ANALIZA FINANSOWA NA PRZYKŁADZIE FIRMY AGRO-HANDEL SP. Z O.O.

W LATACH 2002-2005
WSTĘP..................................................................................................................................2 1. ZAKRES I CELE ANALIZY FINANSOWEJ.................................................................4
38) POJĘCIE I ZNACZENIE ANALIZY FINANSOWEJ W ZARZĄDZANIU JEDNOSTKAMI GOSPODARCZYMI .. 4 39)
ISTOTA, PRZEDMIOT I ZAKRES ANALIZY EKONOMICZNEJ......................................................................................7

40) CHARAKTERYSTYKA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH WYKORZYSTYWANYCH JAKO ŹRÓDŁA INFORMACJI W ANALIZACH
FINANSOWYCH..........................................................................................................................................

10

1.3.1.BILANS............................................................................................................................................14 41) RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT..................................................................................................................19 42) RACHUNEK PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH............................................................................23 43) METODY ANALIZY FINANSOWEJ...................................................................................................................27 44) RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ...................................................................................................................36

2. CHARAKTERYSTYKA ZAKŁADÓW MIĘSNYCH AGRO-HANDEL SP. Z O.O. 41
45) SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ JAKO FORMA ORGANIZACYJNO-PRAWNA PODMIOTÓW PROWADZĄCYCH
DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ W POLSCE........................................................................................................41

46)

RYS HISTORYCZNY, PRZEDMIOT DZIAŁALNOŚCI ORAZ CELE SPÓŁKI.....................................................................52

47) ZARZĄDZANIE i PERSONEL FIRMY................................................................................................................56 48) CHARAKTERYSTYKA RYNKU, NA JAKIM DZIAŁA SPÓŁKA..................................................................................59 2.5 POZYCJA BADANEJ SPÓŁKI NA RYNKU............................................................................................................61

3. ANALIZA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH............................................................64
49)
ANALIZA SYTUACJI MAJĄTKOWEJ W OPARCIU O AKTYWA BILANSU......................................................................64

50) ANALIZA SYTUACJI KAPITAŁOWEJ NA PODSTAWIE PASYWÓW BILANSU................................................................70 51)
WSTĘPNA OCENA KSIĘGOWEJ WIELKOŚCI WYNIKU FINANSOWEGO.......................................................................82

52) ANALIZA PIONOWA I POZIOMA RACHUNKU Z PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH..............................................87 53) WYKORZYSTANIE ANALIZY WSKAŹNIKOWEJ DO OCENY SYTUACJI FINANSOWEJ FIRMY...........................................92 54) 55) 56) 57)
ANALIZA PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ......................................................................................................................97 WSKAŹNIKOWA OCENA RENTOWNOŚCI................................................................................................................104 OCENA SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA.......................................................................................................................108 ANALIZA WSPOMAGANIA FINANSOWEGO.............................................................................................................113

ZAKOŃCZENIE...............................................................................................................117 BIBLIOGRAFIA...............................................................................................................120 SPIS TABEL.....................................................................................................................123 SPIS WYKRESÓW...........................................................................................................124 SPIS SCHEMATÓW........................................................................................................125

Wstęp

Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji, których trafność decyduje o skuteczności i pożądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych, komplikuje się, w warunkach dużej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. Jednym z podstawowych warunków efektywnego działania firmy, jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. Kierownictwo firmy, aby sprawnie zarządzać, musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. Uzyskiwane wyniki mogą, bowiem bądź to nasuwać konieczność zmiany dotychczasowych sposobów postępowania, bądź też potwierdzać słuszność prowadzonej polityki. Analiza osiąganych wyników gospodarowania jest także niezbędna właścicielom, którzy opierając się na jej wynikach, mogą dokonać oceny pracy kierownictwa firmy i podjąć stosowne decyzje personalne. Podejmowanie decyzji strategicznych, które określają podstawowe cele gospodarcze jak i decyzji operacyjnych oraz taktycznych mających za zadanie likwidację niepożądanych odchyleń od założonych celów oraz wczesne ich wykrywanie wymaga stałego dopływu pełnych, szybkich i rzetelnych informacji. Analiza finansowa jest jednym z ważniejszych narzędzi podejmowania decyzji i oceny osiąganych przez podmiot gospodarczy efektów. Stanowi najstarszy historycznie dział analizy ekonomicznej. Początkowo opierała się tylko na analizie bilansu oraz rachunku wyników. Pierwsze próby oceny wskaźników finansowych przedsiębiorstwa zostały dokonane już w drugiej połowie XIX stulecia. Porównanie bilansu zapoczątkował w 1870 r. L. Cohstaedt twórca dziennikarskiej krytyki bilansu1. W obecnej praktyce gospodarczej analiza finansowa obejmuje zagadnienia takie jak, istotę i wstępną analizę sprawozdań finansowych, badanie kondycji finansowej przedsiębiorstwa, w szczególności jego płynności finansowej, stopnia zadłużenia, sprawności działania, zyskownosci oraz oceny rynkowej wartości akcji i kapitału. Analiza finansowa pozwala na badanie czynników kształtujących wyniki finansowe przedsiębiorstw, badanie dochodów ze

1 T. Waśniewski, W. Skoczylas, Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 2002, s. 8.

2

sprzedaży oraz kosztów własnych, co stanowi podstawę do podejmowania decyzji dotyczących zarówno bieżącej jak i przyszłej działalności gospodarczej. Reasumując analiza finansowa zaspokaja podstawowe potrzeby informacyjne kierownictwa przedsiębiorstw i wpływa w ten sposób na poziom zarządzania. Wpływ ten odzwierciedla się w efektywności gospodarowania i w sytuacji finansowej podmiotów gospodarczych. Dzięki tym walorom, a także ze względu na duże zapotrzebowanie w otoczeniu przedsiębiorstwa (akcjonariusze, banki, dostawcy, odbiorcy), analiza finansowa zaczyna zajmować wysoką pozycję wśród funkcji zarządzania i coraz częściej zaliczana jest do funkcji podstawowych przedsiębiorstwa. Celem niniejszej pracy jest analiza finansowa firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005 oraz próba przedstawienia analizy finansowej jako instrumentu służącego do poznania i oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystania ich w rozwoju przedsiębiorstwa. Praca składa się z trzech rozdziałów. Pierwszy z nich stanowi bliższe zapoznanie się z tematyką analizy finansowej jako instrumentu sprawnego zarządzenia przedsiębiorstwem. Określa istotę, funkcję i zakres współczesnej analizy finansowej. Wyjaśnia pojęcie i przedmiot analizy oraz charakteryzuje podstawowe metody i rodzaje analizy finansowej. Ponadto prezentuje podstawowe sprawozdania finansowe, ich budowę oraz przydatność w analizie finansowej jak również podstawy prawne ich sporządzania. W rozdziale drugim przedstawiona została ogólna charakterystyka spółki będącej obiektem badań. Przedstawiono genezę i rozwój przedsiębiorstwa, strukturę organizacyjną, a także charakterystykę produkcji oraz jej rozmiary. Omówiono również sytuację w otoczeniu konkurencyjnym i tzw. makrootoczeniu. Właściwa analiza finansowa spółki Agro-Handel została zawarta w rozdziale trzecim. Analizą został objęty bilans spółki sporządzony na koniec lat 2002-2005, rachunek zysków i strat oraz rachunek przepływów pieniężnych, gdzie przyjrzano się zmianom w strukturze majątku oraz źródłom jego finansowania. Przedstawiono również podstawowe obszary zastosowania analizy wskaźnikowej, rodzaje wskaźników oraz interpretację wyników pod kątem ich przydatności dla osób zarządzających firmą. Dokonano także analizy wskaźnikowej według najczęściej stosowanego w praktyce gospodarczej zestawu wskaźników tj. wskaźników płynności, sprawności działania, wspomagania finansowego, rentowności. Pracę kończą wnioski będące syntezą głównych myśli zawartych w niniejszych rozważaniach.

Rozwojowi wymienionej analizy sprzyja przede wszystkim zmiana istoty i charakteru przedsiębiorstwa. . komplikuje się. lecz także działanie praw ekonomicznych. Analiza ekonomiczna to również metoda badania procesów gospodarczych. zasad jego funkcjonowania. które w warunkach gospodarki rynkowej odzyskało pełną samodzielność i stało się pełnoprawnym podmiotem stosunków gospodarczych. właściwości przedmiotu. bieżącej kontroli i sterowania. polegająca na rozpatrywaniu związków najczęściej ilościowych. W tym celu dokonuje się analizy finansowej. jak również zjawisk i procesów występujących w ramach poszczególnych jednostek gospodarczych i instytucji (analiza mikroekonomiczna).1. instytucji na nich występujących. Osiągnięcie tego nie byłoby jednak możliwe bez ciągłego udoskonalania procesów planowania. Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji. Niezbędnym warunkiem sprawnego zarządzania finansami firmy jest nie tylko znajomość istoty rynku. w warunkach istniejącej ostrej konkurencji wywołuje zapotrzebowanie na analizę ekonomiczną. Jest ona instrumentem służącym do poznania rzeczywistości gospodarczej. Określenie strategii przedsiębiorstwa i jej realizacja gwarantująca sukces. Analizę stanów i procesów ekonomicznych nazywa się analizą ekonomiczną. w warunkach dużej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. Proces budowy nowego systemu społeczno-gospodarczego w warunkach gospodarki rynkowej i związane z nią oczekiwania wymagają rozwoju przedsiębiorstw. rozłożeniu określonej całości na składniki i badaniu poszczególnych cech.1. zachodzących pomiędzy poszczególnymi elementami tych procesów. których trafność decyduje o skuteczności i pożądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych. Pojęcie i znaczenie analizy finansowej w zarządzaniu jednostkami gospodarczymi Analiza jest to metoda badawcza polegająca na rozbiorze. Może być stosowana zarówno do badania zjawisk i procesów gospodarczych zachodzących w skali gospodarki (analiza makroekonomiczna). Zakres i cele analizy finansowej 1. Zarządzanie finansami polega na optymalizacji bieżących i przyszłych procesów gospodarczych poprzez wymuszanie podejmowania przedsięwzięć efektywnościowych.

Pozwala dobrze przygotować strategię rozwoju przedsiębiorstwa. ułatwia podejmowanie decyzji. Celem pogłębienia tego przeprowadza się dalsze. o którą będzie realizowana przyszła działalność firmy. W bieżącej działalności przedsiębiorstwa dostarcza informacji o zakłóceniach w tej działalności w stosunku do standardów. Ocena zaprezentowana na podstawie danych liczbowych zawartych w sprawozdaniach finansowych. bądź też potwierdzić słuszność prowadzonej polityki. aby sprawnie zarządzać. organizowanie. jak i mikroekonomicznej Warunkiem efektywnego działania firmy jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. Istota kontroli gospodarczej polega na porównaniu dwóch stanów tych samych zjawisk gospodarczych . Analiza osiągniętych wyników gospodarowania jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa. bowiem bądź to narzucać konieczność dotychczasowych sposobów postępowania. Gabrusewicz. Kierownictwo firmy. norm. Analiza ekonomiczna to spójnik między funkcjami planowania i kontroli. szczegółowe analizy. w oparciu.stanu faktycznego ze stanem pożądanym . Cechą charakterystyczną analizy ekonomicznej w gospodarce rynkowej jest bezpośrednie wykorzystanie jej w procesie zarządzania (planowanie. W fazie oceny okresów przeszłych jest źródłem informacji o efektywności gospodarowania oraz pozycji przedsiębiorstwa w branży i na rynku. Jedną z form badania bilansu oraz rachunku wyników jest właśnie analiza wskaźnikowa. 9-11. dostarcza ogólnych informacji o sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa. a także sprzyja racjonalizacji procesów gospodarczych. planów. że zaczęło prowadzić działalność na własny rachunek jest bardziej zainteresowane rezultatem swych działań . Uzyskiwane wyniki mogą. s. Analiza ekonomiczna umożliwia stawianie diagnoz.W związku z tym.w celu ustalenia odchyleń oraz wyjaśnienia przyczyn i skutków występujących różnic. Analiza wskaźnikowa polega na wyrażaniu różnych sfer działalności firmy 2 W. zarówno w skali makroekonomicznej. Warszawa 2005. musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. PWE. Podstawy analizy finansowej.. . Wyniki analizy ekonomicznej stanowią podstawę do weryfikacji słuszności decyzji podjętych w przeszłości oraz ustalenia punktu wyjścia zamierzeń bieżących i przyszłych. motywowanie i kontrola).

Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa: firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku. a także możliwość obliczania wskaźników przeciętnych dla wybranych branż w oparciu o rocznik statystyczny. dokonywane. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. T. W gospodarce rynkowej szczególnego znaczenia nabierają porównania wskaźników w przestrzeni. Wersty. 59. Niestety. Oskara Lanego we Wrocławiu. Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej. charakteryzujących się dużą ilością udziałowców). Waśniewski. minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branży. Wrocław 2003. Borowiecki. Na podstawie zmian w wielkości wskaźników ocenia się wybrane. B. W przypadku oceniania działalności przedsiębiorstwa za okres. konstruowanych w oparciu o dane z bilansu oraz rachunku wyników i porównanie ich wielkości w czasie. co miesiąc.za pomocą wskaźników. bilanse roczne spółek akcyjnych. Częstsze obliczanie wskaźników jest możliwe w przypadku prowadzenia skomputeryzowanej księgowości. R. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. 4B. Analiza wskaźnikowa w odniesieniu do badania sprawozdań finansowych obejmuje obliczanie wskaźników finansowych. 3 L. węższe lub szersze. w Polsce od szeregu lat dane takie nie są publikowane. bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcjonowania. pracowników i całego społeczeństwa. dla którego nie sporządza się sprawozdania finansowego. K. Brak porównywalności może doprowadzić do błędnych wniosków4. ma ona. Porównania w przestrzeni pozwalają ocenić pozycje firmy na rynku: czy jest ona najlepsza. s. Gdańsk 2004. J. Porównania w przestrzeni są istotne dla pożyczkodawców i kredytodawców. R. . a więc pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami. podstawę ustalenia wskaźników finansowych stanowić mogą zamknięcia kont syntetycznych. Bednarski. najgorsza czy też przeciętna. ODDK. Istnieje jedynie możliwość obliczania niektórych wskaźników w oparciu o bilanse publikacyjne (tzn. 12. dziedziny tej działalności . potencjalnych inwestorów i odbiorców. z wielkością wzorcową lub między różnymi jednostkami gospodarczymi. Olzacka. Jak oceniać firmę. Duraj.: za okres jednego miesiąca. np. zgodnie z wymogami sprawozdawczości statycznej i koniecznością składania miesięcznych deklaracji podatkowych. których akcje są przedmiotem obrotu rynkowego oraz publikowane bilanse spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. Pałczyńska-Gościniak. s. Kurtys.

finanse. 1. J. matematyka.Wskaźniki finansowe są wskaźnikiem informacji dla różnych grup odbiorców. marketing. akcjonariusze są zainteresowani poziomem rentowności i ryzyka związanego z działalnością firmy. Jest ona. Z tego też względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. ma duży wpływ na obiektywność. dokładność i kompletność wyników prac analitycznych . Dla nich ważne są. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa rodzaj i liczba wskaźników. Kredytodawcy udzielający kredytów na dłuższy okres są zainteresowani zdolnością firmy do generowania gotówki oraz oceny ryzyka finansowego w dłuższym czasie. możliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duże. z jakich się korzysta w badaniach analitycznych. Dostawcy i banki udzielające kredytów krótkoterminowych są przede wszystkim zainteresowane oceną płynności bieżącej firmy. bowiem łączy ona teraźniejszą działalność przedsiębiorstwa z jego przyszłymi rezultatami. technologia. a przede wszystkim ich konstrukcja. . 143. zatem nie tylko dyscypliną naukową. przedmiot i zakres analizy ekonomicznej Przez wiele lat analiza ekonomiczna przekształcała się w odrębną dyscyplinę naukową. s. rachunkowość. zatem wskaźniki określające zdolność firmy do wywiązywania się z zobowiązań krótkoterminowych. Uwzględniając zakres danych. Istota. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw. Sułowska.2. ale i działaniami praktycznymi. Treść wskaźników analitycznych. Kierownictwo firmy jest zainteresowane wszystkimi aspektami analizy finansowej. ponieważ odpowiada za bieżącą i perspektywiczną działalność firmy. zawartych w bilansie oraz w rachunku wyniku. Stale wzrasta przydatność oraz atrakcyjność analizy ekonomicznej w procesach zarządzania przedsiębiorstwem. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20. Właściciele firmy. Gdańsk 1995. Jest ściśle powiązana z wieloma dyscyplinami naukowymi takimi jak: statystyka. planowanie.

Natomiast analiza finansowa dotyczy całokształtu finansowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. płynność.Celem przeprowadzenia analizy ekonomicznej jest6: • • • sporządzanie charakterystyki liczbowej ilustrującej działalność przedsiębiorstwa oraz pozwalającej na ocenę uzyskiwanych wyników. rentowność. dochody ze sprzedaży. Analiza ekonomiczno . • podejmowanie decyzji zarządczych. rachunku przepływów pieniężnych). analizę wskaźnikową. gdyż zależy to min. gospodarowanie zatrudnieniem itp. Leszczyński. Więckowski. Analiza techniczno-ekonomiczna koncentruje się na ocenie rzeczowych i osobowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. stopień nowoczesności wytwarzania. czy podmiotu oceniającego.finansowa firmy.ekonomiczną i analizę finansową. koszty działalności. wykrycie i ustalenie czynników mających wpływ na realizację podjętych przedsięwzięć gospodarczych. wynik finansowy i czynniki go kształtujące. PWE. jakość i strukturę działalności wytwórczej. jakimi dysponuje przedsiębiorstwo oraz o zmianach w jego otoczeniu. 7J. rachunku wyników. Dlatego też trudne jest jednoznaczne określenie obszarów tej analizy. Skowronek -Mielczanek. ocenę procesów inwestycyjnych. kapitał obrotowy. określenie przewidywanych wyników na podstawie informacji o stanie czynników wytwórczych. Warszawa 2000. zwany również klasycznym na dwa zasadnicze działy: analizę techniczno . Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym. A. s. Przedmiot i zakres analizy finansowej w gospodarce rynkowej nie ma charakteru jednolitego. że jej zakres jest stosunkowo szeroki. 25. Znaczenie analizy finansowej przedsiębiorstwa sprawia. Do podstawowych zagadnień należących do analizy finansowej można zaliczyć: wstępną i rozwiniętą analizę sprawozdań finansowych (bilansu. możliwości pozyskania informacji. służących podnoszeniu efektywności działania przedsiębiorstwa i jego rozwoju. magazynowanie. 13. Difin. s. wyposażenie i majątek trwały. Warszawa 2000.: od szczegółowości danych. procesy zaopatrzenia w surowce i materiały. źródeł finansowania . . Analizie poddaje się ilość. Ze względu na dużą różnorodność zagadnień wchodzących w zakres badań analitycznych przyjmuje się najczęściej podział analizy ekonomicznej. 6Z.

Gabrusewicz opt. ' T. W. 10-11. s. zysk (ocena wielkości absolutnych i relatywnych . finansowanie (zmiany kapitału.analiza rentowności). cit. s. pokrycie majątku kapitałem). Na przedmiot analizy finansowej można spojrzeć nie tylko od strony problemowej (przedmiotowej) istotny jest także zakres czasowy. 19. terminowość spłaty zobowiązań. Waśniewski. zakres i przedmiot analizy finansowej T O T A s I Analiza efektywności działalności przedsiębiorstwa Analiza sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa ZAKRES PRZEDMIOTOWY: • przychody • koszty • wynik finansowy • efektywność • płynność finansowa • majątek • kapitał • sytuacja finansowa ZAKRES PODMIOTOWY: • przedsiębiorstwo jako całość • samodzielne jednostki wewnętrzne przedsiębiorstwa ZAKRES I PRZEDMIOT ZAKRES PRZESTRZENNY: • rozwiązania systemowe • uwarunkowania rynkowe • pozycja przedsiębiorstwa na rvnku ZAKRES CZASOWY: • działalność przeszła • działalność bieżąca • działalność przyszła Źródło: Opracowano na podstawie: W. cit. Schemat 1: Istota.Niemniej w każdym przypadku przedmiotem badań pozostaje : • • • • struktura aktywów (proporcje między majątkiem trwałym i obrotowym. pochodzenie kapitału. struktura pasywów. przestrzenny i podmiotowy. bezpieczeństwo finansowe). . rotacja środków. Skoczylas op. 23. Istotę oraz zakresy analizy i ich przedmiot przedstawia Schemat 1. płynność środków (zdolność płatnicza. polityka inwestycyjna i umorzeniowa). upłynnianie majątku.

Osiągnięty wynik finansowy prowadzi do dodatnich lub ujemnych zmian stanu finansowego przedsiębiorstwa. koszty własne. Wyniki finansowe są ujęciem dynamicznym i ustalane są za pewien okres jako suma wyników narastających w ciągu miesiąca. Wyniki finansowe to zyski lub straty ujęte w wielkościach brutto lub netto. w tym zagospodarowaniem osiągniętych nadwyżek finansowych. dywidendy. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie. Weryfikacja sprawozdawczości 9 L. s. Wpływają na nie czynniki takie jak: przychody ze sprzedaży. rozliczenia w formie podatków. Właściwy dobór tych materiałów (w tym głównie sprawozdawczości finansowej). majątkowych lub kapitałowych. Istotą tej zasady jest zapewnienie takiego gospodarowania. Składa się on z trzech elementów. aby przy danym nakładzie środków otrzymać maksymalny stopień realizacji celu. kwartału lub roku. zaangażowanych zasobów osobowych. 1.9. Pierwszy z nich to stan wyposażenia przedsiębiorstwa w składniki majątku trwałego i obrotowego. Przypatrując się przedmiotowi analizy finansowej w przedsiębiorstwie jako złożonej całości. Charakterystyka sprawozdań finansowych wykorzystywanych jako źródła informacji w analizach finansowych Podstawą podejmowania analizy ekonomicznej powinny być odpowiednie materiały źródłowe o charakterze wewnętrznym i zewnętrznym.3. albo przy danym stopniu realizacji celu użyć minimalnego nakładu środków.W działalności gospodarczej każdego przedsiębiorstwa powinna być stosowana zasada racjonalnego gospodarowania. a także ich weryfikacja. Warszawa 2001. 9-11. dotacje. PWE. kolejny to środki zaangażowane w inwestycje i wartości niematerialne oraz finansowe pokrycie tych składników z kapitałów własnych lub obcych. wyróżnić możemy dwa podstawowe jego elementy takie jak: wyniki finansowe oraz stan finansowy. Jest to ścisła zależność statystycznego i dynamicznego ujęcia przedmiotu analizy. to podstawowe czynniki określające jakość analizy. 10 . Wiąże się to z kształtowaniem pozycji finansowej przedsiębiorstwa. Bednarski. Ustala się go na określony moment. Natomiast stan finansowy jest ujęciem statycznym przedmiotu analizy. itp. efektywnym lokowaniem środków pieniężnych. Efekty finansowe są określane przez wskaźniki rentowności jako relacje wyniku finansowego do obrotu. jego zdolnością płatniczą i kredytową.

J. Klasyfikację podstawowych źródeł informacji przedstawia Schemat 2. poprzednie analizy ekonomiczne. którymi są w Polsce biegli rewidenci. Materiały niestarannie przygotowane. mogą prowadzić do podjęcia błędnych decyzji i tym samym uniemożliwić skuteczne działanie. Waśniewski. plany. 26. Borowiecki. Decyduje to w dużej mierze o jakości prowadzonej analizy. dokumentacja konstrukcyjno-technologiczna oraz inna dokumentacja obrazująca działalność przedsiębiorstwa. W ramach prac analitycznych związanych z oceną działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Dane o przedsiębiorstwie mogą mieć charakter ewidencyjny i poza ewidencyjny. T.zawierające dane o przedsiębiorstwie. 11 . 10 L. T. B. sprawozdawczość finansowa i rzeczowa. Sierpińska. Materiały ewidencyjne mają znaczenie podstawowe i wynikają z prowadzonej w danym przedsiębiorstwie ewidencji. Warszawa 2004. 19. Duraj. R.przedsiębiorstwa w systemie gospodarki rynkowej należy do tych prac specjalistów rachunkowości i finansów. na wyróżnienie zasługuje10: • • zebranie i weryfikacja materiałów źródłowych. niekompletne. Informacje do sporządzania analizy powinny dotyczyć kilku okresów. opracowanie i prezentacja wyników przeprowadzonej analizy. Źródłem informacji liczbowych są: księgowość. Dobór i weryfikacja podstaw źródłowych analizy wpływa w istotnym stopniu na rzetelność i obiektywność dokonanych ocen. PWN. ponieważ wtedy będzie zachowany warunek porównawczy badanych zjawisk oraz będzie istniała możliwość określenia tendencji rozwoju poszczególnych zjawisk . 12 M. Materiały niekompletne lub niestarannie zweryfikowane stać się mogą przyczyną błędnych ustaleń i stąd uniemożliwiać wyciągnięcie poprawnych wniosków oraz podjęcie skutecznego działania. K. s. Bednarski op. cit. Jakość przeprowadzonej analizy. kalkulacja ewidencyjna. Jachna. s. niewłaściwie zweryfikowane. cit. Materiały źródłowe wykorzystywane zarówno na potrzeby analizy finansowej. drugą natomiast materiały zewnętrzne. 32. informujące o otoczeniu przedsiębiorstwa11. Bednarski. jak i całej analizy ekonomicznej w przedsiębiorstwie można ogólnie podzielić na dwie grupy. a zatem i jej użyteczności w zarządzaniu przedsiębiorstwem. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych. 11L. Wersty op. s. Pierwszą grupę stanowią materiały wewnętrzne . Kurtys. Podstawowym zadaniem prac przygotowawczych do analizy ekonomicznej jest dobór i weryfikacja materiałów źródłowych. zależy w dużej mierze od charakteru i rodzaju wykorzystywanych informacji źródłowych. obok właściwej analizy porównawczej i przyczynowej.

s. sprawozdawczość podlega regulacji prawnej. Skowronek-Mielczarek. Należy jednak zaznaczyć. Bluszcz. rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy. że często dla dokonania wszechstronnej oceny jakiegoś zagadnienia niezbędne jest wykorzystanie z danych zarówno sprawozdawczości finansowej jak i rzeczowej13. którą z uwagi na treść danych można podzielić na sprawozdawczość rzeczową i finansową. Podstawę tej ' M. s. rzetelności. Dla zachowania przejrzystości. Podstawowym materiałem źródłowym analizy ekonomicznej jest sprawozdawczość przedsiębiorstwa. Sprawozdanie finansowe i jego analiza. Sprawozdawczość finansowa uwzględniająca dane liczbowe wyrażone w jednostkach pieniężnych. wykorzystywana jest przede wszystkim jako podstawa źródłowa analizy finansowej. 12 . Sporządzanie sprawozdawczości finansowej przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą jest obligatoryjne. Wydawnictwo Primath.. jednostka musi stosować określone przez ustawę zasady rachunkowości. op. Aby sprawozdanie finansowe mogło pełnić swoją funkcję informacyjną. Sprawozdawczość rzeczowa natomiast służy potrzebom analizy techniczno -ekonomicznej.Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej ZRODŁA INFORMACJI INFORMACJE Z PRZEDSIĘBORSTW INFORMACJE ZEWNĘTRZNE POZOSTAŁA SPRAWOZDAWCZOŚĆ PODSTAWOWA SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOIWA POZOSTAŁE PIERWOTNE ŹRÓDŁA BILANS RACHUNEK WYNIKÓW RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH KWARTALEN SPRAWOZDANIA FINANSOWE GUS i PRASA FACHOWA i RYNEK i INTERNET i Źródło: Z. sporządzana w oparciu o ewidencję księgową. cit. 43. Leszczyński A. wiarygodności i porównywalności informacji. 34. Warszawa 2001.

Skowronek-Mielczarek opt. Każde z tych sprawozdań spełnia określoną rolę.1994 r. gdy ich pominięcie lub zniekształcenie może wpłynąć na decyzje gospodarcze. A. • • sprawdzalność . bezstronność.wszystkie informacje muszą być powiązane w sposób umożliwiający ich sprawdzenie z dokumentami źródłowymi. prawo podatkowe.w kolejnych latach powinny być stosowane te same metody wyceny i prezentacji. charakteryzując jednocześnie na określony moment czasowy jego strukturę majątkową oraz źródła finansowania majątku.wpływa na nią brak istotnych błędów. ciągłość i porównywalność . rachunek wyników oraz informację dodatkową według wzorów stanowiących załącznik do ustawy.sposób prezentacji powinien umożliwiać łatwość ich rozumienia przez użytkowników. to1 : • • zrozumiałość (przejrzystość) . . 13 . poz. rzetelne i wierne odzwierciedlenie wszelkich zdarzeń.o rachunkowości. więc trzy wzajemnie ze sobą powiązane źródła przedstawia nam zarówno dane o finansach przedsiębiorstwa jak i ocenę finansowej kondycji jednostek działających w sferze biznesu. przewaga treści ekonomicznej nad formą. Ustawa z dnia 29. Ocena przedsiębiorstwa przez pryzmat finansów możliwa jest jedynie w oparciu o łączne wykorzystanie wszystkich trzech sprawozdań. Bilans stanowi swoisty raport o kondycji finansowej przedsiębiorstwa. 694 z późn. ustawa o rachunkowości oraz przepisy i ustalenia określane przez Ministerstwo Finansów czy Główny Urząd Statystyczny14. prawnej i własnościowej prowadzące księgi rachunkowe na zasadach ustalonych w ustawie zobowiązane są do sporządzania sprawozdawczości obejmującej bilans. Wartość Z.decyduje o niej zarówno kwota. Niezależnie od formy organizacyjnej. przedstawiają. podejmowane przez użytkowników sprawozdania finansowego.regulacji. 20. obejmują skutki tych samych zdarzeń gospodarczych. Dz. cit. Poszczególne części sprawozdania finansowego są ze sobą wzajemnie powiązane. kompletność i stosowanie zasady ostrożnej wyceny. gwarantować czytelność informacji.U z 2002 nr 76. jak i charakter informacji. zm. w przypadku zmian konieczne jest sporządzenie informacji umożliwiającej porównanie poszczególnych okresów. według których należy sporządzać sprawozdania finansowe. Podstawowe zasady. stanowi kodeks handlowy. • wiarygodność . dane są istotne. Tak.09.to samo przedsiębiorstwo. bowiem . s.choć w różnym aspekcie . istotność . Leszczyński.

I. Pamiętać należy o tym. 114 . H.1. zatem niezbędne. Sierpińska. Bury. zwany momentem bilansowym. Konieczny. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy. Bilans Głównym sprawozdaniem. że porównując stany początkowe i końcowe możemy stwierdzić określone tendencje zmian. R. Obejmuje wartościowe zestawienie aktywów i pasywów badanej jednostki gospodarczej na określony dzień. 17A. Czechowska. Pastusiak. umiejętność ich czytania jest najlepszym sposobem zaznajomienia się ze strukturą i kondycj ą finansową przedsiębiorstwa . D. 14 . Aby obliczyć zysk konieczna jest pełniejsza informacja księgowa. Z. Warszawa 2000.poznawcza bilansu polega jednak i na tym. 115-124. Łódź 2000. dotyczące kształtowania się ważniejszych pozycji bilansu i rachunków wyników. odzwierciedlania majątku. stanowi on nieprzerwanie przedmiot badań naukowych dotyczących prawidłowości.3.123. Taki sposób księgowania jest niezbędny w celu otrzymania kompleksowego obrazu przedsiębiorstwa. Wyjaśniają one bliżej treść bilansu i rachunku wyników zarówno za pomocą liczb jak i opisowo. Wypych. zobowiązań i innych źródeł kapitału16. Pomykalska. czy przedsiębiorstwo jest rentowne. Przepływy pieniężne nie uwzględniają wszystkich przychodów i wszystkich wydatków odnoszących się do danego okresu. Rachunek wyników jest z kolei raportem o dokonaniach przedsiębiorstwa w ciągu okresu sprawozdawczego i wszystkie wielkości są w tym sprawozdaniu strumieniami finansowymi sprowadzonymi do konkretnego przedziału czasowego. Mikulski. M. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie. w którym zostały one uzyskane lub poniesione. jakkolwiek bardzo pożyteczne pod pewnymi względami. 1. 16M. Duże znaczenie informacyjne mają noty uzupełniające. s. Informacje zawarte w sprawozdaniach finansowych są. Absolwent. Od czasów uznania bilansu za podstawowe sprawozdanie finansowe przedsiębiorstwa. PWN. Wędzki. a zarazem najważniejszym źródłem informacji do analizy finansowej w przedsiębiorstwie jest bilans. związana z zasadą przypisania przychodów i wydatków temu okresowi. że sprawozdania finansowe stanowią dokumenty wiarygodne i sporządzane zgodnie z zasadami określonymi przez prawo i jako takie podlegają weryfikacji przez biegłych rewidentów. B. to jednak nie zawiera informacji niezbędnych do określenia kondycji finansowej i stwierdzenia. Zestawienie przepływu środków pieniężnych. s. układu poszczególnych pozycji. a zwłaszcza jego aktywów innych niż środki pieniężne.

rzeczowe aktywa trwałe. Jest to syntetyczne zestawienie obrazujące sytuację finansową firmy w danym momencie czasu.uszeregowane według stopnia płynności. s. odzwierciedlającymi rezultaty podjętych w firmie decyzji inwestycyjnych. prawidłowy i wiarygodny dokument. Bilans przedstawia wszystkie składniki majątkowe firmy po jednej stronie oraz źródła ich finansowania po drugiej. jakie wystąpiły w okresie sprawozdawczym. Wielkości prezentowane w bilansie są danymi zagregowanymi. należności i inwestycje długoterminowe czy długoterminowe rozliczenia międzyokresowe. oraz zdarzeń gospodarczych. Waśniewski W. tj. iż przedstawiany w nim stan na koniec okresu obrachunkowego (na ogół jest to koniec roku) jest zarazem stanem otwarcia w następnym okresie obrachunkowym. 30. Suma wszystkich będących w dyspozycji przedsiębiorstwa składników majątkowych.majątku i kapitałów. A.według terminu wymagalności tj.problematyki ustalania zasad wyceny aktywów i pasywów. Do aktywów trwałych zalicza się wartości niematerialne i prawne (bez kosztów organizacji poniesionych przy założeniu lub późniejszym rozszerzeniu spółki). 18 19 T. czyli aktywów. PWE. od kapitałów własnych do zobowiązań krótkoterminowych19. co stwarza podstawę do uznania bilansu za rzetelny. od najmniej do najbardziej płynnych. Dane z bilansów sporządzanych dla kilku kolejnych okresów (lat) mogą stać się przedmiotem interesującej analizy także w ujęciu dynamicznym. cit. czyli w dniu. Wszystkie pozycje bilansu podlegają zatwierdzeniu i uzgodnieniu ze stanem faktycznym w drodze inwentaryzacji. 15 . 86. jest równa sumie źródeł ich finansowania. operacyjnych czy finansowych. Strony aktywów i pasywów są uporządkowane w następujący sposób: aktywa . s. Warszawa 2002. Jedną z wielu charakterystycznych cech bilansu można uznać fakt. a zarazem pierwszym weryfikatorem prawidłowości sporządzania jest globalna równowaga aktywów i pasywów . Kolejną cechą charakterystyczną bilansu. Skoczylas opt. Podstawowe pozycje majątku i źródeł ich finansowania w przedsiębiorstwie przedstawia Tabela 1. wyrażania realnej wielkości wyniku finansowego itp . natomiast pasywa .. Rutkowski. Zarządzanie finansami. na który został sporządzony.

Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego (-) B. z terminem zapłaty nie przekraczającym jednego roku z różnych tytułów (np. aktywa pieniężne (środki pieniężne oraz odsetki naliczone od aktywów finansowych).oznaczają kwoty pieniężne należne danemu podmiotowi gospodarczemu od innych podmiotów lub osób fizycznych. Kapitał (fundusz) zapasowy V. Wartości niematerialne i prawne II. J. Zapasy II. wydatków w miesiącach następnych zgodnie z zasadą 16 . Inwestycje długoterminowe V.m. Grapa Wydawnicza INDOR Sp.in. Należne wpłaty na kapitał podstawowy (-) III. składek ubezpieczeń społecznych. Rzeczowe aktywa trwałe III. Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe VII.Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niż banki i zakłady ubezpieczeniowe AKTYWA A. Godlewska. Zysk (strata) netto IX.. 32. AKTYWA TRWAŁE 1. • krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe kosztów -rozliczenia wcześniej poniesionych 'Ibidem. s. Aktywa obrotowe obejmują : • aktywa rzeczowe . Rozliczenia międzyokresowe Źródło: S. inne papiery wartościowe. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny VI. • należności krótkoterminowe . Udziały (akcje) własne (-) IV. Warszawa 2005. udziały i akcje. produktów gotowych i nie zakończonych. Należności krótkoterminowe III.KAPITAŁ (FUNDUSZ) WŁASNY 1. • aktywa finansowe . ZOBOWIĄZANIA 1 REZERWY NA ZOBOWIĄZANIA 1. Długoterminowe rozliczenia mię dzyokreso we PASYWA A. dostaw i usług. podatków. Zobowiązania krótkoterminowe IV. Zysk (strata) z lat ubiegłych VIII. s. 31-32. Zobowiązania długoterminowe III. Krótkoterminowe rozliczenia mię dzyokreso we B. Kapitał (fundusz) podstawowy II. Koc. T. Inwestycje krótkoterminowe IV. Bilans 2004. z o.o. Należności długoterminowe IV. AKTYWA OBROTOWE 1. Rezerwa na zobowiązania II.zapasy materiałów. towarów. Fołta. przeznaczone do zbycia lub zużycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub w ciągu normalnego cyklu operacyjnego właściwego dla danej jednostki. zaciągniętych pożyczek) oraz należności dochodzono przez przedsiębiorstwo w sądzie (roszczenia sporne). udzielone pożyczki i inne inwestycje krótkoterminowe.

kto i na jakich warunkach wyposażył przedsiębiorstwo w środki gospodarcze. Ma on charakter stabilny. Koc. Wszystkie składniki majątku muszą mieć odpowiednie źródła finansowania. Statut spółki może również postanowić o tworzeniu kapitałów rezerwowych na pokrycie szczególnych strat lub wydatków. Fołta.współmierności ponoszonych kosztów i uzyskiwanych przychodów np. bądź przekształcenia kapitału udziałowego w kapitał akcyjny albo obniżenie udziału w drodze zmiany umowy spółki. 17 . J. Do kategorii tej zalicza się : • • rezerwy na zobowiązania z uwzględnieniem nowej pozycji rezerwy na świadczenia emerytalne i podobne z dalszym podziałem na długo. pożyczki. (czyli niewypłacone w formie dywidend). Określają one. 21 S. T. ponieważ udziały nie mogą być zwracane wspólnikowi podczas trwania umowy spółki. wyemitowane obligacje itp. powstałą na skutek aktualizacji wyceny. dzierżawa mieszkania z góry. 40. s. prenumerata czasopism. zwłaszcza z punktu widzenia wierzycieli spółki.najważniejszym źródłem finansowania są 99 zobowiązania.obok kapitałów własnych . Zmniejszenie kapitału zakładowego może nastąpić na skutek pokrycia z kapitału udziałowego straty netto przewyższającej kapitał zapasowy i rezerwowy lub zwrotu dopłat do udziału. Drugim . Godlewska opt. cit. Zmniejszenia kapitału udziałowego mogą mieć miejsce tylko w zakresie przewidzianym w kodeksie handlowym i wymagają uchwał zgromadzenia wspólników lub możliwość taka musi być przewidziana w umowie spółki. czyli: kredyty. Wiadomo jednak. Kapitał własny składa się z kapitału zakładowego. Kapitał z aktualizacji wyceny tworzony jest na podstawie art. Na kapitał zapasowy wpływają również zyski zatrzymane w przedsiębiorstwie. kapitał zapasowego. s. że w istocie 91 o wypłacalności spółki decyduje posiadany przez nią majątek . jednak dopiero po podjęciu przez walne zgromadzenia wspólników odpowiedniej decyzji w tej sprawie. 5 ustawy o rachunkowości z aktualizacji wyceny środków trwałych w wielkości stanowiącej różnicę wartości netto środków trwałych. 35-36.). W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością kapitał zakładowy stanowi równowartość wniesionych przez wspólników zgodnie z umową spółki wkładów pieniężnych i aportów. 31 ust.i krótkookresowe zobowiązania długoterminowe (o okresie spłaty dłuższym niż rok. 22 Ibidem. Kapitały w spółce pełnią jak widać głównie funkcje gwarancyjną. kapitał z aktualizacji wyceny. Źródła finansowania majątku dzieli się na kapitał własny oraz zobowiązania i rezerwy na zobowiązania.

Tak. Szczegółowe elementy . Warszawa 2002. 39. inwestycyjna czy finansowa . Operacja taka nie zmienia łącznej wartości aktywów ani pasywów. 23 W. wobec ZUS itp. s. kwotę rezerwy ujmuje się w pasywach bilansu. co zmniejsza wypracowany zysk. a więc nie nastąpił jeszcze rzeczywisty ubytek w majątku spółki. Finans-Service. zobowiązania z tytułu wynagrodzeń.) lub niespłacenia przez kontrahenta należności.: udzielonych poręczeń.. jaki segment działalności środki te pochłania: działalność operacyjna. Ponieważ jednak strata jeszcze nie powstała. krótkoterminowe kredyty bankowe.• zobowiązania krótkoterminowe: kredyty kupieckie. które mogą powstać w przyszłości z tytułu prowadzonych przedsięwzięć (np. Można powiedzieć.zwiększenie poprzez umieszczenie kwoty rezerwy w pasywach. Ujmuje skutki procesów gospodarczych i towarzyszących im strumieni pieniężnych widoczne w zmienionych wartościach aktywów i pasywów. Czytanie bilansu przedsiębiorstwa. Bilans wykazuje także osiągnięty przez przedsiębiorstwo w danym okresie wynik finansowy (zysk lub stratę). Bień. które obejmują ujemną wartość firmy Ciekawą kategorię pasywów stanowią rezerwy na zobowiązania.składające się na wynik zawiera rachunek zysków i strat. że są to potencjalne zobowiązania spółki. Tworzenie rezerw polega na podwyższeniu pozostałych kosztów operacyjnych lub kosztów finansowych. Mogą one wynikać z przewidywanych przez spółkę strat. jest to jednak informacja syntetyczna. Bilans jest dokumentem zawierającym zestawienie wartości poszczególnych grup majątku firmy oraz źródeł jego finansowania. a czasem nie można nawet powiedzieć czy kiedykolwiek powstaną. z jakiego źródła pochodzą środki finansowe jednostki lub. których wielkości nie można jednak dokładnie określić. 18 . postępowań sądowych itp. • rozliczenia międzyokresowe bierne przychodów i kosztów. Jest to rodzaj fotografii firmy na dany dzień: nie obrazuje zmian zachodzących systematycznie w ciągu roku. więc z jednej strony mamy zmniejszenie pasywów (spadek zysku netto) a z drugiej . pozwala jedynie na porównanie stanów na początek i koniec badanego okresu. krótkoterminowe papiery dłużne wyemitowane przez spółkę.przychody i rodzaje kosztów . Rachunek przepływów pieniężnych ukazuje natomiast.

Wprowadzony w Polsce wzór rachunku wyników jest dostosowany do potrzeb 9S sprawozdawczości wszystkich podmiotów gospodarczych . M. jak saldem . lecz przedsiębiorstwo będzie musiało w sprawozdawczości finansowej zaprezentować źródło pokrycia straty. które obowiązująca u nas ustawa o rachunkowości określa jako wariant kalkulacyjny -spostrzegamy. Zależy to od rodzaju prowadzonej ewidencji kosztów. W przedsiębiorstwach. profit and loss account) to kolejne z podstawowych i obligatoryjnych sprawozdań finansowych. Jachna opt. w odwrotnej sytuacji mamy do czynienia ze stratą .rachunek kalkulacyjny. s. W. Przedsiębiorstwa mogą sporządzać rachunek wyników dwóch wariantach: I . Sierpińska. po drugiej natomiast rozchody (koszty). s. Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat nazywany także rachunkiem wyników (ang.3. prezentuje strumienie pieniężne.2. Skoczylas opt. Sprawozdanie to polega na zestawieniu strumieni przychodów uzyskanych w firmie ze sprzedaży wyrobów i usług bądź towarów w ramach prowadzonej działalności handlowej oraz przychodów uzyskanych z przeprowadzenia operacji finansowych i kosztów tej działalności.różnicą pomiędzy przychodami a rozchodami (kosztami).rachunek porównawczy lub II . 42. będzie on różnił się niektórymi elementami podziału wyniku finansowego. Waśniewski. 24 25 T. towarów czy usług). Jeśli te pierwsze przewyższają koszty.. Jednak w zależności od formy organizacyjno . 19 . 93-94. w których wynikiem finansowym jest strata w rachunku wyników nie występują elementy podziału wyników. Rozpatrując rachunek wyników w powyższym ujęciu. cit. że zysk (lub strata) jest niczym innym. Rachunek wyników ukazuje zdolność firmy do generowania zysków i samofinansowania. Polskie przepisy dopuszczają dwa warianty tego sprawozdania różniące się sposobem ujęcia kosztów uzyskania przychodów ( rozumianych jako koszty wytworzenia sprzedanej ilości produktów. Układ obu wariantów przedstawia Tabel nr 2. cit. przedstawiające jego sposób wypracowania wyniku finansowego. wpływające ujemnie na generowane zyski. powiększające wynik finansowy. saldo 94- określa się mianem zysku. Struktura klasycznego rachunku wyników jest przejrzysta: po jednej stronie mamy przychody. sporządzane przez każde przedsiębiorstwo.prawnej. T.1.

Zysk / strata z sprzedaży ( C . koszty usług obcych. Zysk ze zbycia inwestycji IV. zmniejszenie -) III. Przychody netto ze sprzedaży produktów II. Poltext. Zużycie materiałów i energii III. w tym od jednostek powiązanych I. Przychody finansowe 1. materiałów. Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia VII. Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów. Koszty działalności operacyjnej I. 74. zużycie surowców. Pozostałe koszty rodzajowe VIII. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Koszty ogólne zarządu F. Pozostałe koszty operacyjne I. Koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby IV.D . Zysk / strata netto ( N-O-P) Źródło: P. Dotacje III. Amortyzacja II. Warszawa 2002. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. Zyski nadzwyczajne II. Dotacje III. Zysk/strata z działalności operacyjnej ( C + D . Inne koszty operacyjne F. Aktualizacja wartości inwestycji V. Pozostałe obowiązkowe zmniejszenia zysku (zwiększenia straty) R. Pozostałe koszty operacyjne I. Straty nadzwyczajne N. Wartość sprzedanych towarów i materiałów C. towarów i materiałów. Podatki i opłaty V Wynagrodzenia VI. Wynik zdarzeń nadzwyczajnych (M. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. Przychody netto ze sprzedaży produktów II. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Inne przychody operacyjne H. Przychody ze sprzedaży i zrównane z nimi. Koszt wytworzenia sprzedanych produktów II. Inne K. Zysk / strata ze sprzedaży brutto (A-B) D.Strata ze zbycia inwestycji III. Rybicki. Wartość sprzedanych towarów i materiałów C. s. Zysk / strata ze sprzedaży (A-B) D. koszty osobowe i pozostałe koszty. Koszty sprzedanych produktów. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II.E ) G. Pozostałe przychody operacyjne I. Dywidendy i udziały w zyskach ll. Usługi obce IV. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów B. Przychody ze sprzedaży i zrównane z nimi. Podatek dochodowy P. Zmiana stanu produktów (zwiększenie + . Przedstawienie rachunku wyników według wariantu I zastosowania rodzajowego układu kosztów. B. 20 . Koszty finansowe 1. Zysk/strata z działalności gospodarczej (1 + J K) M. Inne przychody operacyjne E. Koszty sprzedaży E. Odsetki II.Odsetki III. Pozostałe przychody operacyjne I. materiałów: I.E ) Wariant kalkulacyjny A. Aktualizacja wartości inwestycji IV. Inne L. w tym od jednostek powiązanych I.ll) I. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II.l-M. Zysk/strata z działalności operacyjnej (F+G-H) J. Zysk / strata brutto (L+M) O. Inne koszty operacyjne 1. energii. a więc obliczenia ogólnych kosztów jako sumy takich pozycji jak: amortyzacja majątku.Tabela 2: Zakres informacji w porównawczym i kalkulacyjnym rachunku wyników dla innych jednostek niż banki i zakłady ubezpieczeń Wariant porównawczy A.

pozwala na związanie poniesionych kosztów z celami (przyczynami) oraz wydzielenie kosztów poszczególnych faz produkcji czy realizowanych w przedsiębiorstwie funkcji (np. marketingu). zapłacone odszkodowania. koszty handlowe. amortyzację. wynikające z zestawienia pozycji "pozostałe przychody operacyjne" z "pozostałymi kosztami operacyjnymi". Dotyczy to w rachunku kalkulacyjnym: przychodów netto ze sprzedaży produktów. in. odpisane należności nieściągalne. otrzymane dotacje. Wyróżniamy kilka pozycji wynikowych. przychody ze sprzedaży składników majątku trwałego. towarów i materiałów. kosztu sprzedanych produktów. koszty sprzedaży. rozwiązane rezerwy. uzyskane odszkodowania. czynsze z dzierżaw. który m. przychodów finansowych z tytułu dywidend i udziałów w zyskach oraz odsetek zarówno otrzymanych jak i zapłaconych. sprzedaży. Wynik ze sprzedaży . gdyż wskazuje na rentowność jego podstawowej działalności. wynagrodzenia dla pracowników. ponadto znacznie upraszcza procedury analityczne. zużycie materiałów (energii). a po stronie kosztów . wartość sprzedanych towarów i materiałów. Dla większej przejrzystości rachunku wyników wprowadzono jednak większą liczbę sald. niektóre pozycje wykazuje się w wartości netto. in. (gdy firma prowadzi np. ceny obcych usług. skorygowanych zmianą stanu produktów) kosztów wytworzenia produkcji sprzedanej. podatki i opłaty. W przychody wpisuje się tu m.in. koszty czynszów i dzierżaw. towarów i materiałów.powstaje wskutek odjęcia od właściwych przychodów (powstałych ze sprzedaży produktów. Saldo to ma duże znaczenie dla przedsiębiorstwa. sieć sklepów fabrycznych). co pozwala na szybką orientację w jego strukturze (łatwiej określić wówczas faktyczne źródła przychodów i kosztów).W wariancie I koszty te ujęte są według układu kalkulacyjnego. towarów i materiałów. do których zalicza się m. W dostosowaniu do zmian wprowadzonych w znowelizowanej ustawnie. a także pozwala na uchwycenie kosztów produkcji niezakonczonej. W rachunku kalkulacyjnym do kosztów uzyskania przychodu ze sprzedaży zaliczamy: techniczny koszt wytworzenia.poprzedni wynik korygowany jest o saldo. 21 . Wynik na działalności operacyjnej . Nowy rachunek wyników rozszerzono o wykazywanie odrębnie niektóre pozycje przychodów i kosztów wynikające z transakcji dokonanych z jednostkami powiązanymi. utworzone rezerwy.wartość sprzedanych składników majątku trwałego. Ogólny koszt uzyskania przychodu można w tej metodzie obliczyć z iloczynu sprzedanych wyrobów i jednostkowego kalkulowanego kosztu.

nie mówi natomiast nic na temat jej potencjału ekonomicznego. Wrocław 2000. o jej należnościach. które spowodowały zmianę wyniku finansowego . podstawowej i jej udziale w tworzeniu zysku przedsiębiorstwa. otrzymane odsetki. odsetki do zapłaty (także na rzecz członków grupy kapitałowej). posiadanego majątku. 26 A. Po zapłaceniu podatku otrzymujemy natomiast zysk (stratę) netto26. jak i stowarzyszonych). W ten sposób powstaje wynik finansowy brutto. Pozwala na ocenę trwałości pozycji finansowej firmy i stanowi podstawę planowania finansowego. in. Mamy tu na myśli m. Oskara Lanego we Wrocławiu. 56. s. 36. Ukazuje zdolność firmy do generowania zysku i samofinansowania. Koszty finansowe natomiast obejmują m. Rozpoznanie to staje się możliwe poprzez analizę bilansu danej jednostki. Wynik finansowy brutto i netto . Analiza finansowa. Wynik ten określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału.Wynik na działalności operacyjnej korygowany jest o saldo operacji finansowych -tak powstaje zysk lub strata z działalności gospodarczej. zdarzenia losowe. s. 27 M. cit. Przychody finansowe obejmują m. 28 T. Dudycz. Jest on punktem wyjścia do szczegółowych badań analitycznych. odpisy aktualizujące wartość finansowego majątku trwałego i krótkoterminowych papierów wartościowych oraz ujemne różnice kursowe. Do celów analizy dane zawarte w rachunku zysków i strat są uzupełniane o informacje takie jak: koszty i straty nieuznane w przepisach za koszty uzyskania przychodu. dodatnie różnice kursowe. Sierpińska. s. inne podstawy opodatkowania. Wędzki opt.wynik finansowy pełni w przedsiębiorstwie rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im.. Ustalony w rachunku wyników . przychody niepodlegające wliczeniu do podstawy opodatkowania. cit. będące skutkiem zdarzeń nadzwyczajnych. kapitału ulokowanego w innych firmach. in.wynik na działalności gospodarczej jest korygowany o saldo. D. szczególnie rentowności i aktywności gospodarczej. otrzymane dywidendy (w tym także otrzymane od członków grupy kapitałowej -zarówno podmiotów zależnych. posiadanych zapasach i rezerwach. Rachunek wyników dostarcza informacji o rozmiarach działalności operacyjnej. 31. rezultaty postępowania układowego (naprawczego) lub zaniechania pewnego rodzaju działalności. ogółem podstawa opodatkowania oraz zmiany metod wyceny 9S bilansowej. a także z drugiej strony o zobowiązaniach wobec wierzycieli. Rutkowski op. 22 . in.

które w poprzedzającym roku obrotowym. Dlatego też obok dwóch już przedstawionych sprawozdań niektóre podmioty mają obowiązek sporządzać także rachunek przepływów pieniężnych.art. wraz z korzyściami.3.U z 2002 nr 76. Odnosi się do działalności. Rachunek przepływów pieniężnych jest sumą przepływów w obrębie tych dziedzin. wartości niematerialne i prawne. 68. zm. to jednak nie zawiera wielu informacji potrzebnych do oceny rzeczywistej pozycji finansowej jednostki gospodarczej. jakie przynoszą lokaty w postaci wypłaty odsetek 29 Ustawa z dnia 29. za który sporządzono sprawozdanie finansowe osiągnęły lub przekroczyły granicę dwóch z trzech wielkości : • średnioroczne zatrudnienie .09. ujmując je w trzech częściach jako przepływy pieniężne z działalności operacyjnej. inwestycyjnej i finansowej. lokaty finansowe. Cash flow jest rozrachunkiem tych przepływów pieniężnych.1994 r. Podmiotami tymi są spółki akcyjne kontynuujące działalność oraz pozostałe jednostki. więc na zakupie czynników produkcji oraz sprzedaży wyrobów.3. • suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego . że analiza bilansu (ocena posiadanych zasobów) oraz rachunku wyników (ocena strumieni) aczkolwiek bardzo cenna. Polega.o rachunkowości. należności. Działania te wpływają na zwiększenie lub zmniejszenie zapasów. do której przedsiębiorstwo zostało powołane. 23 .równowartość w walucie polskiej 2 500 000 euro. a więc środki trwałe. • przychód netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy . Natomiast działalność inwestycyjna obejmuje zapłatę za nabyte oraz sprzedane składniki majątku trwałego. . 694 z późn. Działalność operacyjna w przedsiębiorstwie ma największy zakres. jakie miały miejsce w spółce w danym roku obrotowym. Dz.1. poz.równowartość w walucie polskiej 5 000 000 euro W każdym przedsiębiorstwie w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej notuje się wypływy gotówki z przedsiębiorstwa i wpływy gotówki do przedsiębiorstwa. Rachunek przepływów środków pieniężnych Doświadczenia gospodarki rynkowej oraz wieloletnia praktyka w zakresie analizy finansowej wykazały. Rachunek ten dostarcza informacji o wpływach i wydatkach środków pieniężnych. zobowiązań oraz na osiąganie zysku. usług i innych składników majątku.50 osób.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości przepływy z działalności operacyjnej można wyznaczać dowolną metodą. dopłaty) i jego obsłudze (dywidendy) oraz kapitału obcego. która musi tutaj być uwzględniona jest amortyzacja. jak i długoterminowych. kredytów i pożyczek pieniężnych zarówno krótkoterminowych. należności. Spowodowane jest to pewnie tym. Podstawową wartością. Przepływy pieniężne netto poszczególnych działalności: operacyjnej. 61. Uwzględnia się tu takie pozycje jak wpływy od odbiorców i z tytułu odsetek. Strukturę rachunek przepływów pieniężnych z zastosowaniem obu wyżej opisanych metod przedstawia Schematu 3. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. Metoda ta. zaliczanych zarówno do finansowego majątku trwałego. Dokonywane są również korekty in plus lub in minus w zależności od zmian w takich pozycjach jak: zapasy. Wyznaczania przepływu środków pieniężnych na całym świecie dokonuje się za pomocą jednej z dwóch metod: pośredniej lub bezpośredniej. 31 E. Warszawa 2002. 56. Przewodnik po cashflow. chociaż często trudniejsza do zinterpretowania jest chętniej wybierana przez przedsiębiorców. zobowiązania i inne. Śnieżek. że dostarcza dokładniejszej informacji o zmianach w bieżących aktywach netto i więcej danych o korektach. 24 . co umożliwia oszacowanie przyszłych przepływów pieniężnych. Rachunek 30 s. ale dostarcza cennej informacji o ich źródłach. Metoda O1 bezpośrednia nie jest uboższa w informacje niż metoda pośrednia . zaangażowanego w postaci obligacji. jak i przeznaczonych do obrotu. Ibidem. Działalność finansowa polega głównie na pozyskiwaniu przez spółkę kapitału własnego (wkłady pieniężne. Metoda pośrednia polega na skorygowaniu zysku operacyjnego netto o kwotę pozycji. natomiast konstrukcja obu metod w przypadku przepływów z działalności inwestycyjnej i finansowej niczym się nie różni. s. które nie powodują zmian w przepływach pieniężnych. czy wydatki na rzecz dostawców czy pracowników i inne. inwestycyjnej i finansowej liczy się jako różnicę między sumą wpływów i sumą wydatków. i ich zwrocie oraz obsłudze (płacone odsetki)30.i dywidend i udzielanie długoterminowych pożyczek. Do działalności inwestycyjnej zalicza się również zapłatę za nabycie oraz sprzedaż papierów wartościowych. Metoda bezpośrednia pokazuje nie tylko końcową kwotę przepływów. Umożliwia to szybsze korygowanie zmian w rachunku przepływów pieniężnych. Metoda bezpośrednia polega na dokładnym wyszczególnieniu konkretnych wpływów i wydatków w ramach działalności operacyjnej.

Wybór sposobu sporządzania rachunku przepływów pieniężnych zależy od decyzji kierownika jednostki gospodarczej. przepływy pieniężne. Jachna opt. Przepływy netto w danym obszarze. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ (B) DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA 1. operacyjne. Śnieżek opt. 25 . inwestycyjne i finansowe.BO) (W EDŁUG DEFINICJI ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH STOSOWANYCH DLA PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH) Źródło: E. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. . T. W obu ujęciach w różny sposób są wyceniane poszczególne przepływy pieniężne w działalności operacyjnej. Wybór metody tworzenia rachunku przepływów pieniężnych nie wpływa na końcowe wyniki. W ujęciu pośrednim kwota zysku (straty) netto jest korygowana do poziomu pieniężnego (kasowego). s. 71. Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pieniężnych DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA METODA BEZPOŚREDNIA 58) WPŁYWY (WEDŁUG TYTUŁÓW) 59) WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ (A) METODA POŚREDNIA 1.przepływów pieniężnych można przygotować metodą bezpośrednią lub pośrednią. W ujęciu bezpośrednim są przedstawione realne wpływy i realne wydatki w każdej z tych działalności. M. tj. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. 61. cit. WYNIK FINANSOWY NETTO 2. Sierpińska. jaką przedsiębiorstwo wygospodarowało w danym okresie korzysta ono również z innych źródeł przychodów 32.. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJ (C) RAZEM PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO (A+B+C = X) X = ZMIANA STANU ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH (BZ . KOREKTY DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA 1. W przypadku działalności inwestycyjnej i finansowej przepływy pieniężne są wyznaczane w taki sam sposób. są w obydwu podejściach identyczne. cit. uwarunkowanej możliwościami zgromadzenia informacji. Oprócz nadwyżki finansowej. to suma wpływów minus sumę wydatków. s.

a zwłaszcza jego zdolności płatniczej.a nie zapisy memoriałowe . więc analizą statyczną. 49. że przedsiębiorstwo będzie miało środki na regulowanie w terminie swoich zobowiązań. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. Nie zawsze jednak pozwala na prawidłową ocenę sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. przyczynia się także do wzrostu statycznych kryteriów płynności. zatem obrazuje zmiany sytuacji finansowej jednostki wywołane przez rzeczywisty ruch pieniądza . Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu. Zysk wyrażający nadwyżkę przychodów nad kosztami jest miernikiem sprawności procesu wytwarzania i sprzedaży. Między obydwoma ujęciami analizy płynności istnieje ścisła zależność. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umożliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą. Obliczanie cash flow jest rachunkiem płynności w ujęciu dynamicznym. dotyczących zwiększenia stanu wszelkich zobowiązań oraz zmniejszenia stanu środków obrotowych. a więc najbardziej płynnych aktywów. cit. a także na prowadzenie właściwej polityki rozwojowej. w których zamrożone są środki pieniężne. Analiza bilansu pozwala określić płynność w danym momencie bilansowym.a także przedstawia źródła dopływu środków oraz sposoby ich wykorzystania. gdyż dopływ środków pieniężnych. s. Wygospodarowanie nawet dużego zysku nie oznacza. salda tych rachunków mają inną interpretację ekonomiczną. Zysk jest źródłem dopływu dodatkowych pieniędzy tylko wtedy.• długoterminowych w postaci nowych akcji bądź dopłat udziałów do funduszu założycielskiego zwiększających kapitały własne oraz zaciągania kredytów i pożyczek. Rachunek. gdy nie jest "uwięziony" w należnościach lub zapasach. 26 . Rachunek przepływów pieniężnych wykorzystywany jest przede wszystkim do oceny płynności finansowej. Dlatego też miernikiem gospodarki finansowej nie jest zysk. lecz wynik rachunku przepływów pieniężnych . jeśli chodzi o istotę rachunku zysków i strat i rachunku przepływów pieniężnych. Mimo dużej zbieżności. 33 A. • krótkoterminowych. Rutkowski op. jest.

sprzedaż papierów wartościowych. Wydatki te powinny być grupowane według ich wagi oraz stopnia pilności. Celem rachunku ex post nie jest ustalenie salda końcowego. to koszty obsługi długu wpłyną na wynik finansowy. a jaka na wypłaty dla załogi i właścicieli. emisja obligacji. i w jakim zakresie. pozwala ocenić zdolność firmy do generowania dochodów w przyszłości. Metody analizy finansowej W ujęciu ogólnym przez metodę należy rozumieć świadomy i uporządkowany sposób badania rzeczy i zjawisk. jaka część środków finansowych została przeznaczona na rozwój przedsiębiorstwa. aby odtworzyć wszystkie źródła przychodów i sposoby zagospodarowania tych środków. załogi i właścicieli. dostawców. Metody badawcze stanowią w każdej nauce podstawę poznania obiektywnej rzeczywistości i narzędzie rozwiązywania złożonych problemów badawczych.4. Zestawienie prognozowanych przepływów pieniężnych ma ogromne znaczenie w zarządzaniu przedsiębiorstwem. Zestawienia przepływów pieniężnych dokonuje się. opracowania. gruntów lub środków trwałych. Niektóre przychody mają charakter okazjonalny np. prowadzący do zamierzonego celu. zwiększenie kapitału obrotowego. Obejmują one wszystkie typowe i powtarzalne sposoby zbierania. Pozwala ocenić czy przyszłe przychody ze sprzedaży wyrobów i usług wystarczą na pokrycie niezbędnych wydatków. Jeżeli przedsiębiorstwo wykorzystywało jako źródło finansowania kredyt bankowy. analizy i interpretacji danych 27 . wynikającymi z zaplanowanych rozmiarów działalności i przewidywanej polityki rozwojowej. W przypadku wydatków ogromną rolę odgrywa ich struktura. ale może być podstawą planowania przyszłych wpływów i wydatków (rachunek ex antę). Wykorzystanie tych źródeł finansowania w analizowanym okresie ogranicza możliwość skorzystania z nich w okresie następnym. 1. Wiąże się to bezpośrednio z przyszłą zdolnością do wywiązywania się ze zobowiązań wobec banków. podwyższenie kapitału akcyjnego bądź zakładowego. czy konieczne będzie. uzupełnienie środków z innych źródeł. Jest ono znane i wynika z różnicy stanu środków pieniężnych wykazanych w bilansie na początek i koniec okresu sprawozdawczego. To. inwestycje związane z realizacją postępu technicznego. udziałów.Zestawienie przepływów pieniężnych służy nie tylko do oceny sytuacji płatniczej przedsiębiorstwa w przeszłości (rachunek ex post). Rachunek cash flow ex antę zestawia prognozowane wpływy pieniężne z wydatkami.

• • • charakterystykę ogólnych metod i kierunków porównań stosowanych w analizie finansowej. ocenę poprawności i praktycznej przydatności deterministycznych metod analizy finansowej. 28 . bowiem nie definiowaniem kategorii ekonomicznych. Definiowaniem tych kategorii zajmują się takie dyscypliny jak ekonomia i ekonomiki szczegółowe. lecz ich pomiarem i oceną. Dlatego też skuteczna ocena zjawisk gospodarczych zwłaszcza przyczynowa analiza finansowa wnętrza przedsiębiorstwa i jego otoczenie wymaga różnorodnych metod badania. metody te polegają na stałej rozbudowie i doskonaleniu. takich jak zysk. która jako nauka ze swej istoty ma w większym stopniu charakter metodyczny niż teoriopoznawczy. Wraz z rosnącymi wymaganiami stawianymi przed analizą finansową przy zarządzaniu przedsiębiorstwem. Przy omawianiu istoty. PWN. Toruń 2002. Są to zarówno metody jakościowe. matematyki) i odpowiednio adoptowane do wymagań występujących przy analizie zjawisk gospodarczych w przedsiębiorstwie. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. 3 E. służące do uzyskiwania maksymalnie lub optymalnie uzasadnionych odpowiedzi na stawiane w nich pytania. możliwości równoległego stosowania innych. Warszawa 1985. Nowak. Metodologia badań Społecznych. obejmujący3 : • podstawowe zagadnienia metod analizy finansowej. metod w przyczynowej analizie finansowej. zalet i wad oraz możliwości i celowości wykorzystania poszczególnych metod stosowanych obecnie w analizie finansowej przyjęto układ zagadnień. s. Zajmuje się. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. wypracowane w miarę rozwoju analizy działalności gospodarczej przedsiębiorstw oraz metody przyjęte z innych dyscyplin naukowych (np. s.empirystycznych. Natomiast zadaniem analizy finansowej jest najpierw przyporządkowanie ustalonym kategoriom określonych wielkości liczbowych ich ocena a następnie ich analiza. jak i ilościowe. 55. obejmujące różne metody deterministyczne oraz metody stocholastyczne. Jednakże szczególna rola przypada metodzie w analizie ekonomicznej. w tym także w analizie finansowej. Siemińska. koszt czy kapitał. 34 S. W obecnej praktyce stosuje się w analizie finansowej dwa rodzaje metod: metody specyficzne dla tej dyscypliny.: statystyki. pracochłonności.34 Ocena działalności gospodarczej stanowiąca przedmiot analizy finansowej jest bardzo trudna i złożona. 19. co szczególnie ma miejsce w ma miejsce gospodarce rynkowej.

redukcji. a dopiero później ustala się wpływ gospodarowania tymi czynnikami na wyniki finansowe firmy. Analiza finansowa przeprowadzona za pomocą metody indukcyjnej rozpoczyna się od badania wszystkich obszarów działalności przedsiębiorstwa. a więc w tym przypadku . aczkolwiek zapewnia dokładność badań. Zgodnie z tym procedura postępowania charakteryzuje się następujący sposób: od szczegółu od czynników od przyczyn -Ą -Ą "^ do ogółu do wyników do skutków 29 . Natomiast do najważniejszych metod szczegółowych należą metody analizy jakościowej i ilościowej. Kierunek badań zapisać można w takiej oto postaci: od szczegółu od czynników od przyczyn ► ► ^ do ogółu do wyników do skutków Ze względu na charakterystyczny kierunek badań metoda jest często nazywana metodą scalenia. Metoda indukcyjna polega na tym. na których poziom miały wpływ oceniane czynniki i od przyczyn do skutków. Metodą odwrotną do metody indukcyjnej jest metoda dedukcyjna. od skutków do przyczyn. więc od zjawisk ogólnych do szczegółowych. że w badaniach analitycznych przechodzi się od zjawisk szczegółowych do ogólnych. Analiza finansowa posługuje się metodami ogólnymi i szczególnymi. polegającej na podejściu od syntezy do zjawisk cząstkowych. Zaleta tej metody jest dość duża obiektywność wyników.sposób badania stanu i wyników finansowych przedsiębiorstwa. Wychodzi. od wyników do czynników. wyrażające się w dużej pracochłonności tej metody. gdyż w czasie prowadzenia badań analitycznych nie zna się ostatecznych rezultatów pracy przedsiębiorstwa.• konieczność stosowania analizy wpływu inflacji na wynik finansowy przedsiębiorstwa. Obejmowanie badaniami wszystkich czynników i wieloetapowość oceny. W najbardziej ogólnym ujęciu metoda to sposób badania przedmiotu. Do podstawowych metod ogólnych zalicza się metody: indukcji. ma jednak ujemne skutki. Metoda ta pozwala na uzyskanie dokładnej i pełnej informacji analitycznej o działalności przedsiębiorstw. dedukcji. od czynników do wyników. co przeciwdziała tendencyjnemu ustosunkowaniu się do ocenianych zjawisk gospodarczych. wykorzystania zaangażowanych w tej działalności czynników.

81. sformułowania problemu. Wadą prezentowanych metod jest natomiast to. które w największym stopniu wpływają na badane zjawisko36. jest metoda redukcji nazywana również metodą weryfikacji. Metoda wymaga. Szczecin 2001. 59-63. musi umieć sformułować problemy oraz musi wiedzieć. s. Jest ona zarazem najtrudniejsza w zastosowaniu w praktyce. Analityk musi potrafić dokładnie ocenić badane zjawisko. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa. z pośród metod ogólnych.Analiza finansowa z zastosowaniem tej metody rozpoczyna się od analizy wyników finansowych. Niewątpliwą zaletą omawianych metod jest ich prostota i związana z tym duża łatwość w praktycznym ich stosowaniu. bez prób nadawania im ilościowego niezależnego wyrazu. Polegają głównie na porównawczej analizie dynamiki szeregów czasowych. Składa się z trzech elementów postępowania badawczego : • • sformułowania tez i wniosków syntezy wstępnej. Badaniu poddawane są wyłącznie te elementy. Jako zaletę tej metody uważa się jej mniejsza w stosunku do poprzedniej pracochłonność. • podsumowania ustaleń dokonanych w trakcie weryfikacji i sformułowania tezy końcowej. na temat metodologii tego badania. natomiast badanie czynników. które bada. metody analizy jakościowej (zwane również metodami opisowymi). Jest ona metodą trudną i wymaga ona od analityka bardzo dogłębnej wiedzy na temat przedsiębiorstwa. Analityk przeprowadzający analizę metodą redukcji musi posiadać dobrą znajomość zagadnień funkcjonowania przedsiębiorstwa oraz dobrego opanowania warsztatu badawczego. 30 . Uniwersytet Szczeciński. że nie pozwalają na dokładną kwalifikację zależności istniejących pomiędzy badaną zmienną ekonomiczną a określającymi ją czynnikami. z których to zjawisko się składa. przeprowadzenia badań analitycznych potwierdzających lub odrzucających wstępne ustalenia oraz konieczna jest synteza końcowa. 37 E. Ma to istotne znaczenie w zakresie dokładnego rozpoznania charakteru analizowanych zależności. werbalnej. które problemy poddać badaniu. s. Urbańczyk. na temat zjawiska. które miały istotny wpływ na wielkość i zmianę wyniku finansowego dokonuje się w dalszej kolejności. Metodę weryfikacji można stosować we wszystkich rodzajach analizy finansowej. ujmują badane związki i zależności w formie opisowej. uściślenia zbioru czynników i uporządkowania ich według siły 36 Ibidem. Najbardziej kompleksową metodą badawczą. Zaliczane do metod szczegółowych. zweryfikowania prawdziwości tez i wniosków w postępowaniu analitycznym.

Natomiast wyniki osiągnięte na podstawie zastosowania metod jakościowych zawierają w wielu przypadkach dużą dozę subiektywizmu wynikającą z doświadczenia badacza oraz jego wiedzy i emocjonalnego podejścia do uzyskanych rezultatów badań. polega na porównaniu badanych zjawisk z innymi wielkościami oraz ustaleniu różnic między cechami porównywanych zjawisk. W analizie finansowej zastosowanie znajduje wiele metod ilościowych. Jedna wyraża stan faktyczny. które zniekształciły w pewnym stopniu obraz analizowanych zjawisk gospodarczych .: przedmiotu porównań. Waśniewski. W. Aby określić wzajemne powiązania zjawisk gospodarczych stosuje się odchylenia względne. T. W wyniku porównania wielkości rzeczywistej z wielkością przyjętą za bazę odniesienia uzyskuje się odchylenie bezwzględne (różnicę). Pomimo tych wad metody jakościowe powinny być w dalszym ciągu stosowane w analizie.in. W metodzie tej ocenia się zawsze przynajmniej dwie kategorie liczb. stochastyczne. Dokonując podziału ze względu na stopień wnikliwości można wyróżnia się metody: porównań. 34. a druga stanowi podstawę porównań. W zależności od wielkości przyjętej za bazę odniesienia wyróżnia się następujące kierunki porównań : 38 39 W. determistyczne. Oznacza to. że wyniki uzyskane przy ich zastosowaniu mają bardziej jednoznaczny charakter oraz nie są obciążone subiektywizmem. lecz głównie we wstępnej jej fazie stwarzając niejako grunt do zastosowania ilościowych metod analizy przyczynowo-skutkowej. Do najczęstszych powodów zniekształceń zjawisk gospodarczych należą zmiany: metodologiczne. W rezultacie otrzymuje się różnice dodatnie lub ujemne . W metodzie porównań ważne jest poprawne ustalenie m. cit.i kierunku oddziaływania na badaną zmienną ekonomiczną. Skoczylas opt. Wyraża się to m. cenowe. organizacyjne i przedmiotowe. 31 . Porównywalność jednorodnych zjawisk gospodarczych jest często utrudniona z tytułu licznych zmian występujących w trakcie dłuższego okresu. w tym. podstawy porównań. sposobu ujęcia zagadnień objętych zakresem porównań. Metoda porównań określana też mianem metody odchyleń. Niewątpliwie dość istotną przewagę nad metodami jakościowymi mają metody ilościowe.zachodzące pomiędzy porównywanymi wielkościami. cit. Gabrusewicz opt. że trzeba wyeliminować wszystkie te zaistniałe zmiany. s. Aby ustrzec się błędnych ocen i wniosków należy przed dokonaniem porównań doprowadzić dane liczbowe opisujące rozpatrywane zjawisko do porównywalności. 34. in. Utrudnia to w konsekwencji precyzyjne prognozowanie kształtowania się tej zmiennej w przyszłych okresach. s.

porównanie z planem. ilorazu lub sumy algebraicznej danych czynników. Różnicę spowodowaną przez konkretny czynnik ustala się. przychody ze sprzedaży czy na wielkość zysku ze sprzedaży produktów. odejmując od wyniku podstawienia. porównania w przestrzeni najczęściej przeprowadzane przy przyjęciu za podstawę odniesienia wielkości rzeczywistych innych przedsiębiorstw (analizy międzyzakładowe) czy średnich wielkości branżowych. które je ukształtowały. funkcyjną. np. reszty. określenie najważniejszych czynników wpływających na koszty bezpośrednie. wówczas gdy wzorcem porównań są założenia planu przedsiębiorstwa. logarytmowania. oblicza się wpływ poszczególnych czynników na odchylenie łączne.• • • porównania w czasie. gdzie ten właśnie czynnik jest jeszcze ujęty w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia (bazy). Metoda kolejnych podstawień (łańcuchowych) służy do liczbowego określenia wpływu poszczególnych czynników na wielkość badanego zjawiska tylko wtedy. Istota tej metody wyraża się w kolejnym podstawianiu poszczególnych czynników w wielkości określającej wartość wskaźnika. Postępując w ten sposób. Wśród nich wymienia się najczęściej metody: kolejnych podstawień. w którym dany czynnik występuje w wielkości reprezentowanej przez wskaźnik będący przedmiotem porównania. wielkości wyniku z bezpośrednio poprzedzającego podstawienia. gdy bazę odniesienia stanowią wielkości rzeczywiste lat ubiegłych. 32 . Przestrzega się przy tym zasady zachowywania raz już przeprowadzonych podstawień we wszystkich następnych podstawieniach. stanowiących przedmiot badań. Suma odchyleń cząstkowych powinna być równa łącznemu (całkowitemu) odchyleniu między wielkością wskaźnika. gdy współzależności mają charakter związku funkcyjnego wyrażonego w formie iloczynu. będącego przedmiotem porównania. Dzięki ilościowym metodom deterministycznym można ustalić wielkość odchylenia rozpatrywanego zjawiska i w miarę dokładnie rozliczyć wpływ najważniejszych czynników. Metoda ta polega na matematycznym sformułowaniu funkcji ekonomicznych. różnic cząstkowych. w miejsce wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia (bazę). który jest przedmiotem porównań. a wielkością wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia. oraz określeniu odpowiedniego łańcucha przyczyn. aż do ostatniego czynnika włącznie. Istotą metod deterministycznych jest uzyskanie podstawowych zależności funkcyjnych pomiędzy zjawiskami występującymi w przedsiębiorstwie.

ustalić wpływ zmiany drugiego czynnika. 30. Metoda umożliwia otrzymanie jednoznacznych odpowiedzi bez względu na kolejność podstawiania czynników. Do identycznych rezultatów prowadzi metoda różnicowania będąca uproszczoną wersją metody kolejnych podstawień. Metoda reszty pozwala na obliczenie wpływu poszczególnych czynników na zmiany badanego zjawiska. że w zależności od przyjętej kolejności podstawienia można otrzymać zróżnicowany wpływ poszczególnych czynników. Przyjęte w metodzie funkcyjnej matematyczne rozwiązania pozwalają na uzyskanie wyników identycznych jak w metodzie 40 M. Jachna opt. czyli różnicą między odchyleniem globalnym a sumą wpływu innych przyjętych do badań czynników. W metodzie różnic cząstkowych otrzymuje się jednakowe wyniki bez względu na kolejność podstawiania poszczególnych czynników. a przy trzech czynnikach siedem różnic cząstkowych.B. dzieląc wskaźniki podstawy odniesienia przez wielkości rzeczywiste (badane). zakładając. Przy dwóch czynnikach oblicza się trzy różnice cząstkowe. obliczyć wpływ obydwu czynników łącznie.40 Najczęściej wykorzystuje się ją do rozliczania wpływu zmian wielkości zatrudnienia i wydajności pracy na przyrost produkcji. cit. przyjmując z kolei. lecz również w wypadku występowania ilorazów. Etapy obliczeń: • • • obliczyć wpływ zmiany pierwszego czynnika. s. która w miejsce pełnych danych czynnika objętego badaniem wprowadza różnicę między jego wielkością faktyczną a będącą podstawą porównania. z tym że wielkości wskaźników dynamiki względnej (A. Metoda funkcyjna uwidacznia wyraźnie związek między wielkością wyników w okresie przyjętym za podstawę odniesienia a rzeczywistą wielkością porównywanych czynników. przy czym wpływ ostatniego czynnika jest „resztą". Metoda różnic cząstkowych polega na jednoczesnym wyodrębnianiu cząstkowych odchyleń indywidualnych i cząstkowych odchyleń wyrażających łączny wpływ czynników oraz traktowaniu ich jako odrębnych elementów badania analitycznego. Wadą tych dwóch metod jest to.C) dla czynników w mianowniku funkcji ustala się w sposób odwrotny. 33 . Metoda funkcyjna może mieć zastosowanie nie tylko w zależnościach stanowiących iloczyn.Metoda reszty zalecana jest do badania wpływu dwóch czynników na badane zjawisko. Zaletą ich jest prostota i stosunkowo mała pracochłonność. Sierpińska T. że czynnik drugi pozostaje w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia. że czynnik pierwszy występuje w wielkości odpowiadającej podstawie odniesienia.

logarytmicznej. dyskontowe.matematycznego pozwalają one na znaczenie szersze zastosowanie ich w procesie planowania i prognozowania procesów 34 . W metodach tych liczba czynników i postać zależności nie są z góry określone. procentu składanego. Ich ideą jest budowanie i oszacowanie odpowiednich modeli ekonometrycznych. więc na szersze ujęcie związków między zjawiskami gospodarczymi i ściślejsze przypisanie im ilościowego wyrazu. które charakteryzują się większą precyzyjnością. a określonym na podstawie kwantyfikowanej prawidłowości przebiegu. Zróżnicowany stopień przydatności wyżej wymienionych metod. Metoda logarytmowanią pozwala na osiąganie wyników zbliżonych do wielkości odchyleń obliczonych za pomocą metody funkcyjnej lub podstawień krzyżowych. Do podstawowych metod operacji pieniężnych należą rachunki: odsetkowe. Dzięki wykorzystaniu w szerokim zakresie aparatu statystyczno .podstawień krzyżowych. które mogą znacznie wzbogacić badania stosowane w analizie finansowej należą metody stochastyczne. odzwierciedlających za pomocą jednego równania lub układu równań zasadnicze powiązania między rozpatrywanymi zjawiskami. Odchylenia cząstkowe oblicza się w oparciu o wskaźnik dynamiki zjawiska. krzyżowych podstawień) mają większą wartość poznawczą w analizie niż odchylenia łączne. Wśród metod stochastycznych na szczególne podkreślenie zasługują metody ekonometryczne. Warto zwrócić uwagę na fakt. Oprócz wyżej wymienionych metod. ponieważ obok czynników głównych uwzględnia się w nich wpływ czynników przypadkowych. Można ją stosować do dowolnej liczby zmiennych objaśniających. lecz wynikają z przeprowadzonego rozpoznania w analizie wstępnej. przy czym stosowane formuły obliczeń należą do stosunkowo skomplikowanych. Dość dokładnie obliczone odchylenia indywidualne (za pomocą metody funkcyjnej. głównie w zakresie operacji finansowych. że sposób prezentowania danych w postaci indeksów dynamiki stwarza możliwość pogłębienia interpretacji analizowanego modelu zależności. Metody stochastyczne pozwalają. W metodach ekonometrycznych ocena dokonywana jest przez porównanie stanu rzeczywistego ze stanem dla tego czasu właściwym. Wyniki tak przeprowadzonej analizy służą nie tylko do sposobu działania przedsiębiorstw w przeszłości. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pieniężnych. Do metod. ale też do formułowania prognoz przede wszystkim krótko-i średnioterminowych lub też optymalnych programów działania. analiza finansowa posługuje się także metodami specyficznymi.

werbalnej bez prób nadania im ilościowego mierzonego wyrazu. przyczyniając się do znacznego wzbogacenia wartości poznawczej wyników analizy finansowej. Stosuje się je również w ujęciu wielowymiarowej dyskryminacji liniowej. Wyeksponowane wady i zalety poszczególnych metod wykazują. stochastyczne oraz różne kombinacje wymienionych metod. determistyczne. procentu składanego. że metody stochastyczne nie wykluczają się ze stosowanymi metodami jakościowymi i metodami deterministycznymi. że umożliwiają ocenę pozycji ocenianego przedsiębiorstwa w stosunku do innych jednostek w otoczeniu gospodarczym (sektor lub region). Oprócz wyżej wymienionych metod. Metody taksonomiczne to trzecia grupa metod stochastycznych. ale i w czasie41. wręcz przeciwnie .najczęściej przez bank .mogą się wzajemnie uzupełniać. W. zaś dynamiczne nie tylko w przestrzeni. 35 . Punktem wyjścia jest analiza bilansów zagrożonych firm przez odniesienie ich do bilansów jednostek dobrze prosperujących. że nie można mówić o wyższości jednych metod nad innymi. zwane również metodami opisowymi. Mają one na celu wczesne rozpoznanie .zagrożeń dotyczących efektywności gospodarowania i związanej z tym utraty zdolności kredytowej przez przedsiębiorstwa lub gospodarstwa domowe. Przedstawiona charakterystyka metod wykazała. analiza finansowa posługuje się także metodami specyficznymi. które są dobierane zależnie od rodzaju badanych zjawisk i postawionych w analizie celów. których istotą jest skumulowanie szeregu wskaźników pomiaru efektywności gospodarowania oraz innych czynników. że w analizie finansowej dysponuje się wieloma różnymi metodami. dyskontowe. co w wielu przypadkach może być 41 T. cit. Metody analizy jakościowej. s. głównie w zakresie operacji finansowych. 51. Do podstawowych metod operacji pieniężnych należą rachunki: odsetkowe. Statyczne metody taksonomiczne umożliwiają uwzględnienie zmian rozpatrywanych procesów porównawczych w przestrzeni. aniżeli to ma miejsce przy zastosowaniu tylko metod deterministycznych. ujmują badane związki ich zależności w formie opisowej.produkcyjnych w przedsiębiorstwie. reprezentujących warunki gospodarowania i sprowadzeniu ich do jednego porównywalnego wskaźnika. Należy podkreślić. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pieniężnych. Waśniewski. Wartości poznawcze wrażają się w tym. Skoczylas opt. Drugą grupą metod stochastycznych są metody dyskryminacyjne. Są to metody jakościowe i ilościowe.

PRZEZNACZENIE ANALIZY Źródło: W. jak i przebiegu oraz wyników osiąganych w danym czasie. Rodzaje analizy finansowej Regulowanie i sterowanie procesami gospodarczymi w przedsiębiorstwie wymaga poddawania analizie zarówno stanów tych procesów. cit. Trzeba przy tym zwrócić uwagę. s. Gabrusewicz opt. więc równoległe stosowanie wszystkich metod i ich dobieranie stosownie do specyfiki badanych zjawisk i właściwości poszczególnych metod.5. Schemat 4: Rodzaje KRYTERIUM PODZIAŁU analizy finansowej ze względu na kryteria RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ PRZYJĘTA METODA BADAN ANALIZA FUNKCJONALNA ANALIZA KOMPLEKSOWA ANALIZA DECYZYJNA ZAKRI ES PRZEDMIOTOWY BADANA ANALIZA CAŁOŚCIOWA ANALIZA ODCINKOWA (PROBLEMOWA SZCZEGÓŁOW OŚĆ BADAN ANALIZA OGÓLNA ANALIZA SZCZEGÓŁOWI ANALIZA WSKAŹNIKOWA ANALIZA ROZLICZENIOWA FORMA BADAN ■ ■■ CZAS OBIĘTY ANALIZĄ ANALIZA RETROSPEKTYWNA (EX-POST) ANALIZA BIEŻĄCA ANALIZA PROSPEKTYWNA ANALIZA POJEDYNCZEGO PRZEDSIĘBIORSTWA ANALIZA MIĘDZYZAKŁADOWA ANALIZA WEWNĘTRZNA ANALIZA ZEWNĘTRZNA ZAKRES PRZESTRZENNY BADAN I ' Ibidem . 29. a więc mało pracochłonnych . Dlatego w zależności od potrzeb jednostki gospodarczej przeprowadza się różnego rodzaju analizy finansowe. 1. Nie należy. ale tylko na etapie analizy wstępnej. Najlepszym rozwiązaniem jest. jeśli zbliżone 4-9 wyniki są osiągalne przy zastosowaniu metod prostych. że przy wyborze metod w znacznej mierze decyduje ich pracochłonność i wartość uzyskiwanych wyników (dokładność).ważne. 54. Podstawowe kryteria podziału i rodzaje analizy finansowej przedstawia Schemat 4. . bowiem stosować metod złożonych. s.

36 .

strukturalnej i dynamicznej. co umożliwia skrócenie czasu jej wykonywania. Analiza ogólna obejmuje całokształt działalności prace badawcze opierają się na wąskiej grupie odpowiednio dobranych wskaźników syntetycznych. bez głębszego wnikania w przyczyny zaistniałej sytuacji. Ostatnia z tej grupy analiza decyzyjna nastawiona jest głównie na problemowe i szczegółowe badania. a także jest bardzo przydatna w ocenie całokształtu działalności firmy. Inne kryterium podziału. analiza funkcjonalna polega na badaniu działalności przedsiębiorstwa w podziale na części planu techniczno -ekonomicznego oraz na działy sprawozdawczości rzeczowej i finansowej lub poszczególnych funkcji czy służb . jakie występują pomiędzy nimi. jakim jest zakres zagadnień objętych analizą wyróżniamy analizę częściową(odcinkową) i całościową. Duraj. Analiza całościowa. Dostarcza informacji o zjawiskach gospodarczych. Szybkie i kompleksowe opracowanie tej analizy. Przy tej analizie bardzo ważna jest znajomość nowoczesnych technik obliczeniowych. Polega na grupowaniu zjawisk dotyczących określonej decyzji. w pewnym stopniu zmniejsza możliwość dostrzeżenia niedoskonałości. Pierwsza z nich. Stopień szczegółowości badań analityczny dzieli analizę finansową przedsiębiorstwa na ogólną i szczegółową. kosztów. s. Stanowi ona podstawę do podejmowania bieżących jak i rozwojowych decyzji dotyczących całego przedsiębiorstwa. Przy badaniach odcinkowych zawęża się wpływ czynników kształtujących badane zjawisko do bliskich zależności. Analizę funkcjonalną przeprowadza jednocześnie wiele osób. Polega ona na badaniach o charakterze ogólnym i posługuje się opisem zjawisk gospodarczych od strony ilościowej.: produkcji. które przedstawione są za pomocą wskaźników oraz zależności. ocenę i na tej podstawie wyciąga wnioski.Jak wynika z wyżej zaprezentowanego schematu przyjmując za kryterium metodę badań wyróżnia się trzy rodzaje analiz. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. Z kolei analiza kompleksowa zajmuje się całościowym badaniem danego przedmiotu lub podmiotu. Na podstawie badań odcinkowych zestawia się ogólna. zwana także analizą kompleksową. dotyczy wszystkich zjawisk występujących w przedsiębiorstwie. Warszawa 2004. Brak w niej badań wzajemnych zależności występujących między zjawiskami gospodarczymi. PWE. bez stwierdzania następstw w innych dziedzinach działalności. 37 . zatrudnienia. Pierwsza z nich polega na odrębnym badaniu rożnych dziedzin działalności np. Z tego względu analizę odcinkową często nazywa się analizą problemową. Analiza szczegółowa zajmuje się badaniem określonego problemu działalności przedsiębiorstwa w sposób dokładny 43 J. 18.

zwana także retrospektywną. Dzięki czemu możliwa jest identyfikacja czynników kształtujących badane procesy i zjawiska oraz pełniejsza ocena ich oddziaływania na wyniki ekonomiczne jednostki gospodarczej. która polega na badaniu i ocenie związków i współzależności występującymi między poszczególnymi zjawiskami.skutkowych miedzy badanymi zjawiskami. 38 . pozwalających uzyskać dokładny i obiektywny obraz analizowanych zjawisk. Więckowski op. że jest ona szczególnie przydatna w procesie zarządzania. Analiza wskaźnikowa. Większą wartość poznawczą charakteryzuje się analiza rozliczeniowa. Analizę ekonomiczną ze względu na przyjęty horyzont czasowy można podzielić na: analizę ex post (retrospektywną). należy do najlepiej opracowanych rodzajów analizy ekonomicznej. 19. cit. Przykładem tej analizy może być ocena wpływu zmian stawek amortyzacji na produktywność środków trwałych Forma prowadzenia badań jest kolejnym kryterium dzielące analizę finansową na dwa dalej opisane rodzaje. Wartość i zmiana wskaźników. weryfikacja poprawności przyjętych wskaźników. Może być przeprowadzona na wszystkich szczeblach zarządzania 44 J. która dostarcza informacji o sytuacji finansowej i wynikach działalności gospodarczej badanej firmy na podstawie zbioru wskaźników logicznie ze sobą powiązanych. s. a także ich wzajemne relacje. staranny dobór adekwatnych wskaźników do analizowanych zjawisk. W analizie tej stosuje się mierniki bezwzględne ukazujące absolutne rozmiary określonych zjawisk gospodarczych oraz mierniki względne pozwalające określić relacje między nimi. Wartość poznawcza analizy rozliczeniowej sprawia. stanowią podstawę do formułowania wniosków dotyczących przyszłości. Analiza ex post. Aby przy pomocy analizy wskaźnikowej móc dokonać prawidłowej oceny analizowanych zjawisk ważne jest przestrzeganie określonej procedury postępowania.i szczegółowy za pomocą wskaźników umożliwiających dostrzeżenie zależności przyczynowo . • skorygowanie sposobu mierzenia wskaźnika i współczynnika lub ustalenie dodatkowych wskaźników i współczynników. która wyodrębnia następujące etapy44: • • • wybór zjawisk gospodarczych przedsiębiorstwa objętych badaniem i oceną. • obliczenie wskaźnika i/lub współczynnika na podstawie zweryfikowanych mierników oraz postawienie diagnozy i sformułowanie decyzji. tę ostatnią zaś na analizę taktyczną (średniookresową) oraz analizę strategiczną (długookresową). analizę ex antę (antycypacyjną).

4 L. s. które działały wcześniej. dzień. J.. cit. Analiza ta może być przeznaczona dla: • banków w związku z ubieganiem się o kredyt. zakłady). Duraj. a także utrwalać tendencje w zarządzanych obiektach gospodarczych.zmiana. 39 . Dzięki wynikom analizy ex post można nie tylko wyjaśnić zmiany. Jej podstawowym celem jest przeprowadzenie badań strukturalnych i przyczynowych w odniesieniu do minionych zadań gospodarczych w przyjętym przedziale czasu (kwartał. W zależności od przeznaczenia analizy możemy mówić o analizie wewnętrznej i zewnętrznej. Jej celem jest ustalenie przyczyn różnic między np. lecz również w poszczególnych wycinkach jego działalności. cit. Analiza prospektywna podobnie jak analiza ex post może być przeprowadzana na wszystkich poziomach zarządzania w przedsiębiorstwie. Dostosowana jest do potrzeb szeroko rozumianego otoczenia przedsiębiorstwa.w przedsiębiorstwie. 29. a przede wszystkim planowania jak i kształtowaniu strategii przedsiębiorstwa46. T. dekada. Dotyczy przedsiębiorstw wchodzących w skład jednej branży. Wykonywana jest w sposób kompleksowy. R. Pozwala ustalać wyniki przewidywanych procesów gospodarczych we wszystkich dziedzinach działalności oraz w przedsiębiorstwie jako całości. Kurtys.4 Analiza bieżąca zwana także operatywną ma na celu przygotowanie informacji analitycznych o zjawiskach i procesach gospodarczych w relatywnie krótkich odcinkach czasu . B. Można także. 46 E. Analizę zewnętrzną sporządza się dla osób i instytucji z poza przedsiębiorstwa zwykle w układzie rocznym. Waśniewski. jak i te. K. rok). s. Analizę ex antę wykorzystuje się we wszystkich procesach decyzyjnych. 14. Natomiast analiza międzyzakładowa polega na porównywaniu danej jednostki z innymi. które mogą się pojawić w przyszłości. wówczas mamy do czynienie z analizą pojedynczego przedsiębiorstwa. jakie zaszły w przedsiębiorstwie jako całości. Wymaga starannego doboru przedsiębiorstw wykorzystywanych do porównań. Urbańczyk opt. jednostkowymi kosztami własnymi porównywalnych wyrobów wytwarzanych przez przestrzenne wyodrębnione ogniwa organizacyjne (wydziały. Borowiecki. zapobiegać w przyszłości zmianom niepożądanym. Najistotniejszą cechą analizy operatywnej jest niemal bezpośrednie wykorzystywanie jej warunków do regulacji zaistniałych odchyleń od założonych parametrów i do likwidacji występujących zakłóceń w przebiegu procesów gospodarczych i produkcyjnych. Wyniki prac badawczych mogą ograniczać się jedynie badanego przedsiębiorstwa. wykorzystując uzyskane wyniki. Uwzględnia ona zarówno czynniki te. Wersty opt. Bednarski.

Sierpińska. opt. Natomiast analiza wewnętrzna zajmuje się uwzględnieniem potrzeb decyzyjnych kierownictwa i innych szczebli zarządzania w przedsiębiorstwie. 21. cit. ubezpieczycieli. s. 40 . • właścicieli i inwestorów w procesie prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego oraz innych odbiorców z jego otoczenia. Zawiera ona analizę podstawowych sprawozdań finansowych bilansu i rachunku wyników oraz ocenę kondycji finansowej i czynników ją determinuj ących47. 47 M. Jachna.• • udziałowców i akcjonariuszy. Analiza wewnętrzna jest wykonywana w sposób bardziej szczegółowy i zajmuje się wybranymi obszarami działalności przedsiębiorstwa. T.

strukturę władzy oraz odpowiedzialność a także chroniącym interesy społeczeństwa. poz. Dz.Prawo działalności gospodarczej. za wyjątkiem otrzymania koncesji w niektórych dziedzinach. Spółka jest prawną formą współdziałania dwóch lub większej liczby osób dla łatwiejszego osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego. państwa. 2. nr 101. 1178 z późn.. więc jest zarobkowy charakter oraz fakt. Główny Urząd Statystyczny opracował systematykę form prawno-organizacyjnych. inne podmioty mające osobowość prawną) i jednostki organizacyjne mniemające osobowości prawnej (spółka jawna. które mogą wykluczać daną formę prawną dla danego rodzaju działalności gospodarczej (np. np. rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych. spółka akcyjna. spółka komandytowa. z 0.2. . że jest ona wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. 41 . osoby prawne (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza. budowlana.1. handlowa. o ile działają zgodnie z prawem. właściciela. czy też usługowa oraz poszukiwanie. Podmiot rozpoczynający działalność gospodarczą ma pełną swobodę wybory formy organizacyjnoprawnej przedsiębiorstwa. transport morski i lotniczy. produkcja i sprzedaż wódek.U. zm. Charakterystyka Zakładów Mięsnych Agro-Handel Sp. Prawo dopuszcza również 48 Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r. z zastrzeżeniem odrębnych przepisów. 2. spółka partnerska. wykonywana w sposób zawodowy i ciągły . Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako forma organizacyjno-prawna podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w Polsce W gospodarce rynkowej podmioty gospodarcze swobodnie prowadzą działalność gospodarczą i żaden organ nie ma prawa w ich działalność ingerować. spółka komandytowo-akcyjna). banki). Do podstawowych form prawno-organizacyjnych zalicza się osoby fizyczne (indywidualni przedsiębiorcy oraz wspólnicy spółek cywilnych).0.W gospodarce wolnorynkowej znaczna cześć podmiotów gospodarczych działa jako spółki. pracowników i pożyczkodawców. Forma prawna podmiotu gospodarczego jest narzędziem określającym wymagania założycielskie. Prowadzenie działalności gospodarczej nie wymaga otrzymania zezwolenia władz administracyjnych. Warunkiem uznania danej działalności za działalność zawodową jest. art.

procedury zakładania. aby w ten sposób osiągnąć zamierzony cel. Ojczyzną spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są Niemcy końca XIX w. Podział na spółki osobowe i kapitałowe. Przyjmując. usługowych. o spółkach z ograniczoną 49 J. instytucji ubezpieczeniowych itd. najczęściej gospodarczy49. 0 A. Kryterium tego rozróżnienia opiera się na strukturze i charakterze przepisów normujących dany rodzaj spółki. można stwierdzić. 33. wzory. 81. zaś organem ich reprezentującym jest zgromadzenie wspólników °. jeśli także kapitał (substrat rzeczowy). Praktyczne potrzeby dyktowały łączenie się osób w grupy. a także banków. w tym z reguły największe organizacje gospodarcze. Kosikowski. Spółki odgrywają istotną rolę w stosunkach gospodarczych krajów o gospodarce rynkowej. W formie spółek występuje większość przedsiębiorstw przemysłowych. Jecyszyn. Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur". W przeciwieństwie do spółek kapitałowych. s. gdzie znalazła ona swój normatywny kształt w ustawie z 20 IV 1892 r. natomiast spółkami prawa handlowego są spółki uregulowane przez przepisy kodeksu spółek handlowych i inne ustawy. że spółkami prawa cywilnego są te spółki. handlowych.. są to spółki kapitałowe. a przepisy dotyczące spółek zawierają różne systemy prawa antycznego. C. z wyłączeniem osobistej odpowiedzialności wspólników. Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki. Warszawa-Jaktorów 2001.rada nadzorcza lub komisja rewizyjna). jako forma współdziałania osób. Rafalski. Podział na spółki kapitałowe i osobowe opiera się na kryterium substratu ich istnienia i działalności. Spółka.. znana była już w starożytności. W prawie polskim można wyróżnić spółki prawa cywilnego (spółki cywilne) i spółki prawa handlowego (spółki handlowe). a także powoływania ich dla celów niegospodarczych. s. zatem za punkt odniesienia stan regulacji prawnej spółek w naszym prawie. nie ma nic wspólnego z podziałem osób prawnych na osoby typu korporacyjnego i fundacyjnego (zakładowego). z najdawniejszymi włącznie. Podstawy prawa gospodarczego. Jeśli mianowicie jest nim tylko substrat osobowy (wspólnicy). spółkę osobową cechuje osobista (majątkowa) odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki i osobiste prowadzenie spraw spółki. W konsekwencji spółki kapitałowe posiadają osobowość prawną i za swoje zobowiązania odpowiadają własnym majątkiem. Wydawnictwo Prawne LexisNexis. 42 .możliwość tworzenia i istnienia niektórych spółek z udziałem jednego wspólnika (spółki jednoosobowe). transportowych i innych. Wspólnicy spółek kapitałowych odsunięci są z reguły od bezpośredniego prowadzenia spraw spółki (należą one do zarządu) i od bezpośredniej kontroli jej działalności (wykonuje je specjalny organ spółki . uregulowane przez kodeks cywilny. to są to spółki osobowe. powszechnie przyjmowany w obcych systemach prawnych. Warszawa 2004.

Prawo gospodarcze kompendium. że fundusze takie mogą funkcjonować wyłącznie w postaci spółek akcyjnych. Regulacja tego rodzaju spółki znalazła się następnie w prawie austriackim (1906r.H. Jak założyć firmą w Unii Europejskiej.odpowiedzialnością. angielskim (1907r. Działalność ubezpieczeniową mogą zaś prowadzić wyłącznie spółki akcyjne J. Olszewski. jeżeli jej cel nie jest sprzeczny z przepisami prawa. -. 43 .02.podobnie jak spółka akcyjna . W Polsce tą formę prawną prowadzenia działalności gospodarczej uregulowano po raz pierwszy dekretem z 08. francuskim (1925r. BECK. SPÓŁKA AKCYJNA Źródło: K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością opiera się . s. 49. SPÓŁKA Z 0. której istotą jest przede wszystkim zgrupowanie środków kapitałowych w celu realizacji pewnego zamierzenia. 276. Oficyna Ekonomiczna.Wach. Oznacza to.0.1919 r.SPÓŁKA CYWILNA KODEKS SPÓŁEK HANDLOWYCH << SPÓŁKI OSOBOWE: • • SPÓŁKA JAWNA SPÓŁKA KOMANDYTOWA ji SPÓŁKA KOMANDYTOWO-AKCYJNA_____________ SPÓŁKI KAPITAŁOWE: -. Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie PODSTAWOWA KWALIFIKACJA SPÓŁEK SPÓŁKI OSOBOWE: . s. Ustawa o narodowych funduszach inwestycyjnych przewiduje na przykład.).) i innych systemach prawnych.) jako private limited company. Kodeks spółek handlowych pozwala na tworzenie tego rodzaju spółek dla prowadzenia jakiejkolwiek działalności..na koncepcji zaangażowania kapitałowego wspólników i ich odpowiedzialności ograniczonej do wkładu w majątek spółki \ Podstawową kwalifikację spółek przedstawia Schemat 5. Kraków 2005. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością należy do spółek kapitałowych prawa handlowego. że przepisy zawarte w innych aktach prawnych mogą zastrzegać dla danego typu działalności odrębną formę prawną w postaci innych typów spółek lub organizacji. Wydawnictwo C. Warszawa 2002.

1037 z późn. umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinna zostać zawarta w formie aktu notarialnego i określać: firmę i siedzibę spółki. jeżeli wymaga tego umowa spółki lub ustawa. Do powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne należy podjąć następujące kroki: • zawarcie umowy spółki.U. zgodnie z literą prawa przelewa się na poczet kapitału zapasowego tworzonej spółki . także wniesienie tej nadwyżki. ale musi być dofinansowywana z zewnątrz. 17. 44 . poz. w których kapitał zakładowy przewyższa pięćset tysięcy złotych. 213 § 2. państwowe lub w postaci spółek akcyjnych.. ponieważ charakteryzuje go brak dochodów spółki. a zarazem udziały w spółce posiada więcej niż dwudziestu pięciu wspólników . że jest on rzadko wykorzystywany w praktyce.l54§3. nr 94. art. nadwyżkę taką zwaną "agio". a w razie objęcia udziału za cenę wyższą od wartości nominalnej. art.. charytatywnych. 201 § 3.oraz towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych. bądź społecznych. że banki mogą zostać utworzone jako spółdzielcze. Przepisy kodeksu spółek handlowych nie ograniczają obszaru aktywności. Ten ostatni rodzaj działalności. 1037 z późn. przedmiot działalności spółki. W rozumieniu przepisów ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. W myśl postanowień kodeksu spółek handlowych. 1037 z późn. • uzyskanie wpisu do rejestru przedsiębiorców.U. Należy jednak zaznaczyć. nr 94. • ustanowienie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. z 2000 r. więc wyróżnić cele zarobkowe. 55 Dz. zm. Można tutaj. zm. wysokość jej kapitału zakładowego. do zarządu mogą być powołane osoby spośród wspólników lub spoza ich grona . poz. może znaleźć odzwierciedlenie w celach naukowych. organ nadzoru w postaci rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej powinien zostać ustanowiony w spółkach. • wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego. gospodarcze niemające charakteru zarobkowego oraz cele niegospodarcze (non profit). 3 Ustawa z dnia 15 września 2000 r. 54 Dz. który składa się z jednego albo większej liczby członków. s. • powołanie zarządu spółki. zm. Prawo bankowe zastrzega.Kodeks spółek handlowych. Rafalski opt. Taka spółka nie musi... cit. więc prowadzić przedsiębiorstwa. 52 A. nr 94.. art. .U. jaką chcą się kierować wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. poz. spółka non profit jest jednak przedsiębiorcą i powinna zostać wpisana do rejestru . Dz. z 2000 r.

prawa do swobodnego 6 K. Kapitał zakładowy stanowi początkowy majątek spółki. Ich wniesienie do spółki powoduje przeniesienie na nią prawa własności. Wniesienie kapitału zakładowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością warunkuje założenie spółki. czas trwania spółki (o ile jest oznaczony). gdy umowa spółki stanowi. Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki jest ograniczona do wysokości wniesionych przez nich udziałów. Należy wszakże pamiętać. Warszawa 2001. 45 . Wkłady niepieniężne mogą mieć postać rzeczy i praw majątkowych. że każdy ze wspólników ma więcej niż jeden udział. co najmniej jeden lub większą liczbę udziałów w kapitale zakładowym spółki. 97. Obecnie minimalna wysokość kapitału wynosi pięćdziesiąt tysięcy złotych. informacje czy wspólnik może mieć więcej niż jeden udział. Działalność gospodarcza. iż wspólnikom przysługuje tylko jeden układ. Kapitał zakładowy dzieli się na udziały. PWE. liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników. Jedną z podstawowych czynności niezbędnych do utworzenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie przez wspólników kapitału i przekazanie go tej spółce tytułem wkładu na kapitał zakładowy. że zarówno zbywana jak i pozostała część udziału nie może przedstawiać mniejszej wartości niż pięćset złotych.wskazanie osoby lub osób będących wspólnikiem spółki. ilość udziałów. wtedy udziały te mogą być różnej wartości i są podzielne 6. przy czym wniesienie całego wkładu musi nastąpić przed zgłoszeniem spółki do zarejestrowania. a także jako ogół praw i obowiązków wspólnika. Wysokość kapitału świadczy o potencjale gospodarczym spółki. więc wtedy zbyć cały udział jak i jego część. Aby być wspólnikiem należy posiadać. Jeżeli natomiast umowa stanowi. Umowa spółki musi określać wysokość kapitału zakładowego. Objęcie lub nabycie udziału jest równoznaczne z nabyciem praw i obowiązków związanych z uczestnictwem w spółce. Udział należy rozumieć jako część kapitału zakładowego. Sobczak. aporty. wówczas wszystkie udziały w kapitale zakładowym spółki powinny być równe i niepodzielne. Wspólnik może. na które się dzieli kapitał oraz ich wysokość. Na poczet kapitału zakładowego wspólnicy mogą wnieść dwa rodzaje wkładów: wkłady pieniężne i wkłady niepieniężne. s. Poprzez zawarcie umowy spółki. a w konsekwencji . W przypadku. czyli tzw. Uregulowania prawne. a jednego udziału pięćdziesiąt złotych. Umożliwia rozpoczęcie działalności gospodarczej i stanowi zabezpieczenie roszczeń kontrahentów spółki. wspólnik zaciąga wobec tej spółki zobowiązanie do pokrycia udziału przez wniesienie wkładu.

Karczmarek. z 2001r. art. Warszawa 2002. będącego częścią składową Krajowego rejestru sądowego. a ilość wspólników jest więcej niż 25. PWE. w terminie 7 dni od dnia sporządzenia aktu notarialnego zawierającego umowę spółki. Do zgłoszenia spółki oraz zmian składu osobowego zarządu należy dołączyć również założone wobec sądu albo poświadczone 7U. 209. by ci złożyli stosowny wniosek o rejestrację. czy posiadają one cechy umożliwiające wniesienie ich do spółki tytułem pokrycia udziałów. Jednakże w celu ustalenia. jeżeli o powołaniu członków organów spółki nie stanowi akt notarialny zawierający umowę spółki . czy dane rzeczy lub prawa mogą stanowić przedmiot aportu. Władze spółki mogą być ustanowione bądź w samym akcie założycielskim bądź w drodze odrębnej uchwały wspólników podjętej przed zarejestrowaniem spółki. nr 31. Aport jako wkład do spółki z o. Natomiast powołanie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej ma charakter fakultatywny. Sądem rejestrującym jest sąd rejonowy (sąd gospodarczy) mający siedzibę w mieście będącym siedzibą wojewody 9. Zgłoszenie do rejestru ma charakter fakultatywny. Zarząd spółki zobowiązany jest zgłosić ją do rejestru przedsiębiorców. . Organami obowiązkowymi są zgromadzenie wspólników (organ stanowiący) i zarząd (organ reprezentujący). Obowiązek ustanowienia jednego z tych organów dotyczy tylko spółek.dowód ich ustanowienia z wyszczególnieniem składu osobowego. Przedmiotem wkładu do spółki kapitałowej nie może być prawo niezbywalne lub świadczenie pracy bądź usług. 9Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r.U. Do zgłoszenia spółki należy dołączyć: umowę spółki.o.dysponowania przedmiotami wkładu . poz.000 złotych. że wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione. Zarząd jest zobowiązany dołączyć także podpisaną przez wszystkich jego członków listę wspólników z podaniem nazwiska i imienia lub nazwy (firmy) oraz liczby i wszystkich udziałów każdego z nich. 8K. czyli stwierdzenie. zgodnie z trybem przewidzianym w umowie 8. Dz. s. "Gazeta Podatkowa" 2004. 10. Do zarejestrowania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne jest powołanie jej organów zwanych władzami spółki. 46 . że sąd nie może stosować środków dyscyplinarnych (grzywny) w stosunku do członków zarządu. co oznacza.Krajowy Rejestr Sądowy. Kruczalak. konieczne jest określenie tzw. s. oświadczenie wszystkich członków zarządu.. Prawo handlowe dla ekonomistów. w których kapitał zakładowy przewyższa 500. zdolności aportowej tych rzeczy i praw. 112. nr 17. Jednocześnie kodeks spółek handlowych podtrzymuje zakaz łączenia funkcji członka zarządu (a także innych funkcji podlegających bezpośrednio członkowi zarządu) i rady nadzorczej.. 1-3.

w tym prawo własności rzeczy ruchomych i nieruchomości. przedmiotu działalności spółki. 181. s. spółka w organizacji może zaciągać zobowiązania i nabywać prawa. Zwyczajne odbywa się raz w roku. powziąć uchwałę w przedmiocie podziału zysku albo pokrycia strat. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. 62 W. Głównąjego funkcjąjest podejmowanie uchwał w sprawach przewidzianych przepisami kodeksu spółek handlowych i aktem założycielskim spółki. gdy nie zawarto umowy spółki. ale tylko w ramach działalności o charakterze przygotowawczym do podjęcia działalności gospodarczej. 60 M. opt.BECK.H. Tarska. Przed uzyskaniem wpisu do rejestru. Górski. Szczecin 2004. • podjąć uchwałę w przedmiocie udzielenia członkom organów spółki absolutorium z wykonania przez nich obowiązków. określony w umowie albo statusie przedmiot działalności spółki jest sprzeczny z prawem lub umowa albo status spółki nie zawiera postanowień dotyczących firmy.notarialnie wzory podpisów członków zarządu. Warszawa 2003. Prawo gospodarcze. 61 K. ustrój. . 125. bądź wszystkie osoby zawierające umowę spółki albo podpisujące status nie miały zdolności do czynności prawnych w chwili ich dokonywania. C. następnie wzywa zarząd do założenia wyjaśnienia i jeżeli braki te nie zostaną usunięte może wydać postanowienie o rozwiązaniu spółki. Postanowienie to nie może być jednak wydane. 86. 47 . Istota. Podjęcie zaś zasadniczej działalności będzie mogło nastąpić dopiero po uzyskaniu wpisu do rejestru61. Sąd rejonowy może orzec o rozwiązaniu spółki wpisanej do rejestru. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Ustawa wyróżnia zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników. s. jeżeli sprawy te nie zostały wyłączone umową spółki spod kompetencji zgromadzenia wspólników. funkcjonowanie. Wach. Dokumenty załączone do wniosku powinny być złożone w oryginałach lub urzędowo poświadczonych odpisach lub wyciągach60. cit. W takich przypadkach sąd najpierw wyznacza zarządowi termin do uzupełnienia braków. w terminie sześciu miesięcy po upływie każdego roku obrotowego. s. Najwyższym organem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie wspólników. kapitału zakładowego bądź wkładów. jeżeli od jej wpisu do rejestru upłynęło pięć lat. Wspólnicy na zwyczajnym zgromadzeniu są zobowiązani62: • • rozpatrzyć i zatwierdzić sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdanie finansowe za ubiegły rok obrotowy.

wtedy uprawnienie do zwołania przejmuje rada nadzorcza lub komisja rewizyjna. Członkiem zarządu może być tylko osoba fizyczna o pełnej zdolności do czynności prawnych. Natomiast uchwała dotycząca zmiany umowy spółki. zapadają większością dwóch trzecich głosów. wymaga zgody wszystkich wspólników. o ile jest na nim reprezentowane 100% kapitału zakładowego i nikt z obecnych nic wniósł sprzeciwu. Jeżeli ustawa lub akt założycielski nie zawierają ograniczeń. że statut spółki może ustanowić surowsze warunki powzięcia tych uchwał. rozwiązania spółki lub zbycia przedsiębiorstwa. który może je uchylić tylko wówczas. Zarząd spółki może być jedno. jak i osoby spoza ich grona. Warunkiem wyboru danej osoby do składu zarządu jest jej zgoda. Zasadą jest. 48 . albo jego zorganizowanej części. Decyzje zgromadzenia wspólników są nadrzędne w stosunku do wszelkich czynności pozostałych organów spółki i mogą być zaskarżane tylko do sądu gospodarczego. że uchwały dotyczące zmiany umowy spółki. tyle że umożliwia skuteczne działanie zarządu nawet w przypadku przejściowego zdekompletowania np. W skład zarządu mogą wchodzić zarówno wspólnicy.albo wieloosobowy.Nadzwyczajne zgromadzenie wspólników zwołuje się. Dopuszcza się również możliwość określenia składu zarządu przez wskazanie minimalnej i maksymalnej liczby jego członków. jak to miało miejsce na gruncie kodeksu handlowego. Uchwała dotycząca istotnej zmiany przedmiotu działalności spółki wymaga większości trzech czwartych głosów z tym. zwiększająca świadczenia wspólników lub uszczuplająca prawa udziałowe. Podobnie. gdyby stwierdził sprzeczność z prawami nadrzędnymi (np. z kodeksem spółek handlowych). bądź prawa przyznane osobiście poszczególnym wspólnikom. celowe jest jej wcześniejsze uzyskanie. Decydujące znaczenie mają w tym zakresie postanowienia umowy spółki określające organizację jej władz. Zasadą jest. których dotyczy. Jeżeli zarząd nie zwoła zgromadzenia wspólników w terminie wskazanym w przepisach lub w umowie. zaś uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. wspólnicy mogą uczestniczyć w zgromadzeniu wspólników oraz wykonywać prawo głosu przez pełnomocników. wskutek rezygnacji jednego z członków. Zgromadzenie wspólników może odbyć się w każdym czasie bez formalnego zwołania. umowa spółki bądź organy lub osoby uprawnione do zwołania zgromadzeń uznają to za wskazane. gdy wymaga tego przepis prawa. albo gdyby decyzja podjęta została z naruszeniem procedury. że zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników zwołuje zarząd. Przykładowa klauzula umowna może mieć brzmienie: „Zarząd składa się z 3 do 5 osób". Sposób ten jest korzystny o. dlatego ze względów praktycznych.

Status prawny zarządu spółki z o. 49 . jeżeli wszyscy członkowie zostali 63 64 65 Dz. z czym umowa spółki może przewidywać w tej mierze zasady odmienne. 201 § 4 w zw. Pojęcie reprezentacji obejmuje występowanie zarządu w stosunkach zewnętrznych spółki.. 208 § 6 i 7. Szczególna regulacja ustawowa dotyczy prokurenta. podczas gdy odwołać prokurenta może każdy członek zarządu6 .. radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej przez przepisy ustawy lub umowę spółki należą. podejmowaną w głosowaniu tajnym. art. zm. art. z 2000 r.U. zm. Doktryna definiuje prowadzenie spraw jako podejmowanie wszelkich czynności -o charakterze przede wszystkim faktycznym i decyzyjnym . bezwzględną większością głosów63. poz. 247 § 2.regułę stanowi wybór członków zarządu uchwałą wspólników. w których członek zarządu może działać za spółkę.Uchwały zarządu mogą być powzięte. Sprawy nieprzekazane innym organom spółki tj. w szczególności jako podstawa odpowiedzialności członka zarządu. prawa reprezentacji ustalony bezwzględnie obowiązującymi przepisami kodeksu spółek handlowych. Zakres co ma znaczenie zwłaszcza został w przypadku zarządu wieloosobowego. Prawo członka zarządu do reprezentowania spółki dotyczy wszelkich czynności sądowych i pozasądowych i nie może zostać ograniczone ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich. Prawo reprezentacji oznacza kompetencję do występowania za spółkę. s. co do zasady. mają wyłącznie znaczenie wewnętrzne. "Prawo Przedsiębiorcy" 2001. z art. z 2000 r. 1037 z późn. A. zgromadzeniu wspólników. nr 94.zmierzających do realizacji celu spółki64. Herbet. a zarząd jest wieloosobowy.. poz. tj.o. wymagana jest uprzednia uchwała zarządu. Z kolei sposób reprezentacji to sposób czynienia użytku ze wskazanej kompetencji. 1037 z późn. Zakres przedmiotowy tego prawa określa tym samym katalog spraw.. 72. 245.U. nr 94.. Jeżeli brak stosownej regulacji umownej. składanie i przyjmowanie oświadczeń woli za spółkę we wszelkich stosunkach prawnych z osobami trzecimi (stąd rozróżnienie na reprezentację czynną i bierną). Organ ten prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. którego powołanie wymaga zgody wszystkich członków zarządu. Dz. Uchwała jest również konieczna we wszelkich sprawach przekraczających zakres zwykłych czynności spółki. do właściwości zarządu. Przepisy kodeksu spółek handlowych normujące zasady prowadzenia spraw spółki mają w całości charakter dyspozytywny w związku. Zarząd jest organem zarządzająco-wykonawczym. co do zasady. zawarte w umowie spółki lub uchwałach wspólników. Odmiennie należy oceniać skuteczność ograniczeń wynikających z przepisów ustawy. Pojęcie prowadzenia spraw spółki jest odnoszone do stosunków wewnętrznych korporacji. Ewentualne ograniczenia. nr 27.

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. Reprezentacja spółki z o. Wspólnik. Rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. co do zakresu ich kompetencji. W przypadku braku stosownej klauzuli pozycja prezesa zarządu jest analogiczna do pozycji pozostałych członków tego organu66. nr 137. poz. ale pod warunkiem ustanowienia tą umową rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej.prawidłowo zawiadomieni o posiedzeniu. 64. 50 . gdyż prawo kontroli działalności zarządu przysługuje każdemu wspólnikowi. Wspólnik może samodzielnie . Członkowie zarządu odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe spółki kapitałowej. zm. jeżeli istnieje uzasadniona obawa. jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna w całości lub części67. Wspólnik ma jednak obowiązek korzystać ze swych uprawnień nadzorczych w sposób lojalny. które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. s. któremu zarząd uniemożliwił zrealizowania swych uprawnień może wystąpić z żądaniem rozstrzygnięcia sprawy uchwałą wspólników. Akt założycielski może przewidywać. . z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Zarząd może odmówić wspólnikowi wyjaśnień oraz udostępnienia do wglądu ksiąg i dokumentów spółki. Uchwały zapadają bezwzględną większością głosów.U. jak również przyznawać mu może określone uprawnienia w zakresie kierowania pracami zarządu. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność wobec wierzycieli za naruszenie określonych zasad postępowania i nie wykonywanie obowiązków. że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (naprawcze) albo nie zgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy. że wspólnik wykorzysta je w celach sprzecznych z interesem spółki i przez to wyrządzi spółce znaczną szkodę. 926 z późn. Indywidualna kontrola wspólników może doznać ograniczeń albo nawet zostać wyłączona mocą umowy spółki. Między radą nadzorczą i komisją rewizyjną zachodzą istotne różnice. jeżeli wykaże. Członek zarządu może uwolnić się od powyższej odpowiedzialności. Dz. lub wskaże mienie spółki. zatem obecność na posiedzeniu wszystkich jego członków.. Raczek. co do zasady nie musi istnieć organ nadzorczy.o. Dom Wydawniczy „Ostoja".. sporządzać bilans dla swego użytku lub żądać wyjaśnień od zarządu.Ordynacja podatkowa. Kraków 2002. że w przypadku równości głosów decyduje głos prezesa zarządu. Przesłanką zdolności uchwałodawczej zarządu nie jest. 116.lub łącznie z upoważnioną przez siebie osobą . art. a zadaniem komisji 66 67 T.w każdym czasie przeglądać księgi i dokumenty spółki.

W kompetencji rady nadzorczej leży sprawowanie stałego nadzoru nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. Jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej.rewizyjnej jest badanie przede wszystkim sfery finansowej działalności spółki. Jednak w spółce niemającej rady nadzorczej umowa spółki może rozszerzyć obowiązki komisji rewizyjnej. a także składanie zgromadzeniu wspólników corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny. jednak nie ma ona prawa wydawania zarządowi wiążących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki. z ważnych powodów. jak i ze stanem faktycznym oraz wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty. tak. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest osobą prawną i z tej racji odrębnym podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. Akt założycielski może rozszerzyć uprawnienia rady nadzorczej. Natomiast zyski z udziału w niej 51 . który przesyła jego odpis żądającemu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. kontroli wewnętrznej. W skład rady nadzorczej. Przy braku innej regulacji w umowie spółki. co do maksymalnej liczby członków tego organu. Rada nadzorcza może też reprezentować spółkę w umowach między członkiem zarządu a spółką oraz w sporze z nim. kontrole zewnętrzną. może postanowić o wezwaniu zarządu do złożenia oświadczenia. Szczególnym obowiązkiem rady nadzorczej jest ocena sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy. to powołanie i odwołanie członków rady następuje w drodze uchwały wspólników. poszczególnych lub wszystkich członków zarządu. członków rady nadzorczej powołuje się na rok. powinno wchodzić minimum trzech członków. że faktycznie będzie ona miała podobne obowiązki do obowiązków rady nadzorczej. Uchwałą wspólników członkowie rady nadzorczej mogą być odwołani w każdym czasie. a w szczególności stanowić. Rewidenci składają swoje sprawozdanie sądowi rejestrowemu. w zakresie ich zgodności z księgami i dokumentami.. Kontrolowanie działalności spółki przez wspólników. zarządowi i radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej. W odniesieniu do obu tych organów obowiązują te same przepisy. Mianowicie sąd rejonowy na żądanie wspólnika lub wspólników reprezentujących. Nie ma natomiast ustawowych ograniczeń. że zarząd jest obowiązany uzyskać zgodę rady nadzorczej przed dokonaniem oznaczonych w umowie spółki czynności oraz przekazać radzie nadzorczej prawo zawieszania w czynnościach. natomiast ustawa przewiduje jeszcze tzw. wyznaczyć podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych (biegłych rewidentów) w celu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. radę nadzorczą lub komisję rewizyjną to przykład tzw. co najmniej jedną dziesiątą kapitału zakładowego.

Krzywiń Lubiń 52 Moiciszki Bicżyri . Udziały wniesione w formie gotówkowej posiadają łącznie trzy osoby. Warto się nad tym zastanowić szczególnie wtedy.(wypłacana dywidenda). Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być utworzona przez jedną albo więcej osób w każdym celu prawnie dopuszczalnym. Wybór takiej właśnie formy powinno się rozważyć. iż zgromadzony ekonomicznych kapitał kraju zakładowy jest w 100% kapitałem polskim.w takiej sytuacji koszty związane z funkcjonowaniem spółki będą z powodzeniem zrekompensowane przez korzyści. w tym szczególnie to. wymagające dużego kapitału przedsięwzięcie . 2.2. Rys historyczny. Przedsiębiorstwo zostało wpisane do rejestru handlowego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego oraz aktu notarialnego z dnia 15 kwietnia 1992 r. że jako wspólnik nie będzie się odpowiadało za zobowiązania spółki. co w warunkach należy do rzadkości. gdy planuje się bardzo ryzykowne przedsięwzięcie. w tym oczywiście do prowadzenia działalności gospodarczej. będą dodatkowo opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych (ryczałtem 19% uzyskanego przychodu). Na szczególną uwagę zasługuje obecnych fakt. Kapitał zakładowy spółki wynosi 1 400 000 zł. przedmiot działalności oraz cele spółki Agro-Handel jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością powstałą 22 kwietnia 1992 roku. gdy planuje się spore.

przetwórstwo mięsne i rolno . 15. usługi transportowe. zegary Podstawowe informacje o spółce przedstawia poniższa tabela: Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp.spożywcze.Siedziba firmy mieści się na terenie województwa wielkopolskiego. 53 . z wyjątkiem drobiowego i króliczego 698-000-54-74 Spółka z ograniczoną działalnością powstała dn.2001 nr. kalendarze.Prezes Zarządu Ciesielski Jan .1992r.10. pośrednictwo handlowe w kraju i zagranicą. handel hurtowy produktami mięsnymi.. 0000053313 Sąd Rejonowy w Poznaniu. z o.04. samochodach dostawczych oraz na gadżetach. akt notarialny nr 3336/1992 Data: 15. Spółka od początku istnienia posiada swoje logo. XXII Wydział Gosp. długopisy. parasole. KRS Jan Ludwiczak . które nierozerwalnie kojarzone jest z omawianą firmą. Jest to znak rozpoznawczy występujący na odzieży roboczej pracowników niektórych działów.33_3_udziały 1 400 000.zł Ludwiczak Jan .Członek Zarządu Szała Paweł . PKP NIP Forma prawna Krajowy Rejestr Sadowy Udziałowcy Kapitał zakładowy Osoby upoważnione do reprezentowania Źródło: opracowanie własne na podstawie wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego Przedmiotem działalności Zakładów Mięsnych Agro-Handel jest: • • • • • skup i ubój zwierząt rzeźnych. Nazwa firmy Adres „AGRO-HANDEL" Sp.Wiceprezes REGON Rodzaj działalności wg. z ograniczoną odpowiedzialnością Województwo: Wielkopolskie Powiat: Kościański Gmina: Krzywiń Miejscowość: Mościszki 1 Poczta: 64-010 Krzywiń 410011644 1511Z Produkcja mięsa. takich jak: torby plastikowe.o.734 udziały Henryk Wachowiak 333 udziały _ _J?C! Ciesielsld .

W zakładzie dokonuje się rozbioru przemysłowego i handlowego mięsa wieprzowego w ilości 80 ton na jedną zmianę. Wysokotowarowe rolnictwo południowej Wielkopolski stanowi bogate zaplecze surowcowe. firma może stosować strategię rynkową opartą na dystrybucji towarów o wysokiej jakości i jednocześnie o konkurencyjnych cenach zbytu. Zakład posiada supernowoczesną linię ubojową o zdolności uboju 1200 sztuk trzody chlewnej na dobę. Dzięki umowom o współpracy handlowej zawieranymi z dostawcami. bogata baza chłodnicza i transportowa pozwalają firmie oferować klientom towar najwyższej jakości. 54 . Zaawansowana technologia przetwórstwa. Około 10 procent pozyskanego surowca przetwarza się na produkty wędliniarskie. dostarczając codziennie duże ilości wysokiej klasy żywca wieprzowego i wołowego. a stosowanie nowoczesnych technologii oceny poubojowej żywca pozwala precyzyjnie ocenić jakość dostarczanego surowca.Aktualnie spółka koncentruje swą działalność na skupie i uboju zwierząt rzeźnych oraz handlu produktami mięsnymi.

tłuszcze. rozbratel. podgardle. kiełbasy drobnorozdrobnione. terminowe dostawy. łopatka. stabilność oferty asortymentowej. karkówka. podroby wołowe). Firma zaopatruje również linie lotnicze. boczek.Aktualna oferta handlowa firmy Agro-Handel obejmuje szeroki asortyment produktów rolno-spożywczych m. wyjątkowo korzystne ceny dla stałych odbiorców. kiełbasy średniorozdrobnione. precyzyjne wytyczanie celów działania i starannie dobrana strategia firmy. Ostatecznym celem wyznaczonym przez zarząd spółki jest zwiększenie obrotów. kiełbasy podsuszane. zrazowa górna. 55 . wyroby podrobowe) Dział handlowy utrzymuje stałe kontakty handlowe z ponad 200 zakładami mięsnymi w kraju i kilkudziesięcioma firmami zagranicznymi. dbanie o ciągłość. elementy wołowe (tusze. jednostki wojskowe w tym NATO-wskie. pachwina. biodrówka. targach i wystawach.: firmę AgroHandel. Może to być osiągnięte poprzez realizację celów pośrednich. mięsa drobne. szybka i sprawna obsługa kontrahentów.in. W 2006 roku na podstawie auditów przeprowadzonych przez Polską Federację Pest Control znakiem LIDERZY JAKOŚCI ŻYWNOŚCI wyróżniono m.. łopatka. stacjonujące w kraju. Wdrożony i ściśle przestrzegany w procesie produkcyjnym system HACCP pozwala skutecznie konkurować firmie również na rynkach zagranicznych. zrazowa dolna. a także krajów Dalekiego Wschodu. antrykot. Agro-Handel posiada uprawnienia eksportowe do krajów Unii Europejskiej. schab. zaopatrując je w półtusze i mięso w elementach. jak: • • • • podwyższenie kwalifikacji załogi. Bezspornym atutem spółki jest kilkuletnia obecność na rynku oraz dogodna lokalizacja. państw Europy środkowowschodniej i południowej. kiełbasy gruborozdrobnione. a także dogodne terminy płatności. wędliny surowe. gwarantowana wysoka jakość zamawianych towarów. rostbef. szynka. hotele. podroby). wyroby drobiowe. żeberka. a co za tym idzie zwiększenie zysku. Własna produkcja wędliniarska rozprowadzana jest poprzez sieć własnych i patronackich hurtowni i sklepów w całym kraju. a także odpowiednie zarządzanie majątkiem trwałym spółki. Zarówno samą firmę jak i jej produkty wielokrotnie nagradzano na najbardziej prestiżowych konkursach.in. kark. wędliny (wędzonki.: • • • elementy wieprzowe (półtusze. ćwierci. udziec.

94 25 679.03.03.2001 31.05 45 332. z o.2000 31. a co za tym idzie zwiększył wielkości produkcji.706. „strefa brudna" Instalacja chłodnicza rampy Odbojniki 491 287.2004 01.60 498.01. Zarządzanie i personel firmy Od 2000 roku firma rozpoczęła gruntowną modernizację i rozbudowę zakładu w celu przystosowania do wymogów sanitarnych Unii Europejskiej. W W W.2004 31.04.48 20 997. z o.07.2003 24.12.07.13 252 614.2000 05.27 96.44 585. Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp.2005 31.07.12.2002 31.76 74 265.2005 31.708.2004 31.2002 29.2002 31.03.02.o.84 77.922.911.03.03. Dzięki zrealizowanym inwestycją zakład zwiększył swe moce produkcyjne.2004 03.2000 11.274.027.2004 31.2003 13.2005 31.2004 31.648.57 52 686.12.2005 31.03.07.03.07.12.07.437. oraz źródła ich finansowania w latach 2000 .2004 29.2004 14. co umożliwiło realizację większej ilości zamówień.01.12.2004 31.03.01.20 350.07.04.07.07.12.89 1.2003 08.01. W W W W.2005 Źródło finansowania K/W K K K K K W K K W K W W.2005 31.2004 31.2003 31.środki własne Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.2002 19.908.10.2005 Inwestycja Wartość (zł) Data rozpoczęcia 11.12.01.szczegółowy wykaz zrealizowanych inwestycji oraz źródeł ich finansowania przedstawia tabela 4.169. W Masarnia Chłodnia półtusz Budowa drogi wewnętrznej Magazyn żywca Modernizacja chłodni półtusz Zaplecze socjalne dla pracowników Modernizacja hali ekspedycji Klimatyzacja zakładu Rozbudowa hali uboju Warsztaty Mroźnia chłodnia Smalcownia Utwardzanie placu i dróg Modernizacja instalacji kanalizacyjnej System zraszania magazyn żywca Modernizacja myjki samoch.2004 07. „strefa czysta" Modernizacja hali rozbioru Ocieplenia magazynu żywca Modernizacja myjki samoch.173.80 102 942.29 630.148.01.01.kredyt * W .29 309.00 11 300.04.24 166.2000 22.2005 31.2.2002 12.07.12.2001 25.2004 Data zakończenia 31.2005 31.2003 05.556. Nakłady na inwestycje związane z realizacją tych planów w okresie od 2000 do 2005 wyniosły 6.2004 31.2005 31.969.63 216 771.o. Dynamikę wzrost produkcji poszczególnych działów przedstawiają odpowiednio: 56 .07.79 759.79 500.2004 31.2004 24.22 złotych .2004 22.03.3.22 * K .2002 31.01.12.

o. z o.o. 57 2002 2003 2004 2005 . z o.o.o. 2002 2003 2004 220 7451 $£18 000 208 000 198 000 l. • dla działu: PRODUKCJA Wykres 3: Wielkość produkcji wędlin w firmie Agro-Handel Sp. z o.188 000 178 000 168 000 2005 158 000 szt Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.971 Źródło: Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. z o.o. z o.dla działu UBOJNIA Wykres 1: Wielkość uboju trzody chlewnej w firmie Agro-Handel Sp.o. • dla działu: ROZBIÓR Wykres 2: Wielkość rozbioru półtusz wieprzowych i ćwierci wołowych na elementy w firmie Agro-Handel Sp. 14 092 6251 2002 2003 2004 'i 3 600 000 12 600 000 • 11 600 000 • 10 600 7 600 kg 000 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. z o. 1 902 368.

39% i 80. Skup trzody chlewnej w 2005 roku przekroczył liczbę 200 tysięcy i osiągnął rekordowy w historii firmy poziom 220. z o.745 sztuk. zatrudnionych było ogółem 253 pracowników tj.z o.o. 58 . Wielkość produkcji wędlin w ciągu czterech analizowanych lat wzrosła o 546 385. 46.53% (tj.2005 całkowita wielkość produkcji firmy Agro-Handel Sp. 66% KOBIETY. z o. Największy wzrost produkcji odnotowano na dziele rozbioru. którego produkcja w ciągu kolejnych lat wzrastała odpowiednio o 10. więcej o 9 osób niż w roku 2004 i o 31 osób niż w 2003 roku.91 103. 34% MĘŻCZYŹNI 66% KOBIETY. W ciągu badanego okresu nastąpił wzrost zatrudnienia o 24. z o.00 108.00 100. w latach 2002 .107 szt) do roku 2004. o 49 pracowników.o. 39. 39. 60.99% w porównaniu do okresu wyjściowego.o wzrosła o 53. w firmie Agro-Handel Sp. Dane dotyczące ilości zatrudnionych pracowników przedstawia tabela 5.59%.z o.02% tj.02 108.Jak wynika z powyższych wykresów w latach 2002 . Struktura zatrudnienia według płci przedstawia się następująco: Wykres 4: Struktura zatrudnienia wg płci w firmie Agro-Handel Sp. Wzrost produkcji pociągnął za sobą zwiększenie zatrudnienia.82 119. 65% KOBIETY. zatem była większa o 21.82 109.o.97 kg.99% (tj. o 26.o.15 kg i w 2005 roku kształtowała się na poziomie 1 902 368.o. Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp.43% (tj.2005r. 34% p J I 2002 V______ MĘŻCZYŹNI 68% KOBIETY. 35% 2004 ■ _ - MĘŻCZYŹNI . Na dzień 31. o 37.12. Udział kobiet w ogólne liczbie zatrudnionych zwiększył się z poziomu 32% w 2002 roku do 35% w 2005 roku.09%.61 124.69 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.2005 LATA 2002 2003 2004 2005 \ KOBIETY 66 75 82 84 MĘŻCZYŹNI 138 147 162 169 ZATRUDNIENIE OGÓŁEM 204 222 244 253 2002=100 WSKAŹNIKI DYNAMIKI OKRES POPRZEDNI = 100% 100. 32% u u J J Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.144 szt) do roku 2003. z o.772 szt) do roku 2002. 2005 MĘŻCZYŹNI.

EKSPEDYCJI KIEROWNIK! MROŹNI KSIĘGOWOŚĆ PRACOWNICY DZIAŁU HANDLOWEGO SPECJALISTA D. SKUPU 1 DYREKTOR 1 FINANSOWY CZŁONEK ZARZĄDU DYREKTOR D. HACCP KIEROWNIK ROZBIORU KIEROWNIK PRODUKCJI IKIEROWNIK UBOJU BRYGADZISTA ► ► ► ► KIEROWCY ELEKTRYCY MECHANICY KIEROWNIK BUDOWLANY PRACOWNICY ^RF7PnŚRFnNly BRYGADZISTA PRACOWNICY ^RFZPDŚRFDNI^ C \ BRYGADZISTA PRACOWNICY RF7POŚRFnNI BRYGADZISTA PRACOWNICY RF7POŚRFnNI c > BRYGADZISTA PRACOWNICY RF7POŚRFnNI .1% pogłowia krajowego.5 tyś sztuk. 2.4. W porównaniu z krajami UE Wielkopolska lokuje się jako liczący producent o dużym potencjale. Produkcja żywca rzeźnego w przeliczeniu na 1 ha użytków rolnych wyniosła w 2003r.S. czyli o 201% większa niż średnia krajowa. zwiększyły się fizyczne rozmiary produkcji zwierzęcej.8 kg na 1 ha użytków rolnych. GRUPA REMONTOWO * -BUDOWLANA V- Źródło: Opracowanie własne. W 2005 roku w porównaniu z rokiem poprzednim. co stanowi 24.4 kg natomiast w Wielkopolsce wynosiła 594. ^ PRZEZES ZARZĄDU I Z-CA PREZESA DYREKTOR SUROWCOWOPRODUKCYJNY -N DYREKTOR HANDLOWY DYREKTOR D. Charakterystyka rynku. 59 . na jakim działa spółka W Wielkopolsce stan pogłowia trzody chlewnej wynosi 4 192. INWESTYCJI ORGANIZATOR SKUPU PRACOWNICY SKUPU GŁOWNA KSIĘGOWA KADRY I PŁACE KAS A KIEROWNIK! . z o.S. 295.o.S.Poniżej przedstawiono obowiązujący schemat organizacyjny badanej spółki: Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp.

występuje w największej ilości w woj. GUS. Spożycie mięsa kształtuje się na poziomie 63 kg . małopolskim.5%. kujawsko-pomorskim. wobec 4159 tys. od 0. w woj. mleka. Warszawa 2006.550 50 Ą. Miernikiem natężenia chowu zwierząt gospodarskich w poszczególnych województwach jest obsada na 100 ha użytków rolnych. Można.). Największa koncentracja chowu bydła występuje w woj. jaj w latach 1995 . rozbudowany przemysł paszowy. w woj. sztuk w 1990 r. Pogłowie owiec. Obsada owiec na 100 ha UR wahała się w 2003 r. zatem przyjąć założenie. wielkopolskim.2 szt. podlaskim.łącznie znajduje się tam 46. Pod względem jakościowym jest to najlepszy jakościowo surowiec dla przetwórstwa mięsnego.2005 w tys. zaledwie 8% poziomu z 1990 r.7 szt. podlaskim i wielkopolskim w 2004 r. Koszt produkcji kilograma wieprzowiny w Wielkopolsce jest niższy niż w innych regionach Polski.Wykres 5: Produkcja żywca rzeźnego. znaczna produkcja zbóż oraz tradycje i wiedza Wielkopolskich rolników. W województwach: mazowieckim. 450 0 400 oooc żywiec rzeźny fe jaja -f 350 300 25 0 200 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Źródło: Rolnictwo w 2005r.5% pogłowia. Natomiast pogłowie trzody chlewnej głównie występuje w woj. którego liczebność wynosi w 2004 r. sztuk w 2004 r. (318 tys. Zróżnicowanie regionalne występuje także w produkcji zwierzęcej. a trzody chlewnej w woj. małopolskim i wielkopolskim. świętokrzyskim do 11. iż produkcja trzody chlewnej jest konkurencyjna w skali kraju oraz w skali Unii Europejskiej i dlatego ma szanse dalej rozwijać się i stanowić źródło dochodów dla Wielkopolskich rolników.6% pogłowia krów. Wpływ na ten stan ma przede wszystkim duża koncentracja produkcji w gospodarstwach rolniczych.. Zawartość mięsa w tuszy mierzona poubojowo wynosi w Wielkopolsce 51% a średnio w Polsce 46. znajdowało się 44% pogłowia bydła i 44. ton 1400 0 1300 0 1200 0 1100 0 1000 0 800 0 700 0 600 0 500 0 400 0 300 0 200 0 600 5* mleko X -I. mazowieckim i wielkopolskim .

6 0 .na jednego mieszkańca w tym mięsa wieprzowego 40 kg i jest dość stabilne spowodowane stałymi tradycjami kulinarnymi Polaków.

Zakłady te stanowią grupę tzw.o.7 Warmińsko-mazurskie | Wielkopolskie Za chód niopomorskie "8 f.Wykres 6: Pogłowie bydła. oc | Bydto | Krowy Trzoda chlewna Źródło: Rolnictwo w 2004r. Zakłady Mięsne „BARTEK" z Sierakowa. Zakłady Mięsne „SALUS" z Bojanowa.5 Pozycja badanej spółki na rynku Z ostatnich danych wynika. Dzięki tej grupie zakładów wyniki finansowe całej branży uległy znaczącej poprawie. Kilka większych zakładów o obrotach powyżej 100 min zł powstało w ostatnim okresie czasu. Wzrosła efektywność branży oraz wydajność pracy na skutek restrukturyzacji firm i inwestycji kapitałowych. Agro-Handel Sp. W większości są to małe zakłady rzemieślnicze. krów i trzody chlewnej na 100 ha UR wg województw w 2004r w szt. Polska Dolnośląskie Kujawsko-pomorskie Lubelskie Lubuskie Łódzkie Małopolskie Mazowieckie Opolskie Podkarpackie Podlaskie Pomorskie :::: Śląskie Świętokrzyskie •6. GUS. Warszawa 2005 2. 61 . Wyniki finansowe oraz udziały rynkowe tej grupy w skali kraju ulegają dynamicznej poprawie. Zakłady Mięsne „DUDA". z o. „tygrysów sektora". Należą do nich Zakład Przetwórstwa Mięsnego „MRÓZ". iż przetwórstwem mięsa wieprzowego zajmuje się w Wielkopolsce około 460 zakładów w tym 37 zakładów jest w okresie przejściowym.

zachowaniu małych zakładów przetwórczych posiadających lokalne rynki oraz przetwarzających zakupione z ubojni tuczniki. eksporcie półtusz oraz elementów kulinarnych poza Wielkopolskę. II . co jest stwierdzone w zaświadczeniach wystawionych przez powiatowego lekarza weterynarii PIW-Hż-6200-31/05.GMP Zasady Dobrej Praktyki Produkcyjnej. w Mosciszkach posiadają obecnie systemy zapewnienia jakości: I .o. Zakład znajduje się w Rejestrze Powiatowego Lekarza Weterynarii w Kościanie pod numerem 30110209 (ubój. Nastąpiła gwałtowna restrukturyzacja tego sektora polegająca na: • koncentracji sektora a w szczególności etapu uboju.Do początku lat 90-siątych przemysł mięsny w Wielkopolsce rozwijał się w oparciu o małe.System Kontroli Krytycznych Punktów Zagrożeń. przetwórstwo. ze szczególnym uwzględnieniem ich bezpieczeństwa zdrowotnego. w szczególności na południe Polski.z uprawnieniami do handlu z UE) PIW-HZ-6200-29/05. z o. W wielu przypadkach zakłady te nie spełniały podstawowych wymogów sanitarno-weterynaryjnych oraz bezpieczeństwa żywności.GMP . mięso mielone . Produkcję prowadzi przestrzegając zasad dobrej praktyki produkcyjnej i przepisów dotyczących ochrony środowiska. rozbiór. Zakład konsekwentnie realizuje program „Polityka Dobrej Jakości". Bada wpływ produkcji na środowisko.HACCP . Pracownicy spółki znają politykę jakości firmy oraz są przez firmę szkoleni i instruowani w zakresie bezpieczeństwa żywności. Artykuły pochodzenia zwierzęcego spełniają wymagania w zakresie warunków zdrowotnych żywności PIW-HŻ-6200-30/05.powstają nowe ubojnie specjalizujące się wyłącznie w uboju. III .Zasady Dobrej Praktyki Higienicznej. przez wszechstronne zaangażowanie pracowników działających na wszystkich szczeblach przedsiębiorstwa. dostosowane do norm i standardów UE. 62 . Zakład spełnia warunki sanitarne i weterynaryjne obowiązujące dla Zakładów Mięsnych. • • • • rozdzieleniu uboju i przetwórstwa .liderów rynkowych zaopatrujących rynek regionu oraz sieci detaliczne. wyodrębnianiu się kilku silnych zakładów . w ramach. rzemieślnicze zakłady zajmujące się ubojem oraz przetwórstwem mięsa. Agro-Handel Sp. którego cały swój wysiłek poświęca na stałą poprawę jakości swych produktów.

ZM ZAKRZEWSCY Sp... Grudziądz PUNKTY 123 115 97 89 86 83 81 81 80 78 76 73 70 68 65 59 54 47 43 43 41 40 (-) (1) (3) (12) 4 5 6 7 (-) (5) (6) (-) (8) (19) (-) (15) (14) (15) (14) (-) (22) (16) (2) (13) ZM MEAT-ŁUKÓW S. sklepami.Firma Agro-Handel działa na terenie całej Polski.A..o. Produkty eksportowane są również do krajów Europy Wschodniej. (-) Zródło:J. Biskupiec PRIME FOOD Sp. Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY MIEJSCE 1 2 3 MIEJSCE w ub. Borek Wielkopolski ZM NOWAK Sp. Łyse PKM DUDA S. Radom 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 ZPM JAFSp. 63 . Pilica GRUPA DUDA. Przechlewo GK PPMiD MAT S. Chojnice ZM KRZYŻANOWSCY.A. z o.A. Trzebnica ZM VIOLASp.o.24. Handluje z 532 jednostkami przetwórstwa mięsnego. Ranking ciągnie dalej . Cały surowiec skupowany jest w oparciu o system klasyfikacji SEUROP.. Lniano ZRW Józef Bartos ZPCh. Gdańsk PW KIER ZM Jastrzębie.. Kosów Lacki ZPM Józef Malinowski. Rybno MARID Sp. z o. Mościszki ZM SKIBA. s. Trzykrotnie w latach 2002-2004 otrzymała certyfikat „Solidna Firma. Okrzesik. Sosnowiec GRUPA ANIMEX Sp.o.J.. z o. Sp. ..A.. Pieszków ZM MAZURY w Ełku Sp. z o..o. z o.A. k.o. J.o. Warszawa MRÓZ S. W 2000 roku Agro-Handel zajął 8 miejsce w eksporcie mięsa. Bojanowo TARCZYŃSKI S. roku NAZWA FIRMY ZPM JBB Import-Eksport.o. wojskiem oraz innymi jednostkami budżetowymi. z hurtowniami. Morfiny ZM SALUS Sp.. Zakład prowadzi aktywny program współpracy z dostawcami żywca w celu poprawy jego jakości oraz stabilności dostaw.. nr 13. z o.. z o.. "AgroTrendy: zakładów mięsnych dwutygodnika AgroTrendy (II edycja) "Lokomotywa' ' 2006. W V edycji rankingu zakładów mięsnych tygodnika BOSS firma zajęła 7 miejsce a w VI edycji w/w tygodnika zajęła 10 miejsce.o.. W rankingu zakładów mięsnych (tabela 6) sporządzonym przez dwutygodnik AGRO-TRENDY firma Agro-Handel utrzymuje się w ścisłej czołówce najlepszych firm tej branży. Dzięki stałej współpracy z dostawcami Zakład może zwiększać jakość swoich produktów i umacniać pozycję rynkową. Drzycim AGRO-HANDEL Sp. zo.

to jest długotrwałe finansowe lokaty pieniężne i rzeczowe.1. Aktywa trwałe zaangażowane są w przedsiębiorstwie przez okres powyżej 1 roku. powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń. Gabrusewicz op.3. Analiza sprawozdań finansowych 3. wyposażenie oraz prawa i majątek obrotowy. należności a także środki pieniężne.64 64 . to te zasoby majątkowe. Rozchód zasobów majątkowych musi być uzupełniony odpowiednim przychodem. aktywa obrotowe uczestniczą w nim w sposób bezpośredni. nad którymi jednostka sprawuje kontrolę. i które służą jej do osiągania korzyści w formie dopływu gotówki lub jej ekwiwalentów oraz zabezpieczenia pretensji wierzycieli. Aktywa. czy nastąpi ich pełny zwrot z bieżących wpływów działalności gospodarczej. Istota i funkcje aktywów trwałych i obrotowych powodują. Ryzyko inwestycyjne występujące przy 68 W. Wchodzą one do procesu gospodarczego i tam też podlegają stałym przemianom oraz wymianom. to kontrolowane przez jednostkę aktywa o wiarygodnie określonej wartości. s. przynosząc nadwyżkę środków pieniężnych. które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych. Z reguły czas ten jest względnie krótki. zbadanie wielkości i zmian zasobów majątku w czasie. Obejmują one majątek trwały. Czas przebywania poszczególnych zasobów aktywów obrotowych jest uzależniony od charakteru procesu produkcyjnego. że niezwykle ważna jest analiza sytuacji majątkowej przedsiębiorstwa. terminowości regulowania rozrachunków itd. rozpatrzenie struktury zasobów majątkowych przedsiębiorstwa. głównie zapasy. Nakłady na inwestycje ponoszone są w momencie rozpoczęcia ich realizacji lub nawet przed i nie ma nigdy pewności. Ich rola w procesie osiągania gotówki nie jest jednakowa. a zwłaszcza środki trwałe. które spełniają pośrednią rolę w procesie osiągania gotówki. której głównym celem jest68: • • • dokonanie klasyfikacji i ustalenie najważniejszych cech posiadanego majątku. co stwarza możliwość ciągłego dostosowywania wielkości tych składników do stopnia wykorzystywanych zdolności produkcyjnych. z tego też względu uważa się je za mało elastyczne i obciążone są dużym ryzykiem.cit. Analiza sytuacji majątkowej w oparciu o aktywa bilansu Zasoby majątkowe. W przeciwieństwie do aktywów trwałych.

angażowaniu aktywów obrotowych jest o wiele mniejsze niż w przypadku zastosowania aktywów trwałych. Wskaźniki struktury wykorzystywane w ogólnej analizie majątku wyrażają się następującymi formami: wskaźnik udziału majątku trwałego wskaźnik udziału majątku obrotowego = = majątek trwały x 100 majątek całkowity majątek obrotowy x 100 majątek całkowity 65 . pożądanej proporcji różnego typu aktywów. jakie miały miejsce w okresie sprawozdawczym. Wielkość tych indeksów powyżej 100% oznacza rozwój przedsiębiorstwa. Wzajemna relacja między aktywami trwałymi a aktywami obrotowymi. stanowi wielkość zróżnicowaną. a głównie stosunku aktywów trwałych i aktywów obrotowych.z punktu widzenia osiągania wyznaczonych celów gospodarczych . tj. Analizę wielkości i dynamiki majątku rozpatrujemy na podstawie danych liczbowych w wielkościach bezwzględnych i wskaźników relatywnych (dynamiki i tempa zmian). Dla analizy zmian. a ponadto w zależności od jego struktury znacznie zróżnicowane. Im więcej środków ulokowanych jest w aktywach obrotowych (płynnych). która zależy od rodzaju przedsiębiorstwa. wskazuje na zawężanie działalności oraz ograniczanie posiadanych zdolności produkcyjnych. Wskaźniki struktury wyrażają stosunek procentowy poszczególnych grup zasobów aktywów do ich łącznej wartości. Strukturę majątku w dużej mierze kształtuje charakter przedsiębiorstwa. Wymieniona relacja ilustruje płynność majątkową . tym są one łatwiejsze do zaangażowania w działalności gospodarczej i w ten sposób przedsiębiorstwo posiada większą płynność majątkowo bilansową. natomiast wielkość poniżej 100%. dużą wartość poznawczą mają indeksy dynamiki. powiększanie zdolności produkcyjnych.wymaga ustalenia i utrzymywania optymalnej ich struktury. Do podstawowych wskaźników dynamiki wykorzystywanych w analizie majątku zalicza się: wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego wskaźnik dynamiki majątku obrotowego = = = ma atek i ff0M^ rozpatrywanego okresu x 100 majątek całkowity poprzedniego okresu majątek tmały rozpatrywanego okresu x 100 majątek trwały poprzedniego okresu ma tek ^ obrotów rozpatrywanego okresu x 100 majątek obrotowy poprzedniego okresu Istotnym uzupełnieniem w ocenie wstępnej miar dynamiki jest analiza struktury. Zarządzanie aktywami .bilansową.

które są relacjami jednych pozycji aktywów do innych pozycji aktywów. powinien być większy od majątku finansowego69. Każdy wzrost tego wskaźnika w czasie. stanowi w gospodarce rynkowej podstawę do wstępnej oceny elastyczności firmy oraz stopnia ryzyka. Jarzębowska. które przedstawia poniższa tabela: 69 M.W badaniach sytuacji majątkowej wskaźniki syntetycznej struktury majątku uzupełniane są o wskaźniki. wówczas jest to symptom większych możliwości przedsiębiorstwa w przeprowadzaniu zmian. narastającej konkurencji .istnieje duże prawdopodobieństwo obniżenia rentowności. a majątkiem finansowym (należności i środki pieniężne).względnie też pojawienie się na rynku substytutów . a spadek świadczy o poprawie jego sytuacji w omawianej dziedzinie. Korzystna sytuacja występuje wówczas. Kiedy wartość wskaźnika unieruchomienia majątku jest mniejsza niż 1. stanowi syntetyczną miarę elastyczności przedsiębiorstwa. 80-82. 66 . W przypadku obniżenia zapotrzebowania odbiorców na wytwarzane produkty lub odprzedawane towary. W przedsiębiorstwach produkcyjnych majątek obsługujący działalność podstawową. co ma istotne znaczenie dla wierzycieli przedsiębiorstwa stopnia oraz banków finansujących Wielkość działalność tego firmy. wprowadzających nowoczesną technikę i technologię. jest oznaką pogarszania się elastyczności przedsiębiorstwa. wiąże się z wykorzystaniem danych. a nawet powstanie strat. które charakteryzują proporcje między aktywami trwałymi oraz aktywami obrotowymi.o. gdy relacja pomiędzy nimi jest wyższa od 1. o Wskaźnik poziomie unieruchomienia majątku w postaci przedstawionej powyżej. Natomiast wskaźnik produkcyjności. ukazuje relacje między majątkiem rzeczowym (środki trwałe i zapasy). informuje o znacznym stopniu unieruchomienia majątku. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie. z o. PWE. wówczas wzrost udziału środków trwałych w całkowitym majątku może świadczyć o rosnącym stopniu mechanizacji produkcji i postępie technicznym. Warszawa 2006. Nie dotyczy to przedsiębiorstw przemysłowych. wysokich kosztów stałych i małej elastyczności przedsiębiorstwa. wskaźnika przekraczającym 1. Wśród wskaźników relacji najszersze zastosowanie mają wskaźniki: wskaźnik unieruchomienia majątku = mąąe rway majątek obrotowy wskaźnik produkcyjności majątku = majątek rzeczowy majątek finansowy Ocena relacji. Dokonanie analizy sytuacji majątkowej firmy Agro-Handel Sp. s.

04 11 765 755. w latach 2002 .Rzeczowe aktywa trwale III.39% 100.36 0. z o.05 1 068 370.78 7 585 104.29 8 796 435.76 3 151 655.00 0.02 0.Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp.79 1 170 552.59 % 120.07 Aktywa razem 21 766 071.o.94 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.00 98 604.11 691 198.00 30 000.Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 2003 96 149.41 116 564.00 30 000.76 B. Inwestycje długoterminowe V.91 7322 858.12 93 351.71 1 249 311.Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe 11 135497.Należności długoterminowe IV.65 11909667. w przeciwieństwie do majątku obrotowego. Należy zauważyć.83 104 004.49 % przy jednoczesnym również niskim wskaźniku dynamiki majątku obrotowego (100. iż majtek trwały spółki przez kolejne trzy lata charakteryzował się stałym wzrostem.71 0.o. Wartości niematerialne i prawne II.87 11 967353. którego wartość wzrosła o 7 020 188.36 23178120. że stosunkowo niekorzystnie kształtowały się roczne zmiany majątku w roku 2004.37 zł w porównaniu do roku poprzedniego.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WSKAŹNIKI DYNAMIKI 2003 wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego wskaźnik dynamiki majątku obrotowego (2002 = 100) 2004 (2003 = 100) 2005 (2004 = 100) 117.84 2004 13330676. w latach 2002-2005 2002 A.05 14 130 704.50 % 113.34 30 988.92% 163.50%). Z obliczonych łańcuchowych wskaźników dynamiki wynika.94 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. iż przyrost majątku całkowitego w badanym okresie wyniósł 7 794 358.43 18 458 356.31 7 195 752. na co zasadniczy wpływ miał przyrost majątku trwałego.00 % 106.78 0. z o.o.25 zł.Aktywa obrotowe l.44 98 594. który w roku 2003 był mniejszy o 1 336 779.lapasy II.42 9 847444.00 75 449.44 9 798 718.Aktywa trwałe 1. Inwestycje krótkoterminowe IV. 67 . Na podstawie danych zawartych w tabeli 7 dokonano obliczeń łańcuchowych wskaźników dynamiki majątku badanej jednostki gospodarczej.49 % 111.Należności krótkoterminowe III. z o.o.16 13 098 068.29 65 425.42 % 88.61 26 252 714.27% 107.11 1 191 643. które wynoszą: Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.60 zł. Analizując zmiany bezwzględne majątku całkowitego i jego podstawowych grupach majątkowych można zauważyć.00 118 990.75 8 238 820.01 7470 895.00 31681.00 30 000. w którym wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wyniósł zaledwie 106.11 990 981. z o.13 2005 14 343 047.01 21 380.79 818 830.

2005 ■ / 2002 2003 2004 2005 □ MAJĄTEK TRWAŁY □ MAJĄTEK OBROTOWY Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp. iż systematycznie od początku badanego okresu. Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp. Taka tendencja to efekt zmian dostosowujących technologię 68 .o. Z wykresu 7 i tabeli 9 wynika. zwiększa się ryzyko inwestycyjne związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.o. z o.53 1. w latach 2002 . kiedy to majątek spółki był zdominowany majątkiem trwałym następuje równoważenie udziałów podstawowych grup majątkowych.5 2005 1.22 1.83 WSKAŹNIKI RELACJI 2003 2004 1.20 1.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik unieruchomienia majątku wskaźnik produkcyjności majątku 2002 0. czyli poziom uznawany za korzystny. których wielkość w pierwszych trzech latach badanego okresu wzrosła z poziomu 0.66 do 1. niż 1.66 0.3 5 1.o. Natomiast wskaźniki relacji majątku spółki Agro-Handel zawarte są w tabeli 9. W ostatnim analizowanym okresie wskaźnik charakteryzował tendencją spadkową (zmniejszenie o 0.15) jednak jest on cały czas na wyższym poziomie.Wskaźniki ogólnej struktury majątku przedstawia poniższy wykres: Wykres 7: Kształtowanie się wskaźników udziału majątku trwałego i obrotowego w majątku całkowitym firmy Agro-Handel Sp. Spadek udziału aktywów obrotowych w aktywach całkowitych wiąże się z spadkiem elastyczności. w latach 2002 .35.46 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. Wraz ze wzrostem udziału trwałych składników majątku w majątku całkowitym badanej spółki. z o. z o.o. z o. Potwierdzają to również obliczone wskaźniki relacji majątku trwałego do majątku obrotowego.

17 60.13 0. czyli do dnia akcesji do struktur europejskich.92 Majątek obrotowy .53 1.77 0.00 311.00 238.44 54.6Ą 163.00%.361 53.57 142.37 28.94 117.35 38.47 34.55 3.98 0.98 35.o o \ o . z o.85 4.03 100.długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 0.68 196. Do wzrostu majątku całkowitego głównie przyczynił się wzrost majątku trwałego. Największą dynamiką zmian wśród składników majątku obrotowego charakteryzują się rozliczenia krótkoterminowe.14 57. których wartość wzrosła o 445.32 144.należności krótkoterminowe .00 0.00 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.14 0.02 5.wartości niematerialne i prawne . o 96.83\ 146.79 47.00 0.2004. przy czym wartość 69 .87 0.98 0.51 0.59% długoterminowe rozliczenia międzyokresowe.00 100.00 100.00 2005 --100 DYNAMIKA (%) 2002= 2003 2005 2004 54.krótkoterminowe rozliczenia 45.59 106.95 84.55 0.49 2.00 111.38 375.15 88.46 do 1.2005 nastąpił wzrost całości majątku o 42.43 42. którego wartość wzrosła o 95.00 100.66 6.44f 64.19 125.56 65.56%. Wartość majątku obrotowego uległa zwiększeniu jedynie o 6.54 252.12 STRUKTURA (%) 2003 2004 54.24 88.54 co dla przedsiębiorstw produkcyjnych wskazuje na korzystną sytuację.23 Majątek całkowity 100. Pogłębiona analiza dynamiki aktywów .19%.00 0. Z kolei od drugiego roku objętego badaniem korzystnie kształtuje się relacja majątku obsługującego działalność podstawową do majątku finansowego.01\ 0.przeprowadzona na podstawie obliczonych odchyleń i wskaźników dynamiki .06 0. jakie firma Agro-Handel wprowadziła do 01.45 56.51 0.51 158.14 545.o.43 93.93 Majątek trwały .pozwala stwierdzić.97 182. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 39.05.54 86.04 195.38% rzeczowe aktywa trwałe oraz o 275.68% wartości niematerialne i prawne.96 163.45\ 4. Wielkość wskaźnika produkcyjności w tym okresie mieści się w przedziale od 1.66 142.inwestycje długoterminowe .o.produkcji żywności do standardów Unii Europejskiej.35 45. iż w latach 2002 .zapasy . Wśród składników majątku trwałego jedynie inwestycje długoterminowe zmniejszyły 100.należności długoterminowe . Szczegółowa struktura i dynamika zmian trwałego i obrotowego majątku spółki oraz ich poszczególnych składników przedstawia się następująco: Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.69 0. natomiast wartość pozostałych zwiększyła się odpowiednio o: 42.70 109.46\ o .23 79. z o.33 5.16 0.42 182.inwestycje krótkoterminowe .87%.rzeczowe aktywa trwałe .46\ 12. o o l100.27 461.23%.

zapasów wzrosła o 9.111.% tj. 103. cit. POŻYCI ZOBOWIĄZANIA KRYTERIUM: TERMINOWOŚCI DŁUGOTERMINOWE WŁASNE (PODSTAWOWE.66% do 28. Analiza sytuacji kapitałowej na podstawie pasywów bilansu Klasyfikację kapitałów jednostki według najczęściej stosowanych kryteriów podziału i ich rodzaje przedstawia poniższy schemat: Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych KRYTERIUM: WŁASNOŚCI KAPITAŁY WŁASNE KAPITAŁY POZOSTAŁE KAPITAŁY PODSTAWOWE KAPITAŁY OBCE KREDYTY. o 14. OBCE (KREDYTY INWESTYCYJNI KRÓTKOTERMINOWE 'ŁASNE (ZYSKNA DYWIDENDA REZERWl BCE (ZOBOWIĄZANIA BIEŻĄCE. który jest 70 .46. iż wzrost udziału majątku trwałym wiązał się ze wzrostem udziału rzeczowego majątku trwałego z 38. o 19. pomniejszonym o szeroko rozumiane zobowiązania i rezerwy na zobowiązania. Natomiast spadek udziału majątku obrotowego w strukturze aktywów wynika głównie ze spadku udziału należności krótkoterminowych z 47. Tak zdefiniowany kapitał własny obejmuje kapitał (fundusz) podstawowy.56%.85%. WEWNĘTRZNE WŁASNE Źródło: Opracowano na podstawie W. 3. Analizując zmiany w strukturze zachodzące w majątku firmy Agro-Handel należy zauważyć.20%. 107. ZOBOWIĄZANIA. OBCE (KREDYTY. Kapitał własny definiowany jest przez aktywa netto. Gabrusewicz op. POŻYCZKI) KRYTERIUM: ZRODEŁ POCHODZENIA ZEWNĘTRZNE WŁASNE (KAPITAŁ ZAŁOŻYCIELSKI.98% do 53.27%. s. należności krótkoterminowych spadła o 15.2.07% oraz jednoczesnym wzroście środków pieniężnych o 152. które równe są aktywom jednostki.83% tj.

kredyty. zwłaszcza kapitał podstawowy. s. obejmujące zobowiązania handlowe (wobec dostawców). na które składają się: zobowiązania wobec kredytodawców i pożyczkodawców z tytułu kredytów i pożyczek krótkoterminowych oraz płatności odsetek od kredytów i pożyczek długoterminowych przypadające na dany rok. 107.. ceł. który powinien zapewnić pokrycie przynajmniej elementów majątku trwałego (wykazującego najniższa płynność). 71 Ujmuje to poniższa reguła : KAPITA STAŁY = KAPITAŁY W ŁASNE + ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE Ł Na zobowiązania krótkoterminowe. Gabrusewicz op. zysk (stratę) z lat ubiegłych. Struktura finansowa wynikająca z pasywów bilansu daje obraz podstawy finansowej.do relacji zachodzących pomiędzy własnymi i obcymi źródłami finansowania zasobów. kapitał zapasowy. Termin ich płatności jest dłuższy niż jeden rok. • kapitały krótkookresowe (zobowiązania i kredyty krótkoterminowe). Waśniewski op. Pomiędzy tymi 71 . s. cit. zobowiązania z tytułu płac. Zobowiązania długoterminowe obejmują długoterminowe pożyczki. podatków. Dlatego też punktem wyjścia przy porównawczej analizie pasywów jest wstępna ocena ich struktury i ustosunkowanie się . stanowi najbardziej stabilne źródło finansowania. W. T. a więc płatności o terminie nieprzekraczającym jednego roku. 290. pozostałe kapitały rezerwowe. Łącznie z kapitałem własnym zobowiązania długoterminowe stanowią tzw. kapitał z aktualizacji wyceny. obligacje i inne papiery wartościowe emitowane przez przedsiębiorstwo. na której jest oparta działalność przedsiębiorstwa. a także zobowiązania bieżące.korygowany in minus o należne wpłaty na kapitał podstawowy oraz udział (akcje) własne.w warunkach danego przedsiębiorstwa . cit. ubezpieczeń społecznych. spełniając równocześnie funkcję 70 gwarancyjną wobec wierzycieli . zysk (stratę) netto oraz nieaktywną pozycję korygującą odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego.ZO BO W IĄZAN IA I REZERW Y NA ZO BO W IĄZAN IA ŁY Dążenie do poprawy stopy zwrotu kapitału własnego powoduje angażowanie w działalność gospodarczą kapitałów obcych. Dokonując wstępnego przeglądu struktury kapitałów trzeba brać pod uwagę czas użytkowania kapitałów obcych i odrębnie rozpatrywać: • kapitały długoterminowe (zobowiązania i kredyty długoterminowe). Poniższa formuła przedstawia kapitały własne w ujęciu rachunkowym: K APITA W ŁASNE = AK TYW A . kapitał stały przedsiębiorstwa. Kapitał własny.

cit. ocenę struktury kapitałowo-majątkowej. wskazując na wzrost stopnia samofinansowania. Stąd też stosunek między kapitałem zakładowym a rezerwami ulega często znacznej zmianie. 72 . op. Nierzadkie są 72 73 M. W dobrze funkcjonujących przedsiębiorstwach . Wskaźnik udziału kapitałów obcych informuje o rozmiarach zadłużenia przedsiębiorstwa. Rozpatrzenie jej informuje o wartości kapitału własnego i zagrożeniach wynikających z zaangażowania kapitału obcego . Natomiast wskaźniki relacji są uzupełnieniem wskaźników struktury. Istotna jest również wewnętrzna struktura obu grup kapitałów. Informuje o skali zaangażowania obcych źródeł finansowania w stosunku do kapitałów własnych. Pierwszy wskaźnik relacji określany jest wskaźnikiem przekładni kapitałowej. T. Drugi wskaźnik relacji jest miarą samofinansowania przedsiębiorstwa.ma miejsce systematyczne tworzenie rezerw z zysku. może spowodować trudności płatnicze i wywołać niebezpieczeństwo niewypłacalności . Dudycz. 121.oprócz stałego wypłacania dywidend od kapitału zakładowego . ocenę dynamiki poszczególnych składników kapitału. Poziom sfinansowania składników kapitałami własnymi i obcymi określają wskaźniki struktury własnościowej i relacji kapitałów własnych i obcych wyrażających się następującymi formułami: wskaźnik udziału kapitałów własnych wskaźnik udziału kapitałów obcych wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych kapitały własne x 100 kapitały całkowite kapitały obce x 100 kapitały całkowite kapitały obce kapitały własne kapitał własny kapitał obcy Wskaźnik udziału kapitałów własnych w kapitale całkowitym wyraża stopień samofinansowania przedsiębiorstwa.. Analiza sytuacji majątkowej obejmuje: • • • ocenę struktury kapitałów. gdyż nieprzemyślane. Jarzębowska op. 35. Bardzo istotną kwestią wstępnej oceny pasywów jest zbadanie wewnętrznej struktury kapitałów własnych. s. Relacja między nimi zależy od charakteru przedsiębiorstwa i od czynników zewnętrznych. s.wielkościami powinna występować właściwa dla danego przedsiębiorstwa proporcja. co oznacza szybsze zwiększenie rezerw kapitałowych niż kapitału zakładowego. nagłe zmniejszenie kapitałów własnych w stosunku do obcych źródeł finansowania. przy których płaci się często wysokie odsetki. cit.

. należy porównać dynamikę poszczególnych grup kapitałów względem siebie. .. Do oceny struktury kapitałów własnych i obcych służą wskaźniki: kapitał podstawowy x 100 kapitały własne kapitał zapasowy x 100 kapitały własne kapitał z aktualizacji wyceny x 100 kapitały własne kapitał rezerwowy x 100 kapitały własne wynik z lat ubiegłych x 100 kapitały własne wynik roku bieżącego x 100 kapitały własne zobowiązania długoterminowe x 100 kapitały obce zobowiązania bieżące x 100 kapitały obce kredyty krótkoterminowe x 100 kapitały obce .wypadki.. Wyznaczenie pojemności zadłużeniowej spółki. s. _ zobowiązania z tytułu dostaw i usług x 100 kapitały obce Do oceny struktury kapitału pod względem wskaźników opisanych wzorami: wskaźnik udziału kapitałów długoterminowych wskaźnik udziału kapitałów krótkoterminowych wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do krótkoterminowych terminowości korzysta się ze kapitały długoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały krótkoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały długoterminowe kapitały krótkoterminowe Dokonując oceny zmiany kapitałów w czasie. . 30 73 . w odniesieniu do poszczególnych grup kapitałów.... nr 9... 2001. Metoda praktyczna. .. Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych obliczany następująco: wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych = kapitały całkowite w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały całkowite w poprzednim okresie kapitały własne w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały własne w poprzednim okresie kapitały obce w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały obce w poprzednim okresie kapitały długoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały długoterminowe w poprzednim okresie kapitały krótkoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały krótkoterminowe obce w poprzednim okresie wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych J. . . „Przegląd Organizacji". Gajdka. w których wielkość rezerw kapitałowych przekracza kilka razy wielkość kapitału zakładoweg 74 o .

pożyczki. Rzeczywisty obraz stanu ekonomiczno-finansowego firmy można uzyskać dopiero na podstawie oceny wzajemnego związku między kapitałami (pasywami) a odpowiadającymi im środkami majątkowymi (aktywami) . s.Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych jest równy wskaźnikowi dynamiki majątku całkowitego. Jeżeli zobowiązania krótkoterminowe w pełni pokrywają majątek obrotowy wówczas zachowana jest złota reguła bilansowania w stosunku do obrotowych składników majątku przedsiębiorstwa76. 120 Polityka bilansowa i analiza finansowa.Gabrusewicz op. Wydawnictwo Ekspert. Jeżeli dynamika kapitałów własnych jest silniejsza od dynamiki kapitałów obcych. Dla utrzymania równowagi finansowej przedsiębiorstwa istotne jest również zachowanie bieżącej płynności. s. Podstawowym źródłem jego finansowania są kapitały krótkoterminowe (krótkoterminowe kredyty bankowe. Wrocław 2002. że optymalny poziom sfinansowania majątku trwałego kapitałem własnym wynosi 70%) oraz w razie potrzeby długoterminowym kapitałem obcym. co łączy się z finansowaniem majątku obrotowego. natomiast majątek obrotowy powinien znaleźć częściowe pokrycie w kapitale własnym (kapitał własny powinien stanowić pokrycie dla 30% wartości majątku obrotowego) i długoterminowym obcym oraz częściowo krótkoterminowym kapitale obcym. Złota reguła bilansowa zakłada. Wskaźniki te pokazują też zmiany w strukturze kapitałów . powinien być finansowany w sposób najbardziej bezpieczniejszy. a za taki uważa się majątek trwały. analiza by poszczególnych pozycji pasywów i aktywów jest wyczerpująco ocenić sytuację ekonomiczno-finansową przedsiębiorstwa. Sawicki. czyli przez kapitał własny. Również za pozytywny objaw uważa się silniejszą dynamikę kapitałów długoterminowych od dynamiki kapitałów krótkoterminowych.wzrasta udział kapitałów o większym wskaźniku dynamiki. cit. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. K. Majątek trwały należy finansować głównie kapitałem własnym (przyjmuje się. 142 74 . red. tym samym: kapitał własny* długoterminowy obcy majątek trwały _ > ( n stopień pokrycia) W. bony komercyjne) oraz zobowiązania bieżące. że majątek obciążony dużym ryzykiem. jest to pozytywny objaw. Oddzielna niewystarczająca.

KAPITAŁY OBCE KRÓTKOTERMINOWE Ł 77 78 Ibidem. która finansuje środki obrotowe określana jest mianem kapitału obrotowego netto lub kapitału pracującego. W. iż część środków obrotowych finansowana jest kapitałem stałym. ponieważ kapitały długoterminowe powinny przewyższać wartość majątku trwałego. że przedsiębiorstwo może mieć trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań. Kapitał obrotowy netto 7R . Jeżeli majątek trwały nie jest pokryty kapitałami długoterminowymi. 75 . ułatwiający zachowanie bieżącej płynności finansowej.w zależności od podejścia . 143. O ile przedsiębiorstwo swojego majątku trwałego może nie mieć sfinansowanego kapitałem własnym.majątkowej służą również następujące wskaźniki: wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym = = kapita własny x 100 ł mają tek trwały kapita stały x 100 ł mają tek trwały wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego kapita krótkoterminowy x 100 = ł majątek obrotowy wskaźnik zaangażowania kapitałów obcych = kapita obce x 100 ły mają tek obrotowy Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym informuje. Jest to. to musi bezwzględnie finansować majątek trwały kapitałem długoterminowym. Pozostałe środki obrotowe finansowane są kapitałami krótkoterminowymi (zobowiązaniami i kredytami). Ta część kapitału stałego. Celem kapitału pracującego w przedsiębiorstwie jest minimalizacja ryzyka. cit.MAJĄTEK TRWAŁY Ł podejście majątkowe KAPITA OBROTOW Y NETTO = MAJĄTEK OBROTOWY . należności) lub też wynikającego ze strat związanymi z tymi środkami (trudności zbytu produktów. s. op. co zgodne jest ze złotą regułą finansową. w jakiej części majątek trwały jest finansowany kapitałem własnym. 123. Jeżeli majątek trwały jest w całości finansowany kapitałami własnymi. kłopoty ze ściąganiem należności). Wartość tego wskaźnika powinna przekraczać 100%. Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałami długoterminowymi jest uzupełnieniem poprzedniego wskaźnika. wynikającego z unieruchomienia części środków obrotowych (zapasów. Gabrusewicz.oblicza się według poniższych formuł : • • podejście kapitałowe KAPITA OBROTOW Y NETTO = KAPITAŁ STAŁY . W praktyce jednak obserwuje się. to wartość wskaźnika jest mniejsza od 100%. to przedsiębiorstwo takie ma bardzo silne podstawy finansowe.Do oceny struktury kapitałowo . s. Stopień tego finansowania 77 określa wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego . Oznacza to. więc pewnego rodzaju element bezpieczeństwa.

.34 1640.Zysk (strata) netto B..Badając strukturę majątkowo-kapitałową. w 4. w jakim stopniu kapitał pracujący finansuje majątek całkowity i majątek obrotowy.30 12 162 308.94 26252714.86 Pasywa razem 18 458 356.00 65 2769. w latach 2002-2005 2002 A..00 2 339260.07 3 664.39 9 798 718. .07 1 710 859. poziom kapitału obrotowego wykorzystuje się do obliczenia następujących wskaźników: wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego r * JH » ■ .18 10 337251.Kapitał (fundusz) własny I.44 1640.78 0.15 2003 4 540 809.o.00 zł.Kapitał (fundusz) podstawowy II. . Należy zauważyć.73 1712832.69 1761190.01 5 369 431.34 0.Rezerwy na zobowiązania -długoterminowe -krótkoterminowe //. Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp.Zobowiązania i rezerwy I.Zobowiązania długoterminowe Ill.60 9 226.79 9 226. z o.12 1 874 759.48 4 8358.45 301 684.74 9 847444.Zobowiązania krótkoterminowe IV. Spadek wartości wskaźnika oznacza wzrost finansowania majątku obrotowego kapitałem krótkoterminowym i jest to dla przedsiębiorstwa sytuacja niekorzystna.00 5 052 102.11 78 097.o.00 5 015 020.75 652 769.42 7 186.42 0.52 1 000 000.00 5 003 448. .78 8 027. Analizując zmiany bezwzględne poszczególnych pozycji pasywów można zauważyć.69 0.65 1 400 000.00 3 664. W 2005 roku badanej spółce udało się 76 .00 3 972. Jego wzrost oznacza zwiększenie długookresowych kapitałów w finansowaniu majątku obrotowego w przedsiębiorstwie. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny IV. na co największy wpływ miał przyrost kapitału zapasowego.89 11 135 497.00 805 400.05 1 400 000.07 899 865. = ■ .07 7 186. iż w 2004 roku wspólnicy dokonali dopłaty do kapitału podstawowego w kwocie 400 000. L.00 3 972.—r~h majątek obrotowy Wartość przedstawionych powyżej wskaźników informuje o tym.9 2005 10 335 103.40 11 909 667. Jest to sytuacja korzystna dla przedsiębiorstwa.12 3 687 533.Kapitał (fundusz) zapasowy III.00 3 221 688.0. Poniższa tabela zawiera dane wyjściowe do dokonania analizy sytuacji kapitałowej badanej zakładów mięsnych Agro-Handel Sp. t t u t t■ ■ a. którego wartość wzrosła o 4 198 047. z o.97 zł.90 0.77 70 070.53 zł. z 0.79 244 121.91 1 000 000.Rozliczenia międzyokresowe -długoterminowe -krótkoterminowe 3 817 944. wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego L.91 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.53 244 121.15 0.25 10 617 599.31 21 766 071.00 4 017200. iż przyrost kapitałów własnych w rozpatrywanym okresie wyniósł 6 517 158.36 23178120.56 301 684.75 9 132 173.—r^: majątek całkowity kapitał obrotowy x 100 = ■ .78 2004 6 740 569.

o.o.63%. W latach 2002 . był on większy o 1 976 673.40 zł i w porównaniu do roku 2003 (najniższego zysku). z o. tym samym badana spółka poprawia swą strukturę własnościową. Wykres 9: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium terminowości firmy Agro-Handel Sp.2005 2005 2003 2004 ■ KAPITAŁ DŁUGOOKRESOWY □ KAPITAŁ KRÓTKOOKRESOWY Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp. . z o. w latach 2002 .wypracować największy w całym badanym okresie zysk. z o.79 zł do 17 225 261.o.2005 ii n H 2002 2002 2003 2004 ■ KAPITAŁ WŁASNY □ KAPITAŁ OBCY 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp.2005 zobowiązania i rezerwy kształtowały się na poziomie od 14 640 411. z o. iż udział kapitałów obcych w strukturze w ciągu badanego okresu spadł z poziomu 79.o. Analizując wykres 8 można zauważyć.45 zł. wyniósł on: 3 687 533.32% do 60. w latach 2002 . Struktura kapitałów badanego podmiotu gospodarczego obrazują poniższe wykresy: Wykres 8: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium własności firmy Agro-Handel Sp.51 zł.

77

Z kolei - jak wynika z wykresu 9 - w latach 2002 - 2005 nastąpiła znacząca zmiana w strukturze kapitałowej, mianowicie do roku 2003 kapitał całkowity spółki zdominowany był przez kapitały krótkoterminowe (58% w 2002, 56% w 2003), natomiast po 2003 roku w kapitałach dominowały kapitały długoterminowe (52% w 2004, 65% w 2005). Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 - 2005
\A/vc7rv7i=™i MiBKiiB WYSZCZEGOLN EN E KRYTERIUM WŁASNOŚCI: wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych KRYTERIUM TERMINOWOŚCI: wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych 0,74 0,79 1,10 1,86 3,83 0,26 3,79 0,26 2,44 0,41 1,54 0,65 WSKAŹNIKI RELACJI „„„„ «„„„ „nn. * 2002 2003 2004 nnr 2005

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Również korzystnie kształtują się wskaźniki relacji kapitałów badanej spółki. Skala zaangażowania obcych źródeł finansowania, w stosunku do źródeł własnych, spadała z 3,83 w 2002 roku do 1,54 w 2005 tj. o 2,29. W dwóch ostatnich badanych okresach miara skali samofinansowania (wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych) systematycznie wzrastała, jednak nadal na koniec badanego okresu wielkość utrzymała się na dość niskim poziomie - zaledwie 0,65. Świadczy to o tym, iż firma Agro-Handel jest podmiotem silnie uzależnionym od kapitałów obcych. Systematyczny wzrost wielkości wskaźnika relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych świadczy o coraz większej roli długoterminowych źródeł finansowania aktywów spółki AgroHandel. Szczegółowa struktura oraz dynamika kapitałów własnych i obcych a także ich składników podstawowych prezentuje tabela 13.

78

Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005
WYSZCZEGÓLNIENIE
2002

STRUKTURA (%)
2003 2004 2005

DYNAMIKA 2002= 2003 2004

■100 (%) 2005 270,70 140,00 621,24 80,92

Majątek trwały
- kapita (fundusz) podstawowy ł - kapita (fundusz) zapasowy ł - kapita (fundusz) z aktualizacji wyceny ł - zysk (strata) netto

100,00
26,19 21,10 7,90 44,81

100,00
22,02 51,52 6,64 19,82

100,00
20,77 47,80 3,62 27,81

100,00
13,55% 48,41M 35,68\

118,93
100,00 290,45 52,60

176,55
140,00 400,01 80,92

2,36\ 100,00

109,58 215,54

Kapitał obcy
- rezerwy na zobowi ązania - zobowi ązania długoterminowe - zobowi ązania krótkoterminowe - rozliczenia mi ędzyokresowe

100,00
0,01 27,44 72,52 0,03

100,00
0,04 29,33 70,61 0,02

100,00
0,48 32,67 62,89 3,97

100,00
0,06\

117,66
438,11 125,76 114,55 92,26

112,28
4761,07 133,66 97,36

108,72
562,49 124,84 86,01

37,5/1
57,37\ 11,06\

16433,67 44338,47

Kapitał całkowity

117,92

125,57

142,23

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Na podstawie danych zawartych w tabeli 13 wynika, że w latach 2002 - 2005 dynamika kapitałów własnych spółki Agro-Handel wzrosła z poziomu 18,93% do 170,70% tj. o 151,77%, przy czym wśród jego składników największą dynamiką - aż 521,24% -wyróżniał się kapitał zapasowy. Z kolei dynamika kapitałów obcych spadła o 8,94% z poziomu 117,66% do 108,72%. Zobowiązania krótkoterminowe wykazywały tendencje spadkową, a ich dynamika spadła o 24,54%, co należy ocenić jako korzystne zjawisko. Od 2003 roku największy udział w strukturze kapitałów własnych ma kapitał zapasowy, który stanowi blisko 50,00%. Jednocześnie udział kapitału podstawowego w rozpatrywanym okresie systematycznie spada, i tak, w pierwszym okresie stanowił 26,19% kapitałów własnych, a w ostatnim roku jego udział wynosił już tylko 13,55%. Natomiast w strukturze kapitałów obcych obserwuje się dość korzystne zjawisko w ciągu czterech kolejnych lat, jakim jest wzrost udziału zobowiązań długoterminowych z poziomu 27,44% na 31,51%, przy jednoczesnym spadku udziału zobowiązań krótkoterminowych z 72,55% do 57,37% tj. o 15,55%. Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów badanej spółki przedstawiają się następująco:

79

72 0.19 120%^ 1.38 2002 2003 2004 2005 -^ . iż najsilniejszymi wskaźnikami dynamiki odznaczają się kapitały własne oraz kapitały długoterminowe.50 % 114.88 % 83. w całym okresie objętym badaniem kształtowały się stosunkowo korzystnie. w latach 2002 . z o.kapitałową dopiero w 2005 roku.2004 nie została zachowana złota reguła bilansowania przez firma.44 % 95. iż w latach 2002 . iż ich poziom.01 % _________________________________________________________(2002 = 100) __________(2003 = 100) ____________(2004 = 100) wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.92% 118.27 % 153.2005 140% 1. .96 0.2005 WSKAŹNIKI DYNAMIKI WYSZCZEGÓLNIENIE 2003 2004 2005 117.91 % 113. Z obliczeń przedstawionych na wykresie 10 wynika.54% 106. Wykres 10: Złota reguła bilansowa badanej spółki w latach 2002 . Agro-Handel. Spółce udało się osiągnąć prawidłowa strukturę majątkowo .o.Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp. Wykres 9 obrazuje jak w spółce Agro-Handel przestrzegana była złota reguła bilansowa.66% 122.o.23 % 90.49 % 148.o.80 100% 80% 60% 40% 20% 0% - ^ 0.Złota zasada finansowania % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.Złota reguła bilansa % -^ . co roku wzrastał szybciej.33 % 96. Jak wynika z obliczeń przedstawionych w Tabeli 14.84 % 140. oznacza to.43 % 126.07 z^-**— 0. z o.93% 117. Warto zauważyć.

8 0 .

o 81 .o. z o. w latach 2002-2005 WKAŹNIKI STRUKTl WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego wskaźnik zaangażowania kapitałów obcych wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego 52.84 % 112. że w tych latach majątek trwały firmy przewyższał kapitał stały.56 % 90.08 % 133.23 % 50. gdyż może spowodować do utratę płynności finansowej. z o.16 % 175.38 % 131.06 % 107.Kształtowanie się kapitału obrotowego netto badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono na wykresie 11.02 % 77.78% 4. dlatego część majątku trwałego finansowana była kapitałami krótkoterminowymi.60 % 37.2004 kapitał obrotowy spółki AgroHandel był ujemny.91 % -24.65 % 3.14% 107. Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp. Wykres 11: Kapitał obrotowy netto firmy Agro-Handel Sp.16 % 124.92 % -5. w latach 2002 -2005 KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście kapitałowe) KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście majątkowe) Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.79% -10.40 % 72.94 % 80.o Powyższy wykres wskazuje.o.27 % -12. zatem zmniejszyło się zagrożenie utraty płynności finansowej. Jest to sytuacja niekorzystna.48 % 2.00 % 95. z o.84 % 8. Oznacza to.31 % 166. ta zaś może doprowadzić do bankructwa. iż w latach 2003 .46 % RY MAJĄTKOWO-KAPITAŁOWEJ 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o. Jednakże w ostatnim roku objętym badaniem poziom kapitału obrotowego netto jest najwyższy w całym okresie.

D.16%. Dodatkowo pełni rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego. Operując wielkościami strumieniowymi. Ze znaczącej roli. W 2003 roku rozpoczęto rozbudowę hali uboju. określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. grupuje wszystkie przychody uzyskiwane ze sprzedaży dóbr i usług wytworzonych przez przedsiębiorstwo. Sierpińska. cit. 3. a także podstawowym źródłem zasilania przedsiębiorstwa w kapitał własny oraz wypłat dywidend dla udziałowców. Niski poziom wskaźników wynika z gruntownej modernizacji zakładu produkcyjnego. tworzy się potrzeb jego wielokierunkowej analizy . jaką spełnia wynik finansowy w działalności przedsiębiorstwa. przychody ze sprzedaży towarów. jaka w tym czasie miała miejsce.. Wstępna ocena księgowej wielkości wyniku finansowego Wielkość wyniku finansowego jest głównym czynnikiem rzutującym na poziom rentowności. Przez kolejne lata obserwuje się spadek wartości tego wskaźnika. Zakłady Mięsne Agro-Handel nie były w stanie sfinansować modernizacji budynków i zakupu nowych środków trwałych bez konieczności zadłużenia się (zaciągnięcia kredytów). Ponadto stanowi podstawę do rozliczeń finansowych z budżetem państwa w postaci podatku dochodowego. Umożliwia również rozwój firmy i wzrost jej wartości. iż spółka Agro-Handel sprawnie spłaca zaciągnięte wcześniej zobowiązania kredytowe. zakupiono nową linie ubojową. 33. Rachunek wyników to główne źródło informacji o wielkości osiągniętego zysku lub poniesionych strat. co wskazuje na to. a także wyposażono dział produkcji wędlin w nowe maszyny i urządzenia techniczne. który również w roku 2003 kształtował się na poziomie 175.3. przychody z operacji finansowych oraz odpowiadające tym rodzajom działalności koszty i straty.79% i był najwyższym w całym okresie objętym badaniem.Jak wynika z przedstawionych w powyższej tabeli danych.94% i 80. Wędzki opt. w 2003 roku zarówno wielkość wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym jak i kapitałem stałym były najniższym w całym analizowanym okresie i wynosiły odpowiednio: 37. s. Znajduje to odbicie w poziomie wielkości wskaźnika zaangażowania kapitałów obcych. 82 . Na wynik finansowy może oddziaływać różny układ 79 M. rozbudowano system wagowy.

04 1041205. cit. 80 Polityka bilansowa i analiza finansowa.33 73 661368. Szczegółowa analiza poszczególnych czynników umożliwia określenie.96 627992.91 4 686 138.39 1 874 757.62 1 502 633.02 515124.90 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.52 1727 581.29 893 739.84 2 699 142.23 lysk(strata) na sprzedaży Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne 1 763 188.13 lysk(słrała) z działalności operacyjnej Przychody f/nansowe 2 473 048. Przekształcona do postaci analitycznej forma rachunku wyników stanowi dobrą podstawę do wstępnej oceny kształtowania się wyniku finansowego na różnych poziomach (Tabela 16). red. • badanie relacji zachodzących pomiędzy poszczególnymi wielkościami ekonomicznymi rachunku wyników. Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.2005_____________________________ WYSZCZEGÓLNIENIE Przychody netto ze sprzedaży i zrównanie z nimi Koszty działalności operacyjnej 2002 2003 2004 2005 69 760 541.35 129 037. Wstępna analiza rachunku wyników obejmuje : • ustalenie i ocenę zmiany wielkości strumieni pieniężnych prezentujących przychody ze sprzedaży.27 5 013 533. Najwyższy wyniki na działalności podstawowej spółka Agro-Handel osiągnęła w 2005 roku i wyniósł on: 4 686 138.13 376 987.17 zł.26 807 825.05 955386.78 1032 773. z o.68 74 286. 146.31 75 803.25 236 803.o.13 864 475.41 2 389 881.59 661847.77 4 728 728.53 94 684149. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. ____________________________w latach 2002 .69 Wynik finansowy netto 1 710 859. który w wartościach bezwzględnych wyraża się kwotą 2 922 950.czynników biorących udział w jego tworzeniu.49 154 615.78%.05 lysk(słrała) z działalności Podatek dochodowy 2 372 707.41 261181.89 899 865.01 Koszty finansowe__________________________________229 378.88 1 341 634. K.75 67 997 353. 83 .70 67 726.o. W porównaniu do 1 763 188.26 zł.26 zł zysk wypracowanego w pierwszym roku analizowanego okresu nastąpił wzrost o 265.07 72 853 543. s. koszty i wynik finansowy i inne wielkości ekonomiczne w kolejnych latach badanego okresu.62 89998 011. z o. w jakim stopniu każdy z nich wpłynął na powstanie ostatecznej wielkości wyniku finansowego i czy jest ona prawidłowa z punktu widzenia ekonomicznej efektywności środków zaangażowanych w procesie produkcji.02 84 489 391.35 2 066 583.52 zł i był większy od najniższego wyniku osiągniętego na tej działalności w badanym okresie o 3 878 313.37 86 555 975. Sawicki op.99 441769.18 359 091.73 3 687 522.

W tym celu dokonuje się porównawczej oceny wskaźników dynamiki poszczególnych jego składników. Analiza dynamiki umożliwia wymierne określenie wpływu podstawowych czynników na wzrost lub spadek wyniku finansowego netto. Potwierdzenie rezultatów oceny wyniku finansowego przy wykorzystaniu wskaźników dynamiki można uzyskać przez równoległą analizę wskaźników struktury rachunku wyników.74%l \ -16.06% 89.T 20% 0% .08°/ : wynik na działalności podstawowe] wynik na działalności operacyjnej : wynik na operacjach finansowych :■ : obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego I I 80% 60% 40% ' ~89. które w głównej mierze rzutują na poziom zysku netto.o.o.50% 27.48 ' -7. . Otrzymane w ten sposób odchylenia dodatnie i ujemne informują przejrzyście o zaistniałych przekształceniach poszczególnych elementów osiągniętego wyniku finansowego. istotne znaczenie ma tu porównanie wskaźników.88% -Sf)fi% ) -38. w latach 2002-2005 140 % 120 % 100 % 103. z o.24%l 18.09%l I ■ 33. l -17.69% % -' i 2002 2003 2005 tr ■i 2004 V Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp. zestawienie analityczne. Ocena struktury analitycznego rachunku wyników polega na ustaleniu udziału poszczególnych jego składników w ogólnej (stanowiącej 100%) wielkości przychodów ze sprzedaży.89% IL -49. Bardzo pomocne w zakresie analizy rachunku wyników jest tzw. które w formie dwóch tabel obrazuje strukturę oraz dynamikę przychodów i kosztów.77% 1127.7? % '-28.Kształtowanie się wyników poszczególnych segmentów działalności firmy Agro-Handel w rozpatrywanym okresie obrazuje poniższy wykres: Wykres 12: Wielkość i zmiana wyników na poszczególnych obszary generowania wyniku finansowego firmy Agro-Handel Sp. z o.77% 77 71 o/.

84 .

84 667.57%.49 164.73 57.39 1.36 265.99 1. Analiza struktury rachunku wyników wykazuje. 97.72 77.82 199.80% w 2003.89 105.45%.57 3.22 -0.35 100. 98.25 117.61 2.11 97. Natomiast koszty działalności operacyjnej.04 0.32 1.10% w 2005 roku81. ich wskaźnik udziału wynosił w kolejnych latach odpowiednio 92.00 100.30 0.73 88.10 3. Analiza dynamiki zysku po wyeliminowaniu wpływu zmiany cen przedstawia poniższy wykres: http://www.55 199.40 0.61%.stat. 97.76 0.32 215.57 92.08 0.14 45. stanowią analogicznie: 97.39 168.30 3. i 102.54 66.01.50% w 2004.60 2.62 50.60 97.39 98.69%. 92.52 406. 95. że decydujący wpływ na wielkość przychodów netto ze sprzedaży mają przychody ze sprzedaży produktów.18 7.htm 03.38 4. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE STRUKTURA (%) 2002 2004 2005 2003 DYNAMIKA 2001 '=100 (%) 2005 2003 2004 Przychody netto ze sprzedaży Przychody ze sprzedaży produktów Zmiana stanu produktów Przychody ze sprzedaży towarów i materiałów Koszty działalności operacyjnej Zyskfstrata) na sprzedaży Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne Zyskfstrata) z działalności operacyjnej Przychody finansowe Koszty finansowe Zyskfstrata) z działalności gospodarczej Podatek dochodowy Wynik finansowy netto 100.45 96.95 1.92 6.24 56.78 110. Wskaźniki inflacji (wskaźnik cen przy podstawie rok poprzedni = 100) w poszczególnych latach kształtowały się następująco: 100. z o.05% ogólnej wielkości ze sprzedaży.55 0.o.57 135.22 3.35 1.gov.21 103.00 92.12 0.73 2.82 124.82 0.96 60. 96.01 0. Przedstawione w tabeli 17 wskaźniki dynamiki wyniku finansowego netto nie uwzględniają wpływu zmiany cen w badanym okresie.40 2.18 0.46 95. z o.81%.08 0.60 1.08 105.00 100.64 400.75 52.58 -551.47 2.16 202.pl/dane spol-gosp/ceny handel uslugi/wskazniki inflacja/wsk c 50-05.10 2.76 58.59 124.73 141..97 132.75 103.17 0. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.53 1.o.94 -561.90%.33 3.69 43.00 100.30 157.05 4.45 0.92 109.54 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.60 130.81 -0.70 107.66 5.83 109.69 97.2007 85 . 103.Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów.10 0.95 2.14 52.90 1.44 2.03 0.57 156.47%.24 0.

62 95 713 822.36 406.73% Pozostałe przychody operacyjne charakteryzowały się zmienną dynamiką.18%.69 69 043 194.18 515124.78 129 037.52 57.68 955 386.29 WARTOŚĆ (zł) 2002 2003 2004 70 754 054.8. z kolei przychody finansowe osiągały poziom niższy średnio o 43.84 58.Wykres 13: Wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.14 667.85 1 710 859.83 110.49 124.32 133.02 84 489 391.73 864 475.96 67 997 353.04 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.o. w latach 2002 .54%. natomiast wartość wskaźnika dynamiki w cenach porównywalnych obniża się o 13.69 106.35 77. z o.07 72 853 543.08%.23 154 615.02 261181.24 66.25 199.31 75 803.08 135.33 73 661 368.05 376 987.55 157.35%.53 94 684 149.70 893 739.39 52.60 1 710 859.96 74 286.05 661847.13 359 091. z o. Jak widać na wykresie 13 oraz w tabeli 18 dynamika zysku w cenach bieżących w okresie czterech lat wynosiła 215. 50% 0% 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.99 236 803.29 229 378. 892 723. 35.13 1032 773. Dynamika przychodów netto ze sprzedaży w stosunku do roku wyjściowego wynosiła dla kolejnych lat odpowiednio: 5.89 3 461 848.01 1041205. Wskaźniki dynamiki przychodów i kosztów poszczególnych segmentów działalności analizowanej spółki przedstawiono w tabeli 18.85 87 517 441.04 627 992. z o.80 124.41 67 726.57 135.o.37 86 555 975.96 103.66 123.49 1727 581.16 156. Koszty działalności operacyjnej 86 .13 75 464 753.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE Przychody netto ze sprzedaży Pozostałe przychody operacyjne Przychody finansowe PRZYCHODY OGÓŁEM: Koszty działalności operacyjnej Pozostałe koszty operacyjne Koszty finansowe Podatek dochodowy KOSZTY OGÓŁEM DYNAMIKA 2002=100 2005 2003 2004 2005 69 760 541.59 124.06 108. w latach 2002-2005 i jego dynamika w cenach porównywalnych 250% -r i 200% — 150% — i wynik fiansowy netto w cenach bieżących ^^^ wynik finansowy netto w cenach porównywalnych —•— wskaźnik dynamiki w cenach porównywalnych 100% 52.o.73% od poziomu z 2002 roku.92 164.13 441769.89 92 026 300. z o.24 74 564 888.59%.19% i kształtuje się na poziomie 202.75 107..28 132. 24.75 103.75 105.46 85 642 683.62 89 998 011.25 168.o. Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp.

96 4 211939.93 -3 665103.89 899 865.235 686 589.83 1061717.55 Przepływy pieniężne netto razem 486 340.00 -2 229 484.41 z działalności finansowej 1750 000.49 1 999 055.17 2 812 826.31 Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej Wpływy Wydatki Przepływy pieniężne netto z działalności Przepływy środków pieniężnych Wydatki Przepływy pieniężne netto z działalności f inansowej 186 707.29 111896. Informacje zawarte w rachunku przepływów pieniężnych pozwalają wyjaśnić zmiany występujące w aktywach bilansu jak i w sytuacji finansowej.45 -1 377 944. Dane o przepływach pieniężnych mogą też zawierać użyteczne informacje do określania kwoty.wzrastały szybciej o 1.06 -3 691 970.80 1613 065.37%.81 1158 651. Analiza pionowa i pozioma rachunku z przepływów środków pieniężnych Podstawowym celem sporządzania tego rachunku przepływów pieniężnych jest określenie: zdolności generowania gotówki i jej ekwiwalentów przez przedsiębiorstwo.92 -258 329.17% w 2004 a niżeli odpowiadające im przychody.2005 Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej 2002 2003 2004 2005 Zysk (strata) netto 1710 859.97 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.12 -3 824 654. w latach 2002 .67 -172150.59 -5 628 920. Tendencja ta odwróciła się w 2005 roku.55% w 2003 i o 0.91 Przepływy pieniężne netto z działalności -97 038.902 332 824.o. ustalenie źródeł jej pochodzenia i kierunków wykorzystania.o.85 3 312 073.48 -3 588 2186 423. Obok statystycznej informacji o stanie i zmianach w zakresie zasobów i źródeł ich pochodzenia oraz dynamicznej informacji w ujęciu memoriałowym o przychodach i kosztach.4.74 3 687 533.40 Korekty razem -1807 898. z o.97 -1028 098. uzyskuje się w tym rachunku również dynamiczną informację w ujęciu kasowym o wpływach i wydatkach firmy.22 2 936 477. terminowości oraz stopnia pewności przyszłych przepływów pieniężnych. Rachunek przepływów pieniężnych wypełnia lukę w tworzeniu przez rachunkowość „wiernego obrazu" sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. z o.39 1 874 759.35 235 120. 3.98 -1027 772.70 -5 740 816. w tym zwłaszcza w strukturze finansowania działalności gospodarczej oraz w płynności finansowej firmy.06 132 684.38 -841 390.45 583 342. 87 .45 76 218. w którym to różnica pomiędzy dynamika kosztów a przychodów działalności operacyjnej była niższa o 3.22 1406 770. Tabela 19 zawiera dane dotyczące przepływu strumieni środków pieniężnych badanej jednostki gospodarczej w czterech kolejnych latach Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp.00 1374 422.

Jak wynika z tabeli 19 w 2002 roku dwa ujemne strumienie: operacyjny i inwestycyjny są finansowane były źródłami zewnętrznymi. bowiem wyróżnić osiem możliwych przypadków. co gotówka wypracowana z działalności operacyjnej (podstawowej). Niedobór środków pieniężnych pokrywany był kredytami i pożyczkami oraz innymi wpływami finansowymi. że zysk netto to nie to samo. Bardzo istotne jest tu określenie i ocena zdolności przedsiębiorstwa do generowania środków pieniężnych z działalności podstawowej. Zastosowanie dodatkowych obliczeń i ocen. pozyskiwanie z zewnątrz kapitałów własnych i obcych oraz kierunków ich wykorzystania. Jest to sytuacja typowa dla przedsiębiorstw rozwijających się.Rachunki przepływów pieniężnych sporządzane z podziałem na przepływy działalności operacyjnej. Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pieniężnych KATEGORIA STRUMIENI OPERACYJNY INWESTYCYJN FINANSOWY KOLEJNE PRZYPADKI 1 VI VII VIII II III IV V + + + + - + + - + - - + + + - - + + - - Źródło: Opracowanie własne. dla której przedsiębiorstwo zostało powołane (samofinansowanie). Porównując zysk netto i środki pieniężne netto z działalności operacyjnej wyróżnić można cztery warianty charakteryzujące sytuację finansową przedsiębiorstwa. Przedstawiona interpretacja zmian w stanie środków pieniężnych ma charakter ogólny. uzyskiwane z poszczególnych rodzajów działalności. inwestycyjnej i finansowej są pomocne w rozpoznaniu konkretnej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Podstawę oceny stanowią tylko salda środków pieniężnych netto. W metodzie pośredniej. pozwala spojrzeć szerzej na zmiany środków pieniężnych w przedsiębiorstwie. Trzy rodzaje strumieni oraz dwa kierunki przepływu (dodatni lub ujemny) pozwalają. wykorzystywanej do zestawienia przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej wyraźnie widać. Z punktu widzenia zdolności generowania środków 88 . Tabela 21: Wynik księgowy a środki pieniężne netto z działalności operacyjnej TRESC WYNIK FINANSOWY NETTO ŚRODKI PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ WARIANTY IV + + Źródło: Opracowanie własne. Natomiast w kolejnych latach dodatni strumień pochodzący z działalności operacyjnej nie był wystarczający dla pokrycia wydatków inwestycyjnych.

390.588. gdyż informują o intensywnym rozwoju firmy. jedynie w roku 2002 Cash Flow operacyjne wykazywało niedobór w wysokości: 97. Analiza struktury.211.96 zł.038.41 zł. Jak widać na poniższym wykresie w badanym okresie. które wynosiły odpowiednio: 4.939.29%. Ujemne przepływy pieniężne netto dla działalności inwestycyjnej. (czyli analiza pionowa) pozwala ujawnić podstawowe źródła pochodzenia gotówki lub też kierunki ich wydatkowania.3 lzł.686.22 zł. Oznacza to.pieniężnych od roku 2003 badane przedsiębiorstwo znajduje się w korzystnej sytuacji gdyż osiąga zysk netto i jednocześnie uzyskuje nadwyżkę środków pieniężnych z działalności operacyjnej. 2. Wynosiły one odpowiednio dla roku: 2002: -841. jakie spółka uzyskiwała od 2003 ze sprzedaży towarów. dla 2003: -5. Wykres 14 przedstawia przepływy netto z poszczególnych działalności badanej jednostki gospodarczej w rozpatrywanym okresie.06 zł.628. W ramach wstępnej analizy rachunku przepływu środków pieniężnych istotne jest też badanie struktury i dynamiki tych przepływów.920. wyrobów. że środki pieniężne. Z kolei cash flow finansowe w całym badanym okresie charakteryzuje stała tendencja spadkowa. Generowana nadwyżka gotówkowa w wyniku prowadzonej działalności finansowej w ciągu czterech lat spadła o 83.477.884. jakie kształtowały się w badanej jednostce należy oceniać pozytywnie. Analiza dynamiki (analiza pozioma) umożliwia natomiast ocenę występujących tendencji zmian poszczególnych pozycji.970.936.23 zł i 5.48 zł i dla 2005: -3. dla 2004: -3. 89 .691.589. natomiast w trzech kolejnych latach wynik na działalności operacyjnej przyjmował wartości dodatnie.89 zł. usług były wyższe od wydatków z działalności operacyjnej.

41 % -1. z o.92%. z o. które polegało na wyeliminowaniu pozycji nienależących do tej działalności. stanowiący kolejno: 22.zmiana sianu należności .02 % 0.36% 22.99%. Efekt tego przekształcenia przedstawia tabela 22. w latach 2002 .43 % 37.o.21 % 6.13% 2.00% 100.25 % 28. zatem nie pociąga za sobą żadnych przepływów 90 . Wysokim udziałem w strukturze Cash Flow operacyjnym charakteryzuje się także amortyzacja.92 % 17.zmiana sianu zobowiązań króikoierminowych .zmiana sianu zapasów .76 % -22.2005.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE .zmiana sianu rezerw . ale nie jest wydatkiem.99 % 70.Wykres 14: Kształtowanie się dynamiki poszczególnych rodzajów strumieni przepływów pieniężnych netto firmy Agro-Handel Sp.00% Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pieniężnych firmy Agro-Handel Sp.o.zysk na działalności operacyjnej .o.08% 18.80%. Głównym źródłem dodatnich wartość przepływów pieniężnych netto z działalności operacyjnej był zysk na działalności operacyjnej. ' DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA ■ DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA Do celów analizy strukturalnej nadwyżki strumienia pieniężnego z działalności operacyjnej dane zawarte w części A rachunku zostały poddane przekształceniu. Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp.00% 100.82% 100.o.zmiana sianu rozliczeń międzyokresowych PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ 2002 2003 2004 2005 -18.64 % 28.00% 100. z o.80 % -5.amortyzacja .26 % 13. która jest kosztem.2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.10% 32.33 % 0.57% -2. całej nadwyżki operacyjnej w latach 2003 . 68.04% -8. z o.50% -22.92 % 68.94 % 52. w latach 2002 .85 % -0. 70.

00% 100.wpływy netto z dopłat do kapitału .00% 100. z o.38% '44.00% 100. Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp.39 % 16.227o 13. z o.o.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WPŁYWY: .inne wpływy finansowe WYDATKI: • • • • 2002 2003 2004 2005 100.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 2003 2004 2005 WPŁYWY: 100.o6 "% )4.00% -zbycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych___________________________________________ WYDATKI: 100.32 zł.6 0 % oo .o.28% 30.79 "%> PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z 100.00 % 100.00 % 100.78% 61.o. Dlatego kwotę amortyzacji należy dodać do wyniku finansowego. Do analizy struktury przepływów pieniężnych netto z działalności inwestycyjnej wykorzystano poniższą tabele: Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.00 % DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pieniężnych firmy Agro-Handel Sp.00 % 100.4)"%"" Yl'.00 % 100. z o. Niższa wartość przepływów netto z działalności operacyjnej w 2004 roku wynika z niekorzystnej zmiany stanu należności (spadek o 653.00 % 100.34% 86. składa się wyłącznie z wpływów i wydatków związanych z nabyciem i zbyciem wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych. 91 .00 % 100.00% 100.00 dywidendy i inne wypłaty na rzecz właścicieli 43.00 % 100.099.08% 80.87% 5.o.10% wykup dłużnych papierów 7. w latach 2002 .o. z o.00% 100.57% "i ""46.68 zł) przy jednoczesnym spadku zobowiązań niezwiązanych z zaciągniętymi kredytami i pożyczkami o 1.64% 2.646.72% 5. w latach 2002 .00 %> 100.00 ~ "i6 0 .47% spłaty kredytów i pożyczek 10.00% 100.716.62% 19.nabycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych___________________________________________________ PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z 100.00% 100. z o. W badanej spółce składniki gotówki netto z działalności finansowej przedstawione zostały w tabeli 24.83% 14.36% odseiid " 45.pieniężnych. Struktura gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.kredyty i pożyczki .00% DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pieniężnych firmy Agro-Handel Sp.43 % 100.00 % 100.00% 100.00% 100.00% .

83% w okresie początkowym do poziomu 5. lecz ich trafny dobór i umiejętna ocena. wpływy z funduszu SAPARD oraz z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych stanowiły odpowiednio: 14. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. Wskaźnikowa analiza kondycji finansowej przedsiębiorstwa stanowi rozwinięcie wstępnej analizy podstawowych sprawozdań finansowych. Po stronie wydatków z działalności finansowej przez cały badany okres znaczącą udział stanowiły odsetki oraz spłaty kredytów i pożyczek. z jakich się korzysta w badaniach analitycznych. Jednak nadal największy. 44. Udział dywidendy i innych wypłat na rzecz właścicieli spadł z poziomu 43.22% i 39.47% w ostatnim okresie objętym badaniem.08%. 80. kiedy to oprócz wspomnianego źródła pojawiły się także wpływy netto z dopłat do kapitału zakładowego wspólników.2003 jedynym źródłem wpływów działalności finansowej były kredyty i pożyczki. Zbyt wysoka 92 .44%. dlatego w praktyce dla każdej z grup wyodrębnia się kilka wskaźników o znaczeniu podstawowym. bo 46. Poszczególne wskaźniki finansowe dotyczą określonego obszaru działalności firmy. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa. W latach 2003 . Uwzględniając zakres danych. Wykorzystanie analizy wskaźnikowej do oceny sytuacji finansowej firmy Od ponad wieku analiza wskaźnikowa jest głównym instrumentem interpretacji sprawozdań finansowych.34% udział w strukturze wpływów miały kredyty i pożyczki. zawartych w bilansie oraz w rachunku zysków i strat. Dzięki nim można zidentyfikować jej słabe i mocne strony.10% gotówki działalności finansowej. O jakości analizy nie świadczy. pozostały udział 13.57% należał do kredytów i pożyczek. że w latach 2002 .2005 na spłatę kredytów i pożyczek przeznaczano kolejno 61. a w konsekwencji stanowi podstawę do dokonania oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Z tego też względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy. natomiast dopłaty do kapitału i inne wpływy tj. bowiem duża liczba wskaźników. oraz inne wpływy finansowe. 3.43% ogółu wpływów na działalności finansowej.5.Z powyższych obliczeń wynika. Rodzaj i liczba wskaźników.38%. W ostatnim badanym okresie sprawozdawczym inne wpływy finansowe stanowiły 86. Nadmiar może rozmazywać obraz sytuacji finansowej firmy. możliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duże. Sytuacja nieco uległa zmianie w 2004 roku.

lub zbyt niska wielkość wskaźników jest sygnałem o występowaniu określonych zjawisk i może być źródłem informacji o zagrożeniach i szansach działalności firmy. Należy jednak dodać, że podstawowe wskaźniki finansowe na ogół nie dostarczają pełnych informacji o przyczynach występowania zjawisk lub zdarzeń, by je poznać należy dokonać pogłębionej analizy wykorzystując bardziej szczegółowe wskaźniki. Treść wskaźników analitycznych, a przede wszystkim ich konstrukcja, ma duży wpływ na obiektywność, dokładność i kompletność wyników prac analitycznych. Analiza wskaźnikowa jest szybką i efektywną metodą uzyskiwania wglądu w operacje gospodarcze i funkcjonowanie firmy. Niemniej sposób podejścia do tego narzędzia musi być odpowiednio wyważony i uzupełniony innymi narzędziami analitycznymi gdyż analiza wskaźnikowa nie jest wolna od pewnych ograniczeń. Najważniejszym z nich jest fakt, że bazuje wyłącznie na przeszłości firmy, jednak wraz z analizą otoczenia może ona służyć do przewidywania warunków działania przedsiębiorstwa w przyszłości . Wszystkie wskaźniki wykorzystywane w analizie finansowej mogą być obliczane: • na podstawie danych wyrażających stan zjawiska na początku i końcu okresu sprawozdawczego - różnice pomiędzy tak obliczonymi wskaźnikami pokazują zmiany - jakie zaszły w badanym zjawisku, w wyniku podjętych w ciągu okresu sprawozdawczego decyzji gospodarczych, • na podstawie wielkości średnich, ustalanych np. w oparciu o sumę stanu na początek i koniec okresu sprawozdawczego dzieloną przez 2. Istnieje kilka sposobów podziału klasyfikacji wskaźników ekonomicznych. Jeden z możliwych sposobów ich podziału, jaki spotyka się w literaturze przedstawiono poniżej:

Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych
WSKAŹNIKI EKONOMICZNE
WEWNĘTRZNE OPERACYJNE X PŁYNNOŚCI ZEWNĘTRZNE i FINANSOWE

_n
EFEKTYWNOŚCI ELASTYCZNOŚCI

i

I

STRUKTURY KAPITAŁU

Źródło: L. Bednarski, T. Wiśniewski op. cit, s. 321.

; M. Sierpińska, T. Jachna op. cit. s. 78.

93

Według powyższej klasyfikacji wskaźniki dzielone są na wewnętrzne i czyli takie, które obliczane są na podstawie danych zaczerpniętych ze sprawozdań finansowych firmy stanowiące ich interpretację. Wskaźniki zewnętrzne to takie, w których dane znajdujące się w liczniku bądź mianowniku pochodzą z materiałów źródłowych innych niż sprawozdania finansowe (np.: cena rynkowa akcji danej spółki). Wskaźniki te wykorzystywane są najczęściej przez inwestorów i potencjalnych inwestorów firmy. Wskaźniki wewnętrzne dzielone są następnie na dwie zasadnicze grupy: wskaźniki operacyjne (koncentrują się na operacjach spółki dotyczą, zatem strony aktywów) oraz finansowe (skupiają się na badaniu sposobu sfinansowania aktywów spółki). Wskaźniki operacyjne dzielone są następnie na wskaźniki rentowności, które charakteryzują efekty, jakie spółka uzyskuje z działań operacyjnych oraz wskaźniki efektywności (wydajności) określające obrót lub też charakteryzujące efektywność inwestycji. Wskaźniki finansowe dzielą się z kolei na wskaźniki płynności i struktury kapitału (zasilania). Pierwsze oceniają krótkoterminową pozycję finansową firmy, a w szczególności zdolność spółki do spłacania swoich zobowiązań w krótkim terminie. Wskaźniki struktury kapitału służące ocenie długoterminowej struktury kapitału, a przede wszystkim udział kapitału własnego
Ol

i obcego w finansowaniu firmy w długim okresie . Natomiast dokonując klasyfikacji wskaźników służących do oceny kondycji do oceny kondycji finansowej firmy można ująć w następujących grupach84: • • • wskaźniki rentowności (zyskowności) (profitability ratios), wskaźniki płynności (liąuidty ratios), wskaźniki sprawności działania (activity ratios), • • wskaźniki zadłużenia (debt ratios), uzupełniane dla niektórych przedsiębiorstw o wskaźniki rynku kapitałowego. Jak wynika z przedstawionych przykładów klasyfikacji wskaźników

ekonomicznych, podziały te są bardzo do siebie zbliżone. Nie budzi też wątpliwości zaliczanie poszczególnych wskaźników do danej grupy. Sprawa sporną może być tylko ich gradacja Ogólne zasady interpretacji wskaźników wskazują na konieczność zastosowania metody porównań, przy dokonywaniu oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Najczęściej przyjmowane kierunki porównań przedstawia schemat:

83 L. Bednarski, T. Wiśniewski op. cit, s. 323. 1 Ibidem, s. 324.

94

Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej


- analiza zachodzących

KIERUNKI PORÓWNAŃ WSKAŹNIKÓW

CZAS

- analiza wyników

PLAN

O

w czasie zmian poszczególnych danych finansowych i wskaźników dotyczących tego samego

PRZESTRZEŃ
- porównanie danych finansowych przedsiębiorstwa z

odpowiadającymi im
danymi innych firm, przede wszystkim

uzyskiwanych przez przedsiębiorstwo z danymi zawartymi w planach, kosztorysach, założeniach projektowych lub z przyjętą umownie

działających w tej
samej branży i przedsiębiorstw konkurencyjnych

wielkością optymalną

Źródło: L. Bednarski, op. cit, s. 20

Porównanie wskaźników w czasie pozwala wyznaczyć trendy kształtowania się określonych relacji finansowych i ocenić, czy tendencje zmian we wskaźnikach są korzystne dla firmy oraz jakie jest natężenie zmian w stosunku do lat ubiegłych. Pogorszenie wskaźników może być sygnałem występujących nieprawidłowości i świadczyć o podejmowaniu błędnych decyzji gospodarczych w badanym okresie . Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej, minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branży. Porównania pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami pozwalają ocenić pozycje danej firmy na rynku. Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa, firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku, ma ona, bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcj onowania86. Ważnym aspektem analizy wskaźnikowej jest sprawdzian jednolitości konstrukcji badanych wskaźników oraz procedur rachunkowości (eliminacje zakłóceń) i wtedy, gdy licznik jest współmierny do mianownika. Stąd też przed porównaniem wskaźników zachodzi konieczność ustalenia rodzajów i rozmiarów ewentualnych zakłóceń w porównywalności, a następnie w miarę możliwości ich eliminowanie bądź odpowiednie uwzględnianie w dokonywanej ocenie. Poniższy schemat przedstawia cztery główne rodzaje zakłóceń spotykanych przy porównywaniu wskaźników.
' B. Olzacka, R. Pałczyńska-Gościniak op. cit., s. 54. ' Ibidem, s. 55.

95

• • wskazuje sposoby. Poprawnie przeprowadzona analiza wskaźnikowa może dać źródła wiedzy do podjęcia słusznych i właściwych decyzji biznesowych firmy. cit. ich duża elastyczność. Podobny skutek wywoływać mogą zmiany kursów walut. stwarza szansę porównań z przeciętnymi wskaźnikami dla branży. itp. podobnych przedsiębiorstw.wynikają z odmienności treści i budowy wskaźników ekonomicznych. może wyjaśnić spadek zysku i potencjalne możliwości jego wzrostu. Poprzez jej systemowy charakter stopień szczelności uzyskiwanych danych może znacznie ograniczyć ilość popełnionych błędów strategicznych mających istotne znaczenie w dalszym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa i jego rozwoju. a przede wszystkim. 145. s. pocztowych. J^ ORGANIZACYJNE . robót i usług wynikających z decyzji organów upoważnionych do ustalania ceny lub producentów. telekomunikacyjnych. Analiza wskaźnikowa jest zalecana z wielu powodów. przyjęciem. Tworząca się wielkość form organizacyjnych przedsiębiorstwa. Sułowska op. __________________P^ Źródło: J. które muszą uwzględniać odmienności systemów ekonomicznych). taryf przewozowych. jeśli organizacja jest zarządzana mniej efektywnie niż konkurencyjne firmy. możliwości i niezbędne usprawnienia . Skowronek-Mielczarek op. . A. sposobu ich obliczania lub zasad ewidencji (mogą nasilać się w porównaniach dotyczących odległych okresów.87. że : • • • charakteryzuje różne aspekty działalności gospodarczej przedsiębiorstwa i umożliwia osobie z zewnątrz ocenę kondycji finansowej. oprocentowania kredytów. celowo dobrany zestaw wskaźników umożliwia badanie trendów i progresji na przestrzeni co najmniej kilku lat. dlatego. jak również w porównaniach międzynarodowych. s.wywoływane są przekazywaniem.jest to konieczne. a także ze wskaźnikami konkurentów w określonym momencie. grupy przedsiębiorstw. RZECZOWE (PRZEDMIOTOWE) .wynikają z różnic lub dokonywanych zmian w zakresie przedmiotu działalności jednostek gospodarczych (nasilać się mogą w związku z postulowanym postępem techniczno-technologicznym produkcji krajowej z uwagi na istotne w poziomie techniki i technologii krajowej i zagranicznej). obserwacji zmian organizacyjnych podmiotów gospodarczych FINANSOWE (CENOWE) . podziałem lub łączeniem przedsiębiorstw i ich elementów składowych.Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników METODOLOGICZNE .powstają na skutek zmian ceny sprzedaży wyrobów. cit. Również jej ilościowy i jakościowy Z. 91 96 . wymaga szczególnie przy porównywaniu w czasie. Leszczyński.

który jest konieczny do niezbędnego zakupu towarów i usług.koszty funkcjonowania przedsiębiorstwa. gdy są one przedsiębiorstwu potrzebne oraz do regulowania zobowiązań finansowych w pełnej wysokości i wymagalnych terminach. trudniejsze staje się uzyskanie kredytu. oprócz prowadzenia działalności gospodarczej zgodnie z zasadami efektywności gospodarowania. 3. zaś ewentualne niedobory środków pieniężnych powinny uzupełniać rezerwy lub kredyt.możliwym do zaakceptowania przez wierzycieli .rozumianą jako zasób środków pieniężnych.: dostawcy mogą żądać zapłaty wyłącznie gotówką. Do oceny strukturalnej płynności finansowej konieczne są 'W. • płynność strukturalna . Płynność finansową przedsiębiorstwa należy rozumieć jako kategorię ekonomiczną oo w trzech aspektach : • płynność płatniczą .1. Pozwala ocenić stan faktyczny i poprzez obiektywną ocenę wykreować potencjały doskonalenia oraz siłę finansową przedsiębiorstwa.charakter może przyczynić się do podjęcia skutecznych działań zapobiegających zagrożeniom wobec występującej niepewności strategicznej. s. np. rośnie też zazwyczaj jego cena (oprocentowanie). 254. jest zachowanie płynności finansowej. której przejawem jest terminowe regulowanie zobowiązań.5.czyli właściwe relacje pomiędzy składnikami majątku łatwymi do spieniężenia (upłynnienia) i zobowiązaniami bieżącymi. aby wpływy mogły równoważyć w określonym czasie wydatki.z punktu widzenia przedsiębiorstwa -zazwyczaj pociąga za sobą gro niekorzystnych skutków. Gabrusewicz op. koniecznymi do uregulowania. Płynność finansowa to takie sterowanie wpływami i wydatkami. Zdolność do terminowego regulowania zobowiązań bieżących nie oznacza utrzymywania w przedsiębiorstwie takiego stanu środków pieniężnych. Analiza płynności finansowej Warunkiem egzystencji przedsiębiorstwa. kredytodawcy mogą wywierać wpływ na decyzje przedsiębiorstw. cit. Terminowość oznacza. Brak płynności finansowej . co oznacza ograniczenie jego suwerenności gospodarczej. który w pełni równoważyłby zobowiązania bieżące. 97 .terminie. a w konsekwencji . że płatność nastąpi w najpóźniejszym .

138. dotyczące charakteru posiadanych składników majątkowych oraz rodzaju i terminów płatności zobowiązań. a problemy te. • płynność potencjalną. kiedy stają się one przedsiębiorstwu potrzebne. 98 . natomiast wadą .odpowiednie informacje. ocena wielkości i zmian kapitału pracującego. 254. cit. Zgodnie ze złotą zasadą bilansową: aktywa trwałe 89 90 Ibidem. Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu. powinny z kolei wynikać z długofalowego planu zarządzania płynnością finansową. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umożliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą90. Najczęściej stosowanymi w ocenie płynności finansowej przedsiębiorstwa są metody wskaźnikowe. Natomiast płynność finansowa długoterminowa ma ukazać wydatki i możliwości ich finansowania w dłuższej perspektywie . Oparta jest na informacjach pochodzących ze sprawozdania z przepływu środków pieniężnych. Jerzembowska op. Druga grupa określana jest w literaturze mianem metody dynamicznej pomiaru płynności finansowej. Przedmiotem analizy płynności finansowej są następujące zagadnienia: • • • analiza długoterminowej płynności finansowej. Aby przedsiębiorstwo nie miało kłopotów z płatnościami swoich zobowiązań powinno na bieżąco rozwiązywać problemy płatności finansowej. analiza statycznej i dynamicznej płynności finansowej. s. która wyraża możliwości szybkiego pozyskania środków pieniężnych. M. Można tu wyróżnić dwie grupy wskaźników. Dlatego uzasadnione jest wyróżnienie płynności finansowej krótko-i długoterminowej. Cechą charakterystyczną tej metody jest szybkość uzyskiwanych informacji.zbyt ogólny charakter uzyskiwanych informacji. Badanie długoterminowej płynności finansowej to inaczej analiza prawidłowości sfinansowaniu aktywów trwałych. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. s. które pozwalają w sposób przybliżony określać zdolność przedsiębiorstwa do obsługi zadłużenia. Cechą charakterystyczną tej metody to szczegółowość uzyskiwanych informacji. Pierwsza skupia się na krótkookresowym przewidywaniu wpływów i wydatków przedsiębiorstwa na podstawie kilku wskaźników. Pierwsza z nich zwana metodą statyczną pomiaru płynności finansowej oparta jest na informacjach zawartych w rachunku wyników i bilansie.

wówczas sprawdzany jest wskaźnik pokrycia II stopnia. Oznacza to. wskaźnik pokrycia II stopnia = kapitał stały x 100 ^ f—. to analiza statycznej oceny płynności finansowej przy wykorzystaniu następujących wskaźników: wskaźnik bieżącej płynności finansowej (current ratio) (wskaźnikpłynności finansowej III stopnia) wskaźnik szybkiej płynności finansowej (quick ratio) (wskaźnikpłynności finansowej II stopnia) wskaźnik płynności gotówkowej (super quick ratio) (wskaźnikpłynności finansowej I stopnia) _ _ _ ______aktywa obrotowe x100______ zobowiązania bieżące (aktywa obrotowe . z tym jednak. Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy nawet w przypadku jej upadłości. że złota zasada bilansowa nie jest zachowana. . 255. . 99 . s. s. iż obliczone wskaźniki stopnia pokrycia aktywów trwałych wskazują na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych.w miarę możliwości .powinny być sfinansowane kapitałem własnym. aktywa trwałe Jeżeli obliczony wskaźnik pokrycia I stopnia aktywów trwałych jest większy lub równy 100%. W. Gabrusewicz op. 140.. taka sytuacja wpływa negatywnie na płynność finansową przedsiębiorstwa91. Wskaźniki wykorzystywane do badania długoterminowej płynności finansowej przedstawiają następujące formuły: _____________kapitał własny x 100_____________ wskaźnik pokrycia I stopnia aktywa trwale . że łączną wielkość kapitału stałego powinna przekraczać wartość aktywów trwałych. Gdy jego wartość jest równa lub większa od 100% oznacza. Jeżeli kapitał własny nie pokrywa aktywów trwałych. Aktywa obrotowe mogą być pokryte nie tylko kapitałem stałym. . ale także krótkoterminowym kapitałem obcym. tak znaczne zaangażowanie kapitału własnego w finansowaniu aktywów trwałych może powodować obniżenie się rentowności. . „ . Natomiast w przypadku gdy wartość wskaźnika pokrycia II stopnia jest mniejsza niż 100%. wtedy obliczone wskaźniki wskazują na to.zapasy) x zobowiązania bieżące _______środki pieniężne x100 zobowiązania bieżące Pierwszy z przedstawionych wskaźników powinien oscylować w granicach 120200% .złota zasada bilansowa jest zachowana. Jeżeli nie jest to możliwe prawidłowym źródłem pokrycia aktywów jest długookresowy kapitał obcy. . aby aktywa trwałe były. wówczas wskazuje na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych . Badanie krótkoterminowej płynności finansowej. przy czym. Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy. Trzeci stopień płynności traktuje się w przedsiębiorstwie jako wskaźnik Ibidem. co najmniej równe kapitałowi własnemu. cit. Kapitał własny i stały w danym okresie nie w pokrywają aktywa trwałe.

które nie zawsze mogą być należnościami terminowymi. Wielkości wskaźnika niższe od postulowanych mogą wskazywać na niedostateczne wyposażenie przedsiębiorstwa w środki płynne zabezpieczające spłatę zobowiązań.bezpieczeństwa w zakresie płynności środków. ze względu na stopień płynności tych składników majątkowych. Spotykane są poglądy. że powinien on oscylować w granicach 10 . że z uwagi na rozbieżności czasowe pomiędzy terminami płatności zobowiązań a uzyskiwanymi wpływami z działalności. Przy określaniu wielkości wzorcowej tego wskaźnika wychodzi się z założenia. których zasoby kapitału gotówkowego powinny być ograniczone do niezbędnego minimum. mogą korzystać z krótkoterminowego kredytu bankowego. W tej sytuacji trudno jest określić wzorcową wielkość dla tego wskaźnika. to stanowi on dla przedsiębiorstwa sygnał informujący go o konieczności przeprowadzenia analizy kapitału obrotowego i oceny przyczyn obniżenia jego wysokości. s. w myśl. Wielkość tego wskaźnika w granicach 100% uważana jest za wzorcową. Natomiast wysoki wskaźnik płynności II stopnia wskazuje na nieprodukcyjne gromadzenie środków pieniężnych na rachunkach bankowych oraz występowanie wysokiego stanu należności. Ponadto. Wskaźnik płynności gotówkowej jest w literaturze przedmiotu ciągle przedstawiany i w praktyce liczony. środki obrotowe powinny z odpowiednim nadmiarem pokrywać bieżące zobowiązania. 93 Ibidem. aby aktywa obrotowe ogółem były dwukrotnie wyższe od zobowiązań bieżących. Wskaźnik płynności finansowej II stopnia służy do oceny stopnia pokrycia zobowiązań krótkoterminowych aktywami o dużym stopniu płynności. Jeżeli wskaźnik spada poniżej 120%. Zbyt wysoka lub zbyt niska wielkość wskaźnika powinna skłaniać kierownictwo przedsiębiorstwa do zbadania przyczyn takiego kształtowania się przedstawionej relacji. chociaż nie ma dużej wartości poznawczej. Wskaźniki płynności finansowej III stopnia przyjmujące wielkości powyżej 200% wskazują na nadmierną płynność. że firma nie posiada wystarczających środków dla spłacania bieżących zobowiązań. 100 . Niski poziom tego wskaźnika wynika z reguł zarządzania gotówką w przedsiębiorstwie. Niski poziom wskaźnika może oznaczać. Doprowadziło to w praktyce do wymogu.20%. co może mieć niekorzystny wpływ na rentowność firmy. gdyż tylko kapitał zaangażowany w obrocie przynosi zysk. ponieważ świadczy o zdolności przedsiębiorstwa do pokrycia w krótkim czasie wymagalnych zobowiązań . 257. w krytycznych sytuacjach firmy rentowne o określonej wiarygodności.

ich spadek natomiast sytuację tę pogarsza. które ujmuje się w dwóch grupach94: • • wskaźniki wydajności gotówkowej. więc wielkość kapitałów stałych (kapitałów własnych i długoterminowych 94 M. Wskaźniki wydajności gotówkowej. cit. wskaźniki wystarczalności gotówkowej. D. w jakiej relacji pozostaje wygenerowana z działalności podstawowej gotówka do różnych wydatków i zobowiązań jednostki gospodarczej. Kapitał pracujący (kapitał obrotowy) jest różnicą pomiędzy majątkiem obrotowym (krótkoterminowym) a zobowiązaniami bieżącymi. 61. Sierpińska. 101 . Wędzki op. ile wpływów gotówkowych osiąga przedsiębiorstwo w danym czasie ze sprzedaży lub zaangażowanego majątku. Każdy przyrost wartości wskaźników należących do tej grupy poprawia sytuację płatniczą przedsiębiorstwa. które informują o tym. s. Wyraża on. Pożądanym kierunkiem zmian tych wskaźników jest wzrost ich wielkości w czasie.qofów/ca netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku trwałego ffofów/ca netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku obrotowego Drugą grupę wskaźników. opartych na przepływach pieniężnych stanowią wskaźniki wystarczalności gotówki.Do oceny gospodarki pieniężnej przedsiębiorstwa w ujęciu dynamicznym wykorzystuje się wskaźniki oparte na przepływach pieniężnych. Wśród wskaźników wydajności gotówkowej wyróżniamy: wskaźnik wydajności gotówkowej sprzedaży wskaźnik wydajności gotówkowej zysku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku trwałego wskaźnik wydajności gotówkowej majątku obrotowego = = = = = ^^Tdafne™^ gotówka netto z działalności operacyjnej zysk z działalności operacyjnej flofów/ca netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku ogółem . informują o tym. Przykładowe wskaźniki tej grupy to: wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań ogółem wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań bieżących wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań długoterminowych wskaźnik ogólnej wystarczalności gotówki operacyjnej wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakup środków trwałych _ _ _ gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania ogółem gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania bieżące gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania długoterminowe gotówka netto z działalności operacyjnej spłata zobowiązań długoterminowych + wypłata dywidend + zakup majątku trwałego gotówka netto z działalności operacyjnej wydatki na zakup środkó w trwałych = _ Zachowanie płynności finansowej uwarunkowane jest posiadaniem przez przedsiębiorstwo kapitału obrotowego.

Spadek kapitału pracującego oznacza zmniejszenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych oraz zmniejsza się poziom bezpieczeństwa.50 12. Sierpińska.33 2003 -24.określa długoterminowy potencjał finansowy. KAPITAŁ OBROTOWY = AKTYWA OBROTOWE .69 34. iż wskaźniki płynności finansowej wszystkich trzech stopni w roku 2003 uległy znaczącemu obniżeniu i wykazywały niepokojące odchylenia od wielkości wzorcowych.78 11. Wzrost kapitału pracującego oznacza zwiększenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych. a więc najbardziej płynnych składników majątku obrotowego. Jako najbardziej płynna część kapitału stanowi on pewnego rodzaju zabezpieczenie dla zaspokojenia zobowiązań wynikających z bieżącego cyklu obiegu gotówki w przedsiębiorstwie9 .ujęcie statyczne ~ZZZ^Z^ZZZT~ WYSZCZEGÓLNIENIE 104. s.04 82. W kolejnym roku sytuacja uległa 9 M.19 26.75 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.po odpowiednich korektach . co z kolei świadczy o zwiększeniu się poziomu bezpieczeństwa.79 7. z o.31 -24.15 129. w latach 2002 .ZOBOWIĄZANIA BIEŻĄCE Zastosowanie wyżej wymienionej formuły pozwala zmierzy płynność firmy w sposób bezwzględny. Dla porównań z innymi podmiotami w zakresie kapitału obrotowego posługujemy się wskaźnikiem poziomu kapitału obrotowego.61 2004 8.75 8.o.2005 . z o. Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. 55.85 94. Dodatni kapitał obrotowy dobrze świadczy o płynności firmy -możliwości regulowania zobowiązań składnikami majątku obrotowego.54 70.04 -0.kapitałów obcych) finansujących majątek obrotowy.73 116. Zmiany te są wynikiem dużego wzrostu inwestycji krótkoterminowych. cit.76 wskaźnik bieżącej płynności wskaźnik szybkiej płynności wskaźnik płynności gotówkowej WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 89.40 2002 ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 40. Jeśli jest on rosnący.98 34. Analizując powyższe dane można zauważyć.03 -3. świadczy to o rozszerzeniu zarówno skali działalności jak i wykorzystania kapitału stałego firmy do finansowania obrotowych składników majątku. .o. T. Jachna op.93 2003/2002 2004/2003 2005/2004 80. Wartości wskaźników płynności badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono w tabeli 25. który obliczamy za pomocą wzoru: wskaźnik kapitału obrotowego = kapitał obrotowy aktywa ogółem Ocena wielkości kapitału pracującego .

102 .

21 1. Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. II i III stopnia odpowiednio o: 40.84 -1.69%. z o.10 0.o.06 -0.21 -0. iż wartości wskaźników płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp.44 0.2005 . Jak wynika z obliczonych powyżej wskaźników.77 1.18 0.78 WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 WSKAŹNIK WYSTARCZALNOŚCI GOTÓWKI OPERACYJNEJ: Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.27 0.00 -0.82 -3. niż to ma miejsce w przypadku wydajności gotówkowej majątku trwałego.01 -0. Wartość ujemna tego wskaźnika oznacza.52 -1.04 0. oceniane są jako bezpieczne.08 -0.71 -0.93% powoduje.będzie wymagała zwiększenia kapitału własnego.09 5. iż rozwój przedsiębiorstwa . z o.52 0. natomiast w 2004 roku nieco maleje w stosunku do analogicznych okresów poprzednich dla danego roku.73 -0.83 -0.01 -0. Szybciej zwiększa się wydajność gotówkowa majątku obrotowego.21 2. 34. Jedynie wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakupy środków trwałych w ciągu czterech badanych lat systematycznie maleje.79 -1.24 0. W latach 2003 i 2005 wzrasta.01 -0.18 0.04 -0.41 0.01 -0.36 0. w latach 2002 .73 1.42 1.28 0.o.13 0.27 2.40 0. z o. jednak poziom wskaźników płynność kształtował się na niebezpiecznie niskim poziomie. Dopiero wzrost w 2005 roku wskaźników płynności I.01 -0.36 0.delikatnej poprawie.29 -1.18 0.55 | 5.45 0.23 0.22 0.13 0.30 0.19% i 26. Podobne tendencje zmian wykazują wskaźniki wystarczalności gotówki operacyjnej.21 0.13 -0.06 -0. 103 .21 0.62 0. Jednak najszybciej poprawia się wydajność gotówkowa zysku. w badanym okresie wahaniu ulega wydajność gotówkowa.55 -0.22 0.80 0.25 0. co w konsekwencji obniża zdolność porycia wydatków spółki.85 -0.84 0.ujęcie dynamiczne WYSZCZEGÓLNIENIE WSKAŹNIK WYDAJNOŚCI: gotówkową sprzedaży gotówkową zysku gotówkową majątku gotówkową majątku trwałego gotówkową majątku obrotowego na spłatę zobowiązań ogółem na spłatę zobowiązań bieżących na spłatę zobowiązań długoterminowych ogólnej na zakup środków trwałych -0.41 0.10 -0.czy też spłata zobowiązań wobec wierzycieli .65 -0.35 0.o. W całym analizowanym okresie największe obciążenie środków pieniężnych z działalności operacyjnej związane jest z spłatą zobowiązań długoterminowych.35 0.52 -0.08 -0.08 0.02 0.04 -0.23 0.09 0.

W teorii analizy finansowej. a wielkością zaangażowanego kapitału. Jest to zjawisko osiągania przychodów z działalności gospodarczej przewyższających koszty jej prowadzenia.wskaźniki rentowności -należy zawsze badać na tle warunków istniejących w przedsiębiorstwie i jego otoczeniu.jakie obserwuje się w latach 2003 -2004.Wyniki analizy kapitału obrotowego przedstawiają się następująco: Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp. który odzwierciedla opłacalność działalności gospodarczej.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE kapitał obrotowy netto wskaźnik kapitału obrotowego 2002 513925.5.691.05 2005 2729 135. a więc i zwiększania poziomu uzyskiwanej rentowności podejmowane przez przedsiębiorstwo. z o. iż z największymi kłopotami z utrzymaniem płynności finansowej spółka borykała się w 2003 roku.66 -0. Osiągnięty poziom rentowności .99 0.o. s. Dodatni poziom kapitału obrotowego na początku i na końcu badanego okresu pozwala przypuszczać. Działania zmierzające w kierunku maksymalizacji zysku. podyktowane są 96 Mała encyklopedia ekonomiczna.miało charakter przejściowy. Poziom rentowności wynika ze stosunku zachodzącego pomiędzy wypracowanym zyskiem.o. z o. najczęściej spotykaną definicją rentowności jest rozumienie jej jako zjawiska osiągania przychodów przewyższających koszty prowadzenia działalności gospodarczej96.11 2004 -1212647. w latach 2002 .85 0. 3. Warszawa.10 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. Wskaźnikowa ocena rentowności W pojęciu rentowność mieści się wiele szczegółowych wyobrażeń dotyczących produktywności kapitału zainwestowanego w przedsiębiorstwo.89 -0. Charakteryzuje ona wartość przypisywaną wyrobom i usługom oraz stopień opłacalności środków zużytych bądź zaangażowanych w danym okresie w działalności eksploatacyjnej.2. a mianowicie ujemny kapitał obrotowy spółki . 104 . że podstawowym miernikiem rentowności każdego przedsiębiorstwa jest wielkość wypracowanego zysku. 1974. Rentowność możemy określić jako relatywną wielkość wyniku finansowego. PWE. Oceniając płynność finansową na podstawie wskaźnika kapitału obrotowego można zauważyć. Powyższa charakterystyka wskazuje.03 2003 -2367254. iż niepokojące zjawisko .

Ogólna postać wskaźnika rentowności majątku. 234. z ^s x — przychody ze sprzeda ży Wskaźnik rentowności sprzedaży stanowi relację zysku do przychodów ze sprzedaży. rentowność zaangażowanych kapitałów (rentowność finansowa) Najogólniejszy wskaźnik rentowności sprzedaży oblicza się według wzoru: wskaźnik rentowności sprzedaży = . Im wskaźnik ten jest wyższy. rentowność majątku (rentowność ekonomiczna). określany jest również zwrotem z majątku ROA (return on assets). Wskaźnik rentowności aktywów określa zdolność aktywów jednostki do generowania zysku. tym większa jest efektywność przedsiębiorstwa. s. pokazuje jak efektywnie firma zarządza swoimi aktywami. 98 Z. można mówić o rentowności sprzedaży mierzonej zyskiem operacyjnym. Większa wartość wskaźnika oznacza. 105 . Informuje. zyskiem netto. Informuje on o udziale zysku w wartości sprzedaży. cit. zysk brutto) z rachunku zysku i strat. Wskaźnik ten. cit. Im niższy jest ten wskaźnik.wieloma zasadniczymi względami. A. Skowronek -Mielczarek op. Informuje on o wysokości zysku netto przypadającego na jednostkę aktywów. Odzwierciedla ona sprawność finansową przedsiębiorstw będącą wynikiem efektywności gospodarowania. zysk netto. należy stwierdzić. może być 97 W. Wskaźnik rentowności sprzedaży netto określany jest również zwrotem ze sprzedaży. zatem korzystniejszą kondycję finansową firmy97. W zależności od rodzaju przyjętego zysku (z działalności operacyjnej. Kolejnym obszarem analizy rentowności działalności przedsiębiorstwa jest analiza rentowności majątku. Im wartość tego wskaźnika jest większa. Stanowi on relację zysku netto do aktywów. jaką marżę zysku przynosi dana wartość sprzedaży. Analizę rentowności należy uważać za jeden z głównych celów analizy finansowej. Możemy wyróżnić trzy podstawowe aspekty rentowności: • • • rentowność sprzedaży (rentowność handlowa). tym większa wartość sprzedaży musi być zrealizowana dla osiągnięcia określonej kwoty zysku. że wielkość osiągniętego zysku powinna wystarczyć na pokrycie podstawowych potrzeb powstałych w związku z prowadzoną działalnością. ponieważ od wielkości zysków i osiągniętej rentowności zależy obecna i przyszła pozycja finansowa przedsiębiorstwa.. 142. Przyjmując obowiązującą w gospodarce rynkowej zasadę samofinansowania się przedsiębiorstw. Leszczyński. Gabrusewicz op. tym korzystniejsza go jest sytuacja finansowa firmy . s.

106 . Im wyższy wskaźnik. "ibidem. Wskaźnik rentowności kapitału podstawowego stanowi dalsze uszczegółowienie wskaźnika rentowności kapitału własnego. Wskaźnik rentowności zaangażowanych kapitałów obliczane są wg następujących formuł: w ska źnik ren tow n o ści kap itału w łasneg o = z s e f " . oblicza się go jako relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału podstawowego. jaka jest stopa zwrotu od wkładu kapitałowego wniesionego przez właścicieli firmy". °.return on eąuity) stanowi relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału własnego.rozbudowana przez uwzględnienie zarówno odpowiednich = rodzajów zysku jak i składników majątku: w s ka ik re n to w n o ś ci m ają tk u n e tto źn w sk a ik re n to w n o ś c i m a ją tk u b ru tto źn w sk a ik re n to w n o ś c i m a ją tk u b ru tto z o d s e tka m i źn w s ka ik re n to w n o ś ci m ają tk u trw a łe g o źn w sk a ik re n to w n o ś c i m a ją tk u o b ro to w e g o źn w s ka ik re n to w n o ś ci m ają tk u czys te g o = źn zysk ne tto x 1 00 m a ą te k o gó łe m j = zysk b rutto x 1 00 m a ą te k o gó łe m j = (zysk b ru tto od setki) x 1 00 + m a ą te k o gó łe m j = zysk ne tto x 1 00 m a ą te k trw a ły j = zysk ne tto x 1 00 m a ą te k ob ro to w y j zysk ne tto x 1 00 m a ą te k og ó łe m .x ka p ita w ła sn y ł w ska ik ren to w n ości kap itału po dstaw o w eg o= źn . z^ .ne °x kap ita p od sta w o w y ł Poziomu rentowności zakładów mięsnych w Mościszkach i jego zmiany w czasie zostały zaprezentowane w tabeli 28. Podobnie jak przy wskaźniku rentowności kapitału własnego. większa możliwość uzyskania wyższych dywidend oraz dalszego rozwoju przedsiębiorstwa.zo bo w ią za n ia b ie żą ce j Wskaźnik rentowności kapitału własnego (ROE . tym wyższa efektywność wykorzystania kapitału własnego. 143. Wskaźnik ten informuje o zdolności kapitału własnego do generowania zysków. Dzięki temu wskaźnikowi uzyskujemy odpowiedź na pytanie. s.

tj.2004 kształtowała się na poziomie od 1. w 2005 roku udział zysku w wartości sprzedaży wzrósł blisko o 106.35 2.13 8.60 10.10 1.24 156.o.93 0.39 ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -1.49 6.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2005 2.62 2.91 -19.30 5.58 8.49 -1.88 14.75% w porównaniu do okresu poprzedniego i wyniósł on 4.13 4.98 4.o.94 11.02 14.09 6. z poziomu 5608% do 4319%.81 8.51 29.28 1.11% do 2.24 2.09 17.60 -34.52%.21 2.32 21.53%. • w ciągu całego badanego okresu rentowność kapitału własnego spadła o 1289%.71 66.27 43.83 14.55 -8.23 4.67 7.79 1.89 19.16 2003 2004 RENTOWNOŚĆ HANDLOWA .76 -5.90 25. w latach 2002 .21 -6.79 1.93 3.56 -1.07 2.01 9.92 56. • w pierwszych dwóch badanych okresach majątek trwały charakteryzował się wyższą rentownością niż majątek obrotowy.52 1.65 33.26 2.35 3.25 26. przy czym najniższą zyskowność kapitału własnego osiągnęła spółka w 2003 roku i wynosiła zaledwie: 21.87 3.28 4.92 19. w kolejnych dwóch badanych okresach.99 -16.53 89.50 3.08 171. • zyskowność sprzedaży w latach 2002 .82 19.Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp.26 1.43 13.63 12. w kolejnych dwóch okresach nastąpiła odwrotność tej relacji.96 4.99%. z o. po obniżeniu się ich poziomu w roku 2003.72 9.20 RENTOWNOŚĆ EKONOMICZNA .91 0.47 rentowności majątku brutto rentowności majątku brutto z odsetkami rentowności majątku trwałego rentowności majątku obrotowego rentowności majątku czystego rentowności kapitału własnego rentowności kapitału podstawowego 15.26 33.34 10.01 1.99 RENTOWNOŚĆ FINANSOWA .11 rentowności operacyjnej sprzedaży rentowności działalności gospodarczej rentowności brutto rentowności netto 3.98 3.56 -10.wskaźniki: rentowności sprzedaży 2.19 263.wskaźniki: Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.13 20. Ocena rentowności spółki Agro-Handel w latach 2002-2005 nasuwa następujące wnioski: • wszystkie wskaźniki rentowności w badanym okresie wykazały podobne tendencje.41 2.95 107.37 3. 107 .wskaźniki: rentowności majątku netto 11.7 2.56 -1.33 8.66 -8. a mianowicie.75 6.06 0.23 11.50 8.49 10.41 -1.71 25.72 2. ich wielkości systematycznie wzrastały.99 5. z o.

wyrażającym przeciętny stan zaangażowanych w działalności składników majątkowych. Wskaźniki szybkości obrotu charakteryzują stopień wykorzystania majątku jednostki. który wyraża zdolność majątku trwałego do generowania przychodów.5. Informują o szybkości.wyrażającym przychód ze sprzedaży w cenach brutto. wyższy jego poziom świadczy o lepszym wykorzystaniu tej części majątku. Kolejnym wskaźnikiem. wskaźnik okresu spłaty zobowiązań Podstawową grupą wskaźników. T. W celu pomiaru aktywności przedsiębiorstwa . Poprawa wartości wskaźnika może wynikać między innymi z lepszej 100 M.wykorzystuje się następujące wskaźniki sprawności działania: • • • • wskaźniki obrotowości majątku. wskaźniki rotacji zapasów. z jaką obracane są aktywa ogółem. cit. 108 . Jachna op.3. do których zalicza się: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego = = = przychody oqłem ó mają tek ogółem przychody oqiem ó mają tek trwały przychody ogłem ó mają tek obrotowy Wskaźnik obrotowości majątku informuje.a wskaźnikiem statycznym. że przychody uzyskiwane ze sprzedaży wymagają więcej niż proporcjonalnego zaangażowania majątku100. netto lub kosztach własnych . Ocena sprawności działania Do pomiaru aktywności przedsiębiorstwa w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych firmy służą wskaźniki sprawności działania. wskaźnik rotacji należności. Niższa od 1 wartość tego wskaźnika sugeruje. stanowią wskaźniki obrotowości majątku. Ich istotą jest rozpatrywanie relacji między odpowiednim wskaźnikiem dynamicznym . Określa zdolność aktywów jednostki do generowania przychodów ze sprzedaży.Sierpińska. s. należności oraz jak szybko jednostka spłaca swoje zobowiązania. jaka wartość przychodów ze sprzedaży przypada na jedną złotówkę zaangażowanego majątku. 180. zapasy. jest wskaźnik obrotowości majątku trwałego.3. Jego zwiększenie jest istotnym czynnikiem poprawy rentowności przedsiębiorstwa. nazywane też wskaźnikami obrotowości.w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych . Podobnie jak w przypadku poprzedniego wskaźnika. a zarazem najogólniej charakteryzującą sprawność działania.

w stosunku. które dysponuje majątkiem w znacznym stopniu zamortyzowanym. Z. Im krótszy jest ten okres. Wykorzystanie wskaźnika rotacji środków trwałych w systemie oceny jest szczególnie istotne dla firm. Im wyższa jest wartość wskaźnika. s. mniej zamortyzowany majątek. Ich identyfikacja wymaga uprzedniego określenia rodzaju zapasów. A. tym lepsza jest sytuacja finansowa przedsiębiorstwa. do których miało miejsce spowolnienie rotacji. 109 . 101 102 Ibidem. w których sprzedaż w mniejszym stopniu zależy od środków trwałych zaangażowanych w ich działalności. że wskaźnik zbyt wysoki może być niekorzystny. Wskaźnik zbyt niski może prowadzić do zachwiania rytmiczności produkcji i sprzedaży oraz pogorszenia stopnia wykorzystania środków trwałych101. Ma natomiast małe znaczenie w firmach. Skowronek -Mielczarek op. niż firma w stosunku do niej konkurencyjna.organizacji pracy. s. 182. ile razy w ciągu badanego okresu nastąpi „odnowienie" stanu zapasów. przeprowadzania systematycznych remontów i konserwacji. Wskaźnik rotacji zapasów jest miarą efektywności wykorzystania kapitału zaangażowanego w zapasach danego przedsiębiorstwa. Dlatego obok ogólnego wskaźnika rotacji zapasów wyróżniamy także wskaźniki rotacji poszczególnych rodzajów zapasów obliczeniowe: wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach = = przychody ze sprzedaży zapasy ogółem zapas ogółem x 365 przychody ze sprzedaży . tym większa płynność kapitału zaangażowanego w zapasach i odwrotnie. Wydłużenie okresu pozostawania kapitału w zapasach może być spowodowana szeregiem czynników. Należy jednak pamiętać. Leszczyński. Niska wielkość tego wskaźnika może też oznaczać brak środków na odtworzenie zapasów. ponieważ świadczy o zamrożeniu kapitału obrotowego. Wskaźnik obrotowości majątku obrotowego ukazuje ile razy w ciągu roku następuje odtworzenie tego majątku poprzez sprzedaż wyrobów i usług. będzie wykazywało rotację wyższą. Wielkość tego wskaźnika informuje o czasie pozostawania kapitału w zapasach. Wskaźniki rotacji zapasów oraz wskaźnik cyklu zapasów w dniach ujmują następujące formuły Wskaźniki rotacji określają. Korzystna sytuacja jest wtedy. Przy obliczaniu tego wskaźnika przyjmuje się majątek trwały netto. dlatego przedsiębiorstwo starsze. cit.96. w których środki trwałe stanowią ważny element majątku. posiadająca nowszy. gdy liczba obrotów wzrasta.

Do oceny szybkości rotacji należności wykorzystuje się następujące wskaźniki: wskaźnik rotacji należności wskaźnik cyklu inkasa należności w dniach = = przychody ze sprzedaży przeci tny stan należności ę przeciętny stan należności x 365 przychody ze sprzeda ży Wskaźnik rotacji należności określa.ponieważ skraca się czas przebywania zapasów w przedsiębiorstwie. dlatego zasadne jest. Informuje. zatem kierownictwo firmy. Natomiast wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach informuje. co ile dni przedsiębiorstwo odnawia swoje zapasy dla zrealizowania określonej sprzedaży. niski zaś o obrocie szybkim. co oznacza mniejsze koszty. wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 7. Wysoki wskaźnik rotacji w dniach informuje o wolnym obrocie zapasów. cit.0 . określa ilość dni sprzedaży. Wówczas sprzedaż realizowana jest przy niższym poziomie zaangażowanych zapasów. Wskaźnik okresu spłaty zobowiązań. W ocenie sprawności działania przedsiębiorstwa ważny jest również okres regulowania zobowiązań wobec dostawców. 268. jaki jest średni czas regulowania zobowiązań w przedsiębiorstwie ustala się w następujący sposób: wskaźnik okresu spłaty zobowiązań = zobowiązania bieżące x 365 koszt w łasny sprzedaży Poniższa tabela zawiera wyniki pomiaru sprawności działania badanego podmiotu: 103 W.0 . Według standardów zachodnich. 110 . Jeśli jest mniejszy niż 7. Kolejnym składnikiem majątku obrotowego uwzględnianym przy ocenie sprawności działania są należności. w jakim stopniu kredytuje ona swoich odbiorców i jak długo środki pieniężne są zamrożone w należnościach. Wskaźnik cyklu inkasa należności w dniach.0 to taka sytuacja może oznaczać. który informuje. za którą nie uzyskano jeszcze należności. ile razy wciągu roku firma odtwarza stan swoich należności. przez co może samo mieć trudności z terminowym regulowaniem swych zobowiązań. by do obliczeń należności przyjmować sprzedaż brutto. którym odpowiada strumień sprzedaży brutto. s. Gabrusewicz op.10. że przedsiębiorstwo zbyt długo kredytuje swoich klientów.

85 -2. z o. 111 .06 3.89 -0.75 i 9.15 3.05) w 2005 roku. jego wielkość wzrastała odpowiednio o 26.02 0.93 33. a w ostatnim okresie zanotował niewielki spadek (o 0.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA 2002 2004 3. Analiza wskaźnika rotacji należności wykazuje tendencję skokową: po zmniejszeniu ilości stanu swoich należności w 2003 roku do okresu poprzedniego o jeden dzień (0.21 65. po czym w 2004 wzrosła o 0.75 0.00 46.85 -1.08 10.62 -5. co pociąga za sobą obniżkę kosztów magazynowania i uwolnienie kapitału obrotowego zaangażowanego w zapasach.60 3.86 -27.11 9.38 -3.29 2003 WSKAŹNIKI SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik rotacji należności wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach wskaźnik inkasa należności w dniach wskaźnik okresu spłaty zobowiązań ZMIANA WSKAŹNIKA 2003/2002 2004/2003 2005/2004 4.13 -0.66 23.21 5. co roku efektywnością wykorzystania majątku trwałego.89 6.89 -0.87 spowodowany był gorszą. co roku odpowiednio o 2 dni (1.13) w roku 2005.54 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.75 1.82 7.87 6.92. Świadczy to o poprawie efektywności gospodarowania zapasami.66) w stosunku roku 2002. który w porównaniu do roku 2003 uległ skróceniu o 2 dni (1.51 -0.94) w kolejnych dwóch latach nastąpiło przyspieszenie obrotu należności. Przyglądając się wskaźnikowi rotacji zapasów.92).54 -6.62) w 2004 i 3 dni (3.60 10. w latach 2002 .47 39.92 8. Spadek poziomu wskaźnika oborowości majątku w rozpatrywanym okresie z 4. potwierdza także wskaźnik cyklu obrotu zapasami w dniach.91 91.o.92 8.Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp.80 101.71 8.90 1.78. zauważyć można.96 28.87 35.95 43.55 29. z o.43 -0. Korzystną tendencję zmian w gospodarce magazynowej. w kolejnych latach okres ściągalności skrócił się o 7 dni (6.19 3. Analiza wskaźnika efektywności wykorzystania majątku całkowitego wykazuje tendencję wahającą się. Analogicznie kształtuje się wielkość wskaźnika inkasa należności w dniach.94 11.05 -3.14 -0.75 7.19 9.70 26. która w tym samym czasie obniżyła się z poziomu 10.83 3.85. i tak: po wydłużeniu okresu kredytowania swych odbiorców w 2003 roku o 4 dni (3.85) w 2004 roku i o 1 dzień (1.78 1.2005.71 do 6.26 2005 3.02).14.07 93.94 1.o. iż w dwóch ostatnich okresach. zwłaszcza w latach 2004 . Wielkość tego wskaźnika w stosunku do okresu poprzedniego w 2003 roku spadła o 0.62 52.72 12.00 -0.60 do 3.

Oblicza się go następująco: CYKLŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH WSKA ŹNIK OBROTU ZAPASAMI W DNIACH WSKA ŹNIK INKASA NALEŻNOŚCI WSKA ŹNIK OKRESU SPŁATY ZOBOWIĄZAŃ Poniższy wykres przedstawia kształtowanie się długości cykl środków pieniężnych zakładu produkcyjnego w Mościskach w rozpatrywanym okresie.2005 Cykl środków pieniężnych Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych zawartych w tabeli 32. iż aktywa obrotowe spółki są w dużym stopniu kredytowane przez dostawców. J. Krótszy cykl oznacza.2005 wielkość wskaźnika zmniejsza się kolejno. Z punktu widzenia płynności finansowej poziom wskaźnika spłaty zobowiązań kształtuje się na niekorzystnym. jest wskaźnik cykl środków pieniężnych. wykorzystywanym przy ocenie aktywności przedsiębiorstwa. z o. co roku o: 5.Podobną tendencje skokową wykazuje wskaźnik okresu spłaty zobowiązań. Wykres 15: Kształtowanie się cyklu środków pieniężnych firmy Agro-Handel Sp.s. W rozpatrywanym okresie cykl środków pieniężnych w uległ skróceniu z 11 dni do -10. z o.43 (5 dni) i o 3. a następnie w latach 2004 .. Cykl środków pieniężnych jest czasem upływającym od momentu wypływu gotówki w celu uregulowania zobowiązań do momentu przepływu gotówki z tytułu spłaconych należności104. albowiem znacznie wyższym. cit. Ujemna wartość cyklu oznacza. w latach 2002 . a więc finansowane kapitałem obym.54 (4 dni). którego wielkość w 2003 roku zwiększyła się o 23. poziomie niż wskaźnik cyklu inkasa należności.75 (a zatem okres spłaty zobowiązań wydłużył się o 24 dni). że pieniądze zainwestowane w aktywa obrotowe szybko wracają do przedsiębiorstwa z tytułu sprzedaży i mogą być ponownie wykorzystywane.o. 112 .Duraj op. Wskaźnikiem pomocniczym. co świadczy o zmianie polityki inwestowania w aktywa obrotowe firmy Agro-Handel Sp. 148.o.

3.5.4. Analiza wspomagania finansowego Większość podmiotów gospodarczy nie jest wstanie funkcjonować, opierając się jedynie na kapitałach własnych, przez co zmuszone są do korzystania z różnych form wspomagania finansowego, czyli kapitałów obcych. Przedsiębiorstwo - aby móc zaciągnąć pożyczkę długoterminową - musi wykazać się zdolnością do zaciągania kredytów krótkoterminowych, czyli posiadać płynność finansową. Analiza płynności, pokazuje zdolność przedsiębiorstwa do spłaty zobowiązań bieżących. Do oceny sytuacji finansowej niezbędna jest znajomość możliwości przedsiębiorstwa do wywiązywania się z całkowitego zadłużenia. Analiza zadłużenia pozwoli ocenić politykę finansową przedsiębiorstwa, stąd określa się ją również analizą struktury finansowej. Wskaźniki służące do oceny zadłużenia można ująć w dwie grupy: wskaźniki obrazujące poziom zadłużenia oraz wskaźniki informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu10 . Do oceny poziomu zadłużenia wykorzystuję się następujący zestaw wskaźników:
wskaźnik ogólnego zadłużenia wskaźnik zadłużenia długoterminowego wskaźnik struktury zadłużenia wskaźnik zadłużenia kapitałów własnych = = = ' = ' zobowiązania ogółem aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe zobowiązania krótkoterminowe zobowiązania ogółem kapitały własne wskaźnik zadłużenia długoterminowego kapitałów własnych = zobowiązania długoterminowe kapitały własne zobowiązania długoterminowe

Wskaźnik ogólnego zadłużenia, w przedstawionej postaci, określa udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów przedsiębiorstwa wyrażonych w wartości bilansowej lub też rynkowej. Często traktowany jest on jako indykator ryzyka finansowego. Wysoki poziom tego wskaźnika może oznaczać ograniczenie samodzielności firmy, zwiększenie ryzyka wierzycieli, ograniczenie dostępu do nowych kredytów i zwiększenie ryzyka utraty płynności. Odsetki od kapitałów obcych muszą być, bowiem płacone bez względu na poziom osiąganych zysków. W praktyce poziom tego wskaźnika jest zróżnicowany. Jego wielkość uzależniona jest od rodzaju prowadzonej działalności i zmienności przepływów pieniężnych. Wierzyciele oczekują, by wskaźnik ten nie był większy niż 50%. Wówczas bowiem aktywa firmy mogą zmniejszyć swoją wartość do połowy, nim zagrożą bezpieczeństwu kapitału obcego. Jeżeli wskaźnik ten jest większy niż 0,50, może powstać

10 W. Gabrusewicz op. cit, s. 271.

113

sytuacja, że wypracowane środki pieniężne okażą się niewystarczające do spłaty zadłużenia. Według standardów zachodnich w firmie, w której nie została zachwiana równowaga między kapitałem obcym a kapitałem własnym, wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 0.57 - 0.67106. Drugim wskaźnikiem, uważanym za podstawowy wskaźnik oceny struktury kapitałowej, jest wskaźnik zadłużenia kapitału własnego, który określa stopień zaangażowania kapitału obcego w stosunku do kapitałów własnych. Wzrost wskaźnika oznacza większe zaangażowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych, a więc zwiększenie stopnia zadłużenia. Oddziałuje to bezpośrednio na poziom ryzyka finansowego z powodu wyższych rat kapitałowych i odsetek. W USA wartością graniczną w małym biznesie jest proporcja 3:1. Dla średnich i dużych firm relacja ta jest ostrzejsza. Banki niechętnie udzielają kredytów inwestycyjnych, gdy kapitał własny w stosunku do zamierzonego kredytu nie osiąga relacji 1:1 Trzecim wskaźnikiem o zbliżonej wartości poznawczej jest wskaźnik zadłużenia długoterminowego. Wskaźnik ten nosi miano wskaźnika zadłużenia lub też ryzyka. Jako zobowiązania długoterminowe przyjmowane są wszystkie zobowiązania z terminem płatności przekraczającym 1 rok. Pożądana wielkość tego wskaźnika wynika z relacji zobowiązań długoterminowych do kapitału własnego, równej 1:2 i wynosi 0,5. Za poważnie zadłużone uważane są przedsiębiorstwa, w których wskaźnik przekracza wartość 1. Natomiast wśród wskaźników informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu wyróżniamy następujące wskaźniki:
wskaźnik pokrycia obsługi długu 1 wskaźnik pokrycia obsługi długu II wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych zysk przed opodatkowaniem + odsetki raty kapita łowe + odsetki zysk po opodatkowaniu raty kapita łowe + odsetki zysk przed opodatkowaniemodsetki + odsetki

Pierwsze dwa wskaźniki tej grupy określane są również mianem wskaźników wiarygodności kredytowej. Wskaźnik pokrycia obsługi długu I informuje o tym, ile razy zysk brutto wraz z odsetkami pokrywa roczne raty kapitałowe powiększone o odsetki od kredytu przypadające w danym roku. Wielkość tego wskaźnika nie powinna być niższa niż

106 Z. Leszczyński, A. Skowronek -Mielczarek op. cit, s. 135. 107Ibidem, s. 136

114

1,2. W banku światowym minimum dla wskaźnika pokrycia obsługi długu I wynosi 1,3 a optymalny poziom to 2,5 . Należy podkreślić, iż przed zobowiązaniami kredytowymi, pierwszeństwo mają zobowiązania podatkowe. Dlatego też, uzasadnione jest uwzględnienie w tej sytuacji zysku netto (wskaźnik pokrycia obsługi długu II). Tylko zysk pozostający w firmie może być wykorzystywany do spłaty zaciągniętego kredytu. Wskaźnik ten powinien być, co najmniej równy wskaźnikowi pokrycia obsługi długu I. Wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych informuje o tym, ile razy kwota wypracowanych środków przewyższa wymagane odsetki lub też, ile razy zysk brutto może ulec obniżeniu żeby zagrozić obsłudze zadłużenia. Im wyższe wartości osiąga ten wskaźnik, tym mniejsze jest ryzyko wynikające z zaangażowania kapitału obcego. Za dobry, w wypadku kredytów zabezpieczonych, uważa się wskaźnik wynoszący 2,4. Dla kapitałów obcych niezabezpieczonych wymaga się wskaźnika na poziomie 5. Tabela 30 przedstawia wskaźniki zadłużenia analizowanej spółki.
Tabela 30: Wskaźniki zadłużenia WYSZCZEGÓLNIENIE
WSKAŹNIKI ZADŁUŻENIA: ogólnego długoterminowego struktury zobowiązań kapitałów własnych długoterminowego kapitałów własnych WSKAŹNIKI POKRYCIA: obsługi długu 1 obsługi długu II zobowiązań odsetkowych 11,01 7,33 13,08 1,85 1,07 7,36 1,28 0,89 8,66 5,66 4,17 18,09 -9,16 -6,26 -5,72 -0,57 -0,18 1,30 4,38 3,28 9,43 0,79 0,22 0,27 3,83 2,05 0,79 0,23 0,29 3,79 2,11 0,71 0,23 0,33 2,44 1,80 0,61 0,26 0,42 1,54 1,65 0,00 0,01 0,02 -0,04 0,06 -0,08 0,00 0,04 -1,35 -0,31 -0,10 0,03 0,09 -0,90 -0,15

firmy Agro-Handel Sp.

z o.o. w latach 2002 -2005
ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004

WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

W latach 2002 - 2003 roku 79% całości kapitałów zaangażowanych w spółkę miało swe pokrycie w kapitale obcym. W ostatnich trzech okresach udział ten charakteryzował się tendencją spadkową i w 2005 roku ukształtował się na, bezpiecznym wg standardów zachodnich, poziomie tj. 61%. Tym samym, udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów spółki w rozpatrywanym okresie spadł o 18%. Wzrost wielkości wskaźników: zadłużenia długoterminowego (o 0,04) i struktury zobowiązań (o 0,15), wskazuje na
108 W. Gabrusewicz op. cit. s. 276.

115

Wielkość wskaźnika zadłużenia długoterminowego . iż wygospodarowany przez spółkę zysk. Oznacza to. Spółka w badanym okresie osiągała wysoki zysk.65. zatem wskaźniki należące do grupy informujących o zdolności spółki do obsługi długu przyjmują wysokie wartości. 116 . gdyż zobowiązania długoterminowe są mniej pilne i w pewnym okresie nie są wymagalne. a tym samym zmniejszenia stopnia zadłużenia. przy czym racjonalny wskaźnik zadłużenia długoterminowego powinien mieścić się w przedziale 0. Natomiast spadek poziomu wskaźnika zadłużenia kapitałów własnych oznacza mniejsze zaangażowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych.5 .korzystne zmiany w strukturze finansowania. zatem spółkę Agro-Handel można uznać za poważnie zadłużoną.1. w wystarczającym stopniu zabezpiecza obsługę zaciągniętych kredytów.mimo tendencji spadkowej -nadal utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie: 1.

o.03% kapitału ogółem.o. z o. której wartość w badanym okresie wzrosła z 69 760 541.75. W strukturze pasywów dominujący udział na początku badanego okresu posiadały zobowiązania krótkoterminowe jednakże w wyniku znacznego wzrostu sumy bilansowej ich udział zmniejszył się z 57. za lata 2002 .2005 nastąpiła poprawa wyników działalności firmy Agro-Handel Sp. W całym badanym okresie spółka osiągała zysk na poziomie od 899 865. Z drugiej strony największy wpływ na wynik finansowy miały koszty zużycia materiałów i energii.Zakończenie Na podstawie przeprowadzonej analizy finansowej można stwierdzić. co stanowi 65. że w latach 2002 . 117 . Podstawowym źródłem przychodów spółki była sprzedaż produktów na rynku krajowym. Spadek ten związany był również ze zmianą źródeł finansowania dalszego rozwoju przedsiębiorstwa.79 % w ostatnim badanym okresie.33 zł do 94 684 149.69% w 2002 roku do 54.33% do 45. 152 147 800 zł. a ich udział w aktywach ogółem wzrósł z 39. którego wysokość w 2005 roku wyniosła 17 072 182.39 zł (wyprasowanym w 2003 roku) do 3 687 522.37%. z o.97 zł.87 %.95% ale jego udział w majątku ogółem zmniejszył się z 60.2005 potwierdza szybkie tempo jej rozwoju.90 zł osiągniętym w roku 2005. Dynamika wzrostu rzeczowych składników majątku wyniosła 195. Zobowiązania krótkoterminowe zastąpione zostały kapitałem długoterminowym. Suma bilansowa wzrosła w tym okresie o 42. Majątek obrotowy spółki w badanym okresie wzrósł o 6.23% Po stronie aktywów dominującą grupą był majątek trwały.52 % w 2002 roku do 34.63% w 2005 roku. Analiza bilansu firmy Agro-Handel Sp. 138 463 400 zł. Głównym czynnikiem wpływającym na wynik finansowy spółki jest wynik na działalności gospodarczej. które wynosiły odpowiednio: 36 398 300 zł.

2003 .80.04%.93 zł. 44 dni. z o. Poziom powyżej 100% uznawany jest za prawidłowy Analiza rachunku zysków i strat zakładów mięsnych Agro-Handel Sp.37%. Jak widać wskaźniki bieżącej płynności badanej jednostki w okresie gruntownej modernizacji zakładu przetwórczego osiągnęły wielkości uznawane za niezadowalające.85%. że głównym źródłem przychodów był przychód netto ze sprzedaży.o. Wskaźnik pokrycia bieżących zobowiązań w kolejnych latach kształtował się następująco: 2002 . W badanym okresie dynamika przychodów ogółem 135. wskazuje.14% w 2002 roku do 72. 52 dni. okres ten skrócił się do 30 dni w 2005 roku. Do roku 2004 spółka nie przestrzegała złotej reguły bilansowej. Wskaźnik pokrycia majątku kapitałem własnym w badanym okresie kształtował się na poziomie od 52. Inwestycje w tym okresie kształtowały się na poziomie 5 740 816. 107%. Należności inkasowane były w 2002 roku średnio w ciągu 36 dni. iż firma Agro-Handel Sp.28% przy jednoczesnej dynamice koszty działalności operacyjnej wynoszącej 133.Kapitał własny przedsiębiorstwa wzrósł z 3 817 944. 46 dni.05 zł w 2005. bo o 15 dni uległ natomiast okres płacenia zobowiązań i wynosił odpowiednio: 29 dni. Mimo pogorszeniu się w latach 2003 .29%. kapitał zapasowy i wynik finansowy roku obrotowego.o. z o. utrzymywała niski poziom wskaźników płynności finansowej tylko przez okres dwóch lat.89. 2004 . zadłużenia i efektywności zaangażowanych środków. Rachunek przepływów pieniężnych sporządzany w latach 2002 . a zatem przychody podstawowej działalności operacyjnej.73%. 2005 . Największy wpływ na kształtowanie się wielkości kapitału własnego miały: kapitał podstawowy.59 zł i sfinansowane zostały środkami własnymi oraz kredytami. Rozszerzeniem ogólnej analizy struktury majątkowo .finansowej jest analiza wskaźników płynności. 3 824 654.129.2005 pozwala wyodrębnić podstawowe strumienie pieniężne. Od 2003 roku spółka poniosła duże wydatki na inwestycje dostosowujące zakład do standardów europejskich. Wynikiem tych zmian jest korzystna tendencja kształtowania się wyniku finansowego.12 zł. Wydatki na inwestycje związane były głównie z nabyciem składników rzeczowego majątku trwałego. 118 . Jego udział w pasywach ogółem wynosił na koniec badanego okresu 39.06% w 2002 roku.2004 poziomu wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym w 2005 roku jego wielkość pozostała na podobnym poziomie jak na początku badanego okresu tj. Pozytywnie należy jednak ocenić fakt.52 zł w 2002 roku do 10 335 103.54%. 3 665 103.104. Znacznemu wydłużeniu.

119 . Rodzaj produkcji.o. Przedstawione badania potwierdzają. Agro-Handel Sp. Jednakże rentowność majątku trwałego wzrosła zaledwie o 0.76 przy jednoczesnym wzroście rentowności majątku obrotowego o 14. Wielkość i rodzaj inwestycji wskazują na to. Dzięki osiąganym zyskom i jednoczesnym wysokim poziomie zadłużenia nie wydaje się być podmiotem zagrożonym upadłością. z o. że znajduje się ona nadal w fazie rozwoju. jest przedsiębiorstwem działającym od 1992 roku.39.2005 roku zwiększyła się produktywność zarówno majątku trwałego jak i obrotowego. jak i duża stabilność rynków zbytu pozwalają optymistycznie prognozować przyszłość firmy. że systematyczna analiza sytuacji finansowej przedsiębiorstwa pozwala na dokonanie oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystanie ich do prawidłowego rozwoju przedsiębiorstwa.W latach 2002 .

Analiza finansowa.. PWN.. Analiza ekonomiczno . PWE. nr 27.. Grupa Wydawnicza INDOR Sp. Metoda praktyczna. Kosikowski C.691 73) Nowak S. Warszawa 2004 67) Gabrusewicz W. Absolwent. PWE. Skowronek -Mielczanek A. Wydawnictwo Prawne LexisNexis. nr31. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy. nr 9. PWE. z o. s. „Przegląd Organizacji".. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa.. Bilans 2004.. PWE. "Gazeta Podatkowa" 2004.. PWE. Wersty B.. Aport jako wkład do spółki z o. Difin. Warszawa 2002 63) Bluszcz M.. Szczecin 2004 ll)Herbet A.. 12 62) Bień W.o..o. Wrocław 2003. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Pastusiak R..finansowa firmy.. Warszawa 2006 13)Jecyszyn J. Łódź 2000 65) Dudycz T. Warszawa 2000 72) Mała encyklopedia ekonomiczna. Oskara Lanego we Wrocławiu. Status prawny zarządu spółki z o. Oskara Lanego we Wrocławiu.. Sprawozdanie finansowe i jego analiza. 9-11. PWE. s. Metodologia badań Społecznych.. Warszawa 2002 17)Leszczyński Z. Konieczny Z. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im.... Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie. Finans-Service.. Warszawa. 2001.. Czytanie bilansu przedsiębiorstwa. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie.. Warszawa 2004 69) Karczmarek U. Godlewska J. Prawo handlowe dla ekonomistów. Warszawa 2001 61) Bednarski L.. Wydawnictwo Primath. Wrocław 2000 66) Duraj J.s. 1974.o. Pomykalska B. Fołta T. Kurtys K. "Prawo Przedsiębiorcy" 2001.BIBLIOGRAFIA 60) Bednarski L.28 . Prawo gospodarcze. s.. Warszawa 2005 68) Gajdka J.. Borowiecki R. Czechowska I. s. Wyznaczenie pojemności zadłużeniowej spółki. Waśniewski T.. Warszawa 2001 64) Bury A..31 10) Górski W.. Wypych M.. Podstawy analizy finansowej.. 70) Koc S. 72. Duraj J.... Podstawy prawa gospodarczego. Warszawa 1985 120 .. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa.. Warszawa 2005 71) Kruczałak K. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. 12) Jarzębowska M... Mikulski H..

Wrocław 2002 23) Raczek T... Warszawa 2003 83) Urbańczyk E. Szczecin 2001 84) Ustawa z 29 sierpnia 1997 r.74) Olszewski J.. Działalność gospodarcza... Uniwersytet Szczeciński.H. 85) Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Warszawa 2000 82) Sobczak K. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw. 121 ... Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. nr 101. Warszawa 2001 31)Sułowska J. PWN. Warszawa 2002 79) Siemińska E. Warszawa 2002 75) Olzacka B. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa.H. red. ustrój. C. Dz. Jachna T. nr 137. Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki. BECK. Dz. Warszawa-Jaktorów 2001 77) Rutkowski A. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. Wydawnictwo Ekspert. Pałczyńska-Gościniak R. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie..Jak oceniać firmę. poz. Wydawnictwo C.. zm. PWE. Istota. Prawo gospodarcze kompendium. Dom Wydawniczy „Ostoja". 926 z późn.U.Prawo działalności gospodarczej. 1037 z późn. Warszawa 2002 33)Tarska M. .U. nr 94.Kodeks spółek handlowych. . poz. Toruń 2002 80) Sierpińska M.. poz.Ordynacja podatkowa. Gdańsk 1995 32) Śnieżek E.. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. K. PWE.. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych.. zm.BECK. Warszawa 2004 81) Sierpińska M. Poltext.. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Gdańsk 2004 76) Polityka bilansowa i analiza finansowa.U. Sawicki.. wzory. 86) Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r. PWN.. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie.. Warszawa 2002 78) Rybicki P. Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur".o. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. 1178 z późn. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20. procedury zakładania. Zarządzanie finansami. Dz. Przewodnik po cashflow. Reprezentacja spółki z o. Wędzki D. Uregulowania prawne. funkcjonowanie.. zm. ODDK. Kraków 2002 24)Rafalski A. .

Dz. 88) Ustawa z dnia 29 wrzśnial994 r. z 2001r. . Oficyna Ekonomiczna.. nr 17. poz.U z 2002 nr 76. 694 z pózn.87) Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. Kraków 2005 90) Waśni ewski T.. Dz. zm. Skoczylas W. Jak założyć firmę w Unii Europejskiej...U. PWE. 209.o rachunkowości.. 89) Wach K. Warszawa 2002 91) Więckowski J. poz. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym. Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie.Krajowy Rejestr Sądowy. . Warszawa 2000 122 .

w latach 2002-2005_______________________________________________________80 Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp.o. z o.o. z o.o. w latach 2002 . z o. z o. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.o. w latach 2002-2005____________________________________86 Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002-2005____________81 Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.SPIS TABEL Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niż banki i zakłady ubezpieczeniowe 16 Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp. oraz źródła ich finansowania w latach 2000-2005____________________________________________56 Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp. w latach 2002 -2005 _____58 Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY__________63 Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp. z o.o.o. w latach 2002 . z o. z o.o.o.2005______________________________________________________68 Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005 _______________________________________________________________________78 Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005____________________________________87 123 . z o. z o. w latach 2002-2005_______________________________________________________76 Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp.o. z o.o. z o. w latach 2002-2005_______________________________________________________69 Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp.o.o.2005______________________________________________________67 Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005_____________________________________79 Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 .o.o.o. z o. z o.o. z o. z o.__________________________________53 Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp.2005______________________________________________________83 Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów. w latach 2002-2005________________85 Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005_______________________________________________________67 Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.

z o. z o.o. w latach 2002-2005_____ 104 Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp.o. w latach 2002-2005 107 Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005____________________________________91 Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp.o.ujęcie dynamiczne_____________________________________ 103 Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp. z o.o. z o. w latach 2002-2005____________________________________90 Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjne firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005______________________________________________________ 111 Tabela 30: Wskaźniki zadłużenia firmy Agro-Handel Sp. zakres i przedmiot analizy finansowej. w latach 2002-2005 . z o.ujęcie statyczne_______________________________________ 102 Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp.o. w latach 2002-2005____________________________________91 Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp.o. z o. z o. Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej___________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pieniężnych__________________25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria_____________________36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie____________________________43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp.o. z o.o.o. __________________59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych_____________________70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych____________________________93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej_____95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników ________________________96 124 .Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pieniężnych____________________________88 Tabela 21: Wynik księgowy a środki pieniężne netto z działalności operacyjnej________88 Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002-2005 . z o.o. w latach 2002-2005___ 115 SPIS WYKRESÓW Schemat 1: Istota.

SPIS SCHEMATÓW Schemat 1: Istota. __________________59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych_____________________70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych____________________________93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej_____95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników ________________________96 125 .o. z o. zakres i przedmiot analizy finansowej. Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej___________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pieniężnych__________________25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria_____________________36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie____________________________43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful