ANALIZA FINANSOWA NA PRZYKŁADZIE FIRMY AGRO-HANDEL SP. Z O.O.

W LATACH 2002-2005
WSTĘP..................................................................................................................................2 1. ZAKRES I CELE ANALIZY FINANSOWEJ.................................................................4
38) POJĘCIE I ZNACZENIE ANALIZY FINANSOWEJ W ZARZĄDZANIU JEDNOSTKAMI GOSPODARCZYMI .. 4 39)
ISTOTA, PRZEDMIOT I ZAKRES ANALIZY EKONOMICZNEJ......................................................................................7

40) CHARAKTERYSTYKA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH WYKORZYSTYWANYCH JAKO ŹRÓDŁA INFORMACJI W ANALIZACH
FINANSOWYCH..........................................................................................................................................

10

1.3.1.BILANS............................................................................................................................................14 41) RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT..................................................................................................................19 42) RACHUNEK PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH............................................................................23 43) METODY ANALIZY FINANSOWEJ...................................................................................................................27 44) RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ...................................................................................................................36

2. CHARAKTERYSTYKA ZAKŁADÓW MIĘSNYCH AGRO-HANDEL SP. Z O.O. 41
45) SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ JAKO FORMA ORGANIZACYJNO-PRAWNA PODMIOTÓW PROWADZĄCYCH
DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ W POLSCE........................................................................................................41

46)

RYS HISTORYCZNY, PRZEDMIOT DZIAŁALNOŚCI ORAZ CELE SPÓŁKI.....................................................................52

47) ZARZĄDZANIE i PERSONEL FIRMY................................................................................................................56 48) CHARAKTERYSTYKA RYNKU, NA JAKIM DZIAŁA SPÓŁKA..................................................................................59 2.5 POZYCJA BADANEJ SPÓŁKI NA RYNKU............................................................................................................61

3. ANALIZA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH............................................................64
49)
ANALIZA SYTUACJI MAJĄTKOWEJ W OPARCIU O AKTYWA BILANSU......................................................................64

50) ANALIZA SYTUACJI KAPITAŁOWEJ NA PODSTAWIE PASYWÓW BILANSU................................................................70 51)
WSTĘPNA OCENA KSIĘGOWEJ WIELKOŚCI WYNIKU FINANSOWEGO.......................................................................82

52) ANALIZA PIONOWA I POZIOMA RACHUNKU Z PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH..............................................87 53) WYKORZYSTANIE ANALIZY WSKAŹNIKOWEJ DO OCENY SYTUACJI FINANSOWEJ FIRMY...........................................92 54) 55) 56) 57)
ANALIZA PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ......................................................................................................................97 WSKAŹNIKOWA OCENA RENTOWNOŚCI................................................................................................................104 OCENA SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA.......................................................................................................................108 ANALIZA WSPOMAGANIA FINANSOWEGO.............................................................................................................113

ZAKOŃCZENIE...............................................................................................................117 BIBLIOGRAFIA...............................................................................................................120 SPIS TABEL.....................................................................................................................123 SPIS WYKRESÓW...........................................................................................................124 SPIS SCHEMATÓW........................................................................................................125

Wstęp

Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji, których trafność decyduje o skuteczności i pożądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych, komplikuje się, w warunkach dużej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. Jednym z podstawowych warunków efektywnego działania firmy, jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. Kierownictwo firmy, aby sprawnie zarządzać, musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. Uzyskiwane wyniki mogą, bowiem bądź to nasuwać konieczność zmiany dotychczasowych sposobów postępowania, bądź też potwierdzać słuszność prowadzonej polityki. Analiza osiąganych wyników gospodarowania jest także niezbędna właścicielom, którzy opierając się na jej wynikach, mogą dokonać oceny pracy kierownictwa firmy i podjąć stosowne decyzje personalne. Podejmowanie decyzji strategicznych, które określają podstawowe cele gospodarcze jak i decyzji operacyjnych oraz taktycznych mających za zadanie likwidację niepożądanych odchyleń od założonych celów oraz wczesne ich wykrywanie wymaga stałego dopływu pełnych, szybkich i rzetelnych informacji. Analiza finansowa jest jednym z ważniejszych narzędzi podejmowania decyzji i oceny osiąganych przez podmiot gospodarczy efektów. Stanowi najstarszy historycznie dział analizy ekonomicznej. Początkowo opierała się tylko na analizie bilansu oraz rachunku wyników. Pierwsze próby oceny wskaźników finansowych przedsiębiorstwa zostały dokonane już w drugiej połowie XIX stulecia. Porównanie bilansu zapoczątkował w 1870 r. L. Cohstaedt twórca dziennikarskiej krytyki bilansu1. W obecnej praktyce gospodarczej analiza finansowa obejmuje zagadnienia takie jak, istotę i wstępną analizę sprawozdań finansowych, badanie kondycji finansowej przedsiębiorstwa, w szczególności jego płynności finansowej, stopnia zadłużenia, sprawności działania, zyskownosci oraz oceny rynkowej wartości akcji i kapitału. Analiza finansowa pozwala na badanie czynników kształtujących wyniki finansowe przedsiębiorstw, badanie dochodów ze

1 T. Waśniewski, W. Skoczylas, Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 2002, s. 8.

2

sprzedaży oraz kosztów własnych, co stanowi podstawę do podejmowania decyzji dotyczących zarówno bieżącej jak i przyszłej działalności gospodarczej. Reasumując analiza finansowa zaspokaja podstawowe potrzeby informacyjne kierownictwa przedsiębiorstw i wpływa w ten sposób na poziom zarządzania. Wpływ ten odzwierciedla się w efektywności gospodarowania i w sytuacji finansowej podmiotów gospodarczych. Dzięki tym walorom, a także ze względu na duże zapotrzebowanie w otoczeniu przedsiębiorstwa (akcjonariusze, banki, dostawcy, odbiorcy), analiza finansowa zaczyna zajmować wysoką pozycję wśród funkcji zarządzania i coraz częściej zaliczana jest do funkcji podstawowych przedsiębiorstwa. Celem niniejszej pracy jest analiza finansowa firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005 oraz próba przedstawienia analizy finansowej jako instrumentu służącego do poznania i oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystania ich w rozwoju przedsiębiorstwa. Praca składa się z trzech rozdziałów. Pierwszy z nich stanowi bliższe zapoznanie się z tematyką analizy finansowej jako instrumentu sprawnego zarządzenia przedsiębiorstwem. Określa istotę, funkcję i zakres współczesnej analizy finansowej. Wyjaśnia pojęcie i przedmiot analizy oraz charakteryzuje podstawowe metody i rodzaje analizy finansowej. Ponadto prezentuje podstawowe sprawozdania finansowe, ich budowę oraz przydatność w analizie finansowej jak również podstawy prawne ich sporządzania. W rozdziale drugim przedstawiona została ogólna charakterystyka spółki będącej obiektem badań. Przedstawiono genezę i rozwój przedsiębiorstwa, strukturę organizacyjną, a także charakterystykę produkcji oraz jej rozmiary. Omówiono również sytuację w otoczeniu konkurencyjnym i tzw. makrootoczeniu. Właściwa analiza finansowa spółki Agro-Handel została zawarta w rozdziale trzecim. Analizą został objęty bilans spółki sporządzony na koniec lat 2002-2005, rachunek zysków i strat oraz rachunek przepływów pieniężnych, gdzie przyjrzano się zmianom w strukturze majątku oraz źródłom jego finansowania. Przedstawiono również podstawowe obszary zastosowania analizy wskaźnikowej, rodzaje wskaźników oraz interpretację wyników pod kątem ich przydatności dla osób zarządzających firmą. Dokonano także analizy wskaźnikowej według najczęściej stosowanego w praktyce gospodarczej zestawu wskaźników tj. wskaźników płynności, sprawności działania, wspomagania finansowego, rentowności. Pracę kończą wnioski będące syntezą głównych myśli zawartych w niniejszych rozważaniach.

Osiągnięcie tego nie byłoby jednak możliwe bez ciągłego udoskonalania procesów planowania. jak również zjawisk i procesów występujących w ramach poszczególnych jednostek gospodarczych i instytucji (analiza mikroekonomiczna). których trafność decyduje o skuteczności i pożądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych. W tym celu dokonuje się analizy finansowej. Rozwojowi wymienionej analizy sprzyja przede wszystkim zmiana istoty i charakteru przedsiębiorstwa. Zarządzanie finansami polega na optymalizacji bieżących i przyszłych procesów gospodarczych poprzez wymuszanie podejmowania przedsięwzięć efektywnościowych. które w warunkach gospodarki rynkowej odzyskało pełną samodzielność i stało się pełnoprawnym podmiotem stosunków gospodarczych. Proces budowy nowego systemu społeczno-gospodarczego w warunkach gospodarki rynkowej i związane z nią oczekiwania wymagają rozwoju przedsiębiorstw. w warunkach istniejącej ostrej konkurencji wywołuje zapotrzebowanie na analizę ekonomiczną. Określenie strategii przedsiębiorstwa i jej realizacja gwarantująca sukces. Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji.1. Niezbędnym warunkiem sprawnego zarządzania finansami firmy jest nie tylko znajomość istoty rynku. rozłożeniu określonej całości na składniki i badaniu poszczególnych cech. Pojęcie i znaczenie analizy finansowej w zarządzaniu jednostkami gospodarczymi Analiza jest to metoda badawcza polegająca na rozbiorze. Analiza ekonomiczna to również metoda badania procesów gospodarczych. Analizę stanów i procesów ekonomicznych nazywa się analizą ekonomiczną. instytucji na nich występujących. polegająca na rozpatrywaniu związków najczęściej ilościowych. właściwości przedmiotu. Jest ona instrumentem służącym do poznania rzeczywistości gospodarczej. . lecz także działanie praw ekonomicznych. bieżącej kontroli i sterowania. zachodzących pomiędzy poszczególnymi elementami tych procesów. komplikuje się. Zakres i cele analizy finansowej 1.1. Może być stosowana zarówno do badania zjawisk i procesów gospodarczych zachodzących w skali gospodarki (analiza makroekonomiczna). zasad jego funkcjonowania. w warunkach dużej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji.

zarówno w skali makroekonomicznej.W związku z tym. ułatwia podejmowanie decyzji. Warszawa 2005. dostarcza ogólnych informacji o sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa. jak i mikroekonomicznej Warunkiem efektywnego działania firmy jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. bowiem bądź to narzucać konieczność dotychczasowych sposobów postępowania. Podstawy analizy finansowej. Uzyskiwane wyniki mogą. Ocena zaprezentowana na podstawie danych liczbowych zawartych w sprawozdaniach finansowych. Celem pogłębienia tego przeprowadza się dalsze. Istota kontroli gospodarczej polega na porównaniu dwóch stanów tych samych zjawisk gospodarczych . aby sprawnie zarządzać. Analiza osiągniętych wyników gospodarowania jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa. w oparciu. a także sprzyja racjonalizacji procesów gospodarczych. szczegółowe analizy.w celu ustalenia odchyleń oraz wyjaśnienia przyczyn i skutków występujących różnic. planów. organizowanie. Analiza ekonomiczna to spójnik między funkcjami planowania i kontroli. . bądź też potwierdzić słuszność prowadzonej polityki. PWE. o którą będzie realizowana przyszła działalność firmy. Gabrusewicz.stanu faktycznego ze stanem pożądanym . Analiza wskaźnikowa polega na wyrażaniu różnych sfer działalności firmy 2 W. s. Analiza ekonomiczna umożliwia stawianie diagnoz. W fazie oceny okresów przeszłych jest źródłem informacji o efektywności gospodarowania oraz pozycji przedsiębiorstwa w branży i na rynku. że zaczęło prowadzić działalność na własny rachunek jest bardziej zainteresowane rezultatem swych działań . motywowanie i kontrola). Wyniki analizy ekonomicznej stanowią podstawę do weryfikacji słuszności decyzji podjętych w przeszłości oraz ustalenia punktu wyjścia zamierzeń bieżących i przyszłych. 9-11. norm. W bieżącej działalności przedsiębiorstwa dostarcza informacji o zakłóceniach w tej działalności w stosunku do standardów. Jedną z form badania bilansu oraz rachunku wyników jest właśnie analiza wskaźnikowa.. musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. Cechą charakterystyczną analizy ekonomicznej w gospodarce rynkowej jest bezpośrednie wykorzystanie jej w procesie zarządzania (planowanie. Kierownictwo firmy. Pozwala dobrze przygotować strategię rozwoju przedsiębiorstwa.

ma ona. Olzacka. W przypadku oceniania działalności przedsiębiorstwa za okres. najgorsza czy też przeciętna. W gospodarce rynkowej szczególnego znaczenia nabierają porównania wskaźników w przestrzeni. węższe lub szersze. co miesiąc. Kurtys. w Polsce od szeregu lat dane takie nie są publikowane. ODDK. Analiza wskaźnikowa w odniesieniu do badania sprawozdań finansowych obejmuje obliczanie wskaźników finansowych. 4B. 3 L. Gdańsk 2004. konstruowanych w oparciu o dane z bilansu oraz rachunku wyników i porównanie ich wielkości w czasie. Brak porównywalności może doprowadzić do błędnych wniosków4. Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa: firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku. których akcje są przedmiotem obrotu rynkowego oraz publikowane bilanse spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. Porównania w przestrzeni pozwalają ocenić pozycje firmy na rynku: czy jest ona najlepsza. B. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Lanego we Wrocławiu. Duraj. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. Bednarski. dokonywane. minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branży. bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcjonowania. potencjalnych inwestorów i odbiorców. charakteryzujących się dużą ilością udziałowców). Porównania w przestrzeni są istotne dla pożyczkodawców i kredytodawców. a także możliwość obliczania wskaźników przeciętnych dla wybranych branż w oparciu o rocznik statystyczny. Wersty. Częstsze obliczanie wskaźników jest możliwe w przypadku prowadzenia skomputeryzowanej księgowości. dziedziny tej działalności . R. Istnieje jedynie możliwość obliczania niektórych wskaźników w oparciu o bilanse publikacyjne (tzn.: za okres jednego miesiąca. Na podstawie zmian w wielkości wskaźników ocenia się wybrane. Niestety. Pałczyńska-Gościniak. pracowników i całego społeczeństwa. s. T. bilanse roczne spółek akcyjnych. 59. R. Waśniewski. Borowiecki. . Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej. podstawę ustalenia wskaźników finansowych stanowić mogą zamknięcia kont syntetycznych. K. J. Jak oceniać firmę. np. dla którego nie sporządza się sprawozdania finansowego. s. a więc pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami. zgodnie z wymogami sprawozdawczości statycznej i koniecznością składania miesięcznych deklaracji podatkowych.za pomocą wskaźników. Wrocław 2003. 12. z wielkością wzorcową lub między różnymi jednostkami gospodarczymi.

.Wskaźniki finansowe są wskaźnikiem informacji dla różnych grup odbiorców. Gdańsk 1995. technologia. 1. planowanie. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa rodzaj i liczba wskaźników. Sułowska. J. Dla nich ważne są. Stale wzrasta przydatność oraz atrakcyjność analizy ekonomicznej w procesach zarządzania przedsiębiorstwem. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20. akcjonariusze są zainteresowani poziomem rentowności i ryzyka związanego z działalnością firmy. zawartych w bilansie oraz w rachunku wyniku. rachunkowość. Istota. zatem wskaźniki określające zdolność firmy do wywiązywania się z zobowiązań krótkoterminowych. bowiem łączy ona teraźniejszą działalność przedsiębiorstwa z jego przyszłymi rezultatami. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw. ponieważ odpowiada za bieżącą i perspektywiczną działalność firmy. s. Jest ściśle powiązana z wieloma dyscyplinami naukowymi takimi jak: statystyka. Treść wskaźników analitycznych. ma duży wpływ na obiektywność. 143. Jest ona. finanse. Dostawcy i banki udzielające kredytów krótkoterminowych są przede wszystkim zainteresowane oceną płynności bieżącej firmy. przedmiot i zakres analizy ekonomicznej Przez wiele lat analiza ekonomiczna przekształcała się w odrębną dyscyplinę naukową. dokładność i kompletność wyników prac analitycznych . z jakich się korzysta w badaniach analitycznych. Z tego też względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy. marketing. Kierownictwo firmy jest zainteresowane wszystkimi aspektami analizy finansowej. Uwzględniając zakres danych. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. Kredytodawcy udzielający kredytów na dłuższy okres są zainteresowani zdolnością firmy do generowania gotówki oraz oceny ryzyka finansowego w dłuższym czasie. zatem nie tylko dyscypliną naukową. ale i działaniami praktycznymi. a przede wszystkim ich konstrukcja. matematyka. Właściciele firmy. możliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duże.2.

Znaczenie analizy finansowej przedsiębiorstwa sprawia. wykrycie i ustalenie czynników mających wpływ na realizację podjętych przedsięwzięć gospodarczych. jakimi dysponuje przedsiębiorstwo oraz o zmianach w jego otoczeniu. Do podstawowych zagadnień należących do analizy finansowej można zaliczyć: wstępną i rozwiniętą analizę sprawozdań finansowych (bilansu. . s. magazynowanie. s. rentowność. 25.ekonomiczną i analizę finansową. Analiza techniczno-ekonomiczna koncentruje się na ocenie rzeczowych i osobowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. • podejmowanie decyzji zarządczych. Dlatego też trudne jest jednoznaczne określenie obszarów tej analizy. 6Z.Celem przeprowadzenia analizy ekonomicznej jest6: • • • sporządzanie charakterystyki liczbowej ilustrującej działalność przedsiębiorstwa oraz pozwalającej na ocenę uzyskiwanych wyników. wynik finansowy i czynniki go kształtujące. Analiza ekonomiczno . PWE. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym. określenie przewidywanych wyników na podstawie informacji o stanie czynników wytwórczych. ocenę procesów inwestycyjnych. gospodarowanie zatrudnieniem itp. procesy zaopatrzenia w surowce i materiały. stopień nowoczesności wytwarzania. źródeł finansowania . czy podmiotu oceniającego. A. dochody ze sprzedaży. 7J. możliwości pozyskania informacji. Natomiast analiza finansowa dotyczy całokształtu finansowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. płynność. Warszawa 2000. rachunku przepływów pieniężnych). Skowronek -Mielczanek. Przedmiot i zakres analizy finansowej w gospodarce rynkowej nie ma charakteru jednolitego. Leszczyński. 13. analizę wskaźnikową.: od szczegółowości danych. koszty działalności. że jej zakres jest stosunkowo szeroki. rachunku wyników. gdyż zależy to min. Warszawa 2000. wyposażenie i majątek trwały. służących podnoszeniu efektywności działania przedsiębiorstwa i jego rozwoju. Difin.finansowa firmy. kapitał obrotowy. Ze względu na dużą różnorodność zagadnień wchodzących w zakres badań analitycznych przyjmuje się najczęściej podział analizy ekonomicznej. zwany również klasycznym na dwa zasadnicze działy: analizę techniczno . jakość i strukturę działalności wytwórczej. Analizie poddaje się ilość. Więckowski.

23. Istotę oraz zakresy analizy i ich przedmiot przedstawia Schemat 1. zakres i przedmiot analizy finansowej T O T A s I Analiza efektywności działalności przedsiębiorstwa Analiza sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa ZAKRES PRZEDMIOTOWY: • przychody • koszty • wynik finansowy • efektywność • płynność finansowa • majątek • kapitał • sytuacja finansowa ZAKRES PODMIOTOWY: • przedsiębiorstwo jako całość • samodzielne jednostki wewnętrzne przedsiębiorstwa ZAKRES I PRZEDMIOT ZAKRES PRZESTRZENNY: • rozwiązania systemowe • uwarunkowania rynkowe • pozycja przedsiębiorstwa na rvnku ZAKRES CZASOWY: • działalność przeszła • działalność bieżąca • działalność przyszła Źródło: Opracowano na podstawie: W. cit. ' T. rotacja środków. Skoczylas op. upłynnianie majątku. finansowanie (zmiany kapitału. W. Na przedmiot analizy finansowej można spojrzeć nie tylko od strony problemowej (przedmiotowej) istotny jest także zakres czasowy. s. Schemat 1: Istota. pochodzenie kapitału. Gabrusewicz opt. . 10-11. struktura pasywów. Waśniewski. polityka inwestycyjna i umorzeniowa). przestrzenny i podmiotowy. cit. 19. s. płynność środków (zdolność płatnicza.Niemniej w każdym przypadku przedmiotem badań pozostaje : • • • • struktura aktywów (proporcje między majątkiem trwałym i obrotowym. bezpieczeństwo finansowe). terminowość spłaty zobowiązań.analiza rentowności). pokrycie majątku kapitałem). zysk (ocena wielkości absolutnych i relatywnych .

w tym zagospodarowaniem osiągniętych nadwyżek finansowych. 9-11. Pierwszy z nich to stan wyposażenia przedsiębiorstwa w składniki majątku trwałego i obrotowego. dywidendy. efektywnym lokowaniem środków pieniężnych. albo przy danym stopniu realizacji celu użyć minimalnego nakładu środków. Ustala się go na określony moment. rozliczenia w formie podatków.3. Przypatrując się przedmiotowi analizy finansowej w przedsiębiorstwie jako złożonej całości. Efekty finansowe są określane przez wskaźniki rentowności jako relacje wyniku finansowego do obrotu. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie. majątkowych lub kapitałowych. koszty własne. Weryfikacja sprawozdawczości 9 L. jego zdolnością płatniczą i kredytową. Natomiast stan finansowy jest ujęciem statycznym przedmiotu analizy. a także ich weryfikacja. Właściwy dobór tych materiałów (w tym głównie sprawozdawczości finansowej). Warszawa 2001. PWE. Charakterystyka sprawozdań finansowych wykorzystywanych jako źródła informacji w analizach finansowych Podstawą podejmowania analizy ekonomicznej powinny być odpowiednie materiały źródłowe o charakterze wewnętrznym i zewnętrznym. zaangażowanych zasobów osobowych. to podstawowe czynniki określające jakość analizy.W działalności gospodarczej każdego przedsiębiorstwa powinna być stosowana zasada racjonalnego gospodarowania. wyróżnić możemy dwa podstawowe jego elementy takie jak: wyniki finansowe oraz stan finansowy. Bednarski. aby przy danym nakładzie środków otrzymać maksymalny stopień realizacji celu. s. 1. kolejny to środki zaangażowane w inwestycje i wartości niematerialne oraz finansowe pokrycie tych składników z kapitałów własnych lub obcych. Wiąże się to z kształtowaniem pozycji finansowej przedsiębiorstwa. Wpływają na nie czynniki takie jak: przychody ze sprzedaży. Osiągnięty wynik finansowy prowadzi do dodatnich lub ujemnych zmian stanu finansowego przedsiębiorstwa.9. itp. dotacje. Składa się on z trzech elementów. Istotą tej zasady jest zapewnienie takiego gospodarowania. kwartału lub roku. 10 . Wyniki finansowe to zyski lub straty ujęte w wielkościach brutto lub netto. Wyniki finansowe są ujęciem dynamicznym i ustalane są za pewien okres jako suma wyników narastających w ciągu miesiąca. Jest to ścisła zależność statystycznego i dynamicznego ujęcia przedmiotu analizy.

poprzednie analizy ekonomiczne. opracowanie i prezentacja wyników przeprowadzonej analizy. Informacje do sporządzania analizy powinny dotyczyć kilku okresów. 10 L. Materiały źródłowe wykorzystywane zarówno na potrzeby analizy finansowej. R. 32. 11L. na wyróżnienie zasługuje10: • • zebranie i weryfikacja materiałów źródłowych. ponieważ wtedy będzie zachowany warunek porównawczy badanych zjawisk oraz będzie istniała możliwość określenia tendencji rozwoju poszczególnych zjawisk . T. s. Decyduje to w dużej mierze o jakości prowadzonej analizy. W ramach prac analitycznych związanych z oceną działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Materiały niekompletne lub niestarannie zweryfikowane stać się mogą przyczyną błędnych ustaleń i stąd uniemożliwiać wyciągnięcie poprawnych wniosków oraz podjęcie skutecznego działania. a zatem i jej użyteczności w zarządzaniu przedsiębiorstwem. Klasyfikację podstawowych źródeł informacji przedstawia Schemat 2. Waśniewski. Wersty op. s. Dane o przedsiębiorstwie mogą mieć charakter ewidencyjny i poza ewidencyjny. plany. B. PWN. zależy w dużej mierze od charakteru i rodzaju wykorzystywanych informacji źródłowych. cit. 12 M. 26.zawierające dane o przedsiębiorstwie. Pierwszą grupę stanowią materiały wewnętrzne . K. jak i całej analizy ekonomicznej w przedsiębiorstwie można ogólnie podzielić na dwie grupy. Materiały ewidencyjne mają znaczenie podstawowe i wynikają z prowadzonej w danym przedsiębiorstwie ewidencji. Podstawowym zadaniem prac przygotowawczych do analizy ekonomicznej jest dobór i weryfikacja materiałów źródłowych. Warszawa 2004. którymi są w Polsce biegli rewidenci. cit. niekompletne. Bednarski. Duraj. 19. Źródłem informacji liczbowych są: księgowość. informujące o otoczeniu przedsiębiorstwa11. niewłaściwie zweryfikowane. Kurtys. s. sprawozdawczość finansowa i rzeczowa. Dobór i weryfikacja podstaw źródłowych analizy wpływa w istotnym stopniu na rzetelność i obiektywność dokonanych ocen. J. Bednarski op. Materiały niestarannie przygotowane. obok właściwej analizy porównawczej i przyczynowej. Sierpińska.przedsiębiorstwa w systemie gospodarki rynkowej należy do tych prac specjalistów rachunkowości i finansów. mogą prowadzić do podjęcia błędnych decyzji i tym samym uniemożliwić skuteczne działanie. Borowiecki. kalkulacja ewidencyjna. dokumentacja konstrukcyjno-technologiczna oraz inna dokumentacja obrazująca działalność przedsiębiorstwa. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych. Jachna. 11 . drugą natomiast materiały zewnętrzne. T. Jakość przeprowadzonej analizy.

s. Bluszcz. op. 34.Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej ZRODŁA INFORMACJI INFORMACJE Z PRZEDSIĘBORSTW INFORMACJE ZEWNĘTRZNE POZOSTAŁA SPRAWOZDAWCZOŚĆ PODSTAWOWA SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOIWA POZOSTAŁE PIERWOTNE ŹRÓDŁA BILANS RACHUNEK WYNIKÓW RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH KWARTALEN SPRAWOZDANIA FINANSOWE GUS i PRASA FACHOWA i RYNEK i INTERNET i Źródło: Z. Podstawę tej ' M. Sprawozdanie finansowe i jego analiza. s. którą z uwagi na treść danych można podzielić na sprawozdawczość rzeczową i finansową. cit. Wydawnictwo Primath. Należy jednak zaznaczyć. rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy. rzetelności. jednostka musi stosować określone przez ustawę zasady rachunkowości. Leszczyński A. wykorzystywana jest przede wszystkim jako podstawa źródłowa analizy finansowej. Aby sprawozdanie finansowe mogło pełnić swoją funkcję informacyjną. Sporządzanie sprawozdawczości finansowej przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą jest obligatoryjne. sprawozdawczość podlega regulacji prawnej.. 43. Sprawozdawczość rzeczowa natomiast służy potrzebom analizy techniczno -ekonomicznej. 12 . że często dla dokonania wszechstronnej oceny jakiegoś zagadnienia niezbędne jest wykorzystanie z danych zarówno sprawozdawczości finansowej jak i rzeczowej13. Sprawozdawczość finansowa uwzględniająca dane liczbowe wyrażone w jednostkach pieniężnych. Warszawa 2001. wiarygodności i porównywalności informacji. Skowronek-Mielczarek. Dla zachowania przejrzystości. sporządzana w oparciu o ewidencję księgową. Podstawowym materiałem źródłowym analizy ekonomicznej jest sprawozdawczość przedsiębiorstwa.

obejmują skutki tych samych zdarzeń gospodarczych. cit. rzetelne i wierne odzwierciedlenie wszelkich zdarzeń. prawo podatkowe. kompletność i stosowanie zasady ostrożnej wyceny.1994 r. Dz. prawnej i własnościowej prowadzące księgi rachunkowe na zasadach ustalonych w ustawie zobowiązane są do sporządzania sprawozdawczości obejmującej bilans. 694 z późn.wszystkie informacje muszą być powiązane w sposób umożliwiający ich sprawdzenie z dokumentami źródłowymi.choć w różnym aspekcie .09. Podstawowe zasady. Ocena przedsiębiorstwa przez pryzmat finansów możliwa jest jedynie w oparciu o łączne wykorzystanie wszystkich trzech sprawozdań.o rachunkowości. to1 : • • zrozumiałość (przejrzystość) . Niezależnie od formy organizacyjnej. Wartość Z. Tak. Leszczyński. gdy ich pominięcie lub zniekształcenie może wpłynąć na decyzje gospodarcze. przewaga treści ekonomicznej nad formą. Poszczególne części sprawozdania finansowego są ze sobą wzajemnie powiązane. Bilans stanowi swoisty raport o kondycji finansowej przedsiębiorstwa. dane są istotne.sposób prezentacji powinien umożliwiać łatwość ich rozumienia przez użytkowników. bezstronność. A. Ustawa z dnia 29.w kolejnych latach powinny być stosowane te same metody wyceny i prezentacji. w przypadku zmian konieczne jest sporządzenie informacji umożliwiającej porównanie poszczególnych okresów. 13 . według których należy sporządzać sprawozdania finansowe. więc trzy wzajemnie ze sobą powiązane źródła przedstawia nam zarówno dane o finansach przedsiębiorstwa jak i ocenę finansowej kondycji jednostek działających w sferze biznesu. stanowi kodeks handlowy.regulacji. przedstawiają. gwarantować czytelność informacji.wpływa na nią brak istotnych błędów. ustawa o rachunkowości oraz przepisy i ustalenia określane przez Ministerstwo Finansów czy Główny Urząd Statystyczny14. charakteryzując jednocześnie na określony moment czasowy jego strukturę majątkową oraz źródła finansowania majątku. 20.to samo przedsiębiorstwo.decyduje o niej zarówno kwota. s. Każde z tych sprawozdań spełnia określoną rolę. bowiem . . podejmowane przez użytkowników sprawozdania finansowego. rachunek wyników oraz informację dodatkową według wzorów stanowiących załącznik do ustawy. zm. Skowronek-Mielczarek opt. ciągłość i porównywalność . • wiarygodność . poz. • • sprawdzalność .U z 2002 nr 76. istotność . jak i charakter informacji.

a zarazem najważniejszym źródłem informacji do analizy finansowej w przedsiębiorstwie jest bilans. Wyjaśniają one bliżej treść bilansu i rachunku wyników zarówno za pomocą liczb jak i opisowo. 14 .1. Pomykalska. w którym zostały one uzyskane lub poniesione. układu poszczególnych pozycji. umiejętność ich czytania jest najlepszym sposobem zaznajomienia się ze strukturą i kondycj ą finansową przedsiębiorstwa . Bilans Głównym sprawozdaniem. s. M.123. Bury. H. zwany momentem bilansowym. 1. D. Sierpińska. PWN. Czechowska. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy. czy przedsiębiorstwo jest rentowne. Duże znaczenie informacyjne mają noty uzupełniające. Rachunek wyników jest z kolei raportem o dokonaniach przedsiębiorstwa w ciągu okresu sprawozdawczego i wszystkie wielkości są w tym sprawozdaniu strumieniami finansowymi sprowadzonymi do konkretnego przedziału czasowego. Taki sposób księgowania jest niezbędny w celu otrzymania kompleksowego obrazu przedsiębiorstwa. R. Przepływy pieniężne nie uwzględniają wszystkich przychodów i wszystkich wydatków odnoszących się do danego okresu. zobowiązań i innych źródeł kapitału16. Konieczny. Wypych. Aby obliczyć zysk konieczna jest pełniejsza informacja księgowa. Wędzki.poznawcza bilansu polega jednak i na tym. I. odzwierciedlania majątku. Pamiętać należy o tym. 16M.3. 114 . Zestawienie przepływu środków pieniężnych. Absolwent. dotyczące kształtowania się ważniejszych pozycji bilansu i rachunków wyników. Z. 17A. zatem niezbędne. Informacje zawarte w sprawozdaniach finansowych są. związana z zasadą przypisania przychodów i wydatków temu okresowi. Mikulski. Łódź 2000. B. Obejmuje wartościowe zestawienie aktywów i pasywów badanej jednostki gospodarczej na określony dzień. Pastusiak. s. to jednak nie zawiera informacji niezbędnych do określenia kondycji finansowej i stwierdzenia. a zwłaszcza jego aktywów innych niż środki pieniężne. Warszawa 2000. jakkolwiek bardzo pożyteczne pod pewnymi względami. że porównując stany początkowe i końcowe możemy stwierdzić określone tendencje zmian. Od czasów uznania bilansu za podstawowe sprawozdanie finansowe przedsiębiorstwa. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie. stanowi on nieprzerwanie przedmiot badań naukowych dotyczących prawidłowości. że sprawozdania finansowe stanowią dokumenty wiarygodne i sporządzane zgodnie z zasadami określonymi przez prawo i jako takie podlegają weryfikacji przez biegłych rewidentów. 115-124.

oraz zdarzeń gospodarczych. cit. Kolejną cechą charakterystyczną bilansu. jakie wystąpiły w okresie sprawozdawczym. Warszawa 2002. Jest to syntetyczne zestawienie obrazujące sytuację finansową firmy w danym momencie czasu. czyli aktywów. Waśniewski W. 18 19 T. 15 . Wszystkie pozycje bilansu podlegają zatwierdzeniu i uzgodnieniu ze stanem faktycznym w drodze inwentaryzacji.uszeregowane według stopnia płynności. Dane z bilansów sporządzanych dla kilku kolejnych okresów (lat) mogą stać się przedmiotem interesującej analizy także w ujęciu dynamicznym. wyrażania realnej wielkości wyniku finansowego itp . Strony aktywów i pasywów są uporządkowane w następujący sposób: aktywa .według terminu wymagalności tj. jest równa sumie źródeł ich finansowania. od najmniej do najbardziej płynnych. tj. PWE. 86. Do aktywów trwałych zalicza się wartości niematerialne i prawne (bez kosztów organizacji poniesionych przy założeniu lub późniejszym rozszerzeniu spółki). co stwarza podstawę do uznania bilansu za rzetelny. na który został sporządzony. Jedną z wielu charakterystycznych cech bilansu można uznać fakt. s. a zarazem pierwszym weryfikatorem prawidłowości sporządzania jest globalna równowaga aktywów i pasywów . Zarządzanie finansami.. czyli w dniu. Rutkowski. należności i inwestycje długoterminowe czy długoterminowe rozliczenia międzyokresowe. 30. natomiast pasywa . Skoczylas opt.problematyki ustalania zasad wyceny aktywów i pasywów. prawidłowy i wiarygodny dokument. Suma wszystkich będących w dyspozycji przedsiębiorstwa składników majątkowych. s. Bilans przedstawia wszystkie składniki majątkowe firmy po jednej stronie oraz źródła ich finansowania po drugiej. Podstawowe pozycje majątku i źródeł ich finansowania w przedsiębiorstwie przedstawia Tabela 1. iż przedstawiany w nim stan na koniec okresu obrachunkowego (na ogół jest to koniec roku) jest zarazem stanem otwarcia w następnym okresie obrachunkowym. operacyjnych czy finansowych. od kapitałów własnych do zobowiązań krótkoterminowych19.majątku i kapitałów. A. rzeczowe aktywa trwałe. odzwierciedlającymi rezultaty podjętych w firmie decyzji inwestycyjnych. Wielkości prezentowane w bilansie są danymi zagregowanymi.

Należne wpłaty na kapitał podstawowy (-) III. ZOBOWIĄZANIA 1 REZERWY NA ZOBOWIĄZANIA 1. Zobowiązania krótkoterminowe IV. wydatków w miesiącach następnych zgodnie z zasadą 16 . • krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe kosztów -rozliczenia wcześniej poniesionych 'Ibidem. aktywa pieniężne (środki pieniężne oraz odsetki naliczone od aktywów finansowych). Zysk (strata) netto IX.zapasy materiałów. s. Rezerwa na zobowiązania II.. Koc.in. udziały i akcje. Warszawa 2005. zaciągniętych pożyczek) oraz należności dochodzono przez przedsiębiorstwo w sądzie (roszczenia sporne). produktów gotowych i nie zakończonych. Inwestycje krótkoterminowe IV.m. Aktywa obrotowe obejmują : • aktywa rzeczowe . • należności krótkoterminowe .Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niż banki i zakłady ubezpieczeniowe AKTYWA A. Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego (-) B. Grapa Wydawnicza INDOR Sp. Rzeczowe aktywa trwałe III. AKTYWA OBROTOWE 1. z terminem zapłaty nie przekraczającym jednego roku z różnych tytułów (np. Wartości niematerialne i prawne II. podatków. towarów. udzielone pożyczki i inne inwestycje krótkoterminowe.oznaczają kwoty pieniężne należne danemu podmiotowi gospodarczemu od innych podmiotów lub osób fizycznych. T. Należności długoterminowe IV. • aktywa finansowe . J. składek ubezpieczeń społecznych.o. Należności krótkoterminowe III. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny VI. Zobowiązania długoterminowe III. AKTYWA TRWAŁE 1. 32.KAPITAŁ (FUNDUSZ) WŁASNY 1. Kapitał (fundusz) zapasowy V. inne papiery wartościowe. dostaw i usług. Kapitał (fundusz) podstawowy II. s. przeznaczone do zbycia lub zużycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub w ciągu normalnego cyklu operacyjnego właściwego dla danej jednostki. Rozliczenia międzyokresowe Źródło: S. Udziały (akcje) własne (-) IV. Bilans 2004. Fołta. Godlewska. 31-32. Zapasy II. Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe VII. Zysk (strata) z lat ubiegłych VIII. Długoterminowe rozliczenia mię dzyokreso we PASYWA A. z o. Inwestycje długoterminowe V. Krótkoterminowe rozliczenia mię dzyokreso we B.

zwłaszcza z punktu widzenia wierzycieli spółki. Koc. 21 S. kapitał z aktualizacji wyceny.i krótkookresowe zobowiązania długoterminowe (o okresie spłaty dłuższym niż rok. Zmniejszenie kapitału zakładowego może nastąpić na skutek pokrycia z kapitału udziałowego straty netto przewyższającej kapitał zapasowy i rezerwowy lub zwrotu dopłat do udziału.obok kapitałów własnych . Drugim . Kapitały w spółce pełnią jak widać głównie funkcje gwarancyjną. bądź przekształcenia kapitału udziałowego w kapitał akcyjny albo obniżenie udziału w drodze zmiany umowy spółki. wyemitowane obligacje itp.najważniejszym źródłem finansowania są 99 zobowiązania. 22 Ibidem. powstałą na skutek aktualizacji wyceny. prenumerata czasopism. pożyczki. Na kapitał zapasowy wpływają również zyski zatrzymane w przedsiębiorstwie. Zmniejszenia kapitału udziałowego mogą mieć miejsce tylko w zakresie przewidzianym w kodeksie handlowym i wymagają uchwał zgromadzenia wspólników lub możliwość taka musi być przewidziana w umowie spółki. 5 ustawy o rachunkowości z aktualizacji wyceny środków trwałych w wielkości stanowiącej różnicę wartości netto środków trwałych. Do kategorii tej zalicza się : • • rezerwy na zobowiązania z uwzględnieniem nowej pozycji rezerwy na świadczenia emerytalne i podobne z dalszym podziałem na długo. Wszystkie składniki majątku muszą mieć odpowiednie źródła finansowania. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością kapitał zakładowy stanowi równowartość wniesionych przez wspólników zgodnie z umową spółki wkładów pieniężnych i aportów. że w istocie 91 o wypłacalności spółki decyduje posiadany przez nią majątek . s. kapitał zapasowego. Fołta. Źródła finansowania majątku dzieli się na kapitał własny oraz zobowiązania i rezerwy na zobowiązania. Wiadomo jednak. kto i na jakich warunkach wyposażył przedsiębiorstwo w środki gospodarcze. czyli: kredyty. 31 ust. T. s. Ma on charakter stabilny. 17 .). ponieważ udziały nie mogą być zwracane wspólnikowi podczas trwania umowy spółki. Kapitał własny składa się z kapitału zakładowego. Określają one. 40. J. Godlewska opt. 35-36. jednak dopiero po podjęciu przez walne zgromadzenia wspólników odpowiedniej decyzji w tej sprawie. Kapitał z aktualizacji wyceny tworzony jest na podstawie art. Statut spółki może również postanowić o tworzeniu kapitałów rezerwowych na pokrycie szczególnych strat lub wydatków.współmierności ponoszonych kosztów i uzyskiwanych przychodów np. (czyli niewypłacone w formie dywidend). dzierżawa mieszkania z góry. cit.

że są to potencjalne zobowiązania spółki. Bilans wykazuje także osiągnięty przez przedsiębiorstwo w danym okresie wynik finansowy (zysk lub stratę). kwotę rezerwy ujmuje się w pasywach bilansu.: udzielonych poręczeń.) lub niespłacenia przez kontrahenta należności. z jakiego źródła pochodzą środki finansowe jednostki lub. a więc nie nastąpił jeszcze rzeczywisty ubytek w majątku spółki. Bilans jest dokumentem zawierającym zestawienie wartości poszczególnych grup majątku firmy oraz źródeł jego finansowania. Warszawa 2002. krótkoterminowe papiery dłużne wyemitowane przez spółkę. jest to jednak informacja syntetyczna.przychody i rodzaje kosztów . Mogą one wynikać z przewidywanych przez spółkę strat.. Rachunek przepływów pieniężnych ukazuje natomiast. wobec ZUS itp. których wielkości nie można jednak dokładnie określić. 18 . Tak.• zobowiązania krótkoterminowe: kredyty kupieckie.składające się na wynik zawiera rachunek zysków i strat. Ponieważ jednak strata jeszcze nie powstała. które mogą powstać w przyszłości z tytułu prowadzonych przedsięwzięć (np. Czytanie bilansu przedsiębiorstwa. Ujmuje skutki procesów gospodarczych i towarzyszących im strumieni pieniężnych widoczne w zmienionych wartościach aktywów i pasywów. Jest to rodzaj fotografii firmy na dany dzień: nie obrazuje zmian zachodzących systematycznie w ciągu roku. Tworzenie rezerw polega na podwyższeniu pozostałych kosztów operacyjnych lub kosztów finansowych. krótkoterminowe kredyty bankowe. inwestycyjna czy finansowa . co zmniejsza wypracowany zysk. Szczegółowe elementy . 39. pozwala jedynie na porównanie stanów na początek i koniec badanego okresu. zobowiązania z tytułu wynagrodzeń. Można powiedzieć. • rozliczenia międzyokresowe bierne przychodów i kosztów. Bień. 23 W. jaki segment działalności środki te pochłania: działalność operacyjna. więc z jednej strony mamy zmniejszenie pasywów (spadek zysku netto) a z drugiej . które obejmują ujemną wartość firmy Ciekawą kategorię pasywów stanowią rezerwy na zobowiązania. a czasem nie można nawet powiedzieć czy kiedykolwiek powstaną. Operacja taka nie zmienia łącznej wartości aktywów ani pasywów.zwiększenie poprzez umieszczenie kwoty rezerwy w pasywach. postępowań sądowych itp. Finans-Service. s.

w odwrotnej sytuacji mamy do czynienia ze stratą . po drugiej natomiast rozchody (koszty). saldo 94- określa się mianem zysku. towarów czy usług). lecz przedsiębiorstwo będzie musiało w sprawozdawczości finansowej zaprezentować źródło pokrycia straty. Przedsiębiorstwa mogą sporządzać rachunek wyników dwóch wariantach: I . Struktura klasycznego rachunku wyników jest przejrzysta: po jednej stronie mamy przychody. Rachunek wyników ukazuje zdolność firmy do generowania zysków i samofinansowania. Jeśli te pierwsze przewyższają koszty. jak saldem . Zależy to od rodzaju prowadzonej ewidencji kosztów. cit. będzie on różnił się niektórymi elementami podziału wyniku finansowego. T. cit. Jednak w zależności od formy organizacyjno . powiększające wynik finansowy. przedstawiające jego sposób wypracowania wyniku finansowego. 24 25 T. 93-94. M. Układ obu wariantów przedstawia Tabel nr 2.3.2.1. W. Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat nazywany także rachunkiem wyników (ang. Rozpatrując rachunek wyników w powyższym ujęciu. w których wynikiem finansowym jest strata w rachunku wyników nie występują elementy podziału wyników.rachunek porównawczy lub II .prawnej. s. Wprowadzony w Polsce wzór rachunku wyników jest dostosowany do potrzeb 9S sprawozdawczości wszystkich podmiotów gospodarczych . wpływające ujemnie na generowane zyski. profit and loss account) to kolejne z podstawowych i obligatoryjnych sprawozdań finansowych.rachunek kalkulacyjny. Waśniewski. Jachna opt. prezentuje strumienie pieniężne.. W przedsiębiorstwach.różnicą pomiędzy przychodami a rozchodami (kosztami). Sierpińska. Polskie przepisy dopuszczają dwa warianty tego sprawozdania różniące się sposobem ujęcia kosztów uzyskania przychodów ( rozumianych jako koszty wytworzenia sprzedanej ilości produktów. 42. sporządzane przez każde przedsiębiorstwo. s. Skoczylas opt. Sprawozdanie to polega na zestawieniu strumieni przychodów uzyskanych w firmie ze sprzedaży wyrobów i usług bądź towarów w ramach prowadzonej działalności handlowej oraz przychodów uzyskanych z przeprowadzenia operacji finansowych i kosztów tej działalności. 19 . że zysk (lub strata) jest niczym innym. które obowiązująca u nas ustawa o rachunkowości określa jako wariant kalkulacyjny -spostrzegamy.

Wynik zdarzeń nadzwyczajnych (M. Inne koszty operacyjne F. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III.Odsetki III.Strata ze zbycia inwestycji III. Zysk / strata brutto (L+M) O. Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów. Inne przychody operacyjne H. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Rybicki. Zmiana stanu produktów (zwiększenie + . Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. Warszawa 2002. Podatki i opłaty V Wynagrodzenia VI. Straty nadzwyczajne N. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. Przychody netto ze sprzedaży produktów II. Pozostałe koszty operacyjne I.E ) Wariant kalkulacyjny A. Przedstawienie rachunku wyników według wariantu I zastosowania rodzajowego układu kosztów. w tym od jednostek powiązanych I. 20 . Przychody ze sprzedaży i zrównane z nimi. koszty usług obcych. Przychody finansowe 1. Poltext. Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia VII. materiałów. Zysk/strata z działalności gospodarczej (1 + J K) M. Inne przychody operacyjne E. Pozostałe przychody operacyjne I.Tabela 2: Zakres informacji w porównawczym i kalkulacyjnym rachunku wyników dla innych jednostek niż banki i zakłady ubezpieczeń Wariant porównawczy A. energii. Inne L. Pozostałe przychody operacyjne I. w tym od jednostek powiązanych I. Inne K. Koszty finansowe 1. Dotacje III.ll) I. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Pozostałe obowiązkowe zmniejszenia zysku (zwiększenia straty) R. Zysk/strata z działalności operacyjnej ( C + D . Zysk / strata ze sprzedaży brutto (A-B) D. Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów B. Pozostałe koszty rodzajowe VIII. Usługi obce IV. Koszty ogólne zarządu F. Pozostałe koszty operacyjne I. Inne koszty operacyjne 1.E ) G. Zyski nadzwyczajne II. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Przychody netto ze sprzedaży produktów II. Zysk ze zbycia inwestycji IV. Koszty sprzedaży E. Zysk / strata z sprzedaży ( C . Aktualizacja wartości inwestycji IV. zmniejszenie -) III. Aktualizacja wartości inwestycji V. Wartość sprzedanych towarów i materiałów C. Koszty sprzedanych produktów. Zużycie materiałów i energii III. Zysk/strata z działalności operacyjnej (F+G-H) J. 74.l-M.D . Podatek dochodowy P. towarów i materiałów. koszty osobowe i pozostałe koszty. a więc obliczenia ogólnych kosztów jako sumy takich pozycji jak: amortyzacja majątku. Zysk / strata ze sprzedaży (A-B) D. s. B. Dotacje III. zużycie surowców. Przychody ze sprzedaży i zrównane z nimi. Koszty działalności operacyjnej I. Amortyzacja II. Koszt wytworzenia sprzedanych produktów II. Dywidendy i udziały w zyskach ll. Koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby IV. Zysk / strata netto ( N-O-P) Źródło: P. Wartość sprzedanych towarów i materiałów C. Odsetki II. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. materiałów: I.

Nowy rachunek wyników rozszerzono o wykazywanie odrębnie niektóre pozycje przychodów i kosztów wynikające z transakcji dokonanych z jednostkami powiązanymi. rozwiązane rezerwy. W rachunku kalkulacyjnym do kosztów uzyskania przychodu ze sprzedaży zaliczamy: techniczny koszt wytworzenia. utworzone rezerwy. zapłacone odszkodowania.poprzedni wynik korygowany jest o saldo. Ogólny koszt uzyskania przychodu można w tej metodzie obliczyć z iloczynu sprzedanych wyrobów i jednostkowego kalkulowanego kosztu. 21 . towarów i materiałów. (gdy firma prowadzi np. przychodów finansowych z tytułu dywidend i udziałów w zyskach oraz odsetek zarówno otrzymanych jak i zapłaconych. marketingu). W dostosowaniu do zmian wprowadzonych w znowelizowanej ustawnie. sieć sklepów fabrycznych). do których zalicza się m. otrzymane dotacje. niektóre pozycje wykazuje się w wartości netto. Wynik na działalności operacyjnej . Wynik ze sprzedaży . kosztu sprzedanych produktów. skorygowanych zmianą stanu produktów) kosztów wytworzenia produkcji sprzedanej. uzyskane odszkodowania. Saldo to ma duże znaczenie dla przedsiębiorstwa. sprzedaży. wynagrodzenia dla pracowników. towarów i materiałów. Dotyczy to w rachunku kalkulacyjnym: przychodów netto ze sprzedaży produktów.in. pozwala na związanie poniesionych kosztów z celami (przyczynami) oraz wydzielenie kosztów poszczególnych faz produkcji czy realizowanych w przedsiębiorstwie funkcji (np.W wariancie I koszty te ujęte są według układu kalkulacyjnego. Dla większej przejrzystości rachunku wyników wprowadzono jednak większą liczbę sald. podatki i opłaty. wynikające z zestawienia pozycji "pozostałe przychody operacyjne" z "pozostałymi kosztami operacyjnymi". przychody ze sprzedaży składników majątku trwałego. a także pozwala na uchwycenie kosztów produkcji niezakonczonej. odpisane należności nieściągalne.wartość sprzedanych składników majątku trwałego. in. towarów i materiałów. in. koszty handlowe. co pozwala na szybką orientację w jego strukturze (łatwiej określić wówczas faktyczne źródła przychodów i kosztów). gdyż wskazuje na rentowność jego podstawowej działalności. czynsze z dzierżaw.powstaje wskutek odjęcia od właściwych przychodów (powstałych ze sprzedaży produktów. zużycie materiałów (energii). ceny obcych usług. wartość sprzedanych towarów i materiałów. który m. ponadto znacznie upraszcza procedury analityczne. koszty sprzedaży. amortyzację. a po stronie kosztów . W przychody wpisuje się tu m. koszty czynszów i dzierżaw. Wyróżniamy kilka pozycji wynikowych.

będące skutkiem zdarzeń nadzwyczajnych. Wynik finansowy brutto i netto . odpisy aktualizujące wartość finansowego majątku trwałego i krótkoterminowych papierów wartościowych oraz ujemne różnice kursowe. Ustalony w rachunku wyników . Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. posiadanych zapasach i rezerwach. 36. 26 A.wynik na działalności gospodarczej jest korygowany o saldo.. W ten sposób powstaje wynik finansowy brutto. Rozpoznanie to staje się możliwe poprzez analizę bilansu danej jednostki. otrzymane odsetki. Dudycz. cit. otrzymane dywidendy (w tym także otrzymane od członków grupy kapitałowej -zarówno podmiotów zależnych. s. Rutkowski op. inne podstawy opodatkowania. przychody niepodlegające wliczeniu do podstawy opodatkowania. in. 31. jak i stowarzyszonych). in. Oskara Lanego we Wrocławiu. 22 . Pozwala na ocenę trwałości pozycji finansowej firmy i stanowi podstawę planowania finansowego. 56. a także z drugiej strony o zobowiązaniach wobec wierzycieli. zdarzenia losowe. Analiza finansowa. Ukazuje zdolność firmy do generowania zysku i samofinansowania. szczególnie rentowności i aktywności gospodarczej. Sierpińska. Wynik ten określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. o jej należnościach. Koszty finansowe natomiast obejmują m. Mamy tu na myśli m. które spowodowały zmianę wyniku finansowego . posiadanego majątku. s.wynik finansowy pełni w przedsiębiorstwie rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego. Do celów analizy dane zawarte w rachunku zysków i strat są uzupełniane o informacje takie jak: koszty i straty nieuznane w przepisach za koszty uzyskania przychodu. 28 T. ogółem podstawa opodatkowania oraz zmiany metod wyceny 9S bilansowej. D. Jest on punktem wyjścia do szczegółowych badań analitycznych. dodatnie różnice kursowe. kapitału ulokowanego w innych firmach. podstawowej i jej udziale w tworzeniu zysku przedsiębiorstwa. Przychody finansowe obejmują m. Wrocław 2000. 27 M. Rachunek wyników dostarcza informacji o rozmiarach działalności operacyjnej. odsetki do zapłaty (także na rzecz członków grupy kapitałowej). nie mówi natomiast nic na temat jej potencjału ekonomicznego. cit. in. s. Wędzki opt. rezultaty postępowania układowego (naprawczego) lub zaniechania pewnego rodzaju działalności.Wynik na działalności operacyjnej korygowany jest o saldo operacji finansowych -tak powstaje zysk lub strata z działalności gospodarczej. Po zapłaceniu podatku otrzymujemy natomiast zysk (stratę) netto26.

U z 2002 nr 76. Rachunek ten dostarcza informacji o wpływach i wydatkach środków pieniężnych. to jednak nie zawiera wielu informacji potrzebnych do oceny rzeczywistej pozycji finansowej jednostki gospodarczej. jakie przynoszą lokaty w postaci wypłaty odsetek 29 Ustawa z dnia 29. które w poprzedzającym roku obrotowym.50 osób. a więc środki trwałe. 68. Cash flow jest rozrachunkiem tych przepływów pieniężnych.równowartość w walucie polskiej 5 000 000 euro W każdym przedsiębiorstwie w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej notuje się wypływy gotówki z przedsiębiorstwa i wpływy gotówki do przedsiębiorstwa.3. Rachunek przepływów pieniężnych jest sumą przepływów w obrębie tych dziedzin.1.równowartość w walucie polskiej 2 500 000 euro.art. .1994 r. zm. • suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego . • przychód netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy . Działalność operacyjna w przedsiębiorstwie ma największy zakres. 694 z późn. wartości niematerialne i prawne. za który sporządzono sprawozdanie finansowe osiągnęły lub przekroczyły granicę dwóch z trzech wielkości : • średnioroczne zatrudnienie . Podmiotami tymi są spółki akcyjne kontynuujące działalność oraz pozostałe jednostki. Rachunek przepływów środków pieniężnych Doświadczenia gospodarki rynkowej oraz wieloletnia praktyka w zakresie analizy finansowej wykazały. Natomiast działalność inwestycyjna obejmuje zapłatę za nabyte oraz sprzedane składniki majątku trwałego. poz. Polega. inwestycyjnej i finansowej.o rachunkowości. Odnosi się do działalności.3. Działania te wpływają na zwiększenie lub zmniejszenie zapasów. do której przedsiębiorstwo zostało powołane. usług i innych składników majątku. wraz z korzyściami. należności. więc na zakupie czynników produkcji oraz sprzedaży wyrobów. zobowiązań oraz na osiąganie zysku. że analiza bilansu (ocena posiadanych zasobów) oraz rachunku wyników (ocena strumieni) aczkolwiek bardzo cenna. Dlatego też obok dwóch już przedstawionych sprawozdań niektóre podmioty mają obowiązek sporządzać także rachunek przepływów pieniężnych. lokaty finansowe. jakie miały miejsce w spółce w danym roku obrotowym. 23 . Dz. ujmując je w trzech częściach jako przepływy pieniężne z działalności operacyjnej.09.

która musi tutaj być uwzględniona jest amortyzacja. zobowiązania i inne. Działalność finansowa polega głównie na pozyskiwaniu przez spółkę kapitału własnego (wkłady pieniężne. Do działalności inwestycyjnej zalicza się również zapłatę za nabycie oraz sprzedaż papierów wartościowych. Metoda O1 bezpośrednia nie jest uboższa w informacje niż metoda pośrednia . jak i długoterminowych. 31 E. Spowodowane jest to pewnie tym. Umożliwia to szybsze korygowanie zmian w rachunku przepływów pieniężnych. inwestycyjnej i finansowej liczy się jako różnicę między sumą wpływów i sumą wydatków. kredytów i pożyczek pieniężnych zarówno krótkoterminowych. co umożliwia oszacowanie przyszłych przepływów pieniężnych. Rachunek 30 s. natomiast konstrukcja obu metod w przypadku przepływów z działalności inwestycyjnej i finansowej niczym się nie różni. czy wydatki na rzecz dostawców czy pracowników i inne. należności. Przepływy pieniężne netto poszczególnych działalności: operacyjnej. Warszawa 2002. Strukturę rachunek przepływów pieniężnych z zastosowaniem obu wyżej opisanych metod przedstawia Schematu 3. ale dostarcza cennej informacji o ich źródłach. 24 . zaliczanych zarówno do finansowego majątku trwałego. jak i przeznaczonych do obrotu. Metoda ta. 61. Metoda bezpośrednia polega na dokładnym wyszczególnieniu konkretnych wpływów i wydatków w ramach działalności operacyjnej. Metoda bezpośrednia pokazuje nie tylko końcową kwotę przepływów. zaangażowanego w postaci obligacji. że dostarcza dokładniejszej informacji o zmianach w bieżących aktywach netto i więcej danych o korektach. dopłaty) i jego obsłudze (dywidendy) oraz kapitału obcego. 56. Wyznaczania przepływu środków pieniężnych na całym świecie dokonuje się za pomocą jednej z dwóch metod: pośredniej lub bezpośredniej. Przewodnik po cashflow. Uwzględnia się tu takie pozycje jak wpływy od odbiorców i z tytułu odsetek. Dokonywane są również korekty in plus lub in minus w zależności od zmian w takich pozycjach jak: zapasy. Ibidem. chociaż często trudniejsza do zinterpretowania jest chętniej wybierana przez przedsiębiorców. i ich zwrocie oraz obsłudze (płacone odsetki)30. Podstawową wartością. które nie powodują zmian w przepływach pieniężnych. Metoda pośrednia polega na skorygowaniu zysku operacyjnego netto o kwotę pozycji. Zgodnie z ustawą o rachunkowości przepływy z działalności operacyjnej można wyznaczać dowolną metodą. s.i dywidend i udzielanie długoterminowych pożyczek. Śnieżek. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce.

. . WYNIK FINANSOWY NETTO 2. M. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. tj.przepływów pieniężnych można przygotować metodą bezpośrednią lub pośrednią. cit. Wybór metody tworzenia rachunku przepływów pieniężnych nie wpływa na końcowe wyniki. W obu ujęciach w różny sposób są wyceniane poszczególne przepływy pieniężne w działalności operacyjnej. W przypadku działalności inwestycyjnej i finansowej przepływy pieniężne są wyznaczane w taki sam sposób. KOREKTY DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA 1. Jachna opt. Oprócz nadwyżki finansowej.BO) (W EDŁUG DEFINICJI ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH STOSOWANYCH DLA PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH) Źródło: E. operacyjne. W ujęciu pośrednim kwota zysku (straty) netto jest korygowana do poziomu pieniężnego (kasowego). W ujęciu bezpośrednim są przedstawione realne wpływy i realne wydatki w każdej z tych działalności. Sierpińska. jaką przedsiębiorstwo wygospodarowało w danym okresie korzysta ono również z innych źródeł przychodów 32. Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pieniężnych DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA METODA BEZPOŚREDNIA 58) WPŁYWY (WEDŁUG TYTUŁÓW) 59) WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ (A) METODA POŚREDNIA 1. uwarunkowanej możliwościami zgromadzenia informacji. Przepływy netto w danym obszarze. cit. to suma wpływów minus sumę wydatków. 61. inwestycyjne i finansowe. T. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ (B) DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA 1. 25 . są w obydwu podejściach identyczne. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. Śnieżek opt. Wybór sposobu sporządzania rachunku przepływów pieniężnych zależy od decyzji kierownika jednostki gospodarczej. przepływy pieniężne. 71. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJ (C) RAZEM PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO (A+B+C = X) X = ZMIANA STANU ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH (BZ . s. s.

Rachunek. Nie zawsze jednak pozwala na prawidłową ocenę sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. 33 A. więc analizą statyczną. zatem obrazuje zmiany sytuacji finansowej jednostki wywołane przez rzeczywisty ruch pieniądza . jeśli chodzi o istotę rachunku zysków i strat i rachunku przepływów pieniężnych. Rachunek przepływów pieniężnych wykorzystywany jest przede wszystkim do oceny płynności finansowej. w których zamrożone są środki pieniężne. lecz wynik rachunku przepływów pieniężnych . a więc najbardziej płynnych aktywów. Zysk wyrażający nadwyżkę przychodów nad kosztami jest miernikiem sprawności procesu wytwarzania i sprzedaży. dotyczących zwiększenia stanu wszelkich zobowiązań oraz zmniejszenia stanu środków obrotowych. a zwłaszcza jego zdolności płatniczej. Rutkowski op. Zysk jest źródłem dopływu dodatkowych pieniędzy tylko wtedy. • krótkoterminowych. Wygospodarowanie nawet dużego zysku nie oznacza. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umożliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą. Między obydwoma ujęciami analizy płynności istnieje ścisła zależność. s. cit.a także przedstawia źródła dopływu środków oraz sposoby ich wykorzystania. jest. Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu. gdyż dopływ środków pieniężnych.a nie zapisy memoriałowe . przyczynia się także do wzrostu statycznych kryteriów płynności. 49. a także na prowadzenie właściwej polityki rozwojowej.• długoterminowych w postaci nowych akcji bądź dopłat udziałów do funduszu założycielskiego zwiększających kapitały własne oraz zaciągania kredytów i pożyczek. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. Analiza bilansu pozwala określić płynność w danym momencie bilansowym. gdy nie jest "uwięziony" w należnościach lub zapasach. Dlatego też miernikiem gospodarki finansowej nie jest zysk. salda tych rachunków mają inną interpretację ekonomiczną. Obliczanie cash flow jest rachunkiem płynności w ujęciu dynamicznym. Mimo dużej zbieżności. 26 . że przedsiębiorstwo będzie miało środki na regulowanie w terminie swoich zobowiązań.

emisja obligacji. Rachunek cash flow ex antę zestawia prognozowane wpływy pieniężne z wydatkami. To. to koszty obsługi długu wpłyną na wynik finansowy. Wiąże się to bezpośrednio z przyszłą zdolnością do wywiązywania się ze zobowiązań wobec banków. Zestawienia przepływów pieniężnych dokonuje się. czy konieczne będzie. Zestawienie prognozowanych przepływów pieniężnych ma ogromne znaczenie w zarządzaniu przedsiębiorstwem. a jaka na wypłaty dla załogi i właścicieli. prowadzący do zamierzonego celu. Wykorzystanie tych źródeł finansowania w analizowanym okresie ogranicza możliwość skorzystania z nich w okresie następnym. sprzedaż papierów wartościowych. podwyższenie kapitału akcyjnego bądź zakładowego. W przypadku wydatków ogromną rolę odgrywa ich struktura. 1. aby odtworzyć wszystkie źródła przychodów i sposoby zagospodarowania tych środków. Niektóre przychody mają charakter okazjonalny np. Obejmują one wszystkie typowe i powtarzalne sposoby zbierania. Celem rachunku ex post nie jest ustalenie salda końcowego. Pozwala ocenić czy przyszłe przychody ze sprzedaży wyrobów i usług wystarczą na pokrycie niezbędnych wydatków. inwestycje związane z realizacją postępu technicznego.Zestawienie przepływów pieniężnych służy nie tylko do oceny sytuacji płatniczej przedsiębiorstwa w przeszłości (rachunek ex post). Jeżeli przedsiębiorstwo wykorzystywało jako źródło finansowania kredyt bankowy. udziałów. pozwala ocenić zdolność firmy do generowania dochodów w przyszłości.4. jaka część środków finansowych została przeznaczona na rozwój przedsiębiorstwa. wynikającymi z zaplanowanych rozmiarów działalności i przewidywanej polityki rozwojowej. i w jakim zakresie. Metody analizy finansowej W ujęciu ogólnym przez metodę należy rozumieć świadomy i uporządkowany sposób badania rzeczy i zjawisk. analizy i interpretacji danych 27 . gruntów lub środków trwałych. załogi i właścicieli. Wydatki te powinny być grupowane według ich wagi oraz stopnia pilności. ale może być podstawą planowania przyszłych wpływów i wydatków (rachunek ex antę). opracowania. uzupełnienie środków z innych źródeł. Metody badawcze stanowią w każdej nauce podstawę poznania obiektywnej rzeczywistości i narzędzie rozwiązywania złożonych problemów badawczych. dostawców. Jest ono znane i wynika z różnicy stanu środków pieniężnych wykazanych w bilansie na początek i koniec okresu sprawozdawczego. zwiększenie kapitału obrotowego.

lecz ich pomiarem i oceną. jak i ilościowe. Zajmuje się. Wraz z rosnącymi wymaganiami stawianymi przed analizą finansową przy zarządzaniu przedsiębiorstwem. 28 . Metodologia badań Społecznych. Są to zarówno metody jakościowe. metod w przyczynowej analizie finansowej. Definiowaniem tych kategorii zajmują się takie dyscypliny jak ekonomia i ekonomiki szczegółowe. takich jak zysk. możliwości równoległego stosowania innych. • • • charakterystykę ogólnych metod i kierunków porównań stosowanych w analizie finansowej. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa.34 Ocena działalności gospodarczej stanowiąca przedmiot analizy finansowej jest bardzo trudna i złożona. s. Przy omawianiu istoty. w tym także w analizie finansowej. matematyki) i odpowiednio adoptowane do wymagań występujących przy analizie zjawisk gospodarczych w przedsiębiorstwie. zalet i wad oraz możliwości i celowości wykorzystania poszczególnych metod stosowanych obecnie w analizie finansowej przyjęto układ zagadnień.: statystyki. obejmujące różne metody deterministyczne oraz metody stocholastyczne.empirystycznych. pracochłonności. 55. Nowak. ocenę poprawności i praktycznej przydatności deterministycznych metod analizy finansowej. Siemińska. służące do uzyskiwania maksymalnie lub optymalnie uzasadnionych odpowiedzi na stawiane w nich pytania. Natomiast zadaniem analizy finansowej jest najpierw przyporządkowanie ustalonym kategoriom określonych wielkości liczbowych ich ocena a następnie ich analiza. koszt czy kapitał. która jako nauka ze swej istoty ma w większym stopniu charakter metodyczny niż teoriopoznawczy. Warszawa 1985. 3 E. 34 S. s. W obecnej praktyce stosuje się w analizie finansowej dwa rodzaje metod: metody specyficzne dla tej dyscypliny. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. bowiem nie definiowaniem kategorii ekonomicznych. co szczególnie ma miejsce w ma miejsce gospodarce rynkowej. PWN. 19. obejmujący3 : • podstawowe zagadnienia metod analizy finansowej. Toruń 2002. Dlatego też skuteczna ocena zjawisk gospodarczych zwłaszcza przyczynowa analiza finansowa wnętrza przedsiębiorstwa i jego otoczenie wymaga różnorodnych metod badania. metody te polegają na stałej rozbudowie i doskonaleniu. Jednakże szczególna rola przypada metodzie w analizie ekonomicznej. wypracowane w miarę rozwoju analizy działalności gospodarczej przedsiębiorstw oraz metody przyjęte z innych dyscyplin naukowych (np.

na których poziom miały wpływ oceniane czynniki i od przyczyn do skutków. a dopiero później ustala się wpływ gospodarowania tymi czynnikami na wyniki finansowe firmy. ma jednak ujemne skutki. W najbardziej ogólnym ujęciu metoda to sposób badania przedmiotu. a więc w tym przypadku . Zgodnie z tym procedura postępowania charakteryzuje się następujący sposób: od szczegółu od czynników od przyczyn -Ą -Ą "^ do ogółu do wyników do skutków 29 . wykorzystania zaangażowanych w tej działalności czynników. polegającej na podejściu od syntezy do zjawisk cząstkowych. co przeciwdziała tendencyjnemu ustosunkowaniu się do ocenianych zjawisk gospodarczych. Kierunek badań zapisać można w takiej oto postaci: od szczegółu od czynników od przyczyn ► ► ^ do ogółu do wyników do skutków Ze względu na charakterystyczny kierunek badań metoda jest często nazywana metodą scalenia. gdyż w czasie prowadzenia badań analitycznych nie zna się ostatecznych rezultatów pracy przedsiębiorstwa. od wyników do czynników. Metodą odwrotną do metody indukcyjnej jest metoda dedukcyjna. Metoda ta pozwala na uzyskanie dokładnej i pełnej informacji analitycznej o działalności przedsiębiorstw. że w badaniach analitycznych przechodzi się od zjawisk szczegółowych do ogólnych. redukcji. Natomiast do najważniejszych metod szczegółowych należą metody analizy jakościowej i ilościowej. wyrażające się w dużej pracochłonności tej metody. dedukcji. Do podstawowych metod ogólnych zalicza się metody: indukcji. Analiza finansowa przeprowadzona za pomocą metody indukcyjnej rozpoczyna się od badania wszystkich obszarów działalności przedsiębiorstwa. Zaleta tej metody jest dość duża obiektywność wyników. Analiza finansowa posługuje się metodami ogólnymi i szczególnymi. Wychodzi. od czynników do wyników. od skutków do przyczyn. Metoda indukcyjna polega na tym.• konieczność stosowania analizy wpływu inflacji na wynik finansowy przedsiębiorstwa. więc od zjawisk ogólnych do szczegółowych.sposób badania stanu i wyników finansowych przedsiębiorstwa. aczkolwiek zapewnia dokładność badań. Obejmowanie badaniami wszystkich czynników i wieloetapowość oceny.

Metoda wymaga. Metodę weryfikacji można stosować we wszystkich rodzajach analizy finansowej. Najbardziej kompleksową metodą badawczą. Urbańczyk. 59-63. Polegają głównie na porównawczej analizie dynamiki szeregów czasowych. które problemy poddać badaniu. Składa się z trzech elementów postępowania badawczego : • • sformułowania tez i wniosków syntezy wstępnej. Niewątpliwą zaletą omawianych metod jest ich prostota i związana z tym duża łatwość w praktycznym ich stosowaniu. sformułowania problemu. • podsumowania ustaleń dokonanych w trakcie weryfikacji i sformułowania tezy końcowej. z pośród metod ogólnych. Jest ona zarazem najtrudniejsza w zastosowaniu w praktyce. jest metoda redukcji nazywana również metodą weryfikacji. przeprowadzenia badań analitycznych potwierdzających lub odrzucających wstępne ustalenia oraz konieczna jest synteza końcowa. które miały istotny wpływ na wielkość i zmianę wyniku finansowego dokonuje się w dalszej kolejności. na temat metodologii tego badania. Uniwersytet Szczeciński. które bada. Jest ona metodą trudną i wymaga ona od analityka bardzo dogłębnej wiedzy na temat przedsiębiorstwa. na temat zjawiska.Analiza finansowa z zastosowaniem tej metody rozpoczyna się od analizy wyników finansowych. Badaniu poddawane są wyłącznie te elementy. musi umieć sformułować problemy oraz musi wiedzieć. Szczecin 2001. z których to zjawisko się składa. które w największym stopniu wpływają na badane zjawisko36. zweryfikowania prawdziwości tez i wniosków w postępowaniu analitycznym. natomiast badanie czynników. Analityk przeprowadzający analizę metodą redukcji musi posiadać dobrą znajomość zagadnień funkcjonowania przedsiębiorstwa oraz dobrego opanowania warsztatu badawczego. Analityk musi potrafić dokładnie ocenić badane zjawisko. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa. 37 E. werbalnej. 81. że nie pozwalają na dokładną kwalifikację zależności istniejących pomiędzy badaną zmienną ekonomiczną a określającymi ją czynnikami. s. s. bez prób nadawania im ilościowego niezależnego wyrazu. Ma to istotne znaczenie w zakresie dokładnego rozpoznania charakteru analizowanych zależności. uściślenia zbioru czynników i uporządkowania ich według siły 36 Ibidem. Jako zaletę tej metody uważa się jej mniejsza w stosunku do poprzedniej pracochłonność. ujmują badane związki i zależności w formie opisowej. Wadą prezentowanych metod jest natomiast to. metody analizy jakościowej (zwane również metodami opisowymi). 30 . Zaliczane do metod szczegółowych.

Aby określić wzajemne powiązania zjawisk gospodarczych stosuje się odchylenia względne. sposobu ujęcia zagadnień objętych zakresem porównań. W. organizacyjne i przedmiotowe. Do najczęstszych powodów zniekształceń zjawisk gospodarczych należą zmiany: metodologiczne. in. W metodzie tej ocenia się zawsze przynajmniej dwie kategorie liczb. 34. T. Skoczylas opt. cenowe. W analizie finansowej zastosowanie znajduje wiele metod ilościowych. W rezultacie otrzymuje się różnice dodatnie lub ujemne . Jedna wyraża stan faktyczny. 34. a druga stanowi podstawę porównań. s. W wyniku porównania wielkości rzeczywistej z wielkością przyjętą za bazę odniesienia uzyskuje się odchylenie bezwzględne (różnicę). 31 . Waśniewski. lecz głównie we wstępnej jej fazie stwarzając niejako grunt do zastosowania ilościowych metod analizy przyczynowo-skutkowej. Utrudnia to w konsekwencji precyzyjne prognozowanie kształtowania się tej zmiennej w przyszłych okresach.zachodzące pomiędzy porównywanymi wielkościami. Wyraża się to m. podstawy porównań. Natomiast wyniki osiągnięte na podstawie zastosowania metod jakościowych zawierają w wielu przypadkach dużą dozę subiektywizmu wynikającą z doświadczenia badacza oraz jego wiedzy i emocjonalnego podejścia do uzyskanych rezultatów badań. Gabrusewicz opt. determistyczne. stochastyczne. s. cit. Oznacza to. Pomimo tych wad metody jakościowe powinny być w dalszym ciągu stosowane w analizie. Aby ustrzec się błędnych ocen i wniosków należy przed dokonaniem porównań doprowadzić dane liczbowe opisujące rozpatrywane zjawisko do porównywalności. W zależności od wielkości przyjętej za bazę odniesienia wyróżnia się następujące kierunki porównań : 38 39 W. Porównywalność jednorodnych zjawisk gospodarczych jest często utrudniona z tytułu licznych zmian występujących w trakcie dłuższego okresu. w tym. Dokonując podziału ze względu na stopień wnikliwości można wyróżnia się metody: porównań. W metodzie porównań ważne jest poprawne ustalenie m.: przedmiotu porównań. że trzeba wyeliminować wszystkie te zaistniałe zmiany. Niewątpliwie dość istotną przewagę nad metodami jakościowymi mają metody ilościowe. że wyniki uzyskane przy ich zastosowaniu mają bardziej jednoznaczny charakter oraz nie są obciążone subiektywizmem. które zniekształciły w pewnym stopniu obraz analizowanych zjawisk gospodarczych .in.i kierunku oddziaływania na badaną zmienną ekonomiczną. polega na porównaniu badanych zjawisk z innymi wielkościami oraz ustaleniu różnic między cechami porównywanych zjawisk. cit. Metoda porównań określana też mianem metody odchyleń.

który jest przedmiotem porównań. Wśród nich wymienia się najczęściej metody: kolejnych podstawień. logarytmowania. oraz określeniu odpowiedniego łańcucha przyczyn. gdy bazę odniesienia stanowią wielkości rzeczywiste lat ubiegłych. wielkości wyniku z bezpośrednio poprzedzającego podstawienia. ilorazu lub sumy algebraicznej danych czynników. różnic cząstkowych. w miejsce wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia (bazę). Istota tej metody wyraża się w kolejnym podstawianiu poszczególnych czynników w wielkości określającej wartość wskaźnika. a wielkością wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia. gdzie ten właśnie czynnik jest jeszcze ujęty w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia (bazy). będącego przedmiotem porównania. np. w którym dany czynnik występuje w wielkości reprezentowanej przez wskaźnik będący przedmiotem porównania. oblicza się wpływ poszczególnych czynników na odchylenie łączne. aż do ostatniego czynnika włącznie. Różnicę spowodowaną przez konkretny czynnik ustala się. Metoda ta polega na matematycznym sformułowaniu funkcji ekonomicznych. Suma odchyleń cząstkowych powinna być równa łącznemu (całkowitemu) odchyleniu między wielkością wskaźnika. Przestrzega się przy tym zasady zachowywania raz już przeprowadzonych podstawień we wszystkich następnych podstawieniach. Dzięki ilościowym metodom deterministycznym można ustalić wielkość odchylenia rozpatrywanego zjawiska i w miarę dokładnie rozliczyć wpływ najważniejszych czynników. określenie najważniejszych czynników wpływających na koszty bezpośrednie. funkcyjną. porównanie z planem. stanowiących przedmiot badań. przychody ze sprzedaży czy na wielkość zysku ze sprzedaży produktów. porównania w przestrzeni najczęściej przeprowadzane przy przyjęciu za podstawę odniesienia wielkości rzeczywistych innych przedsiębiorstw (analizy międzyzakładowe) czy średnich wielkości branżowych.• • • porównania w czasie. Istotą metod deterministycznych jest uzyskanie podstawowych zależności funkcyjnych pomiędzy zjawiskami występującymi w przedsiębiorstwie. reszty. Metoda kolejnych podstawień (łańcuchowych) służy do liczbowego określenia wpływu poszczególnych czynników na wielkość badanego zjawiska tylko wtedy. wówczas gdy wzorcem porównań są założenia planu przedsiębiorstwa. 32 . odejmując od wyniku podstawienia. Postępując w ten sposób. gdy współzależności mają charakter związku funkcyjnego wyrażonego w formie iloczynu. które je ukształtowały.

ustalić wpływ zmiany drugiego czynnika. przy czym wpływ ostatniego czynnika jest „resztą". Wadą tych dwóch metod jest to. Zaletą ich jest prostota i stosunkowo mała pracochłonność. cit. 33 . że czynnik drugi pozostaje w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia. lecz również w wypadku występowania ilorazów. Metoda umożliwia otrzymanie jednoznacznych odpowiedzi bez względu na kolejność podstawiania czynników. obliczyć wpływ obydwu czynników łącznie. Metoda różnic cząstkowych polega na jednoczesnym wyodrębnianiu cząstkowych odchyleń indywidualnych i cząstkowych odchyleń wyrażających łączny wpływ czynników oraz traktowaniu ich jako odrębnych elementów badania analitycznego. Metoda reszty pozwala na obliczenie wpływu poszczególnych czynników na zmiany badanego zjawiska. 30.B. Sierpińska T. Jachna opt. Do identycznych rezultatów prowadzi metoda różnicowania będąca uproszczoną wersją metody kolejnych podstawień. Przyjęte w metodzie funkcyjnej matematyczne rozwiązania pozwalają na uzyskanie wyników identycznych jak w metodzie 40 M. a przy trzech czynnikach siedem różnic cząstkowych. dzieląc wskaźniki podstawy odniesienia przez wielkości rzeczywiste (badane). czyli różnicą między odchyleniem globalnym a sumą wpływu innych przyjętych do badań czynników. która w miejsce pełnych danych czynnika objętego badaniem wprowadza różnicę między jego wielkością faktyczną a będącą podstawą porównania. W metodzie różnic cząstkowych otrzymuje się jednakowe wyniki bez względu na kolejność podstawiania poszczególnych czynników.C) dla czynników w mianowniku funkcji ustala się w sposób odwrotny. Metoda funkcyjna może mieć zastosowanie nie tylko w zależnościach stanowiących iloczyn. Etapy obliczeń: • • • obliczyć wpływ zmiany pierwszego czynnika. że czynnik pierwszy występuje w wielkości odpowiadającej podstawie odniesienia. zakładając. że w zależności od przyjętej kolejności podstawienia można otrzymać zróżnicowany wpływ poszczególnych czynników. s. z tym że wielkości wskaźników dynamiki względnej (A.Metoda reszty zalecana jest do badania wpływu dwóch czynników na badane zjawisko. przyjmując z kolei. Metoda funkcyjna uwidacznia wyraźnie związek między wielkością wyników w okresie przyjętym za podstawę odniesienia a rzeczywistą wielkością porównywanych czynników.40 Najczęściej wykorzystuje się ją do rozliczania wpływu zmian wielkości zatrudnienia i wydajności pracy na przyrost produkcji. Przy dwóch czynnikach oblicza się trzy różnice cząstkowe.

a określonym na podstawie kwantyfikowanej prawidłowości przebiegu. Warto zwrócić uwagę na fakt. W metodach tych liczba czynników i postać zależności nie są z góry określone. Wyniki tak przeprowadzonej analizy służą nie tylko do sposobu działania przedsiębiorstw w przeszłości. Dość dokładnie obliczone odchylenia indywidualne (za pomocą metody funkcyjnej.matematycznego pozwalają one na znaczenie szersze zastosowanie ich w procesie planowania i prognozowania procesów 34 . Do metod. ponieważ obok czynników głównych uwzględnia się w nich wpływ czynników przypadkowych. analiza finansowa posługuje się także metodami specyficznymi. więc na szersze ujęcie związków między zjawiskami gospodarczymi i ściślejsze przypisanie im ilościowego wyrazu. Metody stochastyczne pozwalają. które mogą znacznie wzbogacić badania stosowane w analizie finansowej należą metody stochastyczne. dyskontowe. Do podstawowych metod operacji pieniężnych należą rachunki: odsetkowe. Dzięki wykorzystaniu w szerokim zakresie aparatu statystyczno . przy czym stosowane formuły obliczeń należą do stosunkowo skomplikowanych. ale też do formułowania prognoz przede wszystkim krótko-i średnioterminowych lub też optymalnych programów działania. Oprócz wyżej wymienionych metod. logarytmicznej.podstawień krzyżowych. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pieniężnych. Odchylenia cząstkowe oblicza się w oparciu o wskaźnik dynamiki zjawiska. krzyżowych podstawień) mają większą wartość poznawczą w analizie niż odchylenia łączne. głównie w zakresie operacji finansowych. odzwierciedlających za pomocą jednego równania lub układu równań zasadnicze powiązania między rozpatrywanymi zjawiskami. Można ją stosować do dowolnej liczby zmiennych objaśniających. lecz wynikają z przeprowadzonego rozpoznania w analizie wstępnej. Wśród metod stochastycznych na szczególne podkreślenie zasługują metody ekonometryczne. procentu składanego. W metodach ekonometrycznych ocena dokonywana jest przez porównanie stanu rzeczywistego ze stanem dla tego czasu właściwym. Metoda logarytmowanią pozwala na osiąganie wyników zbliżonych do wielkości odchyleń obliczonych za pomocą metody funkcyjnej lub podstawień krzyżowych. Zróżnicowany stopień przydatności wyżej wymienionych metod. że sposób prezentowania danych w postaci indeksów dynamiki stwarza możliwość pogłębienia interpretacji analizowanego modelu zależności. które charakteryzują się większą precyzyjnością. Ich ideą jest budowanie i oszacowanie odpowiednich modeli ekonometrycznych.

determistyczne. aniżeli to ma miejsce przy zastosowaniu tylko metod deterministycznych. że nie można mówić o wyższości jednych metod nad innymi. s. że w analizie finansowej dysponuje się wieloma różnymi metodami. które są dobierane zależnie od rodzaju badanych zjawisk i postawionych w analizie celów. zwane również metodami opisowymi. 35 . Stosuje się je również w ujęciu wielowymiarowej dyskryminacji liniowej. dyskontowe. wręcz przeciwnie . Skoczylas opt. Należy podkreślić. przyczyniając się do znacznego wzbogacenia wartości poznawczej wyników analizy finansowej. reprezentujących warunki gospodarowania i sprowadzeniu ich do jednego porównywalnego wskaźnika. ale i w czasie41. W. Drugą grupą metod stochastycznych są metody dyskryminacyjne. werbalnej bez prób nadania im ilościowego mierzonego wyrazu. cit. Mają one na celu wczesne rozpoznanie . co w wielu przypadkach może być 41 T. analiza finansowa posługuje się także metodami specyficznymi. Do podstawowych metod operacji pieniężnych należą rachunki: odsetkowe. Są to metody jakościowe i ilościowe. że metody stochastyczne nie wykluczają się ze stosowanymi metodami jakościowymi i metodami deterministycznymi. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pieniężnych. Przedstawiona charakterystyka metod wykazała. stochastyczne oraz różne kombinacje wymienionych metod. których istotą jest skumulowanie szeregu wskaźników pomiaru efektywności gospodarowania oraz innych czynników. 51. Wartości poznawcze wrażają się w tym. głównie w zakresie operacji finansowych. Waśniewski. że umożliwiają ocenę pozycji ocenianego przedsiębiorstwa w stosunku do innych jednostek w otoczeniu gospodarczym (sektor lub region). Metody analizy jakościowej. procentu składanego. Punktem wyjścia jest analiza bilansów zagrożonych firm przez odniesienie ich do bilansów jednostek dobrze prosperujących.mogą się wzajemnie uzupełniać.produkcyjnych w przedsiębiorstwie. Metody taksonomiczne to trzecia grupa metod stochastycznych. Oprócz wyżej wymienionych metod. ujmują badane związki ich zależności w formie opisowej.zagrożeń dotyczących efektywności gospodarowania i związanej z tym utraty zdolności kredytowej przez przedsiębiorstwa lub gospodarstwa domowe. zaś dynamiczne nie tylko w przestrzeni. Wyeksponowane wady i zalety poszczególnych metod wykazują. Statyczne metody taksonomiczne umożliwiają uwzględnienie zmian rozpatrywanych procesów porównawczych w przestrzeni.najczęściej przez bank .

więc równoległe stosowanie wszystkich metod i ich dobieranie stosownie do specyfiki badanych zjawisk i właściwości poszczególnych metod. cit. s. s. Najlepszym rozwiązaniem jest. a więc mało pracochłonnych . PRZEZNACZENIE ANALIZY Źródło: W.5. Schemat 4: Rodzaje KRYTERIUM PODZIAŁU analizy finansowej ze względu na kryteria RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ PRZYJĘTA METODA BADAN ANALIZA FUNKCJONALNA ANALIZA KOMPLEKSOWA ANALIZA DECYZYJNA ZAKRI ES PRZEDMIOTOWY BADANA ANALIZA CAŁOŚCIOWA ANALIZA ODCINKOWA (PROBLEMOWA SZCZEGÓŁOW OŚĆ BADAN ANALIZA OGÓLNA ANALIZA SZCZEGÓŁOWI ANALIZA WSKAŹNIKOWA ANALIZA ROZLICZENIOWA FORMA BADAN ■ ■■ CZAS OBIĘTY ANALIZĄ ANALIZA RETROSPEKTYWNA (EX-POST) ANALIZA BIEŻĄCA ANALIZA PROSPEKTYWNA ANALIZA POJEDYNCZEGO PRZEDSIĘBIORSTWA ANALIZA MIĘDZYZAKŁADOWA ANALIZA WEWNĘTRZNA ANALIZA ZEWNĘTRZNA ZAKRES PRZESTRZENNY BADAN I ' Ibidem . jeśli zbliżone 4-9 wyniki są osiągalne przy zastosowaniu metod prostych. że przy wyborze metod w znacznej mierze decyduje ich pracochłonność i wartość uzyskiwanych wyników (dokładność). Rodzaje analizy finansowej Regulowanie i sterowanie procesami gospodarczymi w przedsiębiorstwie wymaga poddawania analizie zarówno stanów tych procesów. 54. 29. Trzeba przy tym zwrócić uwagę. 1. Podstawowe kryteria podziału i rodzaje analizy finansowej przedstawia Schemat 4. Dlatego w zależności od potrzeb jednostki gospodarczej przeprowadza się różnego rodzaju analizy finansowe. jak i przebiegu oraz wyników osiąganych w danym czasie. . Nie należy. Gabrusewicz opt. bowiem stosować metod złożonych. ale tylko na etapie analizy wstępnej.ważne.

36 .

a także jest bardzo przydatna w ocenie całokształtu działalności firmy. Inne kryterium podziału.: produkcji. kosztów. dotyczy wszystkich zjawisk występujących w przedsiębiorstwie. Polega na grupowaniu zjawisk dotyczących określonej decyzji. Analiza całościowa. 18. Pierwsza z nich polega na odrębnym badaniu rożnych dziedzin działalności np. Na podstawie badań odcinkowych zestawia się ogólna. Warszawa 2004. zwana także analizą kompleksową. Dostarcza informacji o zjawiskach gospodarczych. PWE.Jak wynika z wyżej zaprezentowanego schematu przyjmując za kryterium metodę badań wyróżnia się trzy rodzaje analiz. Pierwsza z nich. co umożliwia skrócenie czasu jej wykonywania. 37 . Analiza szczegółowa zajmuje się badaniem określonego problemu działalności przedsiębiorstwa w sposób dokładny 43 J. Brak w niej badań wzajemnych zależności występujących między zjawiskami gospodarczymi. które przedstawione są za pomocą wskaźników oraz zależności. Analiza ogólna obejmuje całokształt działalności prace badawcze opierają się na wąskiej grupie odpowiednio dobranych wskaźników syntetycznych. analiza funkcjonalna polega na badaniu działalności przedsiębiorstwa w podziale na części planu techniczno -ekonomicznego oraz na działy sprawozdawczości rzeczowej i finansowej lub poszczególnych funkcji czy służb . jakie występują pomiędzy nimi. jakim jest zakres zagadnień objętych analizą wyróżniamy analizę częściową(odcinkową) i całościową. Duraj. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. Ostatnia z tej grupy analiza decyzyjna nastawiona jest głównie na problemowe i szczegółowe badania. ocenę i na tej podstawie wyciąga wnioski. Stopień szczegółowości badań analityczny dzieli analizę finansową przedsiębiorstwa na ogólną i szczegółową. Szybkie i kompleksowe opracowanie tej analizy. Przy badaniach odcinkowych zawęża się wpływ czynników kształtujących badane zjawisko do bliskich zależności. Analizę funkcjonalną przeprowadza jednocześnie wiele osób. bez głębszego wnikania w przyczyny zaistniałej sytuacji. Przy tej analizie bardzo ważna jest znajomość nowoczesnych technik obliczeniowych. bez stwierdzania następstw w innych dziedzinach działalności. Z kolei analiza kompleksowa zajmuje się całościowym badaniem danego przedmiotu lub podmiotu. zatrudnienia. w pewnym stopniu zmniejsza możliwość dostrzeżenia niedoskonałości. Polega ona na badaniach o charakterze ogólnym i posługuje się opisem zjawisk gospodarczych od strony ilościowej. Z tego względu analizę odcinkową często nazywa się analizą problemową. s. Stanowi ona podstawę do podejmowania bieżących jak i rozwojowych decyzji dotyczących całego przedsiębiorstwa. strukturalnej i dynamicznej.

należy do najlepiej opracowanych rodzajów analizy ekonomicznej. Analizę ekonomiczną ze względu na przyjęty horyzont czasowy można podzielić na: analizę ex post (retrospektywną). tę ostatnią zaś na analizę taktyczną (średniookresową) oraz analizę strategiczną (długookresową). Wartość poznawcza analizy rozliczeniowej sprawia.i szczegółowy za pomocą wskaźników umożliwiających dostrzeżenie zależności przyczynowo . Analiza wskaźnikowa. analizę ex antę (antycypacyjną). weryfikacja poprawności przyjętych wskaźników. która dostarcza informacji o sytuacji finansowej i wynikach działalności gospodarczej badanej firmy na podstawie zbioru wskaźników logicznie ze sobą powiązanych. • obliczenie wskaźnika i/lub współczynnika na podstawie zweryfikowanych mierników oraz postawienie diagnozy i sformułowanie decyzji. 38 . Większą wartość poznawczą charakteryzuje się analiza rozliczeniowa. że jest ona szczególnie przydatna w procesie zarządzania. • skorygowanie sposobu mierzenia wskaźnika i współczynnika lub ustalenie dodatkowych wskaźników i współczynników.skutkowych miedzy badanymi zjawiskami. W analizie tej stosuje się mierniki bezwzględne ukazujące absolutne rozmiary określonych zjawisk gospodarczych oraz mierniki względne pozwalające określić relacje między nimi. Dzięki czemu możliwa jest identyfikacja czynników kształtujących badane procesy i zjawiska oraz pełniejsza ocena ich oddziaływania na wyniki ekonomiczne jednostki gospodarczej. s. 19. zwana także retrospektywną. pozwalających uzyskać dokładny i obiektywny obraz analizowanych zjawisk. która polega na badaniu i ocenie związków i współzależności występującymi między poszczególnymi zjawiskami. Analiza ex post. Więckowski op. która wyodrębnia następujące etapy44: • • • wybór zjawisk gospodarczych przedsiębiorstwa objętych badaniem i oceną. stanowią podstawę do formułowania wniosków dotyczących przyszłości. Może być przeprowadzona na wszystkich szczeblach zarządzania 44 J. Wartość i zmiana wskaźników. staranny dobór adekwatnych wskaźników do analizowanych zjawisk. Aby przy pomocy analizy wskaźnikowej móc dokonać prawidłowej oceny analizowanych zjawisk ważne jest przestrzeganie określonej procedury postępowania. Przykładem tej analizy może być ocena wpływu zmian stawek amortyzacji na produktywność środków trwałych Forma prowadzenia badań jest kolejnym kryterium dzielące analizę finansową na dwa dalej opisane rodzaje. a także ich wzajemne relacje. cit.

Urbańczyk opt. które mogą się pojawić w przyszłości. lecz również w poszczególnych wycinkach jego działalności. jednostkowymi kosztami własnymi porównywalnych wyrobów wytwarzanych przez przestrzenne wyodrębnione ogniwa organizacyjne (wydziały. J. 46 E. Dotyczy przedsiębiorstw wchodzących w skład jednej branży.w przedsiębiorstwie. zapobiegać w przyszłości zmianom niepożądanym. 39 . Analizę ex antę wykorzystuje się we wszystkich procesach decyzyjnych. 29. R. Analiza ta może być przeznaczona dla: • banków w związku z ubieganiem się o kredyt. które działały wcześniej. K. Analizę zewnętrzną sporządza się dla osób i instytucji z poza przedsiębiorstwa zwykle w układzie rocznym. cit. Pozwala ustalać wyniki przewidywanych procesów gospodarczych we wszystkich dziedzinach działalności oraz w przedsiębiorstwie jako całości. wykorzystując uzyskane wyniki. Wersty opt. Dzięki wynikom analizy ex post można nie tylko wyjaśnić zmiany. Dostosowana jest do potrzeb szeroko rozumianego otoczenia przedsiębiorstwa. Najistotniejszą cechą analizy operatywnej jest niemal bezpośrednie wykorzystywanie jej warunków do regulacji zaistniałych odchyleń od założonych parametrów i do likwidacji występujących zakłóceń w przebiegu procesów gospodarczych i produkcyjnych. s. cit. Wykonywana jest w sposób kompleksowy. dekada. rok). Bednarski. Borowiecki. Wyniki prac badawczych mogą ograniczać się jedynie badanego przedsiębiorstwa. wówczas mamy do czynienie z analizą pojedynczego przedsiębiorstwa.. 14. Jej podstawowym celem jest przeprowadzenie badań strukturalnych i przyczynowych w odniesieniu do minionych zadań gospodarczych w przyjętym przedziale czasu (kwartał. Uwzględnia ona zarówno czynniki te. Natomiast analiza międzyzakładowa polega na porównywaniu danej jednostki z innymi. Jej celem jest ustalenie przyczyn różnic między np. jak i te. W zależności od przeznaczenia analizy możemy mówić o analizie wewnętrznej i zewnętrznej. a także utrwalać tendencje w zarządzanych obiektach gospodarczych.zmiana. zakłady). Kurtys. Duraj. dzień. Waśniewski. a przede wszystkim planowania jak i kształtowaniu strategii przedsiębiorstwa46. jakie zaszły w przedsiębiorstwie jako całości. Można także. Wymaga starannego doboru przedsiębiorstw wykorzystywanych do porównań. s. B.4 Analiza bieżąca zwana także operatywną ma na celu przygotowanie informacji analitycznych o zjawiskach i procesach gospodarczych w relatywnie krótkich odcinkach czasu . T. 4 L. Analiza prospektywna podobnie jak analiza ex post może być przeprowadzana na wszystkich poziomach zarządzania w przedsiębiorstwie.

s. Analiza wewnętrzna jest wykonywana w sposób bardziej szczegółowy i zajmuje się wybranymi obszarami działalności przedsiębiorstwa. • właścicieli i inwestorów w procesie prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego oraz innych odbiorców z jego otoczenia. Sierpińska. T. 47 M. opt. Jachna. Natomiast analiza wewnętrzna zajmuje się uwzględnieniem potrzeb decyzyjnych kierownictwa i innych szczebli zarządzania w przedsiębiorstwie.• • udziałowców i akcjonariuszy. cit. 21. 40 . ubezpieczycieli. Zawiera ona analizę podstawowych sprawozdań finansowych bilansu i rachunku wyników oraz ocenę kondycji finansowej i czynników ją determinuj ących47.

. poz. Do podstawowych form prawno-organizacyjnych zalicza się osoby fizyczne (indywidualni przedsiębiorcy oraz wspólnicy spółek cywilnych). . Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza. czy też usługowa oraz poszukiwanie. o ile działają zgodnie z prawem. za wyjątkiem otrzymania koncesji w niektórych dziedzinach. budowlana. które mogą wykluczać daną formę prawną dla danego rodzaju działalności gospodarczej (np. Podmiot rozpoczynający działalność gospodarczą ma pełną swobodę wybory formy organizacyjnoprawnej przedsiębiorstwa.Prawo działalności gospodarczej. 1178 z późn.U.W gospodarce wolnorynkowej znaczna cześć podmiotów gospodarczych działa jako spółki.2.0. spółka komandytowa. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako forma organizacyjno-prawna podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w Polsce W gospodarce rynkowej podmioty gospodarcze swobodnie prowadzą działalność gospodarczą i żaden organ nie ma prawa w ich działalność ingerować. handlowa. banki). Prowadzenie działalności gospodarczej nie wymaga otrzymania zezwolenia władz administracyjnych. spółka akcyjna. z zastrzeżeniem odrębnych przepisów. Główny Urząd Statystyczny opracował systematykę form prawno-organizacyjnych. spółka komandytowo-akcyjna). inne podmioty mające osobowość prawną) i jednostki organizacyjne mniemające osobowości prawnej (spółka jawna. 2. państwa. że jest ona wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Charakterystyka Zakładów Mięsnych Agro-Handel Sp. rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych. 41 . Dz. właściciela. nr 101. produkcja i sprzedaż wódek. wykonywana w sposób zawodowy i ciągły . zm. np. strukturę władzy oraz odpowiedzialność a także chroniącym interesy społeczeństwa. art. Forma prawna podmiotu gospodarczego jest narzędziem określającym wymagania założycielskie. Spółka jest prawną formą współdziałania dwóch lub większej liczby osób dla łatwiejszego osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego. więc jest zarobkowy charakter oraz fakt. spółka partnerska. Prawo dopuszcza również 48 Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r. z 0. transport morski i lotniczy. Warunkiem uznania danej działalności za działalność zawodową jest.1. 2. osoby prawne (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. pracowników i pożyczkodawców.

a przepisy dotyczące spółek zawierają różne systemy prawa antycznego. można stwierdzić. Warszawa 2004. Praktyczne potrzeby dyktowały łączenie się osób w grupy. Spółka. instytucji ubezpieczeniowych itd. wzory. procedury zakładania. są to spółki kapitałowe. jako forma współdziałania osób. spółkę osobową cechuje osobista (majątkowa) odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki i osobiste prowadzenie spraw spółki. nie ma nic wspólnego z podziałem osób prawnych na osoby typu korporacyjnego i fundacyjnego (zakładowego). W formie spółek występuje większość przedsiębiorstw przemysłowych. Wspólnicy spółek kapitałowych odsunięci są z reguły od bezpośredniego prowadzenia spraw spółki (należą one do zarządu) i od bezpośredniej kontroli jej działalności (wykonuje je specjalny organ spółki .możliwość tworzenia i istnienia niektórych spółek z udziałem jednego wspólnika (spółki jednoosobowe).. to są to spółki osobowe. znana była już w starożytności. Jeśli mianowicie jest nim tylko substrat osobowy (wspólnicy). s. 0 A. W konsekwencji spółki kapitałowe posiadają osobowość prawną i za swoje zobowiązania odpowiadają własnym majątkiem. najczęściej gospodarczy49. w tym z reguły największe organizacje gospodarcze. Spółki odgrywają istotną rolę w stosunkach gospodarczych krajów o gospodarce rynkowej. uregulowane przez kodeks cywilny.. Rafalski. a także banków. s. a także powoływania ich dla celów niegospodarczych. natomiast spółkami prawa handlowego są spółki uregulowane przez przepisy kodeksu spółek handlowych i inne ustawy. aby w ten sposób osiągnąć zamierzony cel. Podział na spółki osobowe i kapitałowe. transportowych i innych. Wydawnictwo Prawne LexisNexis. że spółkami prawa cywilnego są te spółki. usługowych. o spółkach z ograniczoną 49 J. handlowych. z wyłączeniem osobistej odpowiedzialności wspólników. Jecyszyn. z najdawniejszymi włącznie.rada nadzorcza lub komisja rewizyjna). powszechnie przyjmowany w obcych systemach prawnych. C. zaś organem ich reprezentującym jest zgromadzenie wspólników °. zatem za punkt odniesienia stan regulacji prawnej spółek w naszym prawie. W prawie polskim można wyróżnić spółki prawa cywilnego (spółki cywilne) i spółki prawa handlowego (spółki handlowe). Przyjmując. 33. Podział na spółki kapitałowe i osobowe opiera się na kryterium substratu ich istnienia i działalności. Warszawa-Jaktorów 2001. gdzie znalazła ona swój normatywny kształt w ustawie z 20 IV 1892 r. Kosikowski. Podstawy prawa gospodarczego. Kryterium tego rozróżnienia opiera się na strukturze i charakterze przepisów normujących dany rodzaj spółki. Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki. Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur". Ojczyzną spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są Niemcy końca XIX w. jeśli także kapitał (substrat rzeczowy). 81. W przeciwieństwie do spółek kapitałowych. 42 .

na koncepcji zaangażowania kapitałowego wspólników i ich odpowiedzialności ograniczonej do wkładu w majątek spółki \ Podstawową kwalifikację spółek przedstawia Schemat 5. angielskim (1907r.Wach. Kodeks spółek handlowych pozwala na tworzenie tego rodzaju spółek dla prowadzenia jakiejkolwiek działalności. 49. Jak założyć firmą w Unii Europejskiej. Ustawa o narodowych funduszach inwestycyjnych przewiduje na przykład. SPÓŁKA AKCYJNA Źródło: K. s. W Polsce tą formę prawną prowadzenia działalności gospodarczej uregulowano po raz pierwszy dekretem z 08.. 276. Warszawa 2002. jeżeli jej cel nie jest sprzeczny z przepisami prawa.H.1919 r.) jako private limited company. SPÓŁKA Z 0.). Działalność ubezpieczeniową mogą zaś prowadzić wyłącznie spółki akcyjne J. Oznacza to. Kraków 2005. 43 . Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością opiera się . Olszewski. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością należy do spółek kapitałowych prawa handlowego. s.SPÓŁKA CYWILNA KODEKS SPÓŁEK HANDLOWYCH << SPÓŁKI OSOBOWE: • • SPÓŁKA JAWNA SPÓŁKA KOMANDYTOWA ji SPÓŁKA KOMANDYTOWO-AKCYJNA_____________ SPÓŁKI KAPITAŁOWE: -.podobnie jak spółka akcyjna . BECK.) i innych systemach prawnych. Prawo gospodarcze kompendium.02. której istotą jest przede wszystkim zgrupowanie środków kapitałowych w celu realizacji pewnego zamierzenia. francuskim (1925r. że przepisy zawarte w innych aktach prawnych mogą zastrzegać dla danego typu działalności odrębną formę prawną w postaci innych typów spółek lub organizacji.odpowiedzialnością. Wydawnictwo C. Regulacja tego rodzaju spółki znalazła się następnie w prawie austriackim (1906r. Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie PODSTAWOWA KWALIFIKACJA SPÓŁEK SPÓŁKI OSOBOWE: . że fundusze takie mogą funkcjonować wyłącznie w postaci spółek akcyjnych. Oficyna Ekonomiczna. -.0.

Do powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne należy podjąć następujące kroki: • zawarcie umowy spółki. więc wyróżnić cele zarobkowe. a w razie objęcia udziału za cenę wyższą od wartości nominalnej. art.U.. 201 § 3. może znaleźć odzwierciedlenie w celach naukowych. z 2000 r. poz. w których kapitał zakładowy przewyższa pięćset tysięcy złotych. ale musi być dofinansowywana z zewnątrz. 1037 z późn. art. 1037 z późn. Prawo bankowe zastrzega. organ nadzoru w postaci rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej powinien zostać ustanowiony w spółkach. 52 A. 1037 z późn. ponieważ charakteryzuje go brak dochodów spółki. 54 Dz. także wniesienie tej nadwyżki. art. poz. . więc prowadzić przedsiębiorstwa. 213 § 2. cit. • uzyskanie wpisu do rejestru przedsiębiorców. poz.l54§3.. Taka spółka nie musi. 3 Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Przepisy kodeksu spółek handlowych nie ograniczają obszaru aktywności. spółka non profit jest jednak przedsiębiorcą i powinna zostać wpisana do rejestru . zm. jeżeli wymaga tego umowa spółki lub ustawa. nadwyżkę taką zwaną "agio". zgodnie z literą prawa przelewa się na poczet kapitału zapasowego tworzonej spółki . Można tutaj. bądź społecznych.Kodeks spółek handlowych. 44 . gospodarcze niemające charakteru zarobkowego oraz cele niegospodarcze (non profit).U. że banki mogą zostać utworzone jako spółdzielcze. charytatywnych. nr 94. s. nr 94.oraz towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych. przedmiot działalności spółki. 55 Dz. do zarządu mogą być powołane osoby spośród wspólników lub spoza ich grona . że jest on rzadko wykorzystywany w praktyce. który składa się z jednego albo większej liczby członków. państwowe lub w postaci spółek akcyjnych. z 2000 r. umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinna zostać zawarta w formie aktu notarialnego i określać: firmę i siedzibę spółki. wysokość jej kapitału zakładowego. 17.U. zm. jaką chcą się kierować wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Ten ostatni rodzaj działalności. a zarazem udziały w spółce posiada więcej niż dwudziestu pięciu wspólników . • wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego.. Dz. • ustanowienie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. nr 94. Rafalski opt.. W rozumieniu przepisów ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. W myśl postanowień kodeksu spółek handlowych. Należy jednak zaznaczyć. zm.. • powołanie zarządu spółki.

a jednego udziału pięćdziesiąt złotych. co najmniej jeden lub większą liczbę udziałów w kapitale zakładowym spółki. a w konsekwencji . że każdy ze wspólników ma więcej niż jeden udział. Obecnie minimalna wysokość kapitału wynosi pięćdziesiąt tysięcy złotych. Uregulowania prawne. Jedną z podstawowych czynności niezbędnych do utworzenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie przez wspólników kapitału i przekazanie go tej spółce tytułem wkładu na kapitał zakładowy. Ich wniesienie do spółki powoduje przeniesienie na nią prawa własności. więc wtedy zbyć cały udział jak i jego część. Poprzez zawarcie umowy spółki. liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników. Jeżeli natomiast umowa stanowi. aporty.wskazanie osoby lub osób będących wspólnikiem spółki. Na poczet kapitału zakładowego wspólnicy mogą wnieść dwa rodzaje wkładów: wkłady pieniężne i wkłady niepieniężne. czas trwania spółki (o ile jest oznaczony). a także jako ogół praw i obowiązków wspólnika. Warszawa 2001. 97. wspólnik zaciąga wobec tej spółki zobowiązanie do pokrycia udziału przez wniesienie wkładu. Sobczak. wówczas wszystkie udziały w kapitale zakładowym spółki powinny być równe i niepodzielne. Kapitał zakładowy dzieli się na udziały. Umożliwia rozpoczęcie działalności gospodarczej i stanowi zabezpieczenie roszczeń kontrahentów spółki. przy czym wniesienie całego wkładu musi nastąpić przed zgłoszeniem spółki do zarejestrowania. Działalność gospodarcza. czyli tzw. wtedy udziały te mogą być różnej wartości i są podzielne 6. iż wspólnikom przysługuje tylko jeden układ. na które się dzieli kapitał oraz ich wysokość. informacje czy wspólnik może mieć więcej niż jeden udział. Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki jest ograniczona do wysokości wniesionych przez nich udziałów. s. Wniesienie kapitału zakładowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością warunkuje założenie spółki.prawa do swobodnego 6 K. że zarówno zbywana jak i pozostała część udziału nie może przedstawiać mniejszej wartości niż pięćset złotych. Wkłady niepieniężne mogą mieć postać rzeczy i praw majątkowych. PWE. Kapitał zakładowy stanowi początkowy majątek spółki. gdy umowa spółki stanowi. Aby być wspólnikiem należy posiadać. ilość udziałów. 45 . Wspólnik może. Umowa spółki musi określać wysokość kapitału zakładowego. Udział należy rozumieć jako część kapitału zakładowego. Wysokość kapitału świadczy o potencjale gospodarczym spółki. Należy wszakże pamiętać. Objęcie lub nabycie udziału jest równoznaczne z nabyciem praw i obowiązków związanych z uczestnictwem w spółce. W przypadku.

000 złotych.. Prawo handlowe dla ekonomistów. nr 17. czyli stwierdzenie. s. oświadczenie wszystkich członków zarządu.U. 8K. poz.dowód ich ustanowienia z wyszczególnieniem składu osobowego. Sądem rejestrującym jest sąd rejonowy (sąd gospodarczy) mający siedzibę w mieście będącym siedzibą wojewody 9. Karczmarek. 112. 9Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. czy posiadają one cechy umożliwiające wniesienie ich do spółki tytułem pokrycia udziałów. w terminie 7 dni od dnia sporządzenia aktu notarialnego zawierającego umowę spółki. zgodnie z trybem przewidzianym w umowie 8. Kruczalak. Jednocześnie kodeks spółek handlowych podtrzymuje zakaz łączenia funkcji członka zarządu (a także innych funkcji podlegających bezpośrednio członkowi zarządu) i rady nadzorczej. w których kapitał zakładowy przewyższa 500. 46 . konieczne jest określenie tzw. PWE. zdolności aportowej tych rzeczy i praw. jeżeli o powołaniu członków organów spółki nie stanowi akt notarialny zawierający umowę spółki . Do zgłoszenia spółki należy dołączyć: umowę spółki. Władze spółki mogą być ustanowione bądź w samym akcie założycielskim bądź w drodze odrębnej uchwały wspólników podjętej przed zarejestrowaniem spółki. Zarząd spółki zobowiązany jest zgłosić ją do rejestru przedsiębiorców. będącego częścią składową Krajowego rejestru sądowego. 1-3. a ilość wspólników jest więcej niż 25.. Warszawa 2002. art. "Gazeta Podatkowa" 2004. Przedmiotem wkładu do spółki kapitałowej nie może być prawo niezbywalne lub świadczenie pracy bądź usług. Do zarejestrowania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne jest powołanie jej organów zwanych władzami spółki. Obowiązek ustanowienia jednego z tych organów dotyczy tylko spółek. czy dane rzeczy lub prawa mogą stanowić przedmiot aportu. Aport jako wkład do spółki z o. s. co oznacza.dysponowania przedmiotami wkładu .o. Zarząd jest zobowiązany dołączyć także podpisaną przez wszystkich jego członków listę wspólników z podaniem nazwiska i imienia lub nazwy (firmy) oraz liczby i wszystkich udziałów każdego z nich. . 10. że sąd nie może stosować środków dyscyplinarnych (grzywny) w stosunku do członków zarządu. Dz. Zgłoszenie do rejestru ma charakter fakultatywny. nr 31. Jednakże w celu ustalenia. Do zgłoszenia spółki oraz zmian składu osobowego zarządu należy dołączyć również założone wobec sądu albo poświadczone 7U.Krajowy Rejestr Sądowy. Natomiast powołanie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej ma charakter fakultatywny. że wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione. z 2001r. by ci złożyli stosowny wniosek o rejestrację. Organami obowiązkowymi są zgromadzenie wspólników (organ stanowiący) i zarząd (organ reprezentujący). 209.

przedmiotu działalności spółki. W takich przypadkach sąd najpierw wyznacza zarządowi termin do uzupełnienia braków. Podjęcie zaś zasadniczej działalności będzie mogło nastąpić dopiero po uzyskaniu wpisu do rejestru61. funkcjonowanie.BECK. s.H. cit. Postanowienie to nie może być jednak wydane. ale tylko w ramach działalności o charakterze przygotowawczym do podjęcia działalności gospodarczej. Istota. w terminie sześciu miesięcy po upływie każdego roku obrotowego. C. Wspólnicy na zwyczajnym zgromadzeniu są zobowiązani62: • • rozpatrzyć i zatwierdzić sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdanie finansowe za ubiegły rok obrotowy. spółka w organizacji może zaciągać zobowiązania i nabywać prawa. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Prawo gospodarcze.notarialnie wzory podpisów członków zarządu. 181. jeżeli od jej wpisu do rejestru upłynęło pięć lat. 61 K. Szczecin 2004. Tarska. bądź wszystkie osoby zawierające umowę spółki albo podpisujące status nie miały zdolności do czynności prawnych w chwili ich dokonywania. s. Najwyższym organem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie wspólników. w tym prawo własności rzeczy ruchomych i nieruchomości. Dokumenty załączone do wniosku powinny być złożone w oryginałach lub urzędowo poświadczonych odpisach lub wyciągach60. 60 M. 47 . s. opt. • podjąć uchwałę w przedmiocie udzielenia członkom organów spółki absolutorium z wykonania przez nich obowiązków. Warszawa 2003. . Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. 62 W. następnie wzywa zarząd do założenia wyjaśnienia i jeżeli braki te nie zostaną usunięte może wydać postanowienie o rozwiązaniu spółki. powziąć uchwałę w przedmiocie podziału zysku albo pokrycia strat. ustrój. kapitału zakładowego bądź wkładów. Górski. Sąd rejonowy może orzec o rozwiązaniu spółki wpisanej do rejestru. 86. jeżeli sprawy te nie zostały wyłączone umową spółki spod kompetencji zgromadzenia wspólników. Głównąjego funkcjąjest podejmowanie uchwał w sprawach przewidzianych przepisami kodeksu spółek handlowych i aktem założycielskim spółki. gdy nie zawarto umowy spółki. Przed uzyskaniem wpisu do rejestru. Wach. Ustawa wyróżnia zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników. określony w umowie albo statusie przedmiot działalności spółki jest sprzeczny z prawem lub umowa albo status spółki nie zawiera postanowień dotyczących firmy. Zwyczajne odbywa się raz w roku. 125.

albo wieloosobowy. jak to miało miejsce na gruncie kodeksu handlowego. Przykładowa klauzula umowna może mieć brzmienie: „Zarząd składa się z 3 do 5 osób". wymaga zgody wszystkich wspólników. bądź prawa przyznane osobiście poszczególnym wspólnikom. z kodeksem spółek handlowych). że zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników zwołuje zarząd. zapadają większością dwóch trzecich głosów. Zasadą jest.Nadzwyczajne zgromadzenie wspólników zwołuje się. Decydujące znaczenie mają w tym zakresie postanowienia umowy spółki określające organizację jej władz. rozwiązania spółki lub zbycia przedsiębiorstwa. W skład zarządu mogą wchodzić zarówno wspólnicy. celowe jest jej wcześniejsze uzyskanie. Zarząd spółki może być jedno. Decyzje zgromadzenia wspólników są nadrzędne w stosunku do wszelkich czynności pozostałych organów spółki i mogą być zaskarżane tylko do sądu gospodarczego. Jeżeli ustawa lub akt założycielski nie zawierają ograniczeń. Zgromadzenie wspólników może odbyć się w każdym czasie bez formalnego zwołania. dlatego ze względów praktycznych. wskutek rezygnacji jednego z członków. tyle że umożliwia skuteczne działanie zarządu nawet w przypadku przejściowego zdekompletowania np. że statut spółki może ustanowić surowsze warunki powzięcia tych uchwał. albo jego zorganizowanej części. gdyby stwierdził sprzeczność z prawami nadrzędnymi (np. albo gdyby decyzja podjęta została z naruszeniem procedury. wtedy uprawnienie do zwołania przejmuje rada nadzorcza lub komisja rewizyjna. Warunkiem wyboru danej osoby do składu zarządu jest jej zgoda. Uchwała dotycząca istotnej zmiany przedmiotu działalności spółki wymaga większości trzech czwartych głosów z tym. 48 . który może je uchylić tylko wówczas. Jeżeli zarząd nie zwoła zgromadzenia wspólników w terminie wskazanym w przepisach lub w umowie. Natomiast uchwała dotycząca zmiany umowy spółki. zaś uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. jak i osoby spoza ich grona. których dotyczy. umowa spółki bądź organy lub osoby uprawnione do zwołania zgromadzeń uznają to za wskazane. Członkiem zarządu może być tylko osoba fizyczna o pełnej zdolności do czynności prawnych. Sposób ten jest korzystny o. wspólnicy mogą uczestniczyć w zgromadzeniu wspólników oraz wykonywać prawo głosu przez pełnomocników. gdy wymaga tego przepis prawa. o ile jest na nim reprezentowane 100% kapitału zakładowego i nikt z obecnych nic wniósł sprzeciwu. zwiększająca świadczenia wspólników lub uszczuplająca prawa udziałowe. Podobnie. Dopuszcza się również możliwość określenia składu zarządu przez wskazanie minimalnej i maksymalnej liczby jego członków. że uchwały dotyczące zmiany umowy spółki. Zasadą jest.

U. Organ ten prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Zarząd jest organem zarządzająco-wykonawczym. art. w których członek zarządu może działać za spółkę. Pojęcie reprezentacji obejmuje występowanie zarządu w stosunkach zewnętrznych spółki. zm.Uchwały zarządu mogą być powzięte. 72. Odmiennie należy oceniać skuteczność ograniczeń wynikających z przepisów ustawy. radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej przez przepisy ustawy lub umowę spółki należą. którego powołanie wymaga zgody wszystkich członków zarządu. poz. Ewentualne ograniczenia. tj. art... składanie i przyjmowanie oświadczeń woli za spółkę we wszelkich stosunkach prawnych z osobami trzecimi (stąd rozróżnienie na reprezentację czynną i bierną). Szczególna regulacja ustawowa dotyczy prokurenta. zawarte w umowie spółki lub uchwałach wspólników. Doktryna definiuje prowadzenie spraw jako podejmowanie wszelkich czynności -o charakterze przede wszystkim faktycznym i decyzyjnym . A. Pojęcie prowadzenia spraw spółki jest odnoszone do stosunków wewnętrznych korporacji. 49 . Status prawny zarządu spółki z o. z czym umowa spółki może przewidywać w tej mierze zasady odmienne.U. 1037 z późn. zm. 201 § 4 w zw. a zarząd jest wieloosobowy. Herbet. Dz.. co do zasady. z 2000 r. s. z art. zgromadzeniu wspólników. 1037 z późn. Uchwała jest również konieczna we wszelkich sprawach przekraczających zakres zwykłych czynności spółki. do właściwości zarządu. "Prawo Przedsiębiorcy" 2001. jeżeli wszyscy członkowie zostali 63 64 65 Dz. Jeżeli brak stosownej regulacji umownej. Przepisy kodeksu spółek handlowych normujące zasady prowadzenia spraw spółki mają w całości charakter dyspozytywny w związku. w szczególności jako podstawa odpowiedzialności członka zarządu.regułę stanowi wybór członków zarządu uchwałą wspólników. Sprawy nieprzekazane innym organom spółki tj. bezwzględną większością głosów63. nr 27. 245.zmierzających do realizacji celu spółki64. podejmowaną w głosowaniu tajnym. co do zasady. z 2000 r. podczas gdy odwołać prokurenta może każdy członek zarządu6 . nr 94. poz. nr 94. Zakres przedmiotowy tego prawa określa tym samym katalog spraw. wymagana jest uprzednia uchwała zarządu. 208 § 6 i 7. Prawo reprezentacji oznacza kompetencję do występowania za spółkę. Z kolei sposób reprezentacji to sposób czynienia użytku ze wskazanej kompetencji. Zakres co ma znaczenie zwłaszcza został w przypadku zarządu wieloosobowego. mają wyłącznie znaczenie wewnętrzne. prawa reprezentacji ustalony bezwzględnie obowiązującymi przepisami kodeksu spółek handlowych. 247 § 2.o.. Prawo członka zarządu do reprezentowania spółki dotyczy wszelkich czynności sądowych i pozasądowych i nie może zostać ograniczone ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich..

Wspólnik ma jednak obowiązek korzystać ze swych uprawnień nadzorczych w sposób lojalny. zatem obecność na posiedzeniu wszystkich jego członków. Członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność wobec wierzycieli za naruszenie określonych zasad postępowania i nie wykonywanie obowiązków.U. jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna w całości lub części67.. Członek zarządu może uwolnić się od powyższej odpowiedzialności. art. Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. . że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (naprawcze) albo nie zgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy. Członkowie zarządu odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe spółki kapitałowej. zm. jeżeli wykaże. Rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. poz. ale pod warunkiem ustanowienia tą umową rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. Dom Wydawniczy „Ostoja". że w przypadku równości głosów decyduje głos prezesa zarządu. Akt założycielski może przewidywać. Między radą nadzorczą i komisją rewizyjną zachodzą istotne różnice. Zarząd może odmówić wspólnikowi wyjaśnień oraz udostępnienia do wglądu ksiąg i dokumentów spółki. 50 . któremu zarząd uniemożliwił zrealizowania swych uprawnień może wystąpić z żądaniem rozstrzygnięcia sprawy uchwałą wspólników. co do zakresu ich kompetencji.o.Ordynacja podatkowa. Kraków 2002. s. Wspólnik może samodzielnie . nr 137. a zadaniem komisji 66 67 T. lub wskaże mienie spółki. jeżeli istnieje uzasadniona obawa. Wspólnik. Raczek.lub łącznie z upoważnioną przez siebie osobą . jak również przyznawać mu może określone uprawnienia w zakresie kierowania pracami zarządu. 116. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Reprezentacja spółki z o. Dz. 926 z późn. sporządzać bilans dla swego użytku lub żądać wyjaśnień od zarządu.prawidłowo zawiadomieni o posiedzeniu. Przesłanką zdolności uchwałodawczej zarządu nie jest. gdyż prawo kontroli działalności zarządu przysługuje każdemu wspólnikowi. Indywidualna kontrola wspólników może doznać ograniczeń albo nawet zostać wyłączona mocą umowy spółki. że wspólnik wykorzysta je w celach sprzecznych z interesem spółki i przez to wyrządzi spółce znaczną szkodę. W przypadku braku stosownej klauzuli pozycja prezesa zarządu jest analogiczna do pozycji pozostałych członków tego organu66. 64. Uchwały zapadają bezwzględną większością głosów.. z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. co do zasady nie musi istnieć organ nadzorczy.w każdym czasie przeglądać księgi i dokumenty spółki.

kontroli wewnętrznej. Szczególnym obowiązkiem rady nadzorczej jest ocena sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy. W kompetencji rady nadzorczej leży sprawowanie stałego nadzoru nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności.. Jednak w spółce niemającej rady nadzorczej umowa spółki może rozszerzyć obowiązki komisji rewizyjnej. który przesyła jego odpis żądającemu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. z ważnych powodów. W skład rady nadzorczej. jak i ze stanem faktycznym oraz wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty. kontrole zewnętrzną. radę nadzorczą lub komisję rewizyjną to przykład tzw. co do maksymalnej liczby członków tego organu. powinno wchodzić minimum trzech członków. w zakresie ich zgodności z księgami i dokumentami. Jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej. Przy braku innej regulacji w umowie spółki. co najmniej jedną dziesiątą kapitału zakładowego. Kontrolowanie działalności spółki przez wspólników. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest osobą prawną i z tej racji odrębnym podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. Mianowicie sąd rejonowy na żądanie wspólnika lub wspólników reprezentujących. jednak nie ma ona prawa wydawania zarządowi wiążących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki. tak. że faktycznie będzie ona miała podobne obowiązki do obowiązków rady nadzorczej. a w szczególności stanowić. wyznaczyć podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych (biegłych rewidentów) w celu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. to powołanie i odwołanie członków rady następuje w drodze uchwały wspólników.rewizyjnej jest badanie przede wszystkim sfery finansowej działalności spółki. Nie ma natomiast ustawowych ograniczeń. Akt założycielski może rozszerzyć uprawnienia rady nadzorczej. może postanowić o wezwaniu zarządu do złożenia oświadczenia. że zarząd jest obowiązany uzyskać zgodę rady nadzorczej przed dokonaniem oznaczonych w umowie spółki czynności oraz przekazać radzie nadzorczej prawo zawieszania w czynnościach. Rewidenci składają swoje sprawozdanie sądowi rejestrowemu. Natomiast zyski z udziału w niej 51 . zarządowi i radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej. Rada nadzorcza może też reprezentować spółkę w umowach między członkiem zarządu a spółką oraz w sporze z nim. a także składanie zgromadzeniu wspólników corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny. W odniesieniu do obu tych organów obowiązują te same przepisy. członków rady nadzorczej powołuje się na rok. Uchwałą wspólników członkowie rady nadzorczej mogą być odwołani w każdym czasie. poszczególnych lub wszystkich członków zarządu. natomiast ustawa przewiduje jeszcze tzw.

wymagające dużego kapitału przedsięwzięcie . będą dodatkowo opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych (ryczałtem 19% uzyskanego przychodu). 2.w takiej sytuacji koszty związane z funkcjonowaniem spółki będą z powodzeniem zrekompensowane przez korzyści. Rys historyczny. gdy planuje się bardzo ryzykowne przedsięwzięcie.(wypłacana dywidenda). Udziały wniesione w formie gotówkowej posiadają łącznie trzy osoby. Kapitał zakładowy spółki wynosi 1 400 000 zł. Wybór takiej właśnie formy powinno się rozważyć. Warto się nad tym zastanowić szczególnie wtedy. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być utworzona przez jedną albo więcej osób w każdym celu prawnie dopuszczalnym. Krzywiń Lubiń 52 Moiciszki Bicżyri . co w warunkach należy do rzadkości. w tym oczywiście do prowadzenia działalności gospodarczej. iż zgromadzony ekonomicznych kapitał kraju zakładowy jest w 100% kapitałem polskim. Przedsiębiorstwo zostało wpisane do rejestru handlowego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego oraz aktu notarialnego z dnia 15 kwietnia 1992 r. że jako wspólnik nie będzie się odpowiadało za zobowiązania spółki. gdy planuje się spore. przedmiot działalności oraz cele spółki Agro-Handel jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością powstałą 22 kwietnia 1992 roku.2. Na szczególną uwagę zasługuje obecnych fakt. w tym szczególnie to.

53 . przetwórstwo mięsne i rolno . z o.33_3_udziały 1 400 000.04.1992r. usługi transportowe. Nazwa firmy Adres „AGRO-HANDEL" Sp. 15.. z wyjątkiem drobiowego i króliczego 698-000-54-74 Spółka z ograniczoną działalnością powstała dn. z ograniczoną odpowiedzialnością Województwo: Wielkopolskie Powiat: Kościański Gmina: Krzywiń Miejscowość: Mościszki 1 Poczta: 64-010 Krzywiń 410011644 1511Z Produkcja mięsa.Członek Zarządu Szała Paweł .Wiceprezes REGON Rodzaj działalności wg. akt notarialny nr 3336/1992 Data: 15. które nierozerwalnie kojarzone jest z omawianą firmą. kalendarze.2001 nr. długopisy. KRS Jan Ludwiczak . Spółka od początku istnienia posiada swoje logo.zł Ludwiczak Jan . Jest to znak rozpoznawczy występujący na odzieży roboczej pracowników niektórych działów. PKP NIP Forma prawna Krajowy Rejestr Sadowy Udziałowcy Kapitał zakładowy Osoby upoważnione do reprezentowania Źródło: opracowanie własne na podstawie wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego Przedmiotem działalności Zakładów Mięsnych Agro-Handel jest: • • • • • skup i ubój zwierząt rzeźnych.spożywcze.10. handel hurtowy produktami mięsnymi. zegary Podstawowe informacje o spółce przedstawia poniższa tabela: Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp. 0000053313 Sąd Rejonowy w Poznaniu. pośrednictwo handlowe w kraju i zagranicą.Siedziba firmy mieści się na terenie województwa wielkopolskiego. XXII Wydział Gosp.Prezes Zarządu Ciesielski Jan .734 udziały Henryk Wachowiak 333 udziały _ _J?C! Ciesielsld . takich jak: torby plastikowe.o. samochodach dostawczych oraz na gadżetach. parasole.

Zaawansowana technologia przetwórstwa. a stosowanie nowoczesnych technologii oceny poubojowej żywca pozwala precyzyjnie ocenić jakość dostarczanego surowca. W zakładzie dokonuje się rozbioru przemysłowego i handlowego mięsa wieprzowego w ilości 80 ton na jedną zmianę. firma może stosować strategię rynkową opartą na dystrybucji towarów o wysokiej jakości i jednocześnie o konkurencyjnych cenach zbytu. Dzięki umowom o współpracy handlowej zawieranymi z dostawcami. Około 10 procent pozyskanego surowca przetwarza się na produkty wędliniarskie. Zakład posiada supernowoczesną linię ubojową o zdolności uboju 1200 sztuk trzody chlewnej na dobę.Aktualnie spółka koncentruje swą działalność na skupie i uboju zwierząt rzeźnych oraz handlu produktami mięsnymi. 54 . bogata baza chłodnicza i transportowa pozwalają firmie oferować klientom towar najwyższej jakości. dostarczając codziennie duże ilości wysokiej klasy żywca wieprzowego i wołowego. Wysokotowarowe rolnictwo południowej Wielkopolski stanowi bogate zaplecze surowcowe.

Agro-Handel posiada uprawnienia eksportowe do krajów Unii Europejskiej. podroby). jak: • • • • podwyższenie kwalifikacji załogi. żeberka.: firmę AgroHandel. schab. łopatka. Bezspornym atutem spółki jest kilkuletnia obecność na rynku oraz dogodna lokalizacja. wyroby podrobowe) Dział handlowy utrzymuje stałe kontakty handlowe z ponad 200 zakładami mięsnymi w kraju i kilkudziesięcioma firmami zagranicznymi. pachwina. zrazowa dolna. zrazowa górna. szybka i sprawna obsługa kontrahentów. podroby wołowe). gwarantowana wysoka jakość zamawianych towarów. jednostki wojskowe w tym NATO-wskie. wyroby drobiowe. Zarówno samą firmę jak i jej produkty wielokrotnie nagradzano na najbardziej prestiżowych konkursach. Ostatecznym celem wyznaczonym przez zarząd spółki jest zwiększenie obrotów.Aktualna oferta handlowa firmy Agro-Handel obejmuje szeroki asortyment produktów rolno-spożywczych m. kiełbasy średniorozdrobnione. stacjonujące w kraju. wyjątkowo korzystne ceny dla stałych odbiorców. elementy wołowe (tusze. szynka. Firma zaopatruje również linie lotnicze.in. kiełbasy podsuszane. wędliny surowe. wędliny (wędzonki. kiełbasy gruborozdrobnione. a także krajów Dalekiego Wschodu. a także dogodne terminy płatności. zaopatrując je w półtusze i mięso w elementach. biodrówka.: • • • elementy wieprzowe (półtusze. W 2006 roku na podstawie auditów przeprowadzonych przez Polską Federację Pest Control znakiem LIDERZY JAKOŚCI ŻYWNOŚCI wyróżniono m.in. Wdrożony i ściśle przestrzegany w procesie produkcyjnym system HACCP pozwala skutecznie konkurować firmie również na rynkach zagranicznych. udziec. Może to być osiągnięte poprzez realizację celów pośrednich. mięsa drobne. boczek. państw Europy środkowowschodniej i południowej. rostbef. rozbratel. hotele. ćwierci. targach i wystawach. kark.. stabilność oferty asortymentowej. kiełbasy drobnorozdrobnione. Własna produkcja wędliniarska rozprowadzana jest poprzez sieć własnych i patronackich hurtowni i sklepów w całym kraju. łopatka. a także odpowiednie zarządzanie majątkiem trwałym spółki. tłuszcze. karkówka. terminowe dostawy. antrykot. precyzyjne wytyczanie celów działania i starannie dobrana strategia firmy. podgardle. 55 . dbanie o ciągłość. a co za tym idzie zwiększenie zysku.

2004 31.2004 01. co umożliwiło realizację większej ilości zamówień.2005 31.03.2005 31.07. z o.01.63 216 771.60 498.29 630.556.80 102 942.2004 22.07.12.84 77. „strefa czysta" Modernizacja hali rozbioru Ocieplenia magazynu żywca Modernizacja myjki samoch.01.2002 31.79 500.969.07.169.148.10.911.2.07.2001 31.12.03.12.o.922. W Masarnia Chłodnia półtusz Budowa drogi wewnętrznej Magazyn żywca Modernizacja chłodni półtusz Zaplecze socjalne dla pracowników Modernizacja hali ekspedycji Klimatyzacja zakładu Rozbudowa hali uboju Warsztaty Mroźnia chłodnia Smalcownia Utwardzanie placu i dróg Modernizacja instalacji kanalizacyjnej System zraszania magazyn żywca Modernizacja myjki samoch. „strefa brudna" Instalacja chłodnicza rampy Odbojniki 491 287.12.76 74 265.27 96.2004 31.03.2003 08.05 45 332.44 585.01.20 350.03.12.2004 07.2001 25.648.2002 29.12.07. Nakłady na inwestycje związane z realizacją tych planów w okresie od 2000 do 2005 wyniosły 6.07.07.29 309.706.2004 29.2002 31.2002 19.48 20 997.2000 11.274.2002 31.2004 Data zakończenia 31.12.2003 31.94 25 679.2005 31.437.24 166.2005 31.2004 31.2003 05. W W W.01.2004 03.00 11 300.2000 31.03. Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp.2002 12.12. a co za tym idzie zwiększył wielkości produkcji.3.04.2004 31.2003 13.2005 31.2005 Źródło finansowania K/W K K K K K W K K W K W W.07.01.2004 14.2004 31.2005 31.2000 22.908.kredyt * W .173.03. z o. oraz źródła ich finansowania w latach 2000 .13 252 614.03.2005 Inwestycja Wartość (zł) Data rozpoczęcia 11.2004 31.89 1.03.2005 31.03.2005 31.2000 05.01.02.07.04.22 złotych .22 * K .027.07. W W W W.2004 31.2004 24.środki własne Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. Dzięki zrealizowanym inwestycją zakład zwiększył swe moce produkcyjne.12.2004 31.57 52 686.07.01.2003 24. Zarządzanie i personel firmy Od 2000 roku firma rozpoczęła gruntowną modernizację i rozbudowę zakładu w celu przystosowania do wymogów sanitarnych Unii Europejskiej.79 759.708.04.o.01.szczegółowy wykaz zrealizowanych inwestycji oraz źródeł ich finansowania przedstawia tabela 4. Dynamikę wzrost produkcji poszczególnych działów przedstawiają odpowiednio: 56 .

• dla działu: ROZBIÓR Wykres 2: Wielkość rozbioru półtusz wieprzowych i ćwierci wołowych na elementy w firmie Agro-Handel Sp.dla działu UBOJNIA Wykres 1: Wielkość uboju trzody chlewnej w firmie Agro-Handel Sp. 2002 2003 2004 220 7451 $£18 000 208 000 198 000 l. 57 2002 2003 2004 2005 . z o.o. z o.o. z o. z o.o. 14 092 6251 2002 2003 2004 'i 3 600 000 12 600 000 • 11 600 000 • 10 600 7 600 kg 000 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.o.o. • dla działu: PRODUKCJA Wykres 3: Wielkość produkcji wędlin w firmie Agro-Handel Sp. 1 902 368. z o.188 000 178 000 168 000 2005 158 000 szt Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.o. z o.971 Źródło: Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.

więcej o 9 osób niż w roku 2004 i o 31 osób niż w 2003 roku.2005 LATA 2002 2003 2004 2005 \ KOBIETY 66 75 82 84 MĘŻCZYŹNI 138 147 162 169 ZATRUDNIENIE OGÓŁEM 204 222 244 253 2002=100 WSKAŹNIKI DYNAMIKI OKRES POPRZEDNI = 100% 100.2005 całkowita wielkość produkcji firmy Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002 . o 49 pracowników. 46.z o.02% tj. 66% KOBIETY. o 37. 58 . Dane dotyczące ilości zatrudnionych pracowników przedstawia tabela 5. 32% u u J J Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. 34% p J I 2002 V______ MĘŻCZYŹNI 68% KOBIETY.o.o wzrosła o 53. Struktura zatrudnienia według płci przedstawia się następująco: Wykres 4: Struktura zatrudnienia wg płci w firmie Agro-Handel Sp.z o.o. zatrudnionych było ogółem 253 pracowników tj.Jak wynika z powyższych wykresów w latach 2002 . o 26. z o. z o.o. Udział kobiet w ogólne liczbie zatrudnionych zwiększył się z poziomu 32% w 2002 roku do 35% w 2005 roku. w firmie Agro-Handel Sp. 2005 MĘŻCZYŹNI. Wielkość produkcji wędlin w ciągu czterech analizowanych lat wzrosła o 546 385. 39.2005r. Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp. Wzrost produkcji pociągnął za sobą zwiększenie zatrudnienia. Na dzień 31.09%.00 108. 39.82 109. W ciągu badanego okresu nastąpił wzrost zatrudnienia o 24.745 sztuk.97 kg.69 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.91 103.o. 34% MĘŻCZYŹNI 66% KOBIETY.107 szt) do roku 2004. Największy wzrost produkcji odnotowano na dziele rozbioru.59%. 65% KOBIETY.o.00 100.12. Skup trzody chlewnej w 2005 roku przekroczył liczbę 200 tysięcy i osiągnął rekordowy w historii firmy poziom 220.02 108.43% (tj.99% w porównaniu do okresu wyjściowego.144 szt) do roku 2003. zatem była większa o 21.99% (tj.772 szt) do roku 2002. 60. z o. którego produkcja w ciągu kolejnych lat wzrastała odpowiednio o 10.82 119.39% i 80.61 124. 35% 2004 ■ _ - MĘŻCZYŹNI .53% (tj.15 kg i w 2005 roku kształtowała się na poziomie 1 902 368.

8 kg na 1 ha użytków rolnych.4 kg natomiast w Wielkopolsce wynosiła 594.1% pogłowia krajowego. ^ PRZEZES ZARZĄDU I Z-CA PREZESA DYREKTOR SUROWCOWOPRODUKCYJNY -N DYREKTOR HANDLOWY DYREKTOR D.5 tyś sztuk. W 2005 roku w porównaniu z rokiem poprzednim. W porównaniu z krajami UE Wielkopolska lokuje się jako liczący producent o dużym potencjale. HACCP KIEROWNIK ROZBIORU KIEROWNIK PRODUKCJI IKIEROWNIK UBOJU BRYGADZISTA ► ► ► ► KIEROWCY ELEKTRYCY MECHANICY KIEROWNIK BUDOWLANY PRACOWNICY ^RF7PnŚRFnNly BRYGADZISTA PRACOWNICY ^RFZPDŚRFDNI^ C \ BRYGADZISTA PRACOWNICY RF7POŚRFnNI BRYGADZISTA PRACOWNICY RF7POŚRFnNI c > BRYGADZISTA PRACOWNICY RF7POŚRFnNI . Charakterystyka rynku.S. zwiększyły się fizyczne rozmiary produkcji zwierzęcej. INWESTYCJI ORGANIZATOR SKUPU PRACOWNICY SKUPU GŁOWNA KSIĘGOWA KADRY I PŁACE KAS A KIEROWNIK! .o. GRUPA REMONTOWO * -BUDOWLANA V- Źródło: Opracowanie własne. Produkcja żywca rzeźnego w przeliczeniu na 1 ha użytków rolnych wyniosła w 2003r.S.S. na jakim działa spółka W Wielkopolsce stan pogłowia trzody chlewnej wynosi 4 192. 59 . 295. SKUPU 1 DYREKTOR 1 FINANSOWY CZŁONEK ZARZĄDU DYREKTOR D. co stanowi 24.EKSPEDYCJI KIEROWNIK! MROŹNI KSIĘGOWOŚĆ PRACOWNICY DZIAŁU HANDLOWEGO SPECJALISTA D. 2.Poniżej przedstawiono obowiązujący schemat organizacyjny badanej spółki: Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp. z o. czyli o 201% większa niż średnia krajowa.4.

Koszt produkcji kilograma wieprzowiny w Wielkopolsce jest niższy niż w innych regionach Polski. Największa koncentracja chowu bydła występuje w woj. którego liczebność wynosi w 2004 r. GUS.2 szt. świętokrzyskim do 11. występuje w największej ilości w woj. sztuk w 2004 r. Spożycie mięsa kształtuje się na poziomie 63 kg . Pogłowie owiec. małopolskim. sztuk w 1990 r. zatem przyjąć założenie. zaledwie 8% poziomu z 1990 r.5% pogłowia. podlaskim. mazowieckim i wielkopolskim . Można. w woj. małopolskim i wielkopolskim. jaj w latach 1995 . Miernikiem natężenia chowu zwierząt gospodarskich w poszczególnych województwach jest obsada na 100 ha użytków rolnych.5%. W województwach: mazowieckim. Zróżnicowanie regionalne występuje także w produkcji zwierzęcej. od 0.. 450 0 400 oooc żywiec rzeźny fe jaja -f 350 300 25 0 200 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Źródło: Rolnictwo w 2005r. wielkopolskim. (318 tys.7 szt. Warszawa 2006. rozbudowany przemysł paszowy.6% pogłowia krów. a trzody chlewnej w woj. Wpływ na ten stan ma przede wszystkim duża koncentracja produkcji w gospodarstwach rolniczych. Pod względem jakościowym jest to najlepszy jakościowo surowiec dla przetwórstwa mięsnego.2005 w tys. Natomiast pogłowie trzody chlewnej głównie występuje w woj. podlaskim i wielkopolskim w 2004 r. wobec 4159 tys. znajdowało się 44% pogłowia bydła i 44. w woj. mleka.łącznie znajduje się tam 46. znaczna produkcja zbóż oraz tradycje i wiedza Wielkopolskich rolników. iż produkcja trzody chlewnej jest konkurencyjna w skali kraju oraz w skali Unii Europejskiej i dlatego ma szanse dalej rozwijać się i stanowić źródło dochodów dla Wielkopolskich rolników. ton 1400 0 1300 0 1200 0 1100 0 1000 0 800 0 700 0 600 0 500 0 400 0 300 0 200 0 600 5* mleko X -I.). Zawartość mięsa w tuszy mierzona poubojowo wynosi w Wielkopolsce 51% a średnio w Polsce 46. Obsada owiec na 100 ha UR wahała się w 2003 r.550 50 Ą.Wykres 5: Produkcja żywca rzeźnego. kujawsko-pomorskim.

na jednego mieszkańca w tym mięsa wieprzowego 40 kg i jest dość stabilne spowodowane stałymi tradycjami kulinarnymi Polaków. 6 0 .

Dzięki tej grupie zakładów wyniki finansowe całej branży uległy znaczącej poprawie.o. Agro-Handel Sp. „tygrysów sektora". 61 . Wzrosła efektywność branży oraz wydajność pracy na skutek restrukturyzacji firm i inwestycji kapitałowych. Warszawa 2005 2. W większości są to małe zakłady rzemieślnicze. Zakłady Mięsne „SALUS" z Bojanowa. GUS. Zakłady Mięsne „DUDA". oc | Bydto | Krowy Trzoda chlewna Źródło: Rolnictwo w 2004r. krów i trzody chlewnej na 100 ha UR wg województw w 2004r w szt. Polska Dolnośląskie Kujawsko-pomorskie Lubelskie Lubuskie Łódzkie Małopolskie Mazowieckie Opolskie Podkarpackie Podlaskie Pomorskie :::: Śląskie Świętokrzyskie •6.7 Warmińsko-mazurskie | Wielkopolskie Za chód niopomorskie "8 f. Kilka większych zakładów o obrotach powyżej 100 min zł powstało w ostatnim okresie czasu.5 Pozycja badanej spółki na rynku Z ostatnich danych wynika.Wykres 6: Pogłowie bydła. iż przetwórstwem mięsa wieprzowego zajmuje się w Wielkopolsce około 460 zakładów w tym 37 zakładów jest w okresie przejściowym. Zakłady te stanowią grupę tzw. z o. Zakłady Mięsne „BARTEK" z Sierakowa. Należą do nich Zakład Przetwórstwa Mięsnego „MRÓZ". Wyniki finansowe oraz udziały rynkowe tej grupy w skali kraju ulegają dynamicznej poprawie.

Pracownicy spółki znają politykę jakości firmy oraz są przez firmę szkoleni i instruowani w zakresie bezpieczeństwa żywności. w szczególności na południe Polski. przez wszechstronne zaangażowanie pracowników działających na wszystkich szczeblach przedsiębiorstwa. Bada wpływ produkcji na środowisko. z o. przetwórstwo. zachowaniu małych zakładów przetwórczych posiadających lokalne rynki oraz przetwarzających zakupione z ubojni tuczniki. 62 . ze szczególnym uwzględnieniem ich bezpieczeństwa zdrowotnego. II . W wielu przypadkach zakłady te nie spełniały podstawowych wymogów sanitarno-weterynaryjnych oraz bezpieczeństwa żywności.liderów rynkowych zaopatrujących rynek regionu oraz sieci detaliczne. Zakład konsekwentnie realizuje program „Polityka Dobrej Jakości". w Mosciszkach posiadają obecnie systemy zapewnienia jakości: I . wyodrębnianiu się kilku silnych zakładów .GMP Zasady Dobrej Praktyki Produkcyjnej. rozbiór.Do początku lat 90-siątych przemysł mięsny w Wielkopolsce rozwijał się w oparciu o małe.powstają nowe ubojnie specjalizujące się wyłącznie w uboju. Artykuły pochodzenia zwierzęcego spełniają wymagania w zakresie warunków zdrowotnych żywności PIW-HŻ-6200-30/05.z uprawnieniami do handlu z UE) PIW-HZ-6200-29/05.GMP . w ramach. Produkcję prowadzi przestrzegając zasad dobrej praktyki produkcyjnej i przepisów dotyczących ochrony środowiska. rzemieślnicze zakłady zajmujące się ubojem oraz przetwórstwem mięsa. • • • • rozdzieleniu uboju i przetwórstwa . którego cały swój wysiłek poświęca na stałą poprawę jakości swych produktów. mięso mielone .Zasady Dobrej Praktyki Higienicznej.System Kontroli Krytycznych Punktów Zagrożeń.HACCP . eksporcie półtusz oraz elementów kulinarnych poza Wielkopolskę. III . co jest stwierdzone w zaświadczeniach wystawionych przez powiatowego lekarza weterynarii PIW-Hż-6200-31/05.o. Nastąpiła gwałtowna restrukturyzacja tego sektora polegająca na: • koncentracji sektora a w szczególności etapu uboju. Zakład znajduje się w Rejestrze Powiatowego Lekarza Weterynarii w Kościanie pod numerem 30110209 (ubój. Agro-Handel Sp. Zakład spełnia warunki sanitarne i weterynaryjne obowiązujące dla Zakładów Mięsnych. dostosowane do norm i standardów UE.

. Przechlewo GK PPMiD MAT S. z o.. ZM ZAKRZEWSCY Sp..J..o.. zo. z o. Biskupiec PRIME FOOD Sp. Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY MIEJSCE 1 2 3 MIEJSCE w ub. W rankingu zakładów mięsnych (tabela 6) sporządzonym przez dwutygodnik AGRO-TRENDY firma Agro-Handel utrzymuje się w ścisłej czołówce najlepszych firm tej branży.. z o. Bojanowo TARCZYŃSKI S.. Dzięki stałej współpracy z dostawcami Zakład może zwiększać jakość swoich produktów i umacniać pozycję rynkową.A. . J. 63 . z o. Cały surowiec skupowany jest w oparciu o system klasyfikacji SEUROP. z o.A. s. W V edycji rankingu zakładów mięsnych tygodnika BOSS firma zajęła 7 miejsce a w VI edycji w/w tygodnika zajęła 10 miejsce. Produkty eksportowane są również do krajów Europy Wschodniej.o. z hurtowniami. Zakład prowadzi aktywny program współpracy z dostawcami żywca w celu poprawy jego jakości oraz stabilności dostaw.A. "AgroTrendy: zakładów mięsnych dwutygodnika AgroTrendy (II edycja) "Lokomotywa' ' 2006. Kosów Lacki ZPM Józef Malinowski. Warszawa MRÓZ S.24. roku NAZWA FIRMY ZPM JBB Import-Eksport.o. Gdańsk PW KIER ZM Jastrzębie. nr 13.o. k.A. Trzykrotnie w latach 2002-2004 otrzymała certyfikat „Solidna Firma. Mościszki ZM SKIBA.. Rybno MARID Sp. sklepami. Grudziądz PUNKTY 123 115 97 89 86 83 81 81 80 78 76 73 70 68 65 59 54 47 43 43 41 40 (-) (1) (3) (12) 4 5 6 7 (-) (5) (6) (-) (8) (19) (-) (15) (14) (15) (14) (-) (22) (16) (2) (13) ZM MEAT-ŁUKÓW S. z o. Lniano ZRW Józef Bartos ZPCh. Handluje z 532 jednostkami przetwórstwa mięsnego. Ranking ciągnie dalej .o. Sosnowiec GRUPA ANIMEX Sp. Okrzesik.. Pieszków ZM MAZURY w Ełku Sp. Sp.A. Chojnice ZM KRZYŻANOWSCY. Drzycim AGRO-HANDEL Sp. (-) Zródło:J. Borek Wielkopolski ZM NOWAK Sp.o. W 2000 roku Agro-Handel zajął 8 miejsce w eksporcie mięsa. wojskiem oraz innymi jednostkami budżetowymi. z o.. Morfiny ZM SALUS Sp. Pilica GRUPA DUDA.o.. Łyse PKM DUDA S.... Radom 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 ZPM JAFSp.Firma Agro-Handel działa na terenie całej Polski. Trzebnica ZM VIOLASp.o.

zbadanie wielkości i zmian zasobów majątku w czasie. nad którymi jednostka sprawuje kontrolę. i które służą jej do osiągania korzyści w formie dopływu gotówki lub jej ekwiwalentów oraz zabezpieczenia pretensji wierzycieli. Aktywa. które spełniają pośrednią rolę w procesie osiągania gotówki. Analiza sprawozdań finansowych 3. które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych. czy nastąpi ich pełny zwrot z bieżących wpływów działalności gospodarczej. Nakłady na inwestycje ponoszone są w momencie rozpoczęcia ich realizacji lub nawet przed i nie ma nigdy pewności. to kontrolowane przez jednostkę aktywa o wiarygodnie określonej wartości. W przeciwieństwie do aktywów trwałych. wyposażenie oraz prawa i majątek obrotowy. aktywa obrotowe uczestniczą w nim w sposób bezpośredni. a zwłaszcza środki trwałe. należności a także środki pieniężne.3. to jest długotrwałe finansowe lokaty pieniężne i rzeczowe. Istota i funkcje aktywów trwałych i obrotowych powodują. Aktywa trwałe zaangażowane są w przedsiębiorstwie przez okres powyżej 1 roku. rozpatrzenie struktury zasobów majątkowych przedsiębiorstwa. z tego też względu uważa się je za mało elastyczne i obciążone są dużym ryzykiem. Ryzyko inwestycyjne występujące przy 68 W. Gabrusewicz op. terminowości regulowania rozrachunków itd. Obejmują one majątek trwały. co stwarza możliwość ciągłego dostosowywania wielkości tych składników do stopnia wykorzystywanych zdolności produkcyjnych.64 64 . Rozchód zasobów majątkowych musi być uzupełniony odpowiednim przychodem. głównie zapasy.1. że niezwykle ważna jest analiza sytuacji majątkowej przedsiębiorstwa. przynosząc nadwyżkę środków pieniężnych.cit. Ich rola w procesie osiągania gotówki nie jest jednakowa. Czas przebywania poszczególnych zasobów aktywów obrotowych jest uzależniony od charakteru procesu produkcyjnego. powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń. Analiza sytuacji majątkowej w oparciu o aktywa bilansu Zasoby majątkowe. Z reguły czas ten jest względnie krótki. to te zasoby majątkowe. Wchodzą one do procesu gospodarczego i tam też podlegają stałym przemianom oraz wymianom. której głównym celem jest68: • • • dokonanie klasyfikacji i ustalenie najważniejszych cech posiadanego majątku. s.

Zarządzanie aktywami .z punktu widzenia osiągania wyznaczonych celów gospodarczych . Do podstawowych wskaźników dynamiki wykorzystywanych w analizie majątku zalicza się: wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego wskaźnik dynamiki majątku obrotowego = = = ma atek i ff0M^ rozpatrywanego okresu x 100 majątek całkowity poprzedniego okresu majątek tmały rozpatrywanego okresu x 100 majątek trwały poprzedniego okresu ma tek ^ obrotów rozpatrywanego okresu x 100 majątek obrotowy poprzedniego okresu Istotnym uzupełnieniem w ocenie wstępnej miar dynamiki jest analiza struktury.wymaga ustalenia i utrzymywania optymalnej ich struktury.angażowaniu aktywów obrotowych jest o wiele mniejsze niż w przypadku zastosowania aktywów trwałych. natomiast wielkość poniżej 100%. tj.bilansową. a głównie stosunku aktywów trwałych i aktywów obrotowych. Dla analizy zmian. stanowi wielkość zróżnicowaną. Wzajemna relacja między aktywami trwałymi a aktywami obrotowymi. Analizę wielkości i dynamiki majątku rozpatrujemy na podstawie danych liczbowych w wielkościach bezwzględnych i wskaźników relatywnych (dynamiki i tempa zmian). Strukturę majątku w dużej mierze kształtuje charakter przedsiębiorstwa. jakie miały miejsce w okresie sprawozdawczym. Wskaźniki struktury wykorzystywane w ogólnej analizie majątku wyrażają się następującymi formami: wskaźnik udziału majątku trwałego wskaźnik udziału majątku obrotowego = = majątek trwały x 100 majątek całkowity majątek obrotowy x 100 majątek całkowity 65 . Wskaźniki struktury wyrażają stosunek procentowy poszczególnych grup zasobów aktywów do ich łącznej wartości. powiększanie zdolności produkcyjnych. tym są one łatwiejsze do zaangażowania w działalności gospodarczej i w ten sposób przedsiębiorstwo posiada większą płynność majątkowo bilansową. Wymieniona relacja ilustruje płynność majątkową . która zależy od rodzaju przedsiębiorstwa. Wielkość tych indeksów powyżej 100% oznacza rozwój przedsiębiorstwa. wskazuje na zawężanie działalności oraz ograniczanie posiadanych zdolności produkcyjnych. a ponadto w zależności od jego struktury znacznie zróżnicowane. pożądanej proporcji różnego typu aktywów. Im więcej środków ulokowanych jest w aktywach obrotowych (płynnych). dużą wartość poznawczą mają indeksy dynamiki.

Każdy wzrost tego wskaźnika w czasie. Jarzębowska. wiąże się z wykorzystaniem danych. Warszawa 2006. stanowi w gospodarce rynkowej podstawę do wstępnej oceny elastyczności firmy oraz stopnia ryzyka. W przypadku obniżenia zapotrzebowania odbiorców na wytwarzane produkty lub odprzedawane towary. powinien być większy od majątku finansowego69. a majątkiem finansowym (należności i środki pieniężne). które przedstawia poniższa tabela: 69 M. 66 . które charakteryzują proporcje między aktywami trwałymi oraz aktywami obrotowymi.względnie też pojawienie się na rynku substytutów . gdy relacja pomiędzy nimi jest wyższa od 1. wówczas jest to symptom większych możliwości przedsiębiorstwa w przeprowadzaniu zmian. Kiedy wartość wskaźnika unieruchomienia majątku jest mniejsza niż 1. a nawet powstanie strat. s. 80-82.istnieje duże prawdopodobieństwo obniżenia rentowności. Nie dotyczy to przedsiębiorstw przemysłowych. wprowadzających nowoczesną technikę i technologię. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie.W badaniach sytuacji majątkowej wskaźniki syntetycznej struktury majątku uzupełniane są o wskaźniki. jest oznaką pogarszania się elastyczności przedsiębiorstwa. W przedsiębiorstwach produkcyjnych majątek obsługujący działalność podstawową. wówczas wzrost udziału środków trwałych w całkowitym majątku może świadczyć o rosnącym stopniu mechanizacji produkcji i postępie technicznym. co ma istotne znaczenie dla wierzycieli przedsiębiorstwa stopnia oraz banków finansujących Wielkość działalność tego firmy. ukazuje relacje między majątkiem rzeczowym (środki trwałe i zapasy). wysokich kosztów stałych i małej elastyczności przedsiębiorstwa.o. PWE. Natomiast wskaźnik produkcyjności. Korzystna sytuacja występuje wówczas. narastającej konkurencji . informuje o znacznym stopniu unieruchomienia majątku. o Wskaźnik poziomie unieruchomienia majątku w postaci przedstawionej powyżej. które są relacjami jednych pozycji aktywów do innych pozycji aktywów. a spadek świadczy o poprawie jego sytuacji w omawianej dziedzinie. wskaźnika przekraczającym 1. z o. Wśród wskaźników relacji najszersze zastosowanie mają wskaźniki: wskaźnik unieruchomienia majątku = mąąe rway majątek obrotowy wskaźnik produkcyjności majątku = majątek rzeczowy majątek finansowy Ocena relacji. Dokonanie analizy sytuacji majątkowej firmy Agro-Handel Sp. stanowi syntetyczną miarę elastyczności przedsiębiorstwa.

29 8 796 435. w przeciwieństwie do majątku obrotowego. który w roku 2003 był mniejszy o 1 336 779. którego wartość wzrosła o 7 020 188.42 9 847444.94 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.lapasy II. Inwestycje krótkoterminowe IV.00 30 000.11 990 981. z o.44 9 798 718.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WSKAŹNIKI DYNAMIKI 2003 wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego wskaźnik dynamiki majątku obrotowego (2002 = 100) 2004 (2003 = 100) 2005 (2004 = 100) 117.00 30 000.o.01 21 380.36 0.60 zł.83 104 004. z o.42 % 88.91 7322 858.Należności długoterminowe IV.16 13 098 068.50 % 113. że stosunkowo niekorzystnie kształtowały się roczne zmiany majątku w roku 2004.61 26 252 714. w którym wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wyniósł zaledwie 106.Aktywa trwałe 1. iż przyrost majątku całkowitego w badanym okresie wyniósł 7 794 358.43 18 458 356.25 zł.Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 2003 96 149.00 118 990.76 B. na co zasadniczy wpływ miał przyrost majątku trwałego.76 3 151 655.05 1 068 370.78 0.00 31681.Rzeczowe aktywa trwale III.04 11 765 755.27% 107.00 % 106.36 23178120.o.79 818 830.94 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.39% 100.59 % 120. w latach 2002 .87 11 967353.11 1 191 643.Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe 11 135497.00 75 449. iż majtek trwały spółki przez kolejne trzy lata charakteryzował się stałym wzrostem.Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp.00 30 000. Analizując zmiany bezwzględne majątku całkowitego i jego podstawowych grupach majątkowych można zauważyć. w latach 2002-2005 2002 A. 67 . z o.79 1 170 552.49 % przy jednoczesnym również niskim wskaźniku dynamiki majątku obrotowego (100.12 93 351.65 11909667.78 7 585 104.00 98 604.34 30 988.41 116 564.37 zł w porównaniu do roku poprzedniego. które wynoszą: Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.o.92% 163. Inwestycje długoterminowe V.05 14 130 704. z o.29 65 425.00 0.Aktywa obrotowe l. Wartości niematerialne i prawne II.49 % 111.31 7 195 752.44 98 594. Należy zauważyć.50%).11 691 198.Należności krótkoterminowe III.13 2005 14 343 047.71 0.o.01 7470 895. Na podstawie danych zawartych w tabeli 7 dokonano obliczeń łańcuchowych wskaźników dynamiki majątku badanej jednostki gospodarczej. Z obliczonych łańcuchowych wskaźników dynamiki wynika.84 2004 13330676.75 8 238 820.07 Aktywa razem 21 766 071.02 0.71 1 249 311.

5 2005 1.3 5 1. z o.o.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik unieruchomienia majątku wskaźnik produkcyjności majątku 2002 0. Potwierdzają to również obliczone wskaźniki relacji majątku trwałego do majątku obrotowego.66 0. z o.22 1. Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp.46 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. Natomiast wskaźniki relacji majątku spółki Agro-Handel zawarte są w tabeli 9. zwiększa się ryzyko inwestycyjne związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. niż 1.o. Taka tendencja to efekt zmian dostosowujących technologię 68 .o. Z wykresu 7 i tabeli 9 wynika.2005 ■ / 2002 2003 2004 2005 □ MAJĄTEK TRWAŁY □ MAJĄTEK OBROTOWY Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp. W ostatnim analizowanym okresie wskaźnik charakteryzował tendencją spadkową (zmniejszenie o 0. czyli poziom uznawany za korzystny. których wielkość w pierwszych trzech latach badanego okresu wzrosła z poziomu 0.15) jednak jest on cały czas na wyższym poziomie.83 WSKAŹNIKI RELACJI 2003 2004 1. Wraz ze wzrostem udziału trwałych składników majątku w majątku całkowitym badanej spółki. z o. w latach 2002 .66 do 1.53 1.Wskaźniki ogólnej struktury majątku przedstawia poniższy wykres: Wykres 7: Kształtowanie się wskaźników udziału majątku trwałego i obrotowego w majątku całkowitym firmy Agro-Handel Sp.35. kiedy to majątek spółki był zdominowany majątkiem trwałym następuje równoważenie udziałów podstawowych grup majątkowych. Spadek udziału aktywów obrotowych w aktywach całkowitych wiąże się z spadkiem elastyczności. w latach 2002 . z o.o. iż systematycznie od początku badanego okresu.20 1.

00 2005 --100 DYNAMIKA (%) 2002= 2003 2005 2004 54.93 Majątek trwały .57 142.46 do 1.14 0.24 88.00 0.02 5.krótkoterminowe rozliczenia 45.zapasy .należności krótkoterminowe . Największą dynamiką zmian wśród składników majątku obrotowego charakteryzują się rozliczenia krótkoterminowe.00 0.14 57. o 96. Z kolei od drugiego roku objętego badaniem korzystnie kształtuje się relacja majątku obsługującego działalność podstawową do majątku finansowego.47 34.rzeczowe aktywa trwałe .55 0.19 125.00 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.35 38.87%.98 0.51 0.66 142.00 111.00%.produkcji żywności do standardów Unii Europejskiej.23 Majątek całkowity 100.59% długoterminowe rozliczenia międzyokresowe.06 0. czyli do dnia akcesji do struktur europejskich. o o l100.przeprowadzona na podstawie obliczonych odchyleń i wskaźników dynamiki .16 0.inwestycje długoterminowe .51 158.54 86.94 117.00 311.33 5.01\ 0.37 28. którego wartość wzrosła o 95. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 39.54 co dla przedsiębiorstw produkcyjnych wskazuje na korzystną sytuację.85 4.2005 nastąpił wzrost całości majątku o 42. Pogłębiona analiza dynamiki aktywów .13 0.32 144. z o.45\ 4. z o.43 93.98 0.45 56.23 79.68 196.92 Majątek obrotowy .44f 64.27 461.83\ 146.49 2. przy czym wartość 69 .o.54 252.56%. iż w latach 2002 .00 100.70 109. natomiast wartość pozostałych zwiększyła się odpowiednio o: 42. Wielkość wskaźnika produkcyjności w tym okresie mieści się w przedziale od 1.00 0.95 84.12 STRUKTURA (%) 2003 2004 54.23%.38 375. Wśród składników majątku trwałego jedynie inwestycje długoterminowe zmniejszyły 100.o o \ o .59 106.6Ą 163.68% wartości niematerialne i prawne.98 35.o.69 0.79 47.56 65. jakie firma Agro-Handel wprowadziła do 01.43 42.77 0.14 545. Wartość majątku obrotowego uległa zwiększeniu jedynie o 6.05.38% rzeczowe aktywa trwałe oraz o 275.42 182.97 182.00 100.87 0.53 1.2004.361 53.15 88.51 0.długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 0.04 195.pozwala stwierdzić.03 100.46\ o .00 100.należności długoterminowe . Do wzrostu majątku całkowitego głównie przyczynił się wzrost majątku trwałego.96 163.00 238. których wartość wzrosła o 445. Szczegółowa struktura i dynamika zmian trwałego i obrotowego majątku spółki oraz ich poszczególnych składników przedstawia się następująco: Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.17 60.66 6.46\ 12.55 3.inwestycje krótkoterminowe .19%.wartości niematerialne i prawne .44 54.35 45.

111. 103. 107. WEWNĘTRZNE WŁASNE Źródło: Opracowano na podstawie W. Gabrusewicz op.% tj.20%. POŻYCZKI) KRYTERIUM: ZRODEŁ POCHODZENIA ZEWNĘTRZNE WŁASNE (KAPITAŁ ZAŁOŻYCIELSKI. Analiza sytuacji kapitałowej na podstawie pasywów bilansu Klasyfikację kapitałów jednostki według najczęściej stosowanych kryteriów podziału i ich rodzaje przedstawia poniższy schemat: Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych KRYTERIUM: WŁASNOŚCI KAPITAŁY WŁASNE KAPITAŁY POZOSTAŁE KAPITAŁY PODSTAWOWE KAPITAŁY OBCE KREDYTY.98% do 53. ZOBOWIĄZANIA.56%. Analizując zmiany w strukturze zachodzące w majątku firmy Agro-Handel należy zauważyć. Kapitał własny definiowany jest przez aktywa netto. POŻYCI ZOBOWIĄZANIA KRYTERIUM: TERMINOWOŚCI DŁUGOTERMINOWE WŁASNE (PODSTAWOWE. iż wzrost udziału majątku trwałym wiązał się ze wzrostem udziału rzeczowego majątku trwałego z 38. s. o 14. 3. pomniejszonym o szeroko rozumiane zobowiązania i rezerwy na zobowiązania.07% oraz jednoczesnym wzroście środków pieniężnych o 152. OBCE (KREDYTY. OBCE (KREDYTY INWESTYCYJNI KRÓTKOTERMINOWE 'ŁASNE (ZYSKNA DYWIDENDA REZERWl BCE (ZOBOWIĄZANIA BIEŻĄCE.66% do 28. które równe są aktywom jednostki. cit. który jest 70 .85%.27%.2. Tak zdefiniowany kapitał własny obejmuje kapitał (fundusz) podstawowy.83% tj.zapasów wzrosła o 9. Natomiast spadek udziału majątku obrotowego w strukturze aktywów wynika głównie ze spadku udziału należności krótkoterminowych z 47.46. należności krótkoterminowych spadła o 15. o 19.

obejmujące zobowiązania handlowe (wobec dostawców). Termin ich płatności jest dłuższy niż jeden rok. zysk (stratę) netto oraz nieaktywną pozycję korygującą odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego. s. kredyty. Kapitał własny. stanowi najbardziej stabilne źródło finansowania. Pomiędzy tymi 71 . 290. Gabrusewicz op. podatków. W.w warunkach danego przedsiębiorstwa . Zobowiązania długoterminowe obejmują długoterminowe pożyczki. kapitał zapasowy. • kapitały krótkookresowe (zobowiązania i kredyty krótkoterminowe).do relacji zachodzących pomiędzy własnymi i obcymi źródłami finansowania zasobów. Łącznie z kapitałem własnym zobowiązania długoterminowe stanowią tzw. T. Poniższa formuła przedstawia kapitały własne w ujęciu rachunkowym: K APITA W ŁASNE = AK TYW A .. 71 Ujmuje to poniższa reguła : KAPITA STAŁY = KAPITAŁY W ŁASNE + ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE Ł Na zobowiązania krótkoterminowe.ZO BO W IĄZAN IA I REZERW Y NA ZO BO W IĄZAN IA ŁY Dążenie do poprawy stopy zwrotu kapitału własnego powoduje angażowanie w działalność gospodarczą kapitałów obcych. zobowiązania z tytułu płac. Dokonując wstępnego przeglądu struktury kapitałów trzeba brać pod uwagę czas użytkowania kapitałów obcych i odrębnie rozpatrywać: • kapitały długoterminowe (zobowiązania i kredyty długoterminowe). zwłaszcza kapitał podstawowy. kapitał z aktualizacji wyceny. a także zobowiązania bieżące. cit. Struktura finansowa wynikająca z pasywów bilansu daje obraz podstawy finansowej. kapitał stały przedsiębiorstwa. ceł. Dlatego też punktem wyjścia przy porównawczej analizie pasywów jest wstępna ocena ich struktury i ustosunkowanie się . zysk (stratę) z lat ubiegłych. 107. obligacje i inne papiery wartościowe emitowane przez przedsiębiorstwo. pozostałe kapitały rezerwowe. ubezpieczeń społecznych. na które składają się: zobowiązania wobec kredytodawców i pożyczkodawców z tytułu kredytów i pożyczek krótkoterminowych oraz płatności odsetek od kredytów i pożyczek długoterminowych przypadające na dany rok.korygowany in minus o należne wpłaty na kapitał podstawowy oraz udział (akcje) własne. s. cit. Waśniewski op. spełniając równocześnie funkcję 70 gwarancyjną wobec wierzycieli . a więc płatności o terminie nieprzekraczającym jednego roku. na której jest oparta działalność przedsiębiorstwa. który powinien zapewnić pokrycie przynajmniej elementów majątku trwałego (wykazującego najniższa płynność).

ocenę struktury kapitałowo-majątkowej. 121. Istotna jest również wewnętrzna struktura obu grup kapitałów. 35. nagłe zmniejszenie kapitałów własnych w stosunku do obcych źródeł finansowania. Relacja między nimi zależy od charakteru przedsiębiorstwa i od czynników zewnętrznych. Bardzo istotną kwestią wstępnej oceny pasywów jest zbadanie wewnętrznej struktury kapitałów własnych. s. Analiza sytuacji majątkowej obejmuje: • • • ocenę struktury kapitałów.oprócz stałego wypłacania dywidend od kapitału zakładowego . Jarzębowska op. co oznacza szybsze zwiększenie rezerw kapitałowych niż kapitału zakładowego. Stąd też stosunek między kapitałem zakładowym a rezerwami ulega często znacznej zmianie. op. Informuje o skali zaangażowania obcych źródeł finansowania w stosunku do kapitałów własnych. Natomiast wskaźniki relacji są uzupełnieniem wskaźników struktury. gdyż nieprzemyślane. Nierzadkie są 72 73 M. może spowodować trudności płatnicze i wywołać niebezpieczeństwo niewypłacalności . wskazując na wzrost stopnia samofinansowania.. cit. W dobrze funkcjonujących przedsiębiorstwach .ma miejsce systematyczne tworzenie rezerw z zysku. Wskaźnik udziału kapitałów obcych informuje o rozmiarach zadłużenia przedsiębiorstwa. Drugi wskaźnik relacji jest miarą samofinansowania przedsiębiorstwa. 72 . Rozpatrzenie jej informuje o wartości kapitału własnego i zagrożeniach wynikających z zaangażowania kapitału obcego . Dudycz. cit. T. Pierwszy wskaźnik relacji określany jest wskaźnikiem przekładni kapitałowej. ocenę dynamiki poszczególnych składników kapitału.wielkościami powinna występować właściwa dla danego przedsiębiorstwa proporcja. Poziom sfinansowania składników kapitałami własnymi i obcymi określają wskaźniki struktury własnościowej i relacji kapitałów własnych i obcych wyrażających się następującymi formułami: wskaźnik udziału kapitałów własnych wskaźnik udziału kapitałów obcych wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych kapitały własne x 100 kapitały całkowite kapitały obce x 100 kapitały całkowite kapitały obce kapitały własne kapitał własny kapitał obcy Wskaźnik udziału kapitałów własnych w kapitale całkowitym wyraża stopień samofinansowania przedsiębiorstwa. s. przy których płaci się często wysokie odsetki.

. . nr 9. . 2001. .. 30 73 . Gajdka.. w odniesieniu do poszczególnych grup kapitałów.. . s. Do oceny struktury kapitałów własnych i obcych służą wskaźniki: kapitał podstawowy x 100 kapitały własne kapitał zapasowy x 100 kapitały własne kapitał z aktualizacji wyceny x 100 kapitały własne kapitał rezerwowy x 100 kapitały własne wynik z lat ubiegłych x 100 kapitały własne wynik roku bieżącego x 100 kapitały własne zobowiązania długoterminowe x 100 kapitały obce zobowiązania bieżące x 100 kapitały obce kredyty krótkoterminowe x 100 kapitały obce .. należy porównać dynamikę poszczególnych grup kapitałów względem siebie... Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych obliczany następująco: wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych = kapitały całkowite w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały całkowite w poprzednim okresie kapitały własne w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały własne w poprzednim okresie kapitały obce w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały obce w poprzednim okresie kapitały długoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały długoterminowe w poprzednim okresie kapitały krótkoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały krótkoterminowe obce w poprzednim okresie wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych J. Metoda praktyczna.. _ zobowiązania z tytułu dostaw i usług x 100 kapitały obce Do oceny struktury kapitału pod względem wskaźników opisanych wzorami: wskaźnik udziału kapitałów długoterminowych wskaźnik udziału kapitałów krótkoterminowych wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do krótkoterminowych terminowości korzysta się ze kapitały długoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały krótkoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały długoterminowe kapitały krótkoterminowe Dokonując oceny zmiany kapitałów w czasie..wypadki. Wyznaczenie pojemności zadłużeniowej spółki. . „Przegląd Organizacji". w których wielkość rezerw kapitałowych przekracza kilka razy wielkość kapitału zakładoweg 74 o .

tym samym: kapitał własny* długoterminowy obcy majątek trwały _ > ( n stopień pokrycia) W. Podstawowym źródłem jego finansowania są kapitały krótkoterminowe (krótkoterminowe kredyty bankowe. 120 Polityka bilansowa i analiza finansowa. co łączy się z finansowaniem majątku obrotowego.Gabrusewicz op. pożyczki. red.Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych jest równy wskaźnikowi dynamiki majątku całkowitego. analiza by poszczególnych pozycji pasywów i aktywów jest wyczerpująco ocenić sytuację ekonomiczno-finansową przedsiębiorstwa. że majątek obciążony dużym ryzykiem. Majątek trwały należy finansować głównie kapitałem własnym (przyjmuje się. Wrocław 2002.wzrasta udział kapitałów o większym wskaźniku dynamiki. Również za pozytywny objaw uważa się silniejszą dynamikę kapitałów długoterminowych od dynamiki kapitałów krótkoterminowych. Wskaźniki te pokazują też zmiany w strukturze kapitałów . s. K. Oddzielna niewystarczająca. jest to pozytywny objaw. Jeżeli dynamika kapitałów własnych jest silniejsza od dynamiki kapitałów obcych. natomiast majątek obrotowy powinien znaleźć częściowe pokrycie w kapitale własnym (kapitał własny powinien stanowić pokrycie dla 30% wartości majątku obrotowego) i długoterminowym obcym oraz częściowo krótkoterminowym kapitale obcym. Wydawnictwo Ekspert. s. że optymalny poziom sfinansowania majątku trwałego kapitałem własnym wynosi 70%) oraz w razie potrzeby długoterminowym kapitałem obcym. Sawicki. cit. Rzeczywisty obraz stanu ekonomiczno-finansowego firmy można uzyskać dopiero na podstawie oceny wzajemnego związku między kapitałami (pasywami) a odpowiadającymi im środkami majątkowymi (aktywami) . czyli przez kapitał własny. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. 142 74 . bony komercyjne) oraz zobowiązania bieżące. powinien być finansowany w sposób najbardziej bezpieczniejszy. Złota reguła bilansowa zakłada. Jeżeli zobowiązania krótkoterminowe w pełni pokrywają majątek obrotowy wówczas zachowana jest złota reguła bilansowania w stosunku do obrotowych składników majątku przedsiębiorstwa76. a za taki uważa się majątek trwały. Dla utrzymania równowagi finansowej przedsiębiorstwa istotne jest również zachowanie bieżącej płynności.

Jeżeli majątek trwały nie jest pokryty kapitałami długoterminowymi. należności) lub też wynikającego ze strat związanymi z tymi środkami (trudności zbytu produktów. wynikającego z unieruchomienia części środków obrotowych (zapasów. to wartość wskaźnika jest mniejsza od 100%. to musi bezwzględnie finansować majątek trwały kapitałem długoterminowym. Pozostałe środki obrotowe finansowane są kapitałami krótkoterminowymi (zobowiązaniami i kredytami). Celem kapitału pracującego w przedsiębiorstwie jest minimalizacja ryzyka. kłopoty ze ściąganiem należności). W praktyce jednak obserwuje się. to przedsiębiorstwo takie ma bardzo silne podstawy finansowe. ułatwiający zachowanie bieżącej płynności finansowej. Stopień tego finansowania 77 określa wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego . Gabrusewicz. co zgodne jest ze złotą regułą finansową. W. Ta część kapitału stałego. Oznacza to. Kapitał obrotowy netto 7R . ponieważ kapitały długoterminowe powinny przewyższać wartość majątku trwałego. Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałami długoterminowymi jest uzupełnieniem poprzedniego wskaźnika. iż część środków obrotowych finansowana jest kapitałem stałym.oblicza się według poniższych formuł : • • podejście kapitałowe KAPITA OBROTOW Y NETTO = KAPITAŁ STAŁY . 143.MAJĄTEK TRWAŁY Ł podejście majątkowe KAPITA OBROTOW Y NETTO = MAJĄTEK OBROTOWY . Jest to. s. O ile przedsiębiorstwo swojego majątku trwałego może nie mieć sfinansowanego kapitałem własnym.Do oceny struktury kapitałowo .KAPITAŁY OBCE KRÓTKOTERMINOWE Ł 77 78 Ibidem. s. Wartość tego wskaźnika powinna przekraczać 100%.w zależności od podejścia . 75 . więc pewnego rodzaju element bezpieczeństwa. że przedsiębiorstwo może mieć trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań. która finansuje środki obrotowe określana jest mianem kapitału obrotowego netto lub kapitału pracującego. cit.majątkowej służą również następujące wskaźniki: wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym = = kapita własny x 100 ł mają tek trwały kapita stały x 100 ł mają tek trwały wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego kapita krótkoterminowy x 100 = ł majątek obrotowy wskaźnik zaangażowania kapitałów obcych = kapita obce x 100 ły mają tek obrotowy Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym informuje. Jeżeli majątek trwały jest w całości finansowany kapitałami własnymi. 123. op. w jakiej części majątek trwały jest finansowany kapitałem własnym.

39 9 798 718.44 1640.18 10 337251.90 0.15 0. Należy zauważyć.75 9 132 173.Zysk (strata) netto B.97 zł. = ■ .00 3 221 688.—r~h majątek obrotowy Wartość przedstawionych powyżej wskaźników informuje o tym.45 301 684.07 899 865.9 2005 10 335 103.Kapitał (fundusz) zapasowy III.0.07 1 710 859. Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp.00 3 664.78 0. .—r^: majątek całkowity kapitał obrotowy x 100 = ■ .01 5 369 431.05 1 400 000.42 0.42 7 186. Jest to sytuacja korzystna dla przedsiębiorstwa.86 Pasywa razem 18 458 356. t t u t t■ ■ a.40 11 909 667.Zobowiązania długoterminowe Ill.60 9 226. iż przyrost kapitałów własnych w rozpatrywanym okresie wyniósł 6 517 158.65 1 400 000.Zobowiązania i rezerwy I.00 zł.o.77 70 070. Poniższa tabela zawiera dane wyjściowe do dokonania analizy sytuacji kapitałowej badanej zakładów mięsnych Agro-Handel Sp. iż w 2004 roku wspólnicy dokonali dopłaty do kapitału podstawowego w kwocie 400 000.07 7 186. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny IV.12 1 874 759. z 0.31 21 766 071. w 4.07 3 664.o.53 zł.73 1712832.00 5 003 448. poziom kapitału obrotowego wykorzystuje się do obliczenia następujących wskaźników: wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego r * JH » ■ . z o.11 78 097.89 11 135 497. Spadek wartości wskaźnika oznacza wzrost finansowania majątku obrotowego kapitałem krótkoterminowym i jest to dla przedsiębiorstwa sytuacja niekorzystna.00 5 052 102.Zobowiązania krótkoterminowe IV.79 244 121. Analizując zmiany bezwzględne poszczególnych pozycji pasywów można zauważyć.00 4 017200.78 8 027.00 5 015 020.75 652 769. wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego L.36 23178120. z o.15 2003 4 540 809..12 3 687 533.Kapitał (fundusz) własny I.52 1 000 000.00 3 972. . . którego wartość wzrosła o 4 198 047.79 9 226.00 65 2769.48 4 8358. W 2005 roku badanej spółce udało się 76 .25 10 617 599.. Jego wzrost oznacza zwiększenie długookresowych kapitałów w finansowaniu majątku obrotowego w przedsiębiorstwie.Badając strukturę majątkowo-kapitałową.91 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.00 3 972.78 2004 6 740 569.94 26252714.Rozliczenia międzyokresowe -długoterminowe -krótkoterminowe 3 817 944.69 0.56 301 684.30 12 162 308. L.74 9 847444. na co największy wpływ miał przyrost kapitału zapasowego.53 244 121.Rezerwy na zobowiązania -długoterminowe -krótkoterminowe //. w latach 2002-2005 2002 A.69 1761190.Kapitał (fundusz) podstawowy II.34 1640.00 2 339260.00 805 400.34 0..91 1 000 000. w jakim stopniu kapitał pracujący finansuje majątek całkowity i majątek obrotowy.

iż udział kapitałów obcych w strukturze w ciągu badanego okresu spadł z poziomu 79.2005 2005 2003 2004 ■ KAPITAŁ DŁUGOOKRESOWY □ KAPITAŁ KRÓTKOOKRESOWY Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp.2005 zobowiązania i rezerwy kształtowały się na poziomie od 14 640 411.51 zł. w latach 2002 .o.79 zł do 17 225 261. z o. w latach 2002 .2005 ii n H 2002 2002 2003 2004 ■ KAPITAŁ WŁASNY □ KAPITAŁ OBCY 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp. z o.45 zł. Wykres 9: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium terminowości firmy Agro-Handel Sp. tym samym badana spółka poprawia swą strukturę własnościową.o.32% do 60. Struktura kapitałów badanego podmiotu gospodarczego obrazują poniższe wykresy: Wykres 8: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium własności firmy Agro-Handel Sp. Analizując wykres 8 można zauważyć.o.63%. z o.wypracować największy w całym badanym okresie zysk. z o.o.40 zł i w porównaniu do roku 2003 (najniższego zysku). był on większy o 1 976 673. wyniósł on: 3 687 533. W latach 2002 . .

77

Z kolei - jak wynika z wykresu 9 - w latach 2002 - 2005 nastąpiła znacząca zmiana w strukturze kapitałowej, mianowicie do roku 2003 kapitał całkowity spółki zdominowany był przez kapitały krótkoterminowe (58% w 2002, 56% w 2003), natomiast po 2003 roku w kapitałach dominowały kapitały długoterminowe (52% w 2004, 65% w 2005). Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 - 2005
\A/vc7rv7i=™i MiBKiiB WYSZCZEGOLN EN E KRYTERIUM WŁASNOŚCI: wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych KRYTERIUM TERMINOWOŚCI: wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych 0,74 0,79 1,10 1,86 3,83 0,26 3,79 0,26 2,44 0,41 1,54 0,65 WSKAŹNIKI RELACJI „„„„ «„„„ „nn. * 2002 2003 2004 nnr 2005

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Również korzystnie kształtują się wskaźniki relacji kapitałów badanej spółki. Skala zaangażowania obcych źródeł finansowania, w stosunku do źródeł własnych, spadała z 3,83 w 2002 roku do 1,54 w 2005 tj. o 2,29. W dwóch ostatnich badanych okresach miara skali samofinansowania (wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych) systematycznie wzrastała, jednak nadal na koniec badanego okresu wielkość utrzymała się na dość niskim poziomie - zaledwie 0,65. Świadczy to o tym, iż firma Agro-Handel jest podmiotem silnie uzależnionym od kapitałów obcych. Systematyczny wzrost wielkości wskaźnika relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych świadczy o coraz większej roli długoterminowych źródeł finansowania aktywów spółki AgroHandel. Szczegółowa struktura oraz dynamika kapitałów własnych i obcych a także ich składników podstawowych prezentuje tabela 13.

78

Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005
WYSZCZEGÓLNIENIE
2002

STRUKTURA (%)
2003 2004 2005

DYNAMIKA 2002= 2003 2004

■100 (%) 2005 270,70 140,00 621,24 80,92

Majątek trwały
- kapita (fundusz) podstawowy ł - kapita (fundusz) zapasowy ł - kapita (fundusz) z aktualizacji wyceny ł - zysk (strata) netto

100,00
26,19 21,10 7,90 44,81

100,00
22,02 51,52 6,64 19,82

100,00
20,77 47,80 3,62 27,81

100,00
13,55% 48,41M 35,68\

118,93
100,00 290,45 52,60

176,55
140,00 400,01 80,92

2,36\ 100,00

109,58 215,54

Kapitał obcy
- rezerwy na zobowi ązania - zobowi ązania długoterminowe - zobowi ązania krótkoterminowe - rozliczenia mi ędzyokresowe

100,00
0,01 27,44 72,52 0,03

100,00
0,04 29,33 70,61 0,02

100,00
0,48 32,67 62,89 3,97

100,00
0,06\

117,66
438,11 125,76 114,55 92,26

112,28
4761,07 133,66 97,36

108,72
562,49 124,84 86,01

37,5/1
57,37\ 11,06\

16433,67 44338,47

Kapitał całkowity

117,92

125,57

142,23

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Na podstawie danych zawartych w tabeli 13 wynika, że w latach 2002 - 2005 dynamika kapitałów własnych spółki Agro-Handel wzrosła z poziomu 18,93% do 170,70% tj. o 151,77%, przy czym wśród jego składników największą dynamiką - aż 521,24% -wyróżniał się kapitał zapasowy. Z kolei dynamika kapitałów obcych spadła o 8,94% z poziomu 117,66% do 108,72%. Zobowiązania krótkoterminowe wykazywały tendencje spadkową, a ich dynamika spadła o 24,54%, co należy ocenić jako korzystne zjawisko. Od 2003 roku największy udział w strukturze kapitałów własnych ma kapitał zapasowy, który stanowi blisko 50,00%. Jednocześnie udział kapitału podstawowego w rozpatrywanym okresie systematycznie spada, i tak, w pierwszym okresie stanowił 26,19% kapitałów własnych, a w ostatnim roku jego udział wynosił już tylko 13,55%. Natomiast w strukturze kapitałów obcych obserwuje się dość korzystne zjawisko w ciągu czterech kolejnych lat, jakim jest wzrost udziału zobowiązań długoterminowych z poziomu 27,44% na 31,51%, przy jednoczesnym spadku udziału zobowiązań krótkoterminowych z 72,55% do 57,37% tj. o 15,55%. Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów badanej spółki przedstawiają się następująco:

79

49 % 148. iż najsilniejszymi wskaźnikami dynamiki odznaczają się kapitały własne oraz kapitały długoterminowe. z o. z o.43 % 126. Jak wynika z obliczeń przedstawionych w Tabeli 14.o. z o.2005 WSKAŹNIKI DYNAMIKI WYSZCZEGÓLNIENIE 2003 2004 2005 117.66% 122.19 120%^ 1.o. w latach 2002 .Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp.38 2002 2003 2004 2005 -^ . Agro-Handel.2005 140% 1. Wykres 9 obrazuje jak w spółce Agro-Handel przestrzegana była złota reguła bilansowa.Złota reguła bilansa % -^ .91 % 113. Wykres 10: Złota reguła bilansowa badanej spółki w latach 2002 .23 % 90. iż w latach 2002 .50 % 114.54% 106. co roku wzrastał szybciej.72 0.Złota zasada finansowania % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.o. Z obliczeń przedstawionych na wykresie 10 wynika.92% 118.33 % 96.01 % _________________________________________________________(2002 = 100) __________(2003 = 100) ____________(2004 = 100) wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.2004 nie została zachowana złota reguła bilansowania przez firma. . oznacza to.44 % 95.96 0. Warto zauważyć. w całym okresie objętym badaniem kształtowały się stosunkowo korzystnie.93% 117.80 100% 80% 60% 40% 20% 0% - ^ 0.07 z^-**— 0.84 % 140.27 % 153.kapitałową dopiero w 2005 roku. iż ich poziom.88 % 83. Spółce udało się osiągnąć prawidłowa strukturę majątkowo .

8 0 .

02 % 77.56 % 90.Kształtowanie się kapitału obrotowego netto badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono na wykresie 11. z o.27 % -12.92 % -5. zatem zmniejszyło się zagrożenie utraty płynności finansowej.84 % 8.78% 4.o. Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp. że w tych latach majątek trwały firmy przewyższał kapitał stały.46 % RY MAJĄTKOWO-KAPITAŁOWEJ 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.38 % 131.79% -10. iż w latach 2003 .16 % 175.o 81 .o Powyższy wykres wskazuje. Jednakże w ostatnim roku objętym badaniem poziom kapitału obrotowego netto jest najwyższy w całym okresie. w latach 2002-2005 WKAŹNIKI STRUKTl WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego wskaźnik zaangażowania kapitałów obcych wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego 52.06 % 107.40 % 72. gdyż może spowodować do utratę płynności finansowej.94 % 80. w latach 2002 -2005 KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście kapitałowe) KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście majątkowe) Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.31 % 166. z o.23 % 50. Jest to sytuacja niekorzystna. z o.14% 107.84 % 112.16 % 124.00 % 95.65 % 3.60 % 37. Oznacza to. dlatego część majątku trwałego finansowana była kapitałami krótkoterminowymi.48 % 2.o.08 % 133. ta zaś może doprowadzić do bankructwa.91 % -24. Wykres 11: Kapitał obrotowy netto firmy Agro-Handel Sp. z o.2004 kapitał obrotowy spółki AgroHandel był ujemny.

jaką spełnia wynik finansowy w działalności przedsiębiorstwa.Jak wynika z przedstawionych w powyższej tabeli danych. Sierpińska.16%.94% i 80. Rachunek wyników to główne źródło informacji o wielkości osiągniętego zysku lub poniesionych strat. grupuje wszystkie przychody uzyskiwane ze sprzedaży dóbr i usług wytworzonych przez przedsiębiorstwo. który również w roku 2003 kształtował się na poziomie 175. 3. określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. s. Dodatkowo pełni rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego. zakupiono nową linie ubojową. Wstępna ocena księgowej wielkości wyniku finansowego Wielkość wyniku finansowego jest głównym czynnikiem rzutującym na poziom rentowności. W 2003 roku rozpoczęto rozbudowę hali uboju. Na wynik finansowy może oddziaływać różny układ 79 M. Znajduje to odbicie w poziomie wielkości wskaźnika zaangażowania kapitałów obcych. jaka w tym czasie miała miejsce. 82 . co wskazuje na to. tworzy się potrzeb jego wielokierunkowej analizy . przychody z operacji finansowych oraz odpowiadające tym rodzajom działalności koszty i straty.3. D.. Wędzki opt. w 2003 roku zarówno wielkość wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym jak i kapitałem stałym były najniższym w całym analizowanym okresie i wynosiły odpowiednio: 37. Niski poziom wskaźników wynika z gruntownej modernizacji zakładu produkcyjnego. a także wyposażono dział produkcji wędlin w nowe maszyny i urządzenia techniczne. Umożliwia również rozwój firmy i wzrost jej wartości. Ponadto stanowi podstawę do rozliczeń finansowych z budżetem państwa w postaci podatku dochodowego. 33. cit. rozbudowano system wagowy. a także podstawowym źródłem zasilania przedsiębiorstwa w kapitał własny oraz wypłat dywidend dla udziałowców. Operując wielkościami strumieniowymi. Przez kolejne lata obserwuje się spadek wartości tego wskaźnika. przychody ze sprzedaży towarów. Zakłady Mięsne Agro-Handel nie były w stanie sfinansować modernizacji budynków i zakupu nowych środków trwałych bez konieczności zadłużenia się (zaciągnięcia kredytów). Ze znaczącej roli.79% i był najwyższym w całym okresie objętym badaniem. iż spółka Agro-Handel sprawnie spłaca zaciągnięte wcześniej zobowiązania kredytowe.

z o.69 Wynik finansowy netto 1 710 859.78%. 80 Polityka bilansowa i analiza finansowa.90 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.78 1032 773.25 236 803.73 3 687 522. red. K.26 zł.27 5 013 533.53 94 684149.35 129 037.17 zł.18 359 091.29 893 739.o.96 627992.26 807 825. Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.02 84 489 391. z o.05 lysk(słrała) z działalności Podatek dochodowy 2 372 707.99 441769.91 4 686 138.49 154 615.41 2 389 881.o.05 955386. W porównaniu do 1 763 188.2005_____________________________ WYSZCZEGÓLNIENIE Przychody netto ze sprzedaży i zrównanie z nimi Koszty działalności operacyjnej 2002 2003 2004 2005 69 760 541.07 72 853 543. Przekształcona do postaci analitycznej forma rachunku wyników stanowi dobrą podstawę do wstępnej oceny kształtowania się wyniku finansowego na różnych poziomach (Tabela 16). w jakim stopniu każdy z nich wpłynął na powstanie ostatecznej wielkości wyniku finansowego i czy jest ona prawidłowa z punktu widzenia ekonomicznej efektywności środków zaangażowanych w procesie produkcji.75 67 997 353. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą.czynników biorących udział w jego tworzeniu. Sawicki op. Szczegółowa analiza poszczególnych czynników umożliwia określenie.84 2 699 142.89 899 865.26 zł zysk wypracowanego w pierwszym roku analizowanego okresu nastąpił wzrost o 265.52 zł i był większy od najniższego wyniku osiągniętego na tej działalności w badanym okresie o 3 878 313.68 74 286.33 73 661368. ____________________________w latach 2002 .04 1041205.88 1 341 634.02 515124. Wstępna analiza rachunku wyników obejmuje : • ustalenie i ocenę zmiany wielkości strumieni pieniężnych prezentujących przychody ze sprzedaży.01 Koszty finansowe__________________________________229 378. • badanie relacji zachodzących pomiędzy poszczególnymi wielkościami ekonomicznymi rachunku wyników.13 864 475.39 1 874 757. 146. który w wartościach bezwzględnych wyraża się kwotą 2 922 950.23 lysk(strata) na sprzedaży Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne 1 763 188.41 261181.37 86 555 975.77 4 728 728.62 1 502 633.70 67 726.62 89998 011. koszty i wynik finansowy i inne wielkości ekonomiczne w kolejnych latach badanego okresu. 83 . cit. s.13 376 987.31 75 803.52 1727 581.13 lysk(słrała) z działalności operacyjnej Przychody f/nansowe 2 473 048.35 2 066 583.59 661847. Najwyższy wyniki na działalności podstawowej spółka Agro-Handel osiągnęła w 2005 roku i wyniósł on: 4 686 138.

Potwierdzenie rezultatów oceny wyniku finansowego przy wykorzystaniu wskaźników dynamiki można uzyskać przez równoległą analizę wskaźników struktury rachunku wyników.Kształtowanie się wyników poszczególnych segmentów działalności firmy Agro-Handel w rozpatrywanym okresie obrazuje poniższy wykres: Wykres 12: Wielkość i zmiana wyników na poszczególnych obszary generowania wyniku finansowego firmy Agro-Handel Sp.o. W tym celu dokonuje się porównawczej oceny wskaźników dynamiki poszczególnych jego składników. Analiza dynamiki umożliwia wymierne określenie wpływu podstawowych czynników na wzrost lub spadek wyniku finansowego netto. w latach 2002-2005 140 % 120 % 100 % 103.50% 27. Ocena struktury analitycznego rachunku wyników polega na ustaleniu udziału poszczególnych jego składników w ogólnej (stanowiącej 100%) wielkości przychodów ze sprzedaży.o. które w głównej mierze rzutują na poziom zysku netto. Bardzo pomocne w zakresie analizy rachunku wyników jest tzw.88% -Sf)fi% ) -38.77% 1127. Otrzymane w ten sposób odchylenia dodatnie i ujemne informują przejrzyście o zaistniałych przekształceniach poszczególnych elementów osiągniętego wyniku finansowego.48 ' -7. zestawienie analityczne.09%l I ■ 33. l -17. istotne znaczenie ma tu porównanie wskaźników.7? % '-28. z o.08°/ : wynik na działalności podstawowe] wynik na działalności operacyjnej : wynik na operacjach finansowych :■ : obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego I I 80% 60% 40% ' ~89. .06% 89.24%l 18. które w formie dwóch tabel obrazuje strukturę oraz dynamikę przychodów i kosztów. z o.T 20% 0% .89% IL -49.77% 77 71 o/.69% % -' i 2002 2003 2005 tr ■i 2004 V Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.74%l \ -16.

84 .

92 6.40 0. 97.75 52.73 88.90%.2007 85 . 95.59 124.21 103. Wskaźniki inflacji (wskaźnik cen przy podstawie rok poprzedni = 100) w poszczególnych latach kształtowały się następująco: 100.47 2.gov.45 0.61 2.12 0.57 92.96 60.57 156.49 164. i 102..76 58.00 92.14 45.76 0.57%.69 97.73 2.92 109.10% w 2005 roku81.54 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.50% w 2004.05 4.60 97.00 100.46 95.81 -0.75 103.83 109.72 77.08 0.45%.24 0. Analiza struktury rachunku wyników wykazuje. ich wskaźnik udziału wynosił w kolejnych latach odpowiednio 92.Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów. 103.htm 03.55 0. z o.01 0. że decydujący wpływ na wielkość przychodów netto ze sprzedaży mają przychody ze sprzedaży produktów.58 -551.55 199.70 107.73 57. z o. 97.00 100.39 1.35 1. 92.39 98.81%.40 2.38 4.45 96.30 0. Analiza dynamiki zysku po wyeliminowaniu wpływu zmiany cen przedstawia poniższy wykres: http://www.90 1.08 105.82 124.11 97.60 1.01.24 56.30 3.60 2.36 265.39 168.00 100.03 0. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE STRUKTURA (%) 2002 2004 2005 2003 DYNAMIKA 2001 '=100 (%) 2005 2003 2004 Przychody netto ze sprzedaży Przychody ze sprzedaży produktów Zmiana stanu produktów Przychody ze sprzedaży towarów i materiałów Koszty działalności operacyjnej Zyskfstrata) na sprzedaży Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne Zyskfstrata) z działalności operacyjnej Przychody finansowe Koszty finansowe Zyskfstrata) z działalności gospodarczej Podatek dochodowy Wynik finansowy netto 100.25 117.17 0.08 0. stanowią analogicznie: 97.95 2.30 157.99 1.18 7.64 400.22 3.10 3. 98.84 667.53 1.16 202.78 110.o. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.14 52.44 2.52 406.94 -561.32 215.33 3.82 0.04 0.69 43. Przedstawione w tabeli 17 wskaźniki dynamiki wyniku finansowego netto nie uwzględniają wpływu zmiany cen w badanym okresie.18 0.05% ogólnej wielkości ze sprzedaży.pl/dane spol-gosp/ceny handel uslugi/wskazniki inflacja/wsk c 50-05.stat.10 2.47%.89 105. 96.60 130.54 66.57 135.35 100.97 132.22 -0.32 1.10 0. Natomiast koszty działalności operacyjnej.57 3.61%.82 199.69%.73 141.62 50.66 5.80% w 2003.95 1.o.

24 74 564 888.02 261181.62 95 713 822.75 105.o.01 1041205.78 129 037.05 661847.49 1727 581.83 110.05 376 987.96 67 997 353. z o.35%..37 86 555 975.41 67 726. w latach 2002-2005 i jego dynamika w cenach porównywalnych 250% -r i 200% — 150% — i wynik fiansowy netto w cenach bieżących ^^^ wynik finansowy netto w cenach porównywalnych —•— wskaźnik dynamiki w cenach porównywalnych 100% 52.02 84 489 391.96 74 286.06 108.99 236 803.59 124. natomiast wartość wskaźnika dynamiki w cenach porównywalnych obniża się o 13. z o.49 124.52 57.36 406.8.33 73 661 368.13 1032 773.07 72 853 543.75 107.73% od poziomu z 2002 roku.25 168.13 75 464 753. 892 723. 24.08 135.85 87 517 441.69 106.28 132.84 58.14 667.66 123.25 199.92 164.85 1 710 859. Koszty działalności operacyjnej 86 .68 955 386.35 77.54%.60 1 710 859. z kolei przychody finansowe osiągały poziom niższy średnio o 43.57 135.69 69 043 194.13 441769.70 893 739.62 89 998 011.24 66.46 85 642 683. z o.29 WARTOŚĆ (zł) 2002 2003 2004 70 754 054.89 92 026 300.16 156.39 52. z o.29 229 378.80 124.18%. 50% 0% 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp. Jak widać na wykresie 13 oraz w tabeli 18 dynamika zysku w cenach bieżących w okresie czterech lat wynosiła 215. 35.73 864 475.o.13 359 091.18 515124. Dynamika przychodów netto ze sprzedaży w stosunku do roku wyjściowego wynosiła dla kolejnych lat odpowiednio: 5.08%.23 154 615.04 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.73% Pozostałe przychody operacyjne charakteryzowały się zmienną dynamiką.75 103. Wskaźniki dynamiki przychodów i kosztów poszczególnych segmentów działalności analizowanej spółki przedstawiono w tabeli 18.31 75 803.59%.o.Wykres 13: Wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.96 103.53 94 684 149.55 157. Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE Przychody netto ze sprzedaży Pozostałe przychody operacyjne Przychody finansowe PRZYCHODY OGÓŁEM: Koszty działalności operacyjnej Pozostałe koszty operacyjne Koszty finansowe Podatek dochodowy KOSZTY OGÓŁEM DYNAMIKA 2002=100 2005 2003 2004 2005 69 760 541.32 133. w latach 2002 .89 3 461 848.19% i kształtuje się na poziomie 202.04 627 992.o.

06 -3 691 970.91 Przepływy pieniężne netto z działalności -97 038.o.55 Przepływy pieniężne netto razem 486 340.37%.97 -1028 098.59 -5 628 920. w którym to różnica pomiędzy dynamika kosztów a przychodów działalności operacyjnej była niższa o 3. Rachunek przepływów pieniężnych wypełnia lukę w tworzeniu przez rachunkowość „wiernego obrazu" sytuacji finansowej przedsiębiorstwa.83 1061717.85 3 312 073.45 -1 377 944.902 332 824. Dane o przepływach pieniężnych mogą też zawierać użyteczne informacje do określania kwoty. Informacje zawarte w rachunku przepływów pieniężnych pozwalają wyjaśnić zmiany występujące w aktywach bilansu jak i w sytuacji finansowej.80 1613 065.89 899 865.45 76 218. ustalenie źródeł jej pochodzenia i kierunków wykorzystania.wzrastały szybciej o 1. Tendencja ta odwróciła się w 2005 roku. z o.67 -172150. z o.4.2005 Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej 2002 2003 2004 2005 Zysk (strata) netto 1710 859. w latach 2002 . 3.35 235 120.31 Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej Wpływy Wydatki Przepływy pieniężne netto z działalności Przepływy środków pieniężnych Wydatki Przepływy pieniężne netto z działalności f inansowej 186 707.49 1 999 055.00 1374 422. Tabela 19 zawiera dane dotyczące przepływu strumieni środków pieniężnych badanej jednostki gospodarczej w czterech kolejnych latach Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp.29 111896.40 Korekty razem -1807 898.38 -841 390.74 3 687 533.41 z działalności finansowej 1750 000.97 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.17 2 812 826.06 132 684.96 4 211939. 87 . Obok statystycznej informacji o stanie i zmianach w zakresie zasobów i źródeł ich pochodzenia oraz dynamicznej informacji w ujęciu memoriałowym o przychodach i kosztach.235 686 589.17% w 2004 a niżeli odpowiadające im przychody.45 583 342.22 2 936 477.o.00 -2 229 484.39 1 874 759. terminowości oraz stopnia pewności przyszłych przepływów pieniężnych.70 -5 740 816.98 -1027 772. w tym zwłaszcza w strukturze finansowania działalności gospodarczej oraz w płynności finansowej firmy.48 -3 588 2186 423.12 -3 824 654.81 1158 651.93 -3 665103.55% w 2003 i o 0.92 -258 329. uzyskuje się w tym rachunku również dynamiczną informację w ujęciu kasowym o wpływach i wydatkach firmy.22 1406 770. Analiza pionowa i pozioma rachunku z przepływów środków pieniężnych Podstawowym celem sporządzania tego rachunku przepływów pieniężnych jest określenie: zdolności generowania gotówki i jej ekwiwalentów przez przedsiębiorstwo.

bowiem wyróżnić osiem możliwych przypadków. Jak wynika z tabeli 19 w 2002 roku dwa ujemne strumienie: operacyjny i inwestycyjny są finansowane były źródłami zewnętrznymi. Niedobór środków pieniężnych pokrywany był kredytami i pożyczkami oraz innymi wpływami finansowymi. Z punktu widzenia zdolności generowania środków 88 . Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pieniężnych KATEGORIA STRUMIENI OPERACYJNY INWESTYCYJN FINANSOWY KOLEJNE PRZYPADKI 1 VI VII VIII II III IV V + + + + - + + - + - - + + + - - + + - - Źródło: Opracowanie własne. uzyskiwane z poszczególnych rodzajów działalności. pozyskiwanie z zewnątrz kapitałów własnych i obcych oraz kierunków ich wykorzystania. wykorzystywanej do zestawienia przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej wyraźnie widać. Przedstawiona interpretacja zmian w stanie środków pieniężnych ma charakter ogólny. inwestycyjnej i finansowej są pomocne w rozpoznaniu konkretnej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. pozwala spojrzeć szerzej na zmiany środków pieniężnych w przedsiębiorstwie. Natomiast w kolejnych latach dodatni strumień pochodzący z działalności operacyjnej nie był wystarczający dla pokrycia wydatków inwestycyjnych.Rachunki przepływów pieniężnych sporządzane z podziałem na przepływy działalności operacyjnej. Tabela 21: Wynik księgowy a środki pieniężne netto z działalności operacyjnej TRESC WYNIK FINANSOWY NETTO ŚRODKI PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ WARIANTY IV + + Źródło: Opracowanie własne. W metodzie pośredniej. co gotówka wypracowana z działalności operacyjnej (podstawowej). że zysk netto to nie to samo. Bardzo istotne jest tu określenie i ocena zdolności przedsiębiorstwa do generowania środków pieniężnych z działalności podstawowej. Podstawę oceny stanowią tylko salda środków pieniężnych netto. Zastosowanie dodatkowych obliczeń i ocen. Trzy rodzaje strumieni oraz dwa kierunki przepływu (dodatni lub ujemny) pozwalają. Porównując zysk netto i środki pieniężne netto z działalności operacyjnej wyróżnić można cztery warianty charakteryzujące sytuację finansową przedsiębiorstwa. Jest to sytuacja typowa dla przedsiębiorstw rozwijających się. dla której przedsiębiorstwo zostało powołane (samofinansowanie).

686. Wykres 14 przedstawia przepływy netto z poszczególnych działalności badanej jednostki gospodarczej w rozpatrywanym okresie. dla 2004: -3. Ujemne przepływy pieniężne netto dla działalności inwestycyjnej.588. usług były wyższe od wydatków z działalności operacyjnej.211.936.390.06 zł. 2.89 zł.3 lzł. jakie kształtowały się w badanej jednostce należy oceniać pozytywnie.477. że środki pieniężne. (czyli analiza pionowa) pozwala ujawnić podstawowe źródła pochodzenia gotówki lub też kierunki ich wydatkowania.pieniężnych od roku 2003 badane przedsiębiorstwo znajduje się w korzystnej sytuacji gdyż osiąga zysk netto i jednocześnie uzyskuje nadwyżkę środków pieniężnych z działalności operacyjnej. natomiast w trzech kolejnych latach wynik na działalności operacyjnej przyjmował wartości dodatnie.41 zł.884. W ramach wstępnej analizy rachunku przepływu środków pieniężnych istotne jest też badanie struktury i dynamiki tych przepływów. jedynie w roku 2002 Cash Flow operacyjne wykazywało niedobór w wysokości: 97. jakie spółka uzyskiwała od 2003 ze sprzedaży towarów. Analiza dynamiki (analiza pozioma) umożliwia natomiast ocenę występujących tendencji zmian poszczególnych pozycji. Jak widać na poniższym wykresie w badanym okresie.970. 89 . Generowana nadwyżka gotówkowa w wyniku prowadzonej działalności finansowej w ciągu czterech lat spadła o 83. które wynosiły odpowiednio: 4. Oznacza to.589.628.23 zł i 5. Analiza struktury.038. wyrobów.939.920.48 zł i dla 2005: -3. gdyż informują o intensywnym rozwoju firmy.29%. Wynosiły one odpowiednio dla roku: 2002: -841. dla 2003: -5.22 zł. Z kolei cash flow finansowe w całym badanym okresie charakteryzuje stała tendencja spadkowa.96 zł.691.

57% -2. ale nie jest wydatkiem.o.2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.99%.85 % -0.80%.Wykres 14: Kształtowanie się dynamiki poszczególnych rodzajów strumieni przepływów pieniężnych netto firmy Agro-Handel Sp.99 % 70.80 % -5. z o.o.00% 100.o.02 % 0.zmiana sianu zobowiązań króikoierminowych . w latach 2002 .2005.zmiana sianu zapasów .zmiana sianu rezerw .o.50% -22. stanowiący kolejno: 22. z o.92 % 68.36% 22.76 % -22.82% 100. Głównym źródłem dodatnich wartość przepływów pieniężnych netto z działalności operacyjnej był zysk na działalności operacyjnej.amortyzacja .00% 100.43 % 37.25 % 28. zatem nie pociąga za sobą żadnych przepływów 90 .08% 18. która jest kosztem. całej nadwyżki operacyjnej w latach 2003 .64 % 28.26 % 13.92 % 17.92%. 68.41 % -1.04% -8.00% Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pieniężnych firmy Agro-Handel Sp. które polegało na wyeliminowaniu pozycji nienależących do tej działalności. Efekt tego przekształcenia przedstawia tabela 22. ' DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA ■ DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA Do celów analizy strukturalnej nadwyżki strumienia pieniężnego z działalności operacyjnej dane zawarte w części A rachunku zostały poddane przekształceniu.00% 100.zmiana sianu należności .zysk na działalności operacyjnej . z o.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE .13% 2.33 % 0. 70. Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 .94 % 52.21 % 6. Wysokim udziałem w strukturze Cash Flow operacyjnym charakteryzuje się także amortyzacja. z o.zmiana sianu rozliczeń międzyokresowych PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ 2002 2003 2004 2005 -18.10% 32.

Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp.38% '44.00% 100.099.00 % 100.o.227o 13.00 % 100.00 % 100.34% 86.o.83% 14.00% 100.o6 "% )4.o.87% 5.47% spłaty kredytów i pożyczek 10.00% DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pieniężnych firmy Agro-Handel Sp.39 % 16. z o. Dlatego kwotę amortyzacji należy dodać do wyniku finansowego.inne wpływy finansowe WYDATKI: • • • • 2002 2003 2004 2005 100.nabycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych___________________________________________________ PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z 100.6 0 % oo .36% odseiid " 45.pieniężnych.00% 100.646.00 % 100.00 %> 100.68 zł) przy jednoczesnym spadku zobowiązań niezwiązanych z zaciągniętymi kredytami i pożyczkami o 1. z o.10% wykup dłużnych papierów 7.716. Struktura gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.00 % DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pieniężnych firmy Agro-Handel Sp. Do analizy struktury przepływów pieniężnych netto z działalności inwestycyjnej wykorzystano poniższą tabele: Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.00% 100. w latach 2002 .2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WPŁYWY: .79 "%> PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z 100.00 % 100.00 % 100.00% 100. z o.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 2003 2004 2005 WPŁYWY: 100.00% .72% 5.4)"%"" Yl'.78% 61.00 % 100.00% -zbycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych___________________________________________ WYDATKI: 100.62% 19.00 % 100.28% 30.64% 2.08% 80. 91 .wpływy netto z dopłat do kapitału . składa się wyłącznie z wpływów i wydatków związanych z nabyciem i zbyciem wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych.32 zł. z o.00% 100.o.kredyty i pożyczki .00 ~ "i6 0 .00% 100. Niższa wartość przepływów netto z działalności operacyjnej w 2004 roku wynika z niekorzystnej zmiany stanu należności (spadek o 653.o. W badanej spółce składniki gotówki netto z działalności finansowej przedstawione zostały w tabeli 24. z o.57% "i ""46.00 dywidendy i inne wypłaty na rzecz właścicieli 43.43 % 100. w latach 2002 .00% 100.00% 100.

44. Udział dywidendy i innych wypłat na rzecz właścicieli spadł z poziomu 43. Dzięki nim można zidentyfikować jej słabe i mocne strony.22% i 39.57% należał do kredytów i pożyczek. zawartych w bilansie oraz w rachunku zysków i strat.Z powyższych obliczeń wynika. kiedy to oprócz wspomnianego źródła pojawiły się także wpływy netto z dopłat do kapitału zakładowego wspólników. bo 46. O jakości analizy nie świadczy. dlatego w praktyce dla każdej z grup wyodrębnia się kilka wskaźników o znaczeniu podstawowym. Uwzględniając zakres danych. Poszczególne wskaźniki finansowe dotyczą określonego obszaru działalności firmy. 80.2003 jedynym źródłem wpływów działalności finansowej były kredyty i pożyczki. Jednak nadal największy. Po stronie wydatków z działalności finansowej przez cały badany okres znaczącą udział stanowiły odsetki oraz spłaty kredytów i pożyczek. 3.43% ogółu wpływów na działalności finansowej. Wskaźnikowa analiza kondycji finansowej przedsiębiorstwa stanowi rozwinięcie wstępnej analizy podstawowych sprawozdań finansowych.2005 na spłatę kredytów i pożyczek przeznaczano kolejno 61. pozostały udział 13. Nadmiar może rozmazywać obraz sytuacji finansowej firmy. Z tego też względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy. a w konsekwencji stanowi podstawę do dokonania oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Zbyt wysoka 92 . wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa. W ostatnim badanym okresie sprawozdawczym inne wpływy finansowe stanowiły 86. bowiem duża liczba wskaźników. z jakich się korzysta w badaniach analitycznych. że w latach 2002 . zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. W latach 2003 . Wykorzystanie analizy wskaźnikowej do oceny sytuacji finansowej firmy Od ponad wieku analiza wskaźnikowa jest głównym instrumentem interpretacji sprawozdań finansowych. wpływy z funduszu SAPARD oraz z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych stanowiły odpowiednio: 14.38%.83% w okresie początkowym do poziomu 5.10% gotówki działalności finansowej. możliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duże.44%.5.08%. Sytuacja nieco uległa zmianie w 2004 roku. oraz inne wpływy finansowe. lecz ich trafny dobór i umiejętna ocena.47% w ostatnim okresie objętym badaniem. natomiast dopłaty do kapitału i inne wpływy tj.34% udział w strukturze wpływów miały kredyty i pożyczki. Rodzaj i liczba wskaźników.

lub zbyt niska wielkość wskaźników jest sygnałem o występowaniu określonych zjawisk i może być źródłem informacji o zagrożeniach i szansach działalności firmy. Należy jednak dodać, że podstawowe wskaźniki finansowe na ogół nie dostarczają pełnych informacji o przyczynach występowania zjawisk lub zdarzeń, by je poznać należy dokonać pogłębionej analizy wykorzystując bardziej szczegółowe wskaźniki. Treść wskaźników analitycznych, a przede wszystkim ich konstrukcja, ma duży wpływ na obiektywność, dokładność i kompletność wyników prac analitycznych. Analiza wskaźnikowa jest szybką i efektywną metodą uzyskiwania wglądu w operacje gospodarcze i funkcjonowanie firmy. Niemniej sposób podejścia do tego narzędzia musi być odpowiednio wyważony i uzupełniony innymi narzędziami analitycznymi gdyż analiza wskaźnikowa nie jest wolna od pewnych ograniczeń. Najważniejszym z nich jest fakt, że bazuje wyłącznie na przeszłości firmy, jednak wraz z analizą otoczenia może ona służyć do przewidywania warunków działania przedsiębiorstwa w przyszłości . Wszystkie wskaźniki wykorzystywane w analizie finansowej mogą być obliczane: • na podstawie danych wyrażających stan zjawiska na początku i końcu okresu sprawozdawczego - różnice pomiędzy tak obliczonymi wskaźnikami pokazują zmiany - jakie zaszły w badanym zjawisku, w wyniku podjętych w ciągu okresu sprawozdawczego decyzji gospodarczych, • na podstawie wielkości średnich, ustalanych np. w oparciu o sumę stanu na początek i koniec okresu sprawozdawczego dzieloną przez 2. Istnieje kilka sposobów podziału klasyfikacji wskaźników ekonomicznych. Jeden z możliwych sposobów ich podziału, jaki spotyka się w literaturze przedstawiono poniżej:

Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych
WSKAŹNIKI EKONOMICZNE
WEWNĘTRZNE OPERACYJNE X PŁYNNOŚCI ZEWNĘTRZNE i FINANSOWE

_n
EFEKTYWNOŚCI ELASTYCZNOŚCI

i

I

STRUKTURY KAPITAŁU

Źródło: L. Bednarski, T. Wiśniewski op. cit, s. 321.

; M. Sierpińska, T. Jachna op. cit. s. 78.

93

Według powyższej klasyfikacji wskaźniki dzielone są na wewnętrzne i czyli takie, które obliczane są na podstawie danych zaczerpniętych ze sprawozdań finansowych firmy stanowiące ich interpretację. Wskaźniki zewnętrzne to takie, w których dane znajdujące się w liczniku bądź mianowniku pochodzą z materiałów źródłowych innych niż sprawozdania finansowe (np.: cena rynkowa akcji danej spółki). Wskaźniki te wykorzystywane są najczęściej przez inwestorów i potencjalnych inwestorów firmy. Wskaźniki wewnętrzne dzielone są następnie na dwie zasadnicze grupy: wskaźniki operacyjne (koncentrują się na operacjach spółki dotyczą, zatem strony aktywów) oraz finansowe (skupiają się na badaniu sposobu sfinansowania aktywów spółki). Wskaźniki operacyjne dzielone są następnie na wskaźniki rentowności, które charakteryzują efekty, jakie spółka uzyskuje z działań operacyjnych oraz wskaźniki efektywności (wydajności) określające obrót lub też charakteryzujące efektywność inwestycji. Wskaźniki finansowe dzielą się z kolei na wskaźniki płynności i struktury kapitału (zasilania). Pierwsze oceniają krótkoterminową pozycję finansową firmy, a w szczególności zdolność spółki do spłacania swoich zobowiązań w krótkim terminie. Wskaźniki struktury kapitału służące ocenie długoterminowej struktury kapitału, a przede wszystkim udział kapitału własnego
Ol

i obcego w finansowaniu firmy w długim okresie . Natomiast dokonując klasyfikacji wskaźników służących do oceny kondycji do oceny kondycji finansowej firmy można ująć w następujących grupach84: • • • wskaźniki rentowności (zyskowności) (profitability ratios), wskaźniki płynności (liąuidty ratios), wskaźniki sprawności działania (activity ratios), • • wskaźniki zadłużenia (debt ratios), uzupełniane dla niektórych przedsiębiorstw o wskaźniki rynku kapitałowego. Jak wynika z przedstawionych przykładów klasyfikacji wskaźników

ekonomicznych, podziały te są bardzo do siebie zbliżone. Nie budzi też wątpliwości zaliczanie poszczególnych wskaźników do danej grupy. Sprawa sporną może być tylko ich gradacja Ogólne zasady interpretacji wskaźników wskazują na konieczność zastosowania metody porównań, przy dokonywaniu oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Najczęściej przyjmowane kierunki porównań przedstawia schemat:

83 L. Bednarski, T. Wiśniewski op. cit, s. 323. 1 Ibidem, s. 324.

94

Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej


- analiza zachodzących

KIERUNKI PORÓWNAŃ WSKAŹNIKÓW

CZAS

- analiza wyników

PLAN

O

w czasie zmian poszczególnych danych finansowych i wskaźników dotyczących tego samego

PRZESTRZEŃ
- porównanie danych finansowych przedsiębiorstwa z

odpowiadającymi im
danymi innych firm, przede wszystkim

uzyskiwanych przez przedsiębiorstwo z danymi zawartymi w planach, kosztorysach, założeniach projektowych lub z przyjętą umownie

działających w tej
samej branży i przedsiębiorstw konkurencyjnych

wielkością optymalną

Źródło: L. Bednarski, op. cit, s. 20

Porównanie wskaźników w czasie pozwala wyznaczyć trendy kształtowania się określonych relacji finansowych i ocenić, czy tendencje zmian we wskaźnikach są korzystne dla firmy oraz jakie jest natężenie zmian w stosunku do lat ubiegłych. Pogorszenie wskaźników może być sygnałem występujących nieprawidłowości i świadczyć o podejmowaniu błędnych decyzji gospodarczych w badanym okresie . Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej, minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branży. Porównania pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami pozwalają ocenić pozycje danej firmy na rynku. Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa, firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku, ma ona, bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcj onowania86. Ważnym aspektem analizy wskaźnikowej jest sprawdzian jednolitości konstrukcji badanych wskaźników oraz procedur rachunkowości (eliminacje zakłóceń) i wtedy, gdy licznik jest współmierny do mianownika. Stąd też przed porównaniem wskaźników zachodzi konieczność ustalenia rodzajów i rozmiarów ewentualnych zakłóceń w porównywalności, a następnie w miarę możliwości ich eliminowanie bądź odpowiednie uwzględnianie w dokonywanej ocenie. Poniższy schemat przedstawia cztery główne rodzaje zakłóceń spotykanych przy porównywaniu wskaźników.
' B. Olzacka, R. Pałczyńska-Gościniak op. cit., s. 54. ' Ibidem, s. 55.

95

. możliwości i niezbędne usprawnienia . Analiza wskaźnikowa jest zalecana z wielu powodów. telekomunikacyjnych. sposobu ich obliczania lub zasad ewidencji (mogą nasilać się w porównaniach dotyczących odległych okresów. itp. cit. że : • • • charakteryzuje różne aspekty działalności gospodarczej przedsiębiorstwa i umożliwia osobie z zewnątrz ocenę kondycji finansowej. A. pocztowych. wymaga szczególnie przy porównywaniu w czasie. cit. Poprzez jej systemowy charakter stopień szczelności uzyskiwanych danych może znacznie ograniczyć ilość popełnionych błędów strategicznych mających istotne znaczenie w dalszym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa i jego rozwoju. ich duża elastyczność.Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników METODOLOGICZNE . Poprawnie przeprowadzona analiza wskaźnikowa może dać źródła wiedzy do podjęcia słusznych i właściwych decyzji biznesowych firmy. podobnych przedsiębiorstw. Skowronek-Mielczarek op.wynikają z odmienności treści i budowy wskaźników ekonomicznych. stwarza szansę porównań z przeciętnymi wskaźnikami dla branży. • • wskazuje sposoby. RZECZOWE (PRZEDMIOTOWE) . __________________P^ Źródło: J. które muszą uwzględniać odmienności systemów ekonomicznych).jest to konieczne. Sułowska op.wywoływane są przekazywaniem.87. Leszczyński. obserwacji zmian organizacyjnych podmiotów gospodarczych FINANSOWE (CENOWE) . oprocentowania kredytów. grupy przedsiębiorstw.powstają na skutek zmian ceny sprzedaży wyrobów. robót i usług wynikających z decyzji organów upoważnionych do ustalania ceny lub producentów. Podobny skutek wywoływać mogą zmiany kursów walut. 91 96 . Tworząca się wielkość form organizacyjnych przedsiębiorstwa. a przede wszystkim. a także ze wskaźnikami konkurentów w określonym momencie. podziałem lub łączeniem przedsiębiorstw i ich elementów składowych. J^ ORGANIZACYJNE . jeśli organizacja jest zarządzana mniej efektywnie niż konkurencyjne firmy. przyjęciem.wynikają z różnic lub dokonywanych zmian w zakresie przedmiotu działalności jednostek gospodarczych (nasilać się mogą w związku z postulowanym postępem techniczno-technologicznym produkcji krajowej z uwagi na istotne w poziomie techniki i technologii krajowej i zagranicznej). taryf przewozowych. s. dlatego. celowo dobrany zestaw wskaźników umożliwia badanie trendów i progresji na przestrzeni co najmniej kilku lat. jak również w porównaniach międzynarodowych. s. może wyjaśnić spadek zysku i potencjalne możliwości jego wzrostu. 145. Również jej ilościowy i jakościowy Z.

1. rośnie też zazwyczaj jego cena (oprocentowanie).: dostawcy mogą żądać zapłaty wyłącznie gotówką. Brak płynności finansowej . a w konsekwencji .charakter może przyczynić się do podjęcia skutecznych działań zapobiegających zagrożeniom wobec występującej niepewności strategicznej. który w pełni równoważyłby zobowiązania bieżące.koszty funkcjonowania przedsiębiorstwa. 97 . Płynność finansowa to takie sterowanie wpływami i wydatkami.5.możliwym do zaakceptowania przez wierzycieli .terminie. Terminowość oznacza. Płynność finansową przedsiębiorstwa należy rozumieć jako kategorię ekonomiczną oo w trzech aspektach : • płynność płatniczą . np. gdy są one przedsiębiorstwu potrzebne oraz do regulowania zobowiązań finansowych w pełnej wysokości i wymagalnych terminach. s. co oznacza ograniczenie jego suwerenności gospodarczej.z punktu widzenia przedsiębiorstwa -zazwyczaj pociąga za sobą gro niekorzystnych skutków. jest zachowanie płynności finansowej. • płynność strukturalna . trudniejsze staje się uzyskanie kredytu. 3. Analiza płynności finansowej Warunkiem egzystencji przedsiębiorstwa.czyli właściwe relacje pomiędzy składnikami majątku łatwymi do spieniężenia (upłynnienia) i zobowiązaniami bieżącymi. Pozwala ocenić stan faktyczny i poprzez obiektywną ocenę wykreować potencjały doskonalenia oraz siłę finansową przedsiębiorstwa. oprócz prowadzenia działalności gospodarczej zgodnie z zasadami efektywności gospodarowania. że płatność nastąpi w najpóźniejszym . który jest konieczny do niezbędnego zakupu towarów i usług.rozumianą jako zasób środków pieniężnych. kredytodawcy mogą wywierać wpływ na decyzje przedsiębiorstw. której przejawem jest terminowe regulowanie zobowiązań. Gabrusewicz op. aby wpływy mogły równoważyć w określonym czasie wydatki. 254. cit. Do oceny strukturalnej płynności finansowej konieczne są 'W. koniecznymi do uregulowania. Zdolność do terminowego regulowania zobowiązań bieżących nie oznacza utrzymywania w przedsiębiorstwie takiego stanu środków pieniężnych. zaś ewentualne niedobory środków pieniężnych powinny uzupełniać rezerwy lub kredyt.

Oparta jest na informacjach pochodzących ze sprawozdania z przepływu środków pieniężnych. Można tu wyróżnić dwie grupy wskaźników. 254. a problemy te. s. Dlatego uzasadnione jest wyróżnienie płynności finansowej krótko-i długoterminowej. Pierwsza z nich zwana metodą statyczną pomiaru płynności finansowej oparta jest na informacjach zawartych w rachunku wyników i bilansie. Cechą charakterystyczną tej metody to szczegółowość uzyskiwanych informacji. • płynność potencjalną. Aby przedsiębiorstwo nie miało kłopotów z płatnościami swoich zobowiązań powinno na bieżąco rozwiązywać problemy płatności finansowej.odpowiednie informacje. 138. Natomiast płynność finansowa długoterminowa ma ukazać wydatki i możliwości ich finansowania w dłuższej perspektywie . Najczęściej stosowanymi w ocenie płynności finansowej przedsiębiorstwa są metody wskaźnikowe. Pierwsza skupia się na krótkookresowym przewidywaniu wpływów i wydatków przedsiębiorstwa na podstawie kilku wskaźników. Cechą charakterystyczną tej metody jest szybkość uzyskiwanych informacji. dotyczące charakteru posiadanych składników majątkowych oraz rodzaju i terminów płatności zobowiązań. s. Druga grupa określana jest w literaturze mianem metody dynamicznej pomiaru płynności finansowej. natomiast wadą . kiedy stają się one przedsiębiorstwu potrzebne. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umożliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą90.zbyt ogólny charakter uzyskiwanych informacji. które pozwalają w sposób przybliżony określać zdolność przedsiębiorstwa do obsługi zadłużenia. ocena wielkości i zmian kapitału pracującego. Jerzembowska op. analiza statycznej i dynamicznej płynności finansowej. cit. Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu. Zgodnie ze złotą zasadą bilansową: aktywa trwałe 89 90 Ibidem. 98 . powinny z kolei wynikać z długofalowego planu zarządzania płynnością finansową. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. M. Badanie długoterminowej płynności finansowej to inaczej analiza prawidłowości sfinansowaniu aktywów trwałych. która wyraża możliwości szybkiego pozyskania środków pieniężnych. Przedmiotem analizy płynności finansowej są następujące zagadnienia: • • • analiza długoterminowej płynności finansowej.

Kapitał własny i stały w danym okresie nie w pokrywają aktywa trwałe. Oznacza to. . co najmniej równe kapitałowi własnemu. „ . . to analiza statycznej oceny płynności finansowej przy wykorzystaniu następujących wskaźników: wskaźnik bieżącej płynności finansowej (current ratio) (wskaźnikpłynności finansowej III stopnia) wskaźnik szybkiej płynności finansowej (quick ratio) (wskaźnikpłynności finansowej II stopnia) wskaźnik płynności gotówkowej (super quick ratio) (wskaźnikpłynności finansowej I stopnia) _ _ _ ______aktywa obrotowe x100______ zobowiązania bieżące (aktywa obrotowe . wskaźnik pokrycia II stopnia = kapitał stały x 100 ^ f—.zapasy) x zobowiązania bieżące _______środki pieniężne x100 zobowiązania bieżące Pierwszy z przedstawionych wskaźników powinien oscylować w granicach 120200% . 255. Gabrusewicz op. W. cit. Badanie krótkoterminowej płynności finansowej. iż obliczone wskaźniki stopnia pokrycia aktywów trwałych wskazują na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych. Jeżeli kapitał własny nie pokrywa aktywów trwałych. s. s.w miarę możliwości . Jeżeli nie jest to możliwe prawidłowym źródłem pokrycia aktywów jest długookresowy kapitał obcy. że złota zasada bilansowa nie jest zachowana. wtedy obliczone wskaźniki wskazują na to. 140.. aktywa trwałe Jeżeli obliczony wskaźnik pokrycia I stopnia aktywów trwałych jest większy lub równy 100%. przy czym. Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy. Aktywa obrotowe mogą być pokryte nie tylko kapitałem stałym. ale także krótkoterminowym kapitałem obcym. . wówczas wskazuje na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych . wówczas sprawdzany jest wskaźnik pokrycia II stopnia.powinny być sfinansowane kapitałem własnym. 99 . Wskaźniki wykorzystywane do badania długoterminowej płynności finansowej przedstawiają następujące formuły: _____________kapitał własny x 100_____________ wskaźnik pokrycia I stopnia aktywa trwale . Gdy jego wartość jest równa lub większa od 100% oznacza. aby aktywa trwałe były. Natomiast w przypadku gdy wartość wskaźnika pokrycia II stopnia jest mniejsza niż 100%. Trzeci stopień płynności traktuje się w przedsiębiorstwie jako wskaźnik Ibidem. tak znaczne zaangażowanie kapitału własnego w finansowaniu aktywów trwałych może powodować obniżenie się rentowności. . że łączną wielkość kapitału stałego powinna przekraczać wartość aktywów trwałych. Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy nawet w przypadku jej upadłości. . z tym jednak.złota zasada bilansowa jest zachowana. taka sytuacja wpływa negatywnie na płynność finansową przedsiębiorstwa91.

co może mieć niekorzystny wpływ na rentowność firmy. środki obrotowe powinny z odpowiednim nadmiarem pokrywać bieżące zobowiązania. że firma nie posiada wystarczających środków dla spłacania bieżących zobowiązań. 100 . Doprowadziło to w praktyce do wymogu. ponieważ świadczy o zdolności przedsiębiorstwa do pokrycia w krótkim czasie wymagalnych zobowiązań . Niski poziom tego wskaźnika wynika z reguł zarządzania gotówką w przedsiębiorstwie. Wskaźniki płynności finansowej III stopnia przyjmujące wielkości powyżej 200% wskazują na nadmierną płynność. które nie zawsze mogą być należnościami terminowymi. których zasoby kapitału gotówkowego powinny być ograniczone do niezbędnego minimum. to stanowi on dla przedsiębiorstwa sygnał informujący go o konieczności przeprowadzenia analizy kapitału obrotowego i oceny przyczyn obniżenia jego wysokości. Ponadto. Przy określaniu wielkości wzorcowej tego wskaźnika wychodzi się z założenia. chociaż nie ma dużej wartości poznawczej. Wskaźnik płynności gotówkowej jest w literaturze przedmiotu ciągle przedstawiany i w praktyce liczony.bezpieczeństwa w zakresie płynności środków. ze względu na stopień płynności tych składników majątkowych. w krytycznych sytuacjach firmy rentowne o określonej wiarygodności. że powinien on oscylować w granicach 10 . mogą korzystać z krótkoterminowego kredytu bankowego. w myśl. gdyż tylko kapitał zaangażowany w obrocie przynosi zysk. Wielkość tego wskaźnika w granicach 100% uważana jest za wzorcową.20%. Jeżeli wskaźnik spada poniżej 120%. Natomiast wysoki wskaźnik płynności II stopnia wskazuje na nieprodukcyjne gromadzenie środków pieniężnych na rachunkach bankowych oraz występowanie wysokiego stanu należności. że z uwagi na rozbieżności czasowe pomiędzy terminami płatności zobowiązań a uzyskiwanymi wpływami z działalności. aby aktywa obrotowe ogółem były dwukrotnie wyższe od zobowiązań bieżących. 257. Niski poziom wskaźnika może oznaczać. Zbyt wysoka lub zbyt niska wielkość wskaźnika powinna skłaniać kierownictwo przedsiębiorstwa do zbadania przyczyn takiego kształtowania się przedstawionej relacji. s. Wielkości wskaźnika niższe od postulowanych mogą wskazywać na niedostateczne wyposażenie przedsiębiorstwa w środki płynne zabezpieczające spłatę zobowiązań. 93 Ibidem. Wskaźnik płynności finansowej II stopnia służy do oceny stopnia pokrycia zobowiązań krótkoterminowych aktywami o dużym stopniu płynności. W tej sytuacji trudno jest określić wzorcową wielkość dla tego wskaźnika. Spotykane są poglądy.

Przykładowe wskaźniki tej grupy to: wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań ogółem wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań bieżących wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań długoterminowych wskaźnik ogólnej wystarczalności gotówki operacyjnej wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakup środków trwałych _ _ _ gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania ogółem gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania bieżące gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania długoterminowe gotówka netto z działalności operacyjnej spłata zobowiązań długoterminowych + wypłata dywidend + zakup majątku trwałego gotówka netto z działalności operacyjnej wydatki na zakup środkó w trwałych = _ Zachowanie płynności finansowej uwarunkowane jest posiadaniem przez przedsiębiorstwo kapitału obrotowego. ile wpływów gotówkowych osiąga przedsiębiorstwo w danym czasie ze sprzedaży lub zaangażowanego majątku. Wyraża on. Wędzki op. ich spadek natomiast sytuację tę pogarsza. cit. 61. które ujmuje się w dwóch grupach94: • • wskaźniki wydajności gotówkowej. które informują o tym. Pożądanym kierunkiem zmian tych wskaźników jest wzrost ich wielkości w czasie. s. 101 . Kapitał pracujący (kapitał obrotowy) jest różnicą pomiędzy majątkiem obrotowym (krótkoterminowym) a zobowiązaniami bieżącymi. Każdy przyrost wartości wskaźników należących do tej grupy poprawia sytuację płatniczą przedsiębiorstwa.qofów/ca netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku trwałego ffofów/ca netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku obrotowego Drugą grupę wskaźników. informują o tym. Sierpińska.Do oceny gospodarki pieniężnej przedsiębiorstwa w ujęciu dynamicznym wykorzystuje się wskaźniki oparte na przepływach pieniężnych. Wskaźniki wydajności gotówkowej. w jakiej relacji pozostaje wygenerowana z działalności podstawowej gotówka do różnych wydatków i zobowiązań jednostki gospodarczej. opartych na przepływach pieniężnych stanowią wskaźniki wystarczalności gotówki. wskaźniki wystarczalności gotówkowej. więc wielkość kapitałów stałych (kapitałów własnych i długoterminowych 94 M. Wśród wskaźników wydajności gotówkowej wyróżniamy: wskaźnik wydajności gotówkowej sprzedaży wskaźnik wydajności gotówkowej zysku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku trwałego wskaźnik wydajności gotówkowej majątku obrotowego = = = = = ^^Tdafne™^ gotówka netto z działalności operacyjnej zysk z działalności operacyjnej flofów/ca netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku ogółem . D.

który obliczamy za pomocą wzoru: wskaźnik kapitału obrotowego = kapitał obrotowy aktywa ogółem Ocena wielkości kapitału pracującego .15 129.33 2003 -24. Jachna op.określa długoterminowy potencjał finansowy. KAPITAŁ OBROTOWY = AKTYWA OBROTOWE .50 12.75 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. Dodatni kapitał obrotowy dobrze świadczy o płynności firmy -możliwości regulowania zobowiązań składnikami majątku obrotowego.85 94.31 -24.93 2003/2002 2004/2003 2005/2004 80.04 -0. W kolejnym roku sytuacja uległa 9 M. s.o. Jako najbardziej płynna część kapitału stanowi on pewnego rodzaju zabezpieczenie dla zaspokojenia zobowiązań wynikających z bieżącego cyklu obiegu gotówki w przedsiębiorstwie9 . Analizując powyższe dane można zauważyć. Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. a więc najbardziej płynnych składników majątku obrotowego. 55.98 34.54 70.78 11.o. z o. Wartości wskaźników płynności badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono w tabeli 25. T.ujęcie statyczne ~ZZZ^Z^ZZZT~ WYSZCZEGÓLNIENIE 104. z o.ZOBOWIĄZANIA BIEŻĄCE Zastosowanie wyżej wymienionej formuły pozwala zmierzy płynność firmy w sposób bezwzględny. Dla porównań z innymi podmiotami w zakresie kapitału obrotowego posługujemy się wskaźnikiem poziomu kapitału obrotowego. Jeśli jest on rosnący.79 7.61 2004 8. Spadek kapitału pracującego oznacza zmniejszenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych oraz zmniejsza się poziom bezpieczeństwa. świadczy to o rozszerzeniu zarówno skali działalności jak i wykorzystania kapitału stałego firmy do finansowania obrotowych składników majątku. Sierpińska.2005 .19 26.kapitałów obcych) finansujących majątek obrotowy.po odpowiednich korektach .75 8. Zmiany te są wynikiem dużego wzrostu inwestycji krótkoterminowych. iż wskaźniki płynności finansowej wszystkich trzech stopni w roku 2003 uległy znaczącemu obniżeniu i wykazywały niepokojące odchylenia od wielkości wzorcowych. Wzrost kapitału pracującego oznacza zwiększenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych. . co z kolei świadczy o zwiększeniu się poziomu bezpieczeństwa.73 116. w latach 2002 .69 34.03 -3.04 82.40 2002 ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 40. cit.76 wskaźnik bieżącej płynności wskaźnik szybkiej płynności wskaźnik płynności gotówkowej WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 89.

102 .

13 0.85 -0.24 0.01 -0.52 -0.28 0.04 -0.04 0. niż to ma miejsce w przypadku wydajności gotówkowej majątku trwałego.delikatnej poprawie.40 0. z o.o. jednak poziom wskaźników płynność kształtował się na niebezpiecznie niskim poziomie.2005 .21 0.08 0.18 0.36 0.21 2.44 0.22 0.77 1. W całym analizowanym okresie największe obciążenie środków pieniężnych z działalności operacyjnej związane jest z spłatą zobowiązań długoterminowych. w badanym okresie wahaniu ulega wydajność gotówkowa.79 -1.04 -0.22 0. iż wartości wskaźników płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp.35 0.21 -0.czy też spłata zobowiązań wobec wierzycieli .19% i 26.27 0. Jednak najszybciej poprawia się wydajność gotówkowa zysku. z o.18 0.93% powoduje. Szybciej zwiększa się wydajność gotówkowa majątku obrotowego.21 1. Jedynie wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakupy środków trwałych w ciągu czterech badanych lat systematycznie maleje.23 0.09 0.73 1.52 0. w latach 2002 .78 WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 WSKAŹNIK WYSTARCZALNOŚCI GOTÓWKI OPERACYJNEJ: Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. Podobne tendencje zmian wykazują wskaźniki wystarczalności gotówki operacyjnej. oceniane są jako bezpieczne.55 -0. natomiast w 2004 roku nieco maleje w stosunku do analogicznych okresów poprzednich dla danego roku.62 0.21 0.73 -0.52 -1. Dopiero wzrost w 2005 roku wskaźników płynności I.83 -0.18 0.41 0. W latach 2003 i 2005 wzrasta. II i III stopnia odpowiednio o: 40.08 -0. Wartość ujemna tego wskaźnika oznacza.13 -0.30 0.10 -0.00 -0. 103 .o.65 -0.84 -1.80 0.01 -0.69%.27 2.55 | 5.36 0.06 -0.84 0. co w konsekwencji obniża zdolność porycia wydatków spółki.02 0.08 -0. Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp.ujęcie dynamiczne WYSZCZEGÓLNIENIE WSKAŹNIK WYDAJNOŚCI: gotówkową sprzedaży gotówkową zysku gotówkową majątku gotówkową majątku trwałego gotówkową majątku obrotowego na spłatę zobowiązań ogółem na spłatę zobowiązań bieżących na spłatę zobowiązań długoterminowych ogólnej na zakup środków trwałych -0.23 0.01 -0.71 -0.82 -3.10 0.45 0. iż rozwój przedsiębiorstwa .29 -1.będzie wymagała zwiększenia kapitału własnego.01 -0.o.13 0.42 1.06 -0.25 0.01 -0.41 0.09 5. Jak wynika z obliczonych powyżej wskaźników. 34.35 0. z o.

jakie obserwuje się w latach 2003 -2004. Działania zmierzające w kierunku maksymalizacji zysku. PWE. W teorii analizy finansowej. s. z o. podyktowane są 96 Mała encyklopedia ekonomiczna. a mianowicie ujemny kapitał obrotowy spółki .miało charakter przejściowy. 3. który odzwierciedla opłacalność działalności gospodarczej. Dodatni poziom kapitału obrotowego na początku i na końcu badanego okresu pozwala przypuszczać.03 2003 -2367254. Powyższa charakterystyka wskazuje.99 0.10 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.85 0.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE kapitał obrotowy netto wskaźnik kapitału obrotowego 2002 513925. Poziom rentowności wynika ze stosunku zachodzącego pomiędzy wypracowanym zyskiem. Wskaźnikowa ocena rentowności W pojęciu rentowność mieści się wiele szczegółowych wyobrażeń dotyczących produktywności kapitału zainwestowanego w przedsiębiorstwo. a wielkością zaangażowanego kapitału.05 2005 2729 135. 104 . 1974.11 2004 -1212647.89 -0.o.66 -0. z o. Osiągnięty poziom rentowności . w latach 2002 . Oceniając płynność finansową na podstawie wskaźnika kapitału obrotowego można zauważyć. iż z największymi kłopotami z utrzymaniem płynności finansowej spółka borykała się w 2003 roku.5.691. Rentowność możemy określić jako relatywną wielkość wyniku finansowego. a więc i zwiększania poziomu uzyskiwanej rentowności podejmowane przez przedsiębiorstwo.2.wskaźniki rentowności -należy zawsze badać na tle warunków istniejących w przedsiębiorstwie i jego otoczeniu. że podstawowym miernikiem rentowności każdego przedsiębiorstwa jest wielkość wypracowanego zysku. najczęściej spotykaną definicją rentowności jest rozumienie jej jako zjawiska osiągania przychodów przewyższających koszty prowadzenia działalności gospodarczej96. Warszawa.o.Wyniki analizy kapitału obrotowego przedstawiają się następująco: Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp. Jest to zjawisko osiągania przychodów z działalności gospodarczej przewyższających koszty jej prowadzenia. Charakteryzuje ona wartość przypisywaną wyrobom i usługom oraz stopień opłacalności środków zużytych bądź zaangażowanych w danym okresie w działalności eksploatacyjnej. iż niepokojące zjawisko .

zysk brutto) z rachunku zysku i strat. Im wskaźnik ten jest wyższy. Informuje on o wysokości zysku netto przypadającego na jednostkę aktywów. s. rentowność zaangażowanych kapitałów (rentowność finansowa) Najogólniejszy wskaźnik rentowności sprzedaży oblicza się według wzoru: wskaźnik rentowności sprzedaży = . że wielkość osiągniętego zysku powinna wystarczyć na pokrycie podstawowych potrzeb powstałych w związku z prowadzoną działalnością. Ogólna postać wskaźnika rentowności majątku. Stanowi on relację zysku netto do aktywów. cit. zatem korzystniejszą kondycję finansową firmy97. Skowronek -Mielczarek op. zysk netto. Informuje. Większa wartość wskaźnika oznacza. zyskiem netto. ponieważ od wielkości zysków i osiągniętej rentowności zależy obecna i przyszła pozycja finansowa przedsiębiorstwa. Im wartość tego wskaźnika jest większa. Przyjmując obowiązującą w gospodarce rynkowej zasadę samofinansowania się przedsiębiorstw. Informuje on o udziale zysku w wartości sprzedaży. z ^s x — przychody ze sprzeda ży Wskaźnik rentowności sprzedaży stanowi relację zysku do przychodów ze sprzedaży. 105 . Odzwierciedla ona sprawność finansową przedsiębiorstw będącą wynikiem efektywności gospodarowania.wieloma zasadniczymi względami. Kolejnym obszarem analizy rentowności działalności przedsiębiorstwa jest analiza rentowności majątku. Leszczyński. cit. Analizę rentowności należy uważać za jeden z głównych celów analizy finansowej. Wskaźnik rentowności sprzedaży netto określany jest również zwrotem ze sprzedaży. należy stwierdzić. 234. Wskaźnik rentowności aktywów określa zdolność aktywów jednostki do generowania zysku. można mówić o rentowności sprzedaży mierzonej zyskiem operacyjnym. określany jest również zwrotem z majątku ROA (return on assets). 142. rentowność majątku (rentowność ekonomiczna). pokazuje jak efektywnie firma zarządza swoimi aktywami. tym większa wartość sprzedaży musi być zrealizowana dla osiągnięcia określonej kwoty zysku. może być 97 W. W zależności od rodzaju przyjętego zysku (z działalności operacyjnej. Wskaźnik ten. tym korzystniejsza go jest sytuacja finansowa firmy . Im niższy jest ten wskaźnik. 98 Z. s. jaką marżę zysku przynosi dana wartość sprzedaży. Gabrusewicz op. tym większa jest efektywność przedsiębiorstwa. Możemy wyróżnić trzy podstawowe aspekty rentowności: • • • rentowność sprzedaży (rentowność handlowa). A..

Wskaźnik rentowności kapitału podstawowego stanowi dalsze uszczegółowienie wskaźnika rentowności kapitału własnego.ne °x kap ita p od sta w o w y ł Poziomu rentowności zakładów mięsnych w Mościszkach i jego zmiany w czasie zostały zaprezentowane w tabeli 28. Wskaźnik ten informuje o zdolności kapitału własnego do generowania zysków.x ka p ita w ła sn y ł w ska ik ren to w n ości kap itału po dstaw o w eg o= źn .zo bo w ią za n ia b ie żą ce j Wskaźnik rentowności kapitału własnego (ROE . "ibidem. tym wyższa efektywność wykorzystania kapitału własnego. Im wyższy wskaźnik. °. 106 . Wskaźnik rentowności zaangażowanych kapitałów obliczane są wg następujących formuł: w ska źnik ren tow n o ści kap itału w łasneg o = z s e f " . Dzięki temu wskaźnikowi uzyskujemy odpowiedź na pytanie. większa możliwość uzyskania wyższych dywidend oraz dalszego rozwoju przedsiębiorstwa. 143.return on eąuity) stanowi relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału własnego. Podobnie jak przy wskaźniku rentowności kapitału własnego. z^ . oblicza się go jako relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału podstawowego. jaka jest stopa zwrotu od wkładu kapitałowego wniesionego przez właścicieli firmy".rozbudowana przez uwzględnienie zarówno odpowiednich = rodzajów zysku jak i składników majątku: w s ka ik re n to w n o ś ci m ają tk u n e tto źn w sk a ik re n to w n o ś c i m a ją tk u b ru tto źn w sk a ik re n to w n o ś c i m a ją tk u b ru tto z o d s e tka m i źn w s ka ik re n to w n o ś ci m ają tk u trw a łe g o źn w sk a ik re n to w n o ś c i m a ją tk u o b ro to w e g o źn w s ka ik re n to w n o ś ci m ają tk u czys te g o = źn zysk ne tto x 1 00 m a ą te k o gó łe m j = zysk b rutto x 1 00 m a ą te k o gó łe m j = (zysk b ru tto od setki) x 1 00 + m a ą te k o gó łe m j = zysk ne tto x 1 00 m a ą te k trw a ły j = zysk ne tto x 1 00 m a ą te k ob ro to w y j zysk ne tto x 1 00 m a ą te k og ó łe m . s.

• w pierwszych dwóch badanych okresach majątek trwały charakteryzował się wyższą rentownością niż majątek obrotowy.55 -8.63 12.95 107. ich wielkości systematycznie wzrastały.91 -19.56 -1.99 5.62 2.50 3.92 56.41 2. po obniżeniu się ich poziomu w roku 2003.23 4. a mianowicie.07 2. w kolejnych dwóch badanych okresach. z o. • w ciągu całego badanego okresu rentowność kapitału własnego spadła o 1289%.20 RENTOWNOŚĆ EKONOMICZNA .83 14.11 rentowności operacyjnej sprzedaży rentowności działalności gospodarczej rentowności brutto rentowności netto 3.50 8. w 2005 roku udział zysku w wartości sprzedaży wzrósł blisko o 106.79 1.94 11.66 -8. z o.92 19. przy czym najniższą zyskowność kapitału własnego osiągnęła spółka w 2003 roku i wynosiła zaledwie: 21.82 19.65 33.21 2.30 5.49 10.13 4.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2005 2.o.13 20.71 25.09 6.72 9.o. 107 .16 2003 2004 RENTOWNOŚĆ HANDLOWA .43 13.98 4.89 19.93 0.01 1.35 3.56 -1.99 -16.wskaźniki: rentowności majątku netto 11.33 8.24 156.19 263.7 2.01 9.13 8.24 2. Ocena rentowności spółki Agro-Handel w latach 2002-2005 nasuwa następujące wnioski: • wszystkie wskaźniki rentowności w badanym okresie wykazały podobne tendencje.wskaźniki: rentowności sprzedaży 2.49 -1.34 10.96 4.26 33.99%. z poziomu 5608% do 4319%.26 2.60 10. • zyskowność sprzedaży w latach 2002 .91 0.35 2.79 1.26 1.76 -5.37 3.88 14.25 26.28 4.21 -6.32 21.52 1.23 11.98 3.06 0. w latach 2002 .28 1.52%.60 -34.49 6.53%.09 17.56 -10.99 RENTOWNOŚĆ FINANSOWA .87 3.2004 kształtowała się na poziomie od 1.71 66.wskaźniki: Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.58 8.72 2. tj.90 25.47 rentowności majątku brutto rentowności majątku brutto z odsetkami rentowności majątku trwałego rentowności majątku obrotowego rentowności majątku czystego rentowności kapitału własnego rentowności kapitału podstawowego 15.08 171.53 89. w kolejnych dwóch okresach nastąpiła odwrotność tej relacji.27 43.02 14.81 8.75% w porównaniu do okresu poprzedniego i wyniósł on 4.Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp.67 7.75 6.41 -1.10 1.51 29.39 ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -1.93 3.11% do 2.

Informują o szybkości. Jachna op. do których zalicza się: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego = = = przychody oqłem ó mają tek ogółem przychody oqiem ó mają tek trwały przychody ogłem ó mają tek obrotowy Wskaźnik obrotowości majątku informuje. że przychody uzyskiwane ze sprzedaży wymagają więcej niż proporcjonalnego zaangażowania majątku100. Poprawa wartości wskaźnika może wynikać między innymi z lepszej 100 M. z jaką obracane są aktywa ogółem. cit. wskaźniki rotacji zapasów. Jego zwiększenie jest istotnym czynnikiem poprawy rentowności przedsiębiorstwa. 108 . stanowią wskaźniki obrotowości majątku. a zarazem najogólniej charakteryzującą sprawność działania. jest wskaźnik obrotowości majątku trwałego. W celu pomiaru aktywności przedsiębiorstwa .5. T. należności oraz jak szybko jednostka spłaca swoje zobowiązania.3. zapasy. wskaźnik rotacji należności. Niższa od 1 wartość tego wskaźnika sugeruje.a wskaźnikiem statycznym. który wyraża zdolność majątku trwałego do generowania przychodów. wyższy jego poziom świadczy o lepszym wykorzystaniu tej części majątku. 180.3.wyrażającym przychód ze sprzedaży w cenach brutto. wskaźnik okresu spłaty zobowiązań Podstawową grupą wskaźników. wyrażającym przeciętny stan zaangażowanych w działalności składników majątkowych. Ich istotą jest rozpatrywanie relacji między odpowiednim wskaźnikiem dynamicznym . Kolejnym wskaźnikiem. netto lub kosztach własnych .w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych . jaka wartość przychodów ze sprzedaży przypada na jedną złotówkę zaangażowanego majątku. Podobnie jak w przypadku poprzedniego wskaźnika. Określa zdolność aktywów jednostki do generowania przychodów ze sprzedaży. Ocena sprawności działania Do pomiaru aktywności przedsiębiorstwa w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych firmy służą wskaźniki sprawności działania. nazywane też wskaźnikami obrotowości.wykorzystuje się następujące wskaźniki sprawności działania: • • • • wskaźniki obrotowości majątku. Wskaźniki szybkości obrotu charakteryzują stopień wykorzystania majątku jednostki. s.Sierpińska.

Dlatego obok ogólnego wskaźnika rotacji zapasów wyróżniamy także wskaźniki rotacji poszczególnych rodzajów zapasów obliczeniowe: wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach = = przychody ze sprzedaży zapasy ogółem zapas ogółem x 365 przychody ze sprzedaży . Należy jednak pamiętać. Ma natomiast małe znaczenie w firmach. gdy liczba obrotów wzrasta. s. Leszczyński. niż firma w stosunku do niej konkurencyjna. ile razy w ciągu badanego okresu nastąpi „odnowienie" stanu zapasów. posiadająca nowszy. przeprowadzania systematycznych remontów i konserwacji. Ich identyfikacja wymaga uprzedniego określenia rodzaju zapasów. cit. s. w których środki trwałe stanowią ważny element majątku. Wskaźnik obrotowości majątku obrotowego ukazuje ile razy w ciągu roku następuje odtworzenie tego majątku poprzez sprzedaż wyrobów i usług. do których miało miejsce spowolnienie rotacji. w stosunku. Im krótszy jest ten okres. że wskaźnik zbyt wysoki może być niekorzystny. A. które dysponuje majątkiem w znacznym stopniu zamortyzowanym. 101 102 Ibidem. Z. tym lepsza jest sytuacja finansowa przedsiębiorstwa. mniej zamortyzowany majątek. dlatego przedsiębiorstwo starsze. Wydłużenie okresu pozostawania kapitału w zapasach może być spowodowana szeregiem czynników. Niska wielkość tego wskaźnika może też oznaczać brak środków na odtworzenie zapasów. Wskaźnik rotacji zapasów jest miarą efektywności wykorzystania kapitału zaangażowanego w zapasach danego przedsiębiorstwa. będzie wykazywało rotację wyższą. 109 .organizacji pracy. tym większa płynność kapitału zaangażowanego w zapasach i odwrotnie. Korzystna sytuacja jest wtedy. Wskaźnik zbyt niski może prowadzić do zachwiania rytmiczności produkcji i sprzedaży oraz pogorszenia stopnia wykorzystania środków trwałych101. Przy obliczaniu tego wskaźnika przyjmuje się majątek trwały netto. ponieważ świadczy o zamrożeniu kapitału obrotowego. Wskaźniki rotacji zapasów oraz wskaźnik cyklu zapasów w dniach ujmują następujące formuły Wskaźniki rotacji określają. w których sprzedaż w mniejszym stopniu zależy od środków trwałych zaangażowanych w ich działalności. Im wyższa jest wartość wskaźnika. Wielkość tego wskaźnika informuje o czasie pozostawania kapitału w zapasach. Wykorzystanie wskaźnika rotacji środków trwałych w systemie oceny jest szczególnie istotne dla firm. Skowronek -Mielczarek op. 182.96.

dlatego zasadne jest. zatem kierownictwo firmy. w jakim stopniu kredytuje ona swoich odbiorców i jak długo środki pieniężne są zamrożone w należnościach. określa ilość dni sprzedaży. wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 7. przez co może samo mieć trudności z terminowym regulowaniem swych zobowiązań. W ocenie sprawności działania przedsiębiorstwa ważny jest również okres regulowania zobowiązań wobec dostawców. Wówczas sprzedaż realizowana jest przy niższym poziomie zaangażowanych zapasów. Jeśli jest mniejszy niż 7. Wskaźnik cyklu inkasa należności w dniach.0 to taka sytuacja może oznaczać.0 . niski zaś o obrocie szybkim. Wysoki wskaźnik rotacji w dniach informuje o wolnym obrocie zapasów. za którą nie uzyskano jeszcze należności. że przedsiębiorstwo zbyt długo kredytuje swoich klientów. Gabrusewicz op. Informuje. co oznacza mniejsze koszty. cit. 268.ponieważ skraca się czas przebywania zapasów w przedsiębiorstwie. Według standardów zachodnich.0 . s. Kolejnym składnikiem majątku obrotowego uwzględnianym przy ocenie sprawności działania są należności. co ile dni przedsiębiorstwo odnawia swoje zapasy dla zrealizowania określonej sprzedaży. którym odpowiada strumień sprzedaży brutto. by do obliczeń należności przyjmować sprzedaż brutto. ile razy wciągu roku firma odtwarza stan swoich należności.10. Natomiast wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach informuje. 110 . Do oceny szybkości rotacji należności wykorzystuje się następujące wskaźniki: wskaźnik rotacji należności wskaźnik cyklu inkasa należności w dniach = = przychody ze sprzedaży przeci tny stan należności ę przeciętny stan należności x 365 przychody ze sprzeda ży Wskaźnik rotacji należności określa. jaki jest średni czas regulowania zobowiązań w przedsiębiorstwie ustala się w następujący sposób: wskaźnik okresu spłaty zobowiązań = zobowiązania bieżące x 365 koszt w łasny sprzedaży Poniższa tabela zawiera wyniki pomiaru sprawności działania badanego podmiotu: 103 W. który informuje. Wskaźnik okresu spłaty zobowiązań.

75 0.94 1.92).07 93.13) w roku 2005. a w ostatnim okresie zanotował niewielki spadek (o 0.21 65.89 -0. co roku efektywnością wykorzystania majątku trwałego.78.66 23.92 8.51 -0.70 26. Analogicznie kształtuje się wielkość wskaźnika inkasa należności w dniach.60 3. Świadczy to o poprawie efektywności gospodarowania zapasami.78 1. w latach 2002 .71 do 6.15 3.92.00 -0.26 2005 3.54 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.19 9.82 7.54 -6. który w porównaniu do roku 2003 uległ skróceniu o 2 dni (1. z o.43 -0.13 -0.96 28. w kolejnych latach okres ściągalności skrócił się o 7 dni (6.93 33.05) w 2005 roku.00 46.94 11. Analiza wskaźnika efektywności wykorzystania majątku całkowitego wykazuje tendencję wahającą się.29 2003 WSKAŹNIKI SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik rotacji należności wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach wskaźnik inkasa należności w dniach wskaźnik okresu spłaty zobowiązań ZMIANA WSKAŹNIKA 2003/2002 2004/2003 2005/2004 4.47 39.75 1.o. Korzystną tendencję zmian w gospodarce magazynowej.92 8.62 52.14 -0.87 spowodowany był gorszą.62 -5.60 do 3.85 -1.87 35.19 3.62) w 2004 i 3 dni (3.91 91.60 10. i tak: po wydłużeniu okresu kredytowania swych odbiorców w 2003 roku o 4 dni (3.38 -3.Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp. Wielkość tego wskaźnika w stosunku do okresu poprzedniego w 2003 roku spadła o 0.75 i 9.85 -2.89 -0.02). jego wielkość wzrastała odpowiednio o 26.80 101.66) w stosunku roku 2002. Analiza wskaźnika rotacji należności wykazuje tendencję skokową: po zmniejszeniu ilości stanu swoich należności w 2003 roku do okresu poprzedniego o jeden dzień (0.95 43. zauważyć można. Przyglądając się wskaźnikowi rotacji zapasów.02 0.11 9. która w tym samym czasie obniżyła się z poziomu 10.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA 2002 2004 3.71 8.21 5. co roku odpowiednio o 2 dni (1.89 6.06 3. zwłaszcza w latach 2004 . co pociąga za sobą obniżkę kosztów magazynowania i uwolnienie kapitału obrotowego zaangażowanego w zapasach.83 3. iż w dwóch ostatnich okresach.90 1.2005. po czym w 2004 wzrosła o 0.72 12.14. 111 . z o.85) w 2004 roku i o 1 dzień (1.75 7.94) w kolejnych dwóch latach nastąpiło przyspieszenie obrotu należności.86 -27. potwierdza także wskaźnik cyklu obrotu zapasami w dniach.08 10.o.85.87 6. Spadek poziomu wskaźnika oborowości majątku w rozpatrywanym okresie z 4.05 -3.55 29.

54 (4 dni). Wskaźnikiem pomocniczym. co roku o: 5. cit. 112 . Z punktu widzenia płynności finansowej poziom wskaźnika spłaty zobowiązań kształtuje się na niekorzystnym.Podobną tendencje skokową wykazuje wskaźnik okresu spłaty zobowiązań. w latach 2002 .2005 wielkość wskaźnika zmniejsza się kolejno. którego wielkość w 2003 roku zwiększyła się o 23.o.Duraj op. z o. z o.o. Krótszy cykl oznacza. Ujemna wartość cyklu oznacza. a następnie w latach 2004 . wykorzystywanym przy ocenie aktywności przedsiębiorstwa. że pieniądze zainwestowane w aktywa obrotowe szybko wracają do przedsiębiorstwa z tytułu sprzedaży i mogą być ponownie wykorzystywane. poziomie niż wskaźnik cyklu inkasa należności. W rozpatrywanym okresie cykl środków pieniężnych w uległ skróceniu z 11 dni do -10. Wykres 15: Kształtowanie się cyklu środków pieniężnych firmy Agro-Handel Sp.43 (5 dni) i o 3.2005 Cykl środków pieniężnych Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych zawartych w tabeli 32.s. iż aktywa obrotowe spółki są w dużym stopniu kredytowane przez dostawców. albowiem znacznie wyższym.75 (a zatem okres spłaty zobowiązań wydłużył się o 24 dni). J. jest wskaźnik cykl środków pieniężnych. Cykl środków pieniężnych jest czasem upływającym od momentu wypływu gotówki w celu uregulowania zobowiązań do momentu przepływu gotówki z tytułu spłaconych należności104. 148.. Oblicza się go następująco: CYKLŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH WSKA ŹNIK OBROTU ZAPASAMI W DNIACH WSKA ŹNIK INKASA NALEŻNOŚCI WSKA ŹNIK OKRESU SPŁATY ZOBOWIĄZAŃ Poniższy wykres przedstawia kształtowanie się długości cykl środków pieniężnych zakładu produkcyjnego w Mościskach w rozpatrywanym okresie. a więc finansowane kapitałem obym. co świadczy o zmianie polityki inwestowania w aktywa obrotowe firmy Agro-Handel Sp.

3.5.4. Analiza wspomagania finansowego Większość podmiotów gospodarczy nie jest wstanie funkcjonować, opierając się jedynie na kapitałach własnych, przez co zmuszone są do korzystania z różnych form wspomagania finansowego, czyli kapitałów obcych. Przedsiębiorstwo - aby móc zaciągnąć pożyczkę długoterminową - musi wykazać się zdolnością do zaciągania kredytów krótkoterminowych, czyli posiadać płynność finansową. Analiza płynności, pokazuje zdolność przedsiębiorstwa do spłaty zobowiązań bieżących. Do oceny sytuacji finansowej niezbędna jest znajomość możliwości przedsiębiorstwa do wywiązywania się z całkowitego zadłużenia. Analiza zadłużenia pozwoli ocenić politykę finansową przedsiębiorstwa, stąd określa się ją również analizą struktury finansowej. Wskaźniki służące do oceny zadłużenia można ująć w dwie grupy: wskaźniki obrazujące poziom zadłużenia oraz wskaźniki informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu10 . Do oceny poziomu zadłużenia wykorzystuję się następujący zestaw wskaźników:
wskaźnik ogólnego zadłużenia wskaźnik zadłużenia długoterminowego wskaźnik struktury zadłużenia wskaźnik zadłużenia kapitałów własnych = = = ' = ' zobowiązania ogółem aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe zobowiązania krótkoterminowe zobowiązania ogółem kapitały własne wskaźnik zadłużenia długoterminowego kapitałów własnych = zobowiązania długoterminowe kapitały własne zobowiązania długoterminowe

Wskaźnik ogólnego zadłużenia, w przedstawionej postaci, określa udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów przedsiębiorstwa wyrażonych w wartości bilansowej lub też rynkowej. Często traktowany jest on jako indykator ryzyka finansowego. Wysoki poziom tego wskaźnika może oznaczać ograniczenie samodzielności firmy, zwiększenie ryzyka wierzycieli, ograniczenie dostępu do nowych kredytów i zwiększenie ryzyka utraty płynności. Odsetki od kapitałów obcych muszą być, bowiem płacone bez względu na poziom osiąganych zysków. W praktyce poziom tego wskaźnika jest zróżnicowany. Jego wielkość uzależniona jest od rodzaju prowadzonej działalności i zmienności przepływów pieniężnych. Wierzyciele oczekują, by wskaźnik ten nie był większy niż 50%. Wówczas bowiem aktywa firmy mogą zmniejszyć swoją wartość do połowy, nim zagrożą bezpieczeństwu kapitału obcego. Jeżeli wskaźnik ten jest większy niż 0,50, może powstać

10 W. Gabrusewicz op. cit, s. 271.

113

sytuacja, że wypracowane środki pieniężne okażą się niewystarczające do spłaty zadłużenia. Według standardów zachodnich w firmie, w której nie została zachwiana równowaga między kapitałem obcym a kapitałem własnym, wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 0.57 - 0.67106. Drugim wskaźnikiem, uważanym za podstawowy wskaźnik oceny struktury kapitałowej, jest wskaźnik zadłużenia kapitału własnego, który określa stopień zaangażowania kapitału obcego w stosunku do kapitałów własnych. Wzrost wskaźnika oznacza większe zaangażowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych, a więc zwiększenie stopnia zadłużenia. Oddziałuje to bezpośrednio na poziom ryzyka finansowego z powodu wyższych rat kapitałowych i odsetek. W USA wartością graniczną w małym biznesie jest proporcja 3:1. Dla średnich i dużych firm relacja ta jest ostrzejsza. Banki niechętnie udzielają kredytów inwestycyjnych, gdy kapitał własny w stosunku do zamierzonego kredytu nie osiąga relacji 1:1 Trzecim wskaźnikiem o zbliżonej wartości poznawczej jest wskaźnik zadłużenia długoterminowego. Wskaźnik ten nosi miano wskaźnika zadłużenia lub też ryzyka. Jako zobowiązania długoterminowe przyjmowane są wszystkie zobowiązania z terminem płatności przekraczającym 1 rok. Pożądana wielkość tego wskaźnika wynika z relacji zobowiązań długoterminowych do kapitału własnego, równej 1:2 i wynosi 0,5. Za poważnie zadłużone uważane są przedsiębiorstwa, w których wskaźnik przekracza wartość 1. Natomiast wśród wskaźników informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu wyróżniamy następujące wskaźniki:
wskaźnik pokrycia obsługi długu 1 wskaźnik pokrycia obsługi długu II wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych zysk przed opodatkowaniem + odsetki raty kapita łowe + odsetki zysk po opodatkowaniu raty kapita łowe + odsetki zysk przed opodatkowaniemodsetki + odsetki

Pierwsze dwa wskaźniki tej grupy określane są również mianem wskaźników wiarygodności kredytowej. Wskaźnik pokrycia obsługi długu I informuje o tym, ile razy zysk brutto wraz z odsetkami pokrywa roczne raty kapitałowe powiększone o odsetki od kredytu przypadające w danym roku. Wielkość tego wskaźnika nie powinna być niższa niż

106 Z. Leszczyński, A. Skowronek -Mielczarek op. cit, s. 135. 107Ibidem, s. 136

114

1,2. W banku światowym minimum dla wskaźnika pokrycia obsługi długu I wynosi 1,3 a optymalny poziom to 2,5 . Należy podkreślić, iż przed zobowiązaniami kredytowymi, pierwszeństwo mają zobowiązania podatkowe. Dlatego też, uzasadnione jest uwzględnienie w tej sytuacji zysku netto (wskaźnik pokrycia obsługi długu II). Tylko zysk pozostający w firmie może być wykorzystywany do spłaty zaciągniętego kredytu. Wskaźnik ten powinien być, co najmniej równy wskaźnikowi pokrycia obsługi długu I. Wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych informuje o tym, ile razy kwota wypracowanych środków przewyższa wymagane odsetki lub też, ile razy zysk brutto może ulec obniżeniu żeby zagrozić obsłudze zadłużenia. Im wyższe wartości osiąga ten wskaźnik, tym mniejsze jest ryzyko wynikające z zaangażowania kapitału obcego. Za dobry, w wypadku kredytów zabezpieczonych, uważa się wskaźnik wynoszący 2,4. Dla kapitałów obcych niezabezpieczonych wymaga się wskaźnika na poziomie 5. Tabela 30 przedstawia wskaźniki zadłużenia analizowanej spółki.
Tabela 30: Wskaźniki zadłużenia WYSZCZEGÓLNIENIE
WSKAŹNIKI ZADŁUŻENIA: ogólnego długoterminowego struktury zobowiązań kapitałów własnych długoterminowego kapitałów własnych WSKAŹNIKI POKRYCIA: obsługi długu 1 obsługi długu II zobowiązań odsetkowych 11,01 7,33 13,08 1,85 1,07 7,36 1,28 0,89 8,66 5,66 4,17 18,09 -9,16 -6,26 -5,72 -0,57 -0,18 1,30 4,38 3,28 9,43 0,79 0,22 0,27 3,83 2,05 0,79 0,23 0,29 3,79 2,11 0,71 0,23 0,33 2,44 1,80 0,61 0,26 0,42 1,54 1,65 0,00 0,01 0,02 -0,04 0,06 -0,08 0,00 0,04 -1,35 -0,31 -0,10 0,03 0,09 -0,90 -0,15

firmy Agro-Handel Sp.

z o.o. w latach 2002 -2005
ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004

WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

W latach 2002 - 2003 roku 79% całości kapitałów zaangażowanych w spółkę miało swe pokrycie w kapitale obcym. W ostatnich trzech okresach udział ten charakteryzował się tendencją spadkową i w 2005 roku ukształtował się na, bezpiecznym wg standardów zachodnich, poziomie tj. 61%. Tym samym, udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów spółki w rozpatrywanym okresie spadł o 18%. Wzrost wielkości wskaźników: zadłużenia długoterminowego (o 0,04) i struktury zobowiązań (o 0,15), wskazuje na
108 W. Gabrusewicz op. cit. s. 276.

115

5 . Natomiast spadek poziomu wskaźnika zadłużenia kapitałów własnych oznacza mniejsze zaangażowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych.65. przy czym racjonalny wskaźnik zadłużenia długoterminowego powinien mieścić się w przedziale 0.1. 116 .korzystne zmiany w strukturze finansowania.mimo tendencji spadkowej -nadal utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie: 1. Wielkość wskaźnika zadłużenia długoterminowego . zatem wskaźniki należące do grupy informujących o zdolności spółki do obsługi długu przyjmują wysokie wartości. a tym samym zmniejszenia stopnia zadłużenia. zatem spółkę Agro-Handel można uznać za poważnie zadłużoną. Spółka w badanym okresie osiągała wysoki zysk. gdyż zobowiązania długoterminowe są mniej pilne i w pewnym okresie nie są wymagalne. w wystarczającym stopniu zabezpiecza obsługę zaciągniętych kredytów. Oznacza to. iż wygospodarowany przez spółkę zysk.

Podstawowym źródłem przychodów spółki była sprzedaż produktów na rynku krajowym.79 % w ostatnim badanym okresie. której wartość w badanym okresie wzrosła z 69 760 541.03% kapitału ogółem.o. że w latach 2002 . o. z o.37%. Dynamika wzrostu rzeczowych składników majątku wyniosła 195. za lata 2002 .23% Po stronie aktywów dominującą grupą był majątek trwały. W całym badanym okresie spółka osiągała zysk na poziomie od 899 865.33% do 45. Głównym czynnikiem wpływającym na wynik finansowy spółki jest wynik na działalności gospodarczej.2005 nastąpiła poprawa wyników działalności firmy Agro-Handel Sp. co stanowi 65. 152 147 800 zł. 138 463 400 zł. które wynosiły odpowiednio: 36 398 300 zł.63% w 2005 roku.39 zł (wyprasowanym w 2003 roku) do 3 687 522. z o.Zakończenie Na podstawie przeprowadzonej analizy finansowej można stwierdzić. Z drugiej strony największy wpływ na wynik finansowy miały koszty zużycia materiałów i energii. W strukturze pasywów dominujący udział na początku badanego okresu posiadały zobowiązania krótkoterminowe jednakże w wyniku znacznego wzrostu sumy bilansowej ich udział zmniejszył się z 57.97 zł. 117 .52 % w 2002 roku do 34. którego wysokość w 2005 roku wyniosła 17 072 182. Suma bilansowa wzrosła w tym okresie o 42.33 zł do 94 684 149.95% ale jego udział w majątku ogółem zmniejszył się z 60. Majątek obrotowy spółki w badanym okresie wzrósł o 6.87 %.2005 potwierdza szybkie tempo jej rozwoju.75.90 zł osiągniętym w roku 2005. a ich udział w aktywach ogółem wzrósł z 39. Zobowiązania krótkoterminowe zastąpione zostały kapitałem długoterminowym.69% w 2002 roku do 54. Spadek ten związany był również ze zmianą źródeł finansowania dalszego rozwoju przedsiębiorstwa. Analiza bilansu firmy Agro-Handel Sp.

107%. iż firma Agro-Handel Sp.54%. 3 824 654. 2003 .04%. Jak widać wskaźniki bieżącej płynności badanej jednostki w okresie gruntownej modernizacji zakładu przetwórczego osiągnęły wielkości uznawane za niezadowalające. Wydatki na inwestycje związane były głównie z nabyciem składników rzeczowego majątku trwałego. Poziom powyżej 100% uznawany jest za prawidłowy Analiza rachunku zysków i strat zakładów mięsnych Agro-Handel Sp. Rozszerzeniem ogólnej analizy struktury majątkowo . Największy wpływ na kształtowanie się wielkości kapitału własnego miały: kapitał podstawowy.29%. Wskaźnik pokrycia bieżących zobowiązań w kolejnych latach kształtował się następująco: 2002 . W badanym okresie dynamika przychodów ogółem 135. utrzymywała niski poziom wskaźników płynności finansowej tylko przez okres dwóch lat. 2004 .12 zł. Do roku 2004 spółka nie przestrzegała złotej reguły bilansowej. że głównym źródłem przychodów był przychód netto ze sprzedaży.73%. Inwestycje w tym okresie kształtowały się na poziomie 5 740 816.Kapitał własny przedsiębiorstwa wzrósł z 3 817 944.06% w 2002 roku. 118 .104. Wskaźnik pokrycia majątku kapitałem własnym w badanym okresie kształtował się na poziomie od 52. Mimo pogorszeniu się w latach 2003 .37%. Rachunek przepływów pieniężnych sporządzany w latach 2002 . 46 dni.80.89. 2005 . 3 665 103.o.05 zł w 2005. a zatem przychody podstawowej działalności operacyjnej.28% przy jednoczesnej dynamice koszty działalności operacyjnej wynoszącej 133.52 zł w 2002 roku do 10 335 103.93 zł. kapitał zapasowy i wynik finansowy roku obrotowego. Od 2003 roku spółka poniosła duże wydatki na inwestycje dostosowujące zakład do standardów europejskich.14% w 2002 roku do 72.2005 pozwala wyodrębnić podstawowe strumienie pieniężne. z o. okres ten skrócił się do 30 dni w 2005 roku. Należności inkasowane były w 2002 roku średnio w ciągu 36 dni.o.59 zł i sfinansowane zostały środkami własnymi oraz kredytami. 52 dni. zadłużenia i efektywności zaangażowanych środków. bo o 15 dni uległ natomiast okres płacenia zobowiązań i wynosił odpowiednio: 29 dni.85%.129.2004 poziomu wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym w 2005 roku jego wielkość pozostała na podobnym poziomie jak na początku badanego okresu tj.finansowej jest analiza wskaźników płynności. wskazuje. Znacznemu wydłużeniu. z o. 44 dni. Pozytywnie należy jednak ocenić fakt. Jego udział w pasywach ogółem wynosił na koniec badanego okresu 39. Wynikiem tych zmian jest korzystna tendencja kształtowania się wyniku finansowego.

Agro-Handel Sp. z o. Wielkość i rodzaj inwestycji wskazują na to.o. Rodzaj produkcji. że systematyczna analiza sytuacji finansowej przedsiębiorstwa pozwala na dokonanie oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystanie ich do prawidłowego rozwoju przedsiębiorstwa. Dzięki osiąganym zyskom i jednoczesnym wysokim poziomie zadłużenia nie wydaje się być podmiotem zagrożonym upadłością.2005 roku zwiększyła się produktywność zarówno majątku trwałego jak i obrotowego. jest przedsiębiorstwem działającym od 1992 roku.W latach 2002 . że znajduje się ona nadal w fazie rozwoju.39. 119 . Jednakże rentowność majątku trwałego wzrosła zaledwie o 0.76 przy jednoczesnym wzroście rentowności majątku obrotowego o 14. jak i duża stabilność rynków zbytu pozwalają optymistycznie prognozować przyszłość firmy. Przedstawione badania potwierdzają.

Status prawny zarządu spółki z o. Aport jako wkład do spółki z o. Prawo gospodarcze. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. "Gazeta Podatkowa" 2004.. s. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. s. PWE. Wypych M... Wrocław 2003.28 .o. 72.. Metoda praktyczna. Analiza finansowa. nr31.. Sprawozdanie finansowe i jego analiza. Podstawy prawa gospodarczego. Wydawnictwo Prawne LexisNexis. Prawo handlowe dla ekonomistów.. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie.finansowa firmy. Łódź 2000 65) Dudycz T. 2001. Czechowska I. Oskara Lanego we Wrocławiu. PWN. Warszawa 2001 64) Bury A. Oskara Lanego we Wrocławiu.. Wydawnictwo Primath. 1974. Wyznaczenie pojemności zadłużeniowej spółki. Wersty B. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy. Bilans 2004... Warszawa 2002 17)Leszczyński Z. Warszawa 2005 71) Kruczałak K. Czytanie bilansu przedsiębiorstwa. Godlewska J..o. Duraj J.691 73) Nowak S.. PWE. Absolwent. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Kosikowski C. Podstawy analizy finansowej. 12 62) Bień W. Waśniewski T. Warszawa.. Warszawa 2006 13)Jecyszyn J... Metodologia badań Społecznych. Mikulski H.. Warszawa 2005 68) Gajdka J.o... 9-11.BIBLIOGRAFIA 60) Bednarski L. Difin. Kurtys K. Skowronek -Mielczanek A. PWE. Pomykalska B.. Analiza ekonomiczno .. z o.. nr 27.... nr 9.. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im.. PWE.... Wrocław 2000 66) Duraj J. Warszawa 2004 67) Gabrusewicz W. Warszawa 1985 120 . Pastusiak R. PWE. Konieczny Z. 12) Jarzębowska M. Warszawa 2001 61) Bednarski L. s.. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie.s. Grupa Wydawnicza INDOR Sp. „Przegląd Organizacji".. Szczecin 2004 ll)Herbet A..31 10) Górski W.. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Warszawa 2004 69) Karczmarek U. "Prawo Przedsiębiorcy" 2001. PWE. Fołta T.. Warszawa 2002 63) Bluszcz M. 70) Koc S.. Borowiecki R. Finans-Service.... s. Warszawa 2000 72) Mała encyklopedia ekonomiczna.

BECK.Jak oceniać firmę. Prawo gospodarcze kompendium. Przewodnik po cashflow..74) Olszewski J. Wydawnictwo C. zm. wzory. zm.. Wydawnictwo Ekspert.Kodeks spółek handlowych. Toruń 2002 80) Sierpińska M. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20.. Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur". funkcjonowanie.. Gdańsk 2004 76) Polityka bilansowa i analiza finansowa.o. 86) Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r.. Pałczyńska-Gościniak R. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Szczecin 2001 84) Ustawa z 29 sierpnia 1997 r... Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. zm.. BECK. Uniwersytet Szczeciński. . Gdańsk 1995 32) Śnieżek E. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych. 85) Ustawa z dnia 15 września 2000 r. 926 z późn. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa. PWE. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. Warszawa 2000 82) Sobczak K. Warszawa 2002 79) Siemińska E. Warszawa 2004 81) Sierpińska M. nr 101. Istota. Warszawa 2001 31)Sułowska J. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. Uregulowania prawne. Zarządzanie finansami. 1037 z późn. . 121 . Jachna T. Reprezentacja spółki z o. Warszawa-Jaktorów 2001 77) Rutkowski A. Kraków 2002 24)Rafalski A. poz. nr 94.H. red. ODDK. Sawicki. Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki.Prawo działalności gospodarczej. Warszawa 2002 78) Rybicki P.U...H. nr 137.. poz.U. . Wrocław 2002 23) Raczek T. Poltext. 1178 z późn. Działalność gospodarcza. C.Ordynacja podatkowa. Warszawa 2002 33)Tarska M.U. K. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. PWN... Warszawa 2003 83) Urbańczyk E. procedury zakładania. ustrój. Warszawa 2002 75) Olzacka B. Dom Wydawniczy „Ostoja".. Dz. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw. Wędzki D. PWN. Dz.. Dz. PWE. poz. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie....

o rachunkowości.. 88) Ustawa z dnia 29 wrzśnial994 r.U z 2002 nr 76. PWE. Warszawa 2000 122 . . Jak założyć firmę w Unii Europejskiej. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. z 2001r. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym...Krajowy Rejestr Sądowy. 89) Wach K. Kraków 2005 90) Waśni ewski T. Dz. poz..87) Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. Skoczylas W. Warszawa 2002 91) Więckowski J. zm. 209. Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie. . poz. Dz. Oficyna Ekonomiczna. 694 z pózn..U. nr 17.

o.2005______________________________________________________68 Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005_____________________________________79 Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp. z o. z o.o. z o. w latach 2002-2005____________________________________87 123 . w latach 2002-2005_______________________________________________________69 Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp.o.2005______________________________________________________83 Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów. w latach 2002 . z o. w latach 2002-2005________________85 Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp.o.o.o.o.o. z o.o.o. w latach 2002-2005_______________________________________________________80 Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002 .SPIS TABEL Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niż banki i zakłady ubezpieczeniowe 16 Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp. w latach 2002 . w latach 2002-2005____________81 Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp. z o. z o. z o.o. oraz źródła ich finansowania w latach 2000-2005____________________________________________56 Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002 -2005 _____58 Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY__________63 Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp.o. z o. w latach 2002-2005_______________________________________________________67 Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. z o.2005______________________________________________________67 Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp.__________________________________53 Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp.o. z o. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp. z o. z o. z o. w latach 2002-2005_______________________________________________________76 Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005 _______________________________________________________________________78 Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp.o.o. w latach 2002-2005____________________________________86 Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp.o.

o. z o. z o.o. z o. z o. __________________59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych_____________________70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych____________________________93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej_____95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników ________________________96 124 . w latach 2002-2005____________________________________91 Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp.o. z o.o. zakres i przedmiot analizy finansowej.o.o. z o. w latach 2002-2005___ 115 SPIS WYKRESÓW Schemat 1: Istota. z o. w latach 2002-2005____________________________________90 Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjne firmy Agro-Handel Sp.o. w latach 2002-2005______________________________________________________ 111 Tabela 30: Wskaźniki zadłużenia firmy Agro-Handel Sp.o.o. z o. w latach 2002-2005 . w latach 2002-2005_____ 104 Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005 .ujęcie dynamiczne_____________________________________ 103 Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002-2005 107 Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp.o.ujęcie statyczne_______________________________________ 102 Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005____________________________________91 Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp. Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej___________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pieniężnych__________________25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria_____________________36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie____________________________43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp. z o.Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pieniężnych____________________________88 Tabela 21: Wynik księgowy a środki pieniężne netto z działalności operacyjnej________88 Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp.

o. zakres i przedmiot analizy finansowej. z o. __________________59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych_____________________70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych____________________________93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej_____95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników ________________________96 125 . Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej___________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pieniężnych__________________25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria_____________________36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie____________________________43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp.SPIS SCHEMATÓW Schemat 1: Istota.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful