży produktów II. Odsetki II.E ) G. Pozostałe koszty operacyjne I. koszty osobowe i pozostałe koszty. Koszty działalności operacyjnej I. Rybicki. zmniejszenie -) III. w tym od jednostek powiązanych I.E ) Wariant kalkulacyjny A.ll) I. Dotacje III. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. 20 . Podatek dochodowy P. Pozostałe koszty rodzajowe VIII. Inne L. Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów. zużycie surowców. Aktualizacja wartości inwestycji IV. Pozostałe koszty operacyjne I. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. Pozostałe przychody operacyjne I. Pozostałe obowiązkowe zmniejszenia zysku (zwiększenia straty) R. Dywidendy i udziały w zyskach ll.Odsetki III. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Inne przychody operacyjne E. Koszty sprzedanych produktów. energii. Podatki i opłaty V Wynagrodzenia VI. Zmiana stanu produktów (zwiększenie + . Zysk / strata ze sprzedaży (A-B) D.Tabela 2: Zakres informacji w porównawczym i kalkulacyjnym rachunku wyników dla innych jednostek niż banki i zakłady ubezpieczeń Wariant porównawczy A. Warszawa 2002.Strata ze zbycia inwestycji III. Inne koszty operacyjne 1. Koszty finansowe 1. Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia VII. B. Zysk/strata z działalności operacyjnej (F+G-H) J. materiałów: I. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Zysk / strata brutto (L+M) O. Zysk/strata z działalności gospodarczej (1 + J K) M. Inne K. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. s.D . Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów B. Zyski nadzwyczajne II. Pozostałe przychody operacyjne I. Koszt wytworzenia sprzedanych produktów II. Przychody finansowe 1. materiałów. Przedstawienie rachunku wyników według wariantu I zastosowania rodzajowego układu kosztów. Wynik zdarzeń nadzwyczajnych (M. Koszty ogólne zarządu F. Koszty sprzedaży E. Straty nadzwyczajne N. Przychody ze sprzedaży i zrównane z nimi. Przychody ze sprzedaży i zrównane z nimi. Inne przychody operacyjne H. Zysk ze zbycia inwestycji IV. Zużycie materiałów i energii III.

Wynik na działalności operacyjnej .poprzedni wynik korygowany jest o saldo. marketingu). który m. W przychody wpisuje się tu m. wynikające z zestawienia pozycji "pozostałe przychody operacyjne" z "pozostałymi kosztami operacyjnymi".W wariancie I koszty te ujęte są według układu kalkulacyjnego. a po stronie kosztów . Wyróżniamy kilka pozycji wynikowych. otrzymane dotacje. kosztu sprzedanych produktów. przychodów finansowych z tytułu dywidend i udziałów w zyskach oraz odsetek zarówno otrzymanych jak i zapłaconych. rozwiązane rezerwy. W dostosowaniu do zmian wprowadzonych w znowelizowanej ustawnie. ceny obcych usług. czynsze z dzierżaw. in. towarów i materiałów. wartość sprzedanych towarów i materiałów. in.in. zapłacone odszkodowania. Dla większej przejrzystości rachunku wyników wprowadzono jednak większą liczbę sald. towarów i materiałów. Saldo to ma duże znaczenie dla przedsiębiorstwa. koszty czynszów i dzierżaw. koszty handlowe. koszty sprzedaży. a także pozwala na uchwycenie kosztów produkcji niezakonczonej. skorygowanych zmianą stanu produktów) kosztów wytworzenia produkcji sprzedanej. Nowy rachunek wyników rozszerzono o wykazywanie odrębnie niektóre pozycje przychodów i kosztów wynikające z transakcji dokonanych z jednostkami powiązanymi. odpisane należności nieściągalne. (gdy firma prowadzi np. utworzone rezerwy. podatki i opłaty. ponadto znacznie upraszcza procedury analityczne. Wynik ze sprzedaży .wartość sprzedanych składników majątku trwałego. do których zalicza się m. W rachunku kalkulacyjnym do kosztów uzyskania przychodu ze sprzedaży zaliczamy: techniczny koszt wytworzenia. co pozwala na szybką orientację w jego strukturze (łatwiej określić wówczas faktyczne źródła przychodów i kosztów). przychody ze sprzedaży składników majątku trwałego. niektóre pozycje wykazuje się w wartości netto. zużycie materiałów (energii). 21 . Dotyczy to w rachunku kalkulacyjnym: przychodów netto ze sprzedaży produktów. sprzedaży.powstaje wskutek odjęcia od właściwych przychodów (powstałych ze sprzedaży produktów. towarów i materiałów. gdyż wskazuje na rentowność jego podstawowej działalności. uzyskane odszkodowania. amortyzację. Ogólny koszt uzyskania przychodu można w tej metodzie obliczyć z iloczynu sprzedanych wyrobów i jednostkowego kalkulowanego kosztu. pozwala na związanie poniesionych kosztów z celami (przyczynami) oraz wydzielenie kosztów poszczególnych faz produkcji czy realizowanych w przedsiębiorstwie funkcji (np. wynagrodzenia dla pracowników. sieć sklepów fabrycznych).

Wynik na działalności operacyjnej korygowany jest o saldo operacji finansowych -tak powstaje zysk lub strata z działalności gospodarczej.wynik finansowy pełni w przedsiębiorstwie rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego. Wynik ten określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. Po zapłaceniu podatku otrzymujemy natomiast zysk (stratę) netto26. Oskara Lanego we Wrocławiu. W ten sposób powstaje wynik finansowy brutto. podstawowej i jej udziale w tworzeniu zysku przedsiębiorstwa. Ustalony w rachunku wyników . 56. a także z drugiej strony o zobowiązaniach wobec wierzycieli. Rachunek wyników dostarcza informacji o rozmiarach działalności operacyjnej. dodatnie różnice kursowe. Rozpoznanie to staje się możliwe poprzez analizę bilansu danej jednostki. nie mówi natomiast nic na temat jej potencjału ekonomicznego. Dudycz. Wędzki opt. Sierpińska. 31. Mamy tu na myśli m. Pozwala na ocenę trwałości pozycji finansowej firmy i stanowi podstawę planowania finansowego. będące skutkiem zdarzeń nadzwyczajnych. Przychody finansowe obejmują m. 36. kapitału ulokowanego w innych firmach. in. Jest on punktem wyjścia do szczegółowych badań analitycznych. Koszty finansowe natomiast obejmują m. s. jak i stowarzyszonych). cit. 22 . Do celów analizy dane zawarte w rachunku zysków i strat są uzupełniane o informacje takie jak: koszty i straty nieuznane w przepisach za koszty uzyskania przychodu. rezultaty postępowania układowego (naprawczego) lub zaniechania pewnego rodzaju działalności. szczególnie rentowności i aktywności gospodarczej. Wrocław 2000. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Rutkowski op. in. zdarzenia losowe. Wynik finansowy brutto i netto .wynik na działalności gospodarczej jest korygowany o saldo. 28 T. s. Analiza finansowa. posiadanego majątku. o jej należnościach. D. które spowodowały zmianę wyniku finansowego . odsetki do zapłaty (także na rzecz członków grupy kapitałowej). in. odpisy aktualizujące wartość finansowego majątku trwałego i krótkoterminowych papierów wartościowych oraz ujemne różnice kursowe.. inne podstawy opodatkowania. 26 A. przychody niepodlegające wliczeniu do podstawy opodatkowania. ogółem podstawa opodatkowania oraz zmiany metod wyceny 9S bilansowej. 27 M. otrzymane odsetki. posiadanych zapasach i rezerwach. otrzymane dywidendy (w tym także otrzymane od członków grupy kapitałowej -zarówno podmiotów zależnych. Ukazuje zdolność firmy do generowania zysku i samofinansowania. s. cit.

należności. Odnosi się do działalności.09. inwestycyjnej i finansowej.1994 r. Cash flow jest rozrachunkiem tych przepływów pieniężnych. Natomiast działalność inwestycyjna obejmuje zapłatę za nabyte oraz sprzedane składniki majątku trwałego. a więc środki trwałe. 694 z późn. Podmiotami tymi są spółki akcyjne kontynuujące działalność oraz pozostałe jednostki.50 osób. to jednak nie zawiera wielu informacji potrzebnych do oceny rzeczywistej pozycji finansowej jednostki gospodarczej. wartości niematerialne i prawne. za który sporządzono sprawozdanie finansowe osiągnęły lub przekroczyły granicę dwóch z trzech wielkości : • średnioroczne zatrudnienie . Rachunek przepływów pieniężnych jest sumą przepływów w obrębie tych dziedzin. 68.równowartość w walucie polskiej 2 500 000 euro.art. usług i innych składników majątku. . które w poprzedzającym roku obrotowym. jakie miały miejsce w spółce w danym roku obrotowym. jakie przynoszą lokaty w postaci wypłaty odsetek 29 Ustawa z dnia 29.U z 2002 nr 76. Dlatego też obok dwóch już przedstawionych sprawozdań niektóre podmioty mają obowiązek sporządzać także rachunek przepływów pieniężnych.1.o rachunkowości. Rachunek przepływów środków pieniężnych Doświadczenia gospodarki rynkowej oraz wieloletnia praktyka w zakresie analizy finansowej wykazały. poz. więc na zakupie czynników produkcji oraz sprzedaży wyrobów. Działalność operacyjna w przedsiębiorstwie ma największy zakres. Działania te wpływają na zwiększenie lub zmniejszenie zapasów.równowartość w walucie polskiej 5 000 000 euro W każdym przedsiębiorstwie w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej notuje się wypływy gotówki z przedsiębiorstwa i wpływy gotówki do przedsiębiorstwa. 23 . • suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego .3. lokaty finansowe. Dz. • przychód netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy . do której przedsiębiorstwo zostało powołane. zm. Rachunek ten dostarcza informacji o wpływach i wydatkach środków pieniężnych. Polega. wraz z korzyściami. że analiza bilansu (ocena posiadanych zasobów) oraz rachunku wyników (ocena strumieni) aczkolwiek bardzo cenna.3. ujmując je w trzech częściach jako przepływy pieniężne z działalności operacyjnej. zobowiązań oraz na osiąganie zysku.

jak i długoterminowych. Umożliwia to szybsze korygowanie zmian w rachunku przepływów pieniężnych. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. 61. Metoda bezpośrednia polega na dokładnym wyszczególnieniu konkretnych wpływów i wydatków w ramach działalności operacyjnej. należności. Podstawową wartością. zobowiązania i inne. Metoda O1 bezpośrednia nie jest uboższa w informacje niż metoda pośrednia . Metoda bezpośrednia pokazuje nie tylko końcową kwotę przepływów. zaliczanych zarówno do finansowego majątku trwałego. Strukturę rachunek przepływów pieniężnych z zastosowaniem obu wyżej opisanych metod przedstawia Schematu 3. s. która musi tutaj być uwzględniona jest amortyzacja. co umożliwia oszacowanie przyszłych przepływów pieniężnych. czy wydatki na rzecz dostawców czy pracowników i inne. Rachunek 30 s. Uwzględnia się tu takie pozycje jak wpływy od odbiorców i z tytułu odsetek. 31 E. Przepływy pieniężne netto poszczególnych działalności: operacyjnej. Zgodnie z ustawą o rachunkowości przepływy z działalności operacyjnej można wyznaczać dowolną metodą. Śnieżek. Wyznaczania przepływu środków pieniężnych na całym świecie dokonuje się za pomocą jednej z dwóch metod: pośredniej lub bezpośredniej. inwestycyjnej i finansowej liczy się jako różnicę między sumą wpływów i sumą wydatków.i dywidend i udzielanie długoterminowych pożyczek. Warszawa 2002. Działalność finansowa polega głównie na pozyskiwaniu przez spółkę kapitału własnego (wkłady pieniężne. natomiast konstrukcja obu metod w przypadku przepływów z działalności inwestycyjnej i finansowej niczym się nie różni. chociaż często trudniejsza do zinterpretowania jest chętniej wybierana przez przedsiębiorców. Spowodowane jest to pewnie tym. że dostarcza dokładniejszej informacji o zmianach w bieżących aktywach netto i więcej danych o korektach. Metoda ta. 24 . Do działalności inwestycyjnej zalicza się również zapłatę za nabycie oraz sprzedaż papierów wartościowych. ale dostarcza cennej informacji o ich źródłach. które nie powodują zmian w przepływach pieniężnych. Przewodnik po cashflow. kredytów i pożyczek pieniężnych zarówno krótkoterminowych. Metoda pośrednia polega na skorygowaniu zysku operacyjnego netto o kwotę pozycji. zaangażowanego w postaci obligacji. 56. dopłaty) i jego obsłudze (dywidendy) oraz kapitału obcego. Dokonywane są również korekty in plus lub in minus w zależności od zmian w takich pozycjach jak: zapasy. jak i przeznaczonych do obrotu. Ibidem. i ich zwrocie oraz obsłudze (płacone odsetki)30.

s. W przypadku działalności inwestycyjnej i finansowej przepływy pieniężne są wyznaczane w taki sam sposób. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. Śnieżek opt. Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pieniężnych DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA METODA BEZPOŚREDNIA 58) WPŁYWY (WEDŁUG TYTUŁÓW) 59) WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ (A) METODA POŚREDNIA 1. W ujęciu pośrednim kwota zysku (straty) netto jest korygowana do poziomu pieniężnego (kasowego). inwestycyjne i finansowe. Przepływy netto w danym obszarze. Wybór metody tworzenia rachunku przepływów pieniężnych nie wpływa na końcowe wyniki. przepływy pieniężne. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ (B) DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA 1. . WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJ (C) RAZEM PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO (A+B+C = X) X = ZMIANA STANU ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH (BZ .. Oprócz nadwyżki finansowej. są w obydwu podejściach identyczne. 25 . W ujęciu bezpośrednim są przedstawione realne wpływy i realne wydatki w każdej z tych działalności. s. Jachna opt. tj. Wybór sposobu sporządzania rachunku przepływów pieniężnych zależy od decyzji kierownika jednostki gospodarczej. T. operacyjne. 71. WYNIK FINANSOWY NETTO 2. cit. M. uwarunkowanej możliwościami zgromadzenia informacji. cit. jaką przedsiębiorstwo wygospodarowało w danym okresie korzysta ono również z innych źródeł przychodów 32. Sierpińska. 61. KOREKTY DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA 1. to suma wpływów minus sumę wydatków. W obu ujęciach w różny sposób są wyceniane poszczególne przepływy pieniężne w działalności operacyjnej.przepływów pieniężnych można przygotować metodą bezpośrednią lub pośrednią.BO) (W EDŁUG DEFINICJI ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH STOSOWANYCH DLA PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH) Źródło: E.

• krótkoterminowych. przyczynia się także do wzrostu statycznych kryteriów płynności. Między obydwoma ujęciami analizy płynności istnieje ścisła zależność. Dlatego też miernikiem gospodarki finansowej nie jest zysk. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umożliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą. s. Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu. Nie zawsze jednak pozwala na prawidłową ocenę sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. lecz wynik rachunku przepływów pieniężnych . Obliczanie cash flow jest rachunkiem płynności w ujęciu dynamicznym. cit. Rachunek. a więc najbardziej płynnych aktywów. salda tych rachunków mają inną interpretację ekonomiczną. gdyż dopływ środków pieniężnych. jest. a zwłaszcza jego zdolności płatniczej. Rachunek przepływów pieniężnych wykorzystywany jest przede wszystkim do oceny płynności finansowej. 49. 33 A. gdy nie jest "uwięziony" w należnościach lub zapasach. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. dotyczących zwiększenia stanu wszelkich zobowiązań oraz zmniejszenia stanu środków obrotowych. więc analizą statyczną. w których zamrożone są środki pieniężne.a także przedstawia źródła dopływu środków oraz sposoby ich wykorzystania. Wygospodarowanie nawet dużego zysku nie oznacza.a nie zapisy memoriałowe . zatem obrazuje zmiany sytuacji finansowej jednostki wywołane przez rzeczywisty ruch pieniądza . 26 .• długoterminowych w postaci nowych akcji bądź dopłat udziałów do funduszu założycielskiego zwiększających kapitały własne oraz zaciągania kredytów i pożyczek. Rutkowski op. że przedsiębiorstwo będzie miało środki na regulowanie w terminie swoich zobowiązań. Analiza bilansu pozwala określić płynność w danym momencie bilansowym. Zysk jest źródłem dopływu dodatkowych pieniędzy tylko wtedy. Mimo dużej zbieżności. a także na prowadzenie właściwej polityki rozwojowej. Zysk wyrażający nadwyżkę przychodów nad kosztami jest miernikiem sprawności procesu wytwarzania i sprzedaży. jeśli chodzi o istotę rachunku zysków i strat i rachunku przepływów pieniężnych.

dostawców. W przypadku wydatków ogromną rolę odgrywa ich struktura. Celem rachunku ex post nie jest ustalenie salda końcowego. pozwala ocenić zdolność firmy do generowania dochodów w przyszłości. jaka część środków finansowych została przeznaczona na rozwój przedsiębiorstwa.4. analizy i interpretacji danych 27 . Wydatki te powinny być grupowane według ich wagi oraz stopnia pilności. Zestawienie prognozowanych przepływów pieniężnych ma ogromne znaczenie w zarządzaniu przedsiębiorstwem. Niektóre przychody mają charakter okazjonalny np. podwyższenie kapitału akcyjnego bądź zakładowego. udziałów. emisja obligacji. Zestawienia przepływów pieniężnych dokonuje się. Wykorzystanie tych źródeł finansowania w analizowanym okresie ogranicza możliwość skorzystania z nich w okresie następnym. wynikającymi z zaplanowanych rozmiarów działalności i przewidywanej polityki rozwojowej. inwestycje związane z realizacją postępu technicznego. ale może być podstawą planowania przyszłych wpływów i wydatków (rachunek ex antę). Metody analizy finansowej W ujęciu ogólnym przez metodę należy rozumieć świadomy i uporządkowany sposób badania rzeczy i zjawisk. Wiąże się to bezpośrednio z przyszłą zdolnością do wywiązywania się ze zobowiązań wobec banków. sprzedaż papierów wartościowych. opracowania. Jeżeli przedsiębiorstwo wykorzystywało jako źródło finansowania kredyt bankowy. prowadzący do zamierzonego celu. Obejmują one wszystkie typowe i powtarzalne sposoby zbierania. Jest ono znane i wynika z różnicy stanu środków pieniężnych wykazanych w bilansie na początek i koniec okresu sprawozdawczego. to koszty obsługi długu wpłyną na wynik finansowy. Rachunek cash flow ex antę zestawia prognozowane wpływy pieniężne z wydatkami. Metody badawcze stanowią w każdej nauce podstawę poznania obiektywnej rzeczywistości i narzędzie rozwiązywania złożonych problemów badawczych. czy konieczne będzie. uzupełnienie środków z innych źródeł. i w jakim zakresie. To. a jaka na wypłaty dla załogi i właścicieli. Pozwala ocenić czy przyszłe przychody ze sprzedaży wyrobów i usług wystarczą na pokrycie niezbędnych wydatków. gruntów lub środków trwałych. 1. zwiększenie kapitału obrotowego. aby odtworzyć wszystkie źródła przychodów i sposoby zagospodarowania tych środków.Zestawienie przepływów pieniężnych służy nie tylko do oceny sytuacji płatniczej przedsiębiorstwa w przeszłości (rachunek ex post). załogi i właścicieli.

ocenę poprawności i praktycznej przydatności deterministycznych metod analizy finansowej. bowiem nie definiowaniem kategorii ekonomicznych. 3 E. Siemińska. zalet i wad oraz możliwości i celowości wykorzystania poszczególnych metod stosowanych obecnie w analizie finansowej przyjęto układ zagadnień. Toruń 2002. Dlatego też skuteczna ocena zjawisk gospodarczych zwłaszcza przyczynowa analiza finansowa wnętrza przedsiębiorstwa i jego otoczenie wymaga różnorodnych metod badania. Jednakże szczególna rola przypada metodzie w analizie ekonomicznej. metod w przyczynowej analizie finansowej. 55. obejmujący3 : • podstawowe zagadnienia metod analizy finansowej. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. 19. Przy omawianiu istoty. pracochłonności. jak i ilościowe. metody te polegają na stałej rozbudowie i doskonaleniu. 34 S. takich jak zysk.empirystycznych. Wraz z rosnącymi wymaganiami stawianymi przed analizą finansową przy zarządzaniu przedsiębiorstwem. koszt czy kapitał. • • • charakterystykę ogólnych metod i kierunków porównań stosowanych w analizie finansowej. wypracowane w miarę rozwoju analizy działalności gospodarczej przedsiębiorstw oraz metody przyjęte z innych dyscyplin naukowych (np. Są to zarówno metody jakościowe.34 Ocena działalności gospodarczej stanowiąca przedmiot analizy finansowej jest bardzo trudna i złożona. obejmujące różne metody deterministyczne oraz metody stocholastyczne. s. Nowak. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. PWN. Natomiast zadaniem analizy finansowej jest najpierw przyporządkowanie ustalonym kategoriom określonych wielkości liczbowych ich ocena a następnie ich analiza. Zajmuje się. która jako nauka ze swej istoty ma w większym stopniu charakter metodyczny niż teoriopoznawczy. lecz ich pomiarem i oceną. s. Warszawa 1985. 28 . możliwości równoległego stosowania innych. W obecnej praktyce stosuje się w analizie finansowej dwa rodzaje metod: metody specyficzne dla tej dyscypliny. matematyki) i odpowiednio adoptowane do wymagań występujących przy analizie zjawisk gospodarczych w przedsiębiorstwie. Metodologia badań Społecznych. służące do uzyskiwania maksymalnie lub optymalnie uzasadnionych odpowiedzi na stawiane w nich pytania.: statystyki. Definiowaniem tych kategorii zajmują się takie dyscypliny jak ekonomia i ekonomiki szczegółowe. co szczególnie ma miejsce w ma miejsce gospodarce rynkowej. w tym także w analizie finansowej.

Wychodzi. Natomiast do najważniejszych metod szczegółowych należą metody analizy jakościowej i ilościowej. od skutków do przyczyn. Analiza finansowa przeprowadzona za pomocą metody indukcyjnej rozpoczyna się od badania wszystkich obszarów działalności przedsiębiorstwa. a dopiero później ustala się wpływ gospodarowania tymi czynnikami na wyniki finansowe firmy. Zgodnie z tym procedura postępowania charakteryzuje się następujący sposób: od szczegółu od czynników od przyczyn -Ą -Ą "^ do ogółu do wyników do skutków 29 . Kierunek badań zapisać można w takiej oto postaci: od szczegółu od czynników od przyczyn ► ► ^ do ogółu do wyników do skutków Ze względu na charakterystyczny kierunek badań metoda jest często nazywana metodą scalenia. co przeciwdziała tendencyjnemu ustosunkowaniu się do ocenianych zjawisk gospodarczych. Metodą odwrotną do metody indukcyjnej jest metoda dedukcyjna.sposób badania stanu i wyników finansowych przedsiębiorstwa.• konieczność stosowania analizy wpływu inflacji na wynik finansowy przedsiębiorstwa. redukcji. Metoda indukcyjna polega na tym. Metoda ta pozwala na uzyskanie dokładnej i pełnej informacji analitycznej o działalności przedsiębiorstw. wyrażające się w dużej pracochłonności tej metody. na których poziom miały wpływ oceniane czynniki i od przyczyn do skutków. polegającej na podejściu od syntezy do zjawisk cząstkowych. a więc w tym przypadku . gdyż w czasie prowadzenia badań analitycznych nie zna się ostatecznych rezultatów pracy przedsiębiorstwa. dedukcji. więc od zjawisk ogólnych do szczegółowych. W najbardziej ogólnym ujęciu metoda to sposób badania przedmiotu. aczkolwiek zapewnia dokładność badań. od wyników do czynników. Do podstawowych metod ogólnych zalicza się metody: indukcji. Analiza finansowa posługuje się metodami ogólnymi i szczególnymi. wykorzystania zaangażowanych w tej działalności czynników. od czynników do wyników. Zaleta tej metody jest dość duża obiektywność wyników. Obejmowanie badaniami wszystkich czynników i wieloetapowość oceny. ma jednak ujemne skutki. że w badaniach analitycznych przechodzi się od zjawisk szczegółowych do ogólnych.

Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa. Składa się z trzech elementów postępowania badawczego : • • sformułowania tez i wniosków syntezy wstępnej. Analityk przeprowadzający analizę metodą redukcji musi posiadać dobrą znajomość zagadnień funkcjonowania przedsiębiorstwa oraz dobrego opanowania warsztatu badawczego. Analityk musi potrafić dokładnie ocenić badane zjawisko. Badaniu poddawane są wyłącznie te elementy.Analiza finansowa z zastosowaniem tej metody rozpoczyna się od analizy wyników finansowych. które w największym stopniu wpływają na badane zjawisko36. s. Jako zaletę tej metody uważa się jej mniejsza w stosunku do poprzedniej pracochłonność. zweryfikowania prawdziwości tez i wniosków w postępowaniu analitycznym. przeprowadzenia badań analitycznych potwierdzających lub odrzucających wstępne ustalenia oraz konieczna jest synteza końcowa. 37 E. Szczecin 2001. na temat metodologii tego badania. Metodę weryfikacji można stosować we wszystkich rodzajach analizy finansowej. Jest ona metodą trudną i wymaga ona od analityka bardzo dogłębnej wiedzy na temat przedsiębiorstwa. które bada. 81. Niewątpliwą zaletą omawianych metod jest ich prostota i związana z tym duża łatwość w praktycznym ich stosowaniu. bez prób nadawania im ilościowego niezależnego wyrazu. Jest ona zarazem najtrudniejsza w zastosowaniu w praktyce. werbalnej. że nie pozwalają na dokładną kwalifikację zależności istniejących pomiędzy badaną zmienną ekonomiczną a określającymi ją czynnikami. które miały istotny wpływ na wielkość i zmianę wyniku finansowego dokonuje się w dalszej kolejności. z pośród metod ogólnych. Urbańczyk. Zaliczane do metod szczegółowych. Uniwersytet Szczeciński. Wadą prezentowanych metod jest natomiast to. uściślenia zbioru czynników i uporządkowania ich według siły 36 Ibidem. na temat zjawiska. sformułowania problemu. Polegają głównie na porównawczej analizie dynamiki szeregów czasowych. s. Metoda wymaga. natomiast badanie czynników. • podsumowania ustaleń dokonanych w trakcie weryfikacji i sformułowania tezy końcowej. jest metoda redukcji nazywana również metodą weryfikacji. które problemy poddać badaniu. Najbardziej kompleksową metodą badawczą. ujmują badane związki i zależności w formie opisowej. metody analizy jakościowej (zwane również metodami opisowymi). 59-63. musi umieć sformułować problemy oraz musi wiedzieć. 30 . Ma to istotne znaczenie w zakresie dokładnego rozpoznania charakteru analizowanych zależności. z których to zjawisko się składa.

w tym.i kierunku oddziaływania na badaną zmienną ekonomiczną. a druga stanowi podstawę porównań. W rezultacie otrzymuje się różnice dodatnie lub ujemne . Niewątpliwie dość istotną przewagę nad metodami jakościowymi mają metody ilościowe. Wyraża się to m. lecz głównie we wstępnej jej fazie stwarzając niejako grunt do zastosowania ilościowych metod analizy przyczynowo-skutkowej. że trzeba wyeliminować wszystkie te zaistniałe zmiany. organizacyjne i przedmiotowe. cit. że wyniki uzyskane przy ich zastosowaniu mają bardziej jednoznaczny charakter oraz nie są obciążone subiektywizmem. polega na porównaniu badanych zjawisk z innymi wielkościami oraz ustaleniu różnic między cechami porównywanych zjawisk. Natomiast wyniki osiągnięte na podstawie zastosowania metod jakościowych zawierają w wielu przypadkach dużą dozę subiektywizmu wynikającą z doświadczenia badacza oraz jego wiedzy i emocjonalnego podejścia do uzyskanych rezultatów badań. s. Aby określić wzajemne powiązania zjawisk gospodarczych stosuje się odchylenia względne. W metodzie tej ocenia się zawsze przynajmniej dwie kategorie liczb. Gabrusewicz opt. podstawy porównań. W.in. Oznacza to. W wyniku porównania wielkości rzeczywistej z wielkością przyjętą za bazę odniesienia uzyskuje się odchylenie bezwzględne (różnicę). 31 . Skoczylas opt. cit. Porównywalność jednorodnych zjawisk gospodarczych jest często utrudniona z tytułu licznych zmian występujących w trakcie dłuższego okresu. T. determistyczne. cenowe. 34. s. 34. Do najczęstszych powodów zniekształceń zjawisk gospodarczych należą zmiany: metodologiczne. Dokonując podziału ze względu na stopień wnikliwości można wyróżnia się metody: porównań.: przedmiotu porównań. W zależności od wielkości przyjętej za bazę odniesienia wyróżnia się następujące kierunki porównań : 38 39 W. W metodzie porównań ważne jest poprawne ustalenie m. które zniekształciły w pewnym stopniu obraz analizowanych zjawisk gospodarczych . Metoda porównań określana też mianem metody odchyleń. Utrudnia to w konsekwencji precyzyjne prognozowanie kształtowania się tej zmiennej w przyszłych okresach. sposobu ujęcia zagadnień objętych zakresem porównań. W analizie finansowej zastosowanie znajduje wiele metod ilościowych.zachodzące pomiędzy porównywanymi wielkościami. Aby ustrzec się błędnych ocen i wniosków należy przed dokonaniem porównań doprowadzić dane liczbowe opisujące rozpatrywane zjawisko do porównywalności. Jedna wyraża stan faktyczny. Pomimo tych wad metody jakościowe powinny być w dalszym ciągu stosowane w analizie. stochastyczne. in. Waśniewski.

a wielkością wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia. w którym dany czynnik występuje w wielkości reprezentowanej przez wskaźnik będący przedmiotem porównania. Dzięki ilościowym metodom deterministycznym można ustalić wielkość odchylenia rozpatrywanego zjawiska i w miarę dokładnie rozliczyć wpływ najważniejszych czynników. w miejsce wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia (bazę). funkcyjną. Metoda ta polega na matematycznym sformułowaniu funkcji ekonomicznych. aż do ostatniego czynnika włącznie. będącego przedmiotem porównania. logarytmowania. wówczas gdy wzorcem porównań są założenia planu przedsiębiorstwa. gdy współzależności mają charakter związku funkcyjnego wyrażonego w formie iloczynu. Metoda kolejnych podstawień (łańcuchowych) służy do liczbowego określenia wpływu poszczególnych czynników na wielkość badanego zjawiska tylko wtedy. stanowiących przedmiot badań. wielkości wyniku z bezpośrednio poprzedzającego podstawienia. np. który jest przedmiotem porównań. ilorazu lub sumy algebraicznej danych czynników. Różnicę spowodowaną przez konkretny czynnik ustala się. porównanie z planem. Suma odchyleń cząstkowych powinna być równa łącznemu (całkowitemu) odchyleniu między wielkością wskaźnika. Postępując w ten sposób. Istotą metod deterministycznych jest uzyskanie podstawowych zależności funkcyjnych pomiędzy zjawiskami występującymi w przedsiębiorstwie. reszty. odejmując od wyniku podstawienia. porównania w przestrzeni najczęściej przeprowadzane przy przyjęciu za podstawę odniesienia wielkości rzeczywistych innych przedsiębiorstw (analizy międzyzakładowe) czy średnich wielkości branżowych. oblicza się wpływ poszczególnych czynników na odchylenie łączne. gdy bazę odniesienia stanowią wielkości rzeczywiste lat ubiegłych. gdzie ten właśnie czynnik jest jeszcze ujęty w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia (bazy). Istota tej metody wyraża się w kolejnym podstawianiu poszczególnych czynników w wielkości określającej wartość wskaźnika. przychody ze sprzedaży czy na wielkość zysku ze sprzedaży produktów. różnic cząstkowych. które je ukształtowały. określenie najważniejszych czynników wpływających na koszty bezpośrednie. Wśród nich wymienia się najczęściej metody: kolejnych podstawień.• • • porównania w czasie. Przestrzega się przy tym zasady zachowywania raz już przeprowadzonych podstawień we wszystkich następnych podstawieniach. oraz określeniu odpowiedniego łańcucha przyczyn. 32 .

Do identycznych rezultatów prowadzi metoda różnicowania będąca uproszczoną wersją metody kolejnych podstawień. a przy trzech czynnikach siedem różnic cząstkowych. że czynnik pierwszy występuje w wielkości odpowiadającej podstawie odniesienia. Metoda funkcyjna uwidacznia wyraźnie związek między wielkością wyników w okresie przyjętym za podstawę odniesienia a rzeczywistą wielkością porównywanych czynników. ustalić wpływ zmiany drugiego czynnika. że czynnik drugi pozostaje w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia. z tym że wielkości wskaźników dynamiki względnej (A. Metoda różnic cząstkowych polega na jednoczesnym wyodrębnianiu cząstkowych odchyleń indywidualnych i cząstkowych odchyleń wyrażających łączny wpływ czynników oraz traktowaniu ich jako odrębnych elementów badania analitycznego. dzieląc wskaźniki podstawy odniesienia przez wielkości rzeczywiste (badane). Etapy obliczeń: • • • obliczyć wpływ zmiany pierwszego czynnika. że w zależności od przyjętej kolejności podstawienia można otrzymać zróżnicowany wpływ poszczególnych czynników.Metoda reszty zalecana jest do badania wpływu dwóch czynników na badane zjawisko. cit. zakładając. Metoda umożliwia otrzymanie jednoznacznych odpowiedzi bez względu na kolejność podstawiania czynników. przyjmując z kolei. Przyjęte w metodzie funkcyjnej matematyczne rozwiązania pozwalają na uzyskanie wyników identycznych jak w metodzie 40 M. czyli różnicą między odchyleniem globalnym a sumą wpływu innych przyjętych do badań czynników.40 Najczęściej wykorzystuje się ją do rozliczania wpływu zmian wielkości zatrudnienia i wydajności pracy na przyrost produkcji. Metoda funkcyjna może mieć zastosowanie nie tylko w zależnościach stanowiących iloczyn. 33 . Zaletą ich jest prostota i stosunkowo mała pracochłonność.C) dla czynników w mianowniku funkcji ustala się w sposób odwrotny. obliczyć wpływ obydwu czynników łącznie.B. Sierpińska T. Metoda reszty pozwala na obliczenie wpływu poszczególnych czynników na zmiany badanego zjawiska. 30. która w miejsce pełnych danych czynnika objętego badaniem wprowadza różnicę między jego wielkością faktyczną a będącą podstawą porównania. Przy dwóch czynnikach oblicza się trzy różnice cząstkowe. Wadą tych dwóch metod jest to. s. lecz również w wypadku występowania ilorazów. W metodzie różnic cząstkowych otrzymuje się jednakowe wyniki bez względu na kolejność podstawiania poszczególnych czynników. Jachna opt. przy czym wpływ ostatniego czynnika jest „resztą".

Zróżnicowany stopień przydatności wyżej wymienionych metod. logarytmicznej. Ich ideą jest budowanie i oszacowanie odpowiednich modeli ekonometrycznych. więc na szersze ujęcie związków między zjawiskami gospodarczymi i ściślejsze przypisanie im ilościowego wyrazu. W metodach ekonometrycznych ocena dokonywana jest przez porównanie stanu rzeczywistego ze stanem dla tego czasu właściwym. że sposób prezentowania danych w postaci indeksów dynamiki stwarza możliwość pogłębienia interpretacji analizowanego modelu zależności. analiza finansowa posługuje się także metodami specyficznymi. Warto zwrócić uwagę na fakt. Oprócz wyżej wymienionych metod. przy czym stosowane formuły obliczeń należą do stosunkowo skomplikowanych. odzwierciedlających za pomocą jednego równania lub układu równań zasadnicze powiązania między rozpatrywanymi zjawiskami. dyskontowe. Wśród metod stochastycznych na szczególne podkreślenie zasługują metody ekonometryczne. Do metod. Metody stochastyczne pozwalają. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pieniężnych. Można ją stosować do dowolnej liczby zmiennych objaśniających. Odchylenia cząstkowe oblicza się w oparciu o wskaźnik dynamiki zjawiska. procentu składanego. Wyniki tak przeprowadzonej analizy służą nie tylko do sposobu działania przedsiębiorstw w przeszłości. głównie w zakresie operacji finansowych. ponieważ obok czynników głównych uwzględnia się w nich wpływ czynników przypadkowych. Dość dokładnie obliczone odchylenia indywidualne (za pomocą metody funkcyjnej. które mogą znacznie wzbogacić badania stosowane w analizie finansowej należą metody stochastyczne. ale też do formułowania prognoz przede wszystkim krótko-i średnioterminowych lub też optymalnych programów działania.matematycznego pozwalają one na znaczenie szersze zastosowanie ich w procesie planowania i prognozowania procesów 34 . W metodach tych liczba czynników i postać zależności nie są z góry określone. które charakteryzują się większą precyzyjnością. Metoda logarytmowanią pozwala na osiąganie wyników zbliżonych do wielkości odchyleń obliczonych za pomocą metody funkcyjnej lub podstawień krzyżowych. Do podstawowych metod operacji pieniężnych należą rachunki: odsetkowe. krzyżowych podstawień) mają większą wartość poznawczą w analizie niż odchylenia łączne. a określonym na podstawie kwantyfikowanej prawidłowości przebiegu. Dzięki wykorzystaniu w szerokim zakresie aparatu statystyczno . lecz wynikają z przeprowadzonego rozpoznania w analizie wstępnej.podstawień krzyżowych.

Punktem wyjścia jest analiza bilansów zagrożonych firm przez odniesienie ich do bilansów jednostek dobrze prosperujących.zagrożeń dotyczących efektywności gospodarowania i związanej z tym utraty zdolności kredytowej przez przedsiębiorstwa lub gospodarstwa domowe. cit. Są to metody jakościowe i ilościowe. s. 35 . że nie można mówić o wyższości jednych metod nad innymi. zaś dynamiczne nie tylko w przestrzeni. determistyczne.najczęściej przez bank . których istotą jest skumulowanie szeregu wskaźników pomiaru efektywności gospodarowania oraz innych czynników. Drugą grupą metod stochastycznych są metody dyskryminacyjne. które są dobierane zależnie od rodzaju badanych zjawisk i postawionych w analizie celów. Należy podkreślić. analiza finansowa posługuje się także metodami specyficznymi. przyczyniając się do znacznego wzbogacenia wartości poznawczej wyników analizy finansowej.mogą się wzajemnie uzupełniać. stochastyczne oraz różne kombinacje wymienionych metod. Waśniewski. głównie w zakresie operacji finansowych. Metody analizy jakościowej. 51. Przedstawiona charakterystyka metod wykazała. W. Statyczne metody taksonomiczne umożliwiają uwzględnienie zmian rozpatrywanych procesów porównawczych w przestrzeni. Stosuje się je również w ujęciu wielowymiarowej dyskryminacji liniowej. co w wielu przypadkach może być 41 T. że umożliwiają ocenę pozycji ocenianego przedsiębiorstwa w stosunku do innych jednostek w otoczeniu gospodarczym (sektor lub region). reprezentujących warunki gospodarowania i sprowadzeniu ich do jednego porównywalnego wskaźnika. werbalnej bez prób nadania im ilościowego mierzonego wyrazu. wręcz przeciwnie . Metody taksonomiczne to trzecia grupa metod stochastycznych. Do podstawowych metod operacji pieniężnych należą rachunki: odsetkowe. Mają one na celu wczesne rozpoznanie . aniżeli to ma miejsce przy zastosowaniu tylko metod deterministycznych.produkcyjnych w przedsiębiorstwie. Wartości poznawcze wrażają się w tym. dyskontowe. ujmują badane związki ich zależności w formie opisowej. zwane również metodami opisowymi. że w analizie finansowej dysponuje się wieloma różnymi metodami. Wyeksponowane wady i zalety poszczególnych metod wykazują. Oprócz wyżej wymienionych metod. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pieniężnych. że metody stochastyczne nie wykluczają się ze stosowanymi metodami jakościowymi i metodami deterministycznymi. ale i w czasie41. procentu składanego. Skoczylas opt.

więc równoległe stosowanie wszystkich metod i ich dobieranie stosownie do specyfiki badanych zjawisk i właściwości poszczególnych metod. PRZEZNACZENIE ANALIZY Źródło: W. 54. 1. Rodzaje analizy finansowej Regulowanie i sterowanie procesami gospodarczymi w przedsiębiorstwie wymaga poddawania analizie zarówno stanów tych procesów. jeśli zbliżone 4-9 wyniki są osiągalne przy zastosowaniu metod prostych. s. Gabrusewicz opt. cit. . że przy wyborze metod w znacznej mierze decyduje ich pracochłonność i wartość uzyskiwanych wyników (dokładność). Trzeba przy tym zwrócić uwagę. Nie należy. ale tylko na etapie analizy wstępnej.5. Najlepszym rozwiązaniem jest.ważne. Dlatego w zależności od potrzeb jednostki gospodarczej przeprowadza się różnego rodzaju analizy finansowe. jak i przebiegu oraz wyników osiąganych w danym czasie. Schemat 4: Rodzaje KRYTERIUM PODZIAŁU analizy finansowej ze względu na kryteria RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ PRZYJĘTA METODA BADAN ANALIZA FUNKCJONALNA ANALIZA KOMPLEKSOWA ANALIZA DECYZYJNA ZAKRI ES PRZEDMIOTOWY BADANA ANALIZA CAŁOŚCIOWA ANALIZA ODCINKOWA (PROBLEMOWA SZCZEGÓŁOW OŚĆ BADAN ANALIZA OGÓLNA ANALIZA SZCZEGÓŁOWI ANALIZA WSKAŹNIKOWA ANALIZA ROZLICZENIOWA FORMA BADAN ■ ■■ CZAS OBIĘTY ANALIZĄ ANALIZA RETROSPEKTYWNA (EX-POST) ANALIZA BIEŻĄCA ANALIZA PROSPEKTYWNA ANALIZA POJEDYNCZEGO PRZEDSIĘBIORSTWA ANALIZA MIĘDZYZAKŁADOWA ANALIZA WEWNĘTRZNA ANALIZA ZEWNĘTRZNA ZAKRES PRZESTRZENNY BADAN I ' Ibidem . Podstawowe kryteria podziału i rodzaje analizy finansowej przedstawia Schemat 4. bowiem stosować metod złożonych. a więc mało pracochłonnych . s. 29.

36 .

Duraj. Z kolei analiza kompleksowa zajmuje się całościowym badaniem danego przedmiotu lub podmiotu. s. Stanowi ona podstawę do podejmowania bieżących jak i rozwojowych decyzji dotyczących całego przedsiębiorstwa. Z tego względu analizę odcinkową często nazywa się analizą problemową. jakim jest zakres zagadnień objętych analizą wyróżniamy analizę częściową(odcinkową) i całościową. w pewnym stopniu zmniejsza możliwość dostrzeżenia niedoskonałości. bez głębszego wnikania w przyczyny zaistniałej sytuacji. dotyczy wszystkich zjawisk występujących w przedsiębiorstwie. Stopień szczegółowości badań analityczny dzieli analizę finansową przedsiębiorstwa na ogólną i szczegółową.: produkcji. Polega na grupowaniu zjawisk dotyczących określonej decyzji. Analiza całościowa. Pierwsza z nich. Warszawa 2004. bez stwierdzania następstw w innych dziedzinach działalności. Inne kryterium podziału. analiza funkcjonalna polega na badaniu działalności przedsiębiorstwa w podziale na części planu techniczno -ekonomicznego oraz na działy sprawozdawczości rzeczowej i finansowej lub poszczególnych funkcji czy służb . ocenę i na tej podstawie wyciąga wnioski.Jak wynika z wyżej zaprezentowanego schematu przyjmując za kryterium metodę badań wyróżnia się trzy rodzaje analiz. Dostarcza informacji o zjawiskach gospodarczych. jakie występują pomiędzy nimi. strukturalnej i dynamicznej. Brak w niej badań wzajemnych zależności występujących między zjawiskami gospodarczymi. zwana także analizą kompleksową. Szybkie i kompleksowe opracowanie tej analizy. Przy badaniach odcinkowych zawęża się wpływ czynników kształtujących badane zjawisko do bliskich zależności. Na podstawie badań odcinkowych zestawia się ogólna. Ostatnia z tej grupy analiza decyzyjna nastawiona jest głównie na problemowe i szczegółowe badania. 18. a także jest bardzo przydatna w ocenie całokształtu działalności firmy. Analiza ogólna obejmuje całokształt działalności prace badawcze opierają się na wąskiej grupie odpowiednio dobranych wskaźników syntetycznych. Analiza szczegółowa zajmuje się badaniem określonego problemu działalności przedsiębiorstwa w sposób dokładny 43 J. zatrudnienia. Pierwsza z nich polega na odrębnym badaniu rożnych dziedzin działalności np. kosztów. które przedstawione są za pomocą wskaźników oraz zależności. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. Analizę funkcjonalną przeprowadza jednocześnie wiele osób. Polega ona na badaniach o charakterze ogólnym i posługuje się opisem zjawisk gospodarczych od strony ilościowej. co umożliwia skrócenie czasu jej wykonywania. 37 . PWE. Przy tej analizie bardzo ważna jest znajomość nowoczesnych technik obliczeniowych.

stanowią podstawę do formułowania wniosków dotyczących przyszłości. należy do najlepiej opracowanych rodzajów analizy ekonomicznej. Więckowski op. Aby przy pomocy analizy wskaźnikowej móc dokonać prawidłowej oceny analizowanych zjawisk ważne jest przestrzeganie określonej procedury postępowania. Analiza ex post. analizę ex antę (antycypacyjną). zwana także retrospektywną.i szczegółowy za pomocą wskaźników umożliwiających dostrzeżenie zależności przyczynowo . Wartość i zmiana wskaźników. która dostarcza informacji o sytuacji finansowej i wynikach działalności gospodarczej badanej firmy na podstawie zbioru wskaźników logicznie ze sobą powiązanych. Analizę ekonomiczną ze względu na przyjęty horyzont czasowy można podzielić na: analizę ex post (retrospektywną).skutkowych miedzy badanymi zjawiskami. pozwalających uzyskać dokładny i obiektywny obraz analizowanych zjawisk. W analizie tej stosuje się mierniki bezwzględne ukazujące absolutne rozmiary określonych zjawisk gospodarczych oraz mierniki względne pozwalające określić relacje między nimi. • skorygowanie sposobu mierzenia wskaźnika i współczynnika lub ustalenie dodatkowych wskaźników i współczynników. Dzięki czemu możliwa jest identyfikacja czynników kształtujących badane procesy i zjawiska oraz pełniejsza ocena ich oddziaływania na wyniki ekonomiczne jednostki gospodarczej. weryfikacja poprawności przyjętych wskaźników. 19. • obliczenie wskaźnika i/lub współczynnika na podstawie zweryfikowanych mierników oraz postawienie diagnozy i sformułowanie decyzji. 38 . staranny dobór adekwatnych wskaźników do analizowanych zjawisk. Może być przeprowadzona na wszystkich szczeblach zarządzania 44 J. Przykładem tej analizy może być ocena wpływu zmian stawek amortyzacji na produktywność środków trwałych Forma prowadzenia badań jest kolejnym kryterium dzielące analizę finansową na dwa dalej opisane rodzaje. że jest ona szczególnie przydatna w procesie zarządzania. cit. która polega na badaniu i ocenie związków i współzależności występującymi między poszczególnymi zjawiskami. tę ostatnią zaś na analizę taktyczną (średniookresową) oraz analizę strategiczną (długookresową). Wartość poznawcza analizy rozliczeniowej sprawia. Analiza wskaźnikowa. która wyodrębnia następujące etapy44: • • • wybór zjawisk gospodarczych przedsiębiorstwa objętych badaniem i oceną. Większą wartość poznawczą charakteryzuje się analiza rozliczeniowa. s. a także ich wzajemne relacje.

Borowiecki. W zależności od przeznaczenia analizy możemy mówić o analizie wewnętrznej i zewnętrznej. K. jednostkowymi kosztami własnymi porównywalnych wyrobów wytwarzanych przez przestrzenne wyodrębnione ogniwa organizacyjne (wydziały. B. Wymaga starannego doboru przedsiębiorstw wykorzystywanych do porównań. jak i te. Analiza ta może być przeznaczona dla: • banków w związku z ubieganiem się o kredyt. cit. lecz również w poszczególnych wycinkach jego działalności. 29. Analizę ex antę wykorzystuje się we wszystkich procesach decyzyjnych.4 Analiza bieżąca zwana także operatywną ma na celu przygotowanie informacji analitycznych o zjawiskach i procesach gospodarczych w relatywnie krótkich odcinkach czasu . 46 E. Wykonywana jest w sposób kompleksowy. zapobiegać w przyszłości zmianom niepożądanym. Natomiast analiza międzyzakładowa polega na porównywaniu danej jednostki z innymi. Dotyczy przedsiębiorstw wchodzących w skład jednej branży. s. Waśniewski. Analizę zewnętrzną sporządza się dla osób i instytucji z poza przedsiębiorstwa zwykle w układzie rocznym. Można także. cit. Dzięki wynikom analizy ex post można nie tylko wyjaśnić zmiany. Bednarski. Jej celem jest ustalenie przyczyn różnic między np. 39 . R. T. dekada. które działały wcześniej. Urbańczyk opt. dzień. Wersty opt. 14. a przede wszystkim planowania jak i kształtowaniu strategii przedsiębiorstwa46. Analiza prospektywna podobnie jak analiza ex post może być przeprowadzana na wszystkich poziomach zarządzania w przedsiębiorstwie. wykorzystując uzyskane wyniki. s. zakłady). wówczas mamy do czynienie z analizą pojedynczego przedsiębiorstwa. a także utrwalać tendencje w zarządzanych obiektach gospodarczych. 4 L. Wyniki prac badawczych mogą ograniczać się jedynie badanego przedsiębiorstwa. Jej podstawowym celem jest przeprowadzenie badań strukturalnych i przyczynowych w odniesieniu do minionych zadań gospodarczych w przyjętym przedziale czasu (kwartał. Dostosowana jest do potrzeb szeroko rozumianego otoczenia przedsiębiorstwa. J. Najistotniejszą cechą analizy operatywnej jest niemal bezpośrednie wykorzystywanie jej warunków do regulacji zaistniałych odchyleń od założonych parametrów i do likwidacji występujących zakłóceń w przebiegu procesów gospodarczych i produkcyjnych. które mogą się pojawić w przyszłości. Duraj. Pozwala ustalać wyniki przewidywanych procesów gospodarczych we wszystkich dziedzinach działalności oraz w przedsiębiorstwie jako całości.zmiana. rok).w przedsiębiorstwie. jakie zaszły w przedsiębiorstwie jako całości. Uwzględnia ona zarówno czynniki te.. Kurtys.

Sierpińska. Zawiera ona analizę podstawowych sprawozdań finansowych bilansu i rachunku wyników oraz ocenę kondycji finansowej i czynników ją determinuj ących47. Analiza wewnętrzna jest wykonywana w sposób bardziej szczegółowy i zajmuje się wybranymi obszarami działalności przedsiębiorstwa. opt. 40 .• • udziałowców i akcjonariuszy. 21. ubezpieczycieli. • właścicieli i inwestorów w procesie prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego oraz innych odbiorców z jego otoczenia. 47 M. cit. T. Natomiast analiza wewnętrzna zajmuje się uwzględnieniem potrzeb decyzyjnych kierownictwa i innych szczebli zarządzania w przedsiębiorstwie. s. Jachna.

spółka komandytowo-akcyjna). 2. Podmiot rozpoczynający działalność gospodarczą ma pełną swobodę wybory formy organizacyjnoprawnej przedsiębiorstwa. banki). budowlana. Warunkiem uznania danej działalności za działalność zawodową jest. art. Charakterystyka Zakładów Mięsnych Agro-Handel Sp. Główny Urząd Statystyczny opracował systematykę form prawno-organizacyjnych. spółka partnerska. Dz. osoby prawne (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. inne podmioty mające osobowość prawną) i jednostki organizacyjne mniemające osobowości prawnej (spółka jawna. transport morski i lotniczy..U.Prawo działalności gospodarczej. Prowadzenie działalności gospodarczej nie wymaga otrzymania zezwolenia władz administracyjnych. z zastrzeżeniem odrębnych przepisów. 41 . np. zm. o ile działają zgodnie z prawem. pracowników i pożyczkodawców. wykonywana w sposób zawodowy i ciągły . że jest ona wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. czy też usługowa oraz poszukiwanie. z 0.0.W gospodarce wolnorynkowej znaczna cześć podmiotów gospodarczych działa jako spółki. spółka akcyjna. nr 101.2. więc jest zarobkowy charakter oraz fakt. Do podstawowych form prawno-organizacyjnych zalicza się osoby fizyczne (indywidualni przedsiębiorcy oraz wspólnicy spółek cywilnych). właściciela. . Prawo dopuszcza również 48 Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r. za wyjątkiem otrzymania koncesji w niektórych dziedzinach. 2. Spółka jest prawną formą współdziałania dwóch lub większej liczby osób dla łatwiejszego osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego. 1178 z późn. spółka komandytowa. Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza. rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych.1. Forma prawna podmiotu gospodarczego jest narzędziem określającym wymagania założycielskie. które mogą wykluczać daną formę prawną dla danego rodzaju działalności gospodarczej (np. poz. produkcja i sprzedaż wódek. handlowa. strukturę władzy oraz odpowiedzialność a także chroniącym interesy społeczeństwa. państwa. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako forma organizacyjno-prawna podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w Polsce W gospodarce rynkowej podmioty gospodarcze swobodnie prowadzą działalność gospodarczą i żaden organ nie ma prawa w ich działalność ingerować.

Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur". Ojczyzną spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są Niemcy końca XIX w. 0 A. aby w ten sposób osiągnąć zamierzony cel. handlowych. s. Warszawa 2004. Podział na spółki kapitałowe i osobowe opiera się na kryterium substratu ich istnienia i działalności. najczęściej gospodarczy49. gdzie znalazła ona swój normatywny kształt w ustawie z 20 IV 1892 r. wzory.. Podstawy prawa gospodarczego. transportowych i innych. Kosikowski.możliwość tworzenia i istnienia niektórych spółek z udziałem jednego wspólnika (spółki jednoosobowe). powszechnie przyjmowany w obcych systemach prawnych. a także powoływania ich dla celów niegospodarczych. C. Przyjmując. W przeciwieństwie do spółek kapitałowych. Praktyczne potrzeby dyktowały łączenie się osób w grupy. Kryterium tego rozróżnienia opiera się na strukturze i charakterze przepisów normujących dany rodzaj spółki. jako forma współdziałania osób. można stwierdzić. w tym z reguły największe organizacje gospodarcze. usługowych. znana była już w starożytności. Podział na spółki osobowe i kapitałowe. Spółka. Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki. 33. W prawie polskim można wyróżnić spółki prawa cywilnego (spółki cywilne) i spółki prawa handlowego (spółki handlowe). Warszawa-Jaktorów 2001. Spółki odgrywają istotną rolę w stosunkach gospodarczych krajów o gospodarce rynkowej. procedury zakładania. Rafalski. 81. W formie spółek występuje większość przedsiębiorstw przemysłowych. z wyłączeniem osobistej odpowiedzialności wspólników. zatem za punkt odniesienia stan regulacji prawnej spółek w naszym prawie. uregulowane przez kodeks cywilny.rada nadzorcza lub komisja rewizyjna). s. W konsekwencji spółki kapitałowe posiadają osobowość prawną i za swoje zobowiązania odpowiadają własnym majątkiem. to są to spółki osobowe.. a przepisy dotyczące spółek zawierają różne systemy prawa antycznego. instytucji ubezpieczeniowych itd. Jecyszyn. że spółkami prawa cywilnego są te spółki. natomiast spółkami prawa handlowego są spółki uregulowane przez przepisy kodeksu spółek handlowych i inne ustawy. nie ma nic wspólnego z podziałem osób prawnych na osoby typu korporacyjnego i fundacyjnego (zakładowego). Jeśli mianowicie jest nim tylko substrat osobowy (wspólnicy). o spółkach z ograniczoną 49 J. zaś organem ich reprezentującym jest zgromadzenie wspólników °. jeśli także kapitał (substrat rzeczowy). Wydawnictwo Prawne LexisNexis. spółkę osobową cechuje osobista (majątkowa) odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki i osobiste prowadzenie spraw spółki. z najdawniejszymi włącznie. są to spółki kapitałowe. 42 . a także banków. Wspólnicy spółek kapitałowych odsunięci są z reguły od bezpośredniego prowadzenia spraw spółki (należą one do zarządu) i od bezpośredniej kontroli jej działalności (wykonuje je specjalny organ spółki .

Regulacja tego rodzaju spółki znalazła się następnie w prawie austriackim (1906r.odpowiedzialnością.0. że fundusze takie mogą funkcjonować wyłącznie w postaci spółek akcyjnych. BECK. Kraków 2005.) jako private limited company. Wydawnictwo C. 49. Oznacza to. francuskim (1925r. s. W Polsce tą formę prawną prowadzenia działalności gospodarczej uregulowano po raz pierwszy dekretem z 08.) i innych systemach prawnych. że przepisy zawarte w innych aktach prawnych mogą zastrzegać dla danego typu działalności odrębną formę prawną w postaci innych typów spółek lub organizacji.H. 276. Prawo gospodarcze kompendium. Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie PODSTAWOWA KWALIFIKACJA SPÓŁEK SPÓŁKI OSOBOWE: . Ustawa o narodowych funduszach inwestycyjnych przewiduje na przykład.na koncepcji zaangażowania kapitałowego wspólników i ich odpowiedzialności ograniczonej do wkładu w majątek spółki \ Podstawową kwalifikację spółek przedstawia Schemat 5.podobnie jak spółka akcyjna . SPÓŁKA Z 0. angielskim (1907r. jeżeli jej cel nie jest sprzeczny z przepisami prawa.Wach. Kodeks spółek handlowych pozwala na tworzenie tego rodzaju spółek dla prowadzenia jakiejkolwiek działalności. 43 . Działalność ubezpieczeniową mogą zaś prowadzić wyłącznie spółki akcyjne J.. Oficyna Ekonomiczna. Warszawa 2002. Olszewski.1919 r. której istotą jest przede wszystkim zgrupowanie środków kapitałowych w celu realizacji pewnego zamierzenia. s. SPÓŁKA AKCYJNA Źródło: K.02. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością opiera się . -.).SPÓŁKA CYWILNA KODEKS SPÓŁEK HANDLOWYCH << SPÓŁKI OSOBOWE: • • SPÓŁKA JAWNA SPÓŁKA KOMANDYTOWA ji SPÓŁKA KOMANDYTOWO-AKCYJNA_____________ SPÓŁKI KAPITAŁOWE: -. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością należy do spółek kapitałowych prawa handlowego. Jak założyć firmą w Unii Europejskiej.

U. więc wyróżnić cele zarobkowe. 1037 z późn. poz. który składa się z jednego albo większej liczby członków. 54 Dz. 1037 z późn. 1037 z późn. Taka spółka nie musi. ale musi być dofinansowywana z zewnątrz. 3 Ustawa z dnia 15 września 2000 r. zm. 44 . organ nadzoru w postaci rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej powinien zostać ustanowiony w spółkach.. więc prowadzić przedsiębiorstwa.Kodeks spółek handlowych. a w razie objęcia udziału za cenę wyższą od wartości nominalnej. może znaleźć odzwierciedlenie w celach naukowych. nr 94. poz. zgodnie z literą prawa przelewa się na poczet kapitału zapasowego tworzonej spółki . nr 94. przedmiot działalności spółki. z 2000 r. nadwyżkę taką zwaną "agio". art. art. ponieważ charakteryzuje go brak dochodów spółki. nr 94. W myśl postanowień kodeksu spółek handlowych. państwowe lub w postaci spółek akcyjnych. także wniesienie tej nadwyżki.U. Rafalski opt. jeżeli wymaga tego umowa spółki lub ustawa.. z 2000 r. • wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego. poz. Do powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne należy podjąć następujące kroki: • zawarcie umowy spółki. W rozumieniu przepisów ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym.l54§3. do zarządu mogą być powołane osoby spośród wspólników lub spoza ich grona . Należy jednak zaznaczyć. w których kapitał zakładowy przewyższa pięćset tysięcy złotych. 201 § 3. art.U. charytatywnych. • uzyskanie wpisu do rejestru przedsiębiorców. że banki mogą zostać utworzone jako spółdzielcze. • powołanie zarządu spółki. bądź społecznych. 55 Dz. 213 § 2. . zm. jaką chcą się kierować wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. spółka non profit jest jednak przedsiębiorcą i powinna zostać wpisana do rejestru . 52 A. Przepisy kodeksu spółek handlowych nie ograniczają obszaru aktywności. że jest on rzadko wykorzystywany w praktyce. Można tutaj. zm. gospodarcze niemające charakteru zarobkowego oraz cele niegospodarcze (non profit). • ustanowienie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. cit...oraz towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych. 17. Ten ostatni rodzaj działalności. wysokość jej kapitału zakładowego. Prawo bankowe zastrzega. Dz. umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinna zostać zawarta w formie aktu notarialnego i określać: firmę i siedzibę spółki. a zarazem udziały w spółce posiada więcej niż dwudziestu pięciu wspólników . s..

Jeżeli natomiast umowa stanowi. czas trwania spółki (o ile jest oznaczony). aporty. Wysokość kapitału świadczy o potencjale gospodarczym spółki. iż wspólnikom przysługuje tylko jeden układ. liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników. czyli tzw. a jednego udziału pięćdziesiąt złotych. gdy umowa spółki stanowi.prawa do swobodnego 6 K. Na poczet kapitału zakładowego wspólnicy mogą wnieść dwa rodzaje wkładów: wkłady pieniężne i wkłady niepieniężne. Wniesienie kapitału zakładowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością warunkuje założenie spółki. Uregulowania prawne. a także jako ogół praw i obowiązków wspólnika. Wkłady niepieniężne mogą mieć postać rzeczy i praw majątkowych. Umożliwia rozpoczęcie działalności gospodarczej i stanowi zabezpieczenie roszczeń kontrahentów spółki. Ich wniesienie do spółki powoduje przeniesienie na nią prawa własności. że zarówno zbywana jak i pozostała część udziału nie może przedstawiać mniejszej wartości niż pięćset złotych. a w konsekwencji . co najmniej jeden lub większą liczbę udziałów w kapitale zakładowym spółki. ilość udziałów. Działalność gospodarcza. Warszawa 2001. 45 . że każdy ze wspólników ma więcej niż jeden udział. wtedy udziały te mogą być różnej wartości i są podzielne 6. W przypadku. Sobczak. wówczas wszystkie udziały w kapitale zakładowym spółki powinny być równe i niepodzielne. Obecnie minimalna wysokość kapitału wynosi pięćdziesiąt tysięcy złotych. 97.wskazanie osoby lub osób będących wspólnikiem spółki. Jedną z podstawowych czynności niezbędnych do utworzenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie przez wspólników kapitału i przekazanie go tej spółce tytułem wkładu na kapitał zakładowy. Kapitał zakładowy dzieli się na udziały. Aby być wspólnikiem należy posiadać. Umowa spółki musi określać wysokość kapitału zakładowego. s. informacje czy wspólnik może mieć więcej niż jeden udział. Udział należy rozumieć jako część kapitału zakładowego. PWE. Poprzez zawarcie umowy spółki. więc wtedy zbyć cały udział jak i jego część. Objęcie lub nabycie udziału jest równoznaczne z nabyciem praw i obowiązków związanych z uczestnictwem w spółce. przy czym wniesienie całego wkładu musi nastąpić przed zgłoszeniem spółki do zarejestrowania. Należy wszakże pamiętać. Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki jest ograniczona do wysokości wniesionych przez nich udziałów. wspólnik zaciąga wobec tej spółki zobowiązanie do pokrycia udziału przez wniesienie wkładu. Kapitał zakładowy stanowi początkowy majątek spółki. na które się dzieli kapitał oraz ich wysokość. Wspólnik może.

konieczne jest określenie tzw. Kruczalak. Obowiązek ustanowienia jednego z tych organów dotyczy tylko spółek. w terminie 7 dni od dnia sporządzenia aktu notarialnego zawierającego umowę spółki. Sądem rejestrującym jest sąd rejonowy (sąd gospodarczy) mający siedzibę w mieście będącym siedzibą wojewody 9. Do zarejestrowania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne jest powołanie jej organów zwanych władzami spółki. 112. 10. czy dane rzeczy lub prawa mogą stanowić przedmiot aportu. z 2001r. nr 31.o. Do zgłoszenia spółki należy dołączyć: umowę spółki. Jednakże w celu ustalenia. Aport jako wkład do spółki z o. s. 8K. Warszawa 2002.. PWE. że sąd nie może stosować środków dyscyplinarnych (grzywny) w stosunku do członków zarządu. . 1-3. co oznacza. zdolności aportowej tych rzeczy i praw.. Natomiast powołanie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej ma charakter fakultatywny. 46 . czyli stwierdzenie. czy posiadają one cechy umożliwiające wniesienie ich do spółki tytułem pokrycia udziałów. Do zgłoszenia spółki oraz zmian składu osobowego zarządu należy dołączyć również założone wobec sądu albo poświadczone 7U. Prawo handlowe dla ekonomistów. będącego częścią składową Krajowego rejestru sądowego.dysponowania przedmiotami wkładu . że wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione. by ci złożyli stosowny wniosek o rejestrację. 209. w których kapitał zakładowy przewyższa 500. 9Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r.000 złotych. Zgłoszenie do rejestru ma charakter fakultatywny. a ilość wspólników jest więcej niż 25. zgodnie z trybem przewidzianym w umowie 8. poz. Organami obowiązkowymi są zgromadzenie wspólników (organ stanowiący) i zarząd (organ reprezentujący). Jednocześnie kodeks spółek handlowych podtrzymuje zakaz łączenia funkcji członka zarządu (a także innych funkcji podlegających bezpośrednio członkowi zarządu) i rady nadzorczej. "Gazeta Podatkowa" 2004. Karczmarek.U. Zarząd jest zobowiązany dołączyć także podpisaną przez wszystkich jego członków listę wspólników z podaniem nazwiska i imienia lub nazwy (firmy) oraz liczby i wszystkich udziałów każdego z nich.Krajowy Rejestr Sądowy. nr 17. Zarząd spółki zobowiązany jest zgłosić ją do rejestru przedsiębiorców. art. Dz. s. oświadczenie wszystkich członków zarządu.dowód ich ustanowienia z wyszczególnieniem składu osobowego. Władze spółki mogą być ustanowione bądź w samym akcie założycielskim bądź w drodze odrębnej uchwały wspólników podjętej przed zarejestrowaniem spółki. Przedmiotem wkładu do spółki kapitałowej nie może być prawo niezbywalne lub świadczenie pracy bądź usług. jeżeli o powołaniu członków organów spółki nie stanowi akt notarialny zawierający umowę spółki .

s. następnie wzywa zarząd do założenia wyjaśnienia i jeżeli braki te nie zostaną usunięte może wydać postanowienie o rozwiązaniu spółki. gdy nie zawarto umowy spółki. Warszawa 2003. C. • podjąć uchwałę w przedmiocie udzielenia członkom organów spółki absolutorium z wykonania przez nich obowiązków. powziąć uchwałę w przedmiocie podziału zysku albo pokrycia strat. określony w umowie albo statusie przedmiot działalności spółki jest sprzeczny z prawem lub umowa albo status spółki nie zawiera postanowień dotyczących firmy. 125. Najwyższym organem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie wspólników. w tym prawo własności rzeczy ruchomych i nieruchomości. Postanowienie to nie może być jednak wydane. jeżeli sprawy te nie zostały wyłączone umową spółki spod kompetencji zgromadzenia wspólników. Sąd rejonowy może orzec o rozwiązaniu spółki wpisanej do rejestru. 47 . 181. Wspólnicy na zwyczajnym zgromadzeniu są zobowiązani62: • • rozpatrzyć i zatwierdzić sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdanie finansowe za ubiegły rok obrotowy. Podjęcie zaś zasadniczej działalności będzie mogło nastąpić dopiero po uzyskaniu wpisu do rejestru61.notarialnie wzory podpisów członków zarządu. jeżeli od jej wpisu do rejestru upłynęło pięć lat. spółka w organizacji może zaciągać zobowiązania i nabywać prawa. kapitału zakładowego bądź wkładów. Szczecin 2004. w terminie sześciu miesięcy po upływie każdego roku obrotowego. Dokumenty załączone do wniosku powinny być złożone w oryginałach lub urzędowo poświadczonych odpisach lub wyciągach60. ustrój. Wach. Zwyczajne odbywa się raz w roku. W takich przypadkach sąd najpierw wyznacza zarządowi termin do uzupełnienia braków. 62 W. . 86. 60 M. opt. Ustawa wyróżnia zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników. s. 61 K. Górski. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Prawo gospodarcze. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. cit. bądź wszystkie osoby zawierające umowę spółki albo podpisujące status nie miały zdolności do czynności prawnych w chwili ich dokonywania.BECK. s. przedmiotu działalności spółki. Istota. Przed uzyskaniem wpisu do rejestru. Głównąjego funkcjąjest podejmowanie uchwał w sprawach przewidzianych przepisami kodeksu spółek handlowych i aktem założycielskim spółki.H. Tarska. funkcjonowanie. ale tylko w ramach działalności o charakterze przygotowawczym do podjęcia działalności gospodarczej.

zwiększająca świadczenia wspólników lub uszczuplająca prawa udziałowe. gdyby stwierdził sprzeczność z prawami nadrzędnymi (np. Dopuszcza się również możliwość określenia składu zarządu przez wskazanie minimalnej i maksymalnej liczby jego członków. umowa spółki bądź organy lub osoby uprawnione do zwołania zgromadzeń uznają to za wskazane. celowe jest jej wcześniejsze uzyskanie. zapadają większością dwóch trzecich głosów. rozwiązania spółki lub zbycia przedsiębiorstwa. Jeżeli ustawa lub akt założycielski nie zawierają ograniczeń. Sposób ten jest korzystny o. Zasadą jest. że zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników zwołuje zarząd. albo gdyby decyzja podjęta została z naruszeniem procedury. jak i osoby spoza ich grona. W skład zarządu mogą wchodzić zarówno wspólnicy.albo wieloosobowy. Decyzje zgromadzenia wspólników są nadrzędne w stosunku do wszelkich czynności pozostałych organów spółki i mogą być zaskarżane tylko do sądu gospodarczego. o ile jest na nim reprezentowane 100% kapitału zakładowego i nikt z obecnych nic wniósł sprzeciwu. 48 . że uchwały dotyczące zmiany umowy spółki. Decydujące znaczenie mają w tym zakresie postanowienia umowy spółki określające organizację jej władz. który może je uchylić tylko wówczas. Podobnie. Jeżeli zarząd nie zwoła zgromadzenia wspólników w terminie wskazanym w przepisach lub w umowie. z kodeksem spółek handlowych). zaś uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. których dotyczy. Warunkiem wyboru danej osoby do składu zarządu jest jej zgoda. Członkiem zarządu może być tylko osoba fizyczna o pełnej zdolności do czynności prawnych. Uchwała dotycząca istotnej zmiany przedmiotu działalności spółki wymaga większości trzech czwartych głosów z tym. tyle że umożliwia skuteczne działanie zarządu nawet w przypadku przejściowego zdekompletowania np. wymaga zgody wszystkich wspólników. wtedy uprawnienie do zwołania przejmuje rada nadzorcza lub komisja rewizyjna. albo jego zorganizowanej części. Zasadą jest. bądź prawa przyznane osobiście poszczególnym wspólnikom. jak to miało miejsce na gruncie kodeksu handlowego. Zgromadzenie wspólników może odbyć się w każdym czasie bez formalnego zwołania. Zarząd spółki może być jedno. Przykładowa klauzula umowna może mieć brzmienie: „Zarząd składa się z 3 do 5 osób". wskutek rezygnacji jednego z członków.Nadzwyczajne zgromadzenie wspólników zwołuje się. wspólnicy mogą uczestniczyć w zgromadzeniu wspólników oraz wykonywać prawo głosu przez pełnomocników. dlatego ze względów praktycznych. że statut spółki może ustanowić surowsze warunki powzięcia tych uchwał. gdy wymaga tego przepis prawa. Natomiast uchwała dotycząca zmiany umowy spółki.

wymagana jest uprzednia uchwała zarządu.U.Uchwały zarządu mogą być powzięte. podejmowaną w głosowaniu tajnym.U. z czym umowa spółki może przewidywać w tej mierze zasady odmienne. 1037 z późn. prawa reprezentacji ustalony bezwzględnie obowiązującymi przepisami kodeksu spółek handlowych. a zarząd jest wieloosobowy. zm. co do zasady. Z kolei sposób reprezentacji to sposób czynienia użytku ze wskazanej kompetencji. poz. "Prawo Przedsiębiorcy" 2001. w których członek zarządu może działać za spółkę. tj. poz. zgromadzeniu wspólników. Prawo reprezentacji oznacza kompetencję do występowania za spółkę. 49 . Zakres przedmiotowy tego prawa określa tym samym katalog spraw. 245. w szczególności jako podstawa odpowiedzialności członka zarządu.zmierzających do realizacji celu spółki64. do właściwości zarządu.. z 2000 r. 247 § 2.regułę stanowi wybór członków zarządu uchwałą wspólników. Herbet. Dz. zm. nr 94. 201 § 4 w zw. z 2000 r. Sprawy nieprzekazane innym organom spółki tj... co do zasady. Uchwała jest również konieczna we wszelkich sprawach przekraczających zakres zwykłych czynności spółki. nr 94.. mają wyłącznie znaczenie wewnętrzne. 1037 z późn. Prawo członka zarządu do reprezentowania spółki dotyczy wszelkich czynności sądowych i pozasądowych i nie może zostać ograniczone ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich. Organ ten prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. 72.. A. art. składanie i przyjmowanie oświadczeń woli za spółkę we wszelkich stosunkach prawnych z osobami trzecimi (stąd rozróżnienie na reprezentację czynną i bierną). Jeżeli brak stosownej regulacji umownej.o. nr 27. podczas gdy odwołać prokurenta może każdy członek zarządu6 . radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej przez przepisy ustawy lub umowę spółki należą. Odmiennie należy oceniać skuteczność ograniczeń wynikających z przepisów ustawy. Pojęcie reprezentacji obejmuje występowanie zarządu w stosunkach zewnętrznych spółki. art. Pojęcie prowadzenia spraw spółki jest odnoszone do stosunków wewnętrznych korporacji. Zarząd jest organem zarządzająco-wykonawczym. z art. Szczególna regulacja ustawowa dotyczy prokurenta. Zakres co ma znaczenie zwłaszcza został w przypadku zarządu wieloosobowego. 208 § 6 i 7. Doktryna definiuje prowadzenie spraw jako podejmowanie wszelkich czynności -o charakterze przede wszystkim faktycznym i decyzyjnym . s. Ewentualne ograniczenia. Przepisy kodeksu spółek handlowych normujące zasady prowadzenia spraw spółki mają w całości charakter dyspozytywny w związku. bezwzględną większością głosów63. zawarte w umowie spółki lub uchwałach wspólników. Status prawny zarządu spółki z o. którego powołanie wymaga zgody wszystkich członków zarządu. jeżeli wszyscy członkowie zostali 63 64 65 Dz.

Wspólnik może samodzielnie . Akt założycielski może przewidywać. Indywidualna kontrola wspólników może doznać ograniczeń albo nawet zostać wyłączona mocą umowy spółki. Uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. Dz. W przypadku braku stosownej klauzuli pozycja prezesa zarządu jest analogiczna do pozycji pozostałych członków tego organu66.. 64.prawidłowo zawiadomieni o posiedzeniu. jeżeli wykaże. co do zasady nie musi istnieć organ nadzorczy. Raczek.. nr 137. ale pod warunkiem ustanowienia tą umową rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. Przesłanką zdolności uchwałodawczej zarządu nie jest. Między radą nadzorczą i komisją rewizyjną zachodzą istotne różnice. jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna w całości lub części67.Ordynacja podatkowa.lub łącznie z upoważnioną przez siebie osobą . zm. Członkowie zarządu odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe spółki kapitałowej. Rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. Wspólnik. które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. . Kraków 2002. że wspólnik wykorzysta je w celach sprzecznych z interesem spółki i przez to wyrządzi spółce znaczną szkodę. Członek zarządu może uwolnić się od powyższej odpowiedzialności. a zadaniem komisji 66 67 T. któremu zarząd uniemożliwił zrealizowania swych uprawnień może wystąpić z żądaniem rozstrzygnięcia sprawy uchwałą wspólników. gdyż prawo kontroli działalności zarządu przysługuje każdemu wspólnikowi. 50 . że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (naprawcze) albo nie zgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy. poz. Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. 926 z późn. że w przypadku równości głosów decyduje głos prezesa zarządu. jeżeli istnieje uzasadniona obawa. lub wskaże mienie spółki.w każdym czasie przeglądać księgi i dokumenty spółki. 116. zatem obecność na posiedzeniu wszystkich jego członków. Zarząd może odmówić wspólnikowi wyjaśnień oraz udostępnienia do wglądu ksiąg i dokumentów spółki. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością.o. art. z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. co do zakresu ich kompetencji. Wspólnik ma jednak obowiązek korzystać ze swych uprawnień nadzorczych w sposób lojalny. sporządzać bilans dla swego użytku lub żądać wyjaśnień od zarządu. s. Dom Wydawniczy „Ostoja". Członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność wobec wierzycieli za naruszenie określonych zasad postępowania i nie wykonywanie obowiązków.U. Reprezentacja spółki z o. jak również przyznawać mu może określone uprawnienia w zakresie kierowania pracami zarządu.

powinno wchodzić minimum trzech członków. poszczególnych lub wszystkich członków zarządu.. to powołanie i odwołanie członków rady następuje w drodze uchwały wspólników. jak i ze stanem faktycznym oraz wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty. Uchwałą wspólników członkowie rady nadzorczej mogą być odwołani w każdym czasie. tak.rewizyjnej jest badanie przede wszystkim sfery finansowej działalności spółki. Rada nadzorcza może też reprezentować spółkę w umowach między członkiem zarządu a spółką oraz w sporze z nim. Kontrolowanie działalności spółki przez wspólników. co najmniej jedną dziesiątą kapitału zakładowego. który przesyła jego odpis żądającemu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. Szczególnym obowiązkiem rady nadzorczej jest ocena sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy. W skład rady nadzorczej. wyznaczyć podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych (biegłych rewidentów) w celu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. że faktycznie będzie ona miała podobne obowiązki do obowiązków rady nadzorczej. kontroli wewnętrznej. Nie ma natomiast ustawowych ograniczeń. członków rady nadzorczej powołuje się na rok. Akt założycielski może rozszerzyć uprawnienia rady nadzorczej. Mianowicie sąd rejonowy na żądanie wspólnika lub wspólników reprezentujących. Przy braku innej regulacji w umowie spółki. Jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej. może postanowić o wezwaniu zarządu do złożenia oświadczenia. jednak nie ma ona prawa wydawania zarządowi wiążących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki. radę nadzorczą lub komisję rewizyjną to przykład tzw. a w szczególności stanowić. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest osobą prawną i z tej racji odrębnym podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. a także składanie zgromadzeniu wspólników corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny. kontrole zewnętrzną. co do maksymalnej liczby członków tego organu. Rewidenci składają swoje sprawozdanie sądowi rejestrowemu. W kompetencji rady nadzorczej leży sprawowanie stałego nadzoru nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. Jednak w spółce niemającej rady nadzorczej umowa spółki może rozszerzyć obowiązki komisji rewizyjnej. W odniesieniu do obu tych organów obowiązują te same przepisy. w zakresie ich zgodności z księgami i dokumentami. zarządowi i radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej. że zarząd jest obowiązany uzyskać zgodę rady nadzorczej przed dokonaniem oznaczonych w umowie spółki czynności oraz przekazać radzie nadzorczej prawo zawieszania w czynnościach. Natomiast zyski z udziału w niej 51 . z ważnych powodów. natomiast ustawa przewiduje jeszcze tzw.

że jako wspólnik nie będzie się odpowiadało za zobowiązania spółki. Kapitał zakładowy spółki wynosi 1 400 000 zł. Udziały wniesione w formie gotówkowej posiadają łącznie trzy osoby. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być utworzona przez jedną albo więcej osób w każdym celu prawnie dopuszczalnym. Krzywiń Lubiń 52 Moiciszki Bicżyri . Na szczególną uwagę zasługuje obecnych fakt. w tym szczególnie to.w takiej sytuacji koszty związane z funkcjonowaniem spółki będą z powodzeniem zrekompensowane przez korzyści. iż zgromadzony ekonomicznych kapitał kraju zakładowy jest w 100% kapitałem polskim. co w warunkach należy do rzadkości. w tym oczywiście do prowadzenia działalności gospodarczej. wymagające dużego kapitału przedsięwzięcie . przedmiot działalności oraz cele spółki Agro-Handel jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością powstałą 22 kwietnia 1992 roku. Wybór takiej właśnie formy powinno się rozważyć. będą dodatkowo opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych (ryczałtem 19% uzyskanego przychodu). gdy planuje się bardzo ryzykowne przedsięwzięcie.(wypłacana dywidenda). gdy planuje się spore. Przedsiębiorstwo zostało wpisane do rejestru handlowego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego oraz aktu notarialnego z dnia 15 kwietnia 1992 r. Rys historyczny. 2. Warto się nad tym zastanowić szczególnie wtedy.2.

o. pośrednictwo handlowe w kraju i zagranicą. KRS Jan Ludwiczak . takich jak: torby plastikowe. z wyjątkiem drobiowego i króliczego 698-000-54-74 Spółka z ograniczoną działalnością powstała dn.spożywcze. kalendarze. które nierozerwalnie kojarzone jest z omawianą firmą. z o.1992r. XXII Wydział Gosp.Wiceprezes REGON Rodzaj działalności wg. Nazwa firmy Adres „AGRO-HANDEL" Sp. Spółka od początku istnienia posiada swoje logo. parasole.734 udziały Henryk Wachowiak 333 udziały _ _J?C! Ciesielsld . 53 . akt notarialny nr 3336/1992 Data: 15.04. z ograniczoną odpowiedzialnością Województwo: Wielkopolskie Powiat: Kościański Gmina: Krzywiń Miejscowość: Mościszki 1 Poczta: 64-010 Krzywiń 410011644 1511Z Produkcja mięsa. przetwórstwo mięsne i rolno . PKP NIP Forma prawna Krajowy Rejestr Sadowy Udziałowcy Kapitał zakładowy Osoby upoważnione do reprezentowania Źródło: opracowanie własne na podstawie wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego Przedmiotem działalności Zakładów Mięsnych Agro-Handel jest: • • • • • skup i ubój zwierząt rzeźnych. 0000053313 Sąd Rejonowy w Poznaniu.10. długopisy. 15.2001 nr.Siedziba firmy mieści się na terenie województwa wielkopolskiego. zegary Podstawowe informacje o spółce przedstawia poniższa tabela: Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp.33_3_udziały 1 400 000. samochodach dostawczych oraz na gadżetach. handel hurtowy produktami mięsnymi.zł Ludwiczak Jan . usługi transportowe.Członek Zarządu Szała Paweł ..Prezes Zarządu Ciesielski Jan . Jest to znak rozpoznawczy występujący na odzieży roboczej pracowników niektórych działów.

Zakład posiada supernowoczesną linię ubojową o zdolności uboju 1200 sztuk trzody chlewnej na dobę. W zakładzie dokonuje się rozbioru przemysłowego i handlowego mięsa wieprzowego w ilości 80 ton na jedną zmianę. Zaawansowana technologia przetwórstwa. Około 10 procent pozyskanego surowca przetwarza się na produkty wędliniarskie. dostarczając codziennie duże ilości wysokiej klasy żywca wieprzowego i wołowego. Wysokotowarowe rolnictwo południowej Wielkopolski stanowi bogate zaplecze surowcowe. firma może stosować strategię rynkową opartą na dystrybucji towarów o wysokiej jakości i jednocześnie o konkurencyjnych cenach zbytu. Dzięki umowom o współpracy handlowej zawieranymi z dostawcami. a stosowanie nowoczesnych technologii oceny poubojowej żywca pozwala precyzyjnie ocenić jakość dostarczanego surowca. bogata baza chłodnicza i transportowa pozwalają firmie oferować klientom towar najwyższej jakości. 54 .Aktualnie spółka koncentruje swą działalność na skupie i uboju zwierząt rzeźnych oraz handlu produktami mięsnymi.

biodrówka. wędliny (wędzonki. tłuszcze. rozbratel. pachwina. a także odpowiednie zarządzanie majątkiem trwałym spółki. Firma zaopatruje również linie lotnicze. mięsa drobne. kark. precyzyjne wytyczanie celów działania i starannie dobrana strategia firmy. udziec. wędliny surowe. wyroby podrobowe) Dział handlowy utrzymuje stałe kontakty handlowe z ponad 200 zakładami mięsnymi w kraju i kilkudziesięcioma firmami zagranicznymi. Może to być osiągnięte poprzez realizację celów pośrednich. gwarantowana wysoka jakość zamawianych towarów. karkówka.. żeberka. boczek. a także krajów Dalekiego Wschodu. szynka. Bezspornym atutem spółki jest kilkuletnia obecność na rynku oraz dogodna lokalizacja. antrykot. rostbef. jak: • • • • podwyższenie kwalifikacji załogi. szybka i sprawna obsługa kontrahentów. zrazowa dolna. targach i wystawach. ćwierci. Zarówno samą firmę jak i jej produkty wielokrotnie nagradzano na najbardziej prestiżowych konkursach. podroby wołowe). podroby). Wdrożony i ściśle przestrzegany w procesie produkcyjnym system HACCP pozwala skutecznie konkurować firmie również na rynkach zagranicznych. łopatka. stabilność oferty asortymentowej. podgardle. hotele. jednostki wojskowe w tym NATO-wskie. kiełbasy gruborozdrobnione. Agro-Handel posiada uprawnienia eksportowe do krajów Unii Europejskiej. wyjątkowo korzystne ceny dla stałych odbiorców. W 2006 roku na podstawie auditów przeprowadzonych przez Polską Federację Pest Control znakiem LIDERZY JAKOŚCI ŻYWNOŚCI wyróżniono m. terminowe dostawy.: firmę AgroHandel. Ostatecznym celem wyznaczonym przez zarząd spółki jest zwiększenie obrotów. stacjonujące w kraju. kiełbasy podsuszane. dbanie o ciągłość. schab. państw Europy środkowowschodniej i południowej. kiełbasy drobnorozdrobnione.: • • • elementy wieprzowe (półtusze. wyroby drobiowe.Aktualna oferta handlowa firmy Agro-Handel obejmuje szeroki asortyment produktów rolno-spożywczych m. zrazowa górna. zaopatrując je w półtusze i mięso w elementach. kiełbasy średniorozdrobnione. łopatka. elementy wołowe (tusze. 55 .in.in. Własna produkcja wędliniarska rozprowadzana jest poprzez sieć własnych i patronackich hurtowni i sklepów w całym kraju. a co za tym idzie zwiększenie zysku. a także dogodne terminy płatności.

12.03.44 585.922.2004 24.2004 31.05 45 332.12.2004 03.908.12.2002 31.2004 29.556.63 216 771.2003 05.2004 14.2005 31.12.03.2005 31.84 77.57 52 686. W W W W.2004 31.2004 31.148. „strefa czysta" Modernizacja hali rozbioru Ocieplenia magazynu żywca Modernizacja myjki samoch.10.2002 29. Dzięki zrealizowanym inwestycją zakład zwiększył swe moce produkcyjne. „strefa brudna" Instalacja chłodnicza rampy Odbojniki 491 287.04.706.13 252 614. W Masarnia Chłodnia półtusz Budowa drogi wewnętrznej Magazyn żywca Modernizacja chłodni półtusz Zaplecze socjalne dla pracowników Modernizacja hali ekspedycji Klimatyzacja zakładu Rozbudowa hali uboju Warsztaty Mroźnia chłodnia Smalcownia Utwardzanie placu i dróg Modernizacja instalacji kanalizacyjnej System zraszania magazyn żywca Modernizacja myjki samoch.969. Nakłady na inwestycje związane z realizacją tych planów w okresie od 2000 do 2005 wyniosły 6.07.94 25 679.07.07.89 1.07.2005 31. Dynamikę wzrost produkcji poszczególnych działów przedstawiają odpowiednio: 56 .648.07.2005 31.708.kredyt * W .2.01.2000 22.03.2005 Źródło finansowania K/W K K K K K W K K W K W W.01.76 74 265.24 166.12.27 96.2004 31.3. a co za tym idzie zwiększył wielkości produkcji.07.03.437.169.03.02.00 11 300. co umożliwiło realizację większej ilości zamówień.29 630.2005 31.2004 01.2004 Data zakończenia 31.03.środki własne Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.04.o.2004 31.07.07.szczegółowy wykaz zrealizowanych inwestycji oraz źródeł ich finansowania przedstawia tabela 4.2004 31.2003 13.274.03.12.2000 11.2003 08.03.01.01.173.12.2000 31.01.22 złotych .2000 05.01.07.911.2002 19.2002 12.22 * K .2003 24.01. Zarządzanie i personel firmy Od 2000 roku firma rozpoczęła gruntowną modernizację i rozbudowę zakładu w celu przystosowania do wymogów sanitarnych Unii Europejskiej.2005 31.03.2005 31.2002 31.60 498.2005 Inwestycja Wartość (zł) Data rozpoczęcia 11.2002 31.2005 31. W W W.2001 31.2004 31.79 500.48 20 997.2004 31.79 759.01.2003 31. z o.04.2004 22.o. Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp.29 309.20 350.12.07.027.2001 25. oraz źródła ich finansowania w latach 2000 .80 102 942.07.2004 07.12. z o.

z o. z o. 2002 2003 2004 220 7451 $£18 000 208 000 198 000 l. z o.o.971 Źródło: Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.188 000 178 000 168 000 2005 158 000 szt Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.o. z o. z o. 57 2002 2003 2004 2005 .o.o.dla działu UBOJNIA Wykres 1: Wielkość uboju trzody chlewnej w firmie Agro-Handel Sp. 1 902 368. • dla działu: ROZBIÓR Wykres 2: Wielkość rozbioru półtusz wieprzowych i ćwierci wołowych na elementy w firmie Agro-Handel Sp. 14 092 6251 2002 2003 2004 'i 3 600 000 12 600 000 • 11 600 000 • 10 600 7 600 kg 000 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.o. • dla działu: PRODUKCJA Wykres 3: Wielkość produkcji wędlin w firmie Agro-Handel Sp. z o.o.

więcej o 9 osób niż w roku 2004 i o 31 osób niż w 2003 roku. zatem była większa o 21.o.09%. Wielkość produkcji wędlin w ciągu czterech analizowanych lat wzrosła o 546 385. zatrudnionych było ogółem 253 pracowników tj. Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp.91 103. 66% KOBIETY.745 sztuk.97 kg.15 kg i w 2005 roku kształtowała się na poziomie 1 902 368.53% (tj. 39. Udział kobiet w ogólne liczbie zatrudnionych zwiększył się z poziomu 32% w 2002 roku do 35% w 2005 roku.Jak wynika z powyższych wykresów w latach 2002 .12.39% i 80. 60.107 szt) do roku 2004.o. 46.z o.o. 58 .772 szt) do roku 2002.2005r. 35% 2004 ■ _ - MĘŻCZYŹNI . w firmie Agro-Handel Sp. 65% KOBIETY. Wzrost produkcji pociągnął za sobą zwiększenie zatrudnienia. 32% u u J J Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. 34% MĘŻCZYŹNI 66% KOBIETY.02 108.99% w porównaniu do okresu wyjściowego.144 szt) do roku 2003. o 37.00 108. 39. w latach 2002 . Na dzień 31. z o.2005 całkowita wielkość produkcji firmy Agro-Handel Sp.2005 LATA 2002 2003 2004 2005 \ KOBIETY 66 75 82 84 MĘŻCZYŹNI 138 147 162 169 ZATRUDNIENIE OGÓŁEM 204 222 244 253 2002=100 WSKAŹNIKI DYNAMIKI OKRES POPRZEDNI = 100% 100.z o.61 124.99% (tj. Dane dotyczące ilości zatrudnionych pracowników przedstawia tabela 5. o 26.o wzrosła o 53. Struktura zatrudnienia według płci przedstawia się następująco: Wykres 4: Struktura zatrudnienia wg płci w firmie Agro-Handel Sp. o 49 pracowników.00 100.82 119.69 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. Skup trzody chlewnej w 2005 roku przekroczył liczbę 200 tysięcy i osiągnął rekordowy w historii firmy poziom 220. W ciągu badanego okresu nastąpił wzrost zatrudnienia o 24. Największy wzrost produkcji odnotowano na dziele rozbioru.o. z o.o.82 109. którego produkcja w ciągu kolejnych lat wzrastała odpowiednio o 10.43% (tj. 2005 MĘŻCZYŹNI. z o. z o.02% tj.59%. 34% p J I 2002 V______ MĘŻCZYŹNI 68% KOBIETY.

5 tyś sztuk.o.4 kg natomiast w Wielkopolsce wynosiła 594. Produkcja żywca rzeźnego w przeliczeniu na 1 ha użytków rolnych wyniosła w 2003r. 59 .1% pogłowia krajowego. W porównaniu z krajami UE Wielkopolska lokuje się jako liczący producent o dużym potencjale. 2.S.EKSPEDYCJI KIEROWNIK! MROŹNI KSIĘGOWOŚĆ PRACOWNICY DZIAŁU HANDLOWEGO SPECJALISTA D.Poniżej przedstawiono obowiązujący schemat organizacyjny badanej spółki: Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp. ^ PRZEZES ZARZĄDU I Z-CA PREZESA DYREKTOR SUROWCOWOPRODUKCYJNY -N DYREKTOR HANDLOWY DYREKTOR D.4.S. GRUPA REMONTOWO * -BUDOWLANA V- Źródło: Opracowanie własne. co stanowi 24. 295. Charakterystyka rynku. z o. czyli o 201% większa niż średnia krajowa. INWESTYCJI ORGANIZATOR SKUPU PRACOWNICY SKUPU GŁOWNA KSIĘGOWA KADRY I PŁACE KAS A KIEROWNIK! . W 2005 roku w porównaniu z rokiem poprzednim. zwiększyły się fizyczne rozmiary produkcji zwierzęcej.S.8 kg na 1 ha użytków rolnych. na jakim działa spółka W Wielkopolsce stan pogłowia trzody chlewnej wynosi 4 192. HACCP KIEROWNIK ROZBIORU KIEROWNIK PRODUKCJI IKIEROWNIK UBOJU BRYGADZISTA ► ► ► ► KIEROWCY ELEKTRYCY MECHANICY KIEROWNIK BUDOWLANY PRACOWNICY ^RF7PnŚRFnNly BRYGADZISTA PRACOWNICY ^RFZPDŚRFDNI^ C \ BRYGADZISTA PRACOWNICY RF7POŚRFnNI BRYGADZISTA PRACOWNICY RF7POŚRFnNI c > BRYGADZISTA PRACOWNICY RF7POŚRFnNI . SKUPU 1 DYREKTOR 1 FINANSOWY CZŁONEK ZARZĄDU DYREKTOR D.

rozbudowany przemysł paszowy.).7 szt. Zawartość mięsa w tuszy mierzona poubojowo wynosi w Wielkopolsce 51% a średnio w Polsce 46. (318 tys. Największa koncentracja chowu bydła występuje w woj. świętokrzyskim do 11. zatem przyjąć założenie.Wykres 5: Produkcja żywca rzeźnego. znajdowało się 44% pogłowia bydła i 44. małopolskim. występuje w największej ilości w woj. Wpływ na ten stan ma przede wszystkim duża koncentracja produkcji w gospodarstwach rolniczych. od 0. Można. Zróżnicowanie regionalne występuje także w produkcji zwierzęcej.2 szt.6% pogłowia krów. wielkopolskim. Natomiast pogłowie trzody chlewnej głównie występuje w woj. Pogłowie owiec. sztuk w 2004 r. znaczna produkcja zbóż oraz tradycje i wiedza Wielkopolskich rolników. ton 1400 0 1300 0 1200 0 1100 0 1000 0 800 0 700 0 600 0 500 0 400 0 300 0 200 0 600 5* mleko X -I. mazowieckim i wielkopolskim .5% pogłowia. GUS. Spożycie mięsa kształtuje się na poziomie 63 kg . Pod względem jakościowym jest to najlepszy jakościowo surowiec dla przetwórstwa mięsnego. W województwach: mazowieckim.. małopolskim i wielkopolskim. Warszawa 2006. sztuk w 1990 r. zaledwie 8% poziomu z 1990 r. 450 0 400 oooc żywiec rzeźny fe jaja -f 350 300 25 0 200 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Źródło: Rolnictwo w 2005r. w woj. iż produkcja trzody chlewnej jest konkurencyjna w skali kraju oraz w skali Unii Europejskiej i dlatego ma szanse dalej rozwijać się i stanowić źródło dochodów dla Wielkopolskich rolników. Obsada owiec na 100 ha UR wahała się w 2003 r. Miernikiem natężenia chowu zwierząt gospodarskich w poszczególnych województwach jest obsada na 100 ha użytków rolnych.550 50 Ą. w woj. mleka.5%. wobec 4159 tys. Koszt produkcji kilograma wieprzowiny w Wielkopolsce jest niższy niż w innych regionach Polski. podlaskim.2005 w tys. kujawsko-pomorskim. jaj w latach 1995 . a trzody chlewnej w woj.łącznie znajduje się tam 46. podlaskim i wielkopolskim w 2004 r. którego liczebność wynosi w 2004 r.

na jednego mieszkańca w tym mięsa wieprzowego 40 kg i jest dość stabilne spowodowane stałymi tradycjami kulinarnymi Polaków. 6 0 .

61 . Wyniki finansowe oraz udziały rynkowe tej grupy w skali kraju ulegają dynamicznej poprawie. GUS. Dzięki tej grupie zakładów wyniki finansowe całej branży uległy znaczącej poprawie. Agro-Handel Sp. krów i trzody chlewnej na 100 ha UR wg województw w 2004r w szt. „tygrysów sektora". Wzrosła efektywność branży oraz wydajność pracy na skutek restrukturyzacji firm i inwestycji kapitałowych. Polska Dolnośląskie Kujawsko-pomorskie Lubelskie Lubuskie Łódzkie Małopolskie Mazowieckie Opolskie Podkarpackie Podlaskie Pomorskie :::: Śląskie Świętokrzyskie •6. W większości są to małe zakłady rzemieślnicze. Warszawa 2005 2.7 Warmińsko-mazurskie | Wielkopolskie Za chód niopomorskie "8 f.5 Pozycja badanej spółki na rynku Z ostatnich danych wynika. oc | Bydto | Krowy Trzoda chlewna Źródło: Rolnictwo w 2004r.o. Należą do nich Zakład Przetwórstwa Mięsnego „MRÓZ". Zakłady te stanowią grupę tzw. z o. Zakłady Mięsne „BARTEK" z Sierakowa. Kilka większych zakładów o obrotach powyżej 100 min zł powstało w ostatnim okresie czasu. iż przetwórstwem mięsa wieprzowego zajmuje się w Wielkopolsce około 460 zakładów w tym 37 zakładów jest w okresie przejściowym. Zakłady Mięsne „SALUS" z Bojanowa.Wykres 6: Pogłowie bydła. Zakłady Mięsne „DUDA".

• • • • rozdzieleniu uboju i przetwórstwa . Zakład spełnia warunki sanitarne i weterynaryjne obowiązujące dla Zakładów Mięsnych. przez wszechstronne zaangażowanie pracowników działających na wszystkich szczeblach przedsiębiorstwa. Zakład konsekwentnie realizuje program „Polityka Dobrej Jakości". Artykuły pochodzenia zwierzęcego spełniają wymagania w zakresie warunków zdrowotnych żywności PIW-HŻ-6200-30/05. w ramach.GMP . Pracownicy spółki znają politykę jakości firmy oraz są przez firmę szkoleni i instruowani w zakresie bezpieczeństwa żywności. z o.z uprawnieniami do handlu z UE) PIW-HZ-6200-29/05. wyodrębnianiu się kilku silnych zakładów . II .o. zachowaniu małych zakładów przetwórczych posiadających lokalne rynki oraz przetwarzających zakupione z ubojni tuczniki. Produkcję prowadzi przestrzegając zasad dobrej praktyki produkcyjnej i przepisów dotyczących ochrony środowiska. którego cały swój wysiłek poświęca na stałą poprawę jakości swych produktów. co jest stwierdzone w zaświadczeniach wystawionych przez powiatowego lekarza weterynarii PIW-Hż-6200-31/05.Do początku lat 90-siątych przemysł mięsny w Wielkopolsce rozwijał się w oparciu o małe.HACCP . Nastąpiła gwałtowna restrukturyzacja tego sektora polegająca na: • koncentracji sektora a w szczególności etapu uboju.Zasady Dobrej Praktyki Higienicznej. mięso mielone . w Mosciszkach posiadają obecnie systemy zapewnienia jakości: I . w szczególności na południe Polski.System Kontroli Krytycznych Punktów Zagrożeń. 62 . dostosowane do norm i standardów UE. Bada wpływ produkcji na środowisko. Zakład znajduje się w Rejestrze Powiatowego Lekarza Weterynarii w Kościanie pod numerem 30110209 (ubój.liderów rynkowych zaopatrujących rynek regionu oraz sieci detaliczne. III . eksporcie półtusz oraz elementów kulinarnych poza Wielkopolskę. Agro-Handel Sp.powstają nowe ubojnie specjalizujące się wyłącznie w uboju. ze szczególnym uwzględnieniem ich bezpieczeństwa zdrowotnego. rzemieślnicze zakłady zajmujące się ubojem oraz przetwórstwem mięsa.GMP Zasady Dobrej Praktyki Produkcyjnej. przetwórstwo. rozbiór. W wielu przypadkach zakłady te nie spełniały podstawowych wymogów sanitarno-weterynaryjnych oraz bezpieczeństwa żywności.

z o. Mościszki ZM SKIBA.o. nr 13. Gdańsk PW KIER ZM Jastrzębie. k. .o. Handluje z 532 jednostkami przetwórstwa mięsnego.A.o. Pieszków ZM MAZURY w Ełku Sp.. Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY MIEJSCE 1 2 3 MIEJSCE w ub.24. Kosów Lacki ZPM Józef Malinowski. W 2000 roku Agro-Handel zajął 8 miejsce w eksporcie mięsa. 63 . Ranking ciągnie dalej . z o..o. Cały surowiec skupowany jest w oparciu o system klasyfikacji SEUROP. zo. Łyse PKM DUDA S. Sp... W rankingu zakładów mięsnych (tabela 6) sporządzonym przez dwutygodnik AGRO-TRENDY firma Agro-Handel utrzymuje się w ścisłej czołówce najlepszych firm tej branży. Borek Wielkopolski ZM NOWAK Sp. Bojanowo TARCZYŃSKI S.Firma Agro-Handel działa na terenie całej Polski. Lniano ZRW Józef Bartos ZPCh. Morfiny ZM SALUS Sp. Biskupiec PRIME FOOD Sp. Warszawa MRÓZ S.A.. Chojnice ZM KRZYŻANOWSCY. Rybno MARID Sp.o.A.. W V edycji rankingu zakładów mięsnych tygodnika BOSS firma zajęła 7 miejsce a w VI edycji w/w tygodnika zajęła 10 miejsce.. Sosnowiec GRUPA ANIMEX Sp. s. roku NAZWA FIRMY ZPM JBB Import-Eksport. Przechlewo GK PPMiD MAT S. z hurtowniami... z o.J. ZM ZAKRZEWSCY Sp.. z o. "AgroTrendy: zakładów mięsnych dwutygodnika AgroTrendy (II edycja) "Lokomotywa' ' 2006. Trzykrotnie w latach 2002-2004 otrzymała certyfikat „Solidna Firma.. z o..A. Zakład prowadzi aktywny program współpracy z dostawcami żywca w celu poprawy jego jakości oraz stabilności dostaw. (-) Zródło:J.o. Grudziądz PUNKTY 123 115 97 89 86 83 81 81 80 78 76 73 70 68 65 59 54 47 43 43 41 40 (-) (1) (3) (12) 4 5 6 7 (-) (5) (6) (-) (8) (19) (-) (15) (14) (15) (14) (-) (22) (16) (2) (13) ZM MEAT-ŁUKÓW S. sklepami. Produkty eksportowane są również do krajów Europy Wschodniej. Trzebnica ZM VIOLASp.o. Radom 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 ZPM JAFSp. Drzycim AGRO-HANDEL Sp. Okrzesik. Pilica GRUPA DUDA. Dzięki stałej współpracy z dostawcami Zakład może zwiększać jakość swoich produktów i umacniać pozycję rynkową. wojskiem oraz innymi jednostkami budżetowymi. z o. J..o.A.. z o.

to kontrolowane przez jednostkę aktywa o wiarygodnie określonej wartości. nad którymi jednostka sprawuje kontrolę. czy nastąpi ich pełny zwrot z bieżących wpływów działalności gospodarczej. głównie zapasy. należności a także środki pieniężne. Aktywa. co stwarza możliwość ciągłego dostosowywania wielkości tych składników do stopnia wykorzystywanych zdolności produkcyjnych. terminowości regulowania rozrachunków itd. Aktywa trwałe zaangażowane są w przedsiębiorstwie przez okres powyżej 1 roku. Ich rola w procesie osiągania gotówki nie jest jednakowa. której głównym celem jest68: • • • dokonanie klasyfikacji i ustalenie najważniejszych cech posiadanego majątku. Nakłady na inwestycje ponoszone są w momencie rozpoczęcia ich realizacji lub nawet przed i nie ma nigdy pewności. Obejmują one majątek trwały. a zwłaszcza środki trwałe. Rozchód zasobów majątkowych musi być uzupełniony odpowiednim przychodem. z tego też względu uważa się je za mało elastyczne i obciążone są dużym ryzykiem. to jest długotrwałe finansowe lokaty pieniężne i rzeczowe. rozpatrzenie struktury zasobów majątkowych przedsiębiorstwa. to te zasoby majątkowe. które spełniają pośrednią rolę w procesie osiągania gotówki. Analiza sytuacji majątkowej w oparciu o aktywa bilansu Zasoby majątkowe. i które służą jej do osiągania korzyści w formie dopływu gotówki lub jej ekwiwalentów oraz zabezpieczenia pretensji wierzycieli. Ryzyko inwestycyjne występujące przy 68 W. Gabrusewicz op. zbadanie wielkości i zmian zasobów majątku w czasie. Czas przebywania poszczególnych zasobów aktywów obrotowych jest uzależniony od charakteru procesu produkcyjnego. Z reguły czas ten jest względnie krótki. że niezwykle ważna jest analiza sytuacji majątkowej przedsiębiorstwa. wyposażenie oraz prawa i majątek obrotowy. s. aktywa obrotowe uczestniczą w nim w sposób bezpośredni.3. powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń. Analiza sprawozdań finansowych 3. Wchodzą one do procesu gospodarczego i tam też podlegają stałym przemianom oraz wymianom.cit. W przeciwieństwie do aktywów trwałych.64 64 .1. przynosząc nadwyżkę środków pieniężnych. Istota i funkcje aktywów trwałych i obrotowych powodują. które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych.

dużą wartość poznawczą mają indeksy dynamiki. Do podstawowych wskaźników dynamiki wykorzystywanych w analizie majątku zalicza się: wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego wskaźnik dynamiki majątku obrotowego = = = ma atek i ff0M^ rozpatrywanego okresu x 100 majątek całkowity poprzedniego okresu majątek tmały rozpatrywanego okresu x 100 majątek trwały poprzedniego okresu ma tek ^ obrotów rozpatrywanego okresu x 100 majątek obrotowy poprzedniego okresu Istotnym uzupełnieniem w ocenie wstępnej miar dynamiki jest analiza struktury. tj. Strukturę majątku w dużej mierze kształtuje charakter przedsiębiorstwa.z punktu widzenia osiągania wyznaczonych celów gospodarczych .angażowaniu aktywów obrotowych jest o wiele mniejsze niż w przypadku zastosowania aktywów trwałych. a głównie stosunku aktywów trwałych i aktywów obrotowych. która zależy od rodzaju przedsiębiorstwa. natomiast wielkość poniżej 100%. wskazuje na zawężanie działalności oraz ograniczanie posiadanych zdolności produkcyjnych. Zarządzanie aktywami .bilansową. pożądanej proporcji różnego typu aktywów. Wskaźniki struktury wykorzystywane w ogólnej analizie majątku wyrażają się następującymi formami: wskaźnik udziału majątku trwałego wskaźnik udziału majątku obrotowego = = majątek trwały x 100 majątek całkowity majątek obrotowy x 100 majątek całkowity 65 . tym są one łatwiejsze do zaangażowania w działalności gospodarczej i w ten sposób przedsiębiorstwo posiada większą płynność majątkowo bilansową. Im więcej środków ulokowanych jest w aktywach obrotowych (płynnych). Analizę wielkości i dynamiki majątku rozpatrujemy na podstawie danych liczbowych w wielkościach bezwzględnych i wskaźników relatywnych (dynamiki i tempa zmian). Wskaźniki struktury wyrażają stosunek procentowy poszczególnych grup zasobów aktywów do ich łącznej wartości. Wielkość tych indeksów powyżej 100% oznacza rozwój przedsiębiorstwa. powiększanie zdolności produkcyjnych. Dla analizy zmian. a ponadto w zależności od jego struktury znacznie zróżnicowane. stanowi wielkość zróżnicowaną. jakie miały miejsce w okresie sprawozdawczym.wymaga ustalenia i utrzymywania optymalnej ich struktury. Wzajemna relacja między aktywami trwałymi a aktywami obrotowymi. Wymieniona relacja ilustruje płynność majątkową .

Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie. o Wskaźnik poziomie unieruchomienia majątku w postaci przedstawionej powyżej. Jarzębowska. s. a nawet powstanie strat.W badaniach sytuacji majątkowej wskaźniki syntetycznej struktury majątku uzupełniane są o wskaźniki.o. ukazuje relacje między majątkiem rzeczowym (środki trwałe i zapasy). które są relacjami jednych pozycji aktywów do innych pozycji aktywów. Wśród wskaźników relacji najszersze zastosowanie mają wskaźniki: wskaźnik unieruchomienia majątku = mąąe rway majątek obrotowy wskaźnik produkcyjności majątku = majątek rzeczowy majątek finansowy Ocena relacji. stanowi syntetyczną miarę elastyczności przedsiębiorstwa. wprowadzających nowoczesną technikę i technologię. 66 .względnie też pojawienie się na rynku substytutów .istnieje duże prawdopodobieństwo obniżenia rentowności. Nie dotyczy to przedsiębiorstw przemysłowych. z o. narastającej konkurencji . Każdy wzrost tego wskaźnika w czasie. a majątkiem finansowym (należności i środki pieniężne). W przedsiębiorstwach produkcyjnych majątek obsługujący działalność podstawową. które charakteryzują proporcje między aktywami trwałymi oraz aktywami obrotowymi. wskaźnika przekraczającym 1. a spadek świadczy o poprawie jego sytuacji w omawianej dziedzinie. Dokonanie analizy sytuacji majątkowej firmy Agro-Handel Sp. wysokich kosztów stałych i małej elastyczności przedsiębiorstwa. W przypadku obniżenia zapotrzebowania odbiorców na wytwarzane produkty lub odprzedawane towary. 80-82. wówczas jest to symptom większych możliwości przedsiębiorstwa w przeprowadzaniu zmian. powinien być większy od majątku finansowego69. stanowi w gospodarce rynkowej podstawę do wstępnej oceny elastyczności firmy oraz stopnia ryzyka. informuje o znacznym stopniu unieruchomienia majątku. wiąże się z wykorzystaniem danych. PWE. jest oznaką pogarszania się elastyczności przedsiębiorstwa. Warszawa 2006. co ma istotne znaczenie dla wierzycieli przedsiębiorstwa stopnia oraz banków finansujących Wielkość działalność tego firmy. wówczas wzrost udziału środków trwałych w całkowitym majątku może świadczyć o rosnącym stopniu mechanizacji produkcji i postępie technicznym. które przedstawia poniższa tabela: 69 M. Natomiast wskaźnik produkcyjności. gdy relacja pomiędzy nimi jest wyższa od 1. Kiedy wartość wskaźnika unieruchomienia majątku jest mniejsza niż 1. Korzystna sytuacja występuje wówczas.

Inwestycje krótkoterminowe IV.Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe 11 135497.Aktywa obrotowe l. 67 .Rzeczowe aktywa trwale III.00 31681.42 % 88.91 7322 858.94 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.lapasy II. iż majtek trwały spółki przez kolejne trzy lata charakteryzował się stałym wzrostem.Aktywa trwałe 1.05 14 130 704.34 30 988.Należności długoterminowe IV.76 B.44 98 594.00 0.o. z o.37 zł w porównaniu do roku poprzedniego.00 118 990.29 8 796 435.11 990 981.00 30 000.78 7 585 104.12 93 351.07 Aktywa razem 21 766 071.05 1 068 370.Należności krótkoterminowe III.11 691 198. w latach 2002-2005 2002 A.79 1 170 552.00 30 000. Na podstawie danych zawartych w tabeli 7 dokonano obliczeń łańcuchowych wskaźników dynamiki majątku badanej jednostki gospodarczej.04 11 765 755.84 2004 13330676. na co zasadniczy wpływ miał przyrost majątku trwałego. w przeciwieństwie do majątku obrotowego.75 8 238 820.00 % 106.83 104 004.29 65 425. które wynoszą: Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. Inwestycje długoterminowe V.87 11 967353. z o.60 zł.61 26 252 714.02 0.o. Należy zauważyć.Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 2003 96 149.39% 100.13 2005 14 343 047.50%). iż przyrost majątku całkowitego w badanym okresie wyniósł 7 794 358.44 9 798 718.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WSKAŹNIKI DYNAMIKI 2003 wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego wskaźnik dynamiki majątku obrotowego (2002 = 100) 2004 (2003 = 100) 2005 (2004 = 100) 117.01 21 380. w latach 2002 .42 9 847444.71 1 249 311.36 0.50 % 113.o. z o.00 75 449.25 zł. Analizując zmiany bezwzględne majątku całkowitego i jego podstawowych grupach majątkowych można zauważyć.00 98 604.11 1 191 643. który w roku 2003 był mniejszy o 1 336 779.00 30 000.76 3 151 655. Z obliczonych łańcuchowych wskaźników dynamiki wynika. którego wartość wzrosła o 7 020 188.16 13 098 068.41 116 564. w którym wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wyniósł zaledwie 106. z o.o.94 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.49 % przy jednoczesnym również niskim wskaźniku dynamiki majątku obrotowego (100.01 7470 895.27% 107.92% 163.49 % 111. Wartości niematerialne i prawne II. że stosunkowo niekorzystnie kształtowały się roczne zmiany majątku w roku 2004.65 11909667.36 23178120.43 18 458 356.Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp.71 0.59 % 120.78 0.79 818 830.31 7 195 752.

o. Taka tendencja to efekt zmian dostosowujących technologię 68 .5 2005 1.35. z o.46 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. czyli poziom uznawany za korzystny. zwiększa się ryzyko inwestycyjne związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.2005 ■ / 2002 2003 2004 2005 □ MAJĄTEK TRWAŁY □ MAJĄTEK OBROTOWY Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp.Wskaźniki ogólnej struktury majątku przedstawia poniższy wykres: Wykres 7: Kształtowanie się wskaźników udziału majątku trwałego i obrotowego w majątku całkowitym firmy Agro-Handel Sp.22 1.o.20 1. w latach 2002 . kiedy to majątek spółki był zdominowany majątkiem trwałym następuje równoważenie udziałów podstawowych grup majątkowych. Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp. z o.53 1.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik unieruchomienia majątku wskaźnik produkcyjności majątku 2002 0. z o.3 5 1. iż systematycznie od początku badanego okresu. niż 1.83 WSKAŹNIKI RELACJI 2003 2004 1. w latach 2002 . Potwierdzają to również obliczone wskaźniki relacji majątku trwałego do majątku obrotowego. Wraz ze wzrostem udziału trwałych składników majątku w majątku całkowitym badanej spółki. Spadek udziału aktywów obrotowych w aktywach całkowitych wiąże się z spadkiem elastyczności. Z wykresu 7 i tabeli 9 wynika. z o.o.15) jednak jest on cały czas na wyższym poziomie. W ostatnim analizowanym okresie wskaźnik charakteryzował tendencją spadkową (zmniejszenie o 0.o.66 0. których wielkość w pierwszych trzech latach badanego okresu wzrosła z poziomu 0. Natomiast wskaźniki relacji majątku spółki Agro-Handel zawarte są w tabeli 9.66 do 1.

wartości niematerialne i prawne . Wartość majątku obrotowego uległa zwiększeniu jedynie o 6.długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 0. o 96.19%.43 93.inwestycje krótkoterminowe . w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 39.00%.00 100.2005 nastąpił wzrost całości majątku o 42.23 79.o.o o \ o .79 47.70 109.23 Majątek całkowity 100.o.przeprowadzona na podstawie obliczonych odchyleń i wskaźników dynamiki .00 0.68% wartości niematerialne i prawne.02 5.93 Majątek trwały .19 125.47 34.14 57.00 100.54 co dla przedsiębiorstw produkcyjnych wskazuje na korzystną sytuację. którego wartość wzrosła o 95.05.57 142.46\ o .37 28. Wśród składników majątku trwałego jedynie inwestycje długoterminowe zmniejszyły 100.00 2005 --100 DYNAMIKA (%) 2002= 2003 2005 2004 54.rzeczowe aktywa trwałe .14 545. jakie firma Agro-Handel wprowadziła do 01.35 38.96 163. natomiast wartość pozostałych zwiększyła się odpowiednio o: 42.15 88.27 461.55 3.59% długoterminowe rozliczenia międzyokresowe.24 88.00 100.44 54.00 238.03 100.00 0.06 0.23%.00 311.83\ 146. Pogłębiona analiza dynamiki aktywów . których wartość wzrosła o 445.01\ 0.77 0.56%.6Ą 163.85 4.59 106.38% rzeczowe aktywa trwałe oraz o 275.66 142.16 0.51 0.38 375.należności długoterminowe .49 2. czyli do dnia akcesji do struktur europejskich. o o l100.00 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.68 196.46\ 12.92 Majątek obrotowy .produkcji żywności do standardów Unii Europejskiej.46 do 1.00 0.14 0.17 60.69 0. przy czym wartość 69 .97 182.43 42.krótkoterminowe rozliczenia 45.94 117. Wielkość wskaźnika produkcyjności w tym okresie mieści się w przedziale od 1.54 86. Szczegółowa struktura i dynamika zmian trwałego i obrotowego majątku spółki oraz ich poszczególnych składników przedstawia się następująco: Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. z o. iż w latach 2002 . z o.inwestycje długoterminowe .98 0.66 6.361 53.55 0.45\ 4.zapasy .2004.95 84.53 1.51 0.04 195.87%.51 158.00 111.87 0.54 252.32 144.56 65.13 0. Z kolei od drugiego roku objętego badaniem korzystnie kształtuje się relacja majątku obsługującego działalność podstawową do majątku finansowego.33 5.pozwala stwierdzić.45 56.należności krótkoterminowe . Największą dynamiką zmian wśród składników majątku obrotowego charakteryzują się rozliczenia krótkoterminowe.12 STRUKTURA (%) 2003 2004 54.35 45.44f 64.98 0. Do wzrostu majątku całkowitego głównie przyczynił się wzrost majątku trwałego.98 35.42 182.

o 14.66% do 28. cit.zapasów wzrosła o 9.98% do 53. Gabrusewicz op.20%. Analizując zmiany w strukturze zachodzące w majątku firmy Agro-Handel należy zauważyć.85%. ZOBOWIĄZANIA.56%.27%. WEWNĘTRZNE WŁASNE Źródło: Opracowano na podstawie W. pomniejszonym o szeroko rozumiane zobowiązania i rezerwy na zobowiązania. należności krótkoterminowych spadła o 15. który jest 70 .83% tj. Natomiast spadek udziału majątku obrotowego w strukturze aktywów wynika głównie ze spadku udziału należności krótkoterminowych z 47. Kapitał własny definiowany jest przez aktywa netto. które równe są aktywom jednostki. o 19. Tak zdefiniowany kapitał własny obejmuje kapitał (fundusz) podstawowy. Analiza sytuacji kapitałowej na podstawie pasywów bilansu Klasyfikację kapitałów jednostki według najczęściej stosowanych kryteriów podziału i ich rodzaje przedstawia poniższy schemat: Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych KRYTERIUM: WŁASNOŚCI KAPITAŁY WŁASNE KAPITAŁY POZOSTAŁE KAPITAŁY PODSTAWOWE KAPITAŁY OBCE KREDYTY. 103. 3. OBCE (KREDYTY.111.% tj. POŻYCI ZOBOWIĄZANIA KRYTERIUM: TERMINOWOŚCI DŁUGOTERMINOWE WŁASNE (PODSTAWOWE. POŻYCZKI) KRYTERIUM: ZRODEŁ POCHODZENIA ZEWNĘTRZNE WŁASNE (KAPITAŁ ZAŁOŻYCIELSKI.46.07% oraz jednoczesnym wzroście środków pieniężnych o 152. iż wzrost udziału majątku trwałym wiązał się ze wzrostem udziału rzeczowego majątku trwałego z 38. s.2. OBCE (KREDYTY INWESTYCYJNI KRÓTKOTERMINOWE 'ŁASNE (ZYSKNA DYWIDENDA REZERWl BCE (ZOBOWIĄZANIA BIEŻĄCE. 107.

Dokonując wstępnego przeglądu struktury kapitałów trzeba brać pod uwagę czas użytkowania kapitałów obcych i odrębnie rozpatrywać: • kapitały długoterminowe (zobowiązania i kredyty długoterminowe).ZO BO W IĄZAN IA I REZERW Y NA ZO BO W IĄZAN IA ŁY Dążenie do poprawy stopy zwrotu kapitału własnego powoduje angażowanie w działalność gospodarczą kapitałów obcych. Waśniewski op. kapitał z aktualizacji wyceny. kapitał stały przedsiębiorstwa. a więc płatności o terminie nieprzekraczającym jednego roku. • kapitały krótkookresowe (zobowiązania i kredyty krótkoterminowe). kredyty. kapitał zapasowy. spełniając równocześnie funkcję 70 gwarancyjną wobec wierzycieli . Kapitał własny.korygowany in minus o należne wpłaty na kapitał podstawowy oraz udział (akcje) własne. zysk (stratę) z lat ubiegłych. Łącznie z kapitałem własnym zobowiązania długoterminowe stanowią tzw. Poniższa formuła przedstawia kapitały własne w ujęciu rachunkowym: K APITA W ŁASNE = AK TYW A . zobowiązania z tytułu płac. 290. cit. Zobowiązania długoterminowe obejmują długoterminowe pożyczki. Pomiędzy tymi 71 . obejmujące zobowiązania handlowe (wobec dostawców). zysk (stratę) netto oraz nieaktywną pozycję korygującą odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego. na której jest oparta działalność przedsiębiorstwa. s. na które składają się: zobowiązania wobec kredytodawców i pożyczkodawców z tytułu kredytów i pożyczek krótkoterminowych oraz płatności odsetek od kredytów i pożyczek długoterminowych przypadające na dany rok. ubezpieczeń społecznych. s. a także zobowiązania bieżące. podatków. zwłaszcza kapitał podstawowy. Gabrusewicz op. 107. obligacje i inne papiery wartościowe emitowane przez przedsiębiorstwo.do relacji zachodzących pomiędzy własnymi i obcymi źródłami finansowania zasobów. T. cit.. ceł. który powinien zapewnić pokrycie przynajmniej elementów majątku trwałego (wykazującego najniższa płynność). 71 Ujmuje to poniższa reguła : KAPITA STAŁY = KAPITAŁY W ŁASNE + ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE Ł Na zobowiązania krótkoterminowe. Termin ich płatności jest dłuższy niż jeden rok.w warunkach danego przedsiębiorstwa . Dlatego też punktem wyjścia przy porównawczej analizie pasywów jest wstępna ocena ich struktury i ustosunkowanie się . W. Struktura finansowa wynikająca z pasywów bilansu daje obraz podstawy finansowej. pozostałe kapitały rezerwowe. stanowi najbardziej stabilne źródło finansowania.

Wskaźnik udziału kapitałów obcych informuje o rozmiarach zadłużenia przedsiębiorstwa.. s. wskazując na wzrost stopnia samofinansowania. T. gdyż nieprzemyślane.ma miejsce systematyczne tworzenie rezerw z zysku. s. Poziom sfinansowania składników kapitałami własnymi i obcymi określają wskaźniki struktury własnościowej i relacji kapitałów własnych i obcych wyrażających się następującymi formułami: wskaźnik udziału kapitałów własnych wskaźnik udziału kapitałów obcych wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych kapitały własne x 100 kapitały całkowite kapitały obce x 100 kapitały całkowite kapitały obce kapitały własne kapitał własny kapitał obcy Wskaźnik udziału kapitałów własnych w kapitale całkowitym wyraża stopień samofinansowania przedsiębiorstwa. cit. Stąd też stosunek między kapitałem zakładowym a rezerwami ulega często znacznej zmianie. nagłe zmniejszenie kapitałów własnych w stosunku do obcych źródeł finansowania. co oznacza szybsze zwiększenie rezerw kapitałowych niż kapitału zakładowego. Jarzębowska op. 72 . Drugi wskaźnik relacji jest miarą samofinansowania przedsiębiorstwa. ocenę struktury kapitałowo-majątkowej. Nierzadkie są 72 73 M. Rozpatrzenie jej informuje o wartości kapitału własnego i zagrożeniach wynikających z zaangażowania kapitału obcego . ocenę dynamiki poszczególnych składników kapitału. może spowodować trudności płatnicze i wywołać niebezpieczeństwo niewypłacalności . 35.oprócz stałego wypłacania dywidend od kapitału zakładowego .wielkościami powinna występować właściwa dla danego przedsiębiorstwa proporcja. op. Informuje o skali zaangażowania obcych źródeł finansowania w stosunku do kapitałów własnych. cit. Istotna jest również wewnętrzna struktura obu grup kapitałów. Pierwszy wskaźnik relacji określany jest wskaźnikiem przekładni kapitałowej. Analiza sytuacji majątkowej obejmuje: • • • ocenę struktury kapitałów. Bardzo istotną kwestią wstępnej oceny pasywów jest zbadanie wewnętrznej struktury kapitałów własnych. Natomiast wskaźniki relacji są uzupełnieniem wskaźników struktury. 121. Dudycz. Relacja między nimi zależy od charakteru przedsiębiorstwa i od czynników zewnętrznych. przy których płaci się często wysokie odsetki. W dobrze funkcjonujących przedsiębiorstwach .

Wyznaczenie pojemności zadłużeniowej spółki. należy porównać dynamikę poszczególnych grup kapitałów względem siebie. . w których wielkość rezerw kapitałowych przekracza kilka razy wielkość kapitału zakładoweg 74 o . Gajdka. nr 9.. Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych obliczany następująco: wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych = kapitały całkowite w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały całkowite w poprzednim okresie kapitały własne w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały własne w poprzednim okresie kapitały obce w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały obce w poprzednim okresie kapitały długoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały długoterminowe w poprzednim okresie kapitały krótkoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały krótkoterminowe obce w poprzednim okresie wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych J. s.. „Przegląd Organizacji".. . 2001. w odniesieniu do poszczególnych grup kapitałów... _ zobowiązania z tytułu dostaw i usług x 100 kapitały obce Do oceny struktury kapitału pod względem wskaźników opisanych wzorami: wskaźnik udziału kapitałów długoterminowych wskaźnik udziału kapitałów krótkoterminowych wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do krótkoterminowych terminowości korzysta się ze kapitały długoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały krótkoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały długoterminowe kapitały krótkoterminowe Dokonując oceny zmiany kapitałów w czasie.. . . .. Do oceny struktury kapitałów własnych i obcych służą wskaźniki: kapitał podstawowy x 100 kapitały własne kapitał zapasowy x 100 kapitały własne kapitał z aktualizacji wyceny x 100 kapitały własne kapitał rezerwowy x 100 kapitały własne wynik z lat ubiegłych x 100 kapitały własne wynik roku bieżącego x 100 kapitały własne zobowiązania długoterminowe x 100 kapitały obce zobowiązania bieżące x 100 kapitały obce kredyty krótkoterminowe x 100 kapitały obce .wypadki.. 30 73 . Metoda praktyczna. .

że optymalny poziom sfinansowania majątku trwałego kapitałem własnym wynosi 70%) oraz w razie potrzeby długoterminowym kapitałem obcym.wzrasta udział kapitałów o większym wskaźniku dynamiki. Wydawnictwo Ekspert. Złota reguła bilansowa zakłada. Jeżeli dynamika kapitałów własnych jest silniejsza od dynamiki kapitałów obcych. Majątek trwały należy finansować głównie kapitałem własnym (przyjmuje się. 120 Polityka bilansowa i analiza finansowa. co łączy się z finansowaniem majątku obrotowego. Podstawowym źródłem jego finansowania są kapitały krótkoterminowe (krótkoterminowe kredyty bankowe. s. jest to pozytywny objaw. a za taki uważa się majątek trwały. Jeżeli zobowiązania krótkoterminowe w pełni pokrywają majątek obrotowy wówczas zachowana jest złota reguła bilansowania w stosunku do obrotowych składników majątku przedsiębiorstwa76. Sawicki. bony komercyjne) oraz zobowiązania bieżące. Rzeczywisty obraz stanu ekonomiczno-finansowego firmy można uzyskać dopiero na podstawie oceny wzajemnego związku między kapitałami (pasywami) a odpowiadającymi im środkami majątkowymi (aktywami) . pożyczki. red.Gabrusewicz op.Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych jest równy wskaźnikowi dynamiki majątku całkowitego. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. K. powinien być finansowany w sposób najbardziej bezpieczniejszy. Oddzielna niewystarczająca. cit. że majątek obciążony dużym ryzykiem. Wskaźniki te pokazują też zmiany w strukturze kapitałów . czyli przez kapitał własny. Dla utrzymania równowagi finansowej przedsiębiorstwa istotne jest również zachowanie bieżącej płynności. s. analiza by poszczególnych pozycji pasywów i aktywów jest wyczerpująco ocenić sytuację ekonomiczno-finansową przedsiębiorstwa. tym samym: kapitał własny* długoterminowy obcy majątek trwały _ > ( n stopień pokrycia) W. natomiast majątek obrotowy powinien znaleźć częściowe pokrycie w kapitale własnym (kapitał własny powinien stanowić pokrycie dla 30% wartości majątku obrotowego) i długoterminowym obcym oraz częściowo krótkoterminowym kapitale obcym. Również za pozytywny objaw uważa się silniejszą dynamikę kapitałów długoterminowych od dynamiki kapitałów krótkoterminowych. 142 74 . Wrocław 2002.

która finansuje środki obrotowe określana jest mianem kapitału obrotowego netto lub kapitału pracującego. więc pewnego rodzaju element bezpieczeństwa. co zgodne jest ze złotą regułą finansową. W praktyce jednak obserwuje się. Wartość tego wskaźnika powinna przekraczać 100%. Gabrusewicz.oblicza się według poniższych formuł : • • podejście kapitałowe KAPITA OBROTOW Y NETTO = KAPITAŁ STAŁY . Pozostałe środki obrotowe finansowane są kapitałami krótkoterminowymi (zobowiązaniami i kredytami). O ile przedsiębiorstwo swojego majątku trwałego może nie mieć sfinansowanego kapitałem własnym. Celem kapitału pracującego w przedsiębiorstwie jest minimalizacja ryzyka. op. Jeżeli majątek trwały nie jest pokryty kapitałami długoterminowymi. Oznacza to. Kapitał obrotowy netto 7R . Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałami długoterminowymi jest uzupełnieniem poprzedniego wskaźnika. W. s. Jeżeli majątek trwały jest w całości finansowany kapitałami własnymi. Stopień tego finansowania 77 określa wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego . Ta część kapitału stałego. w jakiej części majątek trwały jest finansowany kapitałem własnym. kłopoty ze ściąganiem należności). s.Do oceny struktury kapitałowo . 143. to przedsiębiorstwo takie ma bardzo silne podstawy finansowe. ponieważ kapitały długoterminowe powinny przewyższać wartość majątku trwałego. to musi bezwzględnie finansować majątek trwały kapitałem długoterminowym. iż część środków obrotowych finansowana jest kapitałem stałym.KAPITAŁY OBCE KRÓTKOTERMINOWE Ł 77 78 Ibidem. cit. 75 . Jest to. 123.majątkowej służą również następujące wskaźniki: wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym = = kapita własny x 100 ł mają tek trwały kapita stały x 100 ł mają tek trwały wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego kapita krótkoterminowy x 100 = ł majątek obrotowy wskaźnik zaangażowania kapitałów obcych = kapita obce x 100 ły mają tek obrotowy Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym informuje. należności) lub też wynikającego ze strat związanymi z tymi środkami (trudności zbytu produktów. że przedsiębiorstwo może mieć trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań. ułatwiający zachowanie bieżącej płynności finansowej.w zależności od podejścia . wynikającego z unieruchomienia części środków obrotowych (zapasów.MAJĄTEK TRWAŁY Ł podejście majątkowe KAPITA OBROTOW Y NETTO = MAJĄTEK OBROTOWY . to wartość wskaźnika jest mniejsza od 100%.

75 652 769. poziom kapitału obrotowego wykorzystuje się do obliczenia następujących wskaźników: wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego r * JH » ■ .48 4 8358.—r^: majątek całkowity kapitał obrotowy x 100 = ■ .91 1 000 000.00 5 003 448..45 301 684.07 1 710 859.Badając strukturę majątkowo-kapitałową.53 244 121. w latach 2002-2005 2002 A. iż przyrost kapitałów własnych w rozpatrywanym okresie wyniósł 6 517 158. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny IV. na co największy wpływ miał przyrost kapitału zapasowego.00 3 972. Jest to sytuacja korzystna dla przedsiębiorstwa. wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego L. L.52 1 000 000. z o.25 10 617 599.74 9 847444..Zobowiązania długoterminowe Ill.11 78 097.00 3 221 688.00 5 015 020.Kapitał (fundusz) podstawowy II. .73 1712832.97 zł.Kapitał (fundusz) zapasowy III. iż w 2004 roku wspólnicy dokonali dopłaty do kapitału podstawowego w kwocie 400 000.Kapitał (fundusz) własny I.42 0.00 2 339260. t t u t t■ ■ a. . w 4.Zysk (strata) netto B.o.78 2004 6 740 569.78 8 027.40 11 909 667. .00 4 017200.0.34 1640. którego wartość wzrosła o 4 198 047.78 0..69 0.12 1 874 759. W 2005 roku badanej spółce udało się 76 .00 3 972.Rozliczenia międzyokresowe -długoterminowe -krótkoterminowe 3 817 944. Należy zauważyć.77 70 070. Poniższa tabela zawiera dane wyjściowe do dokonania analizy sytuacji kapitałowej badanej zakładów mięsnych Agro-Handel Sp.Rezerwy na zobowiązania -długoterminowe -krótkoterminowe //.42 7 186.91 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. Jego wzrost oznacza zwiększenie długookresowych kapitałów w finansowaniu majątku obrotowego w przedsiębiorstwie. Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp.31 21 766 071.86 Pasywa razem 18 458 356. z 0. z o.65 1 400 000. = ■ .53 zł.89 11 135 497.39 9 798 718.36 23178120.79 9 226.15 0.07 7 186.69 1761190.79 244 121.18 10 337251. w jakim stopniu kapitał pracujący finansuje majątek całkowity i majątek obrotowy.9 2005 10 335 103.30 12 162 308.34 0.00 5 052 102.12 3 687 533.56 301 684.07 899 865.Zobowiązania krótkoterminowe IV.15 2003 4 540 809.01 5 369 431.00 65 2769.00 805 400.05 1 400 000.Zobowiązania i rezerwy I.00 3 664.00 zł.07 3 664.75 9 132 173.94 26252714. Spadek wartości wskaźnika oznacza wzrost finansowania majątku obrotowego kapitałem krótkoterminowym i jest to dla przedsiębiorstwa sytuacja niekorzystna.o.44 1640. Analizując zmiany bezwzględne poszczególnych pozycji pasywów można zauważyć.60 9 226.—r~h majątek obrotowy Wartość przedstawionych powyżej wskaźników informuje o tym.90 0.

o. z o.o.2005 2005 2003 2004 ■ KAPITAŁ DŁUGOOKRESOWY □ KAPITAŁ KRÓTKOOKRESOWY Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp. był on większy o 1 976 673.2005 ii n H 2002 2002 2003 2004 ■ KAPITAŁ WŁASNY □ KAPITAŁ OBCY 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp.63%. z o.79 zł do 17 225 261. Wykres 9: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium terminowości firmy Agro-Handel Sp. wyniósł on: 3 687 533. w latach 2002 . Struktura kapitałów badanego podmiotu gospodarczego obrazują poniższe wykresy: Wykres 8: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium własności firmy Agro-Handel Sp.2005 zobowiązania i rezerwy kształtowały się na poziomie od 14 640 411.51 zł. z o. iż udział kapitałów obcych w strukturze w ciągu badanego okresu spadł z poziomu 79.o. W latach 2002 .45 zł. Analizując wykres 8 można zauważyć.o.32% do 60. w latach 2002 . .40 zł i w porównaniu do roku 2003 (najniższego zysku). z o. tym samym badana spółka poprawia swą strukturę własnościową.wypracować największy w całym badanym okresie zysk.

77

Z kolei - jak wynika z wykresu 9 - w latach 2002 - 2005 nastąpiła znacząca zmiana w strukturze kapitałowej, mianowicie do roku 2003 kapitał całkowity spółki zdominowany był przez kapitały krótkoterminowe (58% w 2002, 56% w 2003), natomiast po 2003 roku w kapitałach dominowały kapitały długoterminowe (52% w 2004, 65% w 2005). Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 - 2005
\A/vc7rv7i=™i MiBKiiB WYSZCZEGOLN EN E KRYTERIUM WŁASNOŚCI: wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych KRYTERIUM TERMINOWOŚCI: wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych 0,74 0,79 1,10 1,86 3,83 0,26 3,79 0,26 2,44 0,41 1,54 0,65 WSKAŹNIKI RELACJI „„„„ «„„„ „nn. * 2002 2003 2004 nnr 2005

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Również korzystnie kształtują się wskaźniki relacji kapitałów badanej spółki. Skala zaangażowania obcych źródeł finansowania, w stosunku do źródeł własnych, spadała z 3,83 w 2002 roku do 1,54 w 2005 tj. o 2,29. W dwóch ostatnich badanych okresach miara skali samofinansowania (wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych) systematycznie wzrastała, jednak nadal na koniec badanego okresu wielkość utrzymała się na dość niskim poziomie - zaledwie 0,65. Świadczy to o tym, iż firma Agro-Handel jest podmiotem silnie uzależnionym od kapitałów obcych. Systematyczny wzrost wielkości wskaźnika relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych świadczy o coraz większej roli długoterminowych źródeł finansowania aktywów spółki AgroHandel. Szczegółowa struktura oraz dynamika kapitałów własnych i obcych a także ich składników podstawowych prezentuje tabela 13.

78

Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005
WYSZCZEGÓLNIENIE
2002

STRUKTURA (%)
2003 2004 2005

DYNAMIKA 2002= 2003 2004

■100 (%) 2005 270,70 140,00 621,24 80,92

Majątek trwały
- kapita (fundusz) podstawowy ł - kapita (fundusz) zapasowy ł - kapita (fundusz) z aktualizacji wyceny ł - zysk (strata) netto

100,00
26,19 21,10 7,90 44,81

100,00
22,02 51,52 6,64 19,82

100,00
20,77 47,80 3,62 27,81

100,00
13,55% 48,41M 35,68\

118,93
100,00 290,45 52,60

176,55
140,00 400,01 80,92

2,36\ 100,00

109,58 215,54

Kapitał obcy
- rezerwy na zobowi ązania - zobowi ązania długoterminowe - zobowi ązania krótkoterminowe - rozliczenia mi ędzyokresowe

100,00
0,01 27,44 72,52 0,03

100,00
0,04 29,33 70,61 0,02

100,00
0,48 32,67 62,89 3,97

100,00
0,06\

117,66
438,11 125,76 114,55 92,26

112,28
4761,07 133,66 97,36

108,72
562,49 124,84 86,01

37,5/1
57,37\ 11,06\

16433,67 44338,47

Kapitał całkowity

117,92

125,57

142,23

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Na podstawie danych zawartych w tabeli 13 wynika, że w latach 2002 - 2005 dynamika kapitałów własnych spółki Agro-Handel wzrosła z poziomu 18,93% do 170,70% tj. o 151,77%, przy czym wśród jego składników największą dynamiką - aż 521,24% -wyróżniał się kapitał zapasowy. Z kolei dynamika kapitałów obcych spadła o 8,94% z poziomu 117,66% do 108,72%. Zobowiązania krótkoterminowe wykazywały tendencje spadkową, a ich dynamika spadła o 24,54%, co należy ocenić jako korzystne zjawisko. Od 2003 roku największy udział w strukturze kapitałów własnych ma kapitał zapasowy, który stanowi blisko 50,00%. Jednocześnie udział kapitału podstawowego w rozpatrywanym okresie systematycznie spada, i tak, w pierwszym okresie stanowił 26,19% kapitałów własnych, a w ostatnim roku jego udział wynosił już tylko 13,55%. Natomiast w strukturze kapitałów obcych obserwuje się dość korzystne zjawisko w ciągu czterech kolejnych lat, jakim jest wzrost udziału zobowiązań długoterminowych z poziomu 27,44% na 31,51%, przy jednoczesnym spadku udziału zobowiązań krótkoterminowych z 72,55% do 57,37% tj. o 15,55%. Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów badanej spółki przedstawiają się następująco:

79

38 2002 2003 2004 2005 -^ . Wykres 9 obrazuje jak w spółce Agro-Handel przestrzegana była złota reguła bilansowa.19 120%^ 1. co roku wzrastał szybciej.54% 106.91 % 113.o.27 % 153.Złota reguła bilansa % -^ .96 0. Jak wynika z obliczeń przedstawionych w Tabeli 14. oznacza to.23 % 90. iż ich poziom.01 % _________________________________________________________(2002 = 100) __________(2003 = 100) ____________(2004 = 100) wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. w całym okresie objętym badaniem kształtowały się stosunkowo korzystnie.43 % 126. .2005 140% 1.93% 117.66% 122.44 % 95.o. z o.49 % 148. z o.84 % 140.2005 WSKAŹNIKI DYNAMIKI WYSZCZEGÓLNIENIE 2003 2004 2005 117.88 % 83.2004 nie została zachowana złota reguła bilansowania przez firma. z o.Złota zasada finansowania % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.kapitałową dopiero w 2005 roku. iż najsilniejszymi wskaźnikami dynamiki odznaczają się kapitały własne oraz kapitały długoterminowe.72 0.o. iż w latach 2002 . Spółce udało się osiągnąć prawidłowa strukturę majątkowo .80 100% 80% 60% 40% 20% 0% - ^ 0. Warto zauważyć.50 % 114.Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp.92% 118.07 z^-**— 0.33 % 96. Agro-Handel. w latach 2002 . Wykres 10: Złota reguła bilansowa badanej spółki w latach 2002 . Z obliczeń przedstawionych na wykresie 10 wynika.

8 0 .

23 % 50.o.08 % 133.o 81 .94 % 80. gdyż może spowodować do utratę płynności finansowej.79% -10.o. Jednakże w ostatnim roku objętym badaniem poziom kapitału obrotowego netto jest najwyższy w całym okresie. Wykres 11: Kapitał obrotowy netto firmy Agro-Handel Sp.56 % 90.31 % 166.2004 kapitał obrotowy spółki AgroHandel był ujemny.40 % 72.60 % 37.91 % -24.27 % -12. dlatego część majątku trwałego finansowana była kapitałami krótkoterminowymi.16 % 175.38 % 131.65 % 3.84 % 8.06 % 107.02 % 77.o Powyższy wykres wskazuje. iż w latach 2003 .46 % RY MAJĄTKOWO-KAPITAŁOWEJ 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o. Jest to sytuacja niekorzystna.48 % 2. z o. w latach 2002-2005 WKAŹNIKI STRUKTl WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego wskaźnik zaangażowania kapitałów obcych wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego 52. Oznacza to. zatem zmniejszyło się zagrożenie utraty płynności finansowej.00 % 95. Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp.Kształtowanie się kapitału obrotowego netto badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono na wykresie 11. ta zaś może doprowadzić do bankructwa.78% 4.14% 107. z o.16 % 124. że w tych latach majątek trwały firmy przewyższał kapitał stały.92 % -5. z o. w latach 2002 -2005 KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście kapitałowe) KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście majątkowe) Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.84 % 112.

tworzy się potrzeb jego wielokierunkowej analizy . W 2003 roku rozpoczęto rozbudowę hali uboju. s. Dodatkowo pełni rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego. Operując wielkościami strumieniowymi. 82 .79% i był najwyższym w całym okresie objętym badaniem.3. Wstępna ocena księgowej wielkości wyniku finansowego Wielkość wyniku finansowego jest głównym czynnikiem rzutującym na poziom rentowności. zakupiono nową linie ubojową.16%. jaka w tym czasie miała miejsce. jaką spełnia wynik finansowy w działalności przedsiębiorstwa. 3.94% i 80. cit. Sierpińska. Niski poziom wskaźników wynika z gruntownej modernizacji zakładu produkcyjnego. a także wyposażono dział produkcji wędlin w nowe maszyny i urządzenia techniczne.Jak wynika z przedstawionych w powyższej tabeli danych. Ze znaczącej roli. przychody z operacji finansowych oraz odpowiadające tym rodzajom działalności koszty i straty. Przez kolejne lata obserwuje się spadek wartości tego wskaźnika. który również w roku 2003 kształtował się na poziomie 175. Ponadto stanowi podstawę do rozliczeń finansowych z budżetem państwa w postaci podatku dochodowego. 33. Na wynik finansowy może oddziaływać różny układ 79 M. rozbudowano system wagowy. co wskazuje na to. iż spółka Agro-Handel sprawnie spłaca zaciągnięte wcześniej zobowiązania kredytowe. Znajduje to odbicie w poziomie wielkości wskaźnika zaangażowania kapitałów obcych. określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. D. a także podstawowym źródłem zasilania przedsiębiorstwa w kapitał własny oraz wypłat dywidend dla udziałowców. przychody ze sprzedaży towarów. w 2003 roku zarówno wielkość wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym jak i kapitałem stałym były najniższym w całym analizowanym okresie i wynosiły odpowiednio: 37. Wędzki opt. grupuje wszystkie przychody uzyskiwane ze sprzedaży dóbr i usług wytworzonych przez przedsiębiorstwo. Umożliwia również rozwój firmy i wzrost jej wartości. Zakłady Mięsne Agro-Handel nie były w stanie sfinansować modernizacji budynków i zakupu nowych środków trwałych bez konieczności zadłużenia się (zaciągnięcia kredytów). Rachunek wyników to główne źródło informacji o wielkości osiągniętego zysku lub poniesionych strat..

49 154 615.13 864 475.41 261181. Sawicki op. z o.90 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.18 359 091. • badanie relacji zachodzących pomiędzy poszczególnymi wielkościami ekonomicznymi rachunku wyników.05 955386.13 lysk(słrała) z działalności operacyjnej Przychody f/nansowe 2 473 048.31 75 803. Wstępna analiza rachunku wyników obejmuje : • ustalenie i ocenę zmiany wielkości strumieni pieniężnych prezentujących przychody ze sprzedaży.35 2 066 583.41 2 389 881.62 1 502 633. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. Przekształcona do postaci analitycznej forma rachunku wyników stanowi dobrą podstawę do wstępnej oceny kształtowania się wyniku finansowego na różnych poziomach (Tabela 16).37 86 555 975. który w wartościach bezwzględnych wyraża się kwotą 2 922 950.01 Koszty finansowe__________________________________229 378.35 129 037.23 lysk(strata) na sprzedaży Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne 1 763 188.33 73 661368.52 1727 581.26 807 825.53 94 684149. 83 . 146. K. s.62 89998 011.13 376 987.70 67 726.o.26 zł. Najwyższy wyniki na działalności podstawowej spółka Agro-Handel osiągnęła w 2005 roku i wyniósł on: 4 686 138. Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.02 84 489 391. w jakim stopniu każdy z nich wpłynął na powstanie ostatecznej wielkości wyniku finansowego i czy jest ona prawidłowa z punktu widzenia ekonomicznej efektywności środków zaangażowanych w procesie produkcji.39 1 874 757.77 4 728 728. W porównaniu do 1 763 188. Szczegółowa analiza poszczególnych czynników umożliwia określenie.o.75 67 997 353.52 zł i był większy od najniższego wyniku osiągniętego na tej działalności w badanym okresie o 3 878 313.07 72 853 543.05 lysk(słrała) z działalności Podatek dochodowy 2 372 707. ____________________________w latach 2002 . cit.29 893 739.96 627992. 80 Polityka bilansowa i analiza finansowa.2005_____________________________ WYSZCZEGÓLNIENIE Przychody netto ze sprzedaży i zrównanie z nimi Koszty działalności operacyjnej 2002 2003 2004 2005 69 760 541.84 2 699 142. koszty i wynik finansowy i inne wielkości ekonomiczne w kolejnych latach badanego okresu.78%.59 661847.73 3 687 522.02 515124.91 4 686 138.26 zł zysk wypracowanego w pierwszym roku analizowanego okresu nastąpił wzrost o 265.68 74 286. z o.04 1041205.17 zł.69 Wynik finansowy netto 1 710 859. red.czynników biorących udział w jego tworzeniu.27 5 013 533.78 1032 773.25 236 803.88 1 341 634.99 441769.89 899 865.

T 20% 0% . l -17. w latach 2002-2005 140 % 120 % 100 % 103.69% % -' i 2002 2003 2005 tr ■i 2004 V Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.24%l 18.89% IL -49.08°/ : wynik na działalności podstawowe] wynik na działalności operacyjnej : wynik na operacjach finansowych :■ : obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego I I 80% 60% 40% ' ~89. Bardzo pomocne w zakresie analizy rachunku wyników jest tzw.48 ' -7.50% 27. które w formie dwóch tabel obrazuje strukturę oraz dynamikę przychodów i kosztów. które w głównej mierze rzutują na poziom zysku netto.74%l \ -16.o.o. Otrzymane w ten sposób odchylenia dodatnie i ujemne informują przejrzyście o zaistniałych przekształceniach poszczególnych elementów osiągniętego wyniku finansowego.77% 1127. . Ocena struktury analitycznego rachunku wyników polega na ustaleniu udziału poszczególnych jego składników w ogólnej (stanowiącej 100%) wielkości przychodów ze sprzedaży. z o. z o. zestawienie analityczne. W tym celu dokonuje się porównawczej oceny wskaźników dynamiki poszczególnych jego składników.06% 89. Potwierdzenie rezultatów oceny wyniku finansowego przy wykorzystaniu wskaźników dynamiki można uzyskać przez równoległą analizę wskaźników struktury rachunku wyników. istotne znaczenie ma tu porównanie wskaźników.Kształtowanie się wyników poszczególnych segmentów działalności firmy Agro-Handel w rozpatrywanym okresie obrazuje poniższy wykres: Wykres 12: Wielkość i zmiana wyników na poszczególnych obszary generowania wyniku finansowego firmy Agro-Handel Sp.88% -Sf)fi% ) -38.77% 77 71 o/. Analiza dynamiki umożliwia wymierne określenie wpływu podstawowych czynników na wzrost lub spadek wyniku finansowego netto.7? % '-28.09%l I ■ 33.

84 .

22 3.14 52.stat.o.75 103.00 92. 95.Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów.40 2.55 0.08 0. że decydujący wpływ na wielkość przychodów netto ze sprzedaży mają przychody ze sprzedaży produktów.54 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.04 0.94 -561.45 0.60 2.18 7. Analiza dynamiki zysku po wyeliminowaniu wpływu zmiany cen przedstawia poniższy wykres: http://www.95 2.30 0.54 66.11 97.25 117.82 0.57 92. 92.10% w 2005 roku81.39 1. z o. Przedstawione w tabeli 17 wskaźniki dynamiki wyniku finansowego netto nie uwzględniają wpływu zmiany cen w badanym okresie.21 103.72 77.97 132.08 105.32 1.96 60.05% ogólnej wielkości ze sprzedaży.00 100.o.66 5.03 0.75 52.73 141.57%. 103.12 0.90%. 98. 96. ich wskaźnik udziału wynosił w kolejnych latach odpowiednio 92.53 1.17 0.84 667.73 57.45%. 97.57 3.10 0.82 199.08 0.10 3.55 199. z o.81 -0.81%.33 3.24 56.18 0.80% w 2003.90 1.61 2.2007 85 .30 157.83 109.30 3.58 -551.44 2. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE STRUKTURA (%) 2002 2004 2005 2003 DYNAMIKA 2001 '=100 (%) 2005 2003 2004 Przychody netto ze sprzedaży Przychody ze sprzedaży produktów Zmiana stanu produktów Przychody ze sprzedaży towarów i materiałów Koszty działalności operacyjnej Zyskfstrata) na sprzedaży Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne Zyskfstrata) z działalności operacyjnej Przychody finansowe Koszty finansowe Zyskfstrata) z działalności gospodarczej Podatek dochodowy Wynik finansowy netto 100.35 1.89 105.78 110.00 100.32 215.76 58..40 0.73 88.36 265.00 100.14 45.35 100.gov.16 202. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.69 97.62 50.73 2.64 400.61%. Wskaźniki inflacji (wskaźnik cen przy podstawie rok poprzedni = 100) w poszczególnych latach kształtowały się następująco: 100.50% w 2004.01 0.76 0.49 164.52 406.57 156.39 168. 97. i 102.82 124.69 43.95 1. stanowią analogicznie: 97.htm 03.57 135.47%.69%.01.99 1.45 96.22 -0.38 4. Analiza struktury rachunku wyników wykazuje.60 97.60 1.70 107.47 2.05 4.39 98.92 109.59 124.46 95.24 0.10 2.92 6. Natomiast koszty działalności operacyjnej.pl/dane spol-gosp/ceny handel uslugi/wskazniki inflacja/wsk c 50-05.60 130.

35.13 1032 773. z o.32 133.29 229 378.75 107.41 67 726.o.14 667.69 69 043 194.49 124.60 1 710 859.13 359 091.02 84 489 391.59 124.73% od poziomu z 2002 roku.57 135. 50% 0% 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.08%.01 1041205. natomiast wartość wskaźnika dynamiki w cenach porównywalnych obniża się o 13.85 1 710 859.92 164.18%.89 92 026 300.06 108.46 85 642 683.31 75 803. w latach 2002 ..13 75 464 753. 24.96 103.52 57. Koszty działalności operacyjnej 86 .o.83 110.05 661847. Wskaźniki dynamiki przychodów i kosztów poszczególnych segmentów działalności analizowanej spółki przedstawiono w tabeli 18. Jak widać na wykresie 13 oraz w tabeli 18 dynamika zysku w cenach bieżących w okresie czterech lat wynosiła 215.59%.99 236 803.Wykres 13: Wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.78 129 037.84 58.8. w latach 2002-2005 i jego dynamika w cenach porównywalnych 250% -r i 200% — 150% — i wynik fiansowy netto w cenach bieżących ^^^ wynik finansowy netto w cenach porównywalnych —•— wskaźnik dynamiki w cenach porównywalnych 100% 52.05 376 987.o. z o.28 132.55 157.62 95 713 822.73 864 475.66 123.75 103.18 515124.02 261181.29 WARTOŚĆ (zł) 2002 2003 2004 70 754 054.33 73 661 368.96 74 286.85 87 517 441.39 52.13 441769. z kolei przychody finansowe osiągały poziom niższy średnio o 43.04 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.68 955 386.75 105.62 89 998 011. z o.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE Przychody netto ze sprzedaży Pozostałe przychody operacyjne Przychody finansowe PRZYCHODY OGÓŁEM: Koszty działalności operacyjnej Pozostałe koszty operacyjne Koszty finansowe Podatek dochodowy KOSZTY OGÓŁEM DYNAMIKA 2002=100 2005 2003 2004 2005 69 760 541.25 168.69 106.80 124.08 135.07 72 853 543.25 199.54%.24 66.35%.36 406.49 1727 581.70 893 739.89 3 461 848.73% Pozostałe przychody operacyjne charakteryzowały się zmienną dynamiką.04 627 992.23 154 615.96 67 997 353. Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp.35 77.53 94 684 149.19% i kształtuje się na poziomie 202.16 156.24 74 564 888.37 86 555 975. 892 723.o. z o. Dynamika przychodów netto ze sprzedaży w stosunku do roku wyjściowego wynosiła dla kolejnych lat odpowiednio: 5.

4.902 332 824. w tym zwłaszcza w strukturze finansowania działalności gospodarczej oraz w płynności finansowej firmy.49 1 999 055.55 Przepływy pieniężne netto razem 486 340. ustalenie źródeł jej pochodzenia i kierunków wykorzystania.45 -1 377 944.29 111896.81 1158 651.92 -258 329.12 -3 824 654.93 -3 665103.83 1061717.39 1 874 759. 3.31 Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej Wpływy Wydatki Przepływy pieniężne netto z działalności Przepływy środków pieniężnych Wydatki Przepływy pieniężne netto z działalności f inansowej 186 707.85 3 312 073. Rachunek przepływów pieniężnych wypełnia lukę w tworzeniu przez rachunkowość „wiernego obrazu" sytuacji finansowej przedsiębiorstwa.17 2 812 826. terminowości oraz stopnia pewności przyszłych przepływów pieniężnych.40 Korekty razem -1807 898.22 2 936 477.45 583 342. z o. Tabela 19 zawiera dane dotyczące przepływu strumieni środków pieniężnych badanej jednostki gospodarczej w czterech kolejnych latach Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp.89 899 865.80 1613 065.17% w 2004 a niżeli odpowiadające im przychody.45 76 218. w którym to różnica pomiędzy dynamika kosztów a przychodów działalności operacyjnej była niższa o 3.74 3 687 533.235 686 589.00 -2 229 484.98 -1027 772.2005 Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej 2002 2003 2004 2005 Zysk (strata) netto 1710 859.48 -3 588 2186 423.35 235 120.97 -1028 098. Obok statystycznej informacji o stanie i zmianach w zakresie zasobów i źródeł ich pochodzenia oraz dynamicznej informacji w ujęciu memoriałowym o przychodach i kosztach. z o.37%.59 -5 628 920. w latach 2002 .96 4 211939. Analiza pionowa i pozioma rachunku z przepływów środków pieniężnych Podstawowym celem sporządzania tego rachunku przepływów pieniężnych jest określenie: zdolności generowania gotówki i jej ekwiwalentów przez przedsiębiorstwo.38 -841 390.97 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.06 132 684. 87 . Dane o przepływach pieniężnych mogą też zawierać użyteczne informacje do określania kwoty. uzyskuje się w tym rachunku również dynamiczną informację w ujęciu kasowym o wpływach i wydatkach firmy.70 -5 740 816.67 -172150.o. Tendencja ta odwróciła się w 2005 roku.22 1406 770.06 -3 691 970.00 1374 422.41 z działalności finansowej 1750 000.91 Przepływy pieniężne netto z działalności -97 038.wzrastały szybciej o 1.55% w 2003 i o 0. Informacje zawarte w rachunku przepływów pieniężnych pozwalają wyjaśnić zmiany występujące w aktywach bilansu jak i w sytuacji finansowej.o.

Tabela 21: Wynik księgowy a środki pieniężne netto z działalności operacyjnej TRESC WYNIK FINANSOWY NETTO ŚRODKI PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ WARIANTY IV + + Źródło: Opracowanie własne. Trzy rodzaje strumieni oraz dwa kierunki przepływu (dodatni lub ujemny) pozwalają. dla której przedsiębiorstwo zostało powołane (samofinansowanie). Z punktu widzenia zdolności generowania środków 88 . pozyskiwanie z zewnątrz kapitałów własnych i obcych oraz kierunków ich wykorzystania. uzyskiwane z poszczególnych rodzajów działalności. W metodzie pośredniej. wykorzystywanej do zestawienia przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej wyraźnie widać. że zysk netto to nie to samo. bowiem wyróżnić osiem możliwych przypadków. Porównując zysk netto i środki pieniężne netto z działalności operacyjnej wyróżnić można cztery warianty charakteryzujące sytuację finansową przedsiębiorstwa. inwestycyjnej i finansowej są pomocne w rozpoznaniu konkretnej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. pozwala spojrzeć szerzej na zmiany środków pieniężnych w przedsiębiorstwie. Bardzo istotne jest tu określenie i ocena zdolności przedsiębiorstwa do generowania środków pieniężnych z działalności podstawowej. Przedstawiona interpretacja zmian w stanie środków pieniężnych ma charakter ogólny. Zastosowanie dodatkowych obliczeń i ocen. Podstawę oceny stanowią tylko salda środków pieniężnych netto. Jest to sytuacja typowa dla przedsiębiorstw rozwijających się. co gotówka wypracowana z działalności operacyjnej (podstawowej). Natomiast w kolejnych latach dodatni strumień pochodzący z działalności operacyjnej nie był wystarczający dla pokrycia wydatków inwestycyjnych. Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pieniężnych KATEGORIA STRUMIENI OPERACYJNY INWESTYCYJN FINANSOWY KOLEJNE PRZYPADKI 1 VI VII VIII II III IV V + + + + - + + - + - - + + + - - + + - - Źródło: Opracowanie własne. Jak wynika z tabeli 19 w 2002 roku dwa ujemne strumienie: operacyjny i inwestycyjny są finansowane były źródłami zewnętrznymi. Niedobór środków pieniężnych pokrywany był kredytami i pożyczkami oraz innymi wpływami finansowymi.Rachunki przepływów pieniężnych sporządzane z podziałem na przepływy działalności operacyjnej.

038.3 lzł. które wynosiły odpowiednio: 4. natomiast w trzech kolejnych latach wynik na działalności operacyjnej przyjmował wartości dodatnie. Analiza struktury. W ramach wstępnej analizy rachunku przepływu środków pieniężnych istotne jest też badanie struktury i dynamiki tych przepływów.22 zł. 89 .589.588.48 zł i dla 2005: -3.691.628. gdyż informują o intensywnym rozwoju firmy.96 zł.pieniężnych od roku 2003 badane przedsiębiorstwo znajduje się w korzystnej sytuacji gdyż osiąga zysk netto i jednocześnie uzyskuje nadwyżkę środków pieniężnych z działalności operacyjnej.920. jedynie w roku 2002 Cash Flow operacyjne wykazywało niedobór w wysokości: 97. jakie kształtowały się w badanej jednostce należy oceniać pozytywnie.06 zł.936.686. Z kolei cash flow finansowe w całym badanym okresie charakteryzuje stała tendencja spadkowa. Analiza dynamiki (analiza pozioma) umożliwia natomiast ocenę występujących tendencji zmian poszczególnych pozycji. (czyli analiza pionowa) pozwala ujawnić podstawowe źródła pochodzenia gotówki lub też kierunki ich wydatkowania.884. Oznacza to. Ujemne przepływy pieniężne netto dla działalności inwestycyjnej. wyrobów. Jak widać na poniższym wykresie w badanym okresie. 2.29%. dla 2004: -3.41 zł. dla 2003: -5.970. jakie spółka uzyskiwała od 2003 ze sprzedaży towarów. Generowana nadwyżka gotówkowa w wyniku prowadzonej działalności finansowej w ciągu czterech lat spadła o 83. Wynosiły one odpowiednio dla roku: 2002: -841.211.939. Wykres 14 przedstawia przepływy netto z poszczególnych działalności badanej jednostki gospodarczej w rozpatrywanym okresie.89 zł.23 zł i 5.390.477. usług były wyższe od wydatków z działalności operacyjnej. że środki pieniężne.

amortyzacja . która jest kosztem. stanowiący kolejno: 22. całej nadwyżki operacyjnej w latach 2003 .64 % 28.36% 22.zmiana sianu należności . z o.08% 18. ale nie jest wydatkiem.99%. Efekt tego przekształcenia przedstawia tabela 22. w latach 2002 .2005 WYSZCZEGÓLNIENIE .82% 100. Wysokim udziałem w strukturze Cash Flow operacyjnym charakteryzuje się także amortyzacja.00% Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pieniężnych firmy Agro-Handel Sp.zysk na działalności operacyjnej .41 % -1.92 % 68.25 % 28.33 % 0.80 % -5.04% -8. 68.92 % 17.zmiana sianu rezerw .o.Wykres 14: Kształtowanie się dynamiki poszczególnych rodzajów strumieni przepływów pieniężnych netto firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 .zmiana sianu zapasów .o. z o.00% 100.13% 2.21 % 6. Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp.99 % 70. które polegało na wyeliminowaniu pozycji nienależących do tej działalności.2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.85 % -0.10% 32.80%.43 % 37.o.02 % 0. zatem nie pociąga za sobą żadnych przepływów 90 .50% -22.00% 100.94 % 52.00% 100.o.zmiana sianu zobowiązań króikoierminowych .zmiana sianu rozliczeń międzyokresowych PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ 2002 2003 2004 2005 -18.57% -2. z o.92%. Głównym źródłem dodatnich wartość przepływów pieniężnych netto z działalności operacyjnej był zysk na działalności operacyjnej.2005. z o. ' DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA ■ DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA Do celów analizy strukturalnej nadwyżki strumienia pieniężnego z działalności operacyjnej dane zawarte w części A rachunku zostały poddane przekształceniu.26 % 13.76 % -22. 70.

57% "i ""46. 91 .87% 5.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WPŁYWY: .00% 100.00% 100.39 % 16.00% .00% 100. W badanej spółce składniki gotówki netto z działalności finansowej przedstawione zostały w tabeli 24. z o.6 0 % oo .nabycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych___________________________________________________ PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z 100.099.47% spłaty kredytów i pożyczek 10. Dlatego kwotę amortyzacji należy dodać do wyniku finansowego.83% 14.78% 61. Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp.28% 30.72% 5.716.00% 100.34% 86.00 % 100.00% 100. w latach 2002 .o. z o.00 % 100. Niższa wartość przepływów netto z działalności operacyjnej w 2004 roku wynika z niekorzystnej zmiany stanu należności (spadek o 653.00 % 100.00% 100. z o.00 % 100.10% wykup dłużnych papierów 7.kredyty i pożyczki .38% '44.227o 13.32 zł.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 2003 2004 2005 WPŁYWY: 100.o.o.00 % 100.79 "%> PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z 100.o6 "% )4.wpływy netto z dopłat do kapitału . z o. składa się wyłącznie z wpływów i wydatków związanych z nabyciem i zbyciem wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych.646.pieniężnych.00 % 100. w latach 2002 .43 % 100.64% 2. Struktura gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.62% 19.36% odseiid " 45.68 zł) przy jednoczesnym spadku zobowiązań niezwiązanych z zaciągniętymi kredytami i pożyczkami o 1.o.00% 100. z o.08% 80.4)"%"" Yl'.00% -zbycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych___________________________________________ WYDATKI: 100.o.00 % 100. Do analizy struktury przepływów pieniężnych netto z działalności inwestycyjnej wykorzystano poniższą tabele: Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.00% 100.00 % DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pieniężnych firmy Agro-Handel Sp.00 ~ "i6 0 .inne wpływy finansowe WYDATKI: • • • • 2002 2003 2004 2005 100.00 dywidendy i inne wypłaty na rzecz właścicieli 43.00 %> 100.00% DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pieniężnych firmy Agro-Handel Sp.00 % 100.00% 100.

Uwzględniając zakres danych. 44.34% udział w strukturze wpływów miały kredyty i pożyczki. bowiem duża liczba wskaźników. W ostatnim badanym okresie sprawozdawczym inne wpływy finansowe stanowiły 86.Z powyższych obliczeń wynika. 3. możliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duże. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa. Poszczególne wskaźniki finansowe dotyczą określonego obszaru działalności firmy.44%.83% w okresie początkowym do poziomu 5.47% w ostatnim okresie objętym badaniem. Zbyt wysoka 92 .5. Jednak nadal największy. dlatego w praktyce dla każdej z grup wyodrębnia się kilka wskaźników o znaczeniu podstawowym. lecz ich trafny dobór i umiejętna ocena. bo 46. Nadmiar może rozmazywać obraz sytuacji finansowej firmy. Wykorzystanie analizy wskaźnikowej do oceny sytuacji finansowej firmy Od ponad wieku analiza wskaźnikowa jest głównym instrumentem interpretacji sprawozdań finansowych. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem.2003 jedynym źródłem wpływów działalności finansowej były kredyty i pożyczki. wpływy z funduszu SAPARD oraz z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych stanowiły odpowiednio: 14.43% ogółu wpływów na działalności finansowej. oraz inne wpływy finansowe.2005 na spłatę kredytów i pożyczek przeznaczano kolejno 61. pozostały udział 13.38%. 80. Udział dywidendy i innych wypłat na rzecz właścicieli spadł z poziomu 43. kiedy to oprócz wspomnianego źródła pojawiły się także wpływy netto z dopłat do kapitału zakładowego wspólników. Rodzaj i liczba wskaźników. że w latach 2002 . a w konsekwencji stanowi podstawę do dokonania oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Po stronie wydatków z działalności finansowej przez cały badany okres znaczącą udział stanowiły odsetki oraz spłaty kredytów i pożyczek.22% i 39. Z tego też względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy.10% gotówki działalności finansowej. z jakich się korzysta w badaniach analitycznych. O jakości analizy nie świadczy. W latach 2003 . zawartych w bilansie oraz w rachunku zysków i strat. Dzięki nim można zidentyfikować jej słabe i mocne strony. natomiast dopłaty do kapitału i inne wpływy tj. Wskaźnikowa analiza kondycji finansowej przedsiębiorstwa stanowi rozwinięcie wstępnej analizy podstawowych sprawozdań finansowych.08%.57% należał do kredytów i pożyczek. Sytuacja nieco uległa zmianie w 2004 roku.

lub zbyt niska wielkość wskaźników jest sygnałem o występowaniu określonych zjawisk i może być źródłem informacji o zagrożeniach i szansach działalności firmy. Należy jednak dodać, że podstawowe wskaźniki finansowe na ogół nie dostarczają pełnych informacji o przyczynach występowania zjawisk lub zdarzeń, by je poznać należy dokonać pogłębionej analizy wykorzystując bardziej szczegółowe wskaźniki. Treść wskaźników analitycznych, a przede wszystkim ich konstrukcja, ma duży wpływ na obiektywność, dokładność i kompletność wyników prac analitycznych. Analiza wskaźnikowa jest szybką i efektywną metodą uzyskiwania wglądu w operacje gospodarcze i funkcjonowanie firmy. Niemniej sposób podejścia do tego narzędzia musi być odpowiednio wyważony i uzupełniony innymi narzędziami analitycznymi gdyż analiza wskaźnikowa nie jest wolna od pewnych ograniczeń. Najważniejszym z nich jest fakt, że bazuje wyłącznie na przeszłości firmy, jednak wraz z analizą otoczenia może ona służyć do przewidywania warunków działania przedsiębiorstwa w przyszłości . Wszystkie wskaźniki wykorzystywane w analizie finansowej mogą być obliczane: • na podstawie danych wyrażających stan zjawiska na początku i końcu okresu sprawozdawczego - różnice pomiędzy tak obliczonymi wskaźnikami pokazują zmiany - jakie zaszły w badanym zjawisku, w wyniku podjętych w ciągu okresu sprawozdawczego decyzji gospodarczych, • na podstawie wielkości średnich, ustalanych np. w oparciu o sumę stanu na początek i koniec okresu sprawozdawczego dzieloną przez 2. Istnieje kilka sposobów podziału klasyfikacji wskaźników ekonomicznych. Jeden z możliwych sposobów ich podziału, jaki spotyka się w literaturze przedstawiono poniżej:

Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych
WSKAŹNIKI EKONOMICZNE
WEWNĘTRZNE OPERACYJNE X PŁYNNOŚCI ZEWNĘTRZNE i FINANSOWE

_n
EFEKTYWNOŚCI ELASTYCZNOŚCI

i

I

STRUKTURY KAPITAŁU

Źródło: L. Bednarski, T. Wiśniewski op. cit, s. 321.

; M. Sierpińska, T. Jachna op. cit. s. 78.

93

Według powyższej klasyfikacji wskaźniki dzielone są na wewnętrzne i czyli takie, które obliczane są na podstawie danych zaczerpniętych ze sprawozdań finansowych firmy stanowiące ich interpretację. Wskaźniki zewnętrzne to takie, w których dane znajdujące się w liczniku bądź mianowniku pochodzą z materiałów źródłowych innych niż sprawozdania finansowe (np.: cena rynkowa akcji danej spółki). Wskaźniki te wykorzystywane są najczęściej przez inwestorów i potencjalnych inwestorów firmy. Wskaźniki wewnętrzne dzielone są następnie na dwie zasadnicze grupy: wskaźniki operacyjne (koncentrują się na operacjach spółki dotyczą, zatem strony aktywów) oraz finansowe (skupiają się na badaniu sposobu sfinansowania aktywów spółki). Wskaźniki operacyjne dzielone są następnie na wskaźniki rentowności, które charakteryzują efekty, jakie spółka uzyskuje z działań operacyjnych oraz wskaźniki efektywności (wydajności) określające obrót lub też charakteryzujące efektywność inwestycji. Wskaźniki finansowe dzielą się z kolei na wskaźniki płynności i struktury kapitału (zasilania). Pierwsze oceniają krótkoterminową pozycję finansową firmy, a w szczególności zdolność spółki do spłacania swoich zobowiązań w krótkim terminie. Wskaźniki struktury kapitału służące ocenie długoterminowej struktury kapitału, a przede wszystkim udział kapitału własnego
Ol

i obcego w finansowaniu firmy w długim okresie . Natomiast dokonując klasyfikacji wskaźników służących do oceny kondycji do oceny kondycji finansowej firmy można ująć w następujących grupach84: • • • wskaźniki rentowności (zyskowności) (profitability ratios), wskaźniki płynności (liąuidty ratios), wskaźniki sprawności działania (activity ratios), • • wskaźniki zadłużenia (debt ratios), uzupełniane dla niektórych przedsiębiorstw o wskaźniki rynku kapitałowego. Jak wynika z przedstawionych przykładów klasyfikacji wskaźników

ekonomicznych, podziały te są bardzo do siebie zbliżone. Nie budzi też wątpliwości zaliczanie poszczególnych wskaźników do danej grupy. Sprawa sporną może być tylko ich gradacja Ogólne zasady interpretacji wskaźników wskazują na konieczność zastosowania metody porównań, przy dokonywaniu oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Najczęściej przyjmowane kierunki porównań przedstawia schemat:

83 L. Bednarski, T. Wiśniewski op. cit, s. 323. 1 Ibidem, s. 324.

94

Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej


- analiza zachodzących

KIERUNKI PORÓWNAŃ WSKAŹNIKÓW

CZAS

- analiza wyników

PLAN

O

w czasie zmian poszczególnych danych finansowych i wskaźników dotyczących tego samego

PRZESTRZEŃ
- porównanie danych finansowych przedsiębiorstwa z

odpowiadającymi im
danymi innych firm, przede wszystkim

uzyskiwanych przez przedsiębiorstwo z danymi zawartymi w planach, kosztorysach, założeniach projektowych lub z przyjętą umownie

działających w tej
samej branży i przedsiębiorstw konkurencyjnych

wielkością optymalną

Źródło: L. Bednarski, op. cit, s. 20

Porównanie wskaźników w czasie pozwala wyznaczyć trendy kształtowania się określonych relacji finansowych i ocenić, czy tendencje zmian we wskaźnikach są korzystne dla firmy oraz jakie jest natężenie zmian w stosunku do lat ubiegłych. Pogorszenie wskaźników może być sygnałem występujących nieprawidłowości i świadczyć o podejmowaniu błędnych decyzji gospodarczych w badanym okresie . Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej, minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branży. Porównania pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami pozwalają ocenić pozycje danej firmy na rynku. Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa, firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku, ma ona, bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcj onowania86. Ważnym aspektem analizy wskaźnikowej jest sprawdzian jednolitości konstrukcji badanych wskaźników oraz procedur rachunkowości (eliminacje zakłóceń) i wtedy, gdy licznik jest współmierny do mianownika. Stąd też przed porównaniem wskaźników zachodzi konieczność ustalenia rodzajów i rozmiarów ewentualnych zakłóceń w porównywalności, a następnie w miarę możliwości ich eliminowanie bądź odpowiednie uwzględnianie w dokonywanej ocenie. Poniższy schemat przedstawia cztery główne rodzaje zakłóceń spotykanych przy porównywaniu wskaźników.
' B. Olzacka, R. Pałczyńska-Gościniak op. cit., s. 54. ' Ibidem, s. 55.

95

Analiza wskaźnikowa jest zalecana z wielu powodów. jeśli organizacja jest zarządzana mniej efektywnie niż konkurencyjne firmy. grupy przedsiębiorstw. oprocentowania kredytów. telekomunikacyjnych. ich duża elastyczność. Skowronek-Mielczarek op. stwarza szansę porównań z przeciętnymi wskaźnikami dla branży. Leszczyński.powstają na skutek zmian ceny sprzedaży wyrobów. a przede wszystkim. __________________P^ Źródło: J. s.wynikają z różnic lub dokonywanych zmian w zakresie przedmiotu działalności jednostek gospodarczych (nasilać się mogą w związku z postulowanym postępem techniczno-technologicznym produkcji krajowej z uwagi na istotne w poziomie techniki i technologii krajowej i zagranicznej). 145. które muszą uwzględniać odmienności systemów ekonomicznych). robót i usług wynikających z decyzji organów upoważnionych do ustalania ceny lub producentów. Podobny skutek wywoływać mogą zmiany kursów walut.wynikają z odmienności treści i budowy wskaźników ekonomicznych. sposobu ich obliczania lub zasad ewidencji (mogą nasilać się w porównaniach dotyczących odległych okresów. że : • • • charakteryzuje różne aspekty działalności gospodarczej przedsiębiorstwa i umożliwia osobie z zewnątrz ocenę kondycji finansowej. Poprzez jej systemowy charakter stopień szczelności uzyskiwanych danych może znacznie ograniczyć ilość popełnionych błędów strategicznych mających istotne znaczenie w dalszym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa i jego rozwoju. • • wskazuje sposoby. 91 96 . itp. J^ ORGANIZACYJNE . Poprawnie przeprowadzona analiza wskaźnikowa może dać źródła wiedzy do podjęcia słusznych i właściwych decyzji biznesowych firmy. s. Tworząca się wielkość form organizacyjnych przedsiębiorstwa. cit. podobnych przedsiębiorstw.jest to konieczne. taryf przewozowych. Sułowska op. obserwacji zmian organizacyjnych podmiotów gospodarczych FINANSOWE (CENOWE) . może wyjaśnić spadek zysku i potencjalne możliwości jego wzrostu. cit. podziałem lub łączeniem przedsiębiorstw i ich elementów składowych. a także ze wskaźnikami konkurentów w określonym momencie. A. wymaga szczególnie przy porównywaniu w czasie. możliwości i niezbędne usprawnienia . .Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników METODOLOGICZNE . pocztowych. RZECZOWE (PRZEDMIOTOWE) . przyjęciem. jak również w porównaniach międzynarodowych. dlatego. Również jej ilościowy i jakościowy Z.87.wywoływane są przekazywaniem. celowo dobrany zestaw wskaźników umożliwia badanie trendów i progresji na przestrzeni co najmniej kilku lat.

Analiza płynności finansowej Warunkiem egzystencji przedsiębiorstwa.możliwym do zaakceptowania przez wierzycieli . koniecznymi do uregulowania. trudniejsze staje się uzyskanie kredytu. który w pełni równoważyłby zobowiązania bieżące. oprócz prowadzenia działalności gospodarczej zgodnie z zasadami efektywności gospodarowania.charakter może przyczynić się do podjęcia skutecznych działań zapobiegających zagrożeniom wobec występującej niepewności strategicznej. Płynność finansowa to takie sterowanie wpływami i wydatkami. której przejawem jest terminowe regulowanie zobowiązań. cit.5. a w konsekwencji . Brak płynności finansowej . Do oceny strukturalnej płynności finansowej konieczne są 'W. s. • płynność strukturalna . jest zachowanie płynności finansowej. że płatność nastąpi w najpóźniejszym . który jest konieczny do niezbędnego zakupu towarów i usług.czyli właściwe relacje pomiędzy składnikami majątku łatwymi do spieniężenia (upłynnienia) i zobowiązaniami bieżącymi.: dostawcy mogą żądać zapłaty wyłącznie gotówką. co oznacza ograniczenie jego suwerenności gospodarczej. 3. np. aby wpływy mogły równoważyć w określonym czasie wydatki.koszty funkcjonowania przedsiębiorstwa. Terminowość oznacza. Zdolność do terminowego regulowania zobowiązań bieżących nie oznacza utrzymywania w przedsiębiorstwie takiego stanu środków pieniężnych. 254. gdy są one przedsiębiorstwu potrzebne oraz do regulowania zobowiązań finansowych w pełnej wysokości i wymagalnych terminach.z punktu widzenia przedsiębiorstwa -zazwyczaj pociąga za sobą gro niekorzystnych skutków.1. 97 . Gabrusewicz op. Płynność finansową przedsiębiorstwa należy rozumieć jako kategorię ekonomiczną oo w trzech aspektach : • płynność płatniczą .terminie. kredytodawcy mogą wywierać wpływ na decyzje przedsiębiorstw. rośnie też zazwyczaj jego cena (oprocentowanie). zaś ewentualne niedobory środków pieniężnych powinny uzupełniać rezerwy lub kredyt.rozumianą jako zasób środków pieniężnych. Pozwala ocenić stan faktyczny i poprzez obiektywną ocenę wykreować potencjały doskonalenia oraz siłę finansową przedsiębiorstwa.

Cechą charakterystyczną tej metody to szczegółowość uzyskiwanych informacji. natomiast wadą . 254. a problemy te. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umożliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą90. Badanie długoterminowej płynności finansowej to inaczej analiza prawidłowości sfinansowaniu aktywów trwałych. Można tu wyróżnić dwie grupy wskaźników. analiza statycznej i dynamicznej płynności finansowej. s. Zgodnie ze złotą zasadą bilansową: aktywa trwałe 89 90 Ibidem. Najczęściej stosowanymi w ocenie płynności finansowej przedsiębiorstwa są metody wskaźnikowe. dotyczące charakteru posiadanych składników majątkowych oraz rodzaju i terminów płatności zobowiązań. która wyraża możliwości szybkiego pozyskania środków pieniężnych. Oparta jest na informacjach pochodzących ze sprawozdania z przepływu środków pieniężnych. kiedy stają się one przedsiębiorstwu potrzebne. s. Przedmiotem analizy płynności finansowej są następujące zagadnienia: • • • analiza długoterminowej płynności finansowej. • płynność potencjalną. które pozwalają w sposób przybliżony określać zdolność przedsiębiorstwa do obsługi zadłużenia. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. Dlatego uzasadnione jest wyróżnienie płynności finansowej krótko-i długoterminowej. Jerzembowska op. Druga grupa określana jest w literaturze mianem metody dynamicznej pomiaru płynności finansowej.odpowiednie informacje. Cechą charakterystyczną tej metody jest szybkość uzyskiwanych informacji.zbyt ogólny charakter uzyskiwanych informacji. powinny z kolei wynikać z długofalowego planu zarządzania płynnością finansową. ocena wielkości i zmian kapitału pracującego. Aby przedsiębiorstwo nie miało kłopotów z płatnościami swoich zobowiązań powinno na bieżąco rozwiązywać problemy płatności finansowej. Natomiast płynność finansowa długoterminowa ma ukazać wydatki i możliwości ich finansowania w dłuższej perspektywie . Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu. Pierwsza z nich zwana metodą statyczną pomiaru płynności finansowej oparta jest na informacjach zawartych w rachunku wyników i bilansie. M. 138. 98 . Pierwsza skupia się na krótkookresowym przewidywaniu wpływów i wydatków przedsiębiorstwa na podstawie kilku wskaźników. cit.

255. iż obliczone wskaźniki stopnia pokrycia aktywów trwałych wskazują na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych. . s. ale także krótkoterminowym kapitałem obcym. że łączną wielkość kapitału stałego powinna przekraczać wartość aktywów trwałych. Badanie krótkoterminowej płynności finansowej. . . przy czym. wówczas wskazuje na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych . Gdy jego wartość jest równa lub większa od 100% oznacza. „ . . Trzeci stopień płynności traktuje się w przedsiębiorstwie jako wskaźnik Ibidem. . Gabrusewicz op. Oznacza to.powinny być sfinansowane kapitałem własnym. wówczas sprawdzany jest wskaźnik pokrycia II stopnia. aby aktywa trwałe były.złota zasada bilansowa jest zachowana. że złota zasada bilansowa nie jest zachowana. 99 . s. Kapitał własny i stały w danym okresie nie w pokrywają aktywa trwałe. aktywa trwałe Jeżeli obliczony wskaźnik pokrycia I stopnia aktywów trwałych jest większy lub równy 100%. tak znaczne zaangażowanie kapitału własnego w finansowaniu aktywów trwałych może powodować obniżenie się rentowności. Aktywa obrotowe mogą być pokryte nie tylko kapitałem stałym. Wskaźniki wykorzystywane do badania długoterminowej płynności finansowej przedstawiają następujące formuły: _____________kapitał własny x 100_____________ wskaźnik pokrycia I stopnia aktywa trwale . Jeżeli kapitał własny nie pokrywa aktywów trwałych. co najmniej równe kapitałowi własnemu. wtedy obliczone wskaźniki wskazują na to.. Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy. taka sytuacja wpływa negatywnie na płynność finansową przedsiębiorstwa91. wskaźnik pokrycia II stopnia = kapitał stały x 100 ^ f—. Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy nawet w przypadku jej upadłości. cit. Natomiast w przypadku gdy wartość wskaźnika pokrycia II stopnia jest mniejsza niż 100%. to analiza statycznej oceny płynności finansowej przy wykorzystaniu następujących wskaźników: wskaźnik bieżącej płynności finansowej (current ratio) (wskaźnikpłynności finansowej III stopnia) wskaźnik szybkiej płynności finansowej (quick ratio) (wskaźnikpłynności finansowej II stopnia) wskaźnik płynności gotówkowej (super quick ratio) (wskaźnikpłynności finansowej I stopnia) _ _ _ ______aktywa obrotowe x100______ zobowiązania bieżące (aktywa obrotowe . Jeżeli nie jest to możliwe prawidłowym źródłem pokrycia aktywów jest długookresowy kapitał obcy.w miarę możliwości . 140. W. z tym jednak.zapasy) x zobowiązania bieżące _______środki pieniężne x100 zobowiązania bieżące Pierwszy z przedstawionych wskaźników powinien oscylować w granicach 120200% .

Zbyt wysoka lub zbyt niska wielkość wskaźnika powinna skłaniać kierownictwo przedsiębiorstwa do zbadania przyczyn takiego kształtowania się przedstawionej relacji. gdyż tylko kapitał zaangażowany w obrocie przynosi zysk. Wielkość tego wskaźnika w granicach 100% uważana jest za wzorcową. których zasoby kapitału gotówkowego powinny być ograniczone do niezbędnego minimum. co może mieć niekorzystny wpływ na rentowność firmy. Jeżeli wskaźnik spada poniżej 120%. to stanowi on dla przedsiębiorstwa sygnał informujący go o konieczności przeprowadzenia analizy kapitału obrotowego i oceny przyczyn obniżenia jego wysokości. Ponadto. 257. że z uwagi na rozbieżności czasowe pomiędzy terminami płatności zobowiązań a uzyskiwanymi wpływami z działalności. Wskaźnik płynności gotówkowej jest w literaturze przedmiotu ciągle przedstawiany i w praktyce liczony. Spotykane są poglądy. w krytycznych sytuacjach firmy rentowne o określonej wiarygodności. że powinien on oscylować w granicach 10 . aby aktywa obrotowe ogółem były dwukrotnie wyższe od zobowiązań bieżących. Wskaźnik płynności finansowej II stopnia służy do oceny stopnia pokrycia zobowiązań krótkoterminowych aktywami o dużym stopniu płynności. Niski poziom tego wskaźnika wynika z reguł zarządzania gotówką w przedsiębiorstwie. 93 Ibidem. chociaż nie ma dużej wartości poznawczej. środki obrotowe powinny z odpowiednim nadmiarem pokrywać bieżące zobowiązania. s. Wielkości wskaźnika niższe od postulowanych mogą wskazywać na niedostateczne wyposażenie przedsiębiorstwa w środki płynne zabezpieczające spłatę zobowiązań. Natomiast wysoki wskaźnik płynności II stopnia wskazuje na nieprodukcyjne gromadzenie środków pieniężnych na rachunkach bankowych oraz występowanie wysokiego stanu należności. ponieważ świadczy o zdolności przedsiębiorstwa do pokrycia w krótkim czasie wymagalnych zobowiązań . w myśl. Niski poziom wskaźnika może oznaczać. W tej sytuacji trudno jest określić wzorcową wielkość dla tego wskaźnika. że firma nie posiada wystarczających środków dla spłacania bieżących zobowiązań. które nie zawsze mogą być należnościami terminowymi.bezpieczeństwa w zakresie płynności środków. mogą korzystać z krótkoterminowego kredytu bankowego.20%. Doprowadziło to w praktyce do wymogu. ze względu na stopień płynności tych składników majątkowych. Przy określaniu wielkości wzorcowej tego wskaźnika wychodzi się z założenia. 100 . Wskaźniki płynności finansowej III stopnia przyjmujące wielkości powyżej 200% wskazują na nadmierną płynność.

Każdy przyrost wartości wskaźników należących do tej grupy poprawia sytuację płatniczą przedsiębiorstwa. D. informują o tym.Do oceny gospodarki pieniężnej przedsiębiorstwa w ujęciu dynamicznym wykorzystuje się wskaźniki oparte na przepływach pieniężnych. Wskaźniki wydajności gotówkowej. Wśród wskaźników wydajności gotówkowej wyróżniamy: wskaźnik wydajności gotówkowej sprzedaży wskaźnik wydajności gotówkowej zysku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku trwałego wskaźnik wydajności gotówkowej majątku obrotowego = = = = = ^^Tdafne™^ gotówka netto z działalności operacyjnej zysk z działalności operacyjnej flofów/ca netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku ogółem . Wędzki op. Wyraża on.qofów/ca netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku trwałego ffofów/ca netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku obrotowego Drugą grupę wskaźników. które ujmuje się w dwóch grupach94: • • wskaźniki wydajności gotówkowej. w jakiej relacji pozostaje wygenerowana z działalności podstawowej gotówka do różnych wydatków i zobowiązań jednostki gospodarczej. ich spadek natomiast sytuację tę pogarsza. 61. więc wielkość kapitałów stałych (kapitałów własnych i długoterminowych 94 M. które informują o tym. Kapitał pracujący (kapitał obrotowy) jest różnicą pomiędzy majątkiem obrotowym (krótkoterminowym) a zobowiązaniami bieżącymi. Pożądanym kierunkiem zmian tych wskaźników jest wzrost ich wielkości w czasie. s. 101 . ile wpływów gotówkowych osiąga przedsiębiorstwo w danym czasie ze sprzedaży lub zaangażowanego majątku. cit. Sierpińska. opartych na przepływach pieniężnych stanowią wskaźniki wystarczalności gotówki. wskaźniki wystarczalności gotówkowej. Przykładowe wskaźniki tej grupy to: wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań ogółem wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań bieżących wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań długoterminowych wskaźnik ogólnej wystarczalności gotówki operacyjnej wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakup środków trwałych _ _ _ gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania ogółem gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania bieżące gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania długoterminowe gotówka netto z działalności operacyjnej spłata zobowiązań długoterminowych + wypłata dywidend + zakup majątku trwałego gotówka netto z działalności operacyjnej wydatki na zakup środkó w trwałych = _ Zachowanie płynności finansowej uwarunkowane jest posiadaniem przez przedsiębiorstwo kapitału obrotowego.

kapitałów obcych) finansujących majątek obrotowy.78 11. co z kolei świadczy o zwiększeniu się poziomu bezpieczeństwa.85 94. KAPITAŁ OBROTOWY = AKTYWA OBROTOWE . Jachna op.19 26.ujęcie statyczne ~ZZZ^Z^ZZZT~ WYSZCZEGÓLNIENIE 104. który obliczamy za pomocą wzoru: wskaźnik kapitału obrotowego = kapitał obrotowy aktywa ogółem Ocena wielkości kapitału pracującego . Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp.93 2003/2002 2004/2003 2005/2004 80. a więc najbardziej płynnych składników majątku obrotowego.o. z o.o.15 129.04 82. s. T.69 34.79 7. Jeśli jest on rosnący. W kolejnym roku sytuacja uległa 9 M.61 2004 8.76 wskaźnik bieżącej płynności wskaźnik szybkiej płynności wskaźnik płynności gotówkowej WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 89. Sierpińska. Dodatni kapitał obrotowy dobrze świadczy o płynności firmy -możliwości regulowania zobowiązań składnikami majątku obrotowego. Jako najbardziej płynna część kapitału stanowi on pewnego rodzaju zabezpieczenie dla zaspokojenia zobowiązań wynikających z bieżącego cyklu obiegu gotówki w przedsiębiorstwie9 .73 116.31 -24.40 2002 ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 40.54 70. w latach 2002 . .ZOBOWIĄZANIA BIEŻĄCE Zastosowanie wyżej wymienionej formuły pozwala zmierzy płynność firmy w sposób bezwzględny.2005 . cit. z o.04 -0.33 2003 -24.75 8. Zmiany te są wynikiem dużego wzrostu inwestycji krótkoterminowych.określa długoterminowy potencjał finansowy.50 12. Wartości wskaźników płynności badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono w tabeli 25. Analizując powyższe dane można zauważyć.98 34. Dla porównań z innymi podmiotami w zakresie kapitału obrotowego posługujemy się wskaźnikiem poziomu kapitału obrotowego. Spadek kapitału pracującego oznacza zmniejszenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych oraz zmniejsza się poziom bezpieczeństwa.po odpowiednich korektach . Wzrost kapitału pracującego oznacza zwiększenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych. 55. świadczy to o rozszerzeniu zarówno skali działalności jak i wykorzystania kapitału stałego firmy do finansowania obrotowych składników majątku. iż wskaźniki płynności finansowej wszystkich trzech stopni w roku 2003 uległy znaczącemu obniżeniu i wykazywały niepokojące odchylenia od wielkości wzorcowych.03 -3.75 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.

102 .

42 1.04 0.45 0.04 -0.71 -0.23 0.21 -0.41 0. 103 . W całym analizowanym okresie największe obciążenie środków pieniężnych z działalności operacyjnej związane jest z spłatą zobowiązań długoterminowych.65 -0.35 0.24 0.o.18 0. z o.10 0.będzie wymagała zwiększenia kapitału własnego.2005 .79 -1.83 -0. iż rozwój przedsiębiorstwa . z o.25 0.09 5.06 -0.93% powoduje.04 -0.08 -0.80 0.13 0. z o.21 1.o.09 0.o. natomiast w 2004 roku nieco maleje w stosunku do analogicznych okresów poprzednich dla danego roku.73 -0.85 -0. Jedynie wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakupy środków trwałych w ciągu czterech badanych lat systematycznie maleje.36 0.73 1.06 -0.52 -1.13 -0.28 0. Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp.55 -0. oceniane są jako bezpieczne.23 0.29 -1.78 WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 WSKAŹNIK WYSTARCZALNOŚCI GOTÓWKI OPERACYJNEJ: Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.52 0.22 0. II i III stopnia odpowiednio o: 40. Dopiero wzrost w 2005 roku wskaźników płynności I.19% i 26.18 0.27 2. w badanym okresie wahaniu ulega wydajność gotówkowa.77 1.44 0.ujęcie dynamiczne WYSZCZEGÓLNIENIE WSKAŹNIK WYDAJNOŚCI: gotówkową sprzedaży gotówkową zysku gotówkową majątku gotówkową majątku trwałego gotówkową majątku obrotowego na spłatę zobowiązań ogółem na spłatę zobowiązań bieżących na spłatę zobowiązań długoterminowych ogólnej na zakup środków trwałych -0.01 -0. Wartość ujemna tego wskaźnika oznacza. iż wartości wskaźników płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp.82 -3. jednak poziom wskaźników płynność kształtował się na niebezpiecznie niskim poziomie.01 -0. W latach 2003 i 2005 wzrasta.18 0.27 0.01 -0.02 0.35 0. Szybciej zwiększa się wydajność gotówkowa majątku obrotowego.21 0. co w konsekwencji obniża zdolność porycia wydatków spółki.czy też spłata zobowiązań wobec wierzycieli .21 0. w latach 2002 . 34.84 -1.69%.36 0.30 0.00 -0. Jednak najszybciej poprawia się wydajność gotówkowa zysku.01 -0.08 -0.62 0.01 -0.22 0.21 2.10 -0.84 0. niż to ma miejsce w przypadku wydajności gotówkowej majątku trwałego. Jak wynika z obliczonych powyżej wskaźników.52 -0.delikatnej poprawie. Podobne tendencje zmian wykazują wskaźniki wystarczalności gotówki operacyjnej.55 | 5.08 0.13 0.40 0.41 0.

który odzwierciedla opłacalność działalności gospodarczej.wskaźniki rentowności -należy zawsze badać na tle warunków istniejących w przedsiębiorstwie i jego otoczeniu. Poziom rentowności wynika ze stosunku zachodzącego pomiędzy wypracowanym zyskiem. Osiągnięty poziom rentowności .o. z o. z o. iż niepokojące zjawisko . PWE. Warszawa. s. podyktowane są 96 Mała encyklopedia ekonomiczna. Oceniając płynność finansową na podstawie wskaźnika kapitału obrotowego można zauważyć. a mianowicie ujemny kapitał obrotowy spółki .11 2004 -1212647.10 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. 1974. Rentowność możemy określić jako relatywną wielkość wyniku finansowego. Charakteryzuje ona wartość przypisywaną wyrobom i usługom oraz stopień opłacalności środków zużytych bądź zaangażowanych w danym okresie w działalności eksploatacyjnej.miało charakter przejściowy. Wskaźnikowa ocena rentowności W pojęciu rentowność mieści się wiele szczegółowych wyobrażeń dotyczących produktywności kapitału zainwestowanego w przedsiębiorstwo.66 -0.03 2003 -2367254.05 2005 2729 135.89 -0. W teorii analizy finansowej. 3.99 0. Jest to zjawisko osiągania przychodów z działalności gospodarczej przewyższających koszty jej prowadzenia. Dodatni poziom kapitału obrotowego na początku i na końcu badanego okresu pozwala przypuszczać. że podstawowym miernikiem rentowności każdego przedsiębiorstwa jest wielkość wypracowanego zysku.o. iż z największymi kłopotami z utrzymaniem płynności finansowej spółka borykała się w 2003 roku. Powyższa charakterystyka wskazuje. a wielkością zaangażowanego kapitału.2. Działania zmierzające w kierunku maksymalizacji zysku. w latach 2002 .jakie obserwuje się w latach 2003 -2004.5. a więc i zwiększania poziomu uzyskiwanej rentowności podejmowane przez przedsiębiorstwo. 104 . najczęściej spotykaną definicją rentowności jest rozumienie jej jako zjawiska osiągania przychodów przewyższających koszty prowadzenia działalności gospodarczej96.Wyniki analizy kapitału obrotowego przedstawiają się następująco: Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp.85 0.691.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE kapitał obrotowy netto wskaźnik kapitału obrotowego 2002 513925.

Informuje. cit. rentowność majątku (rentowność ekonomiczna). pokazuje jak efektywnie firma zarządza swoimi aktywami. Przyjmując obowiązującą w gospodarce rynkowej zasadę samofinansowania się przedsiębiorstw. s.. Gabrusewicz op. zyskiem netto. ponieważ od wielkości zysków i osiągniętej rentowności zależy obecna i przyszła pozycja finansowa przedsiębiorstwa. Skowronek -Mielczarek op. tym większa jest efektywność przedsiębiorstwa. Wskaźnik rentowności sprzedaży netto określany jest również zwrotem ze sprzedaży. s. Wskaźnik ten.wieloma zasadniczymi względami. W zależności od rodzaju przyjętego zysku (z działalności operacyjnej. 98 Z. Wskaźnik rentowności aktywów określa zdolność aktywów jednostki do generowania zysku. Leszczyński. Informuje on o wysokości zysku netto przypadającego na jednostkę aktywów. z ^s x — przychody ze sprzeda ży Wskaźnik rentowności sprzedaży stanowi relację zysku do przychodów ze sprzedaży. A. że wielkość osiągniętego zysku powinna wystarczyć na pokrycie podstawowych potrzeb powstałych w związku z prowadzoną działalnością. jaką marżę zysku przynosi dana wartość sprzedaży. należy stwierdzić. Ogólna postać wskaźnika rentowności majątku. Możemy wyróżnić trzy podstawowe aspekty rentowności: • • • rentowność sprzedaży (rentowność handlowa). zysk netto. tym większa wartość sprzedaży musi być zrealizowana dla osiągnięcia określonej kwoty zysku. można mówić o rentowności sprzedaży mierzonej zyskiem operacyjnym. Kolejnym obszarem analizy rentowności działalności przedsiębiorstwa jest analiza rentowności majątku. Stanowi on relację zysku netto do aktywów. Im wartość tego wskaźnika jest większa. tym korzystniejsza go jest sytuacja finansowa firmy . cit. 142. Im niższy jest ten wskaźnik. 234. określany jest również zwrotem z majątku ROA (return on assets). zysk brutto) z rachunku zysku i strat. rentowność zaangażowanych kapitałów (rentowność finansowa) Najogólniejszy wskaźnik rentowności sprzedaży oblicza się według wzoru: wskaźnik rentowności sprzedaży = . Analizę rentowności należy uważać za jeden z głównych celów analizy finansowej. Im wskaźnik ten jest wyższy. Informuje on o udziale zysku w wartości sprzedaży. Większa wartość wskaźnika oznacza. zatem korzystniejszą kondycję finansową firmy97. może być 97 W. Odzwierciedla ona sprawność finansową przedsiębiorstw będącą wynikiem efektywności gospodarowania. 105 .

return on eąuity) stanowi relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału własnego.zo bo w ią za n ia b ie żą ce j Wskaźnik rentowności kapitału własnego (ROE .rozbudowana przez uwzględnienie zarówno odpowiednich = rodzajów zysku jak i składników majątku: w s ka ik re n to w n o ś ci m ają tk u n e tto źn w sk a ik re n to w n o ś c i m a ją tk u b ru tto źn w sk a ik re n to w n o ś c i m a ją tk u b ru tto z o d s e tka m i źn w s ka ik re n to w n o ś ci m ają tk u trw a łe g o źn w sk a ik re n to w n o ś c i m a ją tk u o b ro to w e g o źn w s ka ik re n to w n o ś ci m ają tk u czys te g o = źn zysk ne tto x 1 00 m a ą te k o gó łe m j = zysk b rutto x 1 00 m a ą te k o gó łe m j = (zysk b ru tto od setki) x 1 00 + m a ą te k o gó łe m j = zysk ne tto x 1 00 m a ą te k trw a ły j = zysk ne tto x 1 00 m a ą te k ob ro to w y j zysk ne tto x 1 00 m a ą te k og ó łe m . tym wyższa efektywność wykorzystania kapitału własnego. Podobnie jak przy wskaźniku rentowności kapitału własnego. s. "ibidem. z^ . Wskaźnik rentowności kapitału podstawowego stanowi dalsze uszczegółowienie wskaźnika rentowności kapitału własnego.x ka p ita w ła sn y ł w ska ik ren to w n ości kap itału po dstaw o w eg o= źn . jaka jest stopa zwrotu od wkładu kapitałowego wniesionego przez właścicieli firmy". Wskaźnik ten informuje o zdolności kapitału własnego do generowania zysków. Dzięki temu wskaźnikowi uzyskujemy odpowiedź na pytanie. Wskaźnik rentowności zaangażowanych kapitałów obliczane są wg następujących formuł: w ska źnik ren tow n o ści kap itału w łasneg o = z s e f " . Im wyższy wskaźnik. 143. większa możliwość uzyskania wyższych dywidend oraz dalszego rozwoju przedsiębiorstwa. °. oblicza się go jako relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału podstawowego. 106 .ne °x kap ita p od sta w o w y ł Poziomu rentowności zakładów mięsnych w Mościszkach i jego zmiany w czasie zostały zaprezentowane w tabeli 28.

50 3.26 2.56 -1.79 1.52 1. z o.50 8.75 6.13 8.93 3.wskaźniki: rentowności sprzedaży 2.56 -1.56 -10.62 2.41 -1.24 2.66 -8.53 89.21 -6.41 2. ich wielkości systematycznie wzrastały.79 1.09 17.35 3.94 11.32 21.93 0.01 1.20 RENTOWNOŚĆ EKONOMICZNA .13 20.21 2.30 5. • zyskowność sprzedaży w latach 2002 .91 -19.01 9.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2005 2.Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp. w kolejnych dwóch badanych okresach.47 rentowności majątku brutto rentowności majątku brutto z odsetkami rentowności majątku trwałego rentowności majątku obrotowego rentowności majątku czystego rentowności kapitału własnego rentowności kapitału podstawowego 15.26 1.60 10.02 14.87 3. a mianowicie.11% do 2. • w pierwszych dwóch badanych okresach majątek trwały charakteryzował się wyższą rentownością niż majątek obrotowy. z o.11 rentowności operacyjnej sprzedaży rentowności działalności gospodarczej rentowności brutto rentowności netto 3.o.75% w porównaniu do okresu poprzedniego i wyniósł on 4.71 66.10 1. 107 .58 8.28 1.08 171.o. w 2005 roku udział zysku w wartości sprzedaży wzrósł blisko o 106.95 107.88 14. w latach 2002 . tj.09 6.55 -8.49 10.91 0.71 25.2004 kształtowała się na poziomie od 1.27 43.43 13.90 25.33 8.63 12.92 19.wskaźniki: rentowności majątku netto 11.35 2.wskaźniki: Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.82 19.24 156.60 -34.28 4.99%.16 2003 2004 RENTOWNOŚĆ HANDLOWA .39 ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -1. po obniżeniu się ich poziomu w roku 2003.98 3.67 7.37 3.72 2.96 4.13 4.23 11.53%.06 0.26 33. w kolejnych dwóch okresach nastąpiła odwrotność tej relacji.52%.49 -1.98 4.25 26.99 5.92 56. przy czym najniższą zyskowność kapitału własnego osiągnęła spółka w 2003 roku i wynosiła zaledwie: 21.72 9.51 29.49 6.99 -16.83 14. z poziomu 5608% do 4319%.99 RENTOWNOŚĆ FINANSOWA .7 2.89 19.19 263.65 33. Ocena rentowności spółki Agro-Handel w latach 2002-2005 nasuwa następujące wnioski: • wszystkie wskaźniki rentowności w badanym okresie wykazały podobne tendencje.07 2.81 8.34 10.23 4.76 -5. • w ciągu całego badanego okresu rentowność kapitału własnego spadła o 1289%.

że przychody uzyskiwane ze sprzedaży wymagają więcej niż proporcjonalnego zaangażowania majątku100. s.5. Jachna op. z jaką obracane są aktywa ogółem. nazywane też wskaźnikami obrotowości. Wskaźniki szybkości obrotu charakteryzują stopień wykorzystania majątku jednostki. W celu pomiaru aktywności przedsiębiorstwa .a wskaźnikiem statycznym. Określa zdolność aktywów jednostki do generowania przychodów ze sprzedaży. 180. Ich istotą jest rozpatrywanie relacji między odpowiednim wskaźnikiem dynamicznym . jaka wartość przychodów ze sprzedaży przypada na jedną złotówkę zaangażowanego majątku. cit. Poprawa wartości wskaźnika może wynikać między innymi z lepszej 100 M. Ocena sprawności działania Do pomiaru aktywności przedsiębiorstwa w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych firmy służą wskaźniki sprawności działania. Informują o szybkości. T.wykorzystuje się następujące wskaźniki sprawności działania: • • • • wskaźniki obrotowości majątku.3. 108 . Podobnie jak w przypadku poprzedniego wskaźnika. należności oraz jak szybko jednostka spłaca swoje zobowiązania. a zarazem najogólniej charakteryzującą sprawność działania.w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych . stanowią wskaźniki obrotowości majątku. wyrażającym przeciętny stan zaangażowanych w działalności składników majątkowych. Kolejnym wskaźnikiem.3. który wyraża zdolność majątku trwałego do generowania przychodów. wskaźniki rotacji zapasów.wyrażającym przychód ze sprzedaży w cenach brutto. do których zalicza się: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego = = = przychody oqłem ó mają tek ogółem przychody oqiem ó mają tek trwały przychody ogłem ó mają tek obrotowy Wskaźnik obrotowości majątku informuje. wskaźnik okresu spłaty zobowiązań Podstawową grupą wskaźników.Sierpińska. Jego zwiększenie jest istotnym czynnikiem poprawy rentowności przedsiębiorstwa. netto lub kosztach własnych . Niższa od 1 wartość tego wskaźnika sugeruje. jest wskaźnik obrotowości majątku trwałego. zapasy. wyższy jego poziom świadczy o lepszym wykorzystaniu tej części majątku. wskaźnik rotacji należności.

w których sprzedaż w mniejszym stopniu zależy od środków trwałych zaangażowanych w ich działalności. gdy liczba obrotów wzrasta. posiadająca nowszy. A. tym lepsza jest sytuacja finansowa przedsiębiorstwa. Korzystna sytuacja jest wtedy. niż firma w stosunku do niej konkurencyjna. do których miało miejsce spowolnienie rotacji. 182. Im wyższa jest wartość wskaźnika. Wielkość tego wskaźnika informuje o czasie pozostawania kapitału w zapasach. Wskaźnik obrotowości majątku obrotowego ukazuje ile razy w ciągu roku następuje odtworzenie tego majątku poprzez sprzedaż wyrobów i usług. ile razy w ciągu badanego okresu nastąpi „odnowienie" stanu zapasów.96. Wykorzystanie wskaźnika rotacji środków trwałych w systemie oceny jest szczególnie istotne dla firm. mniej zamortyzowany majątek. Ma natomiast małe znaczenie w firmach. Leszczyński. 109 . Niska wielkość tego wskaźnika może też oznaczać brak środków na odtworzenie zapasów. cit. przeprowadzania systematycznych remontów i konserwacji. Im krótszy jest ten okres. w których środki trwałe stanowią ważny element majątku. 101 102 Ibidem. Należy jednak pamiętać. Przy obliczaniu tego wskaźnika przyjmuje się majątek trwały netto. tym większa płynność kapitału zaangażowanego w zapasach i odwrotnie. które dysponuje majątkiem w znacznym stopniu zamortyzowanym. Wydłużenie okresu pozostawania kapitału w zapasach może być spowodowana szeregiem czynników. s. ponieważ świadczy o zamrożeniu kapitału obrotowego. że wskaźnik zbyt wysoki może być niekorzystny. Z. Dlatego obok ogólnego wskaźnika rotacji zapasów wyróżniamy także wskaźniki rotacji poszczególnych rodzajów zapasów obliczeniowe: wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach = = przychody ze sprzedaży zapasy ogółem zapas ogółem x 365 przychody ze sprzedaży . dlatego przedsiębiorstwo starsze. Skowronek -Mielczarek op. Ich identyfikacja wymaga uprzedniego określenia rodzaju zapasów. w stosunku.organizacji pracy. Wskaźniki rotacji zapasów oraz wskaźnik cyklu zapasów w dniach ujmują następujące formuły Wskaźniki rotacji określają. Wskaźnik rotacji zapasów jest miarą efektywności wykorzystania kapitału zaangażowanego w zapasach danego przedsiębiorstwa. będzie wykazywało rotację wyższą. s. Wskaźnik zbyt niski może prowadzić do zachwiania rytmiczności produkcji i sprzedaży oraz pogorszenia stopnia wykorzystania środków trwałych101.

ile razy wciągu roku firma odtwarza stan swoich należności. którym odpowiada strumień sprzedaży brutto. zatem kierownictwo firmy.0 to taka sytuacja może oznaczać. Wówczas sprzedaż realizowana jest przy niższym poziomie zaangażowanych zapasów. za którą nie uzyskano jeszcze należności. co oznacza mniejsze koszty. Do oceny szybkości rotacji należności wykorzystuje się następujące wskaźniki: wskaźnik rotacji należności wskaźnik cyklu inkasa należności w dniach = = przychody ze sprzedaży przeci tny stan należności ę przeciętny stan należności x 365 przychody ze sprzeda ży Wskaźnik rotacji należności określa. wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 7. że przedsiębiorstwo zbyt długo kredytuje swoich klientów. jaki jest średni czas regulowania zobowiązań w przedsiębiorstwie ustala się w następujący sposób: wskaźnik okresu spłaty zobowiązań = zobowiązania bieżące x 365 koszt w łasny sprzedaży Poniższa tabela zawiera wyniki pomiaru sprawności działania badanego podmiotu: 103 W. 268. określa ilość dni sprzedaży. s. przez co może samo mieć trudności z terminowym regulowaniem swych zobowiązań. Jeśli jest mniejszy niż 7. Wysoki wskaźnik rotacji w dniach informuje o wolnym obrocie zapasów. w jakim stopniu kredytuje ona swoich odbiorców i jak długo środki pieniężne są zamrożone w należnościach. W ocenie sprawności działania przedsiębiorstwa ważny jest również okres regulowania zobowiązań wobec dostawców.10. by do obliczeń należności przyjmować sprzedaż brutto. Informuje.0 . 110 . niski zaś o obrocie szybkim. który informuje. Gabrusewicz op. Wskaźnik cyklu inkasa należności w dniach. Wskaźnik okresu spłaty zobowiązań. Natomiast wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach informuje. cit. dlatego zasadne jest. Kolejnym składnikiem majątku obrotowego uwzględnianym przy ocenie sprawności działania są należności. Według standardów zachodnich. co ile dni przedsiębiorstwo odnawia swoje zapasy dla zrealizowania określonej sprzedaży.ponieważ skraca się czas przebywania zapasów w przedsiębiorstwie.0 .

który w porównaniu do roku 2003 uległ skróceniu o 2 dni (1.70 26.19 9. Spadek poziomu wskaźnika oborowości majątku w rozpatrywanym okresie z 4.91 91.21 5. co roku odpowiednio o 2 dni (1. Wielkość tego wskaźnika w stosunku do okresu poprzedniego w 2003 roku spadła o 0.60 10.85 -1. Analogicznie kształtuje się wielkość wskaźnika inkasa należności w dniach.95 43.75 0. z o.94 11. w latach 2002 .08 10.66 23. i tak: po wydłużeniu okresu kredytowania swych odbiorców w 2003 roku o 4 dni (3.55 29.14. co roku efektywnością wykorzystania majątku trwałego. jego wielkość wzrastała odpowiednio o 26.54 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. Analiza wskaźnika efektywności wykorzystania majątku całkowitego wykazuje tendencję wahającą się.66) w stosunku roku 2002. a w ostatnim okresie zanotował niewielki spadek (o 0.96 28. 111 .00 -0.87 spowodowany był gorszą. co pociąga za sobą obniżkę kosztów magazynowania i uwolnienie kapitału obrotowego zaangażowanego w zapasach. z o.54 -6.86 -27.06 3. iż w dwóch ostatnich okresach.62 -5. zauważyć można. potwierdza także wskaźnik cyklu obrotu zapasami w dniach.80 101.92).o.60 3. Świadczy to o poprawie efektywności gospodarowania zapasami.82 7. po czym w 2004 wzrosła o 0.71 do 6.85) w 2004 roku i o 1 dzień (1.o.02).93 33.Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA 2002 2004 3.89 6.62) w 2004 i 3 dni (3.75 i 9.92 8.89 -0.92 8.87 6.60 do 3.47 39.13 -0.87 35.13) w roku 2005.51 -0. Analiza wskaźnika rotacji należności wykazuje tendencję skokową: po zmniejszeniu ilości stanu swoich należności w 2003 roku do okresu poprzedniego o jeden dzień (0.02 0.75 7.78 1.05 -3.15 3.78.75 1.05) w 2005 roku.2005. w kolejnych latach okres ściągalności skrócił się o 7 dni (6.94 1.26 2005 3.19 3.71 8.11 9.07 93.21 65.94) w kolejnych dwóch latach nastąpiło przyspieszenie obrotu należności.83 3.00 46. Przyglądając się wskaźnikowi rotacji zapasów.72 12.29 2003 WSKAŹNIKI SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik rotacji należności wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach wskaźnik inkasa należności w dniach wskaźnik okresu spłaty zobowiązań ZMIANA WSKAŹNIKA 2003/2002 2004/2003 2005/2004 4. Korzystną tendencję zmian w gospodarce magazynowej.38 -3. która w tym samym czasie obniżyła się z poziomu 10.90 1.89 -0.85.85 -2.92.43 -0. zwłaszcza w latach 2004 .14 -0.62 52.

którego wielkość w 2003 roku zwiększyła się o 23. a więc finansowane kapitałem obym.2005 Cykl środków pieniężnych Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych zawartych w tabeli 32. co roku o: 5. Wskaźnikiem pomocniczym. cit. co świadczy o zmianie polityki inwestowania w aktywa obrotowe firmy Agro-Handel Sp. 112 . Ujemna wartość cyklu oznacza.75 (a zatem okres spłaty zobowiązań wydłużył się o 24 dni). iż aktywa obrotowe spółki są w dużym stopniu kredytowane przez dostawców. poziomie niż wskaźnik cyklu inkasa należności.s. Z punktu widzenia płynności finansowej poziom wskaźnika spłaty zobowiązań kształtuje się na niekorzystnym. a następnie w latach 2004 . z o. 148. Cykl środków pieniężnych jest czasem upływającym od momentu wypływu gotówki w celu uregulowania zobowiązań do momentu przepływu gotówki z tytułu spłaconych należności104. Oblicza się go następująco: CYKLŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH WSKA ŹNIK OBROTU ZAPASAMI W DNIACH WSKA ŹNIK INKASA NALEŻNOŚCI WSKA ŹNIK OKRESU SPŁATY ZOBOWIĄZAŃ Poniższy wykres przedstawia kształtowanie się długości cykl środków pieniężnych zakładu produkcyjnego w Mościskach w rozpatrywanym okresie. z o.o.54 (4 dni).o.Duraj op.. Wykres 15: Kształtowanie się cyklu środków pieniężnych firmy Agro-Handel Sp. J.Podobną tendencje skokową wykazuje wskaźnik okresu spłaty zobowiązań.2005 wielkość wskaźnika zmniejsza się kolejno.43 (5 dni) i o 3. albowiem znacznie wyższym. Krótszy cykl oznacza. że pieniądze zainwestowane w aktywa obrotowe szybko wracają do przedsiębiorstwa z tytułu sprzedaży i mogą być ponownie wykorzystywane. jest wskaźnik cykl środków pieniężnych. W rozpatrywanym okresie cykl środków pieniężnych w uległ skróceniu z 11 dni do -10. wykorzystywanym przy ocenie aktywności przedsiębiorstwa. w latach 2002 .

3.5.4. Analiza wspomagania finansowego Większość podmiotów gospodarczy nie jest wstanie funkcjonować, opierając się jedynie na kapitałach własnych, przez co zmuszone są do korzystania z różnych form wspomagania finansowego, czyli kapitałów obcych. Przedsiębiorstwo - aby móc zaciągnąć pożyczkę długoterminową - musi wykazać się zdolnością do zaciągania kredytów krótkoterminowych, czyli posiadać płynność finansową. Analiza płynności, pokazuje zdolność przedsiębiorstwa do spłaty zobowiązań bieżących. Do oceny sytuacji finansowej niezbędna jest znajomość możliwości przedsiębiorstwa do wywiązywania się z całkowitego zadłużenia. Analiza zadłużenia pozwoli ocenić politykę finansową przedsiębiorstwa, stąd określa się ją również analizą struktury finansowej. Wskaźniki służące do oceny zadłużenia można ująć w dwie grupy: wskaźniki obrazujące poziom zadłużenia oraz wskaźniki informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu10 . Do oceny poziomu zadłużenia wykorzystuję się następujący zestaw wskaźników:
wskaźnik ogólnego zadłużenia wskaźnik zadłużenia długoterminowego wskaźnik struktury zadłużenia wskaźnik zadłużenia kapitałów własnych = = = ' = ' zobowiązania ogółem aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe zobowiązania krótkoterminowe zobowiązania ogółem kapitały własne wskaźnik zadłużenia długoterminowego kapitałów własnych = zobowiązania długoterminowe kapitały własne zobowiązania długoterminowe

Wskaźnik ogólnego zadłużenia, w przedstawionej postaci, określa udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów przedsiębiorstwa wyrażonych w wartości bilansowej lub też rynkowej. Często traktowany jest on jako indykator ryzyka finansowego. Wysoki poziom tego wskaźnika może oznaczać ograniczenie samodzielności firmy, zwiększenie ryzyka wierzycieli, ograniczenie dostępu do nowych kredytów i zwiększenie ryzyka utraty płynności. Odsetki od kapitałów obcych muszą być, bowiem płacone bez względu na poziom osiąganych zysków. W praktyce poziom tego wskaźnika jest zróżnicowany. Jego wielkość uzależniona jest od rodzaju prowadzonej działalności i zmienności przepływów pieniężnych. Wierzyciele oczekują, by wskaźnik ten nie był większy niż 50%. Wówczas bowiem aktywa firmy mogą zmniejszyć swoją wartość do połowy, nim zagrożą bezpieczeństwu kapitału obcego. Jeżeli wskaźnik ten jest większy niż 0,50, może powstać

10 W. Gabrusewicz op. cit, s. 271.

113

sytuacja, że wypracowane środki pieniężne okażą się niewystarczające do spłaty zadłużenia. Według standardów zachodnich w firmie, w której nie została zachwiana równowaga między kapitałem obcym a kapitałem własnym, wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 0.57 - 0.67106. Drugim wskaźnikiem, uważanym za podstawowy wskaźnik oceny struktury kapitałowej, jest wskaźnik zadłużenia kapitału własnego, który określa stopień zaangażowania kapitału obcego w stosunku do kapitałów własnych. Wzrost wskaźnika oznacza większe zaangażowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych, a więc zwiększenie stopnia zadłużenia. Oddziałuje to bezpośrednio na poziom ryzyka finansowego z powodu wyższych rat kapitałowych i odsetek. W USA wartością graniczną w małym biznesie jest proporcja 3:1. Dla średnich i dużych firm relacja ta jest ostrzejsza. Banki niechętnie udzielają kredytów inwestycyjnych, gdy kapitał własny w stosunku do zamierzonego kredytu nie osiąga relacji 1:1 Trzecim wskaźnikiem o zbliżonej wartości poznawczej jest wskaźnik zadłużenia długoterminowego. Wskaźnik ten nosi miano wskaźnika zadłużenia lub też ryzyka. Jako zobowiązania długoterminowe przyjmowane są wszystkie zobowiązania z terminem płatności przekraczającym 1 rok. Pożądana wielkość tego wskaźnika wynika z relacji zobowiązań długoterminowych do kapitału własnego, równej 1:2 i wynosi 0,5. Za poważnie zadłużone uważane są przedsiębiorstwa, w których wskaźnik przekracza wartość 1. Natomiast wśród wskaźników informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu wyróżniamy następujące wskaźniki:
wskaźnik pokrycia obsługi długu 1 wskaźnik pokrycia obsługi długu II wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych zysk przed opodatkowaniem + odsetki raty kapita łowe + odsetki zysk po opodatkowaniu raty kapita łowe + odsetki zysk przed opodatkowaniemodsetki + odsetki

Pierwsze dwa wskaźniki tej grupy określane są również mianem wskaźników wiarygodności kredytowej. Wskaźnik pokrycia obsługi długu I informuje o tym, ile razy zysk brutto wraz z odsetkami pokrywa roczne raty kapitałowe powiększone o odsetki od kredytu przypadające w danym roku. Wielkość tego wskaźnika nie powinna być niższa niż

106 Z. Leszczyński, A. Skowronek -Mielczarek op. cit, s. 135. 107Ibidem, s. 136

114

1,2. W banku światowym minimum dla wskaźnika pokrycia obsługi długu I wynosi 1,3 a optymalny poziom to 2,5 . Należy podkreślić, iż przed zobowiązaniami kredytowymi, pierwszeństwo mają zobowiązania podatkowe. Dlatego też, uzasadnione jest uwzględnienie w tej sytuacji zysku netto (wskaźnik pokrycia obsługi długu II). Tylko zysk pozostający w firmie może być wykorzystywany do spłaty zaciągniętego kredytu. Wskaźnik ten powinien być, co najmniej równy wskaźnikowi pokrycia obsługi długu I. Wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych informuje o tym, ile razy kwota wypracowanych środków przewyższa wymagane odsetki lub też, ile razy zysk brutto może ulec obniżeniu żeby zagrozić obsłudze zadłużenia. Im wyższe wartości osiąga ten wskaźnik, tym mniejsze jest ryzyko wynikające z zaangażowania kapitału obcego. Za dobry, w wypadku kredytów zabezpieczonych, uważa się wskaźnik wynoszący 2,4. Dla kapitałów obcych niezabezpieczonych wymaga się wskaźnika na poziomie 5. Tabela 30 przedstawia wskaźniki zadłużenia analizowanej spółki.
Tabela 30: Wskaźniki zadłużenia WYSZCZEGÓLNIENIE
WSKAŹNIKI ZADŁUŻENIA: ogólnego długoterminowego struktury zobowiązań kapitałów własnych długoterminowego kapitałów własnych WSKAŹNIKI POKRYCIA: obsługi długu 1 obsługi długu II zobowiązań odsetkowych 11,01 7,33 13,08 1,85 1,07 7,36 1,28 0,89 8,66 5,66 4,17 18,09 -9,16 -6,26 -5,72 -0,57 -0,18 1,30 4,38 3,28 9,43 0,79 0,22 0,27 3,83 2,05 0,79 0,23 0,29 3,79 2,11 0,71 0,23 0,33 2,44 1,80 0,61 0,26 0,42 1,54 1,65 0,00 0,01 0,02 -0,04 0,06 -0,08 0,00 0,04 -1,35 -0,31 -0,10 0,03 0,09 -0,90 -0,15

firmy Agro-Handel Sp.

z o.o. w latach 2002 -2005
ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004

WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

W latach 2002 - 2003 roku 79% całości kapitałów zaangażowanych w spółkę miało swe pokrycie w kapitale obcym. W ostatnich trzech okresach udział ten charakteryzował się tendencją spadkową i w 2005 roku ukształtował się na, bezpiecznym wg standardów zachodnich, poziomie tj. 61%. Tym samym, udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów spółki w rozpatrywanym okresie spadł o 18%. Wzrost wielkości wskaźników: zadłużenia długoterminowego (o 0,04) i struktury zobowiązań (o 0,15), wskazuje na
108 W. Gabrusewicz op. cit. s. 276.

115

1. Spółka w badanym okresie osiągała wysoki zysk. Oznacza to. w wystarczającym stopniu zabezpiecza obsługę zaciągniętych kredytów. a tym samym zmniejszenia stopnia zadłużenia. przy czym racjonalny wskaźnik zadłużenia długoterminowego powinien mieścić się w przedziale 0. 116 . Wielkość wskaźnika zadłużenia długoterminowego .korzystne zmiany w strukturze finansowania. iż wygospodarowany przez spółkę zysk. Natomiast spadek poziomu wskaźnika zadłużenia kapitałów własnych oznacza mniejsze zaangażowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych.65. zatem wskaźniki należące do grupy informujących o zdolności spółki do obsługi długu przyjmują wysokie wartości. gdyż zobowiązania długoterminowe są mniej pilne i w pewnym okresie nie są wymagalne. zatem spółkę Agro-Handel można uznać za poważnie zadłużoną.5 .mimo tendencji spadkowej -nadal utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie: 1.

za lata 2002 .o. której wartość w badanym okresie wzrosła z 69 760 541. Majątek obrotowy spółki w badanym okresie wzrósł o 6.95% ale jego udział w majątku ogółem zmniejszył się z 60.23% Po stronie aktywów dominującą grupą był majątek trwały. Zobowiązania krótkoterminowe zastąpione zostały kapitałem długoterminowym. że w latach 2002 . Podstawowym źródłem przychodów spółki była sprzedaż produktów na rynku krajowym.90 zł osiągniętym w roku 2005. a ich udział w aktywach ogółem wzrósł z 39. W strukturze pasywów dominujący udział na początku badanego okresu posiadały zobowiązania krótkoterminowe jednakże w wyniku znacznego wzrostu sumy bilansowej ich udział zmniejszył się z 57.52 % w 2002 roku do 34. którego wysokość w 2005 roku wyniosła 17 072 182.63% w 2005 roku.79 % w ostatnim badanym okresie. Suma bilansowa wzrosła w tym okresie o 42.33 zł do 94 684 149. 117 . Spadek ten związany był również ze zmianą źródeł finansowania dalszego rozwoju przedsiębiorstwa. 138 463 400 zł.2005 nastąpiła poprawa wyników działalności firmy Agro-Handel Sp.87 %.Zakończenie Na podstawie przeprowadzonej analizy finansowej można stwierdzić.2005 potwierdza szybkie tempo jej rozwoju. Analiza bilansu firmy Agro-Handel Sp. W całym badanym okresie spółka osiągała zysk na poziomie od 899 865.39 zł (wyprasowanym w 2003 roku) do 3 687 522. Głównym czynnikiem wpływającym na wynik finansowy spółki jest wynik na działalności gospodarczej.75.97 zł.37%. z o. z o. Dynamika wzrostu rzeczowych składników majątku wyniosła 195. 152 147 800 zł.33% do 45. co stanowi 65. które wynosiły odpowiednio: 36 398 300 zł.03% kapitału ogółem. o. Z drugiej strony największy wpływ na wynik finansowy miały koszty zużycia materiałów i energii.69% w 2002 roku do 54.

Znacznemu wydłużeniu. Mimo pogorszeniu się w latach 2003 . Wskaźnik pokrycia bieżących zobowiązań w kolejnych latach kształtował się następująco: 2002 . Pozytywnie należy jednak ocenić fakt. 2004 . kapitał zapasowy i wynik finansowy roku obrotowego.o. wskazuje.2005 pozwala wyodrębnić podstawowe strumienie pieniężne.04%. 44 dni. Jak widać wskaźniki bieżącej płynności badanej jednostki w okresie gruntownej modernizacji zakładu przetwórczego osiągnęły wielkości uznawane za niezadowalające.52 zł w 2002 roku do 10 335 103. z o.93 zł. utrzymywała niski poziom wskaźników płynności finansowej tylko przez okres dwóch lat. z o.73%.54%. Należności inkasowane były w 2002 roku średnio w ciągu 36 dni. 2003 . Jego udział w pasywach ogółem wynosił na koniec badanego okresu 39. 46 dni. Rachunek przepływów pieniężnych sporządzany w latach 2002 . 52 dni.89.80.28% przy jednoczesnej dynamice koszty działalności operacyjnej wynoszącej 133. zadłużenia i efektywności zaangażowanych środków.o. okres ten skrócił się do 30 dni w 2005 roku. Poziom powyżej 100% uznawany jest za prawidłowy Analiza rachunku zysków i strat zakładów mięsnych Agro-Handel Sp. 118 . Rozszerzeniem ogólnej analizy struktury majątkowo . 107%. Wskaźnik pokrycia majątku kapitałem własnym w badanym okresie kształtował się na poziomie od 52. 3 665 103. Do roku 2004 spółka nie przestrzegała złotej reguły bilansowej.14% w 2002 roku do 72.finansowej jest analiza wskaźników płynności.29%. iż firma Agro-Handel Sp. Wynikiem tych zmian jest korzystna tendencja kształtowania się wyniku finansowego. Inwestycje w tym okresie kształtowały się na poziomie 5 740 816.129.37%.59 zł i sfinansowane zostały środkami własnymi oraz kredytami.104.06% w 2002 roku.12 zł. Od 2003 roku spółka poniosła duże wydatki na inwestycje dostosowujące zakład do standardów europejskich. W badanym okresie dynamika przychodów ogółem 135.05 zł w 2005.Kapitał własny przedsiębiorstwa wzrósł z 3 817 944. 2005 . Wydatki na inwestycje związane były głównie z nabyciem składników rzeczowego majątku trwałego.85%. że głównym źródłem przychodów był przychód netto ze sprzedaży.2004 poziomu wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym w 2005 roku jego wielkość pozostała na podobnym poziomie jak na początku badanego okresu tj. bo o 15 dni uległ natomiast okres płacenia zobowiązań i wynosił odpowiednio: 29 dni. Największy wpływ na kształtowanie się wielkości kapitału własnego miały: kapitał podstawowy. 3 824 654. a zatem przychody podstawowej działalności operacyjnej.

2005 roku zwiększyła się produktywność zarówno majątku trwałego jak i obrotowego.o. że znajduje się ona nadal w fazie rozwoju. Przedstawione badania potwierdzają. Wielkość i rodzaj inwestycji wskazują na to. Rodzaj produkcji.39. Dzięki osiąganym zyskom i jednoczesnym wysokim poziomie zadłużenia nie wydaje się być podmiotem zagrożonym upadłością. że systematyczna analiza sytuacji finansowej przedsiębiorstwa pozwala na dokonanie oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystanie ich do prawidłowego rozwoju przedsiębiorstwa. z o. Agro-Handel Sp.W latach 2002 . jest przedsiębiorstwem działającym od 1992 roku. Jednakże rentowność majątku trwałego wzrosła zaledwie o 0. 119 . jak i duża stabilność rynków zbytu pozwalają optymistycznie prognozować przyszłość firmy.76 przy jednoczesnym wzroście rentowności majątku obrotowego o 14.

Warszawa 2001 64) Bury A. Wydawnictwo Prawne LexisNexis. Łódź 2000 65) Dudycz T. 12 62) Bień W... 2001.. nr 27.31 10) Górski W. "Gazeta Podatkowa" 2004..o. s. z o..s. 72. PWE. Warszawa 2002 17)Leszczyński Z. PWE. PWN. s. Prawo handlowe dla ekonomistów.BIBLIOGRAFIA 60) Bednarski L. PWE. Kurtys K. 9-11. Warszawa 2001 61) Bednarski L. Czechowska I. 70) Koc S..finansowa firmy. Warszawa 2002 63) Bluszcz M... Oskara Lanego we Wrocławiu.. „Przegląd Organizacji". Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Skowronek -Mielczanek A. Warszawa 2006 13)Jecyszyn J. Analiza ekonomiczno .. "Prawo Przedsiębiorcy" 2001.. Warszawa 2005 71) Kruczałak K.. Pomykalska B. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie.. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. Wrocław 2003.. Sprawozdanie finansowe i jego analiza. nr31. Fołta T.o. Warszawa 2004 67) Gabrusewicz W. Waśniewski T. Warszawa 2004 69) Karczmarek U. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie. Pastusiak R. Prawo gospodarcze.. Absolwent.. s. Status prawny zarządu spółki z o. Difin... Szczecin 2004 ll)Herbet A.. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. Wypych M..691 73) Nowak S. Kosikowski C. Wyznaczenie pojemności zadłużeniowej spółki. Czytanie bilansu przedsiębiorstwa. Wrocław 2000 66) Duraj J... Mikulski H.. Borowiecki R. Konieczny Z.. Warszawa. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Aport jako wkład do spółki z o.. 1974.. Oskara Lanego we Wrocławiu. Grupa Wydawnicza INDOR Sp. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Metoda praktyczna... PWE... PWE. Warszawa 2005 68) Gajdka J. 12) Jarzębowska M.. Metodologia badań Społecznych.28 . Podstawy analizy finansowej.. Bilans 2004. Analiza finansowa. Warszawa 2000 72) Mała encyklopedia ekonomiczna.. Finans-Service. Godlewska J. PWE. nr 9.o. Wydawnictwo Primath. s. Duraj J.. Wersty B. Warszawa 1985 120 . Podstawy prawa gospodarczego... Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy..

Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. Działalność gospodarcza. nr 101.. poz.. Wydawnictwo Ekspert. zm. Dz. ustrój. Uregulowania prawne.. zm.U. poz. Dz. PWE. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa. procedury zakładania. 926 z późn. PWN.. Warszawa 2002 33)Tarska M.BECK. Wrocław 2002 23) Raczek T.74) Olszewski J. Wydawnictwo C.Jak oceniać firmę. Toruń 2002 80) Sierpińska M. nr 137. Istota..... C.Ordynacja podatkowa. 85) Ustawa z dnia 15 września 2000 r. zm.. Zarządzanie finansami.. PWN. Prawo gospodarcze kompendium. Warszawa 2002 78) Rybicki P.. funkcjonowanie. Poltext. PWE. Kraków 2002 24)Rafalski A. red.Kodeks spółek handlowych.. 86) Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r. Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki. Jachna T. Warszawa 2004 81) Sierpińska M. . Warszawa 2002 79) Siemińska E. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw. Pałczyńska-Gościniak R. Gdańsk 1995 32) Śnieżek E.o. Reprezentacja spółki z o. K.. Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur". Uniwersytet Szczeciński. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20.Prawo działalności gospodarczej. Gdańsk 2004 76) Polityka bilansowa i analiza finansowa. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. Warszawa 2001 31)Sułowska J. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie. Wędzki D. BECK. Sawicki.. poz. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. 1037 z późn. nr 94.. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. Warszawa 2002 75) Olzacka B. ODDK. wzory. . Dom Wydawniczy „Ostoja". ...U.H. Szczecin 2001 84) Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. Dz.H. 1178 z późn.. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych. 121 . Warszawa 2000 82) Sobczak K.U. Warszawa 2003 83) Urbańczyk E. Przewodnik po cashflow. Warszawa-Jaktorów 2001 77) Rutkowski A. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą.

.. Kraków 2005 90) Waśni ewski T.Krajowy Rejestr Sądowy. . z 2001r. Jak założyć firmę w Unii Europejskiej. .U z 2002 nr 76. PWE.. 694 z pózn. Warszawa 2002 91) Więckowski J. Dz. 209.. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie.87) Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r.o rachunkowości. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym. nr 17. poz. Warszawa 2000 122 . Dz. 88) Ustawa z dnia 29 wrzśnial994 r. 89) Wach K.. Skoczylas W.U. zm. Oficyna Ekonomiczna. poz.

o. w latach 2002 . z o. w latach 2002 .o.o. w latach 2002-2005____________81 Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp. z o. z o.o.o. z o. w latach 2002-2005_______________________________________________________80 Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp.2005______________________________________________________83 Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów. z o. z o. w latach 2002 . z o. z o. z o.2005______________________________________________________68 Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.o. z o.o. z o.o. z o. w latach 2002-2005____________________________________86 Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005________________85 Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002-2005_____________________________________79 Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp.o. w latach 2002-2005_______________________________________________________67 Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005_______________________________________________________69 Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp. z o. z o. w latach 2002-2005 _______________________________________________________________________78 Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp.o.o.o. oraz źródła ich finansowania w latach 2000-2005____________________________________________56 Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp.o. z o.o.2005______________________________________________________67 Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp.o.__________________________________53 Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 -2005 _____58 Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY__________63 Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp.o. w latach 2002-2005_______________________________________________________76 Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp.SPIS TABEL Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niż banki i zakłady ubezpieczeniowe 16 Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp. w latach 2002-2005____________________________________87 123 . kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.

z o.o.o. w latach 2002-2005_____ 104 Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp. z o.o. z o.ujęcie statyczne_______________________________________ 102 Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp.o.o.o. w latach 2002-2005____________________________________90 Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjne firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005____________________________________91 Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp.o.ujęcie dynamiczne_____________________________________ 103 Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp. zakres i przedmiot analizy finansowej. z o.o. z o. w latach 2002-2005______________________________________________________ 111 Tabela 30: Wskaźniki zadłużenia firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005 . w latach 2002-2005____________________________________91 Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej___________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pieniężnych__________________25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria_____________________36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie____________________________43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005___ 115 SPIS WYKRESÓW Schemat 1: Istota.o. __________________59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych_____________________70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych____________________________93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej_____95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników ________________________96 124 . w latach 2002-2005 107 Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp.Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pieniężnych____________________________88 Tabela 21: Wynik księgowy a środki pieniężne netto z działalności operacyjnej________88 Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005 . z o. z o.o. z o. z o. z o.

o. z o. zakres i przedmiot analizy finansowej. __________________59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych_____________________70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych____________________________93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej_____95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników ________________________96 125 .SPIS SCHEMATÓW Schemat 1: Istota. Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej___________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pieniężnych__________________25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria_____________________36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie____________________________43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful