ANALIZA FINANSOWA NA PRZYKŁADZIE FIRMY AGRO-HANDEL SP. Z O.O.

W LATACH 2002-2005
WSTĘP..................................................................................................................................2 1. ZAKRES I CELE ANALIZY FINANSOWEJ.................................................................4
38) POJĘCIE I ZNACZENIE ANALIZY FINANSOWEJ W ZARZĄDZANIU JEDNOSTKAMI GOSPODARCZYMI .. 4 39)
ISTOTA, PRZEDMIOT I ZAKRES ANALIZY EKONOMICZNEJ......................................................................................7

40) CHARAKTERYSTYKA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH WYKORZYSTYWANYCH JAKO ŹRÓDŁA INFORMACJI W ANALIZACH
FINANSOWYCH..........................................................................................................................................

10

1.3.1.BILANS............................................................................................................................................14 41) RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT..................................................................................................................19 42) RACHUNEK PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH............................................................................23 43) METODY ANALIZY FINANSOWEJ...................................................................................................................27 44) RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ...................................................................................................................36

2. CHARAKTERYSTYKA ZAKŁADÓW MIĘSNYCH AGRO-HANDEL SP. Z O.O. 41
45) SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ JAKO FORMA ORGANIZACYJNO-PRAWNA PODMIOTÓW PROWADZĄCYCH
DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ W POLSCE........................................................................................................41

46)

RYS HISTORYCZNY, PRZEDMIOT DZIAŁALNOŚCI ORAZ CELE SPÓŁKI.....................................................................52

47) ZARZĄDZANIE i PERSONEL FIRMY................................................................................................................56 48) CHARAKTERYSTYKA RYNKU, NA JAKIM DZIAŁA SPÓŁKA..................................................................................59 2.5 POZYCJA BADANEJ SPÓŁKI NA RYNKU............................................................................................................61

3. ANALIZA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH............................................................64
49)
ANALIZA SYTUACJI MAJĄTKOWEJ W OPARCIU O AKTYWA BILANSU......................................................................64

50) ANALIZA SYTUACJI KAPITAŁOWEJ NA PODSTAWIE PASYWÓW BILANSU................................................................70 51)
WSTĘPNA OCENA KSIĘGOWEJ WIELKOŚCI WYNIKU FINANSOWEGO.......................................................................82

52) ANALIZA PIONOWA I POZIOMA RACHUNKU Z PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH..............................................87 53) WYKORZYSTANIE ANALIZY WSKAŹNIKOWEJ DO OCENY SYTUACJI FINANSOWEJ FIRMY...........................................92 54) 55) 56) 57)
ANALIZA PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ......................................................................................................................97 WSKAŹNIKOWA OCENA RENTOWNOŚCI................................................................................................................104 OCENA SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA.......................................................................................................................108 ANALIZA WSPOMAGANIA FINANSOWEGO.............................................................................................................113

ZAKOŃCZENIE...............................................................................................................117 BIBLIOGRAFIA...............................................................................................................120 SPIS TABEL.....................................................................................................................123 SPIS WYKRESÓW...........................................................................................................124 SPIS SCHEMATÓW........................................................................................................125

Wstęp

Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji, których trafność decyduje o skuteczności i pożądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych, komplikuje się, w warunkach dużej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. Jednym z podstawowych warunków efektywnego działania firmy, jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. Kierownictwo firmy, aby sprawnie zarządzać, musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. Uzyskiwane wyniki mogą, bowiem bądź to nasuwać konieczność zmiany dotychczasowych sposobów postępowania, bądź też potwierdzać słuszność prowadzonej polityki. Analiza osiąganych wyników gospodarowania jest także niezbędna właścicielom, którzy opierając się na jej wynikach, mogą dokonać oceny pracy kierownictwa firmy i podjąć stosowne decyzje personalne. Podejmowanie decyzji strategicznych, które określają podstawowe cele gospodarcze jak i decyzji operacyjnych oraz taktycznych mających za zadanie likwidację niepożądanych odchyleń od założonych celów oraz wczesne ich wykrywanie wymaga stałego dopływu pełnych, szybkich i rzetelnych informacji. Analiza finansowa jest jednym z ważniejszych narzędzi podejmowania decyzji i oceny osiąganych przez podmiot gospodarczy efektów. Stanowi najstarszy historycznie dział analizy ekonomicznej. Początkowo opierała się tylko na analizie bilansu oraz rachunku wyników. Pierwsze próby oceny wskaźników finansowych przedsiębiorstwa zostały dokonane już w drugiej połowie XIX stulecia. Porównanie bilansu zapoczątkował w 1870 r. L. Cohstaedt twórca dziennikarskiej krytyki bilansu1. W obecnej praktyce gospodarczej analiza finansowa obejmuje zagadnienia takie jak, istotę i wstępną analizę sprawozdań finansowych, badanie kondycji finansowej przedsiębiorstwa, w szczególności jego płynności finansowej, stopnia zadłużenia, sprawności działania, zyskownosci oraz oceny rynkowej wartości akcji i kapitału. Analiza finansowa pozwala na badanie czynników kształtujących wyniki finansowe przedsiębiorstw, badanie dochodów ze

1 T. Waśniewski, W. Skoczylas, Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 2002, s. 8.

2

sprzedaży oraz kosztów własnych, co stanowi podstawę do podejmowania decyzji dotyczących zarówno bieżącej jak i przyszłej działalności gospodarczej. Reasumując analiza finansowa zaspokaja podstawowe potrzeby informacyjne kierownictwa przedsiębiorstw i wpływa w ten sposób na poziom zarządzania. Wpływ ten odzwierciedla się w efektywności gospodarowania i w sytuacji finansowej podmiotów gospodarczych. Dzięki tym walorom, a także ze względu na duże zapotrzebowanie w otoczeniu przedsiębiorstwa (akcjonariusze, banki, dostawcy, odbiorcy), analiza finansowa zaczyna zajmować wysoką pozycję wśród funkcji zarządzania i coraz częściej zaliczana jest do funkcji podstawowych przedsiębiorstwa. Celem niniejszej pracy jest analiza finansowa firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005 oraz próba przedstawienia analizy finansowej jako instrumentu służącego do poznania i oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystania ich w rozwoju przedsiębiorstwa. Praca składa się z trzech rozdziałów. Pierwszy z nich stanowi bliższe zapoznanie się z tematyką analizy finansowej jako instrumentu sprawnego zarządzenia przedsiębiorstwem. Określa istotę, funkcję i zakres współczesnej analizy finansowej. Wyjaśnia pojęcie i przedmiot analizy oraz charakteryzuje podstawowe metody i rodzaje analizy finansowej. Ponadto prezentuje podstawowe sprawozdania finansowe, ich budowę oraz przydatność w analizie finansowej jak również podstawy prawne ich sporządzania. W rozdziale drugim przedstawiona została ogólna charakterystyka spółki będącej obiektem badań. Przedstawiono genezę i rozwój przedsiębiorstwa, strukturę organizacyjną, a także charakterystykę produkcji oraz jej rozmiary. Omówiono również sytuację w otoczeniu konkurencyjnym i tzw. makrootoczeniu. Właściwa analiza finansowa spółki Agro-Handel została zawarta w rozdziale trzecim. Analizą został objęty bilans spółki sporządzony na koniec lat 2002-2005, rachunek zysków i strat oraz rachunek przepływów pieniężnych, gdzie przyjrzano się zmianom w strukturze majątku oraz źródłom jego finansowania. Przedstawiono również podstawowe obszary zastosowania analizy wskaźnikowej, rodzaje wskaźników oraz interpretację wyników pod kątem ich przydatności dla osób zarządzających firmą. Dokonano także analizy wskaźnikowej według najczęściej stosowanego w praktyce gospodarczej zestawu wskaźników tj. wskaźników płynności, sprawności działania, wspomagania finansowego, rentowności. Pracę kończą wnioski będące syntezą głównych myśli zawartych w niniejszych rozważaniach.

Może być stosowana zarówno do badania zjawisk i procesów gospodarczych zachodzących w skali gospodarki (analiza makroekonomiczna). Niezbędnym warunkiem sprawnego zarządzania finansami firmy jest nie tylko znajomość istoty rynku. które w warunkach gospodarki rynkowej odzyskało pełną samodzielność i stało się pełnoprawnym podmiotem stosunków gospodarczych. Jest ona instrumentem służącym do poznania rzeczywistości gospodarczej. których trafność decyduje o skuteczności i pożądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych. Pojęcie i znaczenie analizy finansowej w zarządzaniu jednostkami gospodarczymi Analiza jest to metoda badawcza polegająca na rozbiorze. Analiza ekonomiczna to również metoda badania procesów gospodarczych. Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji. Rozwojowi wymienionej analizy sprzyja przede wszystkim zmiana istoty i charakteru przedsiębiorstwa.1. lecz także działanie praw ekonomicznych. .1. instytucji na nich występujących. właściwości przedmiotu. Zarządzanie finansami polega na optymalizacji bieżących i przyszłych procesów gospodarczych poprzez wymuszanie podejmowania przedsięwzięć efektywnościowych. Analizę stanów i procesów ekonomicznych nazywa się analizą ekonomiczną. Osiągnięcie tego nie byłoby jednak możliwe bez ciągłego udoskonalania procesów planowania. zachodzących pomiędzy poszczególnymi elementami tych procesów. jak również zjawisk i procesów występujących w ramach poszczególnych jednostek gospodarczych i instytucji (analiza mikroekonomiczna). Określenie strategii przedsiębiorstwa i jej realizacja gwarantująca sukces. Proces budowy nowego systemu społeczno-gospodarczego w warunkach gospodarki rynkowej i związane z nią oczekiwania wymagają rozwoju przedsiębiorstw. Zakres i cele analizy finansowej 1. bieżącej kontroli i sterowania. polegająca na rozpatrywaniu związków najczęściej ilościowych. W tym celu dokonuje się analizy finansowej. w warunkach dużej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. zasad jego funkcjonowania. komplikuje się. w warunkach istniejącej ostrej konkurencji wywołuje zapotrzebowanie na analizę ekonomiczną. rozłożeniu określonej całości na składniki i badaniu poszczególnych cech.

Celem pogłębienia tego przeprowadza się dalsze. planów.stanu faktycznego ze stanem pożądanym . Gabrusewicz. dostarcza ogólnych informacji o sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa. 9-11. a także sprzyja racjonalizacji procesów gospodarczych. Ocena zaprezentowana na podstawie danych liczbowych zawartych w sprawozdaniach finansowych. jak i mikroekonomicznej Warunkiem efektywnego działania firmy jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. że zaczęło prowadzić działalność na własny rachunek jest bardziej zainteresowane rezultatem swych działań . Podstawy analizy finansowej. Analiza osiągniętych wyników gospodarowania jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa. musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. W fazie oceny okresów przeszłych jest źródłem informacji o efektywności gospodarowania oraz pozycji przedsiębiorstwa w branży i na rynku. bowiem bądź to narzucać konieczność dotychczasowych sposobów postępowania. w oparciu. o którą będzie realizowana przyszła działalność firmy. Jedną z form badania bilansu oraz rachunku wyników jest właśnie analiza wskaźnikowa. W bieżącej działalności przedsiębiorstwa dostarcza informacji o zakłóceniach w tej działalności w stosunku do standardów. Analiza ekonomiczna umożliwia stawianie diagnoz. s. Kierownictwo firmy.. Analiza ekonomiczna to spójnik między funkcjami planowania i kontroli.W związku z tym. . organizowanie. motywowanie i kontrola). norm. ułatwia podejmowanie decyzji. Cechą charakterystyczną analizy ekonomicznej w gospodarce rynkowej jest bezpośrednie wykorzystanie jej w procesie zarządzania (planowanie.w celu ustalenia odchyleń oraz wyjaśnienia przyczyn i skutków występujących różnic. Uzyskiwane wyniki mogą. aby sprawnie zarządzać. Warszawa 2005. zarówno w skali makroekonomicznej. Istota kontroli gospodarczej polega na porównaniu dwóch stanów tych samych zjawisk gospodarczych . Wyniki analizy ekonomicznej stanowią podstawę do weryfikacji słuszności decyzji podjętych w przeszłości oraz ustalenia punktu wyjścia zamierzeń bieżących i przyszłych. szczegółowe analizy. bądź też potwierdzić słuszność prowadzonej polityki. PWE. Analiza wskaźnikowa polega na wyrażaniu różnych sfer działalności firmy 2 W. Pozwala dobrze przygotować strategię rozwoju przedsiębiorstwa.

Olzacka. 3 L. Niestety. Na podstawie zmian w wielkości wskaźników ocenia się wybrane. Pałczyńska-Gościniak. 12. B. Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej. Wersty. których akcje są przedmiotem obrotu rynkowego oraz publikowane bilanse spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. Kurtys. bilanse roczne spółek akcyjnych. K. Borowiecki. bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcjonowania. zgodnie z wymogami sprawozdawczości statycznej i koniecznością składania miesięcznych deklaracji podatkowych. dziedziny tej działalności . J. 4B. Bednarski. ODDK. Waśniewski. a także możliwość obliczania wskaźników przeciętnych dla wybranych branż w oparciu o rocznik statystyczny. konstruowanych w oparciu o dane z bilansu oraz rachunku wyników i porównanie ich wielkości w czasie. W przypadku oceniania działalności przedsiębiorstwa za okres. dokonywane. pracowników i całego społeczeństwa. węższe lub szersze. Jak oceniać firmę. Analiza wskaźnikowa w odniesieniu do badania sprawozdań finansowych obejmuje obliczanie wskaźników finansowych. w Polsce od szeregu lat dane takie nie są publikowane. R. T. Wrocław 2003. Duraj. potencjalnych inwestorów i odbiorców. a więc pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami. minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branży.: za okres jednego miesiąca. 59. Istnieje jedynie możliwość obliczania niektórych wskaźników w oparciu o bilanse publikacyjne (tzn. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. . z wielkością wzorcową lub między różnymi jednostkami gospodarczymi. Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa: firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku. charakteryzujących się dużą ilością udziałowców). R. np. Częstsze obliczanie wskaźników jest możliwe w przypadku prowadzenia skomputeryzowanej księgowości. ma ona. Gdańsk 2004. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. podstawę ustalenia wskaźników finansowych stanowić mogą zamknięcia kont syntetycznych. Porównania w przestrzeni pozwalają ocenić pozycje firmy na rynku: czy jest ona najlepsza. Brak porównywalności może doprowadzić do błędnych wniosków4. Porównania w przestrzeni są istotne dla pożyczkodawców i kredytodawców. s. co miesiąc. W gospodarce rynkowej szczególnego znaczenia nabierają porównania wskaźników w przestrzeni. Oskara Lanego we Wrocławiu.za pomocą wskaźników. dla którego nie sporządza się sprawozdania finansowego. s. najgorsza czy też przeciętna.

z jakich się korzysta w badaniach analitycznych. przedmiot i zakres analizy ekonomicznej Przez wiele lat analiza ekonomiczna przekształcała się w odrębną dyscyplinę naukową. marketing. zatem nie tylko dyscypliną naukową. akcjonariusze są zainteresowani poziomem rentowności i ryzyka związanego z działalnością firmy. Istota. Dla nich ważne są. . finanse. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa rodzaj i liczba wskaźników. ponieważ odpowiada za bieżącą i perspektywiczną działalność firmy. J. rachunkowość. 1. zatem wskaźniki określające zdolność firmy do wywiązywania się z zobowiązań krótkoterminowych. 143. Stale wzrasta przydatność oraz atrakcyjność analizy ekonomicznej w procesach zarządzania przedsiębiorstwem. s. Właściciele firmy. Kierownictwo firmy jest zainteresowane wszystkimi aspektami analizy finansowej.2. Kredytodawcy udzielający kredytów na dłuższy okres są zainteresowani zdolnością firmy do generowania gotówki oraz oceny ryzyka finansowego w dłuższym czasie. ma duży wpływ na obiektywność. zawartych w bilansie oraz w rachunku wyniku. Gdańsk 1995. matematyka. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw. ale i działaniami praktycznymi. technologia. a przede wszystkim ich konstrukcja. Treść wskaźników analitycznych. Sułowska. Z tego też względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy. Jest ona. planowanie. dokładność i kompletność wyników prac analitycznych . Jest ściśle powiązana z wieloma dyscyplinami naukowymi takimi jak: statystyka.Wskaźniki finansowe są wskaźnikiem informacji dla różnych grup odbiorców. możliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duże. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. bowiem łączy ona teraźniejszą działalność przedsiębiorstwa z jego przyszłymi rezultatami. Dostawcy i banki udzielające kredytów krótkoterminowych są przede wszystkim zainteresowane oceną płynności bieżącej firmy. Uwzględniając zakres danych.

PWE. Więckowski. Analizie poddaje się ilość. służących podnoszeniu efektywności działania przedsiębiorstwa i jego rozwoju. analizę wskaźnikową. źródeł finansowania . że jej zakres jest stosunkowo szeroki. ocenę procesów inwestycyjnych. Przedmiot i zakres analizy finansowej w gospodarce rynkowej nie ma charakteru jednolitego. rentowność. gospodarowanie zatrudnieniem itp. czy podmiotu oceniającego. Ze względu na dużą różnorodność zagadnień wchodzących w zakres badań analitycznych przyjmuje się najczęściej podział analizy ekonomicznej. procesy zaopatrzenia w surowce i materiały. . • podejmowanie decyzji zarządczych. stopień nowoczesności wytwarzania. s. rachunku przepływów pieniężnych). 7J.finansowa firmy. Warszawa 2000. kapitał obrotowy.: od szczegółowości danych. 6Z. koszty działalności. Analiza ekonomiczno . płynność. Skowronek -Mielczanek. Difin. 25. wynik finansowy i czynniki go kształtujące. magazynowanie. Do podstawowych zagadnień należących do analizy finansowej można zaliczyć: wstępną i rozwiniętą analizę sprawozdań finansowych (bilansu.Celem przeprowadzenia analizy ekonomicznej jest6: • • • sporządzanie charakterystyki liczbowej ilustrującej działalność przedsiębiorstwa oraz pozwalającej na ocenę uzyskiwanych wyników. możliwości pozyskania informacji. 13. jakimi dysponuje przedsiębiorstwo oraz o zmianach w jego otoczeniu. dochody ze sprzedaży. Znaczenie analizy finansowej przedsiębiorstwa sprawia. wyposażenie i majątek trwały. określenie przewidywanych wyników na podstawie informacji o stanie czynników wytwórczych. A. Leszczyński. Warszawa 2000. s. jakość i strukturę działalności wytwórczej. gdyż zależy to min.ekonomiczną i analizę finansową. wykrycie i ustalenie czynników mających wpływ na realizację podjętych przedsięwzięć gospodarczych. zwany również klasycznym na dwa zasadnicze działy: analizę techniczno . Natomiast analiza finansowa dotyczy całokształtu finansowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. rachunku wyników. Analiza techniczno-ekonomiczna koncentruje się na ocenie rzeczowych i osobowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym. Dlatego też trudne jest jednoznaczne określenie obszarów tej analizy.

analiza rentowności). pokrycie majątku kapitałem). 10-11. rotacja środków. zysk (ocena wielkości absolutnych i relatywnych . terminowość spłaty zobowiązań. finansowanie (zmiany kapitału. . przestrzenny i podmiotowy. 23. Schemat 1: Istota. ' T. W.Niemniej w każdym przypadku przedmiotem badań pozostaje : • • • • struktura aktywów (proporcje między majątkiem trwałym i obrotowym. Istotę oraz zakresy analizy i ich przedmiot przedstawia Schemat 1. Gabrusewicz opt. pochodzenie kapitału. Skoczylas op. Waśniewski. s. 19. cit. polityka inwestycyjna i umorzeniowa). cit. struktura pasywów. upłynnianie majątku. s. Na przedmiot analizy finansowej można spojrzeć nie tylko od strony problemowej (przedmiotowej) istotny jest także zakres czasowy. zakres i przedmiot analizy finansowej T O T A s I Analiza efektywności działalności przedsiębiorstwa Analiza sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa ZAKRES PRZEDMIOTOWY: • przychody • koszty • wynik finansowy • efektywność • płynność finansowa • majątek • kapitał • sytuacja finansowa ZAKRES PODMIOTOWY: • przedsiębiorstwo jako całość • samodzielne jednostki wewnętrzne przedsiębiorstwa ZAKRES I PRZEDMIOT ZAKRES PRZESTRZENNY: • rozwiązania systemowe • uwarunkowania rynkowe • pozycja przedsiębiorstwa na rvnku ZAKRES CZASOWY: • działalność przeszła • działalność bieżąca • działalność przyszła Źródło: Opracowano na podstawie: W. bezpieczeństwo finansowe). płynność środków (zdolność płatnicza.

Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie. zaangażowanych zasobów osobowych. Składa się on z trzech elementów. Efekty finansowe są określane przez wskaźniki rentowności jako relacje wyniku finansowego do obrotu. rozliczenia w formie podatków. 9-11. Wyniki finansowe to zyski lub straty ujęte w wielkościach brutto lub netto. Właściwy dobór tych materiałów (w tym głównie sprawozdawczości finansowej). Warszawa 2001. Jest to ścisła zależność statystycznego i dynamicznego ujęcia przedmiotu analizy. PWE. Charakterystyka sprawozdań finansowych wykorzystywanych jako źródła informacji w analizach finansowych Podstawą podejmowania analizy ekonomicznej powinny być odpowiednie materiały źródłowe o charakterze wewnętrznym i zewnętrznym. to podstawowe czynniki określające jakość analizy. 10 . Natomiast stan finansowy jest ujęciem statycznym przedmiotu analizy. Wiąże się to z kształtowaniem pozycji finansowej przedsiębiorstwa. Istotą tej zasady jest zapewnienie takiego gospodarowania. Bednarski. efektywnym lokowaniem środków pieniężnych. dotacje.3. Ustala się go na określony moment. Przypatrując się przedmiotowi analizy finansowej w przedsiębiorstwie jako złożonej całości. koszty własne.9. jego zdolnością płatniczą i kredytową. majątkowych lub kapitałowych. s. Weryfikacja sprawozdawczości 9 L. Wpływają na nie czynniki takie jak: przychody ze sprzedaży. itp. aby przy danym nakładzie środków otrzymać maksymalny stopień realizacji celu. kwartału lub roku. dywidendy. wyróżnić możemy dwa podstawowe jego elementy takie jak: wyniki finansowe oraz stan finansowy. kolejny to środki zaangażowane w inwestycje i wartości niematerialne oraz finansowe pokrycie tych składników z kapitałów własnych lub obcych. w tym zagospodarowaniem osiągniętych nadwyżek finansowych. 1. albo przy danym stopniu realizacji celu użyć minimalnego nakładu środków.W działalności gospodarczej każdego przedsiębiorstwa powinna być stosowana zasada racjonalnego gospodarowania. Pierwszy z nich to stan wyposażenia przedsiębiorstwa w składniki majątku trwałego i obrotowego. Wyniki finansowe są ujęciem dynamicznym i ustalane są za pewien okres jako suma wyników narastających w ciągu miesiąca. a także ich weryfikacja. Osiągnięty wynik finansowy prowadzi do dodatnich lub ujemnych zmian stanu finansowego przedsiębiorstwa.

cit. 11L. Materiały niekompletne lub niestarannie zweryfikowane stać się mogą przyczyną błędnych ustaleń i stąd uniemożliwiać wyciągnięcie poprawnych wniosków oraz podjęcie skutecznego działania. Duraj. Jachna. 32. którymi są w Polsce biegli rewidenci. 19. 11 . B. drugą natomiast materiały zewnętrzne. Waśniewski. Podstawowym zadaniem prac przygotowawczych do analizy ekonomicznej jest dobór i weryfikacja materiałów źródłowych. obok właściwej analizy porównawczej i przyczynowej. Pierwszą grupę stanowią materiały wewnętrzne . Wersty op. 10 L. informujące o otoczeniu przedsiębiorstwa11. Klasyfikację podstawowych źródeł informacji przedstawia Schemat 2. s. Sierpińska. jak i całej analizy ekonomicznej w przedsiębiorstwie można ogólnie podzielić na dwie grupy. Materiały ewidencyjne mają znaczenie podstawowe i wynikają z prowadzonej w danym przedsiębiorstwie ewidencji. mogą prowadzić do podjęcia błędnych decyzji i tym samym uniemożliwić skuteczne działanie. Decyduje to w dużej mierze o jakości prowadzonej analizy. PWN. Informacje do sporządzania analizy powinny dotyczyć kilku okresów. Dobór i weryfikacja podstaw źródłowych analizy wpływa w istotnym stopniu na rzetelność i obiektywność dokonanych ocen. dokumentacja konstrukcyjno-technologiczna oraz inna dokumentacja obrazująca działalność przedsiębiorstwa. 26. Dane o przedsiębiorstwie mogą mieć charakter ewidencyjny i poza ewidencyjny. zależy w dużej mierze od charakteru i rodzaju wykorzystywanych informacji źródłowych. J. K. opracowanie i prezentacja wyników przeprowadzonej analizy. cit. Borowiecki. Bednarski op. niewłaściwie zweryfikowane. poprzednie analizy ekonomiczne. na wyróżnienie zasługuje10: • • zebranie i weryfikacja materiałów źródłowych. kalkulacja ewidencyjna. Źródłem informacji liczbowych są: księgowość. a zatem i jej użyteczności w zarządzaniu przedsiębiorstwem.zawierające dane o przedsiębiorstwie. Materiały niestarannie przygotowane. niekompletne. ponieważ wtedy będzie zachowany warunek porównawczy badanych zjawisk oraz będzie istniała możliwość określenia tendencji rozwoju poszczególnych zjawisk . Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych. Warszawa 2004. sprawozdawczość finansowa i rzeczowa. Materiały źródłowe wykorzystywane zarówno na potrzeby analizy finansowej. Kurtys.przedsiębiorstwa w systemie gospodarki rynkowej należy do tych prac specjalistów rachunkowości i finansów. s. Bednarski. T. T. 12 M. W ramach prac analitycznych związanych z oceną działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. s. R. Jakość przeprowadzonej analizy. plany.

Warszawa 2001.. Leszczyński A. Sporządzanie sprawozdawczości finansowej przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą jest obligatoryjne. 34.Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej ZRODŁA INFORMACJI INFORMACJE Z PRZEDSIĘBORSTW INFORMACJE ZEWNĘTRZNE POZOSTAŁA SPRAWOZDAWCZOŚĆ PODSTAWOWA SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOIWA POZOSTAŁE PIERWOTNE ŹRÓDŁA BILANS RACHUNEK WYNIKÓW RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH KWARTALEN SPRAWOZDANIA FINANSOWE GUS i PRASA FACHOWA i RYNEK i INTERNET i Źródło: Z. którą z uwagi na treść danych można podzielić na sprawozdawczość rzeczową i finansową. Aby sprawozdanie finansowe mogło pełnić swoją funkcję informacyjną. że często dla dokonania wszechstronnej oceny jakiegoś zagadnienia niezbędne jest wykorzystanie z danych zarówno sprawozdawczości finansowej jak i rzeczowej13. Bluszcz. 43. 12 . cit. wykorzystywana jest przede wszystkim jako podstawa źródłowa analizy finansowej. sporządzana w oparciu o ewidencję księgową. Sprawozdawczość rzeczowa natomiast służy potrzebom analizy techniczno -ekonomicznej. s. Sprawozdanie finansowe i jego analiza. op. rzetelności. Dla zachowania przejrzystości. Podstawę tej ' M. jednostka musi stosować określone przez ustawę zasady rachunkowości. Sprawozdawczość finansowa uwzględniająca dane liczbowe wyrażone w jednostkach pieniężnych. sprawozdawczość podlega regulacji prawnej. Podstawowym materiałem źródłowym analizy ekonomicznej jest sprawozdawczość przedsiębiorstwa. wiarygodności i porównywalności informacji. s. Skowronek-Mielczarek. Wydawnictwo Primath. rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy. Należy jednak zaznaczyć.

więc trzy wzajemnie ze sobą powiązane źródła przedstawia nam zarówno dane o finansach przedsiębiorstwa jak i ocenę finansowej kondycji jednostek działających w sferze biznesu. to1 : • • zrozumiałość (przejrzystość) .1994 r. Ocena przedsiębiorstwa przez pryzmat finansów możliwa jest jedynie w oparciu o łączne wykorzystanie wszystkich trzech sprawozdań.wszystkie informacje muszą być powiązane w sposób umożliwiający ich sprawdzenie z dokumentami źródłowymi.choć w różnym aspekcie . gwarantować czytelność informacji. 694 z późn. Podstawowe zasady. ustawa o rachunkowości oraz przepisy i ustalenia określane przez Ministerstwo Finansów czy Główny Urząd Statystyczny14. cit. rachunek wyników oraz informację dodatkową według wzorów stanowiących załącznik do ustawy. A. Leszczyński. Skowronek-Mielczarek opt. kompletność i stosowanie zasady ostrożnej wyceny. bowiem . obejmują skutki tych samych zdarzeń gospodarczych.decyduje o niej zarówno kwota. • wiarygodność . • • sprawdzalność . przedstawiają.sposób prezentacji powinien umożliwiać łatwość ich rozumienia przez użytkowników. jak i charakter informacji. istotność . prawnej i własnościowej prowadzące księgi rachunkowe na zasadach ustalonych w ustawie zobowiązane są do sporządzania sprawozdawczości obejmującej bilans. Ustawa z dnia 29. Bilans stanowi swoisty raport o kondycji finansowej przedsiębiorstwa. bezstronność. gdy ich pominięcie lub zniekształcenie może wpłynąć na decyzje gospodarcze. 20. zm. według których należy sporządzać sprawozdania finansowe. Wartość Z. Poszczególne części sprawozdania finansowego są ze sobą wzajemnie powiązane.U z 2002 nr 76. Niezależnie od formy organizacyjnej. ciągłość i porównywalność .o rachunkowości. poz. stanowi kodeks handlowy. w przypadku zmian konieczne jest sporządzenie informacji umożliwiającej porównanie poszczególnych okresów. 13 . dane są istotne. Dz.to samo przedsiębiorstwo. przewaga treści ekonomicznej nad formą.w kolejnych latach powinny być stosowane te same metody wyceny i prezentacji.regulacji. charakteryzując jednocześnie na określony moment czasowy jego strukturę majątkową oraz źródła finansowania majątku. prawo podatkowe. podejmowane przez użytkowników sprawozdania finansowego. Tak.wpływa na nią brak istotnych błędów.09. Każde z tych sprawozdań spełnia określoną rolę. . s. rzetelne i wierne odzwierciedlenie wszelkich zdarzeń.

s.1. czy przedsiębiorstwo jest rentowne. D. H. Obejmuje wartościowe zestawienie aktywów i pasywów badanej jednostki gospodarczej na określony dzień. 17A. że sprawozdania finansowe stanowią dokumenty wiarygodne i sporządzane zgodnie z zasadami określonymi przez prawo i jako takie podlegają weryfikacji przez biegłych rewidentów. układu poszczególnych pozycji. stanowi on nieprzerwanie przedmiot badań naukowych dotyczących prawidłowości. to jednak nie zawiera informacji niezbędnych do określenia kondycji finansowej i stwierdzenia. 115-124. Taki sposób księgowania jest niezbędny w celu otrzymania kompleksowego obrazu przedsiębiorstwa.poznawcza bilansu polega jednak i na tym. Zestawienie przepływu środków pieniężnych.123. Pastusiak. Z. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie. Informacje zawarte w sprawozdaniach finansowych są. R. B. Aby obliczyć zysk konieczna jest pełniejsza informacja księgowa. Łódź 2000.3. że porównując stany początkowe i końcowe możemy stwierdzić określone tendencje zmian. Konieczny. Absolwent. a zwłaszcza jego aktywów innych niż środki pieniężne. Sierpińska. Mikulski. zwany momentem bilansowym. Przepływy pieniężne nie uwzględniają wszystkich przychodów i wszystkich wydatków odnoszących się do danego okresu. zobowiązań i innych źródeł kapitału16. a zarazem najważniejszym źródłem informacji do analizy finansowej w przedsiębiorstwie jest bilans. 16M. I. Bilans Głównym sprawozdaniem. Duże znaczenie informacyjne mają noty uzupełniające. PWN. Czechowska. Wypych. M. odzwierciedlania majątku. związana z zasadą przypisania przychodów i wydatków temu okresowi. s. dotyczące kształtowania się ważniejszych pozycji bilansu i rachunków wyników. zatem niezbędne. jakkolwiek bardzo pożyteczne pod pewnymi względami. umiejętność ich czytania jest najlepszym sposobem zaznajomienia się ze strukturą i kondycj ą finansową przedsiębiorstwa . Od czasów uznania bilansu za podstawowe sprawozdanie finansowe przedsiębiorstwa. 114 . Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy. Pamiętać należy o tym. 1. 14 . w którym zostały one uzyskane lub poniesione. Pomykalska. Warszawa 2000. Wyjaśniają one bliżej treść bilansu i rachunku wyników zarówno za pomocą liczb jak i opisowo. Rachunek wyników jest z kolei raportem o dokonaniach przedsiębiorstwa w ciągu okresu sprawozdawczego i wszystkie wielkości są w tym sprawozdaniu strumieniami finansowymi sprowadzonymi do konkretnego przedziału czasowego. Bury. Wędzki.

czyli w dniu. a zarazem pierwszym weryfikatorem prawidłowości sporządzania jest globalna równowaga aktywów i pasywów . Wielkości prezentowane w bilansie są danymi zagregowanymi. na który został sporządzony. PWE. rzeczowe aktywa trwałe. Waśniewski W.problematyki ustalania zasad wyceny aktywów i pasywów. Do aktywów trwałych zalicza się wartości niematerialne i prawne (bez kosztów organizacji poniesionych przy założeniu lub późniejszym rozszerzeniu spółki). od najmniej do najbardziej płynnych. Strony aktywów i pasywów są uporządkowane w następujący sposób: aktywa . 18 19 T.. jest równa sumie źródeł ich finansowania. wyrażania realnej wielkości wyniku finansowego itp . Podstawowe pozycje majątku i źródeł ich finansowania w przedsiębiorstwie przedstawia Tabela 1. Suma wszystkich będących w dyspozycji przedsiębiorstwa składników majątkowych. natomiast pasywa . s. Dane z bilansów sporządzanych dla kilku kolejnych okresów (lat) mogą stać się przedmiotem interesującej analizy także w ujęciu dynamicznym. należności i inwestycje długoterminowe czy długoterminowe rozliczenia międzyokresowe. tj. Zarządzanie finansami. 30.majątku i kapitałów. Warszawa 2002.według terminu wymagalności tj. jakie wystąpiły w okresie sprawozdawczym. Kolejną cechą charakterystyczną bilansu. od kapitałów własnych do zobowiązań krótkoterminowych19. oraz zdarzeń gospodarczych. cit. 86. iż przedstawiany w nim stan na koniec okresu obrachunkowego (na ogół jest to koniec roku) jest zarazem stanem otwarcia w następnym okresie obrachunkowym. co stwarza podstawę do uznania bilansu za rzetelny. czyli aktywów. odzwierciedlającymi rezultaty podjętych w firmie decyzji inwestycyjnych. operacyjnych czy finansowych. Rutkowski. Jest to syntetyczne zestawienie obrazujące sytuację finansową firmy w danym momencie czasu. Bilans przedstawia wszystkie składniki majątkowe firmy po jednej stronie oraz źródła ich finansowania po drugiej. s. 15 . prawidłowy i wiarygodny dokument.uszeregowane według stopnia płynności. Jedną z wielu charakterystycznych cech bilansu można uznać fakt. Skoczylas opt. Wszystkie pozycje bilansu podlegają zatwierdzeniu i uzgodnieniu ze stanem faktycznym w drodze inwentaryzacji. A.

Koc.KAPITAŁ (FUNDUSZ) WŁASNY 1. udziały i akcje. • aktywa finansowe . Kapitał (fundusz) zapasowy V. Kapitał (fundusz) podstawowy II. z terminem zapłaty nie przekraczającym jednego roku z różnych tytułów (np. 32. ZOBOWIĄZANIA 1 REZERWY NA ZOBOWIĄZANIA 1. składek ubezpieczeń społecznych.Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niż banki i zakłady ubezpieczeniowe AKTYWA A. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny VI. Zapasy II. Udziały (akcje) własne (-) IV. Godlewska. towarów. s. Rozliczenia międzyokresowe Źródło: S. Grapa Wydawnicza INDOR Sp. Fołta. Inwestycje krótkoterminowe IV.. Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe VII. przeznaczone do zbycia lub zużycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub w ciągu normalnego cyklu operacyjnego właściwego dla danej jednostki. Zysk (strata) netto IX.in. z o. Inwestycje długoterminowe V. aktywa pieniężne (środki pieniężne oraz odsetki naliczone od aktywów finansowych). Należności długoterminowe IV. dostaw i usług. Rezerwa na zobowiązania II. zaciągniętych pożyczek) oraz należności dochodzono przez przedsiębiorstwo w sądzie (roszczenia sporne).oznaczają kwoty pieniężne należne danemu podmiotowi gospodarczemu od innych podmiotów lub osób fizycznych. AKTYWA TRWAŁE 1. Rzeczowe aktywa trwałe III. T. produktów gotowych i nie zakończonych.zapasy materiałów. 31-32. Aktywa obrotowe obejmują : • aktywa rzeczowe . Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego (-) B. Bilans 2004. Długoterminowe rozliczenia mię dzyokreso we PASYWA A. Należne wpłaty na kapitał podstawowy (-) III. Zobowiązania długoterminowe III. Krótkoterminowe rozliczenia mię dzyokreso we B. wydatków w miesiącach następnych zgodnie z zasadą 16 . Należności krótkoterminowe III.o.m. Zysk (strata) z lat ubiegłych VIII. Zobowiązania krótkoterminowe IV. podatków. • należności krótkoterminowe . J. Warszawa 2005. s. udzielone pożyczki i inne inwestycje krótkoterminowe. Wartości niematerialne i prawne II. AKTYWA OBROTOWE 1. • krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe kosztów -rozliczenia wcześniej poniesionych 'Ibidem. inne papiery wartościowe.

Do kategorii tej zalicza się : • • rezerwy na zobowiązania z uwzględnieniem nowej pozycji rezerwy na świadczenia emerytalne i podobne z dalszym podziałem na długo. 35-36. Ma on charakter stabilny. bądź przekształcenia kapitału udziałowego w kapitał akcyjny albo obniżenie udziału w drodze zmiany umowy spółki. Źródła finansowania majątku dzieli się na kapitał własny oraz zobowiązania i rezerwy na zobowiązania. 31 ust. 40. Statut spółki może również postanowić o tworzeniu kapitałów rezerwowych na pokrycie szczególnych strat lub wydatków. kapitał zapasowego. Określają one. wyemitowane obligacje itp.obok kapitałów własnych . kto i na jakich warunkach wyposażył przedsiębiorstwo w środki gospodarcze. s. powstałą na skutek aktualizacji wyceny. Zmniejszenie kapitału zakładowego może nastąpić na skutek pokrycia z kapitału udziałowego straty netto przewyższającej kapitał zapasowy i rezerwowy lub zwrotu dopłat do udziału. 17 .). cit. Na kapitał zapasowy wpływają również zyski zatrzymane w przedsiębiorstwie. pożyczki. Wszystkie składniki majątku muszą mieć odpowiednie źródła finansowania. Kapitał własny składa się z kapitału zakładowego. jednak dopiero po podjęciu przez walne zgromadzenia wspólników odpowiedniej decyzji w tej sprawie. T.współmierności ponoszonych kosztów i uzyskiwanych przychodów np. czyli: kredyty. prenumerata czasopism. Zmniejszenia kapitału udziałowego mogą mieć miejsce tylko w zakresie przewidzianym w kodeksie handlowym i wymagają uchwał zgromadzenia wspólników lub możliwość taka musi być przewidziana w umowie spółki. Kapitały w spółce pełnią jak widać głównie funkcje gwarancyjną. Fołta. dzierżawa mieszkania z góry. ponieważ udziały nie mogą być zwracane wspólnikowi podczas trwania umowy spółki. Wiadomo jednak. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością kapitał zakładowy stanowi równowartość wniesionych przez wspólników zgodnie z umową spółki wkładów pieniężnych i aportów. kapitał z aktualizacji wyceny. Drugim . 22 Ibidem. Kapitał z aktualizacji wyceny tworzony jest na podstawie art. s. 5 ustawy o rachunkowości z aktualizacji wyceny środków trwałych w wielkości stanowiącej różnicę wartości netto środków trwałych. (czyli niewypłacone w formie dywidend). J. zwłaszcza z punktu widzenia wierzycieli spółki. Godlewska opt. Koc. 21 S.i krótkookresowe zobowiązania długoterminowe (o okresie spłaty dłuższym niż rok.najważniejszym źródłem finansowania są 99 zobowiązania. że w istocie 91 o wypłacalności spółki decyduje posiadany przez nią majątek .

zwiększenie poprzez umieszczenie kwoty rezerwy w pasywach. co zmniejsza wypracowany zysk. inwestycyjna czy finansowa .przychody i rodzaje kosztów . s. więc z jednej strony mamy zmniejszenie pasywów (spadek zysku netto) a z drugiej . a czasem nie można nawet powiedzieć czy kiedykolwiek powstaną. 23 W. krótkoterminowe papiery dłużne wyemitowane przez spółkę. 39. Można powiedzieć.składające się na wynik zawiera rachunek zysków i strat. jaki segment działalności środki te pochłania: działalność operacyjna.• zobowiązania krótkoterminowe: kredyty kupieckie. Rachunek przepływów pieniężnych ukazuje natomiast. których wielkości nie można jednak dokładnie określić. Tworzenie rezerw polega na podwyższeniu pozostałych kosztów operacyjnych lub kosztów finansowych. a więc nie nastąpił jeszcze rzeczywisty ubytek w majątku spółki. • rozliczenia międzyokresowe bierne przychodów i kosztów. Bilans jest dokumentem zawierającym zestawienie wartości poszczególnych grup majątku firmy oraz źródeł jego finansowania. Tak. że są to potencjalne zobowiązania spółki. Szczegółowe elementy . Czytanie bilansu przedsiębiorstwa. Ujmuje skutki procesów gospodarczych i towarzyszących im strumieni pieniężnych widoczne w zmienionych wartościach aktywów i pasywów. Warszawa 2002. kwotę rezerwy ujmuje się w pasywach bilansu.. krótkoterminowe kredyty bankowe. wobec ZUS itp.: udzielonych poręczeń. Bilans wykazuje także osiągnięty przez przedsiębiorstwo w danym okresie wynik finansowy (zysk lub stratę). postępowań sądowych itp.) lub niespłacenia przez kontrahenta należności. 18 . które obejmują ujemną wartość firmy Ciekawą kategorię pasywów stanowią rezerwy na zobowiązania. Finans-Service. które mogą powstać w przyszłości z tytułu prowadzonych przedsięwzięć (np. Ponieważ jednak strata jeszcze nie powstała. pozwala jedynie na porównanie stanów na początek i koniec badanego okresu. Jest to rodzaj fotografii firmy na dany dzień: nie obrazuje zmian zachodzących systematycznie w ciągu roku. jest to jednak informacja syntetyczna. zobowiązania z tytułu wynagrodzeń. Mogą one wynikać z przewidywanych przez spółkę strat. Operacja taka nie zmienia łącznej wartości aktywów ani pasywów. Bień. z jakiego źródła pochodzą środki finansowe jednostki lub.

będzie on różnił się niektórymi elementami podziału wyniku finansowego. cit. które obowiązująca u nas ustawa o rachunkowości określa jako wariant kalkulacyjny -spostrzegamy.1. Wprowadzony w Polsce wzór rachunku wyników jest dostosowany do potrzeb 9S sprawozdawczości wszystkich podmiotów gospodarczych . W przedsiębiorstwach. Sprawozdanie to polega na zestawieniu strumieni przychodów uzyskanych w firmie ze sprzedaży wyrobów i usług bądź towarów w ramach prowadzonej działalności handlowej oraz przychodów uzyskanych z przeprowadzenia operacji finansowych i kosztów tej działalności. w których wynikiem finansowym jest strata w rachunku wyników nie występują elementy podziału wyników. Skoczylas opt.. 93-94. Jachna opt. w odwrotnej sytuacji mamy do czynienia ze stratą . że zysk (lub strata) jest niczym innym. profit and loss account) to kolejne z podstawowych i obligatoryjnych sprawozdań finansowych. jak saldem .rachunek porównawczy lub II . po drugiej natomiast rozchody (koszty). 19 . Struktura klasycznego rachunku wyników jest przejrzysta: po jednej stronie mamy przychody. powiększające wynik finansowy. Jednak w zależności od formy organizacyjno . prezentuje strumienie pieniężne. 42. s.prawnej. cit. Waśniewski.różnicą pomiędzy przychodami a rozchodami (kosztami). Jeśli te pierwsze przewyższają koszty. Przedsiębiorstwa mogą sporządzać rachunek wyników dwóch wariantach: I . Polskie przepisy dopuszczają dwa warianty tego sprawozdania różniące się sposobem ujęcia kosztów uzyskania przychodów ( rozumianych jako koszty wytworzenia sprzedanej ilości produktów. 24 25 T. T. lecz przedsiębiorstwo będzie musiało w sprawozdawczości finansowej zaprezentować źródło pokrycia straty. Sierpińska. Układ obu wariantów przedstawia Tabel nr 2.rachunek kalkulacyjny.3. s. wpływające ujemnie na generowane zyski. Rozpatrując rachunek wyników w powyższym ujęciu. sporządzane przez każde przedsiębiorstwo. M. W. towarów czy usług). saldo 94- określa się mianem zysku. Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat nazywany także rachunkiem wyników (ang. Rachunek wyników ukazuje zdolność firmy do generowania zysków i samofinansowania. Zależy to od rodzaju prowadzonej ewidencji kosztów.2. przedstawiające jego sposób wypracowania wyniku finansowego.

zmniejszenie -) III. Koszty ogólne zarządu F. a więc obliczenia ogólnych kosztów jako sumy takich pozycji jak: amortyzacja majątku. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. Straty nadzwyczajne N. Inne przychody operacyjne H. Podatki i opłaty V Wynagrodzenia VI. Koszty działalności operacyjnej I. Wartość sprzedanych towarów i materiałów C. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. Zysk/strata z działalności operacyjnej ( C + D . s. w tym od jednostek powiązanych I.Tabela 2: Zakres informacji w porównawczym i kalkulacyjnym rachunku wyników dla innych jednostek niż banki i zakłady ubezpieczeń Wariant porównawczy A. Przychody ze sprzedaży i zrównane z nimi. Aktualizacja wartości inwestycji IV. Aktualizacja wartości inwestycji V.ll) I. Koszty finansowe 1. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Wynik zdarzeń nadzwyczajnych (M. Zysk / strata ze sprzedaży (A-B) D. Pozostałe przychody operacyjne I. Zmiana stanu produktów (zwiększenie + . zużycie surowców. Koszt wytworzenia sprzedanych produktów II. Pozostałe koszty operacyjne I. Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia VII. Dotacje III. Zysk / strata ze sprzedaży brutto (A-B) D. Zysk ze zbycia inwestycji IV. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. Koszty sprzedaży E.Strata ze zbycia inwestycji III. 74. Inne L. Inne koszty operacyjne F. Odsetki II. Amortyzacja II. Zysk / strata netto ( N-O-P) Źródło: P.E ) Wariant kalkulacyjny A. Zysk/strata z działalności gospodarczej (1 + J K) M. w tym od jednostek powiązanych I. Zyski nadzwyczajne II. B. Przychody netto ze sprzedaży produktów II. 20 . Warszawa 2002. Podatek dochodowy P. Przedstawienie rachunku wyników według wariantu I zastosowania rodzajowego układu kosztów. Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów B. Zużycie materiałów i energii III. Rybicki. Inne K.Odsetki III. Zysk/strata z działalności operacyjnej (F+G-H) J. Zysk / strata brutto (L+M) O. energii. towarów i materiałów. Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów. Przychody netto ze sprzedaży produktów II. Przychody ze sprzedaży i zrównane z nimi. Przychody finansowe 1. Pozostałe obowiązkowe zmniejszenia zysku (zwiększenia straty) R.D . Wartość sprzedanych towarów i materiałów C. materiałów: I. Koszty sprzedanych produktów. Pozostałe koszty rodzajowe VIII. Usługi obce IV. Koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby IV. Pozostałe koszty operacyjne I. Dywidendy i udziały w zyskach ll.l-M. Inne przychody operacyjne E. Zysk / strata z sprzedaży ( C . Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. koszty usług obcych. Dotacje III. koszty osobowe i pozostałe koszty. Inne koszty operacyjne 1. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II.E ) G. Pozostałe przychody operacyjne I. Poltext. materiałów.

sprzedaży. Wyróżniamy kilka pozycji wynikowych. Dotyczy to w rachunku kalkulacyjnym: przychodów netto ze sprzedaży produktów. wynagrodzenia dla pracowników. pozwala na związanie poniesionych kosztów z celami (przyczynami) oraz wydzielenie kosztów poszczególnych faz produkcji czy realizowanych w przedsiębiorstwie funkcji (np. in. marketingu). skorygowanych zmianą stanu produktów) kosztów wytworzenia produkcji sprzedanej. uzyskane odszkodowania. niektóre pozycje wykazuje się w wartości netto.W wariancie I koszty te ujęte są według układu kalkulacyjnego. amortyzację. W dostosowaniu do zmian wprowadzonych w znowelizowanej ustawnie. Wynik na działalności operacyjnej . towarów i materiałów. czynsze z dzierżaw. koszty sprzedaży. Saldo to ma duże znaczenie dla przedsiębiorstwa. który m. przychody ze sprzedaży składników majątku trwałego.in. Ogólny koszt uzyskania przychodu można w tej metodzie obliczyć z iloczynu sprzedanych wyrobów i jednostkowego kalkulowanego kosztu. wartość sprzedanych towarów i materiałów. podatki i opłaty.wartość sprzedanych składników majątku trwałego. zapłacone odszkodowania.powstaje wskutek odjęcia od właściwych przychodów (powstałych ze sprzedaży produktów. in. kosztu sprzedanych produktów. otrzymane dotacje. towarów i materiałów. wynikające z zestawienia pozycji "pozostałe przychody operacyjne" z "pozostałymi kosztami operacyjnymi". sieć sklepów fabrycznych). W rachunku kalkulacyjnym do kosztów uzyskania przychodu ze sprzedaży zaliczamy: techniczny koszt wytworzenia. ponadto znacznie upraszcza procedury analityczne. (gdy firma prowadzi np. koszty czynszów i dzierżaw. co pozwala na szybką orientację w jego strukturze (łatwiej określić wówczas faktyczne źródła przychodów i kosztów). Dla większej przejrzystości rachunku wyników wprowadzono jednak większą liczbę sald. W przychody wpisuje się tu m. 21 . do których zalicza się m. a po stronie kosztów . towarów i materiałów. a także pozwala na uchwycenie kosztów produkcji niezakonczonej.poprzedni wynik korygowany jest o saldo. koszty handlowe. odpisane należności nieściągalne. rozwiązane rezerwy. Nowy rachunek wyników rozszerzono o wykazywanie odrębnie niektóre pozycje przychodów i kosztów wynikające z transakcji dokonanych z jednostkami powiązanymi. gdyż wskazuje na rentowność jego podstawowej działalności. zużycie materiałów (energii). utworzone rezerwy. Wynik ze sprzedaży . przychodów finansowych z tytułu dywidend i udziałów w zyskach oraz odsetek zarówno otrzymanych jak i zapłaconych. ceny obcych usług.

a także z drugiej strony o zobowiązaniach wobec wierzycieli. rezultaty postępowania układowego (naprawczego) lub zaniechania pewnego rodzaju działalności. odpisy aktualizujące wartość finansowego majątku trwałego i krótkoterminowych papierów wartościowych oraz ujemne różnice kursowe. zdarzenia losowe. szczególnie rentowności i aktywności gospodarczej. Wynik ten określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. Mamy tu na myśli m. Oskara Lanego we Wrocławiu. jak i stowarzyszonych). Pozwala na ocenę trwałości pozycji finansowej firmy i stanowi podstawę planowania finansowego. Rachunek wyników dostarcza informacji o rozmiarach działalności operacyjnej. przychody niepodlegające wliczeniu do podstawy opodatkowania. in. ogółem podstawa opodatkowania oraz zmiany metod wyceny 9S bilansowej. Rutkowski op. cit. s. o jej należnościach. otrzymane odsetki. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. 36. Dudycz. cit. kapitału ulokowanego w innych firmach. 31. Analiza finansowa. 26 A. 22 . Koszty finansowe natomiast obejmują m. D. inne podstawy opodatkowania. 27 M. Jest on punktem wyjścia do szczegółowych badań analitycznych. Rozpoznanie to staje się możliwe poprzez analizę bilansu danej jednostki.wynik na działalności gospodarczej jest korygowany o saldo.wynik finansowy pełni w przedsiębiorstwie rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego. in. posiadanych zapasach i rezerwach. Ukazuje zdolność firmy do generowania zysku i samofinansowania. Do celów analizy dane zawarte w rachunku zysków i strat są uzupełniane o informacje takie jak: koszty i straty nieuznane w przepisach za koszty uzyskania przychodu. Wrocław 2000. Przychody finansowe obejmują m. Wynik finansowy brutto i netto . otrzymane dywidendy (w tym także otrzymane od członków grupy kapitałowej -zarówno podmiotów zależnych.. dodatnie różnice kursowe. s. które spowodowały zmianę wyniku finansowego . będące skutkiem zdarzeń nadzwyczajnych. posiadanego majątku. odsetki do zapłaty (także na rzecz członków grupy kapitałowej). Po zapłaceniu podatku otrzymujemy natomiast zysk (stratę) netto26. 28 T. nie mówi natomiast nic na temat jej potencjału ekonomicznego. Sierpińska. W ten sposób powstaje wynik finansowy brutto. 56.Wynik na działalności operacyjnej korygowany jest o saldo operacji finansowych -tak powstaje zysk lub strata z działalności gospodarczej. Ustalony w rachunku wyników . s. podstawowej i jej udziale w tworzeniu zysku przedsiębiorstwa. Wędzki opt. in.

• suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego .U z 2002 nr 76. Działalność operacyjna w przedsiębiorstwie ma największy zakres. ujmując je w trzech częściach jako przepływy pieniężne z działalności operacyjnej. 694 z późn. jakie miały miejsce w spółce w danym roku obrotowym. wartości niematerialne i prawne. Dz. Działania te wpływają na zwiększenie lub zmniejszenie zapasów. 68. Dlatego też obok dwóch już przedstawionych sprawozdań niektóre podmioty mają obowiązek sporządzać także rachunek przepływów pieniężnych. więc na zakupie czynników produkcji oraz sprzedaży wyrobów. Rachunek ten dostarcza informacji o wpływach i wydatkach środków pieniężnych. zobowiązań oraz na osiąganie zysku. Cash flow jest rozrachunkiem tych przepływów pieniężnych.art.równowartość w walucie polskiej 2 500 000 euro. które w poprzedzającym roku obrotowym. Rachunek przepływów pieniężnych jest sumą przepływów w obrębie tych dziedzin.09. Polega. Odnosi się do działalności. • przychód netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy . Podmiotami tymi są spółki akcyjne kontynuujące działalność oraz pozostałe jednostki. . za który sporządzono sprawozdanie finansowe osiągnęły lub przekroczyły granicę dwóch z trzech wielkości : • średnioroczne zatrudnienie . że analiza bilansu (ocena posiadanych zasobów) oraz rachunku wyników (ocena strumieni) aczkolwiek bardzo cenna. wraz z korzyściami. do której przedsiębiorstwo zostało powołane.1994 r. usług i innych składników majątku. Natomiast działalność inwestycyjna obejmuje zapłatę za nabyte oraz sprzedane składniki majątku trwałego.3.50 osób. jakie przynoszą lokaty w postaci wypłaty odsetek 29 Ustawa z dnia 29. a więc środki trwałe. poz. 23 . należności.1. to jednak nie zawiera wielu informacji potrzebnych do oceny rzeczywistej pozycji finansowej jednostki gospodarczej.o rachunkowości. zm. lokaty finansowe. Rachunek przepływów środków pieniężnych Doświadczenia gospodarki rynkowej oraz wieloletnia praktyka w zakresie analizy finansowej wykazały.równowartość w walucie polskiej 5 000 000 euro W każdym przedsiębiorstwie w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej notuje się wypływy gotówki z przedsiębiorstwa i wpływy gotówki do przedsiębiorstwa. inwestycyjnej i finansowej.3.

Podstawową wartością. dopłaty) i jego obsłudze (dywidendy) oraz kapitału obcego. Przewodnik po cashflow. Spowodowane jest to pewnie tym. Uwzględnia się tu takie pozycje jak wpływy od odbiorców i z tytułu odsetek. ale dostarcza cennej informacji o ich źródłach. Metoda O1 bezpośrednia nie jest uboższa w informacje niż metoda pośrednia . zaangażowanego w postaci obligacji. co umożliwia oszacowanie przyszłych przepływów pieniężnych. która musi tutaj być uwzględniona jest amortyzacja. 31 E. 56. Metoda bezpośrednia polega na dokładnym wyszczególnieniu konkretnych wpływów i wydatków w ramach działalności operacyjnej. Metoda ta. zaliczanych zarówno do finansowego majątku trwałego. Umożliwia to szybsze korygowanie zmian w rachunku przepływów pieniężnych. że dostarcza dokładniejszej informacji o zmianach w bieżących aktywach netto i więcej danych o korektach. 24 . chociaż często trudniejsza do zinterpretowania jest chętniej wybierana przez przedsiębiorców. należności. czy wydatki na rzecz dostawców czy pracowników i inne. jak i długoterminowych. Metoda bezpośrednia pokazuje nie tylko końcową kwotę przepływów. i ich zwrocie oraz obsłudze (płacone odsetki)30. zobowiązania i inne. kredytów i pożyczek pieniężnych zarówno krótkoterminowych. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. Wyznaczania przepływu środków pieniężnych na całym świecie dokonuje się za pomocą jednej z dwóch metod: pośredniej lub bezpośredniej. jak i przeznaczonych do obrotu. 61. s. Działalność finansowa polega głównie na pozyskiwaniu przez spółkę kapitału własnego (wkłady pieniężne. inwestycyjnej i finansowej liczy się jako różnicę między sumą wpływów i sumą wydatków. Zgodnie z ustawą o rachunkowości przepływy z działalności operacyjnej można wyznaczać dowolną metodą. Przepływy pieniężne netto poszczególnych działalności: operacyjnej. Śnieżek. Rachunek 30 s. Strukturę rachunek przepływów pieniężnych z zastosowaniem obu wyżej opisanych metod przedstawia Schematu 3.i dywidend i udzielanie długoterminowych pożyczek. Do działalności inwestycyjnej zalicza się również zapłatę za nabycie oraz sprzedaż papierów wartościowych. natomiast konstrukcja obu metod w przypadku przepływów z działalności inwestycyjnej i finansowej niczym się nie różni. Metoda pośrednia polega na skorygowaniu zysku operacyjnego netto o kwotę pozycji. Dokonywane są również korekty in plus lub in minus w zależności od zmian w takich pozycjach jak: zapasy. Ibidem. które nie powodują zmian w przepływach pieniężnych. Warszawa 2002.

s.BO) (W EDŁUG DEFINICJI ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH STOSOWANYCH DLA PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH) Źródło: E. Przepływy netto w danym obszarze. Oprócz nadwyżki finansowej. cit. 71. W ujęciu pośrednim kwota zysku (straty) netto jest korygowana do poziomu pieniężnego (kasowego). KOREKTY DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA 1. M. przepływy pieniężne. Śnieżek opt. to suma wpływów minus sumę wydatków. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. operacyjne. 61. są w obydwu podejściach identyczne. uwarunkowanej możliwościami zgromadzenia informacji. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ (B) DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA 1. s. W przypadku działalności inwestycyjnej i finansowej przepływy pieniężne są wyznaczane w taki sam sposób. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2.. cit. T. tj. W ujęciu bezpośrednim są przedstawione realne wpływy i realne wydatki w każdej z tych działalności. inwestycyjne i finansowe. . Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pieniężnych DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA METODA BEZPOŚREDNIA 58) WPŁYWY (WEDŁUG TYTUŁÓW) 59) WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ (A) METODA POŚREDNIA 1. 25 . WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJ (C) RAZEM PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO (A+B+C = X) X = ZMIANA STANU ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH (BZ . Sierpińska. WYNIK FINANSOWY NETTO 2. jaką przedsiębiorstwo wygospodarowało w danym okresie korzysta ono również z innych źródeł przychodów 32. Wybór sposobu sporządzania rachunku przepływów pieniężnych zależy od decyzji kierownika jednostki gospodarczej. Jachna opt. W obu ujęciach w różny sposób są wyceniane poszczególne przepływy pieniężne w działalności operacyjnej.przepływów pieniężnych można przygotować metodą bezpośrednią lub pośrednią. Wybór metody tworzenia rachunku przepływów pieniężnych nie wpływa na końcowe wyniki.

gdy nie jest "uwięziony" w należnościach lub zapasach. • krótkoterminowych. 33 A. a zwłaszcza jego zdolności płatniczej. więc analizą statyczną. Dlatego też miernikiem gospodarki finansowej nie jest zysk. 49. s. zatem obrazuje zmiany sytuacji finansowej jednostki wywołane przez rzeczywisty ruch pieniądza . Nie zawsze jednak pozwala na prawidłową ocenę sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Rutkowski op. 26 . Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. dotyczących zwiększenia stanu wszelkich zobowiązań oraz zmniejszenia stanu środków obrotowych. przyczynia się także do wzrostu statycznych kryteriów płynności. Zysk jest źródłem dopływu dodatkowych pieniędzy tylko wtedy. cit.a nie zapisy memoriałowe . w których zamrożone są środki pieniężne. Obliczanie cash flow jest rachunkiem płynności w ujęciu dynamicznym. a więc najbardziej płynnych aktywów. że przedsiębiorstwo będzie miało środki na regulowanie w terminie swoich zobowiązań. Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu. Rachunek przepływów pieniężnych wykorzystywany jest przede wszystkim do oceny płynności finansowej. salda tych rachunków mają inną interpretację ekonomiczną. Rachunek. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umożliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą. jest. a także na prowadzenie właściwej polityki rozwojowej. Między obydwoma ujęciami analizy płynności istnieje ścisła zależność. lecz wynik rachunku przepływów pieniężnych . gdyż dopływ środków pieniężnych. Analiza bilansu pozwala określić płynność w danym momencie bilansowym. jeśli chodzi o istotę rachunku zysków i strat i rachunku przepływów pieniężnych. Mimo dużej zbieżności.• długoterminowych w postaci nowych akcji bądź dopłat udziałów do funduszu założycielskiego zwiększających kapitały własne oraz zaciągania kredytów i pożyczek. Zysk wyrażający nadwyżkę przychodów nad kosztami jest miernikiem sprawności procesu wytwarzania i sprzedaży.a także przedstawia źródła dopływu środków oraz sposoby ich wykorzystania. Wygospodarowanie nawet dużego zysku nie oznacza.

Metody badawcze stanowią w każdej nauce podstawę poznania obiektywnej rzeczywistości i narzędzie rozwiązywania złożonych problemów badawczych. dostawców. Jest ono znane i wynika z różnicy stanu środków pieniężnych wykazanych w bilansie na początek i koniec okresu sprawozdawczego. a jaka na wypłaty dla załogi i właścicieli.4. podwyższenie kapitału akcyjnego bądź zakładowego. Metody analizy finansowej W ujęciu ogólnym przez metodę należy rozumieć świadomy i uporządkowany sposób badania rzeczy i zjawisk. Niektóre przychody mają charakter okazjonalny np. Wykorzystanie tych źródeł finansowania w analizowanym okresie ogranicza możliwość skorzystania z nich w okresie następnym. prowadzący do zamierzonego celu. Pozwala ocenić czy przyszłe przychody ze sprzedaży wyrobów i usług wystarczą na pokrycie niezbędnych wydatków. pozwala ocenić zdolność firmy do generowania dochodów w przyszłości. Wydatki te powinny być grupowane według ich wagi oraz stopnia pilności. inwestycje związane z realizacją postępu technicznego. Zestawienie prognozowanych przepływów pieniężnych ma ogromne znaczenie w zarządzaniu przedsiębiorstwem. Obejmują one wszystkie typowe i powtarzalne sposoby zbierania. Wiąże się to bezpośrednio z przyszłą zdolnością do wywiązywania się ze zobowiązań wobec banków. To. udziałów. analizy i interpretacji danych 27 . Zestawienia przepływów pieniężnych dokonuje się. gruntów lub środków trwałych. W przypadku wydatków ogromną rolę odgrywa ich struktura. Celem rachunku ex post nie jest ustalenie salda końcowego. opracowania. uzupełnienie środków z innych źródeł. sprzedaż papierów wartościowych. wynikającymi z zaplanowanych rozmiarów działalności i przewidywanej polityki rozwojowej. zwiększenie kapitału obrotowego.Zestawienie przepływów pieniężnych służy nie tylko do oceny sytuacji płatniczej przedsiębiorstwa w przeszłości (rachunek ex post). załogi i właścicieli. Jeżeli przedsiębiorstwo wykorzystywało jako źródło finansowania kredyt bankowy. i w jakim zakresie. 1. to koszty obsługi długu wpłyną na wynik finansowy. Rachunek cash flow ex antę zestawia prognozowane wpływy pieniężne z wydatkami. ale może być podstawą planowania przyszłych wpływów i wydatków (rachunek ex antę). emisja obligacji. jaka część środków finansowych została przeznaczona na rozwój przedsiębiorstwa. czy konieczne będzie. aby odtworzyć wszystkie źródła przychodów i sposoby zagospodarowania tych środków.

19. W obecnej praktyce stosuje się w analizie finansowej dwa rodzaje metod: metody specyficzne dla tej dyscypliny. takich jak zysk. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Są to zarówno metody jakościowe. Zajmuje się. 3 E.34 Ocena działalności gospodarczej stanowiąca przedmiot analizy finansowej jest bardzo trudna i złożona. s. obejmujący3 : • podstawowe zagadnienia metod analizy finansowej. Warszawa 1985. jak i ilościowe. PWN. 55. ocenę poprawności i praktycznej przydatności deterministycznych metod analizy finansowej. Nowak. wypracowane w miarę rozwoju analizy działalności gospodarczej przedsiębiorstw oraz metody przyjęte z innych dyscyplin naukowych (np. metod w przyczynowej analizie finansowej. co szczególnie ma miejsce w ma miejsce gospodarce rynkowej. Dlatego też skuteczna ocena zjawisk gospodarczych zwłaszcza przyczynowa analiza finansowa wnętrza przedsiębiorstwa i jego otoczenie wymaga różnorodnych metod badania. w tym także w analizie finansowej. Toruń 2002. lecz ich pomiarem i oceną. zalet i wad oraz możliwości i celowości wykorzystania poszczególnych metod stosowanych obecnie w analizie finansowej przyjęto układ zagadnień. s. koszt czy kapitał. matematyki) i odpowiednio adoptowane do wymagań występujących przy analizie zjawisk gospodarczych w przedsiębiorstwie. 34 S. która jako nauka ze swej istoty ma w większym stopniu charakter metodyczny niż teoriopoznawczy.empirystycznych. Wraz z rosnącymi wymaganiami stawianymi przed analizą finansową przy zarządzaniu przedsiębiorstwem. • • • charakterystykę ogólnych metod i kierunków porównań stosowanych w analizie finansowej. metody te polegają na stałej rozbudowie i doskonaleniu. Siemińska. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. możliwości równoległego stosowania innych. służące do uzyskiwania maksymalnie lub optymalnie uzasadnionych odpowiedzi na stawiane w nich pytania. 28 . Przy omawianiu istoty.: statystyki. pracochłonności. bowiem nie definiowaniem kategorii ekonomicznych. Definiowaniem tych kategorii zajmują się takie dyscypliny jak ekonomia i ekonomiki szczegółowe. obejmujące różne metody deterministyczne oraz metody stocholastyczne. Natomiast zadaniem analizy finansowej jest najpierw przyporządkowanie ustalonym kategoriom określonych wielkości liczbowych ich ocena a następnie ich analiza. Metodologia badań Społecznych. Jednakże szczególna rola przypada metodzie w analizie ekonomicznej.

od skutków do przyczyn. Natomiast do najważniejszych metod szczegółowych należą metody analizy jakościowej i ilościowej. Analiza finansowa przeprowadzona za pomocą metody indukcyjnej rozpoczyna się od badania wszystkich obszarów działalności przedsiębiorstwa. ma jednak ujemne skutki. W najbardziej ogólnym ujęciu metoda to sposób badania przedmiotu. dedukcji. polegającej na podejściu od syntezy do zjawisk cząstkowych. Metoda ta pozwala na uzyskanie dokładnej i pełnej informacji analitycznej o działalności przedsiębiorstw. od wyników do czynników. Metoda indukcyjna polega na tym. wyrażające się w dużej pracochłonności tej metody. od czynników do wyników. Wychodzi. więc od zjawisk ogólnych do szczegółowych. Zaleta tej metody jest dość duża obiektywność wyników. aczkolwiek zapewnia dokładność badań. a więc w tym przypadku .sposób badania stanu i wyników finansowych przedsiębiorstwa. że w badaniach analitycznych przechodzi się od zjawisk szczegółowych do ogólnych. Zgodnie z tym procedura postępowania charakteryzuje się następujący sposób: od szczegółu od czynników od przyczyn -Ą -Ą "^ do ogółu do wyników do skutków 29 . Obejmowanie badaniami wszystkich czynników i wieloetapowość oceny. Kierunek badań zapisać można w takiej oto postaci: od szczegółu od czynników od przyczyn ► ► ^ do ogółu do wyników do skutków Ze względu na charakterystyczny kierunek badań metoda jest często nazywana metodą scalenia. redukcji. a dopiero później ustala się wpływ gospodarowania tymi czynnikami na wyniki finansowe firmy. co przeciwdziała tendencyjnemu ustosunkowaniu się do ocenianych zjawisk gospodarczych. na których poziom miały wpływ oceniane czynniki i od przyczyn do skutków. Do podstawowych metod ogólnych zalicza się metody: indukcji. wykorzystania zaangażowanych w tej działalności czynników. Metodą odwrotną do metody indukcyjnej jest metoda dedukcyjna. gdyż w czasie prowadzenia badań analitycznych nie zna się ostatecznych rezultatów pracy przedsiębiorstwa. Analiza finansowa posługuje się metodami ogólnymi i szczególnymi.• konieczność stosowania analizy wpływu inflacji na wynik finansowy przedsiębiorstwa.

• podsumowania ustaleń dokonanych w trakcie weryfikacji i sformułowania tezy końcowej. które miały istotny wpływ na wielkość i zmianę wyniku finansowego dokonuje się w dalszej kolejności. Badaniu poddawane są wyłącznie te elementy. s. Polegają głównie na porównawczej analizie dynamiki szeregów czasowych. Jako zaletę tej metody uważa się jej mniejsza w stosunku do poprzedniej pracochłonność. Urbańczyk. sformułowania problemu. zweryfikowania prawdziwości tez i wniosków w postępowaniu analitycznym. Analityk przeprowadzający analizę metodą redukcji musi posiadać dobrą znajomość zagadnień funkcjonowania przedsiębiorstwa oraz dobrego opanowania warsztatu badawczego. które bada. Wadą prezentowanych metod jest natomiast to. Metodę weryfikacji można stosować we wszystkich rodzajach analizy finansowej. uściślenia zbioru czynników i uporządkowania ich według siły 36 Ibidem.Analiza finansowa z zastosowaniem tej metody rozpoczyna się od analizy wyników finansowych. Jest ona zarazem najtrudniejsza w zastosowaniu w praktyce. Najbardziej kompleksową metodą badawczą. natomiast badanie czynników. 30 . Jest ona metodą trudną i wymaga ona od analityka bardzo dogłębnej wiedzy na temat przedsiębiorstwa. musi umieć sformułować problemy oraz musi wiedzieć. Ma to istotne znaczenie w zakresie dokładnego rozpoznania charakteru analizowanych zależności. Analityk musi potrafić dokładnie ocenić badane zjawisko. Metoda wymaga. metody analizy jakościowej (zwane również metodami opisowymi). że nie pozwalają na dokładną kwalifikację zależności istniejących pomiędzy badaną zmienną ekonomiczną a określającymi ją czynnikami. Szczecin 2001. Niewątpliwą zaletą omawianych metod jest ich prostota i związana z tym duża łatwość w praktycznym ich stosowaniu. z pośród metod ogólnych. s. które w największym stopniu wpływają na badane zjawisko36. 37 E. 59-63. Zaliczane do metod szczegółowych. jest metoda redukcji nazywana również metodą weryfikacji. Uniwersytet Szczeciński. przeprowadzenia badań analitycznych potwierdzających lub odrzucających wstępne ustalenia oraz konieczna jest synteza końcowa. 81. które problemy poddać badaniu. na temat metodologii tego badania. z których to zjawisko się składa. ujmują badane związki i zależności w formie opisowej. bez prób nadawania im ilościowego niezależnego wyrazu. na temat zjawiska. Składa się z trzech elementów postępowania badawczego : • • sformułowania tez i wniosków syntezy wstępnej. werbalnej. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa.

Gabrusewicz opt. cit. W wyniku porównania wielkości rzeczywistej z wielkością przyjętą za bazę odniesienia uzyskuje się odchylenie bezwzględne (różnicę). Wyraża się to m. Utrudnia to w konsekwencji precyzyjne prognozowanie kształtowania się tej zmiennej w przyszłych okresach. Niewątpliwie dość istotną przewagę nad metodami jakościowymi mają metody ilościowe. Dokonując podziału ze względu na stopień wnikliwości można wyróżnia się metody: porównań. że trzeba wyeliminować wszystkie te zaistniałe zmiany. 31 . Natomiast wyniki osiągnięte na podstawie zastosowania metod jakościowych zawierają w wielu przypadkach dużą dozę subiektywizmu wynikającą z doświadczenia badacza oraz jego wiedzy i emocjonalnego podejścia do uzyskanych rezultatów badań. s. Jedna wyraża stan faktyczny. podstawy porównań. W. Aby określić wzajemne powiązania zjawisk gospodarczych stosuje się odchylenia względne. cenowe. Aby ustrzec się błędnych ocen i wniosków należy przed dokonaniem porównań doprowadzić dane liczbowe opisujące rozpatrywane zjawisko do porównywalności. in.in. W metodzie tej ocenia się zawsze przynajmniej dwie kategorie liczb. sposobu ujęcia zagadnień objętych zakresem porównań. Porównywalność jednorodnych zjawisk gospodarczych jest często utrudniona z tytułu licznych zmian występujących w trakcie dłuższego okresu. 34. W metodzie porównań ważne jest poprawne ustalenie m. W analizie finansowej zastosowanie znajduje wiele metod ilościowych. 34. stochastyczne. W zależności od wielkości przyjętej za bazę odniesienia wyróżnia się następujące kierunki porównań : 38 39 W. Skoczylas opt. a druga stanowi podstawę porównań. W rezultacie otrzymuje się różnice dodatnie lub ujemne . Metoda porównań określana też mianem metody odchyleń. Waśniewski. cit. że wyniki uzyskane przy ich zastosowaniu mają bardziej jednoznaczny charakter oraz nie są obciążone subiektywizmem. determistyczne. s. które zniekształciły w pewnym stopniu obraz analizowanych zjawisk gospodarczych . w tym. T. lecz głównie we wstępnej jej fazie stwarzając niejako grunt do zastosowania ilościowych metod analizy przyczynowo-skutkowej. polega na porównaniu badanych zjawisk z innymi wielkościami oraz ustaleniu różnic między cechami porównywanych zjawisk. organizacyjne i przedmiotowe.: przedmiotu porównań. Oznacza to.i kierunku oddziaływania na badaną zmienną ekonomiczną. Pomimo tych wad metody jakościowe powinny być w dalszym ciągu stosowane w analizie.zachodzące pomiędzy porównywanymi wielkościami. Do najczęstszych powodów zniekształceń zjawisk gospodarczych należą zmiany: metodologiczne.

przychody ze sprzedaży czy na wielkość zysku ze sprzedaży produktów. oblicza się wpływ poszczególnych czynników na odchylenie łączne. w którym dany czynnik występuje w wielkości reprezentowanej przez wskaźnik będący przedmiotem porównania. Postępując w ten sposób. gdy współzależności mają charakter związku funkcyjnego wyrażonego w formie iloczynu. logarytmowania. Istotą metod deterministycznych jest uzyskanie podstawowych zależności funkcyjnych pomiędzy zjawiskami występującymi w przedsiębiorstwie. różnic cząstkowych. gdzie ten właśnie czynnik jest jeszcze ujęty w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia (bazy). Istota tej metody wyraża się w kolejnym podstawianiu poszczególnych czynników w wielkości określającej wartość wskaźnika. Metoda kolejnych podstawień (łańcuchowych) służy do liczbowego określenia wpływu poszczególnych czynników na wielkość badanego zjawiska tylko wtedy. Wśród nich wymienia się najczęściej metody: kolejnych podstawień. odejmując od wyniku podstawienia. Suma odchyleń cząstkowych powinna być równa łącznemu (całkowitemu) odchyleniu między wielkością wskaźnika. które je ukształtowały. Dzięki ilościowym metodom deterministycznym można ustalić wielkość odchylenia rozpatrywanego zjawiska i w miarę dokładnie rozliczyć wpływ najważniejszych czynników. stanowiących przedmiot badań. funkcyjną. aż do ostatniego czynnika włącznie. Przestrzega się przy tym zasady zachowywania raz już przeprowadzonych podstawień we wszystkich następnych podstawieniach. w miejsce wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia (bazę). porównania w przestrzeni najczęściej przeprowadzane przy przyjęciu za podstawę odniesienia wielkości rzeczywistych innych przedsiębiorstw (analizy międzyzakładowe) czy średnich wielkości branżowych. reszty. wielkości wyniku z bezpośrednio poprzedzającego podstawienia.• • • porównania w czasie. ilorazu lub sumy algebraicznej danych czynników. np. będącego przedmiotem porównania. Metoda ta polega na matematycznym sformułowaniu funkcji ekonomicznych. określenie najważniejszych czynników wpływających na koszty bezpośrednie. który jest przedmiotem porównań. 32 . a wielkością wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia. wówczas gdy wzorcem porównań są założenia planu przedsiębiorstwa. Różnicę spowodowaną przez konkretny czynnik ustala się. porównanie z planem. gdy bazę odniesienia stanowią wielkości rzeczywiste lat ubiegłych. oraz określeniu odpowiedniego łańcucha przyczyn.

zakładając.40 Najczęściej wykorzystuje się ją do rozliczania wpływu zmian wielkości zatrudnienia i wydajności pracy na przyrost produkcji. z tym że wielkości wskaźników dynamiki względnej (A.B. że w zależności od przyjętej kolejności podstawienia można otrzymać zróżnicowany wpływ poszczególnych czynników. 30. Metoda funkcyjna uwidacznia wyraźnie związek między wielkością wyników w okresie przyjętym za podstawę odniesienia a rzeczywistą wielkością porównywanych czynników. Metoda reszty pozwala na obliczenie wpływu poszczególnych czynników na zmiany badanego zjawiska. Jachna opt. ustalić wpływ zmiany drugiego czynnika. że czynnik pierwszy występuje w wielkości odpowiadającej podstawie odniesienia. obliczyć wpływ obydwu czynników łącznie. Przy dwóch czynnikach oblicza się trzy różnice cząstkowe. przy czym wpływ ostatniego czynnika jest „resztą". Do identycznych rezultatów prowadzi metoda różnicowania będąca uproszczoną wersją metody kolejnych podstawień. czyli różnicą między odchyleniem globalnym a sumą wpływu innych przyjętych do badań czynników. Metoda funkcyjna może mieć zastosowanie nie tylko w zależnościach stanowiących iloczyn. dzieląc wskaźniki podstawy odniesienia przez wielkości rzeczywiste (badane). a przy trzech czynnikach siedem różnic cząstkowych. lecz również w wypadku występowania ilorazów. cit. Metoda umożliwia otrzymanie jednoznacznych odpowiedzi bez względu na kolejność podstawiania czynników. że czynnik drugi pozostaje w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia. Zaletą ich jest prostota i stosunkowo mała pracochłonność. 33 .C) dla czynników w mianowniku funkcji ustala się w sposób odwrotny. która w miejsce pełnych danych czynnika objętego badaniem wprowadza różnicę między jego wielkością faktyczną a będącą podstawą porównania. Metoda różnic cząstkowych polega na jednoczesnym wyodrębnianiu cząstkowych odchyleń indywidualnych i cząstkowych odchyleń wyrażających łączny wpływ czynników oraz traktowaniu ich jako odrębnych elementów badania analitycznego. W metodzie różnic cząstkowych otrzymuje się jednakowe wyniki bez względu na kolejność podstawiania poszczególnych czynników. przyjmując z kolei. Sierpińska T. s. Etapy obliczeń: • • • obliczyć wpływ zmiany pierwszego czynnika. Przyjęte w metodzie funkcyjnej matematyczne rozwiązania pozwalają na uzyskanie wyników identycznych jak w metodzie 40 M. Wadą tych dwóch metod jest to.Metoda reszty zalecana jest do badania wpływu dwóch czynników na badane zjawisko.

lecz wynikają z przeprowadzonego rozpoznania w analizie wstępnej. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pieniężnych.matematycznego pozwalają one na znaczenie szersze zastosowanie ich w procesie planowania i prognozowania procesów 34 . Wyniki tak przeprowadzonej analizy służą nie tylko do sposobu działania przedsiębiorstw w przeszłości. które mogą znacznie wzbogacić badania stosowane w analizie finansowej należą metody stochastyczne. więc na szersze ujęcie związków między zjawiskami gospodarczymi i ściślejsze przypisanie im ilościowego wyrazu. logarytmicznej. Metody stochastyczne pozwalają. Odchylenia cząstkowe oblicza się w oparciu o wskaźnik dynamiki zjawiska. krzyżowych podstawień) mają większą wartość poznawczą w analizie niż odchylenia łączne. Metoda logarytmowanią pozwala na osiąganie wyników zbliżonych do wielkości odchyleń obliczonych za pomocą metody funkcyjnej lub podstawień krzyżowych. Do podstawowych metod operacji pieniężnych należą rachunki: odsetkowe. Warto zwrócić uwagę na fakt. przy czym stosowane formuły obliczeń należą do stosunkowo skomplikowanych. Do metod. dyskontowe. że sposób prezentowania danych w postaci indeksów dynamiki stwarza możliwość pogłębienia interpretacji analizowanego modelu zależności. które charakteryzują się większą precyzyjnością. a określonym na podstawie kwantyfikowanej prawidłowości przebiegu. Zróżnicowany stopień przydatności wyżej wymienionych metod. Ich ideą jest budowanie i oszacowanie odpowiednich modeli ekonometrycznych. Można ją stosować do dowolnej liczby zmiennych objaśniających. odzwierciedlających za pomocą jednego równania lub układu równań zasadnicze powiązania między rozpatrywanymi zjawiskami. Wśród metod stochastycznych na szczególne podkreślenie zasługują metody ekonometryczne. ponieważ obok czynników głównych uwzględnia się w nich wpływ czynników przypadkowych. Dzięki wykorzystaniu w szerokim zakresie aparatu statystyczno . Oprócz wyżej wymienionych metod. W metodach ekonometrycznych ocena dokonywana jest przez porównanie stanu rzeczywistego ze stanem dla tego czasu właściwym.podstawień krzyżowych. W metodach tych liczba czynników i postać zależności nie są z góry określone. głównie w zakresie operacji finansowych. ale też do formułowania prognoz przede wszystkim krótko-i średnioterminowych lub też optymalnych programów działania. Dość dokładnie obliczone odchylenia indywidualne (za pomocą metody funkcyjnej. analiza finansowa posługuje się także metodami specyficznymi. procentu składanego.

35 . zaś dynamiczne nie tylko w przestrzeni. Punktem wyjścia jest analiza bilansów zagrożonych firm przez odniesienie ich do bilansów jednostek dobrze prosperujących.zagrożeń dotyczących efektywności gospodarowania i związanej z tym utraty zdolności kredytowej przez przedsiębiorstwa lub gospodarstwa domowe. Stosuje się je również w ujęciu wielowymiarowej dyskryminacji liniowej. Drugą grupą metod stochastycznych są metody dyskryminacyjne. cit. głównie w zakresie operacji finansowych. Waśniewski. Mają one na celu wczesne rozpoznanie . Są to metody jakościowe i ilościowe. s. werbalnej bez prób nadania im ilościowego mierzonego wyrazu. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pieniężnych. ale i w czasie41. W. ujmują badane związki ich zależności w formie opisowej. które są dobierane zależnie od rodzaju badanych zjawisk i postawionych w analizie celów. zwane również metodami opisowymi. Przedstawiona charakterystyka metod wykazała. Metody analizy jakościowej.produkcyjnych w przedsiębiorstwie. aniżeli to ma miejsce przy zastosowaniu tylko metod deterministycznych. stochastyczne oraz różne kombinacje wymienionych metod. dyskontowe. Oprócz wyżej wymienionych metod. determistyczne. analiza finansowa posługuje się także metodami specyficznymi. co w wielu przypadkach może być 41 T. reprezentujących warunki gospodarowania i sprowadzeniu ich do jednego porównywalnego wskaźnika. Wyeksponowane wady i zalety poszczególnych metod wykazują. że w analizie finansowej dysponuje się wieloma różnymi metodami. przyczyniając się do znacznego wzbogacenia wartości poznawczej wyników analizy finansowej. Statyczne metody taksonomiczne umożliwiają uwzględnienie zmian rozpatrywanych procesów porównawczych w przestrzeni.najczęściej przez bank .mogą się wzajemnie uzupełniać. że umożliwiają ocenę pozycji ocenianego przedsiębiorstwa w stosunku do innych jednostek w otoczeniu gospodarczym (sektor lub region). Metody taksonomiczne to trzecia grupa metod stochastycznych. wręcz przeciwnie . że metody stochastyczne nie wykluczają się ze stosowanymi metodami jakościowymi i metodami deterministycznymi. Skoczylas opt. Należy podkreślić. Wartości poznawcze wrażają się w tym. Do podstawowych metod operacji pieniężnych należą rachunki: odsetkowe. procentu składanego. że nie można mówić o wyższości jednych metod nad innymi. 51. których istotą jest skumulowanie szeregu wskaźników pomiaru efektywności gospodarowania oraz innych czynników.

ważne. więc równoległe stosowanie wszystkich metod i ich dobieranie stosownie do specyfiki badanych zjawisk i właściwości poszczególnych metod. cit.5. jak i przebiegu oraz wyników osiąganych w danym czasie. 1. Nie należy. Gabrusewicz opt. Schemat 4: Rodzaje KRYTERIUM PODZIAŁU analizy finansowej ze względu na kryteria RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ PRZYJĘTA METODA BADAN ANALIZA FUNKCJONALNA ANALIZA KOMPLEKSOWA ANALIZA DECYZYJNA ZAKRI ES PRZEDMIOTOWY BADANA ANALIZA CAŁOŚCIOWA ANALIZA ODCINKOWA (PROBLEMOWA SZCZEGÓŁOW OŚĆ BADAN ANALIZA OGÓLNA ANALIZA SZCZEGÓŁOWI ANALIZA WSKAŹNIKOWA ANALIZA ROZLICZENIOWA FORMA BADAN ■ ■■ CZAS OBIĘTY ANALIZĄ ANALIZA RETROSPEKTYWNA (EX-POST) ANALIZA BIEŻĄCA ANALIZA PROSPEKTYWNA ANALIZA POJEDYNCZEGO PRZEDSIĘBIORSTWA ANALIZA MIĘDZYZAKŁADOWA ANALIZA WEWNĘTRZNA ANALIZA ZEWNĘTRZNA ZAKRES PRZESTRZENNY BADAN I ' Ibidem . 29. jeśli zbliżone 4-9 wyniki są osiągalne przy zastosowaniu metod prostych. s. Podstawowe kryteria podziału i rodzaje analizy finansowej przedstawia Schemat 4. a więc mało pracochłonnych . Dlatego w zależności od potrzeb jednostki gospodarczej przeprowadza się różnego rodzaju analizy finansowe. ale tylko na etapie analizy wstępnej. . s. Rodzaje analizy finansowej Regulowanie i sterowanie procesami gospodarczymi w przedsiębiorstwie wymaga poddawania analizie zarówno stanów tych procesów. Trzeba przy tym zwrócić uwagę. 54. Najlepszym rozwiązaniem jest. PRZEZNACZENIE ANALIZY Źródło: W. że przy wyborze metod w znacznej mierze decyduje ich pracochłonność i wartość uzyskiwanych wyników (dokładność). bowiem stosować metod złożonych.

36 .

Na podstawie badań odcinkowych zestawia się ogólna. Polega na grupowaniu zjawisk dotyczących określonej decyzji. Inne kryterium podziału. bez stwierdzania następstw w innych dziedzinach działalności. Z tego względu analizę odcinkową często nazywa się analizą problemową. kosztów. Stanowi ona podstawę do podejmowania bieżących jak i rozwojowych decyzji dotyczących całego przedsiębiorstwa. Przy badaniach odcinkowych zawęża się wpływ czynników kształtujących badane zjawisko do bliskich zależności. Analiza ogólna obejmuje całokształt działalności prace badawcze opierają się na wąskiej grupie odpowiednio dobranych wskaźników syntetycznych. Analiza całościowa. Z kolei analiza kompleksowa zajmuje się całościowym badaniem danego przedmiotu lub podmiotu. 37 . PWE. Przy tej analizie bardzo ważna jest znajomość nowoczesnych technik obliczeniowych. a także jest bardzo przydatna w ocenie całokształtu działalności firmy. w pewnym stopniu zmniejsza możliwość dostrzeżenia niedoskonałości. analiza funkcjonalna polega na badaniu działalności przedsiębiorstwa w podziale na części planu techniczno -ekonomicznego oraz na działy sprawozdawczości rzeczowej i finansowej lub poszczególnych funkcji czy służb . Warszawa 2004. Pierwsza z nich. Polega ona na badaniach o charakterze ogólnym i posługuje się opisem zjawisk gospodarczych od strony ilościowej. 18. Ostatnia z tej grupy analiza decyzyjna nastawiona jest głównie na problemowe i szczegółowe badania. Pierwsza z nich polega na odrębnym badaniu rożnych dziedzin działalności np.Jak wynika z wyżej zaprezentowanego schematu przyjmując za kryterium metodę badań wyróżnia się trzy rodzaje analiz. zatrudnienia. Duraj.: produkcji. Stopień szczegółowości badań analityczny dzieli analizę finansową przedsiębiorstwa na ogólną i szczegółową. które przedstawione są za pomocą wskaźników oraz zależności. Brak w niej badań wzajemnych zależności występujących między zjawiskami gospodarczymi. Analiza szczegółowa zajmuje się badaniem określonego problemu działalności przedsiębiorstwa w sposób dokładny 43 J. zwana także analizą kompleksową. ocenę i na tej podstawie wyciąga wnioski. strukturalnej i dynamicznej. Dostarcza informacji o zjawiskach gospodarczych. jakim jest zakres zagadnień objętych analizą wyróżniamy analizę częściową(odcinkową) i całościową. Analizę funkcjonalną przeprowadza jednocześnie wiele osób. s. jakie występują pomiędzy nimi. dotyczy wszystkich zjawisk występujących w przedsiębiorstwie. co umożliwia skrócenie czasu jej wykonywania. Szybkie i kompleksowe opracowanie tej analizy. bez głębszego wnikania w przyczyny zaistniałej sytuacji. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa.

Analiza wskaźnikowa. Więckowski op. 38 . że jest ona szczególnie przydatna w procesie zarządzania.i szczegółowy za pomocą wskaźników umożliwiających dostrzeżenie zależności przyczynowo . zwana także retrospektywną. W analizie tej stosuje się mierniki bezwzględne ukazujące absolutne rozmiary określonych zjawisk gospodarczych oraz mierniki względne pozwalające określić relacje między nimi. tę ostatnią zaś na analizę taktyczną (średniookresową) oraz analizę strategiczną (długookresową). Może być przeprowadzona na wszystkich szczeblach zarządzania 44 J. Aby przy pomocy analizy wskaźnikowej móc dokonać prawidłowej oceny analizowanych zjawisk ważne jest przestrzeganie określonej procedury postępowania. która polega na badaniu i ocenie związków i współzależności występującymi między poszczególnymi zjawiskami. analizę ex antę (antycypacyjną). • skorygowanie sposobu mierzenia wskaźnika i współczynnika lub ustalenie dodatkowych wskaźników i współczynników.skutkowych miedzy badanymi zjawiskami. stanowią podstawę do formułowania wniosków dotyczących przyszłości. Dzięki czemu możliwa jest identyfikacja czynników kształtujących badane procesy i zjawiska oraz pełniejsza ocena ich oddziaływania na wyniki ekonomiczne jednostki gospodarczej. Przykładem tej analizy może być ocena wpływu zmian stawek amortyzacji na produktywność środków trwałych Forma prowadzenia badań jest kolejnym kryterium dzielące analizę finansową na dwa dalej opisane rodzaje. cit. która wyodrębnia następujące etapy44: • • • wybór zjawisk gospodarczych przedsiębiorstwa objętych badaniem i oceną. staranny dobór adekwatnych wskaźników do analizowanych zjawisk. należy do najlepiej opracowanych rodzajów analizy ekonomicznej. Wartość poznawcza analizy rozliczeniowej sprawia. Wartość i zmiana wskaźników. pozwalających uzyskać dokładny i obiektywny obraz analizowanych zjawisk. • obliczenie wskaźnika i/lub współczynnika na podstawie zweryfikowanych mierników oraz postawienie diagnozy i sformułowanie decyzji. 19. która dostarcza informacji o sytuacji finansowej i wynikach działalności gospodarczej badanej firmy na podstawie zbioru wskaźników logicznie ze sobą powiązanych. Analiza ex post. weryfikacja poprawności przyjętych wskaźników. a także ich wzajemne relacje. Analizę ekonomiczną ze względu na przyjęty horyzont czasowy można podzielić na: analizę ex post (retrospektywną). s. Większą wartość poznawczą charakteryzuje się analiza rozliczeniowa.

dekada. cit. s. T. Analizę zewnętrzną sporządza się dla osób i instytucji z poza przedsiębiorstwa zwykle w układzie rocznym. K. Analiza ta może być przeznaczona dla: • banków w związku z ubieganiem się o kredyt. zapobiegać w przyszłości zmianom niepożądanym. Dostosowana jest do potrzeb szeroko rozumianego otoczenia przedsiębiorstwa. Wykonywana jest w sposób kompleksowy. Wersty opt. s. cit. Borowiecki. 29. lecz również w poszczególnych wycinkach jego działalności. Kurtys. 39 . które działały wcześniej.w przedsiębiorstwie. Uwzględnia ona zarówno czynniki te. a także utrwalać tendencje w zarządzanych obiektach gospodarczych. a przede wszystkim planowania jak i kształtowaniu strategii przedsiębiorstwa46. Duraj. Wymaga starannego doboru przedsiębiorstw wykorzystywanych do porównań. Bednarski. Waśniewski. Analiza prospektywna podobnie jak analiza ex post może być przeprowadzana na wszystkich poziomach zarządzania w przedsiębiorstwie. J. jednostkowymi kosztami własnymi porównywalnych wyrobów wytwarzanych przez przestrzenne wyodrębnione ogniwa organizacyjne (wydziały. wówczas mamy do czynienie z analizą pojedynczego przedsiębiorstwa. 46 E. Jej celem jest ustalenie przyczyn różnic między np. W zależności od przeznaczenia analizy możemy mówić o analizie wewnętrznej i zewnętrznej. B. Wyniki prac badawczych mogą ograniczać się jedynie badanego przedsiębiorstwa. dzień.zmiana. R. Dotyczy przedsiębiorstw wchodzących w skład jednej branży. 4 L. Pozwala ustalać wyniki przewidywanych procesów gospodarczych we wszystkich dziedzinach działalności oraz w przedsiębiorstwie jako całości. 14. rok). Dzięki wynikom analizy ex post można nie tylko wyjaśnić zmiany. które mogą się pojawić w przyszłości. Urbańczyk opt. Najistotniejszą cechą analizy operatywnej jest niemal bezpośrednie wykorzystywanie jej warunków do regulacji zaistniałych odchyleń od założonych parametrów i do likwidacji występujących zakłóceń w przebiegu procesów gospodarczych i produkcyjnych. zakłady). wykorzystując uzyskane wyniki. Analizę ex antę wykorzystuje się we wszystkich procesach decyzyjnych. jakie zaszły w przedsiębiorstwie jako całości.. Jej podstawowym celem jest przeprowadzenie badań strukturalnych i przyczynowych w odniesieniu do minionych zadań gospodarczych w przyjętym przedziale czasu (kwartał.4 Analiza bieżąca zwana także operatywną ma na celu przygotowanie informacji analitycznych o zjawiskach i procesach gospodarczych w relatywnie krótkich odcinkach czasu . Natomiast analiza międzyzakładowa polega na porównywaniu danej jednostki z innymi. Można także. jak i te.

ubezpieczycieli.• • udziałowców i akcjonariuszy. T. Zawiera ona analizę podstawowych sprawozdań finansowych bilansu i rachunku wyników oraz ocenę kondycji finansowej i czynników ją determinuj ących47. Natomiast analiza wewnętrzna zajmuje się uwzględnieniem potrzeb decyzyjnych kierownictwa i innych szczebli zarządzania w przedsiębiorstwie. cit. Analiza wewnętrzna jest wykonywana w sposób bardziej szczegółowy i zajmuje się wybranymi obszarami działalności przedsiębiorstwa. Sierpińska. 21. opt. 47 M. 40 . Jachna. • właścicieli i inwestorów w procesie prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego oraz innych odbiorców z jego otoczenia. s.

czy też usługowa oraz poszukiwanie. spółka akcyjna. z zastrzeżeniem odrębnych przepisów. więc jest zarobkowy charakter oraz fakt. handlowa. nr 101. które mogą wykluczać daną formę prawną dla danego rodzaju działalności gospodarczej (np. wykonywana w sposób zawodowy i ciągły . 2. inne podmioty mające osobowość prawną) i jednostki organizacyjne mniemające osobowości prawnej (spółka jawna. Spółka jest prawną formą współdziałania dwóch lub większej liczby osób dla łatwiejszego osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego. o ile działają zgodnie z prawem. Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza. Warunkiem uznania danej działalności za działalność zawodową jest. pracowników i pożyczkodawców. spółka partnerska. Prawo dopuszcza również 48 Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r. zm. art. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako forma organizacyjno-prawna podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w Polsce W gospodarce rynkowej podmioty gospodarcze swobodnie prowadzą działalność gospodarczą i żaden organ nie ma prawa w ich działalność ingerować.0. np. 2. spółka komandytowa. osoby prawne (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Dz. rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych. właściciela. 1178 z późn. budowlana. że jest ona wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.W gospodarce wolnorynkowej znaczna cześć podmiotów gospodarczych działa jako spółki. spółka komandytowo-akcyjna).U. 41 .. strukturę władzy oraz odpowiedzialność a także chroniącym interesy społeczeństwa. z 0. Forma prawna podmiotu gospodarczego jest narzędziem określającym wymagania założycielskie.1. Główny Urząd Statystyczny opracował systematykę form prawno-organizacyjnych. produkcja i sprzedaż wódek.2. Do podstawowych form prawno-organizacyjnych zalicza się osoby fizyczne (indywidualni przedsiębiorcy oraz wspólnicy spółek cywilnych). państwa. banki). Charakterystyka Zakładów Mięsnych Agro-Handel Sp. .Prawo działalności gospodarczej. Prowadzenie działalności gospodarczej nie wymaga otrzymania zezwolenia władz administracyjnych. poz. Podmiot rozpoczynający działalność gospodarczą ma pełną swobodę wybory formy organizacyjnoprawnej przedsiębiorstwa. transport morski i lotniczy. za wyjątkiem otrzymania koncesji w niektórych dziedzinach.

to są to spółki osobowe. W formie spółek występuje większość przedsiębiorstw przemysłowych. s. W konsekwencji spółki kapitałowe posiadają osobowość prawną i za swoje zobowiązania odpowiadają własnym majątkiem. w tym z reguły największe organizacje gospodarcze. s..rada nadzorcza lub komisja rewizyjna). 42 . zatem za punkt odniesienia stan regulacji prawnej spółek w naszym prawie. z wyłączeniem osobistej odpowiedzialności wspólników. Podstawy prawa gospodarczego. można stwierdzić. procedury zakładania. że spółkami prawa cywilnego są te spółki. 0 A. Jeśli mianowicie jest nim tylko substrat osobowy (wspólnicy). Przyjmując. Podział na spółki osobowe i kapitałowe. a także banków. Podział na spółki kapitałowe i osobowe opiera się na kryterium substratu ich istnienia i działalności. Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur". Ojczyzną spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są Niemcy końca XIX w. W prawie polskim można wyróżnić spółki prawa cywilnego (spółki cywilne) i spółki prawa handlowego (spółki handlowe). gdzie znalazła ona swój normatywny kształt w ustawie z 20 IV 1892 r. Warszawa-Jaktorów 2001. a także powoływania ich dla celów niegospodarczych. zaś organem ich reprezentującym jest zgromadzenie wspólników °. Kosikowski. 33. wzory. z najdawniejszymi włącznie. Wydawnictwo Prawne LexisNexis. W przeciwieństwie do spółek kapitałowych. C.. spółkę osobową cechuje osobista (majątkowa) odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki i osobiste prowadzenie spraw spółki. znana była już w starożytności. Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki. Warszawa 2004. usługowych. aby w ten sposób osiągnąć zamierzony cel. Kryterium tego rozróżnienia opiera się na strukturze i charakterze przepisów normujących dany rodzaj spółki. instytucji ubezpieczeniowych itd. 81. a przepisy dotyczące spółek zawierają różne systemy prawa antycznego. są to spółki kapitałowe. Spółki odgrywają istotną rolę w stosunkach gospodarczych krajów o gospodarce rynkowej. jeśli także kapitał (substrat rzeczowy). Wspólnicy spółek kapitałowych odsunięci są z reguły od bezpośredniego prowadzenia spraw spółki (należą one do zarządu) i od bezpośredniej kontroli jej działalności (wykonuje je specjalny organ spółki . Jecyszyn. Spółka. Rafalski. transportowych i innych. nie ma nic wspólnego z podziałem osób prawnych na osoby typu korporacyjnego i fundacyjnego (zakładowego). o spółkach z ograniczoną 49 J. uregulowane przez kodeks cywilny. handlowych. jako forma współdziałania osób.możliwość tworzenia i istnienia niektórych spółek z udziałem jednego wspólnika (spółki jednoosobowe). powszechnie przyjmowany w obcych systemach prawnych. najczęściej gospodarczy49. Praktyczne potrzeby dyktowały łączenie się osób w grupy. natomiast spółkami prawa handlowego są spółki uregulowane przez przepisy kodeksu spółek handlowych i inne ustawy.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością opiera się . Regulacja tego rodzaju spółki znalazła się następnie w prawie austriackim (1906r. s. SPÓŁKA Z 0.H.SPÓŁKA CYWILNA KODEKS SPÓŁEK HANDLOWYCH << SPÓŁKI OSOBOWE: • • SPÓŁKA JAWNA SPÓŁKA KOMANDYTOWA ji SPÓŁKA KOMANDYTOWO-AKCYJNA_____________ SPÓŁKI KAPITAŁOWE: -. Ustawa o narodowych funduszach inwestycyjnych przewiduje na przykład.) i innych systemach prawnych. Jak założyć firmą w Unii Europejskiej.Wach. 43 .. jeżeli jej cel nie jest sprzeczny z przepisami prawa.02. 49. Oznacza to. że przepisy zawarte w innych aktach prawnych mogą zastrzegać dla danego typu działalności odrębną formę prawną w postaci innych typów spółek lub organizacji.0.odpowiedzialnością. że fundusze takie mogą funkcjonować wyłącznie w postaci spółek akcyjnych. Kraków 2005. Prawo gospodarcze kompendium. -. Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie PODSTAWOWA KWALIFIKACJA SPÓŁEK SPÓŁKI OSOBOWE: . francuskim (1925r. angielskim (1907r.podobnie jak spółka akcyjna . której istotą jest przede wszystkim zgrupowanie środków kapitałowych w celu realizacji pewnego zamierzenia. Działalność ubezpieczeniową mogą zaś prowadzić wyłącznie spółki akcyjne J.1919 r. 276.) jako private limited company. Kodeks spółek handlowych pozwala na tworzenie tego rodzaju spółek dla prowadzenia jakiejkolwiek działalności. Olszewski. W Polsce tą formę prawną prowadzenia działalności gospodarczej uregulowano po raz pierwszy dekretem z 08. Warszawa 2002. Wydawnictwo C. SPÓŁKA AKCYJNA Źródło: K.). BECK. Oficyna Ekonomiczna. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością należy do spółek kapitałowych prawa handlowego.na koncepcji zaangażowania kapitałowego wspólników i ich odpowiedzialności ograniczonej do wkładu w majątek spółki \ Podstawową kwalifikację spółek przedstawia Schemat 5. s.

do zarządu mogą być powołane osoby spośród wspólników lub spoza ich grona . z 2000 r. ale musi być dofinansowywana z zewnątrz. • wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego. z 2000 r. organ nadzoru w postaci rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej powinien zostać ustanowiony w spółkach. wysokość jej kapitału zakładowego. który składa się z jednego albo większej liczby członków. a zarazem udziały w spółce posiada więcej niż dwudziestu pięciu wspólników . 52 A. bądź społecznych.l54§3. Taka spółka nie musi. poz. nadwyżkę taką zwaną "agio". 44 . 17. • uzyskanie wpisu do rejestru przedsiębiorców. 201 § 3. 55 Dz. Ten ostatni rodzaj działalności. jeżeli wymaga tego umowa spółki lub ustawa.. nr 94. 1037 z późn. może znaleźć odzwierciedlenie w celach naukowych. poz. zm.. więc wyróżnić cele zarobkowe. Można tutaj. Rafalski opt. także wniesienie tej nadwyżki. • powołanie zarządu spółki. w których kapitał zakładowy przewyższa pięćset tysięcy złotych. Dz. że banki mogą zostać utworzone jako spółdzielcze.U. przedmiot działalności spółki. nr 94. zm. W myśl postanowień kodeksu spółek handlowych. Prawo bankowe zastrzega. nr 94. . s. Do powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne należy podjąć następujące kroki: • zawarcie umowy spółki. 3 Ustawa z dnia 15 września 2000 r.U. 54 Dz. 1037 z późn. jaką chcą się kierować wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.Kodeks spółek handlowych. zm. Należy jednak zaznaczyć. ponieważ charakteryzuje go brak dochodów spółki. art. cit. charytatywnych. 1037 z późn. zgodnie z literą prawa przelewa się na poczet kapitału zapasowego tworzonej spółki . • ustanowienie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. że jest on rzadko wykorzystywany w praktyce. W rozumieniu przepisów ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. spółka non profit jest jednak przedsiębiorcą i powinna zostać wpisana do rejestru . a w razie objęcia udziału za cenę wyższą od wartości nominalnej. poz. gospodarcze niemające charakteru zarobkowego oraz cele niegospodarcze (non profit)... art. 213 § 2..oraz towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych. umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinna zostać zawarta w formie aktu notarialnego i określać: firmę i siedzibę spółki. art. więc prowadzić przedsiębiorstwa. państwowe lub w postaci spółek akcyjnych.U. Przepisy kodeksu spółek handlowych nie ograniczają obszaru aktywności.

97. że zarówno zbywana jak i pozostała część udziału nie może przedstawiać mniejszej wartości niż pięćset złotych. Wspólnik może. gdy umowa spółki stanowi. iż wspólnikom przysługuje tylko jeden układ. wtedy udziały te mogą być różnej wartości i są podzielne 6. Poprzez zawarcie umowy spółki. czas trwania spółki (o ile jest oznaczony). Wkłady niepieniężne mogą mieć postać rzeczy i praw majątkowych. wspólnik zaciąga wobec tej spółki zobowiązanie do pokrycia udziału przez wniesienie wkładu. Sobczak. a jednego udziału pięćdziesiąt złotych. więc wtedy zbyć cały udział jak i jego część. PWE. że każdy ze wspólników ma więcej niż jeden udział. informacje czy wspólnik może mieć więcej niż jeden udział. Wysokość kapitału świadczy o potencjale gospodarczym spółki. Uregulowania prawne. Aby być wspólnikiem należy posiadać. przy czym wniesienie całego wkładu musi nastąpić przed zgłoszeniem spółki do zarejestrowania. 45 . Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki jest ograniczona do wysokości wniesionych przez nich udziałów.prawa do swobodnego 6 K. Wniesienie kapitału zakładowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością warunkuje założenie spółki. a także jako ogół praw i obowiązków wspólnika. Należy wszakże pamiętać.wskazanie osoby lub osób będących wspólnikiem spółki. wówczas wszystkie udziały w kapitale zakładowym spółki powinny być równe i niepodzielne. co najmniej jeden lub większą liczbę udziałów w kapitale zakładowym spółki. Na poczet kapitału zakładowego wspólnicy mogą wnieść dwa rodzaje wkładów: wkłady pieniężne i wkłady niepieniężne. Kapitał zakładowy dzieli się na udziały. czyli tzw. Kapitał zakładowy stanowi początkowy majątek spółki. Działalność gospodarcza. ilość udziałów. Warszawa 2001. Umożliwia rozpoczęcie działalności gospodarczej i stanowi zabezpieczenie roszczeń kontrahentów spółki. Umowa spółki musi określać wysokość kapitału zakładowego. s. Objęcie lub nabycie udziału jest równoznaczne z nabyciem praw i obowiązków związanych z uczestnictwem w spółce. a w konsekwencji . aporty. Obecnie minimalna wysokość kapitału wynosi pięćdziesiąt tysięcy złotych. Ich wniesienie do spółki powoduje przeniesienie na nią prawa własności. Jedną z podstawowych czynności niezbędnych do utworzenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie przez wspólników kapitału i przekazanie go tej spółce tytułem wkładu na kapitał zakładowy. Udział należy rozumieć jako część kapitału zakładowego. Jeżeli natomiast umowa stanowi. liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników. W przypadku. na które się dzieli kapitał oraz ich wysokość.

Sądem rejestrującym jest sąd rejonowy (sąd gospodarczy) mający siedzibę w mieście będącym siedzibą wojewody 9. Władze spółki mogą być ustanowione bądź w samym akcie założycielskim bądź w drodze odrębnej uchwały wspólników podjętej przed zarejestrowaniem spółki. Jednakże w celu ustalenia. Kruczalak. by ci złożyli stosowny wniosek o rejestrację.o. Obowiązek ustanowienia jednego z tych organów dotyczy tylko spółek.. 10. zdolności aportowej tych rzeczy i praw. jeżeli o powołaniu członków organów spółki nie stanowi akt notarialny zawierający umowę spółki . 46 . z 2001r. 209. że sąd nie może stosować środków dyscyplinarnych (grzywny) w stosunku do członków zarządu. Zarząd spółki zobowiązany jest zgłosić ją do rejestru przedsiębiorców. Zgłoszenie do rejestru ma charakter fakultatywny. Dz. . 112. będącego częścią składową Krajowego rejestru sądowego..dysponowania przedmiotami wkładu . oświadczenie wszystkich członków zarządu. s. PWE.Krajowy Rejestr Sądowy. w terminie 7 dni od dnia sporządzenia aktu notarialnego zawierającego umowę spółki. Do zarejestrowania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne jest powołanie jej organów zwanych władzami spółki. art. poz. nr 17. 8K. Do zgłoszenia spółki należy dołączyć: umowę spółki. Aport jako wkład do spółki z o. czyli stwierdzenie. co oznacza. Warszawa 2002. Organami obowiązkowymi są zgromadzenie wspólników (organ stanowiący) i zarząd (organ reprezentujący). 9Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. a ilość wspólników jest więcej niż 25. nr 31. Jednocześnie kodeks spółek handlowych podtrzymuje zakaz łączenia funkcji członka zarządu (a także innych funkcji podlegających bezpośrednio członkowi zarządu) i rady nadzorczej. w których kapitał zakładowy przewyższa 500. s. czy dane rzeczy lub prawa mogą stanowić przedmiot aportu. Karczmarek. Przedmiotem wkładu do spółki kapitałowej nie może być prawo niezbywalne lub świadczenie pracy bądź usług. że wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione. zgodnie z trybem przewidzianym w umowie 8.000 złotych. "Gazeta Podatkowa" 2004.dowód ich ustanowienia z wyszczególnieniem składu osobowego. konieczne jest określenie tzw.U. Zarząd jest zobowiązany dołączyć także podpisaną przez wszystkich jego członków listę wspólników z podaniem nazwiska i imienia lub nazwy (firmy) oraz liczby i wszystkich udziałów każdego z nich. czy posiadają one cechy umożliwiające wniesienie ich do spółki tytułem pokrycia udziałów. Prawo handlowe dla ekonomistów. 1-3. Do zgłoszenia spółki oraz zmian składu osobowego zarządu należy dołączyć również założone wobec sądu albo poświadczone 7U. Natomiast powołanie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej ma charakter fakultatywny.

C. Wach. Warszawa 2003.H. s. 86. Istota. bądź wszystkie osoby zawierające umowę spółki albo podpisujące status nie miały zdolności do czynności prawnych w chwili ich dokonywania.BECK. powziąć uchwałę w przedmiocie podziału zysku albo pokrycia strat. Głównąjego funkcjąjest podejmowanie uchwał w sprawach przewidzianych przepisami kodeksu spółek handlowych i aktem założycielskim spółki. cit. gdy nie zawarto umowy spółki. Przed uzyskaniem wpisu do rejestru. Prawo gospodarcze. przedmiotu działalności spółki. s.notarialnie wzory podpisów członków zarządu. w tym prawo własności rzeczy ruchomych i nieruchomości. Zwyczajne odbywa się raz w roku. s. określony w umowie albo statusie przedmiot działalności spółki jest sprzeczny z prawem lub umowa albo status spółki nie zawiera postanowień dotyczących firmy. ale tylko w ramach działalności o charakterze przygotowawczym do podjęcia działalności gospodarczej. w terminie sześciu miesięcy po upływie każdego roku obrotowego. Górski. 181. 60 M. Tarska. Ustawa wyróżnia zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników. • podjąć uchwałę w przedmiocie udzielenia członkom organów spółki absolutorium z wykonania przez nich obowiązków. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. 61 K. następnie wzywa zarząd do założenia wyjaśnienia i jeżeli braki te nie zostaną usunięte może wydać postanowienie o rozwiązaniu spółki. opt. 125. 62 W. 47 . Sąd rejonowy może orzec o rozwiązaniu spółki wpisanej do rejestru. kapitału zakładowego bądź wkładów. W takich przypadkach sąd najpierw wyznacza zarządowi termin do uzupełnienia braków. Szczecin 2004. Wspólnicy na zwyczajnym zgromadzeniu są zobowiązani62: • • rozpatrzyć i zatwierdzić sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdanie finansowe za ubiegły rok obrotowy. funkcjonowanie. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. jeżeli od jej wpisu do rejestru upłynęło pięć lat. ustrój. spółka w organizacji może zaciągać zobowiązania i nabywać prawa. Podjęcie zaś zasadniczej działalności będzie mogło nastąpić dopiero po uzyskaniu wpisu do rejestru61. Postanowienie to nie może być jednak wydane. . Najwyższym organem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie wspólników. Dokumenty załączone do wniosku powinny być złożone w oryginałach lub urzędowo poświadczonych odpisach lub wyciągach60. jeżeli sprawy te nie zostały wyłączone umową spółki spod kompetencji zgromadzenia wspólników.

umowa spółki bądź organy lub osoby uprawnione do zwołania zgromadzeń uznają to za wskazane. jak i osoby spoza ich grona. albo jego zorganizowanej części. Natomiast uchwała dotycząca zmiany umowy spółki. W skład zarządu mogą wchodzić zarówno wspólnicy.albo wieloosobowy. zapadają większością dwóch trzecich głosów. rozwiązania spółki lub zbycia przedsiębiorstwa. jak to miało miejsce na gruncie kodeksu handlowego.Nadzwyczajne zgromadzenie wspólników zwołuje się. że statut spółki może ustanowić surowsze warunki powzięcia tych uchwał. że uchwały dotyczące zmiany umowy spółki. wymaga zgody wszystkich wspólników. 48 . Członkiem zarządu może być tylko osoba fizyczna o pełnej zdolności do czynności prawnych. gdyby stwierdził sprzeczność z prawami nadrzędnymi (np. o ile jest na nim reprezentowane 100% kapitału zakładowego i nikt z obecnych nic wniósł sprzeciwu. że zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników zwołuje zarząd. albo gdyby decyzja podjęta została z naruszeniem procedury. wskutek rezygnacji jednego z członków. Podobnie. zaś uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. Zarząd spółki może być jedno. których dotyczy. Jeżeli zarząd nie zwoła zgromadzenia wspólników w terminie wskazanym w przepisach lub w umowie. Zgromadzenie wspólników może odbyć się w każdym czasie bez formalnego zwołania. Warunkiem wyboru danej osoby do składu zarządu jest jej zgoda. Dopuszcza się również możliwość określenia składu zarządu przez wskazanie minimalnej i maksymalnej liczby jego członków. zwiększająca świadczenia wspólników lub uszczuplająca prawa udziałowe. z kodeksem spółek handlowych). Decydujące znaczenie mają w tym zakresie postanowienia umowy spółki określające organizację jej władz. celowe jest jej wcześniejsze uzyskanie. Jeżeli ustawa lub akt założycielski nie zawierają ograniczeń. Decyzje zgromadzenia wspólników są nadrzędne w stosunku do wszelkich czynności pozostałych organów spółki i mogą być zaskarżane tylko do sądu gospodarczego. Zasadą jest. tyle że umożliwia skuteczne działanie zarządu nawet w przypadku przejściowego zdekompletowania np. wspólnicy mogą uczestniczyć w zgromadzeniu wspólników oraz wykonywać prawo głosu przez pełnomocników. gdy wymaga tego przepis prawa. Zasadą jest. Sposób ten jest korzystny o. bądź prawa przyznane osobiście poszczególnym wspólnikom. Przykładowa klauzula umowna może mieć brzmienie: „Zarząd składa się z 3 do 5 osób". Uchwała dotycząca istotnej zmiany przedmiotu działalności spółki wymaga większości trzech czwartych głosów z tym. dlatego ze względów praktycznych. który może je uchylić tylko wówczas. wtedy uprawnienie do zwołania przejmuje rada nadzorcza lub komisja rewizyjna.

podczas gdy odwołać prokurenta może każdy członek zarządu6 . prawa reprezentacji ustalony bezwzględnie obowiązującymi przepisami kodeksu spółek handlowych.o. jeżeli wszyscy członkowie zostali 63 64 65 Dz.. 72. Uchwała jest również konieczna we wszelkich sprawach przekraczających zakres zwykłych czynności spółki. podejmowaną w głosowaniu tajnym. tj.. poz. Z kolei sposób reprezentacji to sposób czynienia użytku ze wskazanej kompetencji.Uchwały zarządu mogą być powzięte. Doktryna definiuje prowadzenie spraw jako podejmowanie wszelkich czynności -o charakterze przede wszystkim faktycznym i decyzyjnym . 245. składanie i przyjmowanie oświadczeń woli za spółkę we wszelkich stosunkach prawnych z osobami trzecimi (stąd rozróżnienie na reprezentację czynną i bierną).. w których członek zarządu może działać za spółkę. co do zasady. Szczególna regulacja ustawowa dotyczy prokurenta. bezwzględną większością głosów63. zawarte w umowie spółki lub uchwałach wspólników. Przepisy kodeksu spółek handlowych normujące zasady prowadzenia spraw spółki mają w całości charakter dyspozytywny w związku. z czym umowa spółki może przewidywać w tej mierze zasady odmienne. Organ ten prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Pojęcie reprezentacji obejmuje występowanie zarządu w stosunkach zewnętrznych spółki. Prawo reprezentacji oznacza kompetencję do występowania za spółkę.zmierzających do realizacji celu spółki64. Prawo członka zarządu do reprezentowania spółki dotyczy wszelkich czynności sądowych i pozasądowych i nie może zostać ograniczone ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich. nr 27. w szczególności jako podstawa odpowiedzialności członka zarządu. którego powołanie wymaga zgody wszystkich członków zarządu. 1037 z późn. Status prawny zarządu spółki z o.regułę stanowi wybór członków zarządu uchwałą wspólników. z art. wymagana jest uprzednia uchwała zarządu. 208 § 6 i 7. Zarząd jest organem zarządzająco-wykonawczym. Dz. a zarząd jest wieloosobowy. 247 § 2. z 2000 r. Zakres co ma znaczenie zwłaszcza został w przypadku zarządu wieloosobowego. z 2000 r..U. Jeżeli brak stosownej regulacji umownej. Pojęcie prowadzenia spraw spółki jest odnoszone do stosunków wewnętrznych korporacji. nr 94. zgromadzeniu wspólników. 201 § 4 w zw. art. zm. mają wyłącznie znaczenie wewnętrzne. Herbet. co do zasady.U. poz. Ewentualne ograniczenia. s. do właściwości zarządu. nr 94. radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej przez przepisy ustawy lub umowę spółki należą. 1037 z późn. Zakres przedmiotowy tego prawa określa tym samym katalog spraw. art. A. zm.. 49 . "Prawo Przedsiębiorcy" 2001. Odmiennie należy oceniać skuteczność ograniczeń wynikających z przepisów ustawy. Sprawy nieprzekazane innym organom spółki tj.

926 z późn. Kraków 2002.w każdym czasie przeglądać księgi i dokumenty spółki. Wspólnik. 116. jeżeli wykaże. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. gdyż prawo kontroli działalności zarządu przysługuje każdemu wspólnikowi. Indywidualna kontrola wspólników może doznać ograniczeń albo nawet zostać wyłączona mocą umowy spółki. Wspólnik ma jednak obowiązek korzystać ze swych uprawnień nadzorczych w sposób lojalny. Reprezentacja spółki z o.o. Między radą nadzorczą i komisją rewizyjną zachodzą istotne różnice. że w przypadku równości głosów decyduje głos prezesa zarządu. art. 50 . Członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność wobec wierzycieli za naruszenie określonych zasad postępowania i nie wykonywanie obowiązków. Zarząd może odmówić wspólnikowi wyjaśnień oraz udostępnienia do wglądu ksiąg i dokumentów spółki. Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. sporządzać bilans dla swego użytku lub żądać wyjaśnień od zarządu. a zadaniem komisji 66 67 T. któremu zarząd uniemożliwił zrealizowania swych uprawnień może wystąpić z żądaniem rozstrzygnięcia sprawy uchwałą wspólników. Raczek. Przesłanką zdolności uchwałodawczej zarządu nie jest. Uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. jak również przyznawać mu może określone uprawnienia w zakresie kierowania pracami zarządu. że wspólnik wykorzysta je w celach sprzecznych z interesem spółki i przez to wyrządzi spółce znaczną szkodę. nr 137.Ordynacja podatkowa. Dom Wydawniczy „Ostoja".. s. co do zasady nie musi istnieć organ nadzorczy. jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna w całości lub części67. Członek zarządu może uwolnić się od powyższej odpowiedzialności. co do zakresu ich kompetencji. zm. W przypadku braku stosownej klauzuli pozycja prezesa zarządu jest analogiczna do pozycji pozostałych członków tego organu66.lub łącznie z upoważnioną przez siebie osobą .U. . poz.. Dz. Członkowie zarządu odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe spółki kapitałowej. 64. z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Akt założycielski może przewidywać. Rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności.prawidłowo zawiadomieni o posiedzeniu. że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (naprawcze) albo nie zgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy. zatem obecność na posiedzeniu wszystkich jego członków. ale pod warunkiem ustanowienia tą umową rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Wspólnik może samodzielnie . jeżeli istnieje uzasadniona obawa. lub wskaże mienie spółki.

W skład rady nadzorczej.. że faktycznie będzie ona miała podobne obowiązki do obowiązków rady nadzorczej. Jednak w spółce niemającej rady nadzorczej umowa spółki może rozszerzyć obowiązki komisji rewizyjnej. poszczególnych lub wszystkich członków zarządu. Nie ma natomiast ustawowych ograniczeń. W odniesieniu do obu tych organów obowiązują te same przepisy. Szczególnym obowiązkiem rady nadzorczej jest ocena sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy. Kontrolowanie działalności spółki przez wspólników. kontrole zewnętrzną. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest osobą prawną i z tej racji odrębnym podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. tak. radę nadzorczą lub komisję rewizyjną to przykład tzw. a także składanie zgromadzeniu wspólników corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny. wyznaczyć podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych (biegłych rewidentów) w celu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. Rada nadzorcza może też reprezentować spółkę w umowach między członkiem zarządu a spółką oraz w sporze z nim. natomiast ustawa przewiduje jeszcze tzw. w zakresie ich zgodności z księgami i dokumentami. a w szczególności stanowić. jak i ze stanem faktycznym oraz wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty. powinno wchodzić minimum trzech członków. Akt założycielski może rozszerzyć uprawnienia rady nadzorczej. Natomiast zyski z udziału w niej 51 . to powołanie i odwołanie członków rady następuje w drodze uchwały wspólników. zarządowi i radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej. co najmniej jedną dziesiątą kapitału zakładowego. członków rady nadzorczej powołuje się na rok. Rewidenci składają swoje sprawozdanie sądowi rejestrowemu. jednak nie ma ona prawa wydawania zarządowi wiążących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki. że zarząd jest obowiązany uzyskać zgodę rady nadzorczej przed dokonaniem oznaczonych w umowie spółki czynności oraz przekazać radzie nadzorczej prawo zawieszania w czynnościach. Przy braku innej regulacji w umowie spółki. może postanowić o wezwaniu zarządu do złożenia oświadczenia. co do maksymalnej liczby członków tego organu. W kompetencji rady nadzorczej leży sprawowanie stałego nadzoru nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. kontroli wewnętrznej. Jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej.rewizyjnej jest badanie przede wszystkim sfery finansowej działalności spółki. Uchwałą wspólników członkowie rady nadzorczej mogą być odwołani w każdym czasie. Mianowicie sąd rejonowy na żądanie wspólnika lub wspólników reprezentujących. z ważnych powodów. który przesyła jego odpis żądającemu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być utworzona przez jedną albo więcej osób w każdym celu prawnie dopuszczalnym. w tym oczywiście do prowadzenia działalności gospodarczej.2. będą dodatkowo opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych (ryczałtem 19% uzyskanego przychodu). gdy planuje się spore. iż zgromadzony ekonomicznych kapitał kraju zakładowy jest w 100% kapitałem polskim. przedmiot działalności oraz cele spółki Agro-Handel jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością powstałą 22 kwietnia 1992 roku. Na szczególną uwagę zasługuje obecnych fakt. Wybór takiej właśnie formy powinno się rozważyć. wymagające dużego kapitału przedsięwzięcie . Warto się nad tym zastanowić szczególnie wtedy. Krzywiń Lubiń 52 Moiciszki Bicżyri . Rys historyczny. w tym szczególnie to. że jako wspólnik nie będzie się odpowiadało za zobowiązania spółki. Udziały wniesione w formie gotówkowej posiadają łącznie trzy osoby.w takiej sytuacji koszty związane z funkcjonowaniem spółki będą z powodzeniem zrekompensowane przez korzyści. co w warunkach należy do rzadkości.(wypłacana dywidenda). 2. gdy planuje się bardzo ryzykowne przedsięwzięcie. Kapitał zakładowy spółki wynosi 1 400 000 zł. Przedsiębiorstwo zostało wpisane do rejestru handlowego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego oraz aktu notarialnego z dnia 15 kwietnia 1992 r.

z ograniczoną odpowiedzialnością Województwo: Wielkopolskie Powiat: Kościański Gmina: Krzywiń Miejscowość: Mościszki 1 Poczta: 64-010 Krzywiń 410011644 1511Z Produkcja mięsa.. długopisy. z o. Nazwa firmy Adres „AGRO-HANDEL" Sp.1992r. akt notarialny nr 3336/1992 Data: 15. które nierozerwalnie kojarzone jest z omawianą firmą. Spółka od początku istnienia posiada swoje logo.Wiceprezes REGON Rodzaj działalności wg. z wyjątkiem drobiowego i króliczego 698-000-54-74 Spółka z ograniczoną działalnością powstała dn. Jest to znak rozpoznawczy występujący na odzieży roboczej pracowników niektórych działów. zegary Podstawowe informacje o spółce przedstawia poniższa tabela: Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp.spożywcze. 53 . handel hurtowy produktami mięsnymi.zł Ludwiczak Jan .734 udziały Henryk Wachowiak 333 udziały _ _J?C! Ciesielsld . PKP NIP Forma prawna Krajowy Rejestr Sadowy Udziałowcy Kapitał zakładowy Osoby upoważnione do reprezentowania Źródło: opracowanie własne na podstawie wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego Przedmiotem działalności Zakładów Mięsnych Agro-Handel jest: • • • • • skup i ubój zwierząt rzeźnych. 15.Członek Zarządu Szała Paweł . kalendarze. parasole.Prezes Zarządu Ciesielski Jan .o.Siedziba firmy mieści się na terenie województwa wielkopolskiego.2001 nr. usługi transportowe. pośrednictwo handlowe w kraju i zagranicą. KRS Jan Ludwiczak . przetwórstwo mięsne i rolno .10. XXII Wydział Gosp. takich jak: torby plastikowe. samochodach dostawczych oraz na gadżetach.04.33_3_udziały 1 400 000. 0000053313 Sąd Rejonowy w Poznaniu.

Zaawansowana technologia przetwórstwa. bogata baza chłodnicza i transportowa pozwalają firmie oferować klientom towar najwyższej jakości. Dzięki umowom o współpracy handlowej zawieranymi z dostawcami. W zakładzie dokonuje się rozbioru przemysłowego i handlowego mięsa wieprzowego w ilości 80 ton na jedną zmianę. Około 10 procent pozyskanego surowca przetwarza się na produkty wędliniarskie. a stosowanie nowoczesnych technologii oceny poubojowej żywca pozwala precyzyjnie ocenić jakość dostarczanego surowca. 54 . dostarczając codziennie duże ilości wysokiej klasy żywca wieprzowego i wołowego.Aktualnie spółka koncentruje swą działalność na skupie i uboju zwierząt rzeźnych oraz handlu produktami mięsnymi. firma może stosować strategię rynkową opartą na dystrybucji towarów o wysokiej jakości i jednocześnie o konkurencyjnych cenach zbytu. Wysokotowarowe rolnictwo południowej Wielkopolski stanowi bogate zaplecze surowcowe. Zakład posiada supernowoczesną linię ubojową o zdolności uboju 1200 sztuk trzody chlewnej na dobę.

ćwierci. kark. antrykot.. wędliny surowe. udziec. wyroby podrobowe) Dział handlowy utrzymuje stałe kontakty handlowe z ponad 200 zakładami mięsnymi w kraju i kilkudziesięcioma firmami zagranicznymi. rostbef. boczek. jednostki wojskowe w tym NATO-wskie. stabilność oferty asortymentowej. zrazowa górna. a co za tym idzie zwiększenie zysku.: firmę AgroHandel. żeberka.in. a także dogodne terminy płatności. stacjonujące w kraju.: • • • elementy wieprzowe (półtusze. schab. zaopatrując je w półtusze i mięso w elementach.Aktualna oferta handlowa firmy Agro-Handel obejmuje szeroki asortyment produktów rolno-spożywczych m. podgardle. łopatka.in. Agro-Handel posiada uprawnienia eksportowe do krajów Unii Europejskiej. Zarówno samą firmę jak i jej produkty wielokrotnie nagradzano na najbardziej prestiżowych konkursach. pachwina. gwarantowana wysoka jakość zamawianych towarów. elementy wołowe (tusze. karkówka. podroby). a także odpowiednie zarządzanie majątkiem trwałym spółki. precyzyjne wytyczanie celów działania i starannie dobrana strategia firmy. szybka i sprawna obsługa kontrahentów. Może to być osiągnięte poprzez realizację celów pośrednich. W 2006 roku na podstawie auditów przeprowadzonych przez Polską Federację Pest Control znakiem LIDERZY JAKOŚCI ŻYWNOŚCI wyróżniono m. zrazowa dolna. Własna produkcja wędliniarska rozprowadzana jest poprzez sieć własnych i patronackich hurtowni i sklepów w całym kraju. Firma zaopatruje również linie lotnicze. hotele. a także krajów Dalekiego Wschodu. targach i wystawach. podroby wołowe). dbanie o ciągłość. państw Europy środkowowschodniej i południowej. wyroby drobiowe. mięsa drobne. wędliny (wędzonki. 55 . kiełbasy drobnorozdrobnione. szynka. jak: • • • • podwyższenie kwalifikacji załogi. Ostatecznym celem wyznaczonym przez zarząd spółki jest zwiększenie obrotów. Bezspornym atutem spółki jest kilkuletnia obecność na rynku oraz dogodna lokalizacja. łopatka. kiełbasy podsuszane. kiełbasy gruborozdrobnione. biodrówka. kiełbasy średniorozdrobnione. rozbratel. wyjątkowo korzystne ceny dla stałych odbiorców. Wdrożony i ściśle przestrzegany w procesie produkcyjnym system HACCP pozwala skutecznie konkurować firmie również na rynkach zagranicznych. tłuszcze. terminowe dostawy.

648.84 77.2002 31. a co za tym idzie zwiększył wielkości produkcji.01.2003 24.o.01.szczegółowy wykaz zrealizowanych inwestycji oraz źródeł ich finansowania przedstawia tabela 4.07.07.04.03. Dzięki zrealizowanym inwestycją zakład zwiększył swe moce produkcyjne.2004 22.2004 03.24 166.01.2004 31.03.03.2004 14. Nakłady na inwestycje związane z realizacją tych planów w okresie od 2000 do 2005 wyniosły 6.437.20 350.07.29 630. „strefa brudna" Instalacja chłodnicza rampy Odbojniki 491 287.76 74 265.57 52 686.80 102 942.2004 31.2004 31.2003 13.2000 31.03.03.556.2002 12.04.03.22 * K .01.03.2004 Data zakończenia 31.2004 31.07.01.07.12.12.89 1.2003 31.środki własne Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. oraz źródła ich finansowania w latach 2000 .2004 31. Dynamikę wzrost produkcji poszczególnych działów przedstawiają odpowiednio: 56 .2000 11.2002 19.708.969.00 11 300.03.2000 05.07.3.79 500.12.2004 07. W W W. z o.03.04.2000 22. W W W W.2005 31. W Masarnia Chłodnia półtusz Budowa drogi wewnętrznej Magazyn żywca Modernizacja chłodni półtusz Zaplecze socjalne dla pracowników Modernizacja hali ekspedycji Klimatyzacja zakładu Rozbudowa hali uboju Warsztaty Mroźnia chłodnia Smalcownia Utwardzanie placu i dróg Modernizacja instalacji kanalizacyjnej System zraszania magazyn żywca Modernizacja myjki samoch. Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp.2.2005 31.10.22 złotych .12.01.12.07.2005 31. co umożliwiło realizację większej ilości zamówień.2005 31.2004 24.01.kredyt * W .2005 31.173.07.911.2002 31.2005 31.2005 Inwestycja Wartość (zł) Data rozpoczęcia 11.60 498.2004 31.2005 31.94 25 679.48 20 997.2004 29. Zarządzanie i personel firmy Od 2000 roku firma rozpoczęła gruntowną modernizację i rozbudowę zakładu w celu przystosowania do wymogów sanitarnych Unii Europejskiej.706.79 759.2004 31.2003 08.12.12.o.07.02.29 309.2004 31. z o.2002 31.05 45 332.2002 29.44 585.2003 05.27 96.169.027.63 216 771.2005 Źródło finansowania K/W K K K K K W K K W K W W.2004 01.12.2001 25.274.07.12.13 252 614.07. „strefa czysta" Modernizacja hali rozbioru Ocieplenia magazynu żywca Modernizacja myjki samoch.148.922.908.2005 31.2001 31.01.

dla działu UBOJNIA Wykres 1: Wielkość uboju trzody chlewnej w firmie Agro-Handel Sp. 2002 2003 2004 220 7451 $£18 000 208 000 198 000 l. z o. 1 902 368. z o. • dla działu: PRODUKCJA Wykres 3: Wielkość produkcji wędlin w firmie Agro-Handel Sp. z o. z o.o.o. 14 092 6251 2002 2003 2004 'i 3 600 000 12 600 000 • 11 600 000 • 10 600 7 600 kg 000 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.o.188 000 178 000 168 000 2005 158 000 szt Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. z o.o. 57 2002 2003 2004 2005 . z o.o.o. • dla działu: ROZBIÓR Wykres 2: Wielkość rozbioru półtusz wieprzowych i ćwierci wołowych na elementy w firmie Agro-Handel Sp.971 Źródło: Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.

39% i 80. Dane dotyczące ilości zatrudnionych pracowników przedstawia tabela 5. Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp.61 124. Udział kobiet w ogólne liczbie zatrudnionych zwiększył się z poziomu 32% w 2002 roku do 35% w 2005 roku. z o. z o.82 119.97 kg.15 kg i w 2005 roku kształtowała się na poziomie 1 902 368.2005 LATA 2002 2003 2004 2005 \ KOBIETY 66 75 82 84 MĘŻCZYŹNI 138 147 162 169 ZATRUDNIENIE OGÓŁEM 204 222 244 253 2002=100 WSKAŹNIKI DYNAMIKI OKRES POPRZEDNI = 100% 100.z o. 65% KOBIETY. więcej o 9 osób niż w roku 2004 i o 31 osób niż w 2003 roku.o wzrosła o 53. zatrudnionych było ogółem 253 pracowników tj.00 108. 58 . 39. Skup trzody chlewnej w 2005 roku przekroczył liczbę 200 tysięcy i osiągnął rekordowy w historii firmy poziom 220. 2005 MĘŻCZYŹNI.2005r. 60.99% w porównaniu do okresu wyjściowego.107 szt) do roku 2004. którego produkcja w ciągu kolejnych lat wzrastała odpowiednio o 10.o.z o.745 sztuk. Struktura zatrudnienia według płci przedstawia się następująco: Wykres 4: Struktura zatrudnienia wg płci w firmie Agro-Handel Sp. z o.144 szt) do roku 2003. 34% p J I 2002 V______ MĘŻCZYŹNI 68% KOBIETY. o 37.02% tj. o 49 pracowników. z o. w latach 2002 . 35% 2004 ■ _ - MĘŻCZYŹNI .02 108. zatem była większa o 21.o.69 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.o. Na dzień 31.00 100.o.43% (tj.Jak wynika z powyższych wykresów w latach 2002 .59%.91 103.2005 całkowita wielkość produkcji firmy Agro-Handel Sp. Wzrost produkcji pociągnął za sobą zwiększenie zatrudnienia. 34% MĘŻCZYŹNI 66% KOBIETY.12. Największy wzrost produkcji odnotowano na dziele rozbioru. Wielkość produkcji wędlin w ciągu czterech analizowanych lat wzrosła o 546 385.99% (tj.o. W ciągu badanego okresu nastąpił wzrost zatrudnienia o 24.09%. 39.53% (tj.82 109. 46. o 26. w firmie Agro-Handel Sp.772 szt) do roku 2002. 32% u u J J Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. 66% KOBIETY.

INWESTYCJI ORGANIZATOR SKUPU PRACOWNICY SKUPU GŁOWNA KSIĘGOWA KADRY I PŁACE KAS A KIEROWNIK! .4. GRUPA REMONTOWO * -BUDOWLANA V- Źródło: Opracowanie własne. SKUPU 1 DYREKTOR 1 FINANSOWY CZŁONEK ZARZĄDU DYREKTOR D. W 2005 roku w porównaniu z rokiem poprzednim.5 tyś sztuk.o.S. HACCP KIEROWNIK ROZBIORU KIEROWNIK PRODUKCJI IKIEROWNIK UBOJU BRYGADZISTA ► ► ► ► KIEROWCY ELEKTRYCY MECHANICY KIEROWNIK BUDOWLANY PRACOWNICY ^RF7PnŚRFnNly BRYGADZISTA PRACOWNICY ^RFZPDŚRFDNI^ C \ BRYGADZISTA PRACOWNICY RF7POŚRFnNI BRYGADZISTA PRACOWNICY RF7POŚRFnNI c > BRYGADZISTA PRACOWNICY RF7POŚRFnNI . W porównaniu z krajami UE Wielkopolska lokuje się jako liczący producent o dużym potencjale.4 kg natomiast w Wielkopolsce wynosiła 594. zwiększyły się fizyczne rozmiary produkcji zwierzęcej.EKSPEDYCJI KIEROWNIK! MROŹNI KSIĘGOWOŚĆ PRACOWNICY DZIAŁU HANDLOWEGO SPECJALISTA D. 59 . co stanowi 24. czyli o 201% większa niż średnia krajowa.8 kg na 1 ha użytków rolnych. 2. ^ PRZEZES ZARZĄDU I Z-CA PREZESA DYREKTOR SUROWCOWOPRODUKCYJNY -N DYREKTOR HANDLOWY DYREKTOR D. Produkcja żywca rzeźnego w przeliczeniu na 1 ha użytków rolnych wyniosła w 2003r.S. 295. Charakterystyka rynku.1% pogłowia krajowego. na jakim działa spółka W Wielkopolsce stan pogłowia trzody chlewnej wynosi 4 192. z o.S.Poniżej przedstawiono obowiązujący schemat organizacyjny badanej spółki: Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp.

5% pogłowia.2 szt. GUS. Zawartość mięsa w tuszy mierzona poubojowo wynosi w Wielkopolsce 51% a średnio w Polsce 46.550 50 Ą. od 0. sztuk w 1990 r. Można.2005 w tys. W województwach: mazowieckim. świętokrzyskim do 11.. Miernikiem natężenia chowu zwierząt gospodarskich w poszczególnych województwach jest obsada na 100 ha użytków rolnych. podlaskim. Obsada owiec na 100 ha UR wahała się w 2003 r. ton 1400 0 1300 0 1200 0 1100 0 1000 0 800 0 700 0 600 0 500 0 400 0 300 0 200 0 600 5* mleko X -I. małopolskim i wielkopolskim. którego liczebność wynosi w 2004 r. wobec 4159 tys.5%. małopolskim. rozbudowany przemysł paszowy. (318 tys. podlaskim i wielkopolskim w 2004 r. kujawsko-pomorskim. Największa koncentracja chowu bydła występuje w woj. mleka.6% pogłowia krów. Spożycie mięsa kształtuje się na poziomie 63 kg . Natomiast pogłowie trzody chlewnej głównie występuje w woj. Koszt produkcji kilograma wieprzowiny w Wielkopolsce jest niższy niż w innych regionach Polski.łącznie znajduje się tam 46. Zróżnicowanie regionalne występuje także w produkcji zwierzęcej. wielkopolskim. iż produkcja trzody chlewnej jest konkurencyjna w skali kraju oraz w skali Unii Europejskiej i dlatego ma szanse dalej rozwijać się i stanowić źródło dochodów dla Wielkopolskich rolników. Wpływ na ten stan ma przede wszystkim duża koncentracja produkcji w gospodarstwach rolniczych. jaj w latach 1995 . Warszawa 2006. Pogłowie owiec. mazowieckim i wielkopolskim .7 szt. znaczna produkcja zbóż oraz tradycje i wiedza Wielkopolskich rolników. w woj.). 450 0 400 oooc żywiec rzeźny fe jaja -f 350 300 25 0 200 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Źródło: Rolnictwo w 2005r.Wykres 5: Produkcja żywca rzeźnego. zaledwie 8% poziomu z 1990 r. znajdowało się 44% pogłowia bydła i 44. Pod względem jakościowym jest to najlepszy jakościowo surowiec dla przetwórstwa mięsnego. zatem przyjąć założenie. a trzody chlewnej w woj. sztuk w 2004 r. występuje w największej ilości w woj. w woj.

na jednego mieszkańca w tym mięsa wieprzowego 40 kg i jest dość stabilne spowodowane stałymi tradycjami kulinarnymi Polaków. 6 0 .

7 Warmińsko-mazurskie | Wielkopolskie Za chód niopomorskie "8 f. Wyniki finansowe oraz udziały rynkowe tej grupy w skali kraju ulegają dynamicznej poprawie. W większości są to małe zakłady rzemieślnicze. Zakłady Mięsne „DUDA".o.5 Pozycja badanej spółki na rynku Z ostatnich danych wynika. Polska Dolnośląskie Kujawsko-pomorskie Lubelskie Lubuskie Łódzkie Małopolskie Mazowieckie Opolskie Podkarpackie Podlaskie Pomorskie :::: Śląskie Świętokrzyskie •6. 61 . Kilka większych zakładów o obrotach powyżej 100 min zł powstało w ostatnim okresie czasu. krów i trzody chlewnej na 100 ha UR wg województw w 2004r w szt.Wykres 6: Pogłowie bydła. Zakłady Mięsne „SALUS" z Bojanowa. oc | Bydto | Krowy Trzoda chlewna Źródło: Rolnictwo w 2004r. Zakłady Mięsne „BARTEK" z Sierakowa. Zakłady te stanowią grupę tzw. GUS. Dzięki tej grupie zakładów wyniki finansowe całej branży uległy znaczącej poprawie. iż przetwórstwem mięsa wieprzowego zajmuje się w Wielkopolsce około 460 zakładów w tym 37 zakładów jest w okresie przejściowym. „tygrysów sektora". Agro-Handel Sp. Należą do nich Zakład Przetwórstwa Mięsnego „MRÓZ". Warszawa 2005 2. Wzrosła efektywność branży oraz wydajność pracy na skutek restrukturyzacji firm i inwestycji kapitałowych. z o.

Do początku lat 90-siątych przemysł mięsny w Wielkopolsce rozwijał się w oparciu o małe. rozbiór. W wielu przypadkach zakłady te nie spełniały podstawowych wymogów sanitarno-weterynaryjnych oraz bezpieczeństwa żywności. przez wszechstronne zaangażowanie pracowników działających na wszystkich szczeblach przedsiębiorstwa. Zakład spełnia warunki sanitarne i weterynaryjne obowiązujące dla Zakładów Mięsnych. w ramach. Artykuły pochodzenia zwierzęcego spełniają wymagania w zakresie warunków zdrowotnych żywności PIW-HŻ-6200-30/05.HACCP . III . rzemieślnicze zakłady zajmujące się ubojem oraz przetwórstwem mięsa.System Kontroli Krytycznych Punktów Zagrożeń. 62 .GMP Zasady Dobrej Praktyki Produkcyjnej.powstają nowe ubojnie specjalizujące się wyłącznie w uboju. ze szczególnym uwzględnieniem ich bezpieczeństwa zdrowotnego. Zakład konsekwentnie realizuje program „Polityka Dobrej Jakości". którego cały swój wysiłek poświęca na stałą poprawę jakości swych produktów.liderów rynkowych zaopatrujących rynek regionu oraz sieci detaliczne. eksporcie półtusz oraz elementów kulinarnych poza Wielkopolskę. mięso mielone .Zasady Dobrej Praktyki Higienicznej. Bada wpływ produkcji na środowisko. w szczególności na południe Polski. z o. Produkcję prowadzi przestrzegając zasad dobrej praktyki produkcyjnej i przepisów dotyczących ochrony środowiska. Zakład znajduje się w Rejestrze Powiatowego Lekarza Weterynarii w Kościanie pod numerem 30110209 (ubój. co jest stwierdzone w zaświadczeniach wystawionych przez powiatowego lekarza weterynarii PIW-Hż-6200-31/05.o.GMP . Nastąpiła gwałtowna restrukturyzacja tego sektora polegająca na: • koncentracji sektora a w szczególności etapu uboju. w Mosciszkach posiadają obecnie systemy zapewnienia jakości: I . • • • • rozdzieleniu uboju i przetwórstwa . wyodrębnianiu się kilku silnych zakładów . dostosowane do norm i standardów UE. przetwórstwo. Agro-Handel Sp.z uprawnieniami do handlu z UE) PIW-HZ-6200-29/05. II . Pracownicy spółki znają politykę jakości firmy oraz są przez firmę szkoleni i instruowani w zakresie bezpieczeństwa żywności. zachowaniu małych zakładów przetwórczych posiadających lokalne rynki oraz przetwarzających zakupione z ubojni tuczniki.

o. Radom 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 ZPM JAFSp. k... z o. . Chojnice ZM KRZYŻANOWSCY... roku NAZWA FIRMY ZPM JBB Import-Eksport.A. Okrzesik.24. Ranking ciągnie dalej .A. Pilica GRUPA DUDA. Trzykrotnie w latach 2002-2004 otrzymała certyfikat „Solidna Firma.Firma Agro-Handel działa na terenie całej Polski.o. W 2000 roku Agro-Handel zajął 8 miejsce w eksporcie mięsa. Bojanowo TARCZYŃSKI S.. z o. Drzycim AGRO-HANDEL Sp.o. Gdańsk PW KIER ZM Jastrzębie.. Morfiny ZM SALUS Sp.J.. zo. z o. Borek Wielkopolski ZM NOWAK Sp... wojskiem oraz innymi jednostkami budżetowymi. 63 .o..o. Przechlewo GK PPMiD MAT S. z hurtowniami. (-) Zródło:J. "AgroTrendy: zakładów mięsnych dwutygodnika AgroTrendy (II edycja) "Lokomotywa' ' 2006. W rankingu zakładów mięsnych (tabela 6) sporządzonym przez dwutygodnik AGRO-TRENDY firma Agro-Handel utrzymuje się w ścisłej czołówce najlepszych firm tej branży. ZM ZAKRZEWSCY Sp. J. Cały surowiec skupowany jest w oparciu o system klasyfikacji SEUROP.A. W V edycji rankingu zakładów mięsnych tygodnika BOSS firma zajęła 7 miejsce a w VI edycji w/w tygodnika zajęła 10 miejsce. Sp.o. Zakład prowadzi aktywny program współpracy z dostawcami żywca w celu poprawy jego jakości oraz stabilności dostaw. Produkty eksportowane są również do krajów Europy Wschodniej.A. nr 13.o. Rybno MARID Sp. z o.. s. z o. Handluje z 532 jednostkami przetwórstwa mięsnego.A. Grudziądz PUNKTY 123 115 97 89 86 83 81 81 80 78 76 73 70 68 65 59 54 47 43 43 41 40 (-) (1) (3) (12) 4 5 6 7 (-) (5) (6) (-) (8) (19) (-) (15) (14) (15) (14) (-) (22) (16) (2) (13) ZM MEAT-ŁUKÓW S. Mościszki ZM SKIBA.. Kosów Lacki ZPM Józef Malinowski. z o.. sklepami. Pieszków ZM MAZURY w Ełku Sp. Sosnowiec GRUPA ANIMEX Sp. Łyse PKM DUDA S. Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY MIEJSCE 1 2 3 MIEJSCE w ub. Dzięki stałej współpracy z dostawcami Zakład może zwiększać jakość swoich produktów i umacniać pozycję rynkową. z o. Trzebnica ZM VIOLASp.. Lniano ZRW Józef Bartos ZPCh. Warszawa MRÓZ S. Biskupiec PRIME FOOD Sp.o.

czy nastąpi ich pełny zwrot z bieżących wpływów działalności gospodarczej. głównie zapasy. Wchodzą one do procesu gospodarczego i tam też podlegają stałym przemianom oraz wymianom. i które służą jej do osiągania korzyści w formie dopływu gotówki lub jej ekwiwalentów oraz zabezpieczenia pretensji wierzycieli. Istota i funkcje aktywów trwałych i obrotowych powodują. które spełniają pośrednią rolę w procesie osiągania gotówki. powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń. co stwarza możliwość ciągłego dostosowywania wielkości tych składników do stopnia wykorzystywanych zdolności produkcyjnych. Nakłady na inwestycje ponoszone są w momencie rozpoczęcia ich realizacji lub nawet przed i nie ma nigdy pewności.64 64 . to jest długotrwałe finansowe lokaty pieniężne i rzeczowe. należności a także środki pieniężne. które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych. terminowości regulowania rozrachunków itd. przynosząc nadwyżkę środków pieniężnych. Ich rola w procesie osiągania gotówki nie jest jednakowa. to te zasoby majątkowe. Obejmują one majątek trwały. że niezwykle ważna jest analiza sytuacji majątkowej przedsiębiorstwa. nad którymi jednostka sprawuje kontrolę. Analiza sprawozdań finansowych 3. Rozchód zasobów majątkowych musi być uzupełniony odpowiednim przychodem. Analiza sytuacji majątkowej w oparciu o aktywa bilansu Zasoby majątkowe. której głównym celem jest68: • • • dokonanie klasyfikacji i ustalenie najważniejszych cech posiadanego majątku. wyposażenie oraz prawa i majątek obrotowy. Z reguły czas ten jest względnie krótki. Gabrusewicz op. to kontrolowane przez jednostkę aktywa o wiarygodnie określonej wartości. z tego też względu uważa się je za mało elastyczne i obciążone są dużym ryzykiem.3.1. Aktywa.cit. s. zbadanie wielkości i zmian zasobów majątku w czasie. Czas przebywania poszczególnych zasobów aktywów obrotowych jest uzależniony od charakteru procesu produkcyjnego. W przeciwieństwie do aktywów trwałych. a zwłaszcza środki trwałe. Aktywa trwałe zaangażowane są w przedsiębiorstwie przez okres powyżej 1 roku. aktywa obrotowe uczestniczą w nim w sposób bezpośredni. rozpatrzenie struktury zasobów majątkowych przedsiębiorstwa. Ryzyko inwestycyjne występujące przy 68 W.

dużą wartość poznawczą mają indeksy dynamiki. pożądanej proporcji różnego typu aktywów. stanowi wielkość zróżnicowaną. Do podstawowych wskaźników dynamiki wykorzystywanych w analizie majątku zalicza się: wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego wskaźnik dynamiki majątku obrotowego = = = ma atek i ff0M^ rozpatrywanego okresu x 100 majątek całkowity poprzedniego okresu majątek tmały rozpatrywanego okresu x 100 majątek trwały poprzedniego okresu ma tek ^ obrotów rozpatrywanego okresu x 100 majątek obrotowy poprzedniego okresu Istotnym uzupełnieniem w ocenie wstępnej miar dynamiki jest analiza struktury. Wymieniona relacja ilustruje płynność majątkową . Im więcej środków ulokowanych jest w aktywach obrotowych (płynnych). która zależy od rodzaju przedsiębiorstwa. powiększanie zdolności produkcyjnych.angażowaniu aktywów obrotowych jest o wiele mniejsze niż w przypadku zastosowania aktywów trwałych. Wzajemna relacja między aktywami trwałymi a aktywami obrotowymi. Dla analizy zmian.bilansową. natomiast wielkość poniżej 100%. a ponadto w zależności od jego struktury znacznie zróżnicowane. Analizę wielkości i dynamiki majątku rozpatrujemy na podstawie danych liczbowych w wielkościach bezwzględnych i wskaźników relatywnych (dynamiki i tempa zmian). Wskaźniki struktury wykorzystywane w ogólnej analizie majątku wyrażają się następującymi formami: wskaźnik udziału majątku trwałego wskaźnik udziału majątku obrotowego = = majątek trwały x 100 majątek całkowity majątek obrotowy x 100 majątek całkowity 65 . Wielkość tych indeksów powyżej 100% oznacza rozwój przedsiębiorstwa.z punktu widzenia osiągania wyznaczonych celów gospodarczych . jakie miały miejsce w okresie sprawozdawczym. a głównie stosunku aktywów trwałych i aktywów obrotowych. tym są one łatwiejsze do zaangażowania w działalności gospodarczej i w ten sposób przedsiębiorstwo posiada większą płynność majątkowo bilansową.wymaga ustalenia i utrzymywania optymalnej ich struktury. tj. wskazuje na zawężanie działalności oraz ograniczanie posiadanych zdolności produkcyjnych. Strukturę majątku w dużej mierze kształtuje charakter przedsiębiorstwa. Zarządzanie aktywami . Wskaźniki struktury wyrażają stosunek procentowy poszczególnych grup zasobów aktywów do ich łącznej wartości.

które są relacjami jednych pozycji aktywów do innych pozycji aktywów.istnieje duże prawdopodobieństwo obniżenia rentowności. 66 . jest oznaką pogarszania się elastyczności przedsiębiorstwa. Warszawa 2006. co ma istotne znaczenie dla wierzycieli przedsiębiorstwa stopnia oraz banków finansujących Wielkość działalność tego firmy. Nie dotyczy to przedsiębiorstw przemysłowych. Każdy wzrost tego wskaźnika w czasie. s. wówczas jest to symptom większych możliwości przedsiębiorstwa w przeprowadzaniu zmian. które charakteryzują proporcje między aktywami trwałymi oraz aktywami obrotowymi. wiąże się z wykorzystaniem danych. o Wskaźnik poziomie unieruchomienia majątku w postaci przedstawionej powyżej. Dokonanie analizy sytuacji majątkowej firmy Agro-Handel Sp. ukazuje relacje między majątkiem rzeczowym (środki trwałe i zapasy). gdy relacja pomiędzy nimi jest wyższa od 1. W przedsiębiorstwach produkcyjnych majątek obsługujący działalność podstawową. W przypadku obniżenia zapotrzebowania odbiorców na wytwarzane produkty lub odprzedawane towary. Kiedy wartość wskaźnika unieruchomienia majątku jest mniejsza niż 1. a spadek świadczy o poprawie jego sytuacji w omawianej dziedzinie. informuje o znacznym stopniu unieruchomienia majątku. wówczas wzrost udziału środków trwałych w całkowitym majątku może świadczyć o rosnącym stopniu mechanizacji produkcji i postępie technicznym. a majątkiem finansowym (należności i środki pieniężne). a nawet powstanie strat. 80-82. wysokich kosztów stałych i małej elastyczności przedsiębiorstwa. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie. Korzystna sytuacja występuje wówczas.o. PWE. Natomiast wskaźnik produkcyjności. Jarzębowska. które przedstawia poniższa tabela: 69 M.W badaniach sytuacji majątkowej wskaźniki syntetycznej struktury majątku uzupełniane są o wskaźniki.względnie też pojawienie się na rynku substytutów . wskaźnika przekraczającym 1. stanowi syntetyczną miarę elastyczności przedsiębiorstwa. stanowi w gospodarce rynkowej podstawę do wstępnej oceny elastyczności firmy oraz stopnia ryzyka. narastającej konkurencji . z o. wprowadzających nowoczesną technikę i technologię. powinien być większy od majątku finansowego69. Wśród wskaźników relacji najszersze zastosowanie mają wskaźniki: wskaźnik unieruchomienia majątku = mąąe rway majątek obrotowy wskaźnik produkcyjności majątku = majątek rzeczowy majątek finansowy Ocena relacji.

42 9 847444. w latach 2002-2005 2002 A.25 zł.11 1 191 643.31 7 195 752.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WSKAŹNIKI DYNAMIKI 2003 wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego wskaźnik dynamiki majątku obrotowego (2002 = 100) 2004 (2003 = 100) 2005 (2004 = 100) 117.92% 163.00 % 106.50%). w latach 2002 .39% 100.16 13 098 068.Rzeczowe aktywa trwale III.00 30 000.Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 2003 96 149. z o. który w roku 2003 był mniejszy o 1 336 779. Z obliczonych łańcuchowych wskaźników dynamiki wynika.49 % 111.34 30 988.44 9 798 718. z o. którego wartość wzrosła o 7 020 188.00 75 449.94 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.60 zł.Aktywa obrotowe l.11 990 981. 67 .01 21 380.29 65 425.o. iż przyrost majątku całkowitego w badanym okresie wyniósł 7 794 358.00 30 000.o.49 % przy jednoczesnym również niskim wskaźniku dynamiki majątku obrotowego (100. w przeciwieństwie do majątku obrotowego.79 1 170 552.Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp.71 0.o. Na podstawie danych zawartych w tabeli 7 dokonano obliczeń łańcuchowych wskaźników dynamiki majątku badanej jednostki gospodarczej.00 30 000. na co zasadniczy wpływ miał przyrost majątku trwałego.13 2005 14 343 047.65 11909667.71 1 249 311.79 818 830. Inwestycje długoterminowe V.02 0.00 98 604. z o.91 7322 858.Należności długoterminowe IV.01 7470 895. iż majtek trwały spółki przez kolejne trzy lata charakteryzował się stałym wzrostem.50 % 113.42 % 88.36 23178120.11 691 198.29 8 796 435. w którym wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wyniósł zaledwie 106.05 14 130 704.43 18 458 356.59 % 120. Analizując zmiany bezwzględne majątku całkowitego i jego podstawowych grupach majątkowych można zauważyć. że stosunkowo niekorzystnie kształtowały się roczne zmiany majątku w roku 2004.27% 107.00 31681. Wartości niematerialne i prawne II.87 11 967353.00 0. z o.05 1 068 370.78 0.00 118 990.61 26 252 714.Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe 11 135497.37 zł w porównaniu do roku poprzedniego.07 Aktywa razem 21 766 071.o.Należności krótkoterminowe III.36 0.41 116 564.lapasy II.94 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.83 104 004.12 93 351.84 2004 13330676.76 3 151 655.75 8 238 820.78 7 585 104.04 11 765 755.76 B. Należy zauważyć. Inwestycje krótkoterminowe IV.44 98 594.Aktywa trwałe 1. które wynoszą: Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.

z o.46 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. Z wykresu 7 i tabeli 9 wynika. Natomiast wskaźniki relacji majątku spółki Agro-Handel zawarte są w tabeli 9. kiedy to majątek spółki był zdominowany majątkiem trwałym następuje równoważenie udziałów podstawowych grup majątkowych.o. z o.66 0. W ostatnim analizowanym okresie wskaźnik charakteryzował tendencją spadkową (zmniejszenie o 0. których wielkość w pierwszych trzech latach badanego okresu wzrosła z poziomu 0. Spadek udziału aktywów obrotowych w aktywach całkowitych wiąże się z spadkiem elastyczności.o. w latach 2002 .66 do 1.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik unieruchomienia majątku wskaźnik produkcyjności majątku 2002 0.3 5 1. z o. niż 1.22 1. Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 .o. czyli poziom uznawany za korzystny.Wskaźniki ogólnej struktury majątku przedstawia poniższy wykres: Wykres 7: Kształtowanie się wskaźników udziału majątku trwałego i obrotowego w majątku całkowitym firmy Agro-Handel Sp.83 WSKAŹNIKI RELACJI 2003 2004 1. z o. Wraz ze wzrostem udziału trwałych składników majątku w majątku całkowitym badanej spółki. iż systematycznie od początku badanego okresu.2005 ■ / 2002 2003 2004 2005 □ MAJĄTEK TRWAŁY □ MAJĄTEK OBROTOWY Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp.o. Potwierdzają to również obliczone wskaźniki relacji majątku trwałego do majątku obrotowego. Taka tendencja to efekt zmian dostosowujących technologię 68 .5 2005 1.20 1.15) jednak jest on cały czas na wyższym poziomie.53 1.35. zwiększa się ryzyko inwestycyjne związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.

00 111.2004.44f 64.66 6. Szczegółowa struktura i dynamika zmian trwałego i obrotowego majątku spółki oraz ich poszczególnych składników przedstawia się następująco: Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. z o.00 311.38% rzeczowe aktywa trwałe oraz o 275.87 0.54 co dla przedsiębiorstw produkcyjnych wskazuje na korzystną sytuację.należności długoterminowe .00 0.59% długoterminowe rozliczenia międzyokresowe.83\ 146.inwestycje krótkoterminowe . którego wartość wzrosła o 95.długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 0. których wartość wzrosła o 445.87%.33 5.53 1.45 56.46 do 1. Z kolei od drugiego roku objętego badaniem korzystnie kształtuje się relacja majątku obsługującego działalność podstawową do majątku finansowego.98 0. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 39.55 0.56 65.krótkoterminowe rozliczenia 45.o o \ o . Do wzrostu majątku całkowitego głównie przyczynił się wzrost majątku trwałego. Pogłębiona analiza dynamiki aktywów .00 238.44 54.produkcji żywności do standardów Unii Europejskiej. jakie firma Agro-Handel wprowadziła do 01.32 144.38 375.14 545. iż w latach 2002 .54 86. Wielkość wskaźnika produkcyjności w tym okresie mieści się w przedziale od 1.94 117.14 0.79 47.27 461.2005 nastąpił wzrost całości majątku o 42.77 0.00 100.51 0.24 88.16 0.51 158.00%.00 0.14 57.12 STRUKTURA (%) 2003 2004 54.46\ 12.inwestycje długoterminowe .37 28.23 79.49 2.68% wartości niematerialne i prawne.zapasy .przeprowadzona na podstawie obliczonych odchyleń i wskaźników dynamiki . o 96. czyli do dnia akcesji do struktur europejskich.13 0.19 125.02 5.42 182.47 34.00 0.23 Majątek całkowity 100.należności krótkoterminowe . Wśród składników majątku trwałego jedynie inwestycje długoterminowe zmniejszyły 100.wartości niematerialne i prawne .03 100.46\ o .23%.96 163.97 182.35 45.01\ 0. Wartość majątku obrotowego uległa zwiększeniu jedynie o 6.04 195.6Ą 163.19%.54 252. natomiast wartość pozostałych zwiększyła się odpowiednio o: 42.o. z o. przy czym wartość 69 .00 100.85 4.17 60.361 53.00 2005 --100 DYNAMIKA (%) 2002= 2003 2005 2004 54.70 109.05.45\ 4.00 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. Największą dynamiką zmian wśród składników majątku obrotowego charakteryzują się rozliczenia krótkoterminowe.00 100.43 93.rzeczowe aktywa trwałe .55 3.o.68 196. o o l100.66 142.56%.pozwala stwierdzić.57 142.98 35.93 Majątek trwały .59 106.15 88.95 84.06 0.69 0.43 42.35 38.92 Majątek obrotowy .51 0.98 0.

20%. Tak zdefiniowany kapitał własny obejmuje kapitał (fundusz) podstawowy.85%.% tj. należności krótkoterminowych spadła o 15. o 19.46. o 14. s.2.66% do 28. które równe są aktywom jednostki. iż wzrost udziału majątku trwałym wiązał się ze wzrostem udziału rzeczowego majątku trwałego z 38. WEWNĘTRZNE WŁASNE Źródło: Opracowano na podstawie W. POŻYCZKI) KRYTERIUM: ZRODEŁ POCHODZENIA ZEWNĘTRZNE WŁASNE (KAPITAŁ ZAŁOŻYCIELSKI. pomniejszonym o szeroko rozumiane zobowiązania i rezerwy na zobowiązania.83% tj.zapasów wzrosła o 9. OBCE (KREDYTY. POŻYCI ZOBOWIĄZANIA KRYTERIUM: TERMINOWOŚCI DŁUGOTERMINOWE WŁASNE (PODSTAWOWE.56%. 107.111. cit. ZOBOWIĄZANIA. który jest 70 . Analizując zmiany w strukturze zachodzące w majątku firmy Agro-Handel należy zauważyć.07% oraz jednoczesnym wzroście środków pieniężnych o 152. Natomiast spadek udziału majątku obrotowego w strukturze aktywów wynika głównie ze spadku udziału należności krótkoterminowych z 47. OBCE (KREDYTY INWESTYCYJNI KRÓTKOTERMINOWE 'ŁASNE (ZYSKNA DYWIDENDA REZERWl BCE (ZOBOWIĄZANIA BIEŻĄCE.98% do 53.27%. 103. Kapitał własny definiowany jest przez aktywa netto. Gabrusewicz op. 3. Analiza sytuacji kapitałowej na podstawie pasywów bilansu Klasyfikację kapitałów jednostki według najczęściej stosowanych kryteriów podziału i ich rodzaje przedstawia poniższy schemat: Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych KRYTERIUM: WŁASNOŚCI KAPITAŁY WŁASNE KAPITAŁY POZOSTAŁE KAPITAŁY PODSTAWOWE KAPITAŁY OBCE KREDYTY.

korygowany in minus o należne wpłaty na kapitał podstawowy oraz udział (akcje) własne. zysk (stratę) netto oraz nieaktywną pozycję korygującą odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego.. a także zobowiązania bieżące. Poniższa formuła przedstawia kapitały własne w ujęciu rachunkowym: K APITA W ŁASNE = AK TYW A .ZO BO W IĄZAN IA I REZERW Y NA ZO BO W IĄZAN IA ŁY Dążenie do poprawy stopy zwrotu kapitału własnego powoduje angażowanie w działalność gospodarczą kapitałów obcych. Kapitał własny. Termin ich płatności jest dłuższy niż jeden rok. Dlatego też punktem wyjścia przy porównawczej analizie pasywów jest wstępna ocena ich struktury i ustosunkowanie się . na której jest oparta działalność przedsiębiorstwa. który powinien zapewnić pokrycie przynajmniej elementów majątku trwałego (wykazującego najniższa płynność). zobowiązania z tytułu płac. Łącznie z kapitałem własnym zobowiązania długoterminowe stanowią tzw. cit.do relacji zachodzących pomiędzy własnymi i obcymi źródłami finansowania zasobów. Pomiędzy tymi 71 . cit.w warunkach danego przedsiębiorstwa . ceł. obejmujące zobowiązania handlowe (wobec dostawców). Dokonując wstępnego przeglądu struktury kapitałów trzeba brać pod uwagę czas użytkowania kapitałów obcych i odrębnie rozpatrywać: • kapitały długoterminowe (zobowiązania i kredyty długoterminowe). Zobowiązania długoterminowe obejmują długoterminowe pożyczki. a więc płatności o terminie nieprzekraczającym jednego roku. • kapitały krótkookresowe (zobowiązania i kredyty krótkoterminowe). kapitał zapasowy. s. W. kredyty. Struktura finansowa wynikająca z pasywów bilansu daje obraz podstawy finansowej. spełniając równocześnie funkcję 70 gwarancyjną wobec wierzycieli . Gabrusewicz op. 290. kapitał z aktualizacji wyceny. s. zysk (stratę) z lat ubiegłych. kapitał stały przedsiębiorstwa. 107. pozostałe kapitały rezerwowe. 71 Ujmuje to poniższa reguła : KAPITA STAŁY = KAPITAŁY W ŁASNE + ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE Ł Na zobowiązania krótkoterminowe. stanowi najbardziej stabilne źródło finansowania. Waśniewski op. obligacje i inne papiery wartościowe emitowane przez przedsiębiorstwo. ubezpieczeń społecznych. podatków. T. na które składają się: zobowiązania wobec kredytodawców i pożyczkodawców z tytułu kredytów i pożyczek krótkoterminowych oraz płatności odsetek od kredytów i pożyczek długoterminowych przypadające na dany rok. zwłaszcza kapitał podstawowy.

nagłe zmniejszenie kapitałów własnych w stosunku do obcych źródeł finansowania. Drugi wskaźnik relacji jest miarą samofinansowania przedsiębiorstwa. Dudycz. s. s. co oznacza szybsze zwiększenie rezerw kapitałowych niż kapitału zakładowego. przy których płaci się często wysokie odsetki. Analiza sytuacji majątkowej obejmuje: • • • ocenę struktury kapitałów. W dobrze funkcjonujących przedsiębiorstwach .ma miejsce systematyczne tworzenie rezerw z zysku. cit.. może spowodować trudności płatnicze i wywołać niebezpieczeństwo niewypłacalności . Informuje o skali zaangażowania obcych źródeł finansowania w stosunku do kapitałów własnych. ocenę dynamiki poszczególnych składników kapitału. Nierzadkie są 72 73 M. Pierwszy wskaźnik relacji określany jest wskaźnikiem przekładni kapitałowej. ocenę struktury kapitałowo-majątkowej. Istotna jest również wewnętrzna struktura obu grup kapitałów. 121. Stąd też stosunek między kapitałem zakładowym a rezerwami ulega często znacznej zmianie. cit. Natomiast wskaźniki relacji są uzupełnieniem wskaźników struktury. op. gdyż nieprzemyślane. Poziom sfinansowania składników kapitałami własnymi i obcymi określają wskaźniki struktury własnościowej i relacji kapitałów własnych i obcych wyrażających się następującymi formułami: wskaźnik udziału kapitałów własnych wskaźnik udziału kapitałów obcych wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych kapitały własne x 100 kapitały całkowite kapitały obce x 100 kapitały całkowite kapitały obce kapitały własne kapitał własny kapitał obcy Wskaźnik udziału kapitałów własnych w kapitale całkowitym wyraża stopień samofinansowania przedsiębiorstwa. 72 . Wskaźnik udziału kapitałów obcych informuje o rozmiarach zadłużenia przedsiębiorstwa. wskazując na wzrost stopnia samofinansowania. Jarzębowska op. T. Relacja między nimi zależy od charakteru przedsiębiorstwa i od czynników zewnętrznych. Bardzo istotną kwestią wstępnej oceny pasywów jest zbadanie wewnętrznej struktury kapitałów własnych.oprócz stałego wypłacania dywidend od kapitału zakładowego .wielkościami powinna występować właściwa dla danego przedsiębiorstwa proporcja. Rozpatrzenie jej informuje o wartości kapitału własnego i zagrożeniach wynikających z zaangażowania kapitału obcego . 35.

. 2001. 30 73 . nr 9.. Wyznaczenie pojemności zadłużeniowej spółki. należy porównać dynamikę poszczególnych grup kapitałów względem siebie. _ zobowiązania z tytułu dostaw i usług x 100 kapitały obce Do oceny struktury kapitału pod względem wskaźników opisanych wzorami: wskaźnik udziału kapitałów długoterminowych wskaźnik udziału kapitałów krótkoterminowych wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do krótkoterminowych terminowości korzysta się ze kapitały długoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały krótkoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały długoterminowe kapitały krótkoterminowe Dokonując oceny zmiany kapitałów w czasie... . s.. „Przegląd Organizacji". . . Gajdka. w których wielkość rezerw kapitałowych przekracza kilka razy wielkość kapitału zakładoweg 74 o . Do oceny struktury kapitałów własnych i obcych służą wskaźniki: kapitał podstawowy x 100 kapitały własne kapitał zapasowy x 100 kapitały własne kapitał z aktualizacji wyceny x 100 kapitały własne kapitał rezerwowy x 100 kapitały własne wynik z lat ubiegłych x 100 kapitały własne wynik roku bieżącego x 100 kapitały własne zobowiązania długoterminowe x 100 kapitały obce zobowiązania bieżące x 100 kapitały obce kredyty krótkoterminowe x 100 kapitały obce . Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych obliczany następująco: wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych = kapitały całkowite w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały całkowite w poprzednim okresie kapitały własne w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały własne w poprzednim okresie kapitały obce w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały obce w poprzednim okresie kapitały długoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały długoterminowe w poprzednim okresie kapitały krótkoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały krótkoterminowe obce w poprzednim okresie wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych J..wypadki. .... Metoda praktyczna. . w odniesieniu do poszczególnych grup kapitałów.

Majątek trwały należy finansować głównie kapitałem własnym (przyjmuje się. natomiast majątek obrotowy powinien znaleźć częściowe pokrycie w kapitale własnym (kapitał własny powinien stanowić pokrycie dla 30% wartości majątku obrotowego) i długoterminowym obcym oraz częściowo krótkoterminowym kapitale obcym. co łączy się z finansowaniem majątku obrotowego. czyli przez kapitał własny. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. pożyczki. a za taki uważa się majątek trwały. bony komercyjne) oraz zobowiązania bieżące. Wydawnictwo Ekspert.Gabrusewicz op. Również za pozytywny objaw uważa się silniejszą dynamikę kapitałów długoterminowych od dynamiki kapitałów krótkoterminowych. 120 Polityka bilansowa i analiza finansowa. Jeżeli zobowiązania krótkoterminowe w pełni pokrywają majątek obrotowy wówczas zachowana jest złota reguła bilansowania w stosunku do obrotowych składników majątku przedsiębiorstwa76. Jeżeli dynamika kapitałów własnych jest silniejsza od dynamiki kapitałów obcych. jest to pozytywny objaw. że optymalny poziom sfinansowania majątku trwałego kapitałem własnym wynosi 70%) oraz w razie potrzeby długoterminowym kapitałem obcym. K. Sawicki. powinien być finansowany w sposób najbardziej bezpieczniejszy. s. Podstawowym źródłem jego finansowania są kapitały krótkoterminowe (krótkoterminowe kredyty bankowe. analiza by poszczególnych pozycji pasywów i aktywów jest wyczerpująco ocenić sytuację ekonomiczno-finansową przedsiębiorstwa. s. Oddzielna niewystarczająca. tym samym: kapitał własny* długoterminowy obcy majątek trwały _ > ( n stopień pokrycia) W. 142 74 . Rzeczywisty obraz stanu ekonomiczno-finansowego firmy można uzyskać dopiero na podstawie oceny wzajemnego związku między kapitałami (pasywami) a odpowiadającymi im środkami majątkowymi (aktywami) . że majątek obciążony dużym ryzykiem. Dla utrzymania równowagi finansowej przedsiębiorstwa istotne jest również zachowanie bieżącej płynności. Złota reguła bilansowa zakłada.wzrasta udział kapitałów o większym wskaźniku dynamiki. cit.Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych jest równy wskaźnikowi dynamiki majątku całkowitego. red. Wskaźniki te pokazują też zmiany w strukturze kapitałów . Wrocław 2002.

Jest to. Gabrusewicz. iż część środków obrotowych finansowana jest kapitałem stałym. Oznacza to. to przedsiębiorstwo takie ma bardzo silne podstawy finansowe. 123. należności) lub też wynikającego ze strat związanymi z tymi środkami (trudności zbytu produktów. Celem kapitału pracującego w przedsiębiorstwie jest minimalizacja ryzyka. s.majątkowej służą również następujące wskaźniki: wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym = = kapita własny x 100 ł mają tek trwały kapita stały x 100 ł mają tek trwały wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego kapita krótkoterminowy x 100 = ł majątek obrotowy wskaźnik zaangażowania kapitałów obcych = kapita obce x 100 ły mają tek obrotowy Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym informuje. że przedsiębiorstwo może mieć trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań. Wartość tego wskaźnika powinna przekraczać 100%. 75 . W. ponieważ kapitały długoterminowe powinny przewyższać wartość majątku trwałego. Jeżeli majątek trwały nie jest pokryty kapitałami długoterminowymi. O ile przedsiębiorstwo swojego majątku trwałego może nie mieć sfinansowanego kapitałem własnym. Ta część kapitału stałego. kłopoty ze ściąganiem należności). Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałami długoterminowymi jest uzupełnieniem poprzedniego wskaźnika. Kapitał obrotowy netto 7R .MAJĄTEK TRWAŁY Ł podejście majątkowe KAPITA OBROTOW Y NETTO = MAJĄTEK OBROTOWY . ułatwiający zachowanie bieżącej płynności finansowej. W praktyce jednak obserwuje się. to wartość wskaźnika jest mniejsza od 100%. wynikającego z unieruchomienia części środków obrotowych (zapasów. Stopień tego finansowania 77 określa wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego . która finansuje środki obrotowe określana jest mianem kapitału obrotowego netto lub kapitału pracującego. op. co zgodne jest ze złotą regułą finansową. Jeżeli majątek trwały jest w całości finansowany kapitałami własnymi. 143.Do oceny struktury kapitałowo . w jakiej części majątek trwały jest finansowany kapitałem własnym. cit. więc pewnego rodzaju element bezpieczeństwa.oblicza się według poniższych formuł : • • podejście kapitałowe KAPITA OBROTOW Y NETTO = KAPITAŁ STAŁY . s.KAPITAŁY OBCE KRÓTKOTERMINOWE Ł 77 78 Ibidem. Pozostałe środki obrotowe finansowane są kapitałami krótkoterminowymi (zobowiązaniami i kredytami).w zależności od podejścia . to musi bezwzględnie finansować majątek trwały kapitałem długoterminowym.

12 3 687 533.00 5 015 020.01 5 369 431.44 1640. Analizując zmiany bezwzględne poszczególnych pozycji pasywów można zauważyć.36 23178120.—r^: majątek całkowity kapitał obrotowy x 100 = ■ . z o.97 zł.Zobowiązania i rezerwy I. .77 70 070. w 4.9 2005 10 335 103.42 7 186. Jego wzrost oznacza zwiększenie długookresowych kapitałów w finansowaniu majątku obrotowego w przedsiębiorstwie. Poniższa tabela zawiera dane wyjściowe do dokonania analizy sytuacji kapitałowej badanej zakładów mięsnych Agro-Handel Sp.79 244 121.00 3 664.Kapitał (fundusz) podstawowy II.79 9 226.86 Pasywa razem 18 458 356.42 0.60 9 226.00 2 339260. .00 805 400. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny IV.25 10 617 599.34 0.Zobowiązania krótkoterminowe IV. Spadek wartości wskaźnika oznacza wzrost finansowania majątku obrotowego kapitałem krótkoterminowym i jest to dla przedsiębiorstwa sytuacja niekorzystna.00 3 972.39 9 798 718.56 301 684.34 1640.07 1 710 859.69 1761190.00 65 2769. z 0.o.75 652 769.15 2003 4 540 809.07 3 664.00 4 017200.00 zł. Jest to sytuacja korzystna dla przedsiębiorstwa.Badając strukturę majątkowo-kapitałową.73 1712832.o.. iż w 2004 roku wspólnicy dokonali dopłaty do kapitału podstawowego w kwocie 400 000.45 301 684.00 5 052 102.53 244 121. Należy zauważyć..05 1 400 000.Zysk (strata) netto B. = ■ .94 26252714.Rozliczenia międzyokresowe -długoterminowe -krótkoterminowe 3 817 944. na co największy wpływ miał przyrost kapitału zapasowego.07 899 865.15 0.Kapitał (fundusz) zapasowy III. iż przyrost kapitałów własnych w rozpatrywanym okresie wyniósł 6 517 158.89 11 135 497.Kapitał (fundusz) własny I.52 1 000 000.Zobowiązania długoterminowe Ill.74 9 847444.Rezerwy na zobowiązania -długoterminowe -krótkoterminowe //.12 1 874 759.48 4 8358.30 12 162 308. w jakim stopniu kapitał pracujący finansuje majątek całkowity i majątek obrotowy.75 9 132 173. poziom kapitału obrotowego wykorzystuje się do obliczenia następujących wskaźników: wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego r * JH » ■ .78 0.40 11 909 667.65 1 400 000.07 7 186. z o.69 0. w latach 2002-2005 2002 A.53 zł.00 5 003 448. Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp.91 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego L.00 3 972.00 3 221 688.78 2004 6 740 569.90 0.78 8 027. t t u t t■ ■ a..—r~h majątek obrotowy Wartość przedstawionych powyżej wskaźników informuje o tym.11 78 097.0. którego wartość wzrosła o 4 198 047.91 1 000 000.18 10 337251. . L.31 21 766 071. W 2005 roku badanej spółce udało się 76 .

Struktura kapitałów badanego podmiotu gospodarczego obrazują poniższe wykresy: Wykres 8: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium własności firmy Agro-Handel Sp. iż udział kapitałów obcych w strukturze w ciągu badanego okresu spadł z poziomu 79.o.2005 ii n H 2002 2002 2003 2004 ■ KAPITAŁ WŁASNY □ KAPITAŁ OBCY 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp.o.32% do 60.o. z o.2005 2005 2003 2004 ■ KAPITAŁ DŁUGOOKRESOWY □ KAPITAŁ KRÓTKOOKRESOWY Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 . W latach 2002 . Analizując wykres 8 można zauważyć. z o.63%. Wykres 9: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium terminowości firmy Agro-Handel Sp.2005 zobowiązania i rezerwy kształtowały się na poziomie od 14 640 411.79 zł do 17 225 261.o.40 zł i w porównaniu do roku 2003 (najniższego zysku).51 zł. w latach 2002 . wyniósł on: 3 687 533.wypracować największy w całym badanym okresie zysk. tym samym badana spółka poprawia swą strukturę własnościową. z o. z o. . był on większy o 1 976 673.45 zł.

77

Z kolei - jak wynika z wykresu 9 - w latach 2002 - 2005 nastąpiła znacząca zmiana w strukturze kapitałowej, mianowicie do roku 2003 kapitał całkowity spółki zdominowany był przez kapitały krótkoterminowe (58% w 2002, 56% w 2003), natomiast po 2003 roku w kapitałach dominowały kapitały długoterminowe (52% w 2004, 65% w 2005). Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 - 2005
\A/vc7rv7i=™i MiBKiiB WYSZCZEGOLN EN E KRYTERIUM WŁASNOŚCI: wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych KRYTERIUM TERMINOWOŚCI: wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych 0,74 0,79 1,10 1,86 3,83 0,26 3,79 0,26 2,44 0,41 1,54 0,65 WSKAŹNIKI RELACJI „„„„ «„„„ „nn. * 2002 2003 2004 nnr 2005

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Również korzystnie kształtują się wskaźniki relacji kapitałów badanej spółki. Skala zaangażowania obcych źródeł finansowania, w stosunku do źródeł własnych, spadała z 3,83 w 2002 roku do 1,54 w 2005 tj. o 2,29. W dwóch ostatnich badanych okresach miara skali samofinansowania (wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych) systematycznie wzrastała, jednak nadal na koniec badanego okresu wielkość utrzymała się na dość niskim poziomie - zaledwie 0,65. Świadczy to o tym, iż firma Agro-Handel jest podmiotem silnie uzależnionym od kapitałów obcych. Systematyczny wzrost wielkości wskaźnika relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych świadczy o coraz większej roli długoterminowych źródeł finansowania aktywów spółki AgroHandel. Szczegółowa struktura oraz dynamika kapitałów własnych i obcych a także ich składników podstawowych prezentuje tabela 13.

78

Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005
WYSZCZEGÓLNIENIE
2002

STRUKTURA (%)
2003 2004 2005

DYNAMIKA 2002= 2003 2004

■100 (%) 2005 270,70 140,00 621,24 80,92

Majątek trwały
- kapita (fundusz) podstawowy ł - kapita (fundusz) zapasowy ł - kapita (fundusz) z aktualizacji wyceny ł - zysk (strata) netto

100,00
26,19 21,10 7,90 44,81

100,00
22,02 51,52 6,64 19,82

100,00
20,77 47,80 3,62 27,81

100,00
13,55% 48,41M 35,68\

118,93
100,00 290,45 52,60

176,55
140,00 400,01 80,92

2,36\ 100,00

109,58 215,54

Kapitał obcy
- rezerwy na zobowi ązania - zobowi ązania długoterminowe - zobowi ązania krótkoterminowe - rozliczenia mi ędzyokresowe

100,00
0,01 27,44 72,52 0,03

100,00
0,04 29,33 70,61 0,02

100,00
0,48 32,67 62,89 3,97

100,00
0,06\

117,66
438,11 125,76 114,55 92,26

112,28
4761,07 133,66 97,36

108,72
562,49 124,84 86,01

37,5/1
57,37\ 11,06\

16433,67 44338,47

Kapitał całkowity

117,92

125,57

142,23

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Na podstawie danych zawartych w tabeli 13 wynika, że w latach 2002 - 2005 dynamika kapitałów własnych spółki Agro-Handel wzrosła z poziomu 18,93% do 170,70% tj. o 151,77%, przy czym wśród jego składników największą dynamiką - aż 521,24% -wyróżniał się kapitał zapasowy. Z kolei dynamika kapitałów obcych spadła o 8,94% z poziomu 117,66% do 108,72%. Zobowiązania krótkoterminowe wykazywały tendencje spadkową, a ich dynamika spadła o 24,54%, co należy ocenić jako korzystne zjawisko. Od 2003 roku największy udział w strukturze kapitałów własnych ma kapitał zapasowy, który stanowi blisko 50,00%. Jednocześnie udział kapitału podstawowego w rozpatrywanym okresie systematycznie spada, i tak, w pierwszym okresie stanowił 26,19% kapitałów własnych, a w ostatnim roku jego udział wynosił już tylko 13,55%. Natomiast w strukturze kapitałów obcych obserwuje się dość korzystne zjawisko w ciągu czterech kolejnych lat, jakim jest wzrost udziału zobowiązań długoterminowych z poziomu 27,44% na 31,51%, przy jednoczesnym spadku udziału zobowiązań krótkoterminowych z 72,55% do 57,37% tj. o 15,55%. Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów badanej spółki przedstawiają się następująco:

79

80 100% 80% 60% 40% 20% 0% - ^ 0. w całym okresie objętym badaniem kształtowały się stosunkowo korzystnie.o.19 120%^ 1.2004 nie została zachowana złota reguła bilansowania przez firma. z o.93% 117.84 % 140.96 0.38 2002 2003 2004 2005 -^ .07 z^-**— 0.Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp.88 % 83. Warto zauważyć.43 % 126. iż ich poziom. Z obliczeń przedstawionych na wykresie 10 wynika.Złota reguła bilansa % -^ .54% 106. z o.01 % _________________________________________________________(2002 = 100) __________(2003 = 100) ____________(2004 = 100) wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.50 % 114. z o. co roku wzrastał szybciej. .92% 118.27 % 153.2005 140% 1. Agro-Handel.66% 122.o.72 0.44 % 95. oznacza to. iż najsilniejszymi wskaźnikami dynamiki odznaczają się kapitały własne oraz kapitały długoterminowe.o.23 % 90. iż w latach 2002 . w latach 2002 . Wykres 9 obrazuje jak w spółce Agro-Handel przestrzegana była złota reguła bilansowa.kapitałową dopiero w 2005 roku.33 % 96. Jak wynika z obliczeń przedstawionych w Tabeli 14. Wykres 10: Złota reguła bilansowa badanej spółki w latach 2002 . Spółce udało się osiągnąć prawidłowa strukturę majątkowo .Złota zasada finansowania % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.2005 WSKAŹNIKI DYNAMIKI WYSZCZEGÓLNIENIE 2003 2004 2005 117.91 % 113.49 % 148.

8 0 .

iż w latach 2003 .2004 kapitał obrotowy spółki AgroHandel był ujemny.16 % 124.60 % 37.08 % 133.o Powyższy wykres wskazuje. Jednakże w ostatnim roku objętym badaniem poziom kapitału obrotowego netto jest najwyższy w całym okresie.94 % 80. gdyż może spowodować do utratę płynności finansowej. z o. zatem zmniejszyło się zagrożenie utraty płynności finansowej. dlatego część majątku trwałego finansowana była kapitałami krótkoterminowymi.91 % -24.o 81 . z o.00 % 95.02 % 77. w latach 2002-2005 WKAŹNIKI STRUKTl WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego wskaźnik zaangażowania kapitałów obcych wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego 52.79% -10.16 % 175.84 % 8.Kształtowanie się kapitału obrotowego netto badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono na wykresie 11. Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp. Jest to sytuacja niekorzystna.56 % 90.06 % 107.27 % -12.31 % 166.o.40 % 72.78% 4.46 % RY MAJĄTKOWO-KAPITAŁOWEJ 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.48 % 2.84 % 112. Oznacza to. Wykres 11: Kapitał obrotowy netto firmy Agro-Handel Sp.o.65 % 3. że w tych latach majątek trwały firmy przewyższał kapitał stały.23 % 50.38 % 131.92 % -5. z o.14% 107. w latach 2002 -2005 KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście kapitałowe) KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście majątkowe) Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. ta zaś może doprowadzić do bankructwa. z o.

33. Zakłady Mięsne Agro-Handel nie były w stanie sfinansować modernizacji budynków i zakupu nowych środków trwałych bez konieczności zadłużenia się (zaciągnięcia kredytów).3. iż spółka Agro-Handel sprawnie spłaca zaciągnięte wcześniej zobowiązania kredytowe. a także wyposażono dział produkcji wędlin w nowe maszyny i urządzenia techniczne. Wędzki opt. Rachunek wyników to główne źródło informacji o wielkości osiągniętego zysku lub poniesionych strat. 82 . Niski poziom wskaźników wynika z gruntownej modernizacji zakładu produkcyjnego. jaka w tym czasie miała miejsce. w 2003 roku zarówno wielkość wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym jak i kapitałem stałym były najniższym w całym analizowanym okresie i wynosiły odpowiednio: 37. cit. Dodatkowo pełni rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego. Wstępna ocena księgowej wielkości wyniku finansowego Wielkość wyniku finansowego jest głównym czynnikiem rzutującym na poziom rentowności. określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. Na wynik finansowy może oddziaływać różny układ 79 M.. Sierpińska. W 2003 roku rozpoczęto rozbudowę hali uboju. jaką spełnia wynik finansowy w działalności przedsiębiorstwa. który również w roku 2003 kształtował się na poziomie 175. tworzy się potrzeb jego wielokierunkowej analizy . przychody z operacji finansowych oraz odpowiadające tym rodzajom działalności koszty i straty. Przez kolejne lata obserwuje się spadek wartości tego wskaźnika. D. zakupiono nową linie ubojową. co wskazuje na to. Operując wielkościami strumieniowymi.79% i był najwyższym w całym okresie objętym badaniem.94% i 80. Umożliwia również rozwój firmy i wzrost jej wartości.16%. Ponadto stanowi podstawę do rozliczeń finansowych z budżetem państwa w postaci podatku dochodowego. 3. s. a także podstawowym źródłem zasilania przedsiębiorstwa w kapitał własny oraz wypłat dywidend dla udziałowców. Ze znaczącej roli. przychody ze sprzedaży towarów. Znajduje to odbicie w poziomie wielkości wskaźnika zaangażowania kapitałów obcych. rozbudowano system wagowy.Jak wynika z przedstawionych w powyższej tabeli danych. grupuje wszystkie przychody uzyskiwane ze sprzedaży dóbr i usług wytworzonych przez przedsiębiorstwo.

Szczegółowa analiza poszczególnych czynników umożliwia określenie.27 5 013 533. • badanie relacji zachodzących pomiędzy poszczególnymi wielkościami ekonomicznymi rachunku wyników.31 75 803.84 2 699 142. W porównaniu do 1 763 188.53 94 684149.78%.05 lysk(słrała) z działalności Podatek dochodowy 2 372 707.77 4 728 728.25 236 803.88 1 341 634.52 1727 581.17 zł.13 lysk(słrała) z działalności operacyjnej Przychody f/nansowe 2 473 048.26 zł. który w wartościach bezwzględnych wyraża się kwotą 2 922 950. 83 .96 627992.o.90 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp. w jakim stopniu każdy z nich wpłynął na powstanie ostatecznej wielkości wyniku finansowego i czy jest ona prawidłowa z punktu widzenia ekonomicznej efektywności środków zaangażowanych w procesie produkcji.07 72 853 543.62 89998 011. s. z o.52 zł i był większy od najniższego wyniku osiągniętego na tej działalności w badanym okresie o 3 878 313.62 1 502 633.37 86 555 975.73 3 687 522.75 67 997 353. 80 Polityka bilansowa i analiza finansowa.59 661847.czynników biorących udział w jego tworzeniu.04 1041205.02 515124. Sawicki op.35 129 037.05 955386.70 67 726. Najwyższy wyniki na działalności podstawowej spółka Agro-Handel osiągnęła w 2005 roku i wyniósł on: 4 686 138.78 1032 773.13 864 475.91 4 686 138.41 261181.o.29 893 739.69 Wynik finansowy netto 1 710 859.89 899 865. koszty i wynik finansowy i inne wielkości ekonomiczne w kolejnych latach badanego okresu.39 1 874 757. ____________________________w latach 2002 .26 807 825.23 lysk(strata) na sprzedaży Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne 1 763 188.13 376 987. K.02 84 489 391.68 74 286.2005_____________________________ WYSZCZEGÓLNIENIE Przychody netto ze sprzedaży i zrównanie z nimi Koszty działalności operacyjnej 2002 2003 2004 2005 69 760 541. cit.33 73 661368.99 441769.26 zł zysk wypracowanego w pierwszym roku analizowanego okresu nastąpił wzrost o 265. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą.49 154 615. z o.18 359 091. Wstępna analiza rachunku wyników obejmuje : • ustalenie i ocenę zmiany wielkości strumieni pieniężnych prezentujących przychody ze sprzedaży. 146.01 Koszty finansowe__________________________________229 378.41 2 389 881. Przekształcona do postaci analitycznej forma rachunku wyników stanowi dobrą podstawę do wstępnej oceny kształtowania się wyniku finansowego na różnych poziomach (Tabela 16). Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.35 2 066 583. red.

09%l I ■ 33.06% 89. l -17. Potwierdzenie rezultatów oceny wyniku finansowego przy wykorzystaniu wskaźników dynamiki można uzyskać przez równoległą analizę wskaźników struktury rachunku wyników.88% -Sf)fi% ) -38.69% % -' i 2002 2003 2005 tr ■i 2004 V Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.T 20% 0% . Analiza dynamiki umożliwia wymierne określenie wpływu podstawowych czynników na wzrost lub spadek wyniku finansowego netto. W tym celu dokonuje się porównawczej oceny wskaźników dynamiki poszczególnych jego składników.o.24%l 18.74%l \ -16. w latach 2002-2005 140 % 120 % 100 % 103.77% 1127.89% IL -49.7? % '-28.Kształtowanie się wyników poszczególnych segmentów działalności firmy Agro-Handel w rozpatrywanym okresie obrazuje poniższy wykres: Wykres 12: Wielkość i zmiana wyników na poszczególnych obszary generowania wyniku finansowego firmy Agro-Handel Sp.50% 27. .08°/ : wynik na działalności podstawowe] wynik na działalności operacyjnej : wynik na operacjach finansowych :■ : obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego I I 80% 60% 40% ' ~89.77% 77 71 o/. Otrzymane w ten sposób odchylenia dodatnie i ujemne informują przejrzyście o zaistniałych przekształceniach poszczególnych elementów osiągniętego wyniku finansowego.48 ' -7. zestawienie analityczne. z o. Ocena struktury analitycznego rachunku wyników polega na ustaleniu udziału poszczególnych jego składników w ogólnej (stanowiącej 100%) wielkości przychodów ze sprzedaży. Bardzo pomocne w zakresie analizy rachunku wyników jest tzw. z o.o. które w głównej mierze rzutują na poziom zysku netto. które w formie dwóch tabel obrazuje strukturę oraz dynamikę przychodów i kosztów. istotne znaczenie ma tu porównanie wskaźników.

84 .

95 1.30 157.97 132.htm 03.Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów.49 164.18 0.10% w 2005 roku81.54 66.39 1.47 2. 103.57%.11 97. stanowią analogicznie: 97.57 156. ich wskaźnik udziału wynosił w kolejnych latach odpowiednio 92.35 100.30 3.25 117. Wskaźniki inflacji (wskaźnik cen przy podstawie rok poprzedni = 100) w poszczególnych latach kształtowały się następująco: 100.99 1.57 135.pl/dane spol-gosp/ceny handel uslugi/wskazniki inflacja/wsk c 50-05.81%. 97.75 52. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE STRUKTURA (%) 2002 2004 2005 2003 DYNAMIKA 2001 '=100 (%) 2005 2003 2004 Przychody netto ze sprzedaży Przychody ze sprzedaży produktów Zmiana stanu produktów Przychody ze sprzedaży towarów i materiałów Koszty działalności operacyjnej Zyskfstrata) na sprzedaży Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne Zyskfstrata) z działalności operacyjnej Przychody finansowe Koszty finansowe Zyskfstrata) z działalności gospodarczej Podatek dochodowy Wynik finansowy netto 100.58 -551.81 -0.35 1.47%.73 2.39 98.16 202.22 -0.10 3.61 2.03 0.83 109.stat.82 199.95 2. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.05 4.gov.76 58.17 0.70 107.73 57. z o.73 141.69 43.62 50.46 95.36 265.75 103.57 3.52 406.45 0.82 0.76 0.08 0.90 1.78 110.22 3.55 0. Analiza struktury rachunku wyników wykazuje.55 199. 96.2007 85 .10 0.12 0.40 0. z o.44 2.40 2.21 103. że decydujący wpływ na wielkość przychodów netto ze sprzedaży mają przychody ze sprzedaży produktów..72 77.01.01 0. 95.o.60 130. Przedstawione w tabeli 17 wskaźniki dynamiki wyniku finansowego netto nie uwzględniają wpływu zmiany cen w badanym okresie.08 105.32 1.84 667.45 96.59 124.53 1.57 92.45%. Natomiast koszty działalności operacyjnej.82 124.69%.61%.50% w 2004. i 102.96 60.60 1.90%.54 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.38 4.00 100.39 168.69 97.92 109.60 97.30 0.00 100. 98.94 -561.32 215.00 92.10 2. Analiza dynamiki zysku po wyeliminowaniu wpływu zmiany cen przedstawia poniższy wykres: http://www.o.14 52.24 0.33 3.64 400.80% w 2003.60 2.73 88.24 56. 92.18 7.89 105.05% ogólnej wielkości ze sprzedaży.04 0.92 6. 97.08 0.66 5.00 100.14 45.

w latach 2002 .04 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.08 135.69 69 043 194.53 94 684 149.33 73 661 368.25 199.13 75 464 753.89 92 026 300.75 105.96 74 286.59%.59 124.32 133.57 135.02 84 489 391.05 376 987.75 107.41 67 726.19% i kształtuje się na poziomie 202.73% Pozostałe przychody operacyjne charakteryzowały się zmienną dynamiką.52 57.25 168.35 77.01 1041205.08%.24 74 564 888. 35. Wskaźniki dynamiki przychodów i kosztów poszczególnych segmentów działalności analizowanej spółki przedstawiono w tabeli 18.07 72 853 543.60 1 710 859.83 110.62 95 713 822.18 515124.85 1 710 859..8. z o.80 124.04 627 992.75 103.18%. Koszty działalności operacyjnej 86 .85 87 517 441. Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp. Dynamika przychodów netto ze sprzedaży w stosunku do roku wyjściowego wynosiła dla kolejnych lat odpowiednio: 5. z o.66 123.68 955 386.o.o.23 154 615.96 103.73% od poziomu z 2002 roku.29 229 378.37 86 555 975. Jak widać na wykresie 13 oraz w tabeli 18 dynamika zysku w cenach bieżących w okresie czterech lat wynosiła 215.o.24 66.13 441769.13 359 091.39 52.99 236 803.54%.o.49 1727 581.49 124.78 129 037.05 661847.62 89 998 011.89 3 461 848.96 67 997 353.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE Przychody netto ze sprzedaży Pozostałe przychody operacyjne Przychody finansowe PRZYCHODY OGÓŁEM: Koszty działalności operacyjnej Pozostałe koszty operacyjne Koszty finansowe Podatek dochodowy KOSZTY OGÓŁEM DYNAMIKA 2002=100 2005 2003 2004 2005 69 760 541.13 1032 773.46 85 642 683. 24.73 864 475.29 WARTOŚĆ (zł) 2002 2003 2004 70 754 054.92 164.70 893 739.35%. z kolei przychody finansowe osiągały poziom niższy średnio o 43. 50% 0% 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp. 892 723.55 157.36 406. natomiast wartość wskaźnika dynamiki w cenach porównywalnych obniża się o 13. z o.69 106.28 132.14 667. z o.84 58.Wykres 13: Wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.06 108.16 156.02 261181.31 75 803. w latach 2002-2005 i jego dynamika w cenach porównywalnych 250% -r i 200% — 150% — i wynik fiansowy netto w cenach bieżących ^^^ wynik finansowy netto w cenach porównywalnych —•— wskaźnik dynamiki w cenach porównywalnych 100% 52.

902 332 824. Rachunek przepływów pieniężnych wypełnia lukę w tworzeniu przez rachunkowość „wiernego obrazu" sytuacji finansowej przedsiębiorstwa.81 1158 651. terminowości oraz stopnia pewności przyszłych przepływów pieniężnych.55% w 2003 i o 0.39 1 874 759.40 Korekty razem -1807 898.89 899 865.17 2 812 826.o.97 -1028 098.67 -172150.235 686 589.70 -5 740 816. w którym to różnica pomiędzy dynamika kosztów a przychodów działalności operacyjnej była niższa o 3.06 132 684.45 583 342.91 Przepływy pieniężne netto z działalności -97 038.49 1 999 055.92 -258 329.00 1374 422. ustalenie źródeł jej pochodzenia i kierunków wykorzystania.55 Przepływy pieniężne netto razem 486 340.2005 Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej 2002 2003 2004 2005 Zysk (strata) netto 1710 859.93 -3 665103. Obok statystycznej informacji o stanie i zmianach w zakresie zasobów i źródeł ich pochodzenia oraz dynamicznej informacji w ujęciu memoriałowym o przychodach i kosztach. 87 .00 -2 229 484.74 3 687 533. w latach 2002 .45 -1 377 944.38 -841 390.22 2 936 477. w tym zwłaszcza w strukturze finansowania działalności gospodarczej oraz w płynności finansowej firmy.98 -1027 772.85 3 312 073.37%.17% w 2004 a niżeli odpowiadające im przychody. z o.48 -3 588 2186 423.80 1613 065.41 z działalności finansowej 1750 000.31 Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej Wpływy Wydatki Przepływy pieniężne netto z działalności Przepływy środków pieniężnych Wydatki Przepływy pieniężne netto z działalności f inansowej 186 707.o. 3.59 -5 628 920.83 1061717.45 76 218.22 1406 770.35 235 120.06 -3 691 970. Informacje zawarte w rachunku przepływów pieniężnych pozwalają wyjaśnić zmiany występujące w aktywach bilansu jak i w sytuacji finansowej. Tabela 19 zawiera dane dotyczące przepływu strumieni środków pieniężnych badanej jednostki gospodarczej w czterech kolejnych latach Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp.12 -3 824 654.97 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.wzrastały szybciej o 1. Analiza pionowa i pozioma rachunku z przepływów środków pieniężnych Podstawowym celem sporządzania tego rachunku przepływów pieniężnych jest określenie: zdolności generowania gotówki i jej ekwiwalentów przez przedsiębiorstwo.96 4 211939.4. Dane o przepływach pieniężnych mogą też zawierać użyteczne informacje do określania kwoty. Tendencja ta odwróciła się w 2005 roku. z o.29 111896. uzyskuje się w tym rachunku również dynamiczną informację w ujęciu kasowym o wpływach i wydatkach firmy.

wykorzystywanej do zestawienia przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej wyraźnie widać. że zysk netto to nie to samo. Niedobór środków pieniężnych pokrywany był kredytami i pożyczkami oraz innymi wpływami finansowymi. pozwala spojrzeć szerzej na zmiany środków pieniężnych w przedsiębiorstwie. bowiem wyróżnić osiem możliwych przypadków. W metodzie pośredniej. Bardzo istotne jest tu określenie i ocena zdolności przedsiębiorstwa do generowania środków pieniężnych z działalności podstawowej. Trzy rodzaje strumieni oraz dwa kierunki przepływu (dodatni lub ujemny) pozwalają. co gotówka wypracowana z działalności operacyjnej (podstawowej). Zastosowanie dodatkowych obliczeń i ocen. Natomiast w kolejnych latach dodatni strumień pochodzący z działalności operacyjnej nie był wystarczający dla pokrycia wydatków inwestycyjnych. Podstawę oceny stanowią tylko salda środków pieniężnych netto. inwestycyjnej i finansowej są pomocne w rozpoznaniu konkretnej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Jest to sytuacja typowa dla przedsiębiorstw rozwijających się. Jak wynika z tabeli 19 w 2002 roku dwa ujemne strumienie: operacyjny i inwestycyjny są finansowane były źródłami zewnętrznymi. Z punktu widzenia zdolności generowania środków 88 . uzyskiwane z poszczególnych rodzajów działalności. dla której przedsiębiorstwo zostało powołane (samofinansowanie).Rachunki przepływów pieniężnych sporządzane z podziałem na przepływy działalności operacyjnej. pozyskiwanie z zewnątrz kapitałów własnych i obcych oraz kierunków ich wykorzystania. Przedstawiona interpretacja zmian w stanie środków pieniężnych ma charakter ogólny. Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pieniężnych KATEGORIA STRUMIENI OPERACYJNY INWESTYCYJN FINANSOWY KOLEJNE PRZYPADKI 1 VI VII VIII II III IV V + + + + - + + - + - - + + + - - + + - - Źródło: Opracowanie własne. Porównując zysk netto i środki pieniężne netto z działalności operacyjnej wyróżnić można cztery warianty charakteryzujące sytuację finansową przedsiębiorstwa. Tabela 21: Wynik księgowy a środki pieniężne netto z działalności operacyjnej TRESC WYNIK FINANSOWY NETTO ŚRODKI PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ WARIANTY IV + + Źródło: Opracowanie własne.

89 .390. że środki pieniężne. (czyli analiza pionowa) pozwala ujawnić podstawowe źródła pochodzenia gotówki lub też kierunki ich wydatkowania.936.3 lzł. Z kolei cash flow finansowe w całym badanym okresie charakteryzuje stała tendencja spadkowa.686. W ramach wstępnej analizy rachunku przepływu środków pieniężnych istotne jest też badanie struktury i dynamiki tych przepływów.920.29%.48 zł i dla 2005: -3. Generowana nadwyżka gotówkowa w wyniku prowadzonej działalności finansowej w ciągu czterech lat spadła o 83.211.89 zł. jakie spółka uzyskiwała od 2003 ze sprzedaży towarów.pieniężnych od roku 2003 badane przedsiębiorstwo znajduje się w korzystnej sytuacji gdyż osiąga zysk netto i jednocześnie uzyskuje nadwyżkę środków pieniężnych z działalności operacyjnej.628. jakie kształtowały się w badanej jednostce należy oceniać pozytywnie. Wynosiły one odpowiednio dla roku: 2002: -841. natomiast w trzech kolejnych latach wynik na działalności operacyjnej przyjmował wartości dodatnie. Ujemne przepływy pieniężne netto dla działalności inwestycyjnej. które wynosiły odpowiednio: 4. gdyż informują o intensywnym rozwoju firmy. Analiza struktury.691. wyrobów.41 zł. dla 2003: -5.589. Wykres 14 przedstawia przepływy netto z poszczególnych działalności badanej jednostki gospodarczej w rozpatrywanym okresie. Jak widać na poniższym wykresie w badanym okresie.970. Oznacza to.06 zł.23 zł i 5. Analiza dynamiki (analiza pozioma) umożliwia natomiast ocenę występujących tendencji zmian poszczególnych pozycji.96 zł.038. dla 2004: -3. usług były wyższe od wydatków z działalności operacyjnej.588.939.884. 2.477.22 zł. jedynie w roku 2002 Cash Flow operacyjne wykazywało niedobór w wysokości: 97.

która jest kosztem.33 % 0.08% 18. całej nadwyżki operacyjnej w latach 2003 .94 % 52.26 % 13.zysk na działalności operacyjnej .82% 100. z o.04% -8. Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp.o.00% Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pieniężnych firmy Agro-Handel Sp.amortyzacja .02 % 0.99%.2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp. które polegało na wyeliminowaniu pozycji nienależących do tej działalności. w latach 2002 .13% 2. z o. stanowiący kolejno: 22.zmiana sianu zobowiązań króikoierminowych .50% -22. z o.Wykres 14: Kształtowanie się dynamiki poszczególnych rodzajów strumieni przepływów pieniężnych netto firmy Agro-Handel Sp.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE .o. zatem nie pociąga za sobą żadnych przepływów 90 .10% 32.zmiana sianu należności . w latach 2002 .92 % 68.80%.41 % -1. Efekt tego przekształcenia przedstawia tabela 22.2005.00% 100. ale nie jest wydatkiem. 70.36% 22.zmiana sianu zapasów .o.25 % 28. Głównym źródłem dodatnich wartość przepływów pieniężnych netto z działalności operacyjnej był zysk na działalności operacyjnej.zmiana sianu rezerw .99 % 70. ' DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA ■ DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA Do celów analizy strukturalnej nadwyżki strumienia pieniężnego z działalności operacyjnej dane zawarte w części A rachunku zostały poddane przekształceniu.o.zmiana sianu rozliczeń międzyokresowych PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ 2002 2003 2004 2005 -18.21 % 6.92%. z o. 68. Wysokim udziałem w strukturze Cash Flow operacyjnym charakteryzuje się także amortyzacja.92 % 17.00% 100.57% -2.85 % -0.43 % 37.64 % 28.76 % -22.00% 100.80 % -5.

72% 5.00% 100.00 % 100.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 2003 2004 2005 WPŁYWY: 100.00 % 100.28% 30.62% 19. Struktura gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.36% odseiid " 45.o.227o 13. W badanej spółce składniki gotówki netto z działalności finansowej przedstawione zostały w tabeli 24. w latach 2002 .00% 100. Niższa wartość przepływów netto z działalności operacyjnej w 2004 roku wynika z niekorzystnej zmiany stanu należności (spadek o 653.68 zł) przy jednoczesnym spadku zobowiązań niezwiązanych z zaciągniętymi kredytami i pożyczkami o 1.10% wykup dłużnych papierów 7.099.00% 100.00 % 100.78% 61.kredyty i pożyczki .716.nabycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych___________________________________________________ PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z 100.08% 80.00% 100.00 ~ "i6 0 .00 % 100.00% . Do analizy struktury przepływów pieniężnych netto z działalności inwestycyjnej wykorzystano poniższą tabele: Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.inne wpływy finansowe WYDATKI: • • • • 2002 2003 2004 2005 100.57% "i ""46.646. z o.4)"%"" Yl'.o6 "% )4.64% 2.38% '44. z o.00% 100.87% 5.00 % 100. Dlatego kwotę amortyzacji należy dodać do wyniku finansowego. w latach 2002 .00% 100.o.00 % 100.00% 100.47% spłaty kredytów i pożyczek 10. z o.o.pieniężnych.00 %> 100.34% 86.79 "%> PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z 100.00% 100.43 % 100.39 % 16. 91 .wpływy netto z dopłat do kapitału .32 zł.00% DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pieniężnych firmy Agro-Handel Sp.00% -zbycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych___________________________________________ WYDATKI: 100. z o.00% 100. z o.83% 14.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WPŁYWY: . Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp.o.00 % DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pieniężnych firmy Agro-Handel Sp.00 dywidendy i inne wypłaty na rzecz właścicieli 43.00 % 100.6 0 % oo .o.00 % 100. składa się wyłącznie z wpływów i wydatków związanych z nabyciem i zbyciem wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych.

Po stronie wydatków z działalności finansowej przez cały badany okres znaczącą udział stanowiły odsetki oraz spłaty kredytów i pożyczek.08%. 80. możliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duże. wpływy z funduszu SAPARD oraz z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych stanowiły odpowiednio: 14.22% i 39. bo 46. Z tego też względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy.83% w okresie początkowym do poziomu 5.57% należał do kredytów i pożyczek. dlatego w praktyce dla każdej z grup wyodrębnia się kilka wskaźników o znaczeniu podstawowym. Jednak nadal największy. że w latach 2002 . Udział dywidendy i innych wypłat na rzecz właścicieli spadł z poziomu 43.47% w ostatnim okresie objętym badaniem. oraz inne wpływy finansowe. W latach 2003 .34% udział w strukturze wpływów miały kredyty i pożyczki. Wskaźnikowa analiza kondycji finansowej przedsiębiorstwa stanowi rozwinięcie wstępnej analizy podstawowych sprawozdań finansowych.2003 jedynym źródłem wpływów działalności finansowej były kredyty i pożyczki. Sytuacja nieco uległa zmianie w 2004 roku. bowiem duża liczba wskaźników. O jakości analizy nie świadczy. Nadmiar może rozmazywać obraz sytuacji finansowej firmy. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa. Uwzględniając zakres danych. Poszczególne wskaźniki finansowe dotyczą określonego obszaru działalności firmy. zawartych w bilansie oraz w rachunku zysków i strat.10% gotówki działalności finansowej.44%. a w konsekwencji stanowi podstawę do dokonania oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Wykorzystanie analizy wskaźnikowej do oceny sytuacji finansowej firmy Od ponad wieku analiza wskaźnikowa jest głównym instrumentem interpretacji sprawozdań finansowych. 3. Zbyt wysoka 92 .2005 na spłatę kredytów i pożyczek przeznaczano kolejno 61. Dzięki nim można zidentyfikować jej słabe i mocne strony. Rodzaj i liczba wskaźników. pozostały udział 13.38%. z jakich się korzysta w badaniach analitycznych.Z powyższych obliczeń wynika. W ostatnim badanym okresie sprawozdawczym inne wpływy finansowe stanowiły 86.5. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. natomiast dopłaty do kapitału i inne wpływy tj. 44.43% ogółu wpływów na działalności finansowej. kiedy to oprócz wspomnianego źródła pojawiły się także wpływy netto z dopłat do kapitału zakładowego wspólników. lecz ich trafny dobór i umiejętna ocena.

lub zbyt niska wielkość wskaźników jest sygnałem o występowaniu określonych zjawisk i może być źródłem informacji o zagrożeniach i szansach działalności firmy. Należy jednak dodać, że podstawowe wskaźniki finansowe na ogół nie dostarczają pełnych informacji o przyczynach występowania zjawisk lub zdarzeń, by je poznać należy dokonać pogłębionej analizy wykorzystując bardziej szczegółowe wskaźniki. Treść wskaźników analitycznych, a przede wszystkim ich konstrukcja, ma duży wpływ na obiektywność, dokładność i kompletność wyników prac analitycznych. Analiza wskaźnikowa jest szybką i efektywną metodą uzyskiwania wglądu w operacje gospodarcze i funkcjonowanie firmy. Niemniej sposób podejścia do tego narzędzia musi być odpowiednio wyważony i uzupełniony innymi narzędziami analitycznymi gdyż analiza wskaźnikowa nie jest wolna od pewnych ograniczeń. Najważniejszym z nich jest fakt, że bazuje wyłącznie na przeszłości firmy, jednak wraz z analizą otoczenia może ona służyć do przewidywania warunków działania przedsiębiorstwa w przyszłości . Wszystkie wskaźniki wykorzystywane w analizie finansowej mogą być obliczane: • na podstawie danych wyrażających stan zjawiska na początku i końcu okresu sprawozdawczego - różnice pomiędzy tak obliczonymi wskaźnikami pokazują zmiany - jakie zaszły w badanym zjawisku, w wyniku podjętych w ciągu okresu sprawozdawczego decyzji gospodarczych, • na podstawie wielkości średnich, ustalanych np. w oparciu o sumę stanu na początek i koniec okresu sprawozdawczego dzieloną przez 2. Istnieje kilka sposobów podziału klasyfikacji wskaźników ekonomicznych. Jeden z możliwych sposobów ich podziału, jaki spotyka się w literaturze przedstawiono poniżej:

Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych
WSKAŹNIKI EKONOMICZNE
WEWNĘTRZNE OPERACYJNE X PŁYNNOŚCI ZEWNĘTRZNE i FINANSOWE

_n
EFEKTYWNOŚCI ELASTYCZNOŚCI

i

I

STRUKTURY KAPITAŁU

Źródło: L. Bednarski, T. Wiśniewski op. cit, s. 321.

; M. Sierpińska, T. Jachna op. cit. s. 78.

93

Według powyższej klasyfikacji wskaźniki dzielone są na wewnętrzne i czyli takie, które obliczane są na podstawie danych zaczerpniętych ze sprawozdań finansowych firmy stanowiące ich interpretację. Wskaźniki zewnętrzne to takie, w których dane znajdujące się w liczniku bądź mianowniku pochodzą z materiałów źródłowych innych niż sprawozdania finansowe (np.: cena rynkowa akcji danej spółki). Wskaźniki te wykorzystywane są najczęściej przez inwestorów i potencjalnych inwestorów firmy. Wskaźniki wewnętrzne dzielone są następnie na dwie zasadnicze grupy: wskaźniki operacyjne (koncentrują się na operacjach spółki dotyczą, zatem strony aktywów) oraz finansowe (skupiają się na badaniu sposobu sfinansowania aktywów spółki). Wskaźniki operacyjne dzielone są następnie na wskaźniki rentowności, które charakteryzują efekty, jakie spółka uzyskuje z działań operacyjnych oraz wskaźniki efektywności (wydajności) określające obrót lub też charakteryzujące efektywność inwestycji. Wskaźniki finansowe dzielą się z kolei na wskaźniki płynności i struktury kapitału (zasilania). Pierwsze oceniają krótkoterminową pozycję finansową firmy, a w szczególności zdolność spółki do spłacania swoich zobowiązań w krótkim terminie. Wskaźniki struktury kapitału służące ocenie długoterminowej struktury kapitału, a przede wszystkim udział kapitału własnego
Ol

i obcego w finansowaniu firmy w długim okresie . Natomiast dokonując klasyfikacji wskaźników służących do oceny kondycji do oceny kondycji finansowej firmy można ująć w następujących grupach84: • • • wskaźniki rentowności (zyskowności) (profitability ratios), wskaźniki płynności (liąuidty ratios), wskaźniki sprawności działania (activity ratios), • • wskaźniki zadłużenia (debt ratios), uzupełniane dla niektórych przedsiębiorstw o wskaźniki rynku kapitałowego. Jak wynika z przedstawionych przykładów klasyfikacji wskaźników

ekonomicznych, podziały te są bardzo do siebie zbliżone. Nie budzi też wątpliwości zaliczanie poszczególnych wskaźników do danej grupy. Sprawa sporną może być tylko ich gradacja Ogólne zasady interpretacji wskaźników wskazują na konieczność zastosowania metody porównań, przy dokonywaniu oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Najczęściej przyjmowane kierunki porównań przedstawia schemat:

83 L. Bednarski, T. Wiśniewski op. cit, s. 323. 1 Ibidem, s. 324.

94

Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej


- analiza zachodzących

KIERUNKI PORÓWNAŃ WSKAŹNIKÓW

CZAS

- analiza wyników

PLAN

O

w czasie zmian poszczególnych danych finansowych i wskaźników dotyczących tego samego

PRZESTRZEŃ
- porównanie danych finansowych przedsiębiorstwa z

odpowiadającymi im
danymi innych firm, przede wszystkim

uzyskiwanych przez przedsiębiorstwo z danymi zawartymi w planach, kosztorysach, założeniach projektowych lub z przyjętą umownie

działających w tej
samej branży i przedsiębiorstw konkurencyjnych

wielkością optymalną

Źródło: L. Bednarski, op. cit, s. 20

Porównanie wskaźników w czasie pozwala wyznaczyć trendy kształtowania się określonych relacji finansowych i ocenić, czy tendencje zmian we wskaźnikach są korzystne dla firmy oraz jakie jest natężenie zmian w stosunku do lat ubiegłych. Pogorszenie wskaźników może być sygnałem występujących nieprawidłowości i świadczyć o podejmowaniu błędnych decyzji gospodarczych w badanym okresie . Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej, minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branży. Porównania pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami pozwalają ocenić pozycje danej firmy na rynku. Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa, firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku, ma ona, bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcj onowania86. Ważnym aspektem analizy wskaźnikowej jest sprawdzian jednolitości konstrukcji badanych wskaźników oraz procedur rachunkowości (eliminacje zakłóceń) i wtedy, gdy licznik jest współmierny do mianownika. Stąd też przed porównaniem wskaźników zachodzi konieczność ustalenia rodzajów i rozmiarów ewentualnych zakłóceń w porównywalności, a następnie w miarę możliwości ich eliminowanie bądź odpowiednie uwzględnianie w dokonywanej ocenie. Poniższy schemat przedstawia cztery główne rodzaje zakłóceń spotykanych przy porównywaniu wskaźników.
' B. Olzacka, R. Pałczyńska-Gościniak op. cit., s. 54. ' Ibidem, s. 55.

95

podobnych przedsiębiorstw. dlatego. oprocentowania kredytów. sposobu ich obliczania lub zasad ewidencji (mogą nasilać się w porównaniach dotyczących odległych okresów. Analiza wskaźnikowa jest zalecana z wielu powodów. . itp. robót i usług wynikających z decyzji organów upoważnionych do ustalania ceny lub producentów. Tworząca się wielkość form organizacyjnych przedsiębiorstwa. może wyjaśnić spadek zysku i potencjalne możliwości jego wzrostu. wymaga szczególnie przy porównywaniu w czasie. Poprzez jej systemowy charakter stopień szczelności uzyskiwanych danych może znacznie ograniczyć ilość popełnionych błędów strategicznych mających istotne znaczenie w dalszym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa i jego rozwoju. taryf przewozowych. które muszą uwzględniać odmienności systemów ekonomicznych).wynikają z odmienności treści i budowy wskaźników ekonomicznych. że : • • • charakteryzuje różne aspekty działalności gospodarczej przedsiębiorstwa i umożliwia osobie z zewnątrz ocenę kondycji finansowej. grupy przedsiębiorstw. Sułowska op.Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników METODOLOGICZNE . a także ze wskaźnikami konkurentów w określonym momencie. 145.wynikają z różnic lub dokonywanych zmian w zakresie przedmiotu działalności jednostek gospodarczych (nasilać się mogą w związku z postulowanym postępem techniczno-technologicznym produkcji krajowej z uwagi na istotne w poziomie techniki i technologii krajowej i zagranicznej). podziałem lub łączeniem przedsiębiorstw i ich elementów składowych. Leszczyński. stwarza szansę porównań z przeciętnymi wskaźnikami dla branży. możliwości i niezbędne usprawnienia . Podobny skutek wywoływać mogą zmiany kursów walut. Skowronek-Mielczarek op. telekomunikacyjnych. ich duża elastyczność. jak również w porównaniach międzynarodowych. 91 96 . s.jest to konieczne. Poprawnie przeprowadzona analiza wskaźnikowa może dać źródła wiedzy do podjęcia słusznych i właściwych decyzji biznesowych firmy. s.powstają na skutek zmian ceny sprzedaży wyrobów. __________________P^ Źródło: J. celowo dobrany zestaw wskaźników umożliwia badanie trendów i progresji na przestrzeni co najmniej kilku lat. cit. pocztowych. obserwacji zmian organizacyjnych podmiotów gospodarczych FINANSOWE (CENOWE) .wywoływane są przekazywaniem. A. Również jej ilościowy i jakościowy Z. a przede wszystkim. jeśli organizacja jest zarządzana mniej efektywnie niż konkurencyjne firmy. J^ ORGANIZACYJNE .87. przyjęciem. • • wskazuje sposoby. cit. RZECZOWE (PRZEDMIOTOWE) .

z punktu widzenia przedsiębiorstwa -zazwyczaj pociąga za sobą gro niekorzystnych skutków. Pozwala ocenić stan faktyczny i poprzez obiektywną ocenę wykreować potencjały doskonalenia oraz siłę finansową przedsiębiorstwa. Płynność finansowa to takie sterowanie wpływami i wydatkami. co oznacza ograniczenie jego suwerenności gospodarczej.koszty funkcjonowania przedsiębiorstwa.: dostawcy mogą żądać zapłaty wyłącznie gotówką. Brak płynności finansowej .charakter może przyczynić się do podjęcia skutecznych działań zapobiegających zagrożeniom wobec występującej niepewności strategicznej. zaś ewentualne niedobory środków pieniężnych powinny uzupełniać rezerwy lub kredyt. Płynność finansową przedsiębiorstwa należy rozumieć jako kategorię ekonomiczną oo w trzech aspektach : • płynność płatniczą . Zdolność do terminowego regulowania zobowiązań bieżących nie oznacza utrzymywania w przedsiębiorstwie takiego stanu środków pieniężnych. a w konsekwencji .czyli właściwe relacje pomiędzy składnikami majątku łatwymi do spieniężenia (upłynnienia) i zobowiązaniami bieżącymi. który w pełni równoważyłby zobowiązania bieżące. s.rozumianą jako zasób środków pieniężnych. 254. jest zachowanie płynności finansowej. który jest konieczny do niezbędnego zakupu towarów i usług. trudniejsze staje się uzyskanie kredytu. rośnie też zazwyczaj jego cena (oprocentowanie). której przejawem jest terminowe regulowanie zobowiązań. kredytodawcy mogą wywierać wpływ na decyzje przedsiębiorstw. gdy są one przedsiębiorstwu potrzebne oraz do regulowania zobowiązań finansowych w pełnej wysokości i wymagalnych terminach. Analiza płynności finansowej Warunkiem egzystencji przedsiębiorstwa. np. Gabrusewicz op. koniecznymi do uregulowania.5. 3.możliwym do zaakceptowania przez wierzycieli .terminie.1. • płynność strukturalna . 97 . Terminowość oznacza. cit. Do oceny strukturalnej płynności finansowej konieczne są 'W. że płatność nastąpi w najpóźniejszym . oprócz prowadzenia działalności gospodarczej zgodnie z zasadami efektywności gospodarowania. aby wpływy mogły równoważyć w określonym czasie wydatki.

254. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. ocena wielkości i zmian kapitału pracującego. s. Natomiast płynność finansowa długoterminowa ma ukazać wydatki i możliwości ich finansowania w dłuższej perspektywie . cit. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umożliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą90.odpowiednie informacje. a problemy te. Dlatego uzasadnione jest wyróżnienie płynności finansowej krótko-i długoterminowej. Aby przedsiębiorstwo nie miało kłopotów z płatnościami swoich zobowiązań powinno na bieżąco rozwiązywać problemy płatności finansowej. kiedy stają się one przedsiębiorstwu potrzebne. Pierwsza z nich zwana metodą statyczną pomiaru płynności finansowej oparta jest na informacjach zawartych w rachunku wyników i bilansie. Zgodnie ze złotą zasadą bilansową: aktywa trwałe 89 90 Ibidem. 138. Badanie długoterminowej płynności finansowej to inaczej analiza prawidłowości sfinansowaniu aktywów trwałych. Jerzembowska op. dotyczące charakteru posiadanych składników majątkowych oraz rodzaju i terminów płatności zobowiązań. Cechą charakterystyczną tej metody jest szybkość uzyskiwanych informacji. Najczęściej stosowanymi w ocenie płynności finansowej przedsiębiorstwa są metody wskaźnikowe. Cechą charakterystyczną tej metody to szczegółowość uzyskiwanych informacji. Oparta jest na informacjach pochodzących ze sprawozdania z przepływu środków pieniężnych. które pozwalają w sposób przybliżony określać zdolność przedsiębiorstwa do obsługi zadłużenia. • płynność potencjalną. Druga grupa określana jest w literaturze mianem metody dynamicznej pomiaru płynności finansowej. analiza statycznej i dynamicznej płynności finansowej. która wyraża możliwości szybkiego pozyskania środków pieniężnych. powinny z kolei wynikać z długofalowego planu zarządzania płynnością finansową. Pierwsza skupia się na krótkookresowym przewidywaniu wpływów i wydatków przedsiębiorstwa na podstawie kilku wskaźników. Przedmiotem analizy płynności finansowej są następujące zagadnienia: • • • analiza długoterminowej płynności finansowej. natomiast wadą . Można tu wyróżnić dwie grupy wskaźników. Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu. s. 98 .zbyt ogólny charakter uzyskiwanych informacji. M.

taka sytuacja wpływa negatywnie na płynność finansową przedsiębiorstwa91. Gabrusewicz op. s.. ale także krótkoterminowym kapitałem obcym. cit. s. 99 . . Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy. aktywa trwałe Jeżeli obliczony wskaźnik pokrycia I stopnia aktywów trwałych jest większy lub równy 100%.w miarę możliwości . Jeżeli nie jest to możliwe prawidłowym źródłem pokrycia aktywów jest długookresowy kapitał obcy. co najmniej równe kapitałowi własnemu. „ . aby aktywa trwałe były.powinny być sfinansowane kapitałem własnym. Kapitał własny i stały w danym okresie nie w pokrywają aktywa trwałe. tak znaczne zaangażowanie kapitału własnego w finansowaniu aktywów trwałych może powodować obniżenie się rentowności. Oznacza to. . przy czym. że złota zasada bilansowa nie jest zachowana. wtedy obliczone wskaźniki wskazują na to. wówczas sprawdzany jest wskaźnik pokrycia II stopnia. z tym jednak. Jeżeli kapitał własny nie pokrywa aktywów trwałych. 140. wskaźnik pokrycia II stopnia = kapitał stały x 100 ^ f—. iż obliczone wskaźniki stopnia pokrycia aktywów trwałych wskazują na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych. wówczas wskazuje na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych . . 255.złota zasada bilansowa jest zachowana. W. Natomiast w przypadku gdy wartość wskaźnika pokrycia II stopnia jest mniejsza niż 100%. Wskaźniki wykorzystywane do badania długoterminowej płynności finansowej przedstawiają następujące formuły: _____________kapitał własny x 100_____________ wskaźnik pokrycia I stopnia aktywa trwale . Trzeci stopień płynności traktuje się w przedsiębiorstwie jako wskaźnik Ibidem. że łączną wielkość kapitału stałego powinna przekraczać wartość aktywów trwałych. . . Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy nawet w przypadku jej upadłości.zapasy) x zobowiązania bieżące _______środki pieniężne x100 zobowiązania bieżące Pierwszy z przedstawionych wskaźników powinien oscylować w granicach 120200% . to analiza statycznej oceny płynności finansowej przy wykorzystaniu następujących wskaźników: wskaźnik bieżącej płynności finansowej (current ratio) (wskaźnikpłynności finansowej III stopnia) wskaźnik szybkiej płynności finansowej (quick ratio) (wskaźnikpłynności finansowej II stopnia) wskaźnik płynności gotówkowej (super quick ratio) (wskaźnikpłynności finansowej I stopnia) _ _ _ ______aktywa obrotowe x100______ zobowiązania bieżące (aktywa obrotowe . Aktywa obrotowe mogą być pokryte nie tylko kapitałem stałym. Badanie krótkoterminowej płynności finansowej. Gdy jego wartość jest równa lub większa od 100% oznacza.

Wielkość tego wskaźnika w granicach 100% uważana jest za wzorcową. chociaż nie ma dużej wartości poznawczej. w krytycznych sytuacjach firmy rentowne o określonej wiarygodności. ze względu na stopień płynności tych składników majątkowych. że powinien on oscylować w granicach 10 . 257. Spotykane są poglądy. których zasoby kapitału gotówkowego powinny być ograniczone do niezbędnego minimum. co może mieć niekorzystny wpływ na rentowność firmy. W tej sytuacji trudno jest określić wzorcową wielkość dla tego wskaźnika. Ponadto. to stanowi on dla przedsiębiorstwa sygnał informujący go o konieczności przeprowadzenia analizy kapitału obrotowego i oceny przyczyn obniżenia jego wysokości.bezpieczeństwa w zakresie płynności środków. w myśl. Doprowadziło to w praktyce do wymogu. że firma nie posiada wystarczających środków dla spłacania bieżących zobowiązań. 100 . Jeżeli wskaźnik spada poniżej 120%. 93 Ibidem. Zbyt wysoka lub zbyt niska wielkość wskaźnika powinna skłaniać kierownictwo przedsiębiorstwa do zbadania przyczyn takiego kształtowania się przedstawionej relacji. że z uwagi na rozbieżności czasowe pomiędzy terminami płatności zobowiązań a uzyskiwanymi wpływami z działalności.20%. Wskaźnik płynności gotówkowej jest w literaturze przedmiotu ciągle przedstawiany i w praktyce liczony. środki obrotowe powinny z odpowiednim nadmiarem pokrywać bieżące zobowiązania. aby aktywa obrotowe ogółem były dwukrotnie wyższe od zobowiązań bieżących. mogą korzystać z krótkoterminowego kredytu bankowego. które nie zawsze mogą być należnościami terminowymi. s. Przy określaniu wielkości wzorcowej tego wskaźnika wychodzi się z założenia. Niski poziom wskaźnika może oznaczać. Wielkości wskaźnika niższe od postulowanych mogą wskazywać na niedostateczne wyposażenie przedsiębiorstwa w środki płynne zabezpieczające spłatę zobowiązań. Niski poziom tego wskaźnika wynika z reguł zarządzania gotówką w przedsiębiorstwie. ponieważ świadczy o zdolności przedsiębiorstwa do pokrycia w krótkim czasie wymagalnych zobowiązań . gdyż tylko kapitał zaangażowany w obrocie przynosi zysk. Wskaźnik płynności finansowej II stopnia służy do oceny stopnia pokrycia zobowiązań krótkoterminowych aktywami o dużym stopniu płynności. Wskaźniki płynności finansowej III stopnia przyjmujące wielkości powyżej 200% wskazują na nadmierną płynność. Natomiast wysoki wskaźnik płynności II stopnia wskazuje na nieprodukcyjne gromadzenie środków pieniężnych na rachunkach bankowych oraz występowanie wysokiego stanu należności.

s. cit. 101 . które ujmuje się w dwóch grupach94: • • wskaźniki wydajności gotówkowej. więc wielkość kapitałów stałych (kapitałów własnych i długoterminowych 94 M. Wskaźniki wydajności gotówkowej. Wędzki op. Wśród wskaźników wydajności gotówkowej wyróżniamy: wskaźnik wydajności gotówkowej sprzedaży wskaźnik wydajności gotówkowej zysku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku trwałego wskaźnik wydajności gotówkowej majątku obrotowego = = = = = ^^Tdafne™^ gotówka netto z działalności operacyjnej zysk z działalności operacyjnej flofów/ca netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku ogółem . informują o tym. Kapitał pracujący (kapitał obrotowy) jest różnicą pomiędzy majątkiem obrotowym (krótkoterminowym) a zobowiązaniami bieżącymi. które informują o tym.qofów/ca netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku trwałego ffofów/ca netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku obrotowego Drugą grupę wskaźników. wskaźniki wystarczalności gotówkowej. 61. ile wpływów gotówkowych osiąga przedsiębiorstwo w danym czasie ze sprzedaży lub zaangażowanego majątku. Każdy przyrost wartości wskaźników należących do tej grupy poprawia sytuację płatniczą przedsiębiorstwa. D. Sierpińska. w jakiej relacji pozostaje wygenerowana z działalności podstawowej gotówka do różnych wydatków i zobowiązań jednostki gospodarczej. Pożądanym kierunkiem zmian tych wskaźników jest wzrost ich wielkości w czasie. Przykładowe wskaźniki tej grupy to: wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań ogółem wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań bieżących wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań długoterminowych wskaźnik ogólnej wystarczalności gotówki operacyjnej wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakup środków trwałych _ _ _ gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania ogółem gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania bieżące gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania długoterminowe gotówka netto z działalności operacyjnej spłata zobowiązań długoterminowych + wypłata dywidend + zakup majątku trwałego gotówka netto z działalności operacyjnej wydatki na zakup środkó w trwałych = _ Zachowanie płynności finansowej uwarunkowane jest posiadaniem przez przedsiębiorstwo kapitału obrotowego. ich spadek natomiast sytuację tę pogarsza.Do oceny gospodarki pieniężnej przedsiębiorstwa w ujęciu dynamicznym wykorzystuje się wskaźniki oparte na przepływach pieniężnych. Wyraża on. opartych na przepływach pieniężnych stanowią wskaźniki wystarczalności gotówki.

Sierpińska. . co z kolei świadczy o zwiększeniu się poziomu bezpieczeństwa. Wartości wskaźników płynności badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono w tabeli 25.54 70.75 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.78 11.76 wskaźnik bieżącej płynności wskaźnik szybkiej płynności wskaźnik płynności gotówkowej WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 89.33 2003 -24.04 -0.79 7. iż wskaźniki płynności finansowej wszystkich trzech stopni w roku 2003 uległy znaczącemu obniżeniu i wykazywały niepokojące odchylenia od wielkości wzorcowych.o. w latach 2002 .ujęcie statyczne ~ZZZ^Z^ZZZT~ WYSZCZEGÓLNIENIE 104.kapitałów obcych) finansujących majątek obrotowy.19 26. z o. Analizując powyższe dane można zauważyć.31 -24.03 -3. Jeśli jest on rosnący. Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp.69 34. Dodatni kapitał obrotowy dobrze świadczy o płynności firmy -możliwości regulowania zobowiązań składnikami majątku obrotowego. Jako najbardziej płynna część kapitału stanowi on pewnego rodzaju zabezpieczenie dla zaspokojenia zobowiązań wynikających z bieżącego cyklu obiegu gotówki w przedsiębiorstwie9 . z o. T. W kolejnym roku sytuacja uległa 9 M. a więc najbardziej płynnych składników majątku obrotowego.50 12.85 94.61 2004 8.o. 55. Jachna op.ZOBOWIĄZANIA BIEŻĄCE Zastosowanie wyżej wymienionej formuły pozwala zmierzy płynność firmy w sposób bezwzględny. świadczy to o rozszerzeniu zarówno skali działalności jak i wykorzystania kapitału stałego firmy do finansowania obrotowych składników majątku. cit.określa długoterminowy potencjał finansowy.2005 .93 2003/2002 2004/2003 2005/2004 80.40 2002 ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 40.98 34. KAPITAŁ OBROTOWY = AKTYWA OBROTOWE .73 116. który obliczamy za pomocą wzoru: wskaźnik kapitału obrotowego = kapitał obrotowy aktywa ogółem Ocena wielkości kapitału pracującego .75 8. Wzrost kapitału pracującego oznacza zwiększenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych. s.04 82.15 129. Dla porównań z innymi podmiotami w zakresie kapitału obrotowego posługujemy się wskaźnikiem poziomu kapitału obrotowego.po odpowiednich korektach . Zmiany te są wynikiem dużego wzrostu inwestycji krótkoterminowych. Spadek kapitału pracującego oznacza zmniejszenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych oraz zmniejsza się poziom bezpieczeństwa.

102 .

10 -0. z o. w badanym okresie wahaniu ulega wydajność gotówkowa.84 -1.55 -0.13 0.06 -0. W latach 2003 i 2005 wzrasta. z o. 103 .o.06 -0.18 0.52 -0.83 -0.19% i 26.23 0.44 0.35 0.22 0. jednak poziom wskaźników płynność kształtował się na niebezpiecznie niskim poziomie.79 -1.01 -0.42 1.09 5. iż rozwój przedsiębiorstwa .41 0.93% powoduje.29 -1.40 0.85 -0.2005 .o. Szybciej zwiększa się wydajność gotówkowa majątku obrotowego.45 0.23 0. co w konsekwencji obniża zdolność porycia wydatków spółki.13 -0.73 -0.73 1.36 0. Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. Wartość ujemna tego wskaźnika oznacza.69%.04 -0. 34.35 0.28 0.21 0. iż wartości wskaźników płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. Dopiero wzrost w 2005 roku wskaźników płynności I. Jednak najszybciej poprawia się wydajność gotówkowa zysku.o.78 WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 WSKAŹNIK WYSTARCZALNOŚCI GOTÓWKI OPERACYJNEJ: Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.77 1.21 2.delikatnej poprawie.01 -0. W całym analizowanym okresie największe obciążenie środków pieniężnych z działalności operacyjnej związane jest z spłatą zobowiązań długoterminowych.01 -0. Jedynie wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakupy środków trwałych w ciągu czterech badanych lat systematycznie maleje.80 0.01 -0.25 0.01 -0.08 -0.08 0.21 -0.30 0.82 -3. niż to ma miejsce w przypadku wydajności gotówkowej majątku trwałego.04 0.21 0.18 0.22 0.41 0. Podobne tendencje zmian wykazują wskaźniki wystarczalności gotówki operacyjnej.będzie wymagała zwiększenia kapitału własnego. w latach 2002 .08 -0.13 0.02 0.52 -1.55 | 5. Jak wynika z obliczonych powyżej wskaźników.65 -0.62 0. II i III stopnia odpowiednio o: 40.24 0.ujęcie dynamiczne WYSZCZEGÓLNIENIE WSKAŹNIK WYDAJNOŚCI: gotówkową sprzedaży gotówkową zysku gotówkową majątku gotówkową majątku trwałego gotówkową majątku obrotowego na spłatę zobowiązań ogółem na spłatę zobowiązań bieżących na spłatę zobowiązań długoterminowych ogólnej na zakup środków trwałych -0.84 0.21 1. oceniane są jako bezpieczne.czy też spłata zobowiązań wobec wierzycieli .71 -0.36 0.04 -0.18 0.27 0.52 0.09 0. natomiast w 2004 roku nieco maleje w stosunku do analogicznych okresów poprzednich dla danego roku.10 0.27 2.00 -0.

5. Charakteryzuje ona wartość przypisywaną wyrobom i usługom oraz stopień opłacalności środków zużytych bądź zaangażowanych w danym okresie w działalności eksploatacyjnej.miało charakter przejściowy. iż niepokojące zjawisko . podyktowane są 96 Mała encyklopedia ekonomiczna. iż z największymi kłopotami z utrzymaniem płynności finansowej spółka borykała się w 2003 roku.jakie obserwuje się w latach 2003 -2004.85 0.wskaźniki rentowności -należy zawsze badać na tle warunków istniejących w przedsiębiorstwie i jego otoczeniu. który odzwierciedla opłacalność działalności gospodarczej.66 -0. Warszawa.o. najczęściej spotykaną definicją rentowności jest rozumienie jej jako zjawiska osiągania przychodów przewyższających koszty prowadzenia działalności gospodarczej96.99 0. Osiągnięty poziom rentowności . Oceniając płynność finansową na podstawie wskaźnika kapitału obrotowego można zauważyć. że podstawowym miernikiem rentowności każdego przedsiębiorstwa jest wielkość wypracowanego zysku.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE kapitał obrotowy netto wskaźnik kapitału obrotowego 2002 513925. 104 .10 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.11 2004 -1212647.2.03 2003 -2367254. a więc i zwiększania poziomu uzyskiwanej rentowności podejmowane przez przedsiębiorstwo. Działania zmierzające w kierunku maksymalizacji zysku. s.691. z o. a mianowicie ujemny kapitał obrotowy spółki . 3. a wielkością zaangażowanego kapitału. w latach 2002 . Jest to zjawisko osiągania przychodów z działalności gospodarczej przewyższających koszty jej prowadzenia. Rentowność możemy określić jako relatywną wielkość wyniku finansowego. W teorii analizy finansowej. Poziom rentowności wynika ze stosunku zachodzącego pomiędzy wypracowanym zyskiem.Wyniki analizy kapitału obrotowego przedstawiają się następująco: Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp.05 2005 2729 135. Powyższa charakterystyka wskazuje. Dodatni poziom kapitału obrotowego na początku i na końcu badanego okresu pozwala przypuszczać. PWE.89 -0. z o.o. Wskaźnikowa ocena rentowności W pojęciu rentowność mieści się wiele szczegółowych wyobrażeń dotyczących produktywności kapitału zainwestowanego w przedsiębiorstwo. 1974.

Większa wartość wskaźnika oznacza. A. zatem korzystniejszą kondycję finansową firmy97. W zależności od rodzaju przyjętego zysku (z działalności operacyjnej. tym większa jest efektywność przedsiębiorstwa. Im wskaźnik ten jest wyższy. Informuje on o udziale zysku w wartości sprzedaży. Wskaźnik rentowności aktywów określa zdolność aktywów jednostki do generowania zysku. 98 Z. pokazuje jak efektywnie firma zarządza swoimi aktywami. 234. rentowność zaangażowanych kapitałów (rentowność finansowa) Najogólniejszy wskaźnik rentowności sprzedaży oblicza się według wzoru: wskaźnik rentowności sprzedaży = . 105 . cit. jaką marżę zysku przynosi dana wartość sprzedaży. rentowność majątku (rentowność ekonomiczna). Informuje on o wysokości zysku netto przypadającego na jednostkę aktywów. że wielkość osiągniętego zysku powinna wystarczyć na pokrycie podstawowych potrzeb powstałych w związku z prowadzoną działalnością. zysk netto. Wskaźnik ten. Możemy wyróżnić trzy podstawowe aspekty rentowności: • • • rentowność sprzedaży (rentowność handlowa). Przyjmując obowiązującą w gospodarce rynkowej zasadę samofinansowania się przedsiębiorstw. Im niższy jest ten wskaźnik. Odzwierciedla ona sprawność finansową przedsiębiorstw będącą wynikiem efektywności gospodarowania. tym większa wartość sprzedaży musi być zrealizowana dla osiągnięcia określonej kwoty zysku. zyskiem netto.wieloma zasadniczymi względami. 142. s. można mówić o rentowności sprzedaży mierzonej zyskiem operacyjnym. s. Skowronek -Mielczarek op. może być 97 W. należy stwierdzić. Wskaźnik rentowności sprzedaży netto określany jest również zwrotem ze sprzedaży. z ^s x — przychody ze sprzeda ży Wskaźnik rentowności sprzedaży stanowi relację zysku do przychodów ze sprzedaży. Ogólna postać wskaźnika rentowności majątku.. Leszczyński. cit. Stanowi on relację zysku netto do aktywów. ponieważ od wielkości zysków i osiągniętej rentowności zależy obecna i przyszła pozycja finansowa przedsiębiorstwa. zysk brutto) z rachunku zysku i strat. Kolejnym obszarem analizy rentowności działalności przedsiębiorstwa jest analiza rentowności majątku. tym korzystniejsza go jest sytuacja finansowa firmy . określany jest również zwrotem z majątku ROA (return on assets). Analizę rentowności należy uważać za jeden z głównych celów analizy finansowej. Gabrusewicz op. Im wartość tego wskaźnika jest większa. Informuje.

Im wyższy wskaźnik. Wskaźnik ten informuje o zdolności kapitału własnego do generowania zysków. °. s. Wskaźnik rentowności kapitału podstawowego stanowi dalsze uszczegółowienie wskaźnika rentowności kapitału własnego.zo bo w ią za n ia b ie żą ce j Wskaźnik rentowności kapitału własnego (ROE . Dzięki temu wskaźnikowi uzyskujemy odpowiedź na pytanie. "ibidem. oblicza się go jako relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału podstawowego. 106 .rozbudowana przez uwzględnienie zarówno odpowiednich = rodzajów zysku jak i składników majątku: w s ka ik re n to w n o ś ci m ają tk u n e tto źn w sk a ik re n to w n o ś c i m a ją tk u b ru tto źn w sk a ik re n to w n o ś c i m a ją tk u b ru tto z o d s e tka m i źn w s ka ik re n to w n o ś ci m ają tk u trw a łe g o źn w sk a ik re n to w n o ś c i m a ją tk u o b ro to w e g o źn w s ka ik re n to w n o ś ci m ają tk u czys te g o = źn zysk ne tto x 1 00 m a ą te k o gó łe m j = zysk b rutto x 1 00 m a ą te k o gó łe m j = (zysk b ru tto od setki) x 1 00 + m a ą te k o gó łe m j = zysk ne tto x 1 00 m a ą te k trw a ły j = zysk ne tto x 1 00 m a ą te k ob ro to w y j zysk ne tto x 1 00 m a ą te k og ó łe m .ne °x kap ita p od sta w o w y ł Poziomu rentowności zakładów mięsnych w Mościszkach i jego zmiany w czasie zostały zaprezentowane w tabeli 28.return on eąuity) stanowi relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału własnego. Podobnie jak przy wskaźniku rentowności kapitału własnego. większa możliwość uzyskania wyższych dywidend oraz dalszego rozwoju przedsiębiorstwa. 143. jaka jest stopa zwrotu od wkładu kapitałowego wniesionego przez właścicieli firmy". Wskaźnik rentowności zaangażowanych kapitałów obliczane są wg następujących formuł: w ska źnik ren tow n o ści kap itału w łasneg o = z s e f " .x ka p ita w ła sn y ł w ska ik ren to w n ości kap itału po dstaw o w eg o= źn . z^ . tym wyższa efektywność wykorzystania kapitału własnego.

91 0.95 107.79 1.49 10.52 1.10 1.75% w porównaniu do okresu poprzedniego i wyniósł on 4.99 5.26 1.93 3.60 10.51 29.49 -1.13 20.26 33.41 2.56 -1.49 6.01 9. ich wielkości systematycznie wzrastały.28 4.13 8.23 4. Ocena rentowności spółki Agro-Handel w latach 2002-2005 nasuwa następujące wnioski: • wszystkie wskaźniki rentowności w badanym okresie wykazały podobne tendencje.88 14.wskaźniki: Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.37 3.o. przy czym najniższą zyskowność kapitału własnego osiągnęła spółka w 2003 roku i wynosiła zaledwie: 21.wskaźniki: rentowności sprzedaży 2.07 2.53 89.60 -34.58 8.99%.75 6.65 33.27 43.33 8.71 66.92 19.34 10. • zyskowność sprzedaży w latach 2002 .98 3.20 RENTOWNOŚĆ EKONOMICZNA .91 -19. w latach 2002 .47 rentowności majątku brutto rentowności majątku brutto z odsetkami rentowności majątku trwałego rentowności majątku obrotowego rentowności majątku czystego rentowności kapitału własnego rentowności kapitału podstawowego 15.11 rentowności operacyjnej sprzedaży rentowności działalności gospodarczej rentowności brutto rentowności netto 3.wskaźniki: rentowności majątku netto 11.2004 kształtowała się na poziomie od 1.90 25.09 17.83 14.52%. • w pierwszych dwóch badanych okresach majątek trwały charakteryzował się wyższą rentownością niż majątek obrotowy.53%. w kolejnych dwóch badanych okresach.76 -5.41 -1.35 2.23 11.72 9.89 19. z o.82 19.39 ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -1.Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp.7 2.99 -16.16 2003 2004 RENTOWNOŚĆ HANDLOWA .13 4.09 6.92 56.21 2.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2005 2.63 12.72 2. 107 .71 25.21 -6. z poziomu 5608% do 4319%. w kolejnych dwóch okresach nastąpiła odwrotność tej relacji.o.94 11.81 8.55 -8.25 26.96 4.02 14.06 0. tj. w 2005 roku udział zysku w wartości sprzedaży wzrósł blisko o 106.35 3. z o.30 5.28 1.43 13.99 RENTOWNOŚĆ FINANSOWA .24 2.66 -8.62 2.24 156. po obniżeniu się ich poziomu w roku 2003.50 3.01 1.56 -10.26 2. • w ciągu całego badanego okresu rentowność kapitału własnego spadła o 1289%.79 1.56 -1.87 3.32 21.11% do 2. a mianowicie.50 8.98 4.08 171.93 0.67 7.19 263.

jest wskaźnik obrotowości majątku trwałego. nazywane też wskaźnikami obrotowości. a zarazem najogólniej charakteryzującą sprawność działania. W celu pomiaru aktywności przedsiębiorstwa .a wskaźnikiem statycznym. Jachna op. wskaźnik rotacji należności. do których zalicza się: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego = = = przychody oqłem ó mają tek ogółem przychody oqiem ó mają tek trwały przychody ogłem ó mają tek obrotowy Wskaźnik obrotowości majątku informuje. 108 . Informują o szybkości.Sierpińska. Kolejnym wskaźnikiem. należności oraz jak szybko jednostka spłaca swoje zobowiązania.5. wyższy jego poziom świadczy o lepszym wykorzystaniu tej części majątku. netto lub kosztach własnych . Wskaźniki szybkości obrotu charakteryzują stopień wykorzystania majątku jednostki.3. wyrażającym przeciętny stan zaangażowanych w działalności składników majątkowych.w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych . Ocena sprawności działania Do pomiaru aktywności przedsiębiorstwa w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych firmy służą wskaźniki sprawności działania.3. Ich istotą jest rozpatrywanie relacji między odpowiednim wskaźnikiem dynamicznym . jaka wartość przychodów ze sprzedaży przypada na jedną złotówkę zaangażowanego majątku. Określa zdolność aktywów jednostki do generowania przychodów ze sprzedaży. z jaką obracane są aktywa ogółem. cit.wyrażającym przychód ze sprzedaży w cenach brutto. s.wykorzystuje się następujące wskaźniki sprawności działania: • • • • wskaźniki obrotowości majątku. że przychody uzyskiwane ze sprzedaży wymagają więcej niż proporcjonalnego zaangażowania majątku100. Poprawa wartości wskaźnika może wynikać między innymi z lepszej 100 M. T. 180. wskaźnik okresu spłaty zobowiązań Podstawową grupą wskaźników. Podobnie jak w przypadku poprzedniego wskaźnika. zapasy. który wyraża zdolność majątku trwałego do generowania przychodów. stanowią wskaźniki obrotowości majątku. Jego zwiększenie jest istotnym czynnikiem poprawy rentowności przedsiębiorstwa. Niższa od 1 wartość tego wskaźnika sugeruje. wskaźniki rotacji zapasów.

ile razy w ciągu badanego okresu nastąpi „odnowienie" stanu zapasów. Skowronek -Mielczarek op. przeprowadzania systematycznych remontów i konserwacji. gdy liczba obrotów wzrasta. Przy obliczaniu tego wskaźnika przyjmuje się majątek trwały netto. Wskaźniki rotacji zapasów oraz wskaźnik cyklu zapasów w dniach ujmują następujące formuły Wskaźniki rotacji określają. 101 102 Ibidem. tym większa płynność kapitału zaangażowanego w zapasach i odwrotnie.96. Korzystna sytuacja jest wtedy. posiadająca nowszy. Należy jednak pamiętać. które dysponuje majątkiem w znacznym stopniu zamortyzowanym. Z. że wskaźnik zbyt wysoki może być niekorzystny. 182. Wydłużenie okresu pozostawania kapitału w zapasach może być spowodowana szeregiem czynników. w stosunku. Wskaźnik rotacji zapasów jest miarą efektywności wykorzystania kapitału zaangażowanego w zapasach danego przedsiębiorstwa. mniej zamortyzowany majątek. w których środki trwałe stanowią ważny element majątku. tym lepsza jest sytuacja finansowa przedsiębiorstwa. dlatego przedsiębiorstwo starsze. Im wyższa jest wartość wskaźnika. niż firma w stosunku do niej konkurencyjna. Niska wielkość tego wskaźnika może też oznaczać brak środków na odtworzenie zapasów. w których sprzedaż w mniejszym stopniu zależy od środków trwałych zaangażowanych w ich działalności. Wskaźnik obrotowości majątku obrotowego ukazuje ile razy w ciągu roku następuje odtworzenie tego majątku poprzez sprzedaż wyrobów i usług. będzie wykazywało rotację wyższą. Wykorzystanie wskaźnika rotacji środków trwałych w systemie oceny jest szczególnie istotne dla firm. s. Dlatego obok ogólnego wskaźnika rotacji zapasów wyróżniamy także wskaźniki rotacji poszczególnych rodzajów zapasów obliczeniowe: wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach = = przychody ze sprzedaży zapasy ogółem zapas ogółem x 365 przychody ze sprzedaży . do których miało miejsce spowolnienie rotacji. cit. 109 . Im krótszy jest ten okres. Ma natomiast małe znaczenie w firmach. Leszczyński. ponieważ świadczy o zamrożeniu kapitału obrotowego.organizacji pracy. Wskaźnik zbyt niski może prowadzić do zachwiania rytmiczności produkcji i sprzedaży oraz pogorszenia stopnia wykorzystania środków trwałych101. Ich identyfikacja wymaga uprzedniego określenia rodzaju zapasów. A. s. Wielkość tego wskaźnika informuje o czasie pozostawania kapitału w zapasach.

0 to taka sytuacja może oznaczać. co ile dni przedsiębiorstwo odnawia swoje zapasy dla zrealizowania określonej sprzedaży. Informuje. Wysoki wskaźnik rotacji w dniach informuje o wolnym obrocie zapasów. dlatego zasadne jest. za którą nie uzyskano jeszcze należności. s. co oznacza mniejsze koszty. Kolejnym składnikiem majątku obrotowego uwzględnianym przy ocenie sprawności działania są należności.ponieważ skraca się czas przebywania zapasów w przedsiębiorstwie. przez co może samo mieć trudności z terminowym regulowaniem swych zobowiązań. 110 . Wskaźnik cyklu inkasa należności w dniach. zatem kierownictwo firmy. wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 7. którym odpowiada strumień sprzedaży brutto. Do oceny szybkości rotacji należności wykorzystuje się następujące wskaźniki: wskaźnik rotacji należności wskaźnik cyklu inkasa należności w dniach = = przychody ze sprzedaży przeci tny stan należności ę przeciętny stan należności x 365 przychody ze sprzeda ży Wskaźnik rotacji należności określa. który informuje. niski zaś o obrocie szybkim. Gabrusewicz op. Wówczas sprzedaż realizowana jest przy niższym poziomie zaangażowanych zapasów. ile razy wciągu roku firma odtwarza stan swoich należności. Według standardów zachodnich. Wskaźnik okresu spłaty zobowiązań. 268.0 . w jakim stopniu kredytuje ona swoich odbiorców i jak długo środki pieniężne są zamrożone w należnościach.10.0 . że przedsiębiorstwo zbyt długo kredytuje swoich klientów. by do obliczeń należności przyjmować sprzedaż brutto. cit. jaki jest średni czas regulowania zobowiązań w przedsiębiorstwie ustala się w następujący sposób: wskaźnik okresu spłaty zobowiązań = zobowiązania bieżące x 365 koszt w łasny sprzedaży Poniższa tabela zawiera wyniki pomiaru sprawności działania badanego podmiotu: 103 W. Jeśli jest mniejszy niż 7. Natomiast wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach informuje. określa ilość dni sprzedaży. W ocenie sprawności działania przedsiębiorstwa ważny jest również okres regulowania zobowiązań wobec dostawców.

z o.82 7.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA 2002 2004 3.71 8.Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp. Spadek poziomu wskaźnika oborowości majątku w rozpatrywanym okresie z 4.85 -2.21 5.38 -3.2005. Świadczy to o poprawie efektywności gospodarowania zapasami.o.94 1.92.92 8.87 spowodowany był gorszą.75 1. Przyglądając się wskaźnikowi rotacji zapasów. Analiza wskaźnika rotacji należności wykazuje tendencję skokową: po zmniejszeniu ilości stanu swoich należności w 2003 roku do okresu poprzedniego o jeden dzień (0.60 do 3. iż w dwóch ostatnich okresach. zwłaszcza w latach 2004 .o.19 9.05 -3.02 0.14 -0.89 -0.66 23.80 101. zauważyć można.26 2005 3.92).21 65.91 91.86 -27. jego wielkość wzrastała odpowiednio o 26.87 35.70 26.60 10.13) w roku 2005.93 33.72 12.55 29.78. a w ostatnim okresie zanotował niewielki spadek (o 0.14.94 11.95 43.87 6. Wielkość tego wskaźnika w stosunku do okresu poprzedniego w 2003 roku spadła o 0. który w porównaniu do roku 2003 uległ skróceniu o 2 dni (1.85) w 2004 roku i o 1 dzień (1.08 10.89 6. z o.62 -5.83 3.15 3. Analogicznie kształtuje się wielkość wskaźnika inkasa należności w dniach.89 -0.75 0. 111 . po czym w 2004 wzrosła o 0.11 9.54 -6.62) w 2004 i 3 dni (3.07 93.71 do 6.51 -0. która w tym samym czasie obniżyła się z poziomu 10.00 -0.75 7.54 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.47 39. co roku odpowiednio o 2 dni (1.13 -0.02). Korzystną tendencję zmian w gospodarce magazynowej.60 3.06 3. i tak: po wydłużeniu okresu kredytowania swych odbiorców w 2003 roku o 4 dni (3.05) w 2005 roku. w kolejnych latach okres ściągalności skrócił się o 7 dni (6.29 2003 WSKAŹNIKI SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik rotacji należności wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach wskaźnik inkasa należności w dniach wskaźnik okresu spłaty zobowiązań ZMIANA WSKAŹNIKA 2003/2002 2004/2003 2005/2004 4. co roku efektywnością wykorzystania majątku trwałego.90 1. co pociąga za sobą obniżkę kosztów magazynowania i uwolnienie kapitału obrotowego zaangażowanego w zapasach.92 8.00 46.66) w stosunku roku 2002.85 -1.94) w kolejnych dwóch latach nastąpiło przyspieszenie obrotu należności.75 i 9. potwierdza także wskaźnik cyklu obrotu zapasami w dniach.85.43 -0.62 52.78 1. Analiza wskaźnika efektywności wykorzystania majątku całkowitego wykazuje tendencję wahającą się.19 3. w latach 2002 .96 28.

Cykl środków pieniężnych jest czasem upływającym od momentu wypływu gotówki w celu uregulowania zobowiązań do momentu przepływu gotówki z tytułu spłaconych należności104.54 (4 dni). którego wielkość w 2003 roku zwiększyła się o 23. Oblicza się go następująco: CYKLŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH WSKA ŹNIK OBROTU ZAPASAMI W DNIACH WSKA ŹNIK INKASA NALEŻNOŚCI WSKA ŹNIK OKRESU SPŁATY ZOBOWIĄZAŃ Poniższy wykres przedstawia kształtowanie się długości cykl środków pieniężnych zakładu produkcyjnego w Mościskach w rozpatrywanym okresie. z o. a następnie w latach 2004 .2005 Cykl środków pieniężnych Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych zawartych w tabeli 32. poziomie niż wskaźnik cyklu inkasa należności. że pieniądze zainwestowane w aktywa obrotowe szybko wracają do przedsiębiorstwa z tytułu sprzedaży i mogą być ponownie wykorzystywane.2005 wielkość wskaźnika zmniejsza się kolejno. Krótszy cykl oznacza. albowiem znacznie wyższym. Ujemna wartość cyklu oznacza. Z punktu widzenia płynności finansowej poziom wskaźnika spłaty zobowiązań kształtuje się na niekorzystnym.o. a więc finansowane kapitałem obym. 112 . wykorzystywanym przy ocenie aktywności przedsiębiorstwa.75 (a zatem okres spłaty zobowiązań wydłużył się o 24 dni).43 (5 dni) i o 3. co świadczy o zmianie polityki inwestowania w aktywa obrotowe firmy Agro-Handel Sp. W rozpatrywanym okresie cykl środków pieniężnych w uległ skróceniu z 11 dni do -10. cit.s.Duraj op. co roku o: 5. J. jest wskaźnik cykl środków pieniężnych. iż aktywa obrotowe spółki są w dużym stopniu kredytowane przez dostawców.o.. Wskaźnikiem pomocniczym. Wykres 15: Kształtowanie się cyklu środków pieniężnych firmy Agro-Handel Sp. 148. w latach 2002 . z o.Podobną tendencje skokową wykazuje wskaźnik okresu spłaty zobowiązań.

3.5.4. Analiza wspomagania finansowego Większość podmiotów gospodarczy nie jest wstanie funkcjonować, opierając się jedynie na kapitałach własnych, przez co zmuszone są do korzystania z różnych form wspomagania finansowego, czyli kapitałów obcych. Przedsiębiorstwo - aby móc zaciągnąć pożyczkę długoterminową - musi wykazać się zdolnością do zaciągania kredytów krótkoterminowych, czyli posiadać płynność finansową. Analiza płynności, pokazuje zdolność przedsiębiorstwa do spłaty zobowiązań bieżących. Do oceny sytuacji finansowej niezbędna jest znajomość możliwości przedsiębiorstwa do wywiązywania się z całkowitego zadłużenia. Analiza zadłużenia pozwoli ocenić politykę finansową przedsiębiorstwa, stąd określa się ją również analizą struktury finansowej. Wskaźniki służące do oceny zadłużenia można ująć w dwie grupy: wskaźniki obrazujące poziom zadłużenia oraz wskaźniki informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu10 . Do oceny poziomu zadłużenia wykorzystuję się następujący zestaw wskaźników:
wskaźnik ogólnego zadłużenia wskaźnik zadłużenia długoterminowego wskaźnik struktury zadłużenia wskaźnik zadłużenia kapitałów własnych = = = ' = ' zobowiązania ogółem aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe zobowiązania krótkoterminowe zobowiązania ogółem kapitały własne wskaźnik zadłużenia długoterminowego kapitałów własnych = zobowiązania długoterminowe kapitały własne zobowiązania długoterminowe

Wskaźnik ogólnego zadłużenia, w przedstawionej postaci, określa udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów przedsiębiorstwa wyrażonych w wartości bilansowej lub też rynkowej. Często traktowany jest on jako indykator ryzyka finansowego. Wysoki poziom tego wskaźnika może oznaczać ograniczenie samodzielności firmy, zwiększenie ryzyka wierzycieli, ograniczenie dostępu do nowych kredytów i zwiększenie ryzyka utraty płynności. Odsetki od kapitałów obcych muszą być, bowiem płacone bez względu na poziom osiąganych zysków. W praktyce poziom tego wskaźnika jest zróżnicowany. Jego wielkość uzależniona jest od rodzaju prowadzonej działalności i zmienności przepływów pieniężnych. Wierzyciele oczekują, by wskaźnik ten nie był większy niż 50%. Wówczas bowiem aktywa firmy mogą zmniejszyć swoją wartość do połowy, nim zagrożą bezpieczeństwu kapitału obcego. Jeżeli wskaźnik ten jest większy niż 0,50, może powstać

10 W. Gabrusewicz op. cit, s. 271.

113

sytuacja, że wypracowane środki pieniężne okażą się niewystarczające do spłaty zadłużenia. Według standardów zachodnich w firmie, w której nie została zachwiana równowaga między kapitałem obcym a kapitałem własnym, wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 0.57 - 0.67106. Drugim wskaźnikiem, uważanym za podstawowy wskaźnik oceny struktury kapitałowej, jest wskaźnik zadłużenia kapitału własnego, który określa stopień zaangażowania kapitału obcego w stosunku do kapitałów własnych. Wzrost wskaźnika oznacza większe zaangażowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych, a więc zwiększenie stopnia zadłużenia. Oddziałuje to bezpośrednio na poziom ryzyka finansowego z powodu wyższych rat kapitałowych i odsetek. W USA wartością graniczną w małym biznesie jest proporcja 3:1. Dla średnich i dużych firm relacja ta jest ostrzejsza. Banki niechętnie udzielają kredytów inwestycyjnych, gdy kapitał własny w stosunku do zamierzonego kredytu nie osiąga relacji 1:1 Trzecim wskaźnikiem o zbliżonej wartości poznawczej jest wskaźnik zadłużenia długoterminowego. Wskaźnik ten nosi miano wskaźnika zadłużenia lub też ryzyka. Jako zobowiązania długoterminowe przyjmowane są wszystkie zobowiązania z terminem płatności przekraczającym 1 rok. Pożądana wielkość tego wskaźnika wynika z relacji zobowiązań długoterminowych do kapitału własnego, równej 1:2 i wynosi 0,5. Za poważnie zadłużone uważane są przedsiębiorstwa, w których wskaźnik przekracza wartość 1. Natomiast wśród wskaźników informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu wyróżniamy następujące wskaźniki:
wskaźnik pokrycia obsługi długu 1 wskaźnik pokrycia obsługi długu II wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych zysk przed opodatkowaniem + odsetki raty kapita łowe + odsetki zysk po opodatkowaniu raty kapita łowe + odsetki zysk przed opodatkowaniemodsetki + odsetki

Pierwsze dwa wskaźniki tej grupy określane są również mianem wskaźników wiarygodności kredytowej. Wskaźnik pokrycia obsługi długu I informuje o tym, ile razy zysk brutto wraz z odsetkami pokrywa roczne raty kapitałowe powiększone o odsetki od kredytu przypadające w danym roku. Wielkość tego wskaźnika nie powinna być niższa niż

106 Z. Leszczyński, A. Skowronek -Mielczarek op. cit, s. 135. 107Ibidem, s. 136

114

1,2. W banku światowym minimum dla wskaźnika pokrycia obsługi długu I wynosi 1,3 a optymalny poziom to 2,5 . Należy podkreślić, iż przed zobowiązaniami kredytowymi, pierwszeństwo mają zobowiązania podatkowe. Dlatego też, uzasadnione jest uwzględnienie w tej sytuacji zysku netto (wskaźnik pokrycia obsługi długu II). Tylko zysk pozostający w firmie może być wykorzystywany do spłaty zaciągniętego kredytu. Wskaźnik ten powinien być, co najmniej równy wskaźnikowi pokrycia obsługi długu I. Wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych informuje o tym, ile razy kwota wypracowanych środków przewyższa wymagane odsetki lub też, ile razy zysk brutto może ulec obniżeniu żeby zagrozić obsłudze zadłużenia. Im wyższe wartości osiąga ten wskaźnik, tym mniejsze jest ryzyko wynikające z zaangażowania kapitału obcego. Za dobry, w wypadku kredytów zabezpieczonych, uważa się wskaźnik wynoszący 2,4. Dla kapitałów obcych niezabezpieczonych wymaga się wskaźnika na poziomie 5. Tabela 30 przedstawia wskaźniki zadłużenia analizowanej spółki.
Tabela 30: Wskaźniki zadłużenia WYSZCZEGÓLNIENIE
WSKAŹNIKI ZADŁUŻENIA: ogólnego długoterminowego struktury zobowiązań kapitałów własnych długoterminowego kapitałów własnych WSKAŹNIKI POKRYCIA: obsługi długu 1 obsługi długu II zobowiązań odsetkowych 11,01 7,33 13,08 1,85 1,07 7,36 1,28 0,89 8,66 5,66 4,17 18,09 -9,16 -6,26 -5,72 -0,57 -0,18 1,30 4,38 3,28 9,43 0,79 0,22 0,27 3,83 2,05 0,79 0,23 0,29 3,79 2,11 0,71 0,23 0,33 2,44 1,80 0,61 0,26 0,42 1,54 1,65 0,00 0,01 0,02 -0,04 0,06 -0,08 0,00 0,04 -1,35 -0,31 -0,10 0,03 0,09 -0,90 -0,15

firmy Agro-Handel Sp.

z o.o. w latach 2002 -2005
ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004

WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

W latach 2002 - 2003 roku 79% całości kapitałów zaangażowanych w spółkę miało swe pokrycie w kapitale obcym. W ostatnich trzech okresach udział ten charakteryzował się tendencją spadkową i w 2005 roku ukształtował się na, bezpiecznym wg standardów zachodnich, poziomie tj. 61%. Tym samym, udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów spółki w rozpatrywanym okresie spadł o 18%. Wzrost wielkości wskaźników: zadłużenia długoterminowego (o 0,04) i struktury zobowiązań (o 0,15), wskazuje na
108 W. Gabrusewicz op. cit. s. 276.

115

Oznacza to.1.korzystne zmiany w strukturze finansowania. 116 . zatem wskaźniki należące do grupy informujących o zdolności spółki do obsługi długu przyjmują wysokie wartości. Natomiast spadek poziomu wskaźnika zadłużenia kapitałów własnych oznacza mniejsze zaangażowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych. zatem spółkę Agro-Handel można uznać za poważnie zadłużoną.65.mimo tendencji spadkowej -nadal utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie: 1. a tym samym zmniejszenia stopnia zadłużenia.5 . gdyż zobowiązania długoterminowe są mniej pilne i w pewnym okresie nie są wymagalne. w wystarczającym stopniu zabezpiecza obsługę zaciągniętych kredytów. Spółka w badanym okresie osiągała wysoki zysk. przy czym racjonalny wskaźnik zadłużenia długoterminowego powinien mieścić się w przedziale 0. iż wygospodarowany przez spółkę zysk. Wielkość wskaźnika zadłużenia długoterminowego .

117 .39 zł (wyprasowanym w 2003 roku) do 3 687 522. Zobowiązania krótkoterminowe zastąpione zostały kapitałem długoterminowym.63% w 2005 roku. której wartość w badanym okresie wzrosła z 69 760 541. Dynamika wzrostu rzeczowych składników majątku wyniosła 195. którego wysokość w 2005 roku wyniosła 17 072 182.2005 nastąpiła poprawa wyników działalności firmy Agro-Handel Sp.69% w 2002 roku do 54.52 % w 2002 roku do 34.33% do 45.95% ale jego udział w majątku ogółem zmniejszył się z 60.23% Po stronie aktywów dominującą grupą był majątek trwały. Spadek ten związany był również ze zmianą źródeł finansowania dalszego rozwoju przedsiębiorstwa. Z drugiej strony największy wpływ na wynik finansowy miały koszty zużycia materiałów i energii.03% kapitału ogółem.Zakończenie Na podstawie przeprowadzonej analizy finansowej można stwierdzić. Podstawowym źródłem przychodów spółki była sprzedaż produktów na rynku krajowym. W strukturze pasywów dominujący udział na początku badanego okresu posiadały zobowiązania krótkoterminowe jednakże w wyniku znacznego wzrostu sumy bilansowej ich udział zmniejszył się z 57.79 % w ostatnim badanym okresie.75. z o. Analiza bilansu firmy Agro-Handel Sp. o. Suma bilansowa wzrosła w tym okresie o 42.37%. Majątek obrotowy spółki w badanym okresie wzrósł o 6. co stanowi 65.87 %. Głównym czynnikiem wpływającym na wynik finansowy spółki jest wynik na działalności gospodarczej.33 zł do 94 684 149. 138 463 400 zł.97 zł.2005 potwierdza szybkie tempo jej rozwoju. za lata 2002 . że w latach 2002 . które wynosiły odpowiednio: 36 398 300 zł. 152 147 800 zł. a ich udział w aktywach ogółem wzrósł z 39.90 zł osiągniętym w roku 2005.o. W całym badanym okresie spółka osiągała zysk na poziomie od 899 865. z o.

52 dni. z o. 2003 . Pozytywnie należy jednak ocenić fakt.05 zł w 2005. Inwestycje w tym okresie kształtowały się na poziomie 5 740 816.2004 poziomu wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym w 2005 roku jego wielkość pozostała na podobnym poziomie jak na początku badanego okresu tj. a zatem przychody podstawowej działalności operacyjnej. Jego udział w pasywach ogółem wynosił na koniec badanego okresu 39.14% w 2002 roku do 72. wskazuje. 44 dni. Wydatki na inwestycje związane były głównie z nabyciem składników rzeczowego majątku trwałego. okres ten skrócił się do 30 dni w 2005 roku.28% przy jednoczesnej dynamice koszty działalności operacyjnej wynoszącej 133. Jak widać wskaźniki bieżącej płynności badanej jednostki w okresie gruntownej modernizacji zakładu przetwórczego osiągnęły wielkości uznawane za niezadowalające. iż firma Agro-Handel Sp.80. bo o 15 dni uległ natomiast okres płacenia zobowiązań i wynosił odpowiednio: 29 dni.37%.Kapitał własny przedsiębiorstwa wzrósł z 3 817 944. że głównym źródłem przychodów był przychód netto ze sprzedaży. z o. 2005 .89. kapitał zapasowy i wynik finansowy roku obrotowego.2005 pozwala wyodrębnić podstawowe strumienie pieniężne. Mimo pogorszeniu się w latach 2003 .129. 118 . zadłużenia i efektywności zaangażowanych środków. 107%. Rozszerzeniem ogólnej analizy struktury majątkowo .o. 2004 . Wskaźnik pokrycia majątku kapitałem własnym w badanym okresie kształtował się na poziomie od 52. W badanym okresie dynamika przychodów ogółem 135. Wynikiem tych zmian jest korzystna tendencja kształtowania się wyniku finansowego. Rachunek przepływów pieniężnych sporządzany w latach 2002 .06% w 2002 roku.finansowej jest analiza wskaźników płynności.93 zł. Wskaźnik pokrycia bieżących zobowiązań w kolejnych latach kształtował się następująco: 2002 .104.85%.29%.73%.52 zł w 2002 roku do 10 335 103. 3 824 654. Do roku 2004 spółka nie przestrzegała złotej reguły bilansowej. Należności inkasowane były w 2002 roku średnio w ciągu 36 dni.12 zł. Znacznemu wydłużeniu. utrzymywała niski poziom wskaźników płynności finansowej tylko przez okres dwóch lat.59 zł i sfinansowane zostały środkami własnymi oraz kredytami. 3 665 103.o. Największy wpływ na kształtowanie się wielkości kapitału własnego miały: kapitał podstawowy.04%. Poziom powyżej 100% uznawany jest za prawidłowy Analiza rachunku zysków i strat zakładów mięsnych Agro-Handel Sp. 46 dni. Od 2003 roku spółka poniosła duże wydatki na inwestycje dostosowujące zakład do standardów europejskich.54%.

39. jak i duża stabilność rynków zbytu pozwalają optymistycznie prognozować przyszłość firmy. Przedstawione badania potwierdzają. jest przedsiębiorstwem działającym od 1992 roku.o. Jednakże rentowność majątku trwałego wzrosła zaledwie o 0.2005 roku zwiększyła się produktywność zarówno majątku trwałego jak i obrotowego.76 przy jednoczesnym wzroście rentowności majątku obrotowego o 14. że systematyczna analiza sytuacji finansowej przedsiębiorstwa pozwala na dokonanie oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystanie ich do prawidłowego rozwoju przedsiębiorstwa. 119 . Agro-Handel Sp. Wielkość i rodzaj inwestycji wskazują na to.W latach 2002 . z o. Dzięki osiąganym zyskom i jednoczesnym wysokim poziomie zadłużenia nie wydaje się być podmiotem zagrożonym upadłością. że znajduje się ona nadal w fazie rozwoju. Rodzaj produkcji.

Warszawa 2005 71) Kruczałak K. Pomykalska B. 12 62) Bień W. Wydawnictwo Prawne LexisNexis. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.finansowa firmy... Warszawa. "Prawo Przedsiębiorcy" 2001. Pastusiak R. Wrocław 2003. PWE. Aport jako wkład do spółki z o... Skowronek -Mielczanek A. Kurtys K. z o.. Konieczny Z. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im.BIBLIOGRAFIA 60) Bednarski L. PWE.. Grupa Wydawnicza INDOR Sp. PWE. Warszawa 2006 13)Jecyszyn J... Wersty B. Czytanie bilansu przedsiębiorstwa. Oskara Lanego we Wrocławiu. 12) Jarzębowska M.... Analiza finansowa.. Kosikowski C. Wyznaczenie pojemności zadłużeniowej spółki.. 2001. Szczecin 2004 ll)Herbet A..691 73) Nowak S.o.. Podstawy analizy finansowej. Warszawa 2005 68) Gajdka J. Godlewska J.. Difin... Czechowska I. Warszawa 2002 63) Bluszcz M. Status prawny zarządu spółki z o. Metodologia badań Społecznych. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy. PWE. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. 1974. Podstawy prawa gospodarczego. s. Warszawa 2000 72) Mała encyklopedia ekonomiczna. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie. Warszawa 1985 120 ... Fołta T. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa.31 10) Górski W.. Oskara Lanego we Wrocławiu. Łódź 2000 65) Dudycz T. Borowiecki R. Wypych M. s.. PWE. Sprawozdanie finansowe i jego analiza. nr 27.. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. Warszawa 2001 64) Bury A.. 72. nr 9.. s..... s. PWN.. Wrocław 2000 66) Duraj J. Warszawa 2004 69) Karczmarek U. Metoda praktyczna. Warszawa 2002 17)Leszczyński Z. 70) Koc S. 9-11. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie. PWE. "Gazeta Podatkowa" 2004. Mikulski H.. nr31. „Przegląd Organizacji". Finans-Service.. Waśniewski T. Warszawa 2001 61) Bednarski L... Warszawa 2004 67) Gabrusewicz W.. Analiza ekonomiczno . Absolwent. Bilans 2004. Duraj J. Prawo gospodarcze.o.o. Prawo handlowe dla ekonomistów.. Wydawnictwo Primath..s.28 .

121 . K... Zarządzanie finansami. zm. Warszawa 2002 75) Olzacka B.74) Olszewski J.. . zm. Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur". Reprezentacja spółki z o. Dz. Gdańsk 1995 32) Śnieżek E. Wędzki D.. ODDK. Pałczyńska-Gościniak R. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20. Wydawnictwo Ekspert.. Uniwersytet Szczeciński. Warszawa 2000 82) Sobczak K. nr 101..U. Dz. ustrój. funkcjonowanie. Warszawa 2001 31)Sułowska J. PWE. Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. Istota.Kodeks spółek handlowych. C.U. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa. PWN. Poltext.. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. poz. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych. Warszawa 2004 81) Sierpińska M. poz. 1178 z późn. Prawo gospodarcze kompendium. 85) Ustawa z dnia 15 września 2000 r.. red. Przewodnik po cashflow. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą.Jak oceniać firmę. poz.Ordynacja podatkowa.. BECK. Wrocław 2002 23) Raczek T. 1037 z późn. Gdańsk 2004 76) Polityka bilansowa i analiza finansowa. Warszawa 2003 83) Urbańczyk E.U.Prawo działalności gospodarczej. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. Jachna T. Szczecin 2001 84) Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. . Warszawa 2002 33)Tarska M.o. Warszawa-Jaktorów 2001 77) Rutkowski A.H.H. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw. Wydawnictwo C. Działalność gospodarcza. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa.. Warszawa 2002 79) Siemińska E. Uregulowania prawne. PWN.. Warszawa 2002 78) Rybicki P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.. .BECK.. Toruń 2002 80) Sierpińska M. 86) Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r... nr 94. PWE... wzory.. Sawicki. zm. nr 137. Dz. 926 z późn. Dom Wydawniczy „Ostoja". Kraków 2002 24)Rafalski A. procedury zakładania.

. z 2001r. Dz. 89) Wach K... Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym. . Warszawa 2000 122 .o rachunkowości. zm. 694 z pózn. PWE. Dz. Jak założyć firmę w Unii Europejskiej. Oficyna Ekonomiczna. Warszawa 2002 91) Więckowski J. .Krajowy Rejestr Sądowy.U.U z 2002 nr 76.87) Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. nr 17. Kraków 2005 90) Waśni ewski T. Skoczylas W.. poz. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. poz. 209. Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie. 88) Ustawa z dnia 29 wrzśnial994 r..

z o. w latach 2002-2005 _______________________________________________________________________78 Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp. z o. z o. z o. w latach 2002 -2005 _____58 Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY__________63 Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005_____________________________________79 Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp. z o. oraz źródła ich finansowania w latach 2000-2005____________________________________________56 Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005_______________________________________________________80 Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp.2005______________________________________________________68 Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. z o.SPIS TABEL Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niż banki i zakłady ubezpieczeniowe 16 Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp. w latach 2002 .o.o. w latach 2002 .o.o.o.o.2005______________________________________________________67 Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005____________81 Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.o. z o.__________________________________53 Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp.2005______________________________________________________83 Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów.o. z o.o.o. z o. z o. w latach 2002 .o. z o. z o.o. w latach 2002-2005____________________________________87 123 . kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002-2005_______________________________________________________69 Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005____________________________________86 Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005_______________________________________________________76 Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005_______________________________________________________67 Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. z o.o.o.o. w latach 2002-2005________________85 Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp. z o.

w latach 2002-2005___ 115 SPIS WYKRESÓW Schemat 1: Istota. z o. z o. z o. w latach 2002-2005____________________________________90 Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjne firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005 .o.o.Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pieniężnych____________________________88 Tabela 21: Wynik księgowy a środki pieniężne netto z działalności operacyjnej________88 Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp.o.o. w latach 2002-2005 .o. zakres i przedmiot analizy finansowej. w latach 2002-2005______________________________________________________ 111 Tabela 30: Wskaźniki zadłużenia firmy Agro-Handel Sp. z o. __________________59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych_____________________70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych____________________________93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej_____95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników ________________________96 124 .o.ujęcie statyczne_______________________________________ 102 Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005 107 Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005____________________________________91 Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp.ujęcie dynamiczne_____________________________________ 103 Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp.o. z o. z o.o. w latach 2002-2005____________________________________91 Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. z o. z o. Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej___________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pieniężnych__________________25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria_____________________36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie____________________________43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp.o. z o. w latach 2002-2005_____ 104 Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

SPIS SCHEMATÓW Schemat 1: Istota. Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej___________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pieniężnych__________________25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria_____________________36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie____________________________43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp. z o.o. zakres i przedmiot analizy finansowej. __________________59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych_____________________70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych____________________________93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej_____95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników ________________________96 125 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful