ANALIZA FINANSOWA NA PRZYKŁADZIE FIRMY AGRO-HANDEL SP. Z O.O.

W LATACH 2002-2005
WSTĘP..................................................................................................................................2 1. ZAKRES I CELE ANALIZY FINANSOWEJ.................................................................4
38) POJĘCIE I ZNACZENIE ANALIZY FINANSOWEJ W ZARZĄDZANIU JEDNOSTKAMI GOSPODARCZYMI .. 4 39)
ISTOTA, PRZEDMIOT I ZAKRES ANALIZY EKONOMICZNEJ......................................................................................7

40) CHARAKTERYSTYKA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH WYKORZYSTYWANYCH JAKO ŹRÓDŁA INFORMACJI W ANALIZACH
FINANSOWYCH..........................................................................................................................................

10

1.3.1.BILANS............................................................................................................................................14 41) RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT..................................................................................................................19 42) RACHUNEK PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH............................................................................23 43) METODY ANALIZY FINANSOWEJ...................................................................................................................27 44) RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ...................................................................................................................36

2. CHARAKTERYSTYKA ZAKŁADÓW MIĘSNYCH AGRO-HANDEL SP. Z O.O. 41
45) SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ JAKO FORMA ORGANIZACYJNO-PRAWNA PODMIOTÓW PROWADZĄCYCH
DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ W POLSCE........................................................................................................41

46)

RYS HISTORYCZNY, PRZEDMIOT DZIAŁALNOŚCI ORAZ CELE SPÓŁKI.....................................................................52

47) ZARZĄDZANIE i PERSONEL FIRMY................................................................................................................56 48) CHARAKTERYSTYKA RYNKU, NA JAKIM DZIAŁA SPÓŁKA..................................................................................59 2.5 POZYCJA BADANEJ SPÓŁKI NA RYNKU............................................................................................................61

3. ANALIZA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH............................................................64
49)
ANALIZA SYTUACJI MAJĄTKOWEJ W OPARCIU O AKTYWA BILANSU......................................................................64

50) ANALIZA SYTUACJI KAPITAŁOWEJ NA PODSTAWIE PASYWÓW BILANSU................................................................70 51)
WSTĘPNA OCENA KSIĘGOWEJ WIELKOŚCI WYNIKU FINANSOWEGO.......................................................................82

52) ANALIZA PIONOWA I POZIOMA RACHUNKU Z PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH..............................................87 53) WYKORZYSTANIE ANALIZY WSKAŹNIKOWEJ DO OCENY SYTUACJI FINANSOWEJ FIRMY...........................................92 54) 55) 56) 57)
ANALIZA PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ......................................................................................................................97 WSKAŹNIKOWA OCENA RENTOWNOŚCI................................................................................................................104 OCENA SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA.......................................................................................................................108 ANALIZA WSPOMAGANIA FINANSOWEGO.............................................................................................................113

ZAKOŃCZENIE...............................................................................................................117 BIBLIOGRAFIA...............................................................................................................120 SPIS TABEL.....................................................................................................................123 SPIS WYKRESÓW...........................................................................................................124 SPIS SCHEMATÓW........................................................................................................125

Wstęp

Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji, których trafność decyduje o skuteczności i pożądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych, komplikuje się, w warunkach dużej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. Jednym z podstawowych warunków efektywnego działania firmy, jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. Kierownictwo firmy, aby sprawnie zarządzać, musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. Uzyskiwane wyniki mogą, bowiem bądź to nasuwać konieczność zmiany dotychczasowych sposobów postępowania, bądź też potwierdzać słuszność prowadzonej polityki. Analiza osiąganych wyników gospodarowania jest także niezbędna właścicielom, którzy opierając się na jej wynikach, mogą dokonać oceny pracy kierownictwa firmy i podjąć stosowne decyzje personalne. Podejmowanie decyzji strategicznych, które określają podstawowe cele gospodarcze jak i decyzji operacyjnych oraz taktycznych mających za zadanie likwidację niepożądanych odchyleń od założonych celów oraz wczesne ich wykrywanie wymaga stałego dopływu pełnych, szybkich i rzetelnych informacji. Analiza finansowa jest jednym z ważniejszych narzędzi podejmowania decyzji i oceny osiąganych przez podmiot gospodarczy efektów. Stanowi najstarszy historycznie dział analizy ekonomicznej. Początkowo opierała się tylko na analizie bilansu oraz rachunku wyników. Pierwsze próby oceny wskaźników finansowych przedsiębiorstwa zostały dokonane już w drugiej połowie XIX stulecia. Porównanie bilansu zapoczątkował w 1870 r. L. Cohstaedt twórca dziennikarskiej krytyki bilansu1. W obecnej praktyce gospodarczej analiza finansowa obejmuje zagadnienia takie jak, istotę i wstępną analizę sprawozdań finansowych, badanie kondycji finansowej przedsiębiorstwa, w szczególności jego płynności finansowej, stopnia zadłużenia, sprawności działania, zyskownosci oraz oceny rynkowej wartości akcji i kapitału. Analiza finansowa pozwala na badanie czynników kształtujących wyniki finansowe przedsiębiorstw, badanie dochodów ze

1 T. Waśniewski, W. Skoczylas, Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 2002, s. 8.

2

sprzedaży oraz kosztów własnych, co stanowi podstawę do podejmowania decyzji dotyczących zarówno bieżącej jak i przyszłej działalności gospodarczej. Reasumując analiza finansowa zaspokaja podstawowe potrzeby informacyjne kierownictwa przedsiębiorstw i wpływa w ten sposób na poziom zarządzania. Wpływ ten odzwierciedla się w efektywności gospodarowania i w sytuacji finansowej podmiotów gospodarczych. Dzięki tym walorom, a także ze względu na duże zapotrzebowanie w otoczeniu przedsiębiorstwa (akcjonariusze, banki, dostawcy, odbiorcy), analiza finansowa zaczyna zajmować wysoką pozycję wśród funkcji zarządzania i coraz częściej zaliczana jest do funkcji podstawowych przedsiębiorstwa. Celem niniejszej pracy jest analiza finansowa firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005 oraz próba przedstawienia analizy finansowej jako instrumentu służącego do poznania i oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystania ich w rozwoju przedsiębiorstwa. Praca składa się z trzech rozdziałów. Pierwszy z nich stanowi bliższe zapoznanie się z tematyką analizy finansowej jako instrumentu sprawnego zarządzenia przedsiębiorstwem. Określa istotę, funkcję i zakres współczesnej analizy finansowej. Wyjaśnia pojęcie i przedmiot analizy oraz charakteryzuje podstawowe metody i rodzaje analizy finansowej. Ponadto prezentuje podstawowe sprawozdania finansowe, ich budowę oraz przydatność w analizie finansowej jak również podstawy prawne ich sporządzania. W rozdziale drugim przedstawiona została ogólna charakterystyka spółki będącej obiektem badań. Przedstawiono genezę i rozwój przedsiębiorstwa, strukturę organizacyjną, a także charakterystykę produkcji oraz jej rozmiary. Omówiono również sytuację w otoczeniu konkurencyjnym i tzw. makrootoczeniu. Właściwa analiza finansowa spółki Agro-Handel została zawarta w rozdziale trzecim. Analizą został objęty bilans spółki sporządzony na koniec lat 2002-2005, rachunek zysków i strat oraz rachunek przepływów pieniężnych, gdzie przyjrzano się zmianom w strukturze majątku oraz źródłom jego finansowania. Przedstawiono również podstawowe obszary zastosowania analizy wskaźnikowej, rodzaje wskaźników oraz interpretację wyników pod kątem ich przydatności dla osób zarządzających firmą. Dokonano także analizy wskaźnikowej według najczęściej stosowanego w praktyce gospodarczej zestawu wskaźników tj. wskaźników płynności, sprawności działania, wspomagania finansowego, rentowności. Pracę kończą wnioski będące syntezą głównych myśli zawartych w niniejszych rozważaniach.

1. Analizę stanów i procesów ekonomicznych nazywa się analizą ekonomiczną. które w warunkach gospodarki rynkowej odzyskało pełną samodzielność i stało się pełnoprawnym podmiotem stosunków gospodarczych. których trafność decyduje o skuteczności i pożądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych. bieżącej kontroli i sterowania. jak również zjawisk i procesów występujących w ramach poszczególnych jednostek gospodarczych i instytucji (analiza mikroekonomiczna). właściwości przedmiotu. Zarządzanie finansami polega na optymalizacji bieżących i przyszłych procesów gospodarczych poprzez wymuszanie podejmowania przedsięwzięć efektywnościowych. Pojęcie i znaczenie analizy finansowej w zarządzaniu jednostkami gospodarczymi Analiza jest to metoda badawcza polegająca na rozbiorze. Proces budowy nowego systemu społeczno-gospodarczego w warunkach gospodarki rynkowej i związane z nią oczekiwania wymagają rozwoju przedsiębiorstw. lecz także działanie praw ekonomicznych. rozłożeniu określonej całości na składniki i badaniu poszczególnych cech. polegająca na rozpatrywaniu związków najczęściej ilościowych. Osiągnięcie tego nie byłoby jednak możliwe bez ciągłego udoskonalania procesów planowania. Określenie strategii przedsiębiorstwa i jej realizacja gwarantująca sukces. Jest ona instrumentem służącym do poznania rzeczywistości gospodarczej. w warunkach istniejącej ostrej konkurencji wywołuje zapotrzebowanie na analizę ekonomiczną.1. Analiza ekonomiczna to również metoda badania procesów gospodarczych. Rozwojowi wymienionej analizy sprzyja przede wszystkim zmiana istoty i charakteru przedsiębiorstwa. instytucji na nich występujących. Niezbędnym warunkiem sprawnego zarządzania finansami firmy jest nie tylko znajomość istoty rynku. W tym celu dokonuje się analizy finansowej. . Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji. Zakres i cele analizy finansowej 1. Może być stosowana zarówno do badania zjawisk i procesów gospodarczych zachodzących w skali gospodarki (analiza makroekonomiczna). zasad jego funkcjonowania. zachodzących pomiędzy poszczególnymi elementami tych procesów. komplikuje się. w warunkach dużej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji.

szczegółowe analizy. . Gabrusewicz. Uzyskiwane wyniki mogą.w celu ustalenia odchyleń oraz wyjaśnienia przyczyn i skutków występujących różnic. norm. Jedną z form badania bilansu oraz rachunku wyników jest właśnie analiza wskaźnikowa. W fazie oceny okresów przeszłych jest źródłem informacji o efektywności gospodarowania oraz pozycji przedsiębiorstwa w branży i na rynku. Istota kontroli gospodarczej polega na porównaniu dwóch stanów tych samych zjawisk gospodarczych . Cechą charakterystyczną analizy ekonomicznej w gospodarce rynkowej jest bezpośrednie wykorzystanie jej w procesie zarządzania (planowanie. Wyniki analizy ekonomicznej stanowią podstawę do weryfikacji słuszności decyzji podjętych w przeszłości oraz ustalenia punktu wyjścia zamierzeń bieżących i przyszłych.stanu faktycznego ze stanem pożądanym . Analiza ekonomiczna umożliwia stawianie diagnoz. zarówno w skali makroekonomicznej. bowiem bądź to narzucać konieczność dotychczasowych sposobów postępowania. jak i mikroekonomicznej Warunkiem efektywnego działania firmy jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. ułatwia podejmowanie decyzji. Pozwala dobrze przygotować strategię rozwoju przedsiębiorstwa. Warszawa 2005. Analiza wskaźnikowa polega na wyrażaniu różnych sfer działalności firmy 2 W. aby sprawnie zarządzać. organizowanie. W bieżącej działalności przedsiębiorstwa dostarcza informacji o zakłóceniach w tej działalności w stosunku do standardów. 9-11. o którą będzie realizowana przyszła działalność firmy. Analiza ekonomiczna to spójnik między funkcjami planowania i kontroli. bądź też potwierdzić słuszność prowadzonej polityki. Podstawy analizy finansowej. Ocena zaprezentowana na podstawie danych liczbowych zawartych w sprawozdaniach finansowych. musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. że zaczęło prowadzić działalność na własny rachunek jest bardziej zainteresowane rezultatem swych działań . w oparciu. PWE.W związku z tym. motywowanie i kontrola).. a także sprzyja racjonalizacji procesów gospodarczych. Analiza osiągniętych wyników gospodarowania jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa. dostarcza ogólnych informacji o sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa. s. planów. Kierownictwo firmy. Celem pogłębienia tego przeprowadza się dalsze.

Analiza wskaźnikowa w odniesieniu do badania sprawozdań finansowych obejmuje obliczanie wskaźników finansowych. Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej. 3 L. minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branży. np. R. Olzacka. W gospodarce rynkowej szczególnego znaczenia nabierają porównania wskaźników w przestrzeni. W przypadku oceniania działalności przedsiębiorstwa za okres. Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa: firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku. węższe lub szersze. najgorsza czy też przeciętna. pracowników i całego społeczeństwa. B. dokonywane. konstruowanych w oparciu o dane z bilansu oraz rachunku wyników i porównanie ich wielkości w czasie. Porównania w przestrzeni pozwalają ocenić pozycje firmy na rynku: czy jest ona najlepsza. bilanse roczne spółek akcyjnych.za pomocą wskaźników. Oskara Lanego we Wrocławiu. s. Istnieje jedynie możliwość obliczania niektórych wskaźników w oparciu o bilanse publikacyjne (tzn. bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcjonowania. charakteryzujących się dużą ilością udziałowców).: za okres jednego miesiąca. Jak oceniać firmę. Duraj. s. 4B. Borowiecki. ODDK. a więc pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami. Porównania w przestrzeni są istotne dla pożyczkodawców i kredytodawców. dla którego nie sporządza się sprawozdania finansowego. 59. Wersty. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. w Polsce od szeregu lat dane takie nie są publikowane. z wielkością wzorcową lub między różnymi jednostkami gospodarczymi. Kurtys. R. Na podstawie zmian w wielkości wskaźników ocenia się wybrane. a także możliwość obliczania wskaźników przeciętnych dla wybranych branż w oparciu o rocznik statystyczny. Wrocław 2003. T. Częstsze obliczanie wskaźników jest możliwe w przypadku prowadzenia skomputeryzowanej księgowości. podstawę ustalenia wskaźników finansowych stanowić mogą zamknięcia kont syntetycznych. 12. potencjalnych inwestorów i odbiorców. zgodnie z wymogami sprawozdawczości statycznej i koniecznością składania miesięcznych deklaracji podatkowych. Waśniewski. Gdańsk 2004. Niestety. ma ona. K. . Pałczyńska-Gościniak. Brak porównywalności może doprowadzić do błędnych wniosków4. Bednarski. dziedziny tej działalności . J. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. których akcje są przedmiotem obrotu rynkowego oraz publikowane bilanse spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. co miesiąc.

Treść wskaźników analitycznych. Jest ona. matematyka. Kierownictwo firmy jest zainteresowane wszystkimi aspektami analizy finansowej. bowiem łączy ona teraźniejszą działalność przedsiębiorstwa z jego przyszłymi rezultatami.Wskaźniki finansowe są wskaźnikiem informacji dla różnych grup odbiorców. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. Istota. marketing.2. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20. możliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duże. 143. planowanie. rachunkowość. zatem wskaźniki określające zdolność firmy do wywiązywania się z zobowiązań krótkoterminowych. technologia. z jakich się korzysta w badaniach analitycznych. ma duży wpływ na obiektywność. s. Gdańsk 1995. zatem nie tylko dyscypliną naukową. Dla nich ważne są. zawartych w bilansie oraz w rachunku wyniku. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa rodzaj i liczba wskaźników. 1. Jest ściśle powiązana z wieloma dyscyplinami naukowymi takimi jak: statystyka. Uwzględniając zakres danych. Sułowska. Dostawcy i banki udzielające kredytów krótkoterminowych są przede wszystkim zainteresowane oceną płynności bieżącej firmy. Właściciele firmy. ale i działaniami praktycznymi. ponieważ odpowiada za bieżącą i perspektywiczną działalność firmy. . Kredytodawcy udzielający kredytów na dłuższy okres są zainteresowani zdolnością firmy do generowania gotówki oraz oceny ryzyka finansowego w dłuższym czasie. dokładność i kompletność wyników prac analitycznych . przedmiot i zakres analizy ekonomicznej Przez wiele lat analiza ekonomiczna przekształcała się w odrębną dyscyplinę naukową. Z tego też względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy. finanse. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw. a przede wszystkim ich konstrukcja. Stale wzrasta przydatność oraz atrakcyjność analizy ekonomicznej w procesach zarządzania przedsiębiorstwem. akcjonariusze są zainteresowani poziomem rentowności i ryzyka związanego z działalnością firmy. J.

Leszczyński. rachunku wyników. PWE. ocenę procesów inwestycyjnych. gdyż zależy to min. s. Warszawa 2000. rachunku przepływów pieniężnych). koszty działalności. • podejmowanie decyzji zarządczych. zwany również klasycznym na dwa zasadnicze działy: analizę techniczno . Ze względu na dużą różnorodność zagadnień wchodzących w zakres badań analitycznych przyjmuje się najczęściej podział analizy ekonomicznej. analizę wskaźnikową. określenie przewidywanych wyników na podstawie informacji o stanie czynników wytwórczych. jakość i strukturę działalności wytwórczej. dochody ze sprzedaży. że jej zakres jest stosunkowo szeroki.: od szczegółowości danych. stopień nowoczesności wytwarzania. Więckowski.ekonomiczną i analizę finansową. płynność. Analizie poddaje się ilość. . gospodarowanie zatrudnieniem itp. Do podstawowych zagadnień należących do analizy finansowej można zaliczyć: wstępną i rozwiniętą analizę sprawozdań finansowych (bilansu. 25. procesy zaopatrzenia w surowce i materiały. wynik finansowy i czynniki go kształtujące. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym. s. Natomiast analiza finansowa dotyczy całokształtu finansowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. Skowronek -Mielczanek. Warszawa 2000. Analiza ekonomiczno . 7J. 6Z.Celem przeprowadzenia analizy ekonomicznej jest6: • • • sporządzanie charakterystyki liczbowej ilustrującej działalność przedsiębiorstwa oraz pozwalającej na ocenę uzyskiwanych wyników. jakimi dysponuje przedsiębiorstwo oraz o zmianach w jego otoczeniu. Przedmiot i zakres analizy finansowej w gospodarce rynkowej nie ma charakteru jednolitego. czy podmiotu oceniającego. wyposażenie i majątek trwały. kapitał obrotowy. służących podnoszeniu efektywności działania przedsiębiorstwa i jego rozwoju. możliwości pozyskania informacji. Znaczenie analizy finansowej przedsiębiorstwa sprawia. A. rentowność. Analiza techniczno-ekonomiczna koncentruje się na ocenie rzeczowych i osobowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa.finansowa firmy. magazynowanie. 13. Dlatego też trudne jest jednoznaczne określenie obszarów tej analizy. Difin. źródeł finansowania . wykrycie i ustalenie czynników mających wpływ na realizację podjętych przedsięwzięć gospodarczych.

' T. finansowanie (zmiany kapitału. Istotę oraz zakresy analizy i ich przedmiot przedstawia Schemat 1. Skoczylas op. Na przedmiot analizy finansowej można spojrzeć nie tylko od strony problemowej (przedmiotowej) istotny jest także zakres czasowy. polityka inwestycyjna i umorzeniowa). rotacja środków. 23. pochodzenie kapitału. bezpieczeństwo finansowe). W. cit. 10-11.analiza rentowności). upłynnianie majątku.Niemniej w każdym przypadku przedmiotem badań pozostaje : • • • • struktura aktywów (proporcje między majątkiem trwałym i obrotowym. Schemat 1: Istota. s. 19. zakres i przedmiot analizy finansowej T O T A s I Analiza efektywności działalności przedsiębiorstwa Analiza sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa ZAKRES PRZEDMIOTOWY: • przychody • koszty • wynik finansowy • efektywność • płynność finansowa • majątek • kapitał • sytuacja finansowa ZAKRES PODMIOTOWY: • przedsiębiorstwo jako całość • samodzielne jednostki wewnętrzne przedsiębiorstwa ZAKRES I PRZEDMIOT ZAKRES PRZESTRZENNY: • rozwiązania systemowe • uwarunkowania rynkowe • pozycja przedsiębiorstwa na rvnku ZAKRES CZASOWY: • działalność przeszła • działalność bieżąca • działalność przyszła Źródło: Opracowano na podstawie: W. terminowość spłaty zobowiązań. struktura pasywów. cit. pokrycie majątku kapitałem). przestrzenny i podmiotowy. Waśniewski. . zysk (ocena wielkości absolutnych i relatywnych . Gabrusewicz opt. s. płynność środków (zdolność płatnicza.

rozliczenia w formie podatków. s. Charakterystyka sprawozdań finansowych wykorzystywanych jako źródła informacji w analizach finansowych Podstawą podejmowania analizy ekonomicznej powinny być odpowiednie materiały źródłowe o charakterze wewnętrznym i zewnętrznym.9. efektywnym lokowaniem środków pieniężnych. majątkowych lub kapitałowych. a także ich weryfikacja. Efekty finansowe są określane przez wskaźniki rentowności jako relacje wyniku finansowego do obrotu. Weryfikacja sprawozdawczości 9 L. kolejny to środki zaangażowane w inwestycje i wartości niematerialne oraz finansowe pokrycie tych składników z kapitałów własnych lub obcych. kwartału lub roku. Bednarski. dywidendy. wyróżnić możemy dwa podstawowe jego elementy takie jak: wyniki finansowe oraz stan finansowy. dotacje.3. albo przy danym stopniu realizacji celu użyć minimalnego nakładu środków. Ustala się go na określony moment. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie. Osiągnięty wynik finansowy prowadzi do dodatnich lub ujemnych zmian stanu finansowego przedsiębiorstwa. aby przy danym nakładzie środków otrzymać maksymalny stopień realizacji celu.W działalności gospodarczej każdego przedsiębiorstwa powinna być stosowana zasada racjonalnego gospodarowania. Istotą tej zasady jest zapewnienie takiego gospodarowania. 9-11. 10 . Przypatrując się przedmiotowi analizy finansowej w przedsiębiorstwie jako złożonej całości. Jest to ścisła zależność statystycznego i dynamicznego ujęcia przedmiotu analizy. zaangażowanych zasobów osobowych. Wyniki finansowe to zyski lub straty ujęte w wielkościach brutto lub netto. Warszawa 2001. Wyniki finansowe są ujęciem dynamicznym i ustalane są za pewien okres jako suma wyników narastających w ciągu miesiąca. Składa się on z trzech elementów. Wiąże się to z kształtowaniem pozycji finansowej przedsiębiorstwa. koszty własne. itp. Pierwszy z nich to stan wyposażenia przedsiębiorstwa w składniki majątku trwałego i obrotowego. to podstawowe czynniki określające jakość analizy. w tym zagospodarowaniem osiągniętych nadwyżek finansowych. jego zdolnością płatniczą i kredytową. 1. PWE. Natomiast stan finansowy jest ujęciem statycznym przedmiotu analizy. Wpływają na nie czynniki takie jak: przychody ze sprzedaży. Właściwy dobór tych materiałów (w tym głównie sprawozdawczości finansowej).

Podstawowym zadaniem prac przygotowawczych do analizy ekonomicznej jest dobór i weryfikacja materiałów źródłowych. T. W ramach prac analitycznych związanych z oceną działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. 26. K. B. J. dokumentacja konstrukcyjno-technologiczna oraz inna dokumentacja obrazująca działalność przedsiębiorstwa. Kurtys. niewłaściwie zweryfikowane. Materiały niestarannie przygotowane. Pierwszą grupę stanowią materiały wewnętrzne . Dane o przedsiębiorstwie mogą mieć charakter ewidencyjny i poza ewidencyjny. s. obok właściwej analizy porównawczej i przyczynowej. s.zawierające dane o przedsiębiorstwie. Dobór i weryfikacja podstaw źródłowych analizy wpływa w istotnym stopniu na rzetelność i obiektywność dokonanych ocen. sprawozdawczość finansowa i rzeczowa. PWN. R. 11 . 32. Sierpińska. Klasyfikację podstawowych źródeł informacji przedstawia Schemat 2. Waśniewski. poprzednie analizy ekonomiczne. drugą natomiast materiały zewnętrzne. Materiały źródłowe wykorzystywane zarówno na potrzeby analizy finansowej. ponieważ wtedy będzie zachowany warunek porównawczy badanych zjawisk oraz będzie istniała możliwość określenia tendencji rozwoju poszczególnych zjawisk . niekompletne. Jachna. kalkulacja ewidencyjna. Materiały niekompletne lub niestarannie zweryfikowane stać się mogą przyczyną błędnych ustaleń i stąd uniemożliwiać wyciągnięcie poprawnych wniosków oraz podjęcie skutecznego działania. Decyduje to w dużej mierze o jakości prowadzonej analizy. 11L. 12 M. Materiały ewidencyjne mają znaczenie podstawowe i wynikają z prowadzonej w danym przedsiębiorstwie ewidencji. Borowiecki. a zatem i jej użyteczności w zarządzaniu przedsiębiorstwem. Bednarski. mogą prowadzić do podjęcia błędnych decyzji i tym samym uniemożliwić skuteczne działanie. Jakość przeprowadzonej analizy. Warszawa 2004. Duraj. plany. którymi są w Polsce biegli rewidenci. zależy w dużej mierze od charakteru i rodzaju wykorzystywanych informacji źródłowych.przedsiębiorstwa w systemie gospodarki rynkowej należy do tych prac specjalistów rachunkowości i finansów. cit. na wyróżnienie zasługuje10: • • zebranie i weryfikacja materiałów źródłowych. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych. opracowanie i prezentacja wyników przeprowadzonej analizy. s. cit. Bednarski op. T. Wersty op. informujące o otoczeniu przedsiębiorstwa11. Informacje do sporządzania analizy powinny dotyczyć kilku okresów. jak i całej analizy ekonomicznej w przedsiębiorstwie można ogólnie podzielić na dwie grupy. Źródłem informacji liczbowych są: księgowość. 19. 10 L.

12 . 43. Skowronek-Mielczarek. cit. rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy. rzetelności. wiarygodności i porównywalności informacji. Podstawowym materiałem źródłowym analizy ekonomicznej jest sprawozdawczość przedsiębiorstwa. s. sprawozdawczość podlega regulacji prawnej. Aby sprawozdanie finansowe mogło pełnić swoją funkcję informacyjną. Podstawę tej ' M. wykorzystywana jest przede wszystkim jako podstawa źródłowa analizy finansowej. Wydawnictwo Primath. którą z uwagi na treść danych można podzielić na sprawozdawczość rzeczową i finansową. Dla zachowania przejrzystości. s. sporządzana w oparciu o ewidencję księgową. Sprawozdanie finansowe i jego analiza. Leszczyński A. Sprawozdawczość finansowa uwzględniająca dane liczbowe wyrażone w jednostkach pieniężnych.Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej ZRODŁA INFORMACJI INFORMACJE Z PRZEDSIĘBORSTW INFORMACJE ZEWNĘTRZNE POZOSTAŁA SPRAWOZDAWCZOŚĆ PODSTAWOWA SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOIWA POZOSTAŁE PIERWOTNE ŹRÓDŁA BILANS RACHUNEK WYNIKÓW RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH KWARTALEN SPRAWOZDANIA FINANSOWE GUS i PRASA FACHOWA i RYNEK i INTERNET i Źródło: Z. że często dla dokonania wszechstronnej oceny jakiegoś zagadnienia niezbędne jest wykorzystanie z danych zarówno sprawozdawczości finansowej jak i rzeczowej13. 34. Bluszcz. Sprawozdawczość rzeczowa natomiast służy potrzebom analizy techniczno -ekonomicznej.. Warszawa 2001. op. Należy jednak zaznaczyć. Sporządzanie sprawozdawczości finansowej przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą jest obligatoryjne. jednostka musi stosować określone przez ustawę zasady rachunkowości.

prawnej i własnościowej prowadzące księgi rachunkowe na zasadach ustalonych w ustawie zobowiązane są do sporządzania sprawozdawczości obejmującej bilans.to samo przedsiębiorstwo. • • sprawdzalność . 20. Ustawa z dnia 29. kompletność i stosowanie zasady ostrożnej wyceny. 13 .w kolejnych latach powinny być stosowane te same metody wyceny i prezentacji. Skowronek-Mielczarek opt. według których należy sporządzać sprawozdania finansowe.o rachunkowości. Leszczyński. Tak. zm. rachunek wyników oraz informację dodatkową według wzorów stanowiących załącznik do ustawy. to1 : • • zrozumiałość (przejrzystość) . w przypadku zmian konieczne jest sporządzenie informacji umożliwiającej porównanie poszczególnych okresów. Poszczególne części sprawozdania finansowego są ze sobą wzajemnie powiązane. Podstawowe zasady. Niezależnie od formy organizacyjnej. A.U z 2002 nr 76. Każde z tych sprawozdań spełnia określoną rolę. obejmują skutki tych samych zdarzeń gospodarczych. ustawa o rachunkowości oraz przepisy i ustalenia określane przez Ministerstwo Finansów czy Główny Urząd Statystyczny14. więc trzy wzajemnie ze sobą powiązane źródła przedstawia nam zarówno dane o finansach przedsiębiorstwa jak i ocenę finansowej kondycji jednostek działających w sferze biznesu. podejmowane przez użytkowników sprawozdania finansowego. bezstronność. Wartość Z.1994 r. jak i charakter informacji. przewaga treści ekonomicznej nad formą. rzetelne i wierne odzwierciedlenie wszelkich zdarzeń. charakteryzując jednocześnie na określony moment czasowy jego strukturę majątkową oraz źródła finansowania majątku.09. • wiarygodność . Ocena przedsiębiorstwa przez pryzmat finansów możliwa jest jedynie w oparciu o łączne wykorzystanie wszystkich trzech sprawozdań. Dz. istotność .sposób prezentacji powinien umożliwiać łatwość ich rozumienia przez użytkowników. stanowi kodeks handlowy. gdy ich pominięcie lub zniekształcenie może wpłynąć na decyzje gospodarcze.choć w różnym aspekcie .decyduje o niej zarówno kwota. s.wszystkie informacje muszą być powiązane w sposób umożliwiający ich sprawdzenie z dokumentami źródłowymi. Bilans stanowi swoisty raport o kondycji finansowej przedsiębiorstwa.regulacji. dane są istotne. gwarantować czytelność informacji. 694 z późn. cit. . poz. ciągłość i porównywalność . prawo podatkowe.wpływa na nią brak istotnych błędów. bowiem . przedstawiają.

1. że sprawozdania finansowe stanowią dokumenty wiarygodne i sporządzane zgodnie z zasadami określonymi przez prawo i jako takie podlegają weryfikacji przez biegłych rewidentów. Pamiętać należy o tym. zatem niezbędne. 17A. układu poszczególnych pozycji. Mikulski. Od czasów uznania bilansu za podstawowe sprawozdanie finansowe przedsiębiorstwa. Wędzki. jakkolwiek bardzo pożyteczne pod pewnymi względami. to jednak nie zawiera informacji niezbędnych do określenia kondycji finansowej i stwierdzenia. I. 16M. Z. Rachunek wyników jest z kolei raportem o dokonaniach przedsiębiorstwa w ciągu okresu sprawozdawczego i wszystkie wielkości są w tym sprawozdaniu strumieniami finansowymi sprowadzonymi do konkretnego przedziału czasowego.poznawcza bilansu polega jednak i na tym. czy przedsiębiorstwo jest rentowne. M. 114 . B. Pomykalska. 115-124. Warszawa 2000. a zwłaszcza jego aktywów innych niż środki pieniężne.3. umiejętność ich czytania jest najlepszym sposobem zaznajomienia się ze strukturą i kondycj ą finansową przedsiębiorstwa . s. Absolwent. Sierpińska. Duże znaczenie informacyjne mają noty uzupełniające. Czechowska. Informacje zawarte w sprawozdaniach finansowych są. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie. Wypych. R. zobowiązań i innych źródeł kapitału16. Zestawienie przepływu środków pieniężnych. H. związana z zasadą przypisania przychodów i wydatków temu okresowi. Konieczny. w którym zostały one uzyskane lub poniesione. Taki sposób księgowania jest niezbędny w celu otrzymania kompleksowego obrazu przedsiębiorstwa. dotyczące kształtowania się ważniejszych pozycji bilansu i rachunków wyników.1. zwany momentem bilansowym. 14 . s. Przepływy pieniężne nie uwzględniają wszystkich przychodów i wszystkich wydatków odnoszących się do danego okresu. Obejmuje wartościowe zestawienie aktywów i pasywów badanej jednostki gospodarczej na określony dzień. stanowi on nieprzerwanie przedmiot badań naukowych dotyczących prawidłowości. że porównując stany początkowe i końcowe możemy stwierdzić określone tendencje zmian. a zarazem najważniejszym źródłem informacji do analizy finansowej w przedsiębiorstwie jest bilans. Wyjaśniają one bliżej treść bilansu i rachunku wyników zarówno za pomocą liczb jak i opisowo. Łódź 2000.123. PWN. odzwierciedlania majątku. D. Aby obliczyć zysk konieczna jest pełniejsza informacja księgowa. Pastusiak. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy. Bury. Bilans Głównym sprawozdaniem.

natomiast pasywa . od najmniej do najbardziej płynnych. Zarządzanie finansami. czyli w dniu. co stwarza podstawę do uznania bilansu za rzetelny. s. Wielkości prezentowane w bilansie są danymi zagregowanymi. PWE. tj. a zarazem pierwszym weryfikatorem prawidłowości sporządzania jest globalna równowaga aktywów i pasywów . Suma wszystkich będących w dyspozycji przedsiębiorstwa składników majątkowych.uszeregowane według stopnia płynności. s. jest równa sumie źródeł ich finansowania. Wszystkie pozycje bilansu podlegają zatwierdzeniu i uzgodnieniu ze stanem faktycznym w drodze inwentaryzacji. oraz zdarzeń gospodarczych. 30. A. operacyjnych czy finansowych. 86. Skoczylas opt. Kolejną cechą charakterystyczną bilansu. 15 . odzwierciedlającymi rezultaty podjętych w firmie decyzji inwestycyjnych. prawidłowy i wiarygodny dokument.. Bilans przedstawia wszystkie składniki majątkowe firmy po jednej stronie oraz źródła ich finansowania po drugiej.problematyki ustalania zasad wyceny aktywów i pasywów. od kapitałów własnych do zobowiązań krótkoterminowych19. rzeczowe aktywa trwałe. Podstawowe pozycje majątku i źródeł ich finansowania w przedsiębiorstwie przedstawia Tabela 1. Dane z bilansów sporządzanych dla kilku kolejnych okresów (lat) mogą stać się przedmiotem interesującej analizy także w ujęciu dynamicznym. Jest to syntetyczne zestawienie obrazujące sytuację finansową firmy w danym momencie czasu. Rutkowski. 18 19 T. Jedną z wielu charakterystycznych cech bilansu można uznać fakt. Do aktywów trwałych zalicza się wartości niematerialne i prawne (bez kosztów organizacji poniesionych przy założeniu lub późniejszym rozszerzeniu spółki). Strony aktywów i pasywów są uporządkowane w następujący sposób: aktywa . Warszawa 2002. Waśniewski W.majątku i kapitałów. iż przedstawiany w nim stan na koniec okresu obrachunkowego (na ogół jest to koniec roku) jest zarazem stanem otwarcia w następnym okresie obrachunkowym.według terminu wymagalności tj. wyrażania realnej wielkości wyniku finansowego itp . czyli aktywów. jakie wystąpiły w okresie sprawozdawczym. należności i inwestycje długoterminowe czy długoterminowe rozliczenia międzyokresowe. cit. na który został sporządzony.

Grapa Wydawnicza INDOR Sp. przeznaczone do zbycia lub zużycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub w ciągu normalnego cyklu operacyjnego właściwego dla danej jednostki. Inwestycje krótkoterminowe IV. Zysk (strata) z lat ubiegłych VIII. Należności długoterminowe IV. Zobowiązania długoterminowe III.o.oznaczają kwoty pieniężne należne danemu podmiotowi gospodarczemu od innych podmiotów lub osób fizycznych. ZOBOWIĄZANIA 1 REZERWY NA ZOBOWIĄZANIA 1. s.m. dostaw i usług.. z terminem zapłaty nie przekraczającym jednego roku z różnych tytułów (np. aktywa pieniężne (środki pieniężne oraz odsetki naliczone od aktywów finansowych). Warszawa 2005. Rzeczowe aktywa trwałe III. • krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe kosztów -rozliczenia wcześniej poniesionych 'Ibidem. Fołta. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny VI. Godlewska. Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego (-) B. Zysk (strata) netto IX. Zobowiązania krótkoterminowe IV. • należności krótkoterminowe . 31-32. Inwestycje długoterminowe V. Rezerwa na zobowiązania II. Udziały (akcje) własne (-) IV. Koc. Aktywa obrotowe obejmują : • aktywa rzeczowe . Bilans 2004. AKTYWA TRWAŁE 1.Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niż banki i zakłady ubezpieczeniowe AKTYWA A. Należne wpłaty na kapitał podstawowy (-) III. z o. Należności krótkoterminowe III. Kapitał (fundusz) zapasowy V. zaciągniętych pożyczek) oraz należności dochodzono przez przedsiębiorstwo w sądzie (roszczenia sporne).zapasy materiałów. udzielone pożyczki i inne inwestycje krótkoterminowe.in. J. Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe VII. 32. • aktywa finansowe . T. wydatków w miesiącach następnych zgodnie z zasadą 16 . podatków.KAPITAŁ (FUNDUSZ) WŁASNY 1. składek ubezpieczeń społecznych. Długoterminowe rozliczenia mię dzyokreso we PASYWA A. towarów. Rozliczenia międzyokresowe Źródło: S. Zapasy II. AKTYWA OBROTOWE 1. udziały i akcje. inne papiery wartościowe. produktów gotowych i nie zakończonych. s. Kapitał (fundusz) podstawowy II. Wartości niematerialne i prawne II. Krótkoterminowe rozliczenia mię dzyokreso we B.

czyli: kredyty. zwłaszcza z punktu widzenia wierzycieli spółki. 5 ustawy o rachunkowości z aktualizacji wyceny środków trwałych w wielkości stanowiącej różnicę wartości netto środków trwałych. Drugim . kapitał z aktualizacji wyceny. J. jednak dopiero po podjęciu przez walne zgromadzenia wspólników odpowiedniej decyzji w tej sprawie. 40. T. Na kapitał zapasowy wpływają również zyski zatrzymane w przedsiębiorstwie. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością kapitał zakładowy stanowi równowartość wniesionych przez wspólników zgodnie z umową spółki wkładów pieniężnych i aportów. s. Kapitał własny składa się z kapitału zakładowego.najważniejszym źródłem finansowania są 99 zobowiązania. Kapitały w spółce pełnią jak widać głównie funkcje gwarancyjną. Zmniejszenie kapitału zakładowego może nastąpić na skutek pokrycia z kapitału udziałowego straty netto przewyższającej kapitał zapasowy i rezerwowy lub zwrotu dopłat do udziału. ponieważ udziały nie mogą być zwracane wspólnikowi podczas trwania umowy spółki.obok kapitałów własnych . Fołta. Źródła finansowania majątku dzieli się na kapitał własny oraz zobowiązania i rezerwy na zobowiązania. cit. bądź przekształcenia kapitału udziałowego w kapitał akcyjny albo obniżenie udziału w drodze zmiany umowy spółki. wyemitowane obligacje itp. Wiadomo jednak. (czyli niewypłacone w formie dywidend). kto i na jakich warunkach wyposażył przedsiębiorstwo w środki gospodarcze. 22 Ibidem. 35-36. Określają one. prenumerata czasopism. Wszystkie składniki majątku muszą mieć odpowiednie źródła finansowania. kapitał zapasowego. dzierżawa mieszkania z góry.i krótkookresowe zobowiązania długoterminowe (o okresie spłaty dłuższym niż rok. Kapitał z aktualizacji wyceny tworzony jest na podstawie art. że w istocie 91 o wypłacalności spółki decyduje posiadany przez nią majątek . Godlewska opt. Ma on charakter stabilny.). Koc. 21 S. 17 . pożyczki. powstałą na skutek aktualizacji wyceny.współmierności ponoszonych kosztów i uzyskiwanych przychodów np. Do kategorii tej zalicza się : • • rezerwy na zobowiązania z uwzględnieniem nowej pozycji rezerwy na świadczenia emerytalne i podobne z dalszym podziałem na długo. s. 31 ust. Zmniejszenia kapitału udziałowego mogą mieć miejsce tylko w zakresie przewidzianym w kodeksie handlowym i wymagają uchwał zgromadzenia wspólników lub możliwość taka musi być przewidziana w umowie spółki. Statut spółki może również postanowić o tworzeniu kapitałów rezerwowych na pokrycie szczególnych strat lub wydatków.

z jakiego źródła pochodzą środki finansowe jednostki lub. jaki segment działalności środki te pochłania: działalność operacyjna. które obejmują ujemną wartość firmy Ciekawą kategorię pasywów stanowią rezerwy na zobowiązania.składające się na wynik zawiera rachunek zysków i strat. pozwala jedynie na porównanie stanów na początek i koniec badanego okresu. 18 . Finans-Service. Szczegółowe elementy ..przychody i rodzaje kosztów .zwiększenie poprzez umieszczenie kwoty rezerwy w pasywach.) lub niespłacenia przez kontrahenta należności. więc z jednej strony mamy zmniejszenie pasywów (spadek zysku netto) a z drugiej . wobec ZUS itp. a więc nie nastąpił jeszcze rzeczywisty ubytek w majątku spółki. Ponieważ jednak strata jeszcze nie powstała.• zobowiązania krótkoterminowe: kredyty kupieckie. Operacja taka nie zmienia łącznej wartości aktywów ani pasywów. krótkoterminowe kredyty bankowe. inwestycyjna czy finansowa . • rozliczenia międzyokresowe bierne przychodów i kosztów. Jest to rodzaj fotografii firmy na dany dzień: nie obrazuje zmian zachodzących systematycznie w ciągu roku. krótkoterminowe papiery dłużne wyemitowane przez spółkę.: udzielonych poręczeń. Rachunek przepływów pieniężnych ukazuje natomiast. Można powiedzieć. postępowań sądowych itp. Bilans wykazuje także osiągnięty przez przedsiębiorstwo w danym okresie wynik finansowy (zysk lub stratę). Tak. Mogą one wynikać z przewidywanych przez spółkę strat. kwotę rezerwy ujmuje się w pasywach bilansu. zobowiązania z tytułu wynagrodzeń. a czasem nie można nawet powiedzieć czy kiedykolwiek powstaną. Ujmuje skutki procesów gospodarczych i towarzyszących im strumieni pieniężnych widoczne w zmienionych wartościach aktywów i pasywów. 39. Tworzenie rezerw polega na podwyższeniu pozostałych kosztów operacyjnych lub kosztów finansowych. Warszawa 2002. 23 W. których wielkości nie można jednak dokładnie określić. co zmniejsza wypracowany zysk. Bień. Czytanie bilansu przedsiębiorstwa. jest to jednak informacja syntetyczna. które mogą powstać w przyszłości z tytułu prowadzonych przedsięwzięć (np. Bilans jest dokumentem zawierającym zestawienie wartości poszczególnych grup majątku firmy oraz źródeł jego finansowania. że są to potencjalne zobowiązania spółki. s.

Polskie przepisy dopuszczają dwa warianty tego sprawozdania różniące się sposobem ujęcia kosztów uzyskania przychodów ( rozumianych jako koszty wytworzenia sprzedanej ilości produktów. s. M. w odwrotnej sytuacji mamy do czynienia ze stratą . że zysk (lub strata) jest niczym innym.prawnej. towarów czy usług). jak saldem . Rozpatrując rachunek wyników w powyższym ujęciu. cit. Jeśli te pierwsze przewyższają koszty. wpływające ujemnie na generowane zyski. s. Jednak w zależności od formy organizacyjno . Sprawozdanie to polega na zestawieniu strumieni przychodów uzyskanych w firmie ze sprzedaży wyrobów i usług bądź towarów w ramach prowadzonej działalności handlowej oraz przychodów uzyskanych z przeprowadzenia operacji finansowych i kosztów tej działalności. Waśniewski.. będzie on różnił się niektórymi elementami podziału wyniku finansowego.1. saldo 94- określa się mianem zysku. Wprowadzony w Polsce wzór rachunku wyników jest dostosowany do potrzeb 9S sprawozdawczości wszystkich podmiotów gospodarczych .3. 42. które obowiązująca u nas ustawa o rachunkowości określa jako wariant kalkulacyjny -spostrzegamy. Struktura klasycznego rachunku wyników jest przejrzysta: po jednej stronie mamy przychody. Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat nazywany także rachunkiem wyników (ang. Zależy to od rodzaju prowadzonej ewidencji kosztów. Sierpińska. W. T. 24 25 T. powiększające wynik finansowy. Jachna opt. po drugiej natomiast rozchody (koszty). prezentuje strumienie pieniężne.różnicą pomiędzy przychodami a rozchodami (kosztami). Przedsiębiorstwa mogą sporządzać rachunek wyników dwóch wariantach: I . 19 . cit. w których wynikiem finansowym jest strata w rachunku wyników nie występują elementy podziału wyników. lecz przedsiębiorstwo będzie musiało w sprawozdawczości finansowej zaprezentować źródło pokrycia straty. 93-94. W przedsiębiorstwach.rachunek kalkulacyjny. sporządzane przez każde przedsiębiorstwo. profit and loss account) to kolejne z podstawowych i obligatoryjnych sprawozdań finansowych. Rachunek wyników ukazuje zdolność firmy do generowania zysków i samofinansowania. przedstawiające jego sposób wypracowania wyniku finansowego.rachunek porównawczy lub II .2. Skoczylas opt. Układ obu wariantów przedstawia Tabel nr 2.

Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Przychody ze sprzedaży i zrównane z nimi. Straty nadzwyczajne N. Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia VII. Dywidendy i udziały w zyskach ll. Zmiana stanu produktów (zwiększenie + . Przychody finansowe 1. Zysk / strata netto ( N-O-P) Źródło: P. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów B. zmniejszenie -) III. Pozostałe koszty operacyjne I. Pozostałe przychody operacyjne I. Usługi obce IV. energii. Przychody netto ze sprzedaży produktów II. Aktualizacja wartości inwestycji IV. Rybicki. a więc obliczenia ogólnych kosztów jako sumy takich pozycji jak: amortyzacja majątku. Inne koszty operacyjne 1. Zysk / strata ze sprzedaży (A-B) D.Tabela 2: Zakres informacji w porównawczym i kalkulacyjnym rachunku wyników dla innych jednostek niż banki i zakłady ubezpieczeń Wariant porównawczy A. Pozostałe koszty operacyjne I. Pozostałe obowiązkowe zmniejszenia zysku (zwiększenia straty) R.D . B. Poltext. 74. koszty osobowe i pozostałe koszty. Zysk/strata z działalności gospodarczej (1 + J K) M. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. Koszty działalności operacyjnej I. Zysk/strata z działalności operacyjnej (F+G-H) J. Inne L.ll) I. Koszty sprzedanych produktów. Warszawa 2002. Pozostałe koszty rodzajowe VIII. Aktualizacja wartości inwestycji V. Zysk / strata z sprzedaży ( C . Zużycie materiałów i energii III. w tym od jednostek powiązanych I. Podatek dochodowy P. Dotacje III. Koszty finansowe 1. Inne przychody operacyjne H. s. Inne przychody operacyjne E. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Zysk ze zbycia inwestycji IV. w tym od jednostek powiązanych I. Przedstawienie rachunku wyników według wariantu I zastosowania rodzajowego układu kosztów. Zyski nadzwyczajne II. Zysk / strata brutto (L+M) O. Zysk / strata ze sprzedaży brutto (A-B) D. materiałów. Zysk/strata z działalności operacyjnej ( C + D . Wartość sprzedanych towarów i materiałów C. Podatki i opłaty V Wynagrodzenia VI.l-M. Odsetki II. Koszty ogólne zarządu F. Pozostałe przychody operacyjne I. Przychody netto ze sprzedaży produktów II. Inne koszty operacyjne F.E ) G. Amortyzacja II. Wartość sprzedanych towarów i materiałów C. Koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby IV. Koszty sprzedaży E. zużycie surowców. materiałów: I.E ) Wariant kalkulacyjny A. towarów i materiałów. Koszt wytworzenia sprzedanych produktów II. Dotacje III. Inne K.Strata ze zbycia inwestycji III. Wynik zdarzeń nadzwyczajnych (M. Przychody ze sprzedaży i zrównane z nimi.Odsetki III. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. 20 . Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. koszty usług obcych. Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów.

koszty sprzedaży. pozwala na związanie poniesionych kosztów z celami (przyczynami) oraz wydzielenie kosztów poszczególnych faz produkcji czy realizowanych w przedsiębiorstwie funkcji (np. in. towarów i materiałów. Dla większej przejrzystości rachunku wyników wprowadzono jednak większą liczbę sald. towarów i materiałów. sieć sklepów fabrycznych). ponadto znacznie upraszcza procedury analityczne. wynagrodzenia dla pracowników.in. amortyzację. a po stronie kosztów . Wyróżniamy kilka pozycji wynikowych. otrzymane dotacje.W wariancie I koszty te ujęte są według układu kalkulacyjnego. koszty handlowe. koszty czynszów i dzierżaw. kosztu sprzedanych produktów. sprzedaży. marketingu). odpisane należności nieściągalne. który m.wartość sprzedanych składników majątku trwałego. Wynik na działalności operacyjnej . Nowy rachunek wyników rozszerzono o wykazywanie odrębnie niektóre pozycje przychodów i kosztów wynikające z transakcji dokonanych z jednostkami powiązanymi. Dotyczy to w rachunku kalkulacyjnym: przychodów netto ze sprzedaży produktów. Saldo to ma duże znaczenie dla przedsiębiorstwa. a także pozwala na uchwycenie kosztów produkcji niezakonczonej. utworzone rezerwy. co pozwala na szybką orientację w jego strukturze (łatwiej określić wówczas faktyczne źródła przychodów i kosztów). 21 . podatki i opłaty. zapłacone odszkodowania. przychody ze sprzedaży składników majątku trwałego. czynsze z dzierżaw. wynikające z zestawienia pozycji "pozostałe przychody operacyjne" z "pozostałymi kosztami operacyjnymi". W rachunku kalkulacyjnym do kosztów uzyskania przychodu ze sprzedaży zaliczamy: techniczny koszt wytworzenia. przychodów finansowych z tytułu dywidend i udziałów w zyskach oraz odsetek zarówno otrzymanych jak i zapłaconych. W przychody wpisuje się tu m. W dostosowaniu do zmian wprowadzonych w znowelizowanej ustawnie. niektóre pozycje wykazuje się w wartości netto. uzyskane odszkodowania. Wynik ze sprzedaży . do których zalicza się m. towarów i materiałów. zużycie materiałów (energii). gdyż wskazuje na rentowność jego podstawowej działalności. ceny obcych usług.powstaje wskutek odjęcia od właściwych przychodów (powstałych ze sprzedaży produktów. (gdy firma prowadzi np. rozwiązane rezerwy. Ogólny koszt uzyskania przychodu można w tej metodzie obliczyć z iloczynu sprzedanych wyrobów i jednostkowego kalkulowanego kosztu. wartość sprzedanych towarów i materiałów.poprzedni wynik korygowany jest o saldo. skorygowanych zmianą stanu produktów) kosztów wytworzenia produkcji sprzedanej. in.

wynik finansowy pełni w przedsiębiorstwie rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego. dodatnie różnice kursowe. cit. s. Przychody finansowe obejmują m. Oskara Lanego we Wrocławiu. przychody niepodlegające wliczeniu do podstawy opodatkowania. Rutkowski op. W ten sposób powstaje wynik finansowy brutto. szczególnie rentowności i aktywności gospodarczej. ogółem podstawa opodatkowania oraz zmiany metod wyceny 9S bilansowej. Jest on punktem wyjścia do szczegółowych badań analitycznych. cit. 56. 22 . 36. Ukazuje zdolność firmy do generowania zysku i samofinansowania. Do celów analizy dane zawarte w rachunku zysków i strat są uzupełniane o informacje takie jak: koszty i straty nieuznane w przepisach za koszty uzyskania przychodu. będące skutkiem zdarzeń nadzwyczajnych. Po zapłaceniu podatku otrzymujemy natomiast zysk (stratę) netto26. nie mówi natomiast nic na temat jej potencjału ekonomicznego. s. a także z drugiej strony o zobowiązaniach wobec wierzycieli.Wynik na działalności operacyjnej korygowany jest o saldo operacji finansowych -tak powstaje zysk lub strata z działalności gospodarczej. Rachunek wyników dostarcza informacji o rozmiarach działalności operacyjnej. zdarzenia losowe. 26 A. 28 T. in. Pozwala na ocenę trwałości pozycji finansowej firmy i stanowi podstawę planowania finansowego. rezultaty postępowania układowego (naprawczego) lub zaniechania pewnego rodzaju działalności. kapitału ulokowanego w innych firmach. 31. Dudycz. otrzymane dywidendy (w tym także otrzymane od członków grupy kapitałowej -zarówno podmiotów zależnych.wynik na działalności gospodarczej jest korygowany o saldo. Wynik ten określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. otrzymane odsetki. in. jak i stowarzyszonych). posiadanego majątku. inne podstawy opodatkowania. 27 M. Wynik finansowy brutto i netto . które spowodowały zmianę wyniku finansowego . Rozpoznanie to staje się możliwe poprzez analizę bilansu danej jednostki. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. posiadanych zapasach i rezerwach. podstawowej i jej udziale w tworzeniu zysku przedsiębiorstwa. Ustalony w rachunku wyników . Analiza finansowa. Wędzki opt. Mamy tu na myśli m. Koszty finansowe natomiast obejmują m. odsetki do zapłaty (także na rzecz członków grupy kapitałowej). s. in. Sierpińska. odpisy aktualizujące wartość finansowego majątku trwałego i krótkoterminowych papierów wartościowych oraz ujemne różnice kursowe.. Wrocław 2000. D. o jej należnościach.

za który sporządzono sprawozdanie finansowe osiągnęły lub przekroczyły granicę dwóch z trzech wielkości : • średnioroczne zatrudnienie . inwestycyjnej i finansowej. Działalność operacyjna w przedsiębiorstwie ma największy zakres. 23 .50 osób. 694 z późn. wartości niematerialne i prawne. poz. ujmując je w trzech częściach jako przepływy pieniężne z działalności operacyjnej. Rachunek przepływów środków pieniężnych Doświadczenia gospodarki rynkowej oraz wieloletnia praktyka w zakresie analizy finansowej wykazały. lokaty finansowe. że analiza bilansu (ocena posiadanych zasobów) oraz rachunku wyników (ocena strumieni) aczkolwiek bardzo cenna.U z 2002 nr 76. zm. Odnosi się do działalności.09. . to jednak nie zawiera wielu informacji potrzebnych do oceny rzeczywistej pozycji finansowej jednostki gospodarczej.1994 r. wraz z korzyściami. Rachunek ten dostarcza informacji o wpływach i wydatkach środków pieniężnych. Podmiotami tymi są spółki akcyjne kontynuujące działalność oraz pozostałe jednostki. więc na zakupie czynników produkcji oraz sprzedaży wyrobów.równowartość w walucie polskiej 5 000 000 euro W każdym przedsiębiorstwie w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej notuje się wypływy gotówki z przedsiębiorstwa i wpływy gotówki do przedsiębiorstwa. Dlatego też obok dwóch już przedstawionych sprawozdań niektóre podmioty mają obowiązek sporządzać także rachunek przepływów pieniężnych. Natomiast działalność inwestycyjna obejmuje zapłatę za nabyte oraz sprzedane składniki majątku trwałego.równowartość w walucie polskiej 2 500 000 euro.3. Dz. jakie miały miejsce w spółce w danym roku obrotowym. Polega. należności.1.art. Działania te wpływają na zwiększenie lub zmniejszenie zapasów. Cash flow jest rozrachunkiem tych przepływów pieniężnych. zobowiązań oraz na osiąganie zysku. usług i innych składników majątku. • przychód netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy . jakie przynoszą lokaty w postaci wypłaty odsetek 29 Ustawa z dnia 29. do której przedsiębiorstwo zostało powołane. a więc środki trwałe. Rachunek przepływów pieniężnych jest sumą przepływów w obrębie tych dziedzin. które w poprzedzającym roku obrotowym. 68.o rachunkowości.3. • suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego .

31 E. i ich zwrocie oraz obsłudze (płacone odsetki)30. Spowodowane jest to pewnie tym. Metoda pośrednia polega na skorygowaniu zysku operacyjnego netto o kwotę pozycji. Uwzględnia się tu takie pozycje jak wpływy od odbiorców i z tytułu odsetek. Wyznaczania przepływu środków pieniężnych na całym świecie dokonuje się za pomocą jednej z dwóch metod: pośredniej lub bezpośredniej. 56. która musi tutaj być uwzględniona jest amortyzacja. zobowiązania i inne. Warszawa 2002. Rachunek 30 s. należności. natomiast konstrukcja obu metod w przypadku przepływów z działalności inwestycyjnej i finansowej niczym się nie różni. dopłaty) i jego obsłudze (dywidendy) oraz kapitału obcego. Podstawową wartością. Metoda bezpośrednia polega na dokładnym wyszczególnieniu konkretnych wpływów i wydatków w ramach działalności operacyjnej. czy wydatki na rzecz dostawców czy pracowników i inne.i dywidend i udzielanie długoterminowych pożyczek. Strukturę rachunek przepływów pieniężnych z zastosowaniem obu wyżej opisanych metod przedstawia Schematu 3. że dostarcza dokładniejszej informacji o zmianach w bieżących aktywach netto i więcej danych o korektach. Do działalności inwestycyjnej zalicza się również zapłatę za nabycie oraz sprzedaż papierów wartościowych. kredytów i pożyczek pieniężnych zarówno krótkoterminowych. Dokonywane są również korekty in plus lub in minus w zależności od zmian w takich pozycjach jak: zapasy. zaangażowanego w postaci obligacji. Metoda bezpośrednia pokazuje nie tylko końcową kwotę przepływów. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. które nie powodują zmian w przepływach pieniężnych. 61. Śnieżek. jak i długoterminowych. ale dostarcza cennej informacji o ich źródłach. Przepływy pieniężne netto poszczególnych działalności: operacyjnej. 24 . Umożliwia to szybsze korygowanie zmian w rachunku przepływów pieniężnych. Zgodnie z ustawą o rachunkowości przepływy z działalności operacyjnej można wyznaczać dowolną metodą. Ibidem. chociaż często trudniejsza do zinterpretowania jest chętniej wybierana przez przedsiębiorców. Przewodnik po cashflow. co umożliwia oszacowanie przyszłych przepływów pieniężnych. Działalność finansowa polega głównie na pozyskiwaniu przez spółkę kapitału własnego (wkłady pieniężne. Metoda ta. inwestycyjnej i finansowej liczy się jako różnicę między sumą wpływów i sumą wydatków. zaliczanych zarówno do finansowego majątku trwałego. jak i przeznaczonych do obrotu. s. Metoda O1 bezpośrednia nie jest uboższa w informacje niż metoda pośrednia .

uwarunkowanej możliwościami zgromadzenia informacji. to suma wpływów minus sumę wydatków. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. W obu ujęciach w różny sposób są wyceniane poszczególne przepływy pieniężne w działalności operacyjnej. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ (B) DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA 1. Oprócz nadwyżki finansowej. s. . 25 . Wybór sposobu sporządzania rachunku przepływów pieniężnych zależy od decyzji kierownika jednostki gospodarczej. jaką przedsiębiorstwo wygospodarowało w danym okresie korzysta ono również z innych źródeł przychodów 32. Wybór metody tworzenia rachunku przepływów pieniężnych nie wpływa na końcowe wyniki. KOREKTY DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA 1. WYNIK FINANSOWY NETTO 2. W ujęciu bezpośrednim są przedstawione realne wpływy i realne wydatki w każdej z tych działalności. Sierpińska. W ujęciu pośrednim kwota zysku (straty) netto jest korygowana do poziomu pieniężnego (kasowego). s.. Przepływy netto w danym obszarze. operacyjne.BO) (W EDŁUG DEFINICJI ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH STOSOWANYCH DLA PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH) Źródło: E. przepływy pieniężne. cit. Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pieniężnych DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA METODA BEZPOŚREDNIA 58) WPŁYWY (WEDŁUG TYTUŁÓW) 59) WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ (A) METODA POŚREDNIA 1. M. inwestycyjne i finansowe. tj. cit. Jachna opt. są w obydwu podejściach identyczne. T.przepływów pieniężnych można przygotować metodą bezpośrednią lub pośrednią. W przypadku działalności inwestycyjnej i finansowej przepływy pieniężne są wyznaczane w taki sam sposób. 71. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJ (C) RAZEM PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO (A+B+C = X) X = ZMIANA STANU ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH (BZ . 61. Śnieżek opt.

a także na prowadzenie właściwej polityki rozwojowej. Rachunek przepływów pieniężnych wykorzystywany jest przede wszystkim do oceny płynności finansowej. Między obydwoma ujęciami analizy płynności istnieje ścisła zależność. Zysk jest źródłem dopływu dodatkowych pieniędzy tylko wtedy. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umożliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą. Rutkowski op. Analiza bilansu pozwala określić płynność w danym momencie bilansowym. 26 . w których zamrożone są środki pieniężne.a także przedstawia źródła dopływu środków oraz sposoby ich wykorzystania. s. 33 A. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. jest. przyczynia się także do wzrostu statycznych kryteriów płynności. Mimo dużej zbieżności. Dlatego też miernikiem gospodarki finansowej nie jest zysk. • krótkoterminowych. Nie zawsze jednak pozwala na prawidłową ocenę sytuacji finansowej przedsiębiorstwa.a nie zapisy memoriałowe . gdyż dopływ środków pieniężnych. a zwłaszcza jego zdolności płatniczej. Rachunek. 49. cit. gdy nie jest "uwięziony" w należnościach lub zapasach. zatem obrazuje zmiany sytuacji finansowej jednostki wywołane przez rzeczywisty ruch pieniądza . że przedsiębiorstwo będzie miało środki na regulowanie w terminie swoich zobowiązań. Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu. Wygospodarowanie nawet dużego zysku nie oznacza. lecz wynik rachunku przepływów pieniężnych . Obliczanie cash flow jest rachunkiem płynności w ujęciu dynamicznym. dotyczących zwiększenia stanu wszelkich zobowiązań oraz zmniejszenia stanu środków obrotowych. Zysk wyrażający nadwyżkę przychodów nad kosztami jest miernikiem sprawności procesu wytwarzania i sprzedaży. a więc najbardziej płynnych aktywów. więc analizą statyczną. jeśli chodzi o istotę rachunku zysków i strat i rachunku przepływów pieniężnych. salda tych rachunków mają inną interpretację ekonomiczną.• długoterminowych w postaci nowych akcji bądź dopłat udziałów do funduszu założycielskiego zwiększających kapitały własne oraz zaciągania kredytów i pożyczek.

1. a jaka na wypłaty dla załogi i właścicieli. Pozwala ocenić czy przyszłe przychody ze sprzedaży wyrobów i usług wystarczą na pokrycie niezbędnych wydatków. inwestycje związane z realizacją postępu technicznego.4.Zestawienie przepływów pieniężnych służy nie tylko do oceny sytuacji płatniczej przedsiębiorstwa w przeszłości (rachunek ex post). Wykorzystanie tych źródeł finansowania w analizowanym okresie ogranicza możliwość skorzystania z nich w okresie następnym. emisja obligacji. podwyższenie kapitału akcyjnego bądź zakładowego. Jest ono znane i wynika z różnicy stanu środków pieniężnych wykazanych w bilansie na początek i koniec okresu sprawozdawczego. analizy i interpretacji danych 27 . i w jakim zakresie. Wiąże się to bezpośrednio z przyszłą zdolnością do wywiązywania się ze zobowiązań wobec banków. W przypadku wydatków ogromną rolę odgrywa ich struktura. załogi i właścicieli. Metody badawcze stanowią w każdej nauce podstawę poznania obiektywnej rzeczywistości i narzędzie rozwiązywania złożonych problemów badawczych. To. zwiększenie kapitału obrotowego. Wydatki te powinny być grupowane według ich wagi oraz stopnia pilności. Rachunek cash flow ex antę zestawia prognozowane wpływy pieniężne z wydatkami. udziałów. ale może być podstawą planowania przyszłych wpływów i wydatków (rachunek ex antę). Zestawienie prognozowanych przepływów pieniężnych ma ogromne znaczenie w zarządzaniu przedsiębiorstwem. Obejmują one wszystkie typowe i powtarzalne sposoby zbierania. sprzedaż papierów wartościowych. Metody analizy finansowej W ujęciu ogólnym przez metodę należy rozumieć świadomy i uporządkowany sposób badania rzeczy i zjawisk. prowadzący do zamierzonego celu. uzupełnienie środków z innych źródeł. aby odtworzyć wszystkie źródła przychodów i sposoby zagospodarowania tych środków. Jeżeli przedsiębiorstwo wykorzystywało jako źródło finansowania kredyt bankowy. pozwala ocenić zdolność firmy do generowania dochodów w przyszłości. jaka część środków finansowych została przeznaczona na rozwój przedsiębiorstwa. Celem rachunku ex post nie jest ustalenie salda końcowego. to koszty obsługi długu wpłyną na wynik finansowy. Niektóre przychody mają charakter okazjonalny np. opracowania. dostawców. czy konieczne będzie. wynikającymi z zaplanowanych rozmiarów działalności i przewidywanej polityki rozwojowej. Zestawienia przepływów pieniężnych dokonuje się. gruntów lub środków trwałych.

co szczególnie ma miejsce w ma miejsce gospodarce rynkowej.34 Ocena działalności gospodarczej stanowiąca przedmiot analizy finansowej jest bardzo trudna i złożona. jak i ilościowe. Wraz z rosnącymi wymaganiami stawianymi przed analizą finansową przy zarządzaniu przedsiębiorstwem. takich jak zysk. Jednakże szczególna rola przypada metodzie w analizie ekonomicznej. Zajmuje się. 3 E. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. zalet i wad oraz możliwości i celowości wykorzystania poszczególnych metod stosowanych obecnie w analizie finansowej przyjęto układ zagadnień. Nowak. matematyki) i odpowiednio adoptowane do wymagań występujących przy analizie zjawisk gospodarczych w przedsiębiorstwie. obejmujące różne metody deterministyczne oraz metody stocholastyczne. Metodologia badań Społecznych. s. pracochłonności. W obecnej praktyce stosuje się w analizie finansowej dwa rodzaje metod: metody specyficzne dla tej dyscypliny. Natomiast zadaniem analizy finansowej jest najpierw przyporządkowanie ustalonym kategoriom określonych wielkości liczbowych ich ocena a następnie ich analiza. Definiowaniem tych kategorii zajmują się takie dyscypliny jak ekonomia i ekonomiki szczegółowe. służące do uzyskiwania maksymalnie lub optymalnie uzasadnionych odpowiedzi na stawiane w nich pytania. koszt czy kapitał. Są to zarówno metody jakościowe. lecz ich pomiarem i oceną. s. ocenę poprawności i praktycznej przydatności deterministycznych metod analizy finansowej. metody te polegają na stałej rozbudowie i doskonaleniu. PWN. która jako nauka ze swej istoty ma w większym stopniu charakter metodyczny niż teoriopoznawczy. 19. Toruń 2002. w tym także w analizie finansowej. 55. bowiem nie definiowaniem kategorii ekonomicznych. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. możliwości równoległego stosowania innych. metod w przyczynowej analizie finansowej. 28 . obejmujący3 : • podstawowe zagadnienia metod analizy finansowej. Siemińska.empirystycznych. • • • charakterystykę ogólnych metod i kierunków porównań stosowanych w analizie finansowej. Przy omawianiu istoty.: statystyki. Dlatego też skuteczna ocena zjawisk gospodarczych zwłaszcza przyczynowa analiza finansowa wnętrza przedsiębiorstwa i jego otoczenie wymaga różnorodnych metod badania. wypracowane w miarę rozwoju analizy działalności gospodarczej przedsiębiorstw oraz metody przyjęte z innych dyscyplin naukowych (np. 34 S. Warszawa 1985.

Zgodnie z tym procedura postępowania charakteryzuje się następujący sposób: od szczegółu od czynników od przyczyn -Ą -Ą "^ do ogółu do wyników do skutków 29 . Zaleta tej metody jest dość duża obiektywność wyników. od skutków do przyczyn. ma jednak ujemne skutki. Kierunek badań zapisać można w takiej oto postaci: od szczegółu od czynników od przyczyn ► ► ^ do ogółu do wyników do skutków Ze względu na charakterystyczny kierunek badań metoda jest często nazywana metodą scalenia. na których poziom miały wpływ oceniane czynniki i od przyczyn do skutków. od wyników do czynników. Metoda ta pozwala na uzyskanie dokładnej i pełnej informacji analitycznej o działalności przedsiębiorstw. a więc w tym przypadku .sposób badania stanu i wyników finansowych przedsiębiorstwa. Metodą odwrotną do metody indukcyjnej jest metoda dedukcyjna. gdyż w czasie prowadzenia badań analitycznych nie zna się ostatecznych rezultatów pracy przedsiębiorstwa. Analiza finansowa przeprowadzona za pomocą metody indukcyjnej rozpoczyna się od badania wszystkich obszarów działalności przedsiębiorstwa. Wychodzi. aczkolwiek zapewnia dokładność badań. a dopiero później ustala się wpływ gospodarowania tymi czynnikami na wyniki finansowe firmy. Metoda indukcyjna polega na tym. Analiza finansowa posługuje się metodami ogólnymi i szczególnymi. co przeciwdziała tendencyjnemu ustosunkowaniu się do ocenianych zjawisk gospodarczych. wyrażające się w dużej pracochłonności tej metody. Do podstawowych metod ogólnych zalicza się metody: indukcji. redukcji. Obejmowanie badaniami wszystkich czynników i wieloetapowość oceny. W najbardziej ogólnym ujęciu metoda to sposób badania przedmiotu.• konieczność stosowania analizy wpływu inflacji na wynik finansowy przedsiębiorstwa. więc od zjawisk ogólnych do szczegółowych. wykorzystania zaangażowanych w tej działalności czynników. Natomiast do najważniejszych metod szczegółowych należą metody analizy jakościowej i ilościowej. od czynników do wyników. polegającej na podejściu od syntezy do zjawisk cząstkowych. że w badaniach analitycznych przechodzi się od zjawisk szczegółowych do ogólnych. dedukcji.

Zaliczane do metod szczegółowych. 81. Najbardziej kompleksową metodą badawczą. natomiast badanie czynników. Składa się z trzech elementów postępowania badawczego : • • sformułowania tez i wniosków syntezy wstępnej. werbalnej. s. ujmują badane związki i zależności w formie opisowej. bez prób nadawania im ilościowego niezależnego wyrazu. zweryfikowania prawdziwości tez i wniosków w postępowaniu analitycznym. na temat metodologii tego badania. 37 E. 59-63. Niewątpliwą zaletą omawianych metod jest ich prostota i związana z tym duża łatwość w praktycznym ich stosowaniu. Polegają głównie na porównawczej analizie dynamiki szeregów czasowych.Analiza finansowa z zastosowaniem tej metody rozpoczyna się od analizy wyników finansowych. Metodę weryfikacji można stosować we wszystkich rodzajach analizy finansowej. Analityk przeprowadzający analizę metodą redukcji musi posiadać dobrą znajomość zagadnień funkcjonowania przedsiębiorstwa oraz dobrego opanowania warsztatu badawczego. Uniwersytet Szczeciński. musi umieć sformułować problemy oraz musi wiedzieć. które w największym stopniu wpływają na badane zjawisko36. Analityk musi potrafić dokładnie ocenić badane zjawisko. Jest ona zarazem najtrudniejsza w zastosowaniu w praktyce. Jako zaletę tej metody uważa się jej mniejsza w stosunku do poprzedniej pracochłonność. sformułowania problemu. które miały istotny wpływ na wielkość i zmianę wyniku finansowego dokonuje się w dalszej kolejności. Jest ona metodą trudną i wymaga ona od analityka bardzo dogłębnej wiedzy na temat przedsiębiorstwa. które bada. na temat zjawiska. • podsumowania ustaleń dokonanych w trakcie weryfikacji i sformułowania tezy końcowej. Wadą prezentowanych metod jest natomiast to. z których to zjawisko się składa. Metoda wymaga. s. z pośród metod ogólnych. Urbańczyk. uściślenia zbioru czynników i uporządkowania ich według siły 36 Ibidem. Ma to istotne znaczenie w zakresie dokładnego rozpoznania charakteru analizowanych zależności. że nie pozwalają na dokładną kwalifikację zależności istniejących pomiędzy badaną zmienną ekonomiczną a określającymi ją czynnikami. Badaniu poddawane są wyłącznie te elementy. jest metoda redukcji nazywana również metodą weryfikacji. przeprowadzenia badań analitycznych potwierdzających lub odrzucających wstępne ustalenia oraz konieczna jest synteza końcowa. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa. metody analizy jakościowej (zwane również metodami opisowymi). Szczecin 2001. 30 . które problemy poddać badaniu.

cenowe. organizacyjne i przedmiotowe. że wyniki uzyskane przy ich zastosowaniu mają bardziej jednoznaczny charakter oraz nie są obciążone subiektywizmem. Wyraża się to m. Oznacza to. 31 . Jedna wyraża stan faktyczny. Pomimo tych wad metody jakościowe powinny być w dalszym ciągu stosowane w analizie. Metoda porównań określana też mianem metody odchyleń.zachodzące pomiędzy porównywanymi wielkościami. Niewątpliwie dość istotną przewagę nad metodami jakościowymi mają metody ilościowe. W metodzie porównań ważne jest poprawne ustalenie m. lecz głównie we wstępnej jej fazie stwarzając niejako grunt do zastosowania ilościowych metod analizy przyczynowo-skutkowej. cit. które zniekształciły w pewnym stopniu obraz analizowanych zjawisk gospodarczych . W analizie finansowej zastosowanie znajduje wiele metod ilościowych. Utrudnia to w konsekwencji precyzyjne prognozowanie kształtowania się tej zmiennej w przyszłych okresach.in.i kierunku oddziaływania na badaną zmienną ekonomiczną. T. polega na porównaniu badanych zjawisk z innymi wielkościami oraz ustaleniu różnic między cechami porównywanych zjawisk. W wyniku porównania wielkości rzeczywistej z wielkością przyjętą za bazę odniesienia uzyskuje się odchylenie bezwzględne (różnicę). Natomiast wyniki osiągnięte na podstawie zastosowania metod jakościowych zawierają w wielu przypadkach dużą dozę subiektywizmu wynikającą z doświadczenia badacza oraz jego wiedzy i emocjonalnego podejścia do uzyskanych rezultatów badań. Dokonując podziału ze względu na stopień wnikliwości można wyróżnia się metody: porównań. Aby ustrzec się błędnych ocen i wniosków należy przed dokonaniem porównań doprowadzić dane liczbowe opisujące rozpatrywane zjawisko do porównywalności. s. s. Porównywalność jednorodnych zjawisk gospodarczych jest często utrudniona z tytułu licznych zmian występujących w trakcie dłuższego okresu. 34. cit. Waśniewski. Do najczęstszych powodów zniekształceń zjawisk gospodarczych należą zmiany: metodologiczne. w tym. W metodzie tej ocenia się zawsze przynajmniej dwie kategorie liczb. in. determistyczne. a druga stanowi podstawę porównań.: przedmiotu porównań. sposobu ujęcia zagadnień objętych zakresem porównań. W zależności od wielkości przyjętej za bazę odniesienia wyróżnia się następujące kierunki porównań : 38 39 W. stochastyczne. Aby określić wzajemne powiązania zjawisk gospodarczych stosuje się odchylenia względne. W rezultacie otrzymuje się różnice dodatnie lub ujemne . W. że trzeba wyeliminować wszystkie te zaistniałe zmiany. 34. podstawy porównań. Skoczylas opt. Gabrusewicz opt.

Wśród nich wymienia się najczęściej metody: kolejnych podstawień. odejmując od wyniku podstawienia. które je ukształtowały. np. gdy bazę odniesienia stanowią wielkości rzeczywiste lat ubiegłych. który jest przedmiotem porównań. różnic cząstkowych. a wielkością wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia. stanowiących przedmiot badań. porównanie z planem. Metoda kolejnych podstawień (łańcuchowych) służy do liczbowego określenia wpływu poszczególnych czynników na wielkość badanego zjawiska tylko wtedy. Istotą metod deterministycznych jest uzyskanie podstawowych zależności funkcyjnych pomiędzy zjawiskami występującymi w przedsiębiorstwie. Przestrzega się przy tym zasady zachowywania raz już przeprowadzonych podstawień we wszystkich następnych podstawieniach. w miejsce wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia (bazę). wielkości wyniku z bezpośrednio poprzedzającego podstawienia. gdy współzależności mają charakter związku funkcyjnego wyrażonego w formie iloczynu. przychody ze sprzedaży czy na wielkość zysku ze sprzedaży produktów. aż do ostatniego czynnika włącznie. oraz określeniu odpowiedniego łańcucha przyczyn. reszty. 32 . funkcyjną. Dzięki ilościowym metodom deterministycznym można ustalić wielkość odchylenia rozpatrywanego zjawiska i w miarę dokładnie rozliczyć wpływ najważniejszych czynników. będącego przedmiotem porównania. Istota tej metody wyraża się w kolejnym podstawianiu poszczególnych czynników w wielkości określającej wartość wskaźnika. Postępując w ten sposób. Metoda ta polega na matematycznym sformułowaniu funkcji ekonomicznych. gdzie ten właśnie czynnik jest jeszcze ujęty w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia (bazy). w którym dany czynnik występuje w wielkości reprezentowanej przez wskaźnik będący przedmiotem porównania. Suma odchyleń cząstkowych powinna być równa łącznemu (całkowitemu) odchyleniu między wielkością wskaźnika. logarytmowania. ilorazu lub sumy algebraicznej danych czynników. porównania w przestrzeni najczęściej przeprowadzane przy przyjęciu za podstawę odniesienia wielkości rzeczywistych innych przedsiębiorstw (analizy międzyzakładowe) czy średnich wielkości branżowych. oblicza się wpływ poszczególnych czynników na odchylenie łączne.• • • porównania w czasie. określenie najważniejszych czynników wpływających na koszty bezpośrednie. Różnicę spowodowaną przez konkretny czynnik ustala się. wówczas gdy wzorcem porównań są założenia planu przedsiębiorstwa.

Metoda funkcyjna uwidacznia wyraźnie związek między wielkością wyników w okresie przyjętym za podstawę odniesienia a rzeczywistą wielkością porównywanych czynników. Metoda reszty pozwala na obliczenie wpływu poszczególnych czynników na zmiany badanego zjawiska. dzieląc wskaźniki podstawy odniesienia przez wielkości rzeczywiste (badane). że czynnik drugi pozostaje w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia.Metoda reszty zalecana jest do badania wpływu dwóch czynników na badane zjawisko. 33 . Jachna opt. Wadą tych dwóch metod jest to. Etapy obliczeń: • • • obliczyć wpływ zmiany pierwszego czynnika. Sierpińska T. Zaletą ich jest prostota i stosunkowo mała pracochłonność. obliczyć wpływ obydwu czynników łącznie. czyli różnicą między odchyleniem globalnym a sumą wpływu innych przyjętych do badań czynników. Metoda umożliwia otrzymanie jednoznacznych odpowiedzi bez względu na kolejność podstawiania czynników. Przyjęte w metodzie funkcyjnej matematyczne rozwiązania pozwalają na uzyskanie wyników identycznych jak w metodzie 40 M. cit. lecz również w wypadku występowania ilorazów. Metoda różnic cząstkowych polega na jednoczesnym wyodrębnianiu cząstkowych odchyleń indywidualnych i cząstkowych odchyleń wyrażających łączny wpływ czynników oraz traktowaniu ich jako odrębnych elementów badania analitycznego.B. że czynnik pierwszy występuje w wielkości odpowiadającej podstawie odniesienia. że w zależności od przyjętej kolejności podstawienia można otrzymać zróżnicowany wpływ poszczególnych czynników. Do identycznych rezultatów prowadzi metoda różnicowania będąca uproszczoną wersją metody kolejnych podstawień.C) dla czynników w mianowniku funkcji ustala się w sposób odwrotny. Przy dwóch czynnikach oblicza się trzy różnice cząstkowe. ustalić wpływ zmiany drugiego czynnika. która w miejsce pełnych danych czynnika objętego badaniem wprowadza różnicę między jego wielkością faktyczną a będącą podstawą porównania. przyjmując z kolei. z tym że wielkości wskaźników dynamiki względnej (A. W metodzie różnic cząstkowych otrzymuje się jednakowe wyniki bez względu na kolejność podstawiania poszczególnych czynników.40 Najczęściej wykorzystuje się ją do rozliczania wpływu zmian wielkości zatrudnienia i wydajności pracy na przyrost produkcji. s. 30. przy czym wpływ ostatniego czynnika jest „resztą". zakładając. a przy trzech czynnikach siedem różnic cząstkowych. Metoda funkcyjna może mieć zastosowanie nie tylko w zależnościach stanowiących iloczyn.

Wśród metod stochastycznych na szczególne podkreślenie zasługują metody ekonometryczne. Do podstawowych metod operacji pieniężnych należą rachunki: odsetkowe. Warto zwrócić uwagę na fakt. Zróżnicowany stopień przydatności wyżej wymienionych metod. krzyżowych podstawień) mają większą wartość poznawczą w analizie niż odchylenia łączne. Metody stochastyczne pozwalają. Metoda logarytmowanią pozwala na osiąganie wyników zbliżonych do wielkości odchyleń obliczonych za pomocą metody funkcyjnej lub podstawień krzyżowych. lecz wynikają z przeprowadzonego rozpoznania w analizie wstępnej. Dość dokładnie obliczone odchylenia indywidualne (za pomocą metody funkcyjnej. Można ją stosować do dowolnej liczby zmiennych objaśniających. które mogą znacznie wzbogacić badania stosowane w analizie finansowej należą metody stochastyczne. analiza finansowa posługuje się także metodami specyficznymi. głównie w zakresie operacji finansowych. a określonym na podstawie kwantyfikowanej prawidłowości przebiegu. odzwierciedlających za pomocą jednego równania lub układu równań zasadnicze powiązania między rozpatrywanymi zjawiskami. że sposób prezentowania danych w postaci indeksów dynamiki stwarza możliwość pogłębienia interpretacji analizowanego modelu zależności.matematycznego pozwalają one na znaczenie szersze zastosowanie ich w procesie planowania i prognozowania procesów 34 . procentu składanego. Dzięki wykorzystaniu w szerokim zakresie aparatu statystyczno . logarytmicznej. W metodach ekonometrycznych ocena dokonywana jest przez porównanie stanu rzeczywistego ze stanem dla tego czasu właściwym. Wyniki tak przeprowadzonej analizy służą nie tylko do sposobu działania przedsiębiorstw w przeszłości. przy czym stosowane formuły obliczeń należą do stosunkowo skomplikowanych. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pieniężnych. Odchylenia cząstkowe oblicza się w oparciu o wskaźnik dynamiki zjawiska.podstawień krzyżowych. dyskontowe. Ich ideą jest budowanie i oszacowanie odpowiednich modeli ekonometrycznych. ponieważ obok czynników głównych uwzględnia się w nich wpływ czynników przypadkowych. ale też do formułowania prognoz przede wszystkim krótko-i średnioterminowych lub też optymalnych programów działania. więc na szersze ujęcie związków między zjawiskami gospodarczymi i ściślejsze przypisanie im ilościowego wyrazu. które charakteryzują się większą precyzyjnością. W metodach tych liczba czynników i postać zależności nie są z góry określone. Do metod. Oprócz wyżej wymienionych metod.

Należy podkreślić. że w analizie finansowej dysponuje się wieloma różnymi metodami. które są dobierane zależnie od rodzaju badanych zjawisk i postawionych w analizie celów. reprezentujących warunki gospodarowania i sprowadzeniu ich do jednego porównywalnego wskaźnika.najczęściej przez bank . ujmują badane związki ich zależności w formie opisowej. determistyczne.produkcyjnych w przedsiębiorstwie. wręcz przeciwnie . W. zaś dynamiczne nie tylko w przestrzeni. głównie w zakresie operacji finansowych. dyskontowe. co w wielu przypadkach może być 41 T. s. Przedstawiona charakterystyka metod wykazała. przyczyniając się do znacznego wzbogacenia wartości poznawczej wyników analizy finansowej. Metody taksonomiczne to trzecia grupa metod stochastycznych. Stosuje się je również w ujęciu wielowymiarowej dyskryminacji liniowej. 35 . których istotą jest skumulowanie szeregu wskaźników pomiaru efektywności gospodarowania oraz innych czynników. Drugą grupą metod stochastycznych są metody dyskryminacyjne. że metody stochastyczne nie wykluczają się ze stosowanymi metodami jakościowymi i metodami deterministycznymi. werbalnej bez prób nadania im ilościowego mierzonego wyrazu. Wartości poznawcze wrażają się w tym. analiza finansowa posługuje się także metodami specyficznymi. ale i w czasie41. Statyczne metody taksonomiczne umożliwiają uwzględnienie zmian rozpatrywanych procesów porównawczych w przestrzeni. 51. Metody analizy jakościowej. Wyeksponowane wady i zalety poszczególnych metod wykazują. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pieniężnych. że nie można mówić o wyższości jednych metod nad innymi. Mają one na celu wczesne rozpoznanie .zagrożeń dotyczących efektywności gospodarowania i związanej z tym utraty zdolności kredytowej przez przedsiębiorstwa lub gospodarstwa domowe. że umożliwiają ocenę pozycji ocenianego przedsiębiorstwa w stosunku do innych jednostek w otoczeniu gospodarczym (sektor lub region). Punktem wyjścia jest analiza bilansów zagrożonych firm przez odniesienie ich do bilansów jednostek dobrze prosperujących. zwane również metodami opisowymi. Są to metody jakościowe i ilościowe. Oprócz wyżej wymienionych metod. procentu składanego.mogą się wzajemnie uzupełniać. stochastyczne oraz różne kombinacje wymienionych metod. aniżeli to ma miejsce przy zastosowaniu tylko metod deterministycznych. Waśniewski. Skoczylas opt. cit. Do podstawowych metod operacji pieniężnych należą rachunki: odsetkowe.

jak i przebiegu oraz wyników osiąganych w danym czasie. Najlepszym rozwiązaniem jest. a więc mało pracochłonnych . więc równoległe stosowanie wszystkich metod i ich dobieranie stosownie do specyfiki badanych zjawisk i właściwości poszczególnych metod. Podstawowe kryteria podziału i rodzaje analizy finansowej przedstawia Schemat 4. 54. 29.ważne. PRZEZNACZENIE ANALIZY Źródło: W. cit. jeśli zbliżone 4-9 wyniki są osiągalne przy zastosowaniu metod prostych. s. bowiem stosować metod złożonych. Gabrusewicz opt. . Nie należy. Schemat 4: Rodzaje KRYTERIUM PODZIAŁU analizy finansowej ze względu na kryteria RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ PRZYJĘTA METODA BADAN ANALIZA FUNKCJONALNA ANALIZA KOMPLEKSOWA ANALIZA DECYZYJNA ZAKRI ES PRZEDMIOTOWY BADANA ANALIZA CAŁOŚCIOWA ANALIZA ODCINKOWA (PROBLEMOWA SZCZEGÓŁOW OŚĆ BADAN ANALIZA OGÓLNA ANALIZA SZCZEGÓŁOWI ANALIZA WSKAŹNIKOWA ANALIZA ROZLICZENIOWA FORMA BADAN ■ ■■ CZAS OBIĘTY ANALIZĄ ANALIZA RETROSPEKTYWNA (EX-POST) ANALIZA BIEŻĄCA ANALIZA PROSPEKTYWNA ANALIZA POJEDYNCZEGO PRZEDSIĘBIORSTWA ANALIZA MIĘDZYZAKŁADOWA ANALIZA WEWNĘTRZNA ANALIZA ZEWNĘTRZNA ZAKRES PRZESTRZENNY BADAN I ' Ibidem . Trzeba przy tym zwrócić uwagę. 1. Dlatego w zależności od potrzeb jednostki gospodarczej przeprowadza się różnego rodzaju analizy finansowe. Rodzaje analizy finansowej Regulowanie i sterowanie procesami gospodarczymi w przedsiębiorstwie wymaga poddawania analizie zarówno stanów tych procesów. że przy wyborze metod w znacznej mierze decyduje ich pracochłonność i wartość uzyskiwanych wyników (dokładność). s. ale tylko na etapie analizy wstępnej.5.

36 .

: produkcji. Na podstawie badań odcinkowych zestawia się ogólna. Analizę funkcjonalną przeprowadza jednocześnie wiele osób. s. Z kolei analiza kompleksowa zajmuje się całościowym badaniem danego przedmiotu lub podmiotu. 37 . Stopień szczegółowości badań analityczny dzieli analizę finansową przedsiębiorstwa na ogólną i szczegółową. Polega na grupowaniu zjawisk dotyczących określonej decyzji. Polega ona na badaniach o charakterze ogólnym i posługuje się opisem zjawisk gospodarczych od strony ilościowej. w pewnym stopniu zmniejsza możliwość dostrzeżenia niedoskonałości. Analiza ogólna obejmuje całokształt działalności prace badawcze opierają się na wąskiej grupie odpowiednio dobranych wskaźników syntetycznych. Analiza całościowa. Brak w niej badań wzajemnych zależności występujących między zjawiskami gospodarczymi. Analiza szczegółowa zajmuje się badaniem określonego problemu działalności przedsiębiorstwa w sposób dokładny 43 J. jakie występują pomiędzy nimi. zwana także analizą kompleksową. Pierwsza z nich polega na odrębnym badaniu rożnych dziedzin działalności np. Przy badaniach odcinkowych zawęża się wpływ czynników kształtujących badane zjawisko do bliskich zależności. dotyczy wszystkich zjawisk występujących w przedsiębiorstwie. zatrudnienia. analiza funkcjonalna polega na badaniu działalności przedsiębiorstwa w podziale na części planu techniczno -ekonomicznego oraz na działy sprawozdawczości rzeczowej i finansowej lub poszczególnych funkcji czy służb . strukturalnej i dynamicznej. Z tego względu analizę odcinkową często nazywa się analizą problemową. Dostarcza informacji o zjawiskach gospodarczych. Szybkie i kompleksowe opracowanie tej analizy. jakim jest zakres zagadnień objętych analizą wyróżniamy analizę częściową(odcinkową) i całościową. bez głębszego wnikania w przyczyny zaistniałej sytuacji.Jak wynika z wyżej zaprezentowanego schematu przyjmując za kryterium metodę badań wyróżnia się trzy rodzaje analiz. ocenę i na tej podstawie wyciąga wnioski. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. bez stwierdzania następstw w innych dziedzinach działalności. które przedstawione są za pomocą wskaźników oraz zależności. a także jest bardzo przydatna w ocenie całokształtu działalności firmy. Warszawa 2004. kosztów. Stanowi ona podstawę do podejmowania bieżących jak i rozwojowych decyzji dotyczących całego przedsiębiorstwa. PWE. Pierwsza z nich. co umożliwia skrócenie czasu jej wykonywania. Duraj. Przy tej analizie bardzo ważna jest znajomość nowoczesnych technik obliczeniowych. Inne kryterium podziału. 18. Ostatnia z tej grupy analiza decyzyjna nastawiona jest głównie na problemowe i szczegółowe badania.

s.skutkowych miedzy badanymi zjawiskami. która wyodrębnia następujące etapy44: • • • wybór zjawisk gospodarczych przedsiębiorstwa objętych badaniem i oceną. która dostarcza informacji o sytuacji finansowej i wynikach działalności gospodarczej badanej firmy na podstawie zbioru wskaźników logicznie ze sobą powiązanych. analizę ex antę (antycypacyjną). Wartość i zmiana wskaźników. 19. że jest ona szczególnie przydatna w procesie zarządzania. Analiza wskaźnikowa. Więckowski op. zwana także retrospektywną. Może być przeprowadzona na wszystkich szczeblach zarządzania 44 J. Analizę ekonomiczną ze względu na przyjęty horyzont czasowy można podzielić na: analizę ex post (retrospektywną). • obliczenie wskaźnika i/lub współczynnika na podstawie zweryfikowanych mierników oraz postawienie diagnozy i sformułowanie decyzji. Dzięki czemu możliwa jest identyfikacja czynników kształtujących badane procesy i zjawiska oraz pełniejsza ocena ich oddziaływania na wyniki ekonomiczne jednostki gospodarczej. tę ostatnią zaś na analizę taktyczną (średniookresową) oraz analizę strategiczną (długookresową).i szczegółowy za pomocą wskaźników umożliwiających dostrzeżenie zależności przyczynowo . która polega na badaniu i ocenie związków i współzależności występującymi między poszczególnymi zjawiskami. cit. • skorygowanie sposobu mierzenia wskaźnika i współczynnika lub ustalenie dodatkowych wskaźników i współczynników. należy do najlepiej opracowanych rodzajów analizy ekonomicznej. Przykładem tej analizy może być ocena wpływu zmian stawek amortyzacji na produktywność środków trwałych Forma prowadzenia badań jest kolejnym kryterium dzielące analizę finansową na dwa dalej opisane rodzaje. Aby przy pomocy analizy wskaźnikowej móc dokonać prawidłowej oceny analizowanych zjawisk ważne jest przestrzeganie określonej procedury postępowania. W analizie tej stosuje się mierniki bezwzględne ukazujące absolutne rozmiary określonych zjawisk gospodarczych oraz mierniki względne pozwalające określić relacje między nimi. 38 . Większą wartość poznawczą charakteryzuje się analiza rozliczeniowa. Wartość poznawcza analizy rozliczeniowej sprawia. weryfikacja poprawności przyjętych wskaźników. Analiza ex post. stanowią podstawę do formułowania wniosków dotyczących przyszłości. pozwalających uzyskać dokładny i obiektywny obraz analizowanych zjawisk. staranny dobór adekwatnych wskaźników do analizowanych zjawisk. a także ich wzajemne relacje.

Wymaga starannego doboru przedsiębiorstw wykorzystywanych do porównań. s. dzień. wykorzystując uzyskane wyniki. Można także. Analiza ta może być przeznaczona dla: • banków w związku z ubieganiem się o kredyt. zapobiegać w przyszłości zmianom niepożądanym. 14. Dzięki wynikom analizy ex post można nie tylko wyjaśnić zmiany. a przede wszystkim planowania jak i kształtowaniu strategii przedsiębiorstwa46. 39 . Waśniewski. s. K. Bednarski.. które mogą się pojawić w przyszłości. Jej celem jest ustalenie przyczyn różnic między np. a także utrwalać tendencje w zarządzanych obiektach gospodarczych. Pozwala ustalać wyniki przewidywanych procesów gospodarczych we wszystkich dziedzinach działalności oraz w przedsiębiorstwie jako całości. 46 E. Duraj.zmiana.4 Analiza bieżąca zwana także operatywną ma na celu przygotowanie informacji analitycznych o zjawiskach i procesach gospodarczych w relatywnie krótkich odcinkach czasu . zakłady). 29. Jej podstawowym celem jest przeprowadzenie badań strukturalnych i przyczynowych w odniesieniu do minionych zadań gospodarczych w przyjętym przedziale czasu (kwartał. lecz również w poszczególnych wycinkach jego działalności. T. R. Wyniki prac badawczych mogą ograniczać się jedynie badanego przedsiębiorstwa. jakie zaszły w przedsiębiorstwie jako całości. jednostkowymi kosztami własnymi porównywalnych wyrobów wytwarzanych przez przestrzenne wyodrębnione ogniwa organizacyjne (wydziały. B. które działały wcześniej. Borowiecki. Natomiast analiza międzyzakładowa polega na porównywaniu danej jednostki z innymi. Urbańczyk opt. jak i te. Analizę ex antę wykorzystuje się we wszystkich procesach decyzyjnych. Dostosowana jest do potrzeb szeroko rozumianego otoczenia przedsiębiorstwa. Dotyczy przedsiębiorstw wchodzących w skład jednej branży. Najistotniejszą cechą analizy operatywnej jest niemal bezpośrednie wykorzystywanie jej warunków do regulacji zaistniałych odchyleń od założonych parametrów i do likwidacji występujących zakłóceń w przebiegu procesów gospodarczych i produkcyjnych. Wykonywana jest w sposób kompleksowy. J. Uwzględnia ona zarówno czynniki te. Analiza prospektywna podobnie jak analiza ex post może być przeprowadzana na wszystkich poziomach zarządzania w przedsiębiorstwie.w przedsiębiorstwie. cit. Analizę zewnętrzną sporządza się dla osób i instytucji z poza przedsiębiorstwa zwykle w układzie rocznym. rok). wówczas mamy do czynienie z analizą pojedynczego przedsiębiorstwa. dekada. 4 L. W zależności od przeznaczenia analizy możemy mówić o analizie wewnętrznej i zewnętrznej. cit. Kurtys. Wersty opt.

Analiza wewnętrzna jest wykonywana w sposób bardziej szczegółowy i zajmuje się wybranymi obszarami działalności przedsiębiorstwa. opt. T. cit. 47 M. • właścicieli i inwestorów w procesie prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego oraz innych odbiorców z jego otoczenia. s.• • udziałowców i akcjonariuszy. Jachna. ubezpieczycieli. Natomiast analiza wewnętrzna zajmuje się uwzględnieniem potrzeb decyzyjnych kierownictwa i innych szczebli zarządzania w przedsiębiorstwie. Sierpińska. Zawiera ona analizę podstawowych sprawozdań finansowych bilansu i rachunku wyników oraz ocenę kondycji finansowej i czynników ją determinuj ących47. 40 . 21.

rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych. poz. produkcja i sprzedaż wódek. inne podmioty mające osobowość prawną) i jednostki organizacyjne mniemające osobowości prawnej (spółka jawna. transport morski i lotniczy. więc jest zarobkowy charakter oraz fakt.0. z zastrzeżeniem odrębnych przepisów. pracowników i pożyczkodawców. które mogą wykluczać daną formę prawną dla danego rodzaju działalności gospodarczej (np. Prawo dopuszcza również 48 Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r. z 0. Do podstawowych form prawno-organizacyjnych zalicza się osoby fizyczne (indywidualni przedsiębiorcy oraz wspólnicy spółek cywilnych). Główny Urząd Statystyczny opracował systematykę form prawno-organizacyjnych.2. Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza. wykonywana w sposób zawodowy i ciągły . art. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako forma organizacyjno-prawna podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w Polsce W gospodarce rynkowej podmioty gospodarcze swobodnie prowadzą działalność gospodarczą i żaden organ nie ma prawa w ich działalność ingerować. czy też usługowa oraz poszukiwanie. że jest ona wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. 1178 z późn. spółka komandytowo-akcyjna). Forma prawna podmiotu gospodarczego jest narzędziem określającym wymagania założycielskie. Prowadzenie działalności gospodarczej nie wymaga otrzymania zezwolenia władz administracyjnych. . Dz. o ile działają zgodnie z prawem. państwa. spółka komandytowa. nr 101. 2. spółka partnerska. osoby prawne (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. budowlana. za wyjątkiem otrzymania koncesji w niektórych dziedzinach. handlowa. Podmiot rozpoczynający działalność gospodarczą ma pełną swobodę wybory formy organizacyjnoprawnej przedsiębiorstwa. zm. Spółka jest prawną formą współdziałania dwóch lub większej liczby osób dla łatwiejszego osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego.1. np.. 2. banki).Prawo działalności gospodarczej.U.W gospodarce wolnorynkowej znaczna cześć podmiotów gospodarczych działa jako spółki. strukturę władzy oraz odpowiedzialność a także chroniącym interesy społeczeństwa. Warunkiem uznania danej działalności za działalność zawodową jest. spółka akcyjna. właściciela. Charakterystyka Zakładów Mięsnych Agro-Handel Sp. 41 .

jeśli także kapitał (substrat rzeczowy). Warszawa-Jaktorów 2001. Podział na spółki osobowe i kapitałowe. 42 . spółkę osobową cechuje osobista (majątkowa) odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki i osobiste prowadzenie spraw spółki. uregulowane przez kodeks cywilny. s. wzory. a także banków. Przyjmując. Wspólnicy spółek kapitałowych odsunięci są z reguły od bezpośredniego prowadzenia spraw spółki (należą one do zarządu) i od bezpośredniej kontroli jej działalności (wykonuje je specjalny organ spółki . Podstawy prawa gospodarczego.. handlowych. W przeciwieństwie do spółek kapitałowych. Jecyszyn. zaś organem ich reprezentującym jest zgromadzenie wspólników °. że spółkami prawa cywilnego są te spółki. procedury zakładania. Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur". z wyłączeniem osobistej odpowiedzialności wspólników. W prawie polskim można wyróżnić spółki prawa cywilnego (spółki cywilne) i spółki prawa handlowego (spółki handlowe). powszechnie przyjmowany w obcych systemach prawnych. a przepisy dotyczące spółek zawierają różne systemy prawa antycznego. 33. 81.. są to spółki kapitałowe. natomiast spółkami prawa handlowego są spółki uregulowane przez przepisy kodeksu spółek handlowych i inne ustawy. C. Warszawa 2004. s. Wydawnictwo Prawne LexisNexis. zatem za punkt odniesienia stan regulacji prawnej spółek w naszym prawie. W formie spółek występuje większość przedsiębiorstw przemysłowych.rada nadzorcza lub komisja rewizyjna). instytucji ubezpieczeniowych itd. o spółkach z ograniczoną 49 J. to są to spółki osobowe. Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki.możliwość tworzenia i istnienia niektórych spółek z udziałem jednego wspólnika (spółki jednoosobowe). transportowych i innych. usługowych. a także powoływania ich dla celów niegospodarczych. nie ma nic wspólnego z podziałem osób prawnych na osoby typu korporacyjnego i fundacyjnego (zakładowego). Spółka. Rafalski. Spółki odgrywają istotną rolę w stosunkach gospodarczych krajów o gospodarce rynkowej. aby w ten sposób osiągnąć zamierzony cel. W konsekwencji spółki kapitałowe posiadają osobowość prawną i za swoje zobowiązania odpowiadają własnym majątkiem. w tym z reguły największe organizacje gospodarcze. można stwierdzić. 0 A. jako forma współdziałania osób. Ojczyzną spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są Niemcy końca XIX w. Praktyczne potrzeby dyktowały łączenie się osób w grupy. z najdawniejszymi włącznie. Kosikowski. Kryterium tego rozróżnienia opiera się na strukturze i charakterze przepisów normujących dany rodzaj spółki. Podział na spółki kapitałowe i osobowe opiera się na kryterium substratu ich istnienia i działalności. najczęściej gospodarczy49. znana była już w starożytności. Jeśli mianowicie jest nim tylko substrat osobowy (wspólnicy). gdzie znalazła ona swój normatywny kształt w ustawie z 20 IV 1892 r.

) jako private limited company. s. Wydawnictwo C.1919 r. angielskim (1907r. -.02.SPÓŁKA CYWILNA KODEKS SPÓŁEK HANDLOWYCH << SPÓŁKI OSOBOWE: • • SPÓŁKA JAWNA SPÓŁKA KOMANDYTOWA ji SPÓŁKA KOMANDYTOWO-AKCYJNA_____________ SPÓŁKI KAPITAŁOWE: -. Oznacza to.. 49. W Polsce tą formę prawną prowadzenia działalności gospodarczej uregulowano po raz pierwszy dekretem z 08. Działalność ubezpieczeniową mogą zaś prowadzić wyłącznie spółki akcyjne J.na koncepcji zaangażowania kapitałowego wspólników i ich odpowiedzialności ograniczonej do wkładu w majątek spółki \ Podstawową kwalifikację spółek przedstawia Schemat 5. s.podobnie jak spółka akcyjna . SPÓŁKA Z 0. Kraków 2005. jeżeli jej cel nie jest sprzeczny z przepisami prawa.0. Oficyna Ekonomiczna. Jak założyć firmą w Unii Europejskiej. Regulacja tego rodzaju spółki znalazła się następnie w prawie austriackim (1906r. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością należy do spółek kapitałowych prawa handlowego. że fundusze takie mogą funkcjonować wyłącznie w postaci spółek akcyjnych. której istotą jest przede wszystkim zgrupowanie środków kapitałowych w celu realizacji pewnego zamierzenia.) i innych systemach prawnych. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością opiera się . 43 .H. francuskim (1925r.). BECK. Ustawa o narodowych funduszach inwestycyjnych przewiduje na przykład. Olszewski. że przepisy zawarte w innych aktach prawnych mogą zastrzegać dla danego typu działalności odrębną formę prawną w postaci innych typów spółek lub organizacji. Warszawa 2002. SPÓŁKA AKCYJNA Źródło: K. 276.odpowiedzialnością. Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie PODSTAWOWA KWALIFIKACJA SPÓŁEK SPÓŁKI OSOBOWE: . Kodeks spółek handlowych pozwala na tworzenie tego rodzaju spółek dla prowadzenia jakiejkolwiek działalności.Wach. Prawo gospodarcze kompendium.

cit. jaką chcą się kierować wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. 1037 z późn. 54 Dz. nadwyżkę taką zwaną "agio". 44 . że banki mogą zostać utworzone jako spółdzielcze. bądź społecznych.Kodeks spółek handlowych. W rozumieniu przepisów ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. • powołanie zarządu spółki. jeżeli wymaga tego umowa spółki lub ustawa. poz.oraz towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych. nr 94. Ten ostatni rodzaj działalności. wysokość jej kapitału zakładowego. nr 94. poz. 3 Ustawa z dnia 15 września 2000 r. • ustanowienie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej... nr 94. Można tutaj.U. także wniesienie tej nadwyżki. poz. który składa się z jednego albo większej liczby członków. 52 A. więc wyróżnić cele zarobkowe. Przepisy kodeksu spółek handlowych nie ograniczają obszaru aktywności. do zarządu mogą być powołane osoby spośród wspólników lub spoza ich grona . zm. 55 Dz. 17. s. Dz. ponieważ charakteryzuje go brak dochodów spółki. Prawo bankowe zastrzega. 213 § 2. Rafalski opt. państwowe lub w postaci spółek akcyjnych. art. więc prowadzić przedsiębiorstwa. gospodarcze niemające charakteru zarobkowego oraz cele niegospodarcze (non profit). z 2000 r. art.. może znaleźć odzwierciedlenie w celach naukowych. Do powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne należy podjąć następujące kroki: • zawarcie umowy spółki. zm. W myśl postanowień kodeksu spółek handlowych. przedmiot działalności spółki. a w razie objęcia udziału za cenę wyższą od wartości nominalnej. spółka non profit jest jednak przedsiębiorcą i powinna zostać wpisana do rejestru .U. umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinna zostać zawarta w formie aktu notarialnego i określać: firmę i siedzibę spółki. organ nadzoru w postaci rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej powinien zostać ustanowiony w spółkach. że jest on rzadko wykorzystywany w praktyce. art. Należy jednak zaznaczyć. zm. ale musi być dofinansowywana z zewnątrz.l54§3.. 1037 z późn. • uzyskanie wpisu do rejestru przedsiębiorców. w których kapitał zakładowy przewyższa pięćset tysięcy złotych. zgodnie z literą prawa przelewa się na poczet kapitału zapasowego tworzonej spółki . z 2000 r. . a zarazem udziały w spółce posiada więcej niż dwudziestu pięciu wspólników . Taka spółka nie musi. charytatywnych. • wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego.. 1037 z późn.U. 201 § 3.

prawa do swobodnego 6 K. Warszawa 2001. Umożliwia rozpoczęcie działalności gospodarczej i stanowi zabezpieczenie roszczeń kontrahentów spółki. Wspólnik może. wtedy udziały te mogą być różnej wartości i są podzielne 6. Wkłady niepieniężne mogą mieć postać rzeczy i praw majątkowych. Wysokość kapitału świadczy o potencjale gospodarczym spółki. a także jako ogół praw i obowiązków wspólnika. więc wtedy zbyć cały udział jak i jego część. przy czym wniesienie całego wkładu musi nastąpić przed zgłoszeniem spółki do zarejestrowania. PWE. Jeżeli natomiast umowa stanowi. 45 . a w konsekwencji . liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników. wspólnik zaciąga wobec tej spółki zobowiązanie do pokrycia udziału przez wniesienie wkładu. wówczas wszystkie udziały w kapitale zakładowym spółki powinny być równe i niepodzielne. 97. co najmniej jeden lub większą liczbę udziałów w kapitale zakładowym spółki. Działalność gospodarcza. a jednego udziału pięćdziesiąt złotych. czyli tzw. Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki jest ograniczona do wysokości wniesionych przez nich udziałów. Kapitał zakładowy stanowi początkowy majątek spółki. s. W przypadku. ilość udziałów. Umowa spółki musi określać wysokość kapitału zakładowego. że każdy ze wspólników ma więcej niż jeden udział. Jedną z podstawowych czynności niezbędnych do utworzenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie przez wspólników kapitału i przekazanie go tej spółce tytułem wkładu na kapitał zakładowy. Kapitał zakładowy dzieli się na udziały. Udział należy rozumieć jako część kapitału zakładowego. Na poczet kapitału zakładowego wspólnicy mogą wnieść dwa rodzaje wkładów: wkłady pieniężne i wkłady niepieniężne. że zarówno zbywana jak i pozostała część udziału nie może przedstawiać mniejszej wartości niż pięćset złotych. Uregulowania prawne. czas trwania spółki (o ile jest oznaczony). Poprzez zawarcie umowy spółki. Wniesienie kapitału zakładowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością warunkuje założenie spółki. Należy wszakże pamiętać. aporty. iż wspólnikom przysługuje tylko jeden układ. Sobczak. Aby być wspólnikiem należy posiadać. gdy umowa spółki stanowi. na które się dzieli kapitał oraz ich wysokość. Obecnie minimalna wysokość kapitału wynosi pięćdziesiąt tysięcy złotych.wskazanie osoby lub osób będących wspólnikiem spółki. Objęcie lub nabycie udziału jest równoznaczne z nabyciem praw i obowiązków związanych z uczestnictwem w spółce. informacje czy wspólnik może mieć więcej niż jeden udział. Ich wniesienie do spółki powoduje przeniesienie na nią prawa własności.

1-3. czyli stwierdzenie. a ilość wspólników jest więcej niż 25. Karczmarek. Kruczalak. poz. w których kapitał zakładowy przewyższa 500. Do zarejestrowania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne jest powołanie jej organów zwanych władzami spółki.o. Do zgłoszenia spółki należy dołączyć: umowę spółki. czy posiadają one cechy umożliwiające wniesienie ich do spółki tytułem pokrycia udziałów. Do zgłoszenia spółki oraz zmian składu osobowego zarządu należy dołączyć również założone wobec sądu albo poświadczone 7U. Przedmiotem wkładu do spółki kapitałowej nie może być prawo niezbywalne lub świadczenie pracy bądź usług. by ci złożyli stosowny wniosek o rejestrację. "Gazeta Podatkowa" 2004.Krajowy Rejestr Sądowy. PWE. 209. 46 . w terminie 7 dni od dnia sporządzenia aktu notarialnego zawierającego umowę spółki. konieczne jest określenie tzw.dysponowania przedmiotami wkładu . oświadczenie wszystkich członków zarządu. Obowiązek ustanowienia jednego z tych organów dotyczy tylko spółek. art. jeżeli o powołaniu członków organów spółki nie stanowi akt notarialny zawierający umowę spółki . zdolności aportowej tych rzeczy i praw. zgodnie z trybem przewidzianym w umowie 8. Organami obowiązkowymi są zgromadzenie wspólników (organ stanowiący) i zarząd (organ reprezentujący). Jednakże w celu ustalenia. 112.. co oznacza. . nr 17. że sąd nie może stosować środków dyscyplinarnych (grzywny) w stosunku do członków zarządu.U. będącego częścią składową Krajowego rejestru sądowego. nr 31. z 2001r. Prawo handlowe dla ekonomistów. czy dane rzeczy lub prawa mogą stanowić przedmiot aportu. s. Sądem rejestrującym jest sąd rejonowy (sąd gospodarczy) mający siedzibę w mieście będącym siedzibą wojewody 9. Zarząd jest zobowiązany dołączyć także podpisaną przez wszystkich jego członków listę wspólników z podaniem nazwiska i imienia lub nazwy (firmy) oraz liczby i wszystkich udziałów każdego z nich. że wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione. 8K. 10.. Jednocześnie kodeks spółek handlowych podtrzymuje zakaz łączenia funkcji członka zarządu (a także innych funkcji podlegających bezpośrednio członkowi zarządu) i rady nadzorczej.000 złotych. Zgłoszenie do rejestru ma charakter fakultatywny. Dz. Aport jako wkład do spółki z o.dowód ich ustanowienia z wyszczególnieniem składu osobowego. Natomiast powołanie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej ma charakter fakultatywny. Władze spółki mogą być ustanowione bądź w samym akcie założycielskim bądź w drodze odrębnej uchwały wspólników podjętej przed zarejestrowaniem spółki. Zarząd spółki zobowiązany jest zgłosić ją do rejestru przedsiębiorców. s. Warszawa 2002. 9Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r.

przedmiotu działalności spółki. następnie wzywa zarząd do założenia wyjaśnienia i jeżeli braki te nie zostaną usunięte może wydać postanowienie o rozwiązaniu spółki. Dokumenty załączone do wniosku powinny być złożone w oryginałach lub urzędowo poświadczonych odpisach lub wyciągach60. powziąć uchwałę w przedmiocie podziału zysku albo pokrycia strat. W takich przypadkach sąd najpierw wyznacza zarządowi termin do uzupełnienia braków. gdy nie zawarto umowy spółki. s. w tym prawo własności rzeczy ruchomych i nieruchomości. • podjąć uchwałę w przedmiocie udzielenia członkom organów spółki absolutorium z wykonania przez nich obowiązków. Istota. cit. s. jeżeli od jej wpisu do rejestru upłynęło pięć lat. 61 K. ustrój. Zwyczajne odbywa się raz w roku. określony w umowie albo statusie przedmiot działalności spółki jest sprzeczny z prawem lub umowa albo status spółki nie zawiera postanowień dotyczących firmy. Przed uzyskaniem wpisu do rejestru. 181. s. funkcjonowanie. 47 . 60 M.BECK. Postanowienie to nie może być jednak wydane. C. 86. Warszawa 2003. Najwyższym organem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie wspólników. Podjęcie zaś zasadniczej działalności będzie mogło nastąpić dopiero po uzyskaniu wpisu do rejestru61.notarialnie wzory podpisów członków zarządu. Głównąjego funkcjąjest podejmowanie uchwał w sprawach przewidzianych przepisami kodeksu spółek handlowych i aktem założycielskim spółki. 62 W. Wach. spółka w organizacji może zaciągać zobowiązania i nabywać prawa. Ustawa wyróżnia zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników. jeżeli sprawy te nie zostały wyłączone umową spółki spod kompetencji zgromadzenia wspólników.H. Górski. Sąd rejonowy może orzec o rozwiązaniu spółki wpisanej do rejestru. 125. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. kapitału zakładowego bądź wkładów. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. ale tylko w ramach działalności o charakterze przygotowawczym do podjęcia działalności gospodarczej. opt. Wspólnicy na zwyczajnym zgromadzeniu są zobowiązani62: • • rozpatrzyć i zatwierdzić sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdanie finansowe za ubiegły rok obrotowy. Prawo gospodarcze. Szczecin 2004. bądź wszystkie osoby zawierające umowę spółki albo podpisujące status nie miały zdolności do czynności prawnych w chwili ich dokonywania. . Tarska. w terminie sześciu miesięcy po upływie każdego roku obrotowego.

W skład zarządu mogą wchodzić zarówno wspólnicy.albo wieloosobowy. albo gdyby decyzja podjęta została z naruszeniem procedury. zapadają większością dwóch trzecich głosów. Zgromadzenie wspólników może odbyć się w każdym czasie bez formalnego zwołania. Zasadą jest. Podobnie. Sposób ten jest korzystny o. Warunkiem wyboru danej osoby do składu zarządu jest jej zgoda. że uchwały dotyczące zmiany umowy spółki. wskutek rezygnacji jednego z członków. Członkiem zarządu może być tylko osoba fizyczna o pełnej zdolności do czynności prawnych. Jeżeli ustawa lub akt założycielski nie zawierają ograniczeń. Jeżeli zarząd nie zwoła zgromadzenia wspólników w terminie wskazanym w przepisach lub w umowie. umowa spółki bądź organy lub osoby uprawnione do zwołania zgromadzeń uznają to za wskazane. który może je uchylić tylko wówczas. rozwiązania spółki lub zbycia przedsiębiorstwa. z kodeksem spółek handlowych). Dopuszcza się również możliwość określenia składu zarządu przez wskazanie minimalnej i maksymalnej liczby jego członków. Natomiast uchwała dotycząca zmiany umowy spółki. Zarząd spółki może być jedno. których dotyczy. tyle że umożliwia skuteczne działanie zarządu nawet w przypadku przejściowego zdekompletowania np. gdy wymaga tego przepis prawa. wtedy uprawnienie do zwołania przejmuje rada nadzorcza lub komisja rewizyjna. Decyzje zgromadzenia wspólników są nadrzędne w stosunku do wszelkich czynności pozostałych organów spółki i mogą być zaskarżane tylko do sądu gospodarczego. Decydujące znaczenie mają w tym zakresie postanowienia umowy spółki określające organizację jej władz. albo jego zorganizowanej części. 48 . że zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników zwołuje zarząd. wymaga zgody wszystkich wspólników. Zasadą jest. celowe jest jej wcześniejsze uzyskanie. jak to miało miejsce na gruncie kodeksu handlowego. bądź prawa przyznane osobiście poszczególnym wspólnikom. Przykładowa klauzula umowna może mieć brzmienie: „Zarząd składa się z 3 do 5 osób". Uchwała dotycząca istotnej zmiany przedmiotu działalności spółki wymaga większości trzech czwartych głosów z tym. że statut spółki może ustanowić surowsze warunki powzięcia tych uchwał. gdyby stwierdził sprzeczność z prawami nadrzędnymi (np. zaś uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. o ile jest na nim reprezentowane 100% kapitału zakładowego i nikt z obecnych nic wniósł sprzeciwu. zwiększająca świadczenia wspólników lub uszczuplająca prawa udziałowe. dlatego ze względów praktycznych. wspólnicy mogą uczestniczyć w zgromadzeniu wspólników oraz wykonywać prawo głosu przez pełnomocników.Nadzwyczajne zgromadzenie wspólników zwołuje się. jak i osoby spoza ich grona.

Herbet. "Prawo Przedsiębiorcy" 2001. podczas gdy odwołać prokurenta może każdy członek zarządu6 .U. 247 § 2. zm.. zm. z 2000 r. Prawo reprezentacji oznacza kompetencję do występowania za spółkę. Zarząd jest organem zarządzająco-wykonawczym. Status prawny zarządu spółki z o. poz. z czym umowa spółki może przewidywać w tej mierze zasady odmienne. Dz.. 245. wymagana jest uprzednia uchwała zarządu.regułę stanowi wybór członków zarządu uchwałą wspólników. 1037 z późn. Jeżeli brak stosownej regulacji umownej. s. mają wyłącznie znaczenie wewnętrzne.zmierzających do realizacji celu spółki64. bezwzględną większością głosów63. Organ ten prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. jeżeli wszyscy członkowie zostali 63 64 65 Dz. Pojęcie reprezentacji obejmuje występowanie zarządu w stosunkach zewnętrznych spółki. Prawo członka zarządu do reprezentowania spółki dotyczy wszelkich czynności sądowych i pozasądowych i nie może zostać ograniczone ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich. co do zasady. do właściwości zarządu. co do zasady. 1037 z późn.o. z art. 208 § 6 i 7. zgromadzeniu wspólników. Doktryna definiuje prowadzenie spraw jako podejmowanie wszelkich czynności -o charakterze przede wszystkim faktycznym i decyzyjnym . Szczególna regulacja ustawowa dotyczy prokurenta.. zawarte w umowie spółki lub uchwałach wspólników. Sprawy nieprzekazane innym organom spółki tj.Uchwały zarządu mogą być powzięte. nr 27. w których członek zarządu może działać za spółkę. Z kolei sposób reprezentacji to sposób czynienia użytku ze wskazanej kompetencji. tj. prawa reprezentacji ustalony bezwzględnie obowiązującymi przepisami kodeksu spółek handlowych. 72. Ewentualne ograniczenia. którego powołanie wymaga zgody wszystkich członków zarządu.U. 49 . nr 94. 201 § 4 w zw. art. radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej przez przepisy ustawy lub umowę spółki należą. A. składanie i przyjmowanie oświadczeń woli za spółkę we wszelkich stosunkach prawnych z osobami trzecimi (stąd rozróżnienie na reprezentację czynną i bierną). a zarząd jest wieloosobowy. poz. Zakres przedmiotowy tego prawa określa tym samym katalog spraw. Przepisy kodeksu spółek handlowych normujące zasady prowadzenia spraw spółki mają w całości charakter dyspozytywny w związku. podejmowaną w głosowaniu tajnym. Zakres co ma znaczenie zwłaszcza został w przypadku zarządu wieloosobowego.. w szczególności jako podstawa odpowiedzialności członka zarządu. art. Uchwała jest również konieczna we wszelkich sprawach przekraczających zakres zwykłych czynności spółki. Odmiennie należy oceniać skuteczność ograniczeń wynikających z przepisów ustawy. nr 94. z 2000 r. Pojęcie prowadzenia spraw spółki jest odnoszone do stosunków wewnętrznych korporacji..

Kraków 2002. 926 z późn. Wspólnik. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. ale pod warunkiem ustanowienia tą umową rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej.o. Członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność wobec wierzycieli za naruszenie określonych zasad postępowania i nie wykonywanie obowiązków. Członek zarządu może uwolnić się od powyższej odpowiedzialności.w każdym czasie przeglądać księgi i dokumenty spółki. Między radą nadzorczą i komisją rewizyjną zachodzą istotne różnice. Wspólnik może samodzielnie . 64. jeżeli istnieje uzasadniona obawa. sporządzać bilans dla swego użytku lub żądać wyjaśnień od zarządu.. Akt założycielski może przewidywać. z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. co do zasady nie musi istnieć organ nadzorczy.lub łącznie z upoważnioną przez siebie osobą . 50 . co do zakresu ich kompetencji. jeżeli wykaże.. zatem obecność na posiedzeniu wszystkich jego członków. Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. W przypadku braku stosownej klauzuli pozycja prezesa zarządu jest analogiczna do pozycji pozostałych członków tego organu66. Wspólnik ma jednak obowiązek korzystać ze swych uprawnień nadzorczych w sposób lojalny. Zarząd może odmówić wspólnikowi wyjaśnień oraz udostępnienia do wglądu ksiąg i dokumentów spółki. Rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. Reprezentacja spółki z o.prawidłowo zawiadomieni o posiedzeniu.Ordynacja podatkowa. Przesłanką zdolności uchwałodawczej zarządu nie jest. że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (naprawcze) albo nie zgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy. a zadaniem komisji 66 67 T. Indywidualna kontrola wspólników może doznać ograniczeń albo nawet zostać wyłączona mocą umowy spółki.U. lub wskaże mienie spółki. Członkowie zarządu odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe spółki kapitałowej. że w przypadku równości głosów decyduje głos prezesa zarządu. 116. któremu zarząd uniemożliwił zrealizowania swych uprawnień może wystąpić z żądaniem rozstrzygnięcia sprawy uchwałą wspólników. jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna w całości lub części67. . Uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. s. Dz. nr 137. zm. gdyż prawo kontroli działalności zarządu przysługuje każdemu wspólnikowi. Raczek. poz. że wspólnik wykorzysta je w celach sprzecznych z interesem spółki i przez to wyrządzi spółce znaczną szkodę. które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. jak również przyznawać mu może określone uprawnienia w zakresie kierowania pracami zarządu. art. Dom Wydawniczy „Ostoja".

rewizyjnej jest badanie przede wszystkim sfery finansowej działalności spółki. Nie ma natomiast ustawowych ograniczeń. a w szczególności stanowić. Akt założycielski może rozszerzyć uprawnienia rady nadzorczej. że faktycznie będzie ona miała podobne obowiązki do obowiązków rady nadzorczej. Jednak w spółce niemającej rady nadzorczej umowa spółki może rozszerzyć obowiązki komisji rewizyjnej. to powołanie i odwołanie członków rady następuje w drodze uchwały wspólników. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest osobą prawną i z tej racji odrębnym podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. że zarząd jest obowiązany uzyskać zgodę rady nadzorczej przed dokonaniem oznaczonych w umowie spółki czynności oraz przekazać radzie nadzorczej prawo zawieszania w czynnościach. Przy braku innej regulacji w umowie spółki. W odniesieniu do obu tych organów obowiązują te same przepisy. W kompetencji rady nadzorczej leży sprawowanie stałego nadzoru nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. radę nadzorczą lub komisję rewizyjną to przykład tzw. co do maksymalnej liczby członków tego organu. natomiast ustawa przewiduje jeszcze tzw. kontroli wewnętrznej. Natomiast zyski z udziału w niej 51 . może postanowić o wezwaniu zarządu do złożenia oświadczenia. z ważnych powodów. jednak nie ma ona prawa wydawania zarządowi wiążących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki. Rada nadzorcza może też reprezentować spółkę w umowach między członkiem zarządu a spółką oraz w sporze z nim. członków rady nadzorczej powołuje się na rok.. Rewidenci składają swoje sprawozdanie sądowi rejestrowemu. W skład rady nadzorczej. kontrole zewnętrzną. który przesyła jego odpis żądającemu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. co najmniej jedną dziesiątą kapitału zakładowego. Kontrolowanie działalności spółki przez wspólników. powinno wchodzić minimum trzech członków. wyznaczyć podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych (biegłych rewidentów) w celu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. a także składanie zgromadzeniu wspólników corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny. jak i ze stanem faktycznym oraz wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty. Jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej. Szczególnym obowiązkiem rady nadzorczej jest ocena sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy. Uchwałą wspólników członkowie rady nadzorczej mogą być odwołani w każdym czasie. tak. poszczególnych lub wszystkich członków zarządu. Mianowicie sąd rejonowy na żądanie wspólnika lub wspólników reprezentujących. w zakresie ich zgodności z księgami i dokumentami. zarządowi i radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej.

Warto się nad tym zastanowić szczególnie wtedy. że jako wspólnik nie będzie się odpowiadało za zobowiązania spółki. iż zgromadzony ekonomicznych kapitał kraju zakładowy jest w 100% kapitałem polskim. będą dodatkowo opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych (ryczałtem 19% uzyskanego przychodu). Udziały wniesione w formie gotówkowej posiadają łącznie trzy osoby. Krzywiń Lubiń 52 Moiciszki Bicżyri . w tym szczególnie to. Przedsiębiorstwo zostało wpisane do rejestru handlowego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego oraz aktu notarialnego z dnia 15 kwietnia 1992 r.w takiej sytuacji koszty związane z funkcjonowaniem spółki będą z powodzeniem zrekompensowane przez korzyści. Wybór takiej właśnie formy powinno się rozważyć. gdy planuje się bardzo ryzykowne przedsięwzięcie. Kapitał zakładowy spółki wynosi 1 400 000 zł. Rys historyczny. Na szczególną uwagę zasługuje obecnych fakt. przedmiot działalności oraz cele spółki Agro-Handel jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością powstałą 22 kwietnia 1992 roku. gdy planuje się spore. 2.(wypłacana dywidenda).2. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być utworzona przez jedną albo więcej osób w każdym celu prawnie dopuszczalnym. wymagające dużego kapitału przedsięwzięcie . co w warunkach należy do rzadkości. w tym oczywiście do prowadzenia działalności gospodarczej.

samochodach dostawczych oraz na gadżetach. zegary Podstawowe informacje o spółce przedstawia poniższa tabela: Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp. z ograniczoną odpowiedzialnością Województwo: Wielkopolskie Powiat: Kościański Gmina: Krzywiń Miejscowość: Mościszki 1 Poczta: 64-010 Krzywiń 410011644 1511Z Produkcja mięsa.1992r.734 udziały Henryk Wachowiak 333 udziały _ _J?C! Ciesielsld . Nazwa firmy Adres „AGRO-HANDEL" Sp. Spółka od początku istnienia posiada swoje logo.10.Członek Zarządu Szała Paweł . PKP NIP Forma prawna Krajowy Rejestr Sadowy Udziałowcy Kapitał zakładowy Osoby upoważnione do reprezentowania Źródło: opracowanie własne na podstawie wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego Przedmiotem działalności Zakładów Mięsnych Agro-Handel jest: • • • • • skup i ubój zwierząt rzeźnych. usługi transportowe. Jest to znak rozpoznawczy występujący na odzieży roboczej pracowników niektórych działów. 53 . które nierozerwalnie kojarzone jest z omawianą firmą. 0000053313 Sąd Rejonowy w Poznaniu.04. z o. akt notarialny nr 3336/1992 Data: 15. XXII Wydział Gosp.Wiceprezes REGON Rodzaj działalności wg.Prezes Zarządu Ciesielski Jan .zł Ludwiczak Jan .o. kalendarze.2001 nr. 15. handel hurtowy produktami mięsnymi.Siedziba firmy mieści się na terenie województwa wielkopolskiego. z wyjątkiem drobiowego i króliczego 698-000-54-74 Spółka z ograniczoną działalnością powstała dn. przetwórstwo mięsne i rolno . takich jak: torby plastikowe. parasole.spożywcze. KRS Jan Ludwiczak ..33_3_udziały 1 400 000. pośrednictwo handlowe w kraju i zagranicą. długopisy.

54 . Dzięki umowom o współpracy handlowej zawieranymi z dostawcami. Zakład posiada supernowoczesną linię ubojową o zdolności uboju 1200 sztuk trzody chlewnej na dobę. W zakładzie dokonuje się rozbioru przemysłowego i handlowego mięsa wieprzowego w ilości 80 ton na jedną zmianę. Zaawansowana technologia przetwórstwa. a stosowanie nowoczesnych technologii oceny poubojowej żywca pozwala precyzyjnie ocenić jakość dostarczanego surowca. dostarczając codziennie duże ilości wysokiej klasy żywca wieprzowego i wołowego. bogata baza chłodnicza i transportowa pozwalają firmie oferować klientom towar najwyższej jakości.Aktualnie spółka koncentruje swą działalność na skupie i uboju zwierząt rzeźnych oraz handlu produktami mięsnymi. Około 10 procent pozyskanego surowca przetwarza się na produkty wędliniarskie. firma może stosować strategię rynkową opartą na dystrybucji towarów o wysokiej jakości i jednocześnie o konkurencyjnych cenach zbytu. Wysokotowarowe rolnictwo południowej Wielkopolski stanowi bogate zaplecze surowcowe.

boczek. Ostatecznym celem wyznaczonym przez zarząd spółki jest zwiększenie obrotów. państw Europy środkowowschodniej i południowej. wyroby podrobowe) Dział handlowy utrzymuje stałe kontakty handlowe z ponad 200 zakładami mięsnymi w kraju i kilkudziesięcioma firmami zagranicznymi.: • • • elementy wieprzowe (półtusze. Własna produkcja wędliniarska rozprowadzana jest poprzez sieć własnych i patronackich hurtowni i sklepów w całym kraju. mięsa drobne. Bezspornym atutem spółki jest kilkuletnia obecność na rynku oraz dogodna lokalizacja. biodrówka. Firma zaopatruje również linie lotnicze. podroby wołowe).. a także dogodne terminy płatności. zrazowa dolna. wyroby drobiowe. szynka. tłuszcze. udziec. precyzyjne wytyczanie celów działania i starannie dobrana strategia firmy. hotele. rostbef. a także krajów Dalekiego Wschodu. zrazowa górna. kark. antrykot. a co za tym idzie zwiększenie zysku. łopatka. pachwina. łopatka. karkówka.in. ćwierci. jak: • • • • podwyższenie kwalifikacji załogi. Może to być osiągnięte poprzez realizację celów pośrednich. a także odpowiednie zarządzanie majątkiem trwałym spółki. dbanie o ciągłość. terminowe dostawy. podgardle. kiełbasy podsuszane. W 2006 roku na podstawie auditów przeprowadzonych przez Polską Federację Pest Control znakiem LIDERZY JAKOŚCI ŻYWNOŚCI wyróżniono m. stabilność oferty asortymentowej. gwarantowana wysoka jakość zamawianych towarów. kiełbasy drobnorozdrobnione. wędliny surowe. targach i wystawach.: firmę AgroHandel. Zarówno samą firmę jak i jej produkty wielokrotnie nagradzano na najbardziej prestiżowych konkursach. rozbratel. żeberka. wyjątkowo korzystne ceny dla stałych odbiorców. schab. szybka i sprawna obsługa kontrahentów.in.Aktualna oferta handlowa firmy Agro-Handel obejmuje szeroki asortyment produktów rolno-spożywczych m. 55 . jednostki wojskowe w tym NATO-wskie. stacjonujące w kraju. kiełbasy gruborozdrobnione. wędliny (wędzonki. kiełbasy średniorozdrobnione. Wdrożony i ściśle przestrzegany w procesie produkcyjnym system HACCP pozwala skutecznie konkurować firmie również na rynkach zagranicznych. zaopatrując je w półtusze i mięso w elementach. podroby). Agro-Handel posiada uprawnienia eksportowe do krajów Unii Europejskiej. elementy wołowe (tusze.

co umożliwiło realizację większej ilości zamówień.29 630. Zarządzanie i personel firmy Od 2000 roku firma rozpoczęła gruntowną modernizację i rozbudowę zakładu w celu przystosowania do wymogów sanitarnych Unii Europejskiej.24 166.169.44 585.2002 31.2005 31.2002 12.2004 22.04.2004 31.57 52 686.07.2003 08.908.708.2001 25.kredyt * W .12.648. oraz źródła ich finansowania w latach 2000 .2000 05.2002 19.2002 29. Dynamikę wzrost produkcji poszczególnych działów przedstawiają odpowiednio: 56 .2005 31. W W W.76 74 265.2004 14.03.2005 31.07.07.szczegółowy wykaz zrealizowanych inwestycji oraz źródeł ich finansowania przedstawia tabela 4.2005 31.2004 01.2005 31.79 759.01.07.07.07.2004 03.2004 Data zakończenia 31.2004 24.2005 31.12.13 252 614.969.2005 Źródło finansowania K/W K K K K K W K K W K W W.01.12.2000 22.07.12.48 20 997.706.911.03.2004 31.2002 31.04.środki własne Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.2004 31.173.2003 05. a co za tym idzie zwiększył wielkości produkcji.2004 31.12.10.3. „strefa czysta" Modernizacja hali rozbioru Ocieplenia magazynu żywca Modernizacja myjki samoch.03.22 * K .01.02.07.274.04.03.12.07.2005 31.03.2003 24.05 45 332.2002 31.20 350.01.84 77.2004 31.922.80 102 942.2004 31.03.01.63 216 771.2004 31.22 złotych .o.94 25 679.01.27 96.2004 31.03. Dzięki zrealizowanym inwestycją zakład zwiększył swe moce produkcyjne. Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp.60 498.437.03.12. z o.2.2003 31.2000 11.2001 31.027. „strefa brudna" Instalacja chłodnicza rampy Odbojniki 491 287. Nakłady na inwestycje związane z realizacją tych planów w okresie od 2000 do 2005 wyniosły 6.07.00 11 300. W W W W.2005 31.29 309.12.79 500.148.01.2005 Inwestycja Wartość (zł) Data rozpoczęcia 11.07.2004 07.o.12.01.89 1.03.2003 13.556.2004 29. W Masarnia Chłodnia półtusz Budowa drogi wewnętrznej Magazyn żywca Modernizacja chłodni półtusz Zaplecze socjalne dla pracowników Modernizacja hali ekspedycji Klimatyzacja zakładu Rozbudowa hali uboju Warsztaty Mroźnia chłodnia Smalcownia Utwardzanie placu i dróg Modernizacja instalacji kanalizacyjnej System zraszania magazyn żywca Modernizacja myjki samoch.2000 31. z o.

o.o.971 Źródło: Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. z o. z o. 14 092 6251 2002 2003 2004 'i 3 600 000 12 600 000 • 11 600 000 • 10 600 7 600 kg 000 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. z o. 1 902 368.o. z o. z o. 57 2002 2003 2004 2005 . z o.o.o.dla działu UBOJNIA Wykres 1: Wielkość uboju trzody chlewnej w firmie Agro-Handel Sp. • dla działu: ROZBIÓR Wykres 2: Wielkość rozbioru półtusz wieprzowych i ćwierci wołowych na elementy w firmie Agro-Handel Sp.188 000 178 000 168 000 2005 158 000 szt Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.o. 2002 2003 2004 220 7451 $£18 000 208 000 198 000 l. • dla działu: PRODUKCJA Wykres 3: Wielkość produkcji wędlin w firmie Agro-Handel Sp.

2005r.o.69 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. o 49 pracowników. Dane dotyczące ilości zatrudnionych pracowników przedstawia tabela 5. 65% KOBIETY. więcej o 9 osób niż w roku 2004 i o 31 osób niż w 2003 roku. 34% MĘŻCZYŹNI 66% KOBIETY. 46. z o. Skup trzody chlewnej w 2005 roku przekroczył liczbę 200 tysięcy i osiągnął rekordowy w historii firmy poziom 220.43% (tj.00 100.91 103. którego produkcja w ciągu kolejnych lat wzrastała odpowiednio o 10.00 108.2005 LATA 2002 2003 2004 2005 \ KOBIETY 66 75 82 84 MĘŻCZYŹNI 138 147 162 169 ZATRUDNIENIE OGÓŁEM 204 222 244 253 2002=100 WSKAŹNIKI DYNAMIKI OKRES POPRZEDNI = 100% 100.Jak wynika z powyższych wykresów w latach 2002 . Wielkość produkcji wędlin w ciągu czterech analizowanych lat wzrosła o 546 385.99% (tj. 2005 MĘŻCZYŹNI. zatrudnionych było ogółem 253 pracowników tj. w latach 2002 . 34% p J I 2002 V______ MĘŻCZYŹNI 68% KOBIETY. 39. Na dzień 31.99% w porównaniu do okresu wyjściowego.82 119. 58 . 66% KOBIETY.53% (tj. w firmie Agro-Handel Sp. zatem była większa o 21. 32% u u J J Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. 35% 2004 ■ _ - MĘŻCZYŹNI . Wzrost produkcji pociągnął za sobą zwiększenie zatrudnienia.107 szt) do roku 2004.12. Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp.39% i 80.15 kg i w 2005 roku kształtowała się na poziomie 1 902 368.02% tj.o.82 109.772 szt) do roku 2002. z o.745 sztuk.z o. o 37.o.2005 całkowita wielkość produkcji firmy Agro-Handel Sp.97 kg. z o. 39.09%. Udział kobiet w ogólne liczbie zatrudnionych zwiększył się z poziomu 32% w 2002 roku do 35% w 2005 roku. z o. Struktura zatrudnienia według płci przedstawia się następująco: Wykres 4: Struktura zatrudnienia wg płci w firmie Agro-Handel Sp.02 108.o. W ciągu badanego okresu nastąpił wzrost zatrudnienia o 24.z o.59%.144 szt) do roku 2003.o wzrosła o 53.o. o 26. Największy wzrost produkcji odnotowano na dziele rozbioru.61 124. 60.

Produkcja żywca rzeźnego w przeliczeniu na 1 ha użytków rolnych wyniosła w 2003r. ^ PRZEZES ZARZĄDU I Z-CA PREZESA DYREKTOR SUROWCOWOPRODUKCYJNY -N DYREKTOR HANDLOWY DYREKTOR D. GRUPA REMONTOWO * -BUDOWLANA V- Źródło: Opracowanie własne.4 kg natomiast w Wielkopolsce wynosiła 594. SKUPU 1 DYREKTOR 1 FINANSOWY CZŁONEK ZARZĄDU DYREKTOR D. 59 . W porównaniu z krajami UE Wielkopolska lokuje się jako liczący producent o dużym potencjale.EKSPEDYCJI KIEROWNIK! MROŹNI KSIĘGOWOŚĆ PRACOWNICY DZIAŁU HANDLOWEGO SPECJALISTA D. INWESTYCJI ORGANIZATOR SKUPU PRACOWNICY SKUPU GŁOWNA KSIĘGOWA KADRY I PŁACE KAS A KIEROWNIK! . Charakterystyka rynku. co stanowi 24.1% pogłowia krajowego. W 2005 roku w porównaniu z rokiem poprzednim. zwiększyły się fizyczne rozmiary produkcji zwierzęcej. 2.S. z o. na jakim działa spółka W Wielkopolsce stan pogłowia trzody chlewnej wynosi 4 192.8 kg na 1 ha użytków rolnych.4.5 tyś sztuk.o. HACCP KIEROWNIK ROZBIORU KIEROWNIK PRODUKCJI IKIEROWNIK UBOJU BRYGADZISTA ► ► ► ► KIEROWCY ELEKTRYCY MECHANICY KIEROWNIK BUDOWLANY PRACOWNICY ^RF7PnŚRFnNly BRYGADZISTA PRACOWNICY ^RFZPDŚRFDNI^ C \ BRYGADZISTA PRACOWNICY RF7POŚRFnNI BRYGADZISTA PRACOWNICY RF7POŚRFnNI c > BRYGADZISTA PRACOWNICY RF7POŚRFnNI . 295.S.Poniżej przedstawiono obowiązujący schemat organizacyjny badanej spółki: Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp.S. czyli o 201% większa niż średnia krajowa.

mleka. od 0. Zróżnicowanie regionalne występuje także w produkcji zwierzęcej. a trzody chlewnej w woj. występuje w największej ilości w woj. iż produkcja trzody chlewnej jest konkurencyjna w skali kraju oraz w skali Unii Europejskiej i dlatego ma szanse dalej rozwijać się i stanowić źródło dochodów dla Wielkopolskich rolników. małopolskim. 450 0 400 oooc żywiec rzeźny fe jaja -f 350 300 25 0 200 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Źródło: Rolnictwo w 2005r.łącznie znajduje się tam 46. w woj.6% pogłowia krów. sztuk w 2004 r. Natomiast pogłowie trzody chlewnej głównie występuje w woj.2005 w tys. w woj. Warszawa 2006. podlaskim. Pogłowie owiec. GUS.. którego liczebność wynosi w 2004 r. (318 tys. wielkopolskim. jaj w latach 1995 . Można. zatem przyjąć założenie. Spożycie mięsa kształtuje się na poziomie 63 kg . Miernikiem natężenia chowu zwierząt gospodarskich w poszczególnych województwach jest obsada na 100 ha użytków rolnych. znaczna produkcja zbóż oraz tradycje i wiedza Wielkopolskich rolników. Koszt produkcji kilograma wieprzowiny w Wielkopolsce jest niższy niż w innych regionach Polski. kujawsko-pomorskim. podlaskim i wielkopolskim w 2004 r. Wpływ na ten stan ma przede wszystkim duża koncentracja produkcji w gospodarstwach rolniczych. Największa koncentracja chowu bydła występuje w woj. W województwach: mazowieckim.). Zawartość mięsa w tuszy mierzona poubojowo wynosi w Wielkopolsce 51% a średnio w Polsce 46. ton 1400 0 1300 0 1200 0 1100 0 1000 0 800 0 700 0 600 0 500 0 400 0 300 0 200 0 600 5* mleko X -I.7 szt. Pod względem jakościowym jest to najlepszy jakościowo surowiec dla przetwórstwa mięsnego. małopolskim i wielkopolskim. wobec 4159 tys. zaledwie 8% poziomu z 1990 r.Wykres 5: Produkcja żywca rzeźnego. Obsada owiec na 100 ha UR wahała się w 2003 r.550 50 Ą.5%. mazowieckim i wielkopolskim .5% pogłowia. sztuk w 1990 r. świętokrzyskim do 11.2 szt. rozbudowany przemysł paszowy. znajdowało się 44% pogłowia bydła i 44.

6 0 .na jednego mieszkańca w tym mięsa wieprzowego 40 kg i jest dość stabilne spowodowane stałymi tradycjami kulinarnymi Polaków.

61 . Zakłady Mięsne „SALUS" z Bojanowa.5 Pozycja badanej spółki na rynku Z ostatnich danych wynika. W większości są to małe zakłady rzemieślnicze. Zakłady te stanowią grupę tzw. Agro-Handel Sp.Wykres 6: Pogłowie bydła. Należą do nich Zakład Przetwórstwa Mięsnego „MRÓZ". oc | Bydto | Krowy Trzoda chlewna Źródło: Rolnictwo w 2004r. Polska Dolnośląskie Kujawsko-pomorskie Lubelskie Lubuskie Łódzkie Małopolskie Mazowieckie Opolskie Podkarpackie Podlaskie Pomorskie :::: Śląskie Świętokrzyskie •6. Kilka większych zakładów o obrotach powyżej 100 min zł powstało w ostatnim okresie czasu. z o. iż przetwórstwem mięsa wieprzowego zajmuje się w Wielkopolsce około 460 zakładów w tym 37 zakładów jest w okresie przejściowym. krów i trzody chlewnej na 100 ha UR wg województw w 2004r w szt. GUS. „tygrysów sektora". Dzięki tej grupie zakładów wyniki finansowe całej branży uległy znaczącej poprawie.7 Warmińsko-mazurskie | Wielkopolskie Za chód niopomorskie "8 f. Wzrosła efektywność branży oraz wydajność pracy na skutek restrukturyzacji firm i inwestycji kapitałowych. Warszawa 2005 2.o. Wyniki finansowe oraz udziały rynkowe tej grupy w skali kraju ulegają dynamicznej poprawie. Zakłady Mięsne „BARTEK" z Sierakowa. Zakłady Mięsne „DUDA".

o.System Kontroli Krytycznych Punktów Zagrożeń.z uprawnieniami do handlu z UE) PIW-HZ-6200-29/05. W wielu przypadkach zakłady te nie spełniały podstawowych wymogów sanitarno-weterynaryjnych oraz bezpieczeństwa żywności. III . 62 . z o. zachowaniu małych zakładów przetwórczych posiadających lokalne rynki oraz przetwarzających zakupione z ubojni tuczniki. Produkcję prowadzi przestrzegając zasad dobrej praktyki produkcyjnej i przepisów dotyczących ochrony środowiska. rozbiór.Do początku lat 90-siątych przemysł mięsny w Wielkopolsce rozwijał się w oparciu o małe. co jest stwierdzone w zaświadczeniach wystawionych przez powiatowego lekarza weterynarii PIW-Hż-6200-31/05.liderów rynkowych zaopatrujących rynek regionu oraz sieci detaliczne. którego cały swój wysiłek poświęca na stałą poprawę jakości swych produktów. dostosowane do norm i standardów UE. przetwórstwo. Pracownicy spółki znają politykę jakości firmy oraz są przez firmę szkoleni i instruowani w zakresie bezpieczeństwa żywności. w ramach. Agro-Handel Sp. Zakład konsekwentnie realizuje program „Polityka Dobrej Jakości". • • • • rozdzieleniu uboju i przetwórstwa . w szczególności na południe Polski.Zasady Dobrej Praktyki Higienicznej. wyodrębnianiu się kilku silnych zakładów . w Mosciszkach posiadają obecnie systemy zapewnienia jakości: I . mięso mielone .GMP .GMP Zasady Dobrej Praktyki Produkcyjnej. Nastąpiła gwałtowna restrukturyzacja tego sektora polegająca na: • koncentracji sektora a w szczególności etapu uboju. Zakład znajduje się w Rejestrze Powiatowego Lekarza Weterynarii w Kościanie pod numerem 30110209 (ubój.powstają nowe ubojnie specjalizujące się wyłącznie w uboju. II . Zakład spełnia warunki sanitarne i weterynaryjne obowiązujące dla Zakładów Mięsnych. ze szczególnym uwzględnieniem ich bezpieczeństwa zdrowotnego. Artykuły pochodzenia zwierzęcego spełniają wymagania w zakresie warunków zdrowotnych żywności PIW-HŻ-6200-30/05. przez wszechstronne zaangażowanie pracowników działających na wszystkich szczeblach przedsiębiorstwa. eksporcie półtusz oraz elementów kulinarnych poza Wielkopolskę. rzemieślnicze zakłady zajmujące się ubojem oraz przetwórstwem mięsa.HACCP . Bada wpływ produkcji na środowisko.

z o. z o. Mościszki ZM SKIBA.. Grudziądz PUNKTY 123 115 97 89 86 83 81 81 80 78 76 73 70 68 65 59 54 47 43 43 41 40 (-) (1) (3) (12) 4 5 6 7 (-) (5) (6) (-) (8) (19) (-) (15) (14) (15) (14) (-) (22) (16) (2) (13) ZM MEAT-ŁUKÓW S.o. J. Okrzesik. Handluje z 532 jednostkami przetwórstwa mięsnego. W rankingu zakładów mięsnych (tabela 6) sporządzonym przez dwutygodnik AGRO-TRENDY firma Agro-Handel utrzymuje się w ścisłej czołówce najlepszych firm tej branży. sklepami. Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY MIEJSCE 1 2 3 MIEJSCE w ub. Pilica GRUPA DUDA. roku NAZWA FIRMY ZPM JBB Import-Eksport. Dzięki stałej współpracy z dostawcami Zakład może zwiększać jakość swoich produktów i umacniać pozycję rynkową. Radom 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 ZPM JAFSp. Przechlewo GK PPMiD MAT S. Zakład prowadzi aktywny program współpracy z dostawcami żywca w celu poprawy jego jakości oraz stabilności dostaw..Firma Agro-Handel działa na terenie całej Polski. z hurtowniami. Kosów Lacki ZPM Józef Malinowski. Sosnowiec GRUPA ANIMEX Sp. z o. Chojnice ZM KRZYŻANOWSCY. k. Ranking ciągnie dalej . Warszawa MRÓZ S. Drzycim AGRO-HANDEL Sp. W V edycji rankingu zakładów mięsnych tygodnika BOSS firma zajęła 7 miejsce a w VI edycji w/w tygodnika zajęła 10 miejsce. W 2000 roku Agro-Handel zajął 8 miejsce w eksporcie mięsa. Trzykrotnie w latach 2002-2004 otrzymała certyfikat „Solidna Firma... z o.. z o... 63 .o. Trzebnica ZM VIOLASp. Łyse PKM DUDA S. Morfiny ZM SALUS Sp.A. . nr 13. Borek Wielkopolski ZM NOWAK Sp.o.A. wojskiem oraz innymi jednostkami budżetowymi. ZM ZAKRZEWSCY Sp.24.J.A. Produkty eksportowane są również do krajów Europy Wschodniej.. Cały surowiec skupowany jest w oparciu o system klasyfikacji SEUROP.o.o.. (-) Zródło:J.o. Lniano ZRW Józef Bartos ZPCh.o.. Biskupiec PRIME FOOD Sp..A. z o. zo..o. Sp. Rybno MARID Sp. s. Gdańsk PW KIER ZM Jastrzębie. Bojanowo TARCZYŃSKI S.A. Pieszków ZM MAZURY w Ełku Sp. "AgroTrendy: zakładów mięsnych dwutygodnika AgroTrendy (II edycja) "Lokomotywa' ' 2006.. z o..

64 64 . należności a także środki pieniężne. terminowości regulowania rozrachunków itd. i które służą jej do osiągania korzyści w formie dopływu gotówki lub jej ekwiwalentów oraz zabezpieczenia pretensji wierzycieli. przynosząc nadwyżkę środków pieniężnych. Nakłady na inwestycje ponoszone są w momencie rozpoczęcia ich realizacji lub nawet przed i nie ma nigdy pewności. głównie zapasy. której głównym celem jest68: • • • dokonanie klasyfikacji i ustalenie najważniejszych cech posiadanego majątku. s.1. wyposażenie oraz prawa i majątek obrotowy. rozpatrzenie struktury zasobów majątkowych przedsiębiorstwa. a zwłaszcza środki trwałe. to kontrolowane przez jednostkę aktywa o wiarygodnie określonej wartości. zbadanie wielkości i zmian zasobów majątku w czasie. aktywa obrotowe uczestniczą w nim w sposób bezpośredni. Rozchód zasobów majątkowych musi być uzupełniony odpowiednim przychodem. co stwarza możliwość ciągłego dostosowywania wielkości tych składników do stopnia wykorzystywanych zdolności produkcyjnych. to jest długotrwałe finansowe lokaty pieniężne i rzeczowe. W przeciwieństwie do aktywów trwałych. Gabrusewicz op. powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń. Z reguły czas ten jest względnie krótki. Aktywa trwałe zaangażowane są w przedsiębiorstwie przez okres powyżej 1 roku. że niezwykle ważna jest analiza sytuacji majątkowej przedsiębiorstwa. które spełniają pośrednią rolę w procesie osiągania gotówki.3. Analiza sprawozdań finansowych 3. Aktywa. Wchodzą one do procesu gospodarczego i tam też podlegają stałym przemianom oraz wymianom. to te zasoby majątkowe. które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych. Ryzyko inwestycyjne występujące przy 68 W. nad którymi jednostka sprawuje kontrolę. czy nastąpi ich pełny zwrot z bieżących wpływów działalności gospodarczej.cit. Czas przebywania poszczególnych zasobów aktywów obrotowych jest uzależniony od charakteru procesu produkcyjnego. z tego też względu uważa się je za mało elastyczne i obciążone są dużym ryzykiem. Analiza sytuacji majątkowej w oparciu o aktywa bilansu Zasoby majątkowe. Obejmują one majątek trwały. Ich rola w procesie osiągania gotówki nie jest jednakowa. Istota i funkcje aktywów trwałych i obrotowych powodują.

tj. tym są one łatwiejsze do zaangażowania w działalności gospodarczej i w ten sposób przedsiębiorstwo posiada większą płynność majątkowo bilansową.bilansową. wskazuje na zawężanie działalności oraz ograniczanie posiadanych zdolności produkcyjnych.angażowaniu aktywów obrotowych jest o wiele mniejsze niż w przypadku zastosowania aktywów trwałych. stanowi wielkość zróżnicowaną. która zależy od rodzaju przedsiębiorstwa. Im więcej środków ulokowanych jest w aktywach obrotowych (płynnych). jakie miały miejsce w okresie sprawozdawczym. Wzajemna relacja między aktywami trwałymi a aktywami obrotowymi. a głównie stosunku aktywów trwałych i aktywów obrotowych. powiększanie zdolności produkcyjnych. Do podstawowych wskaźników dynamiki wykorzystywanych w analizie majątku zalicza się: wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego wskaźnik dynamiki majątku obrotowego = = = ma atek i ff0M^ rozpatrywanego okresu x 100 majątek całkowity poprzedniego okresu majątek tmały rozpatrywanego okresu x 100 majątek trwały poprzedniego okresu ma tek ^ obrotów rozpatrywanego okresu x 100 majątek obrotowy poprzedniego okresu Istotnym uzupełnieniem w ocenie wstępnej miar dynamiki jest analiza struktury. Wskaźniki struktury wyrażają stosunek procentowy poszczególnych grup zasobów aktywów do ich łącznej wartości. a ponadto w zależności od jego struktury znacznie zróżnicowane. Wielkość tych indeksów powyżej 100% oznacza rozwój przedsiębiorstwa. Dla analizy zmian. natomiast wielkość poniżej 100%. dużą wartość poznawczą mają indeksy dynamiki.wymaga ustalenia i utrzymywania optymalnej ich struktury. Wymieniona relacja ilustruje płynność majątkową . Strukturę majątku w dużej mierze kształtuje charakter przedsiębiorstwa.z punktu widzenia osiągania wyznaczonych celów gospodarczych . Analizę wielkości i dynamiki majątku rozpatrujemy na podstawie danych liczbowych w wielkościach bezwzględnych i wskaźników relatywnych (dynamiki i tempa zmian). pożądanej proporcji różnego typu aktywów. Wskaźniki struktury wykorzystywane w ogólnej analizie majątku wyrażają się następującymi formami: wskaźnik udziału majątku trwałego wskaźnik udziału majątku obrotowego = = majątek trwały x 100 majątek całkowity majątek obrotowy x 100 majątek całkowity 65 . Zarządzanie aktywami .

ukazuje relacje między majątkiem rzeczowym (środki trwałe i zapasy). stanowi syntetyczną miarę elastyczności przedsiębiorstwa. z o. które są relacjami jednych pozycji aktywów do innych pozycji aktywów. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie. jest oznaką pogarszania się elastyczności przedsiębiorstwa. wówczas jest to symptom większych możliwości przedsiębiorstwa w przeprowadzaniu zmian. a spadek świadczy o poprawie jego sytuacji w omawianej dziedzinie. Kiedy wartość wskaźnika unieruchomienia majątku jest mniejsza niż 1. wiąże się z wykorzystaniem danych. gdy relacja pomiędzy nimi jest wyższa od 1. stanowi w gospodarce rynkowej podstawę do wstępnej oceny elastyczności firmy oraz stopnia ryzyka. Nie dotyczy to przedsiębiorstw przemysłowych. Korzystna sytuacja występuje wówczas. Warszawa 2006. wysokich kosztów stałych i małej elastyczności przedsiębiorstwa.W badaniach sytuacji majątkowej wskaźniki syntetycznej struktury majątku uzupełniane są o wskaźniki. które charakteryzują proporcje między aktywami trwałymi oraz aktywami obrotowymi.o. wówczas wzrost udziału środków trwałych w całkowitym majątku może świadczyć o rosnącym stopniu mechanizacji produkcji i postępie technicznym. co ma istotne znaczenie dla wierzycieli przedsiębiorstwa stopnia oraz banków finansujących Wielkość działalność tego firmy. które przedstawia poniższa tabela: 69 M. W przypadku obniżenia zapotrzebowania odbiorców na wytwarzane produkty lub odprzedawane towary.istnieje duże prawdopodobieństwo obniżenia rentowności. Dokonanie analizy sytuacji majątkowej firmy Agro-Handel Sp. Jarzębowska. a nawet powstanie strat. 80-82. narastającej konkurencji . Wśród wskaźników relacji najszersze zastosowanie mają wskaźniki: wskaźnik unieruchomienia majątku = mąąe rway majątek obrotowy wskaźnik produkcyjności majątku = majątek rzeczowy majątek finansowy Ocena relacji. a majątkiem finansowym (należności i środki pieniężne). Każdy wzrost tego wskaźnika w czasie. wskaźnika przekraczającym 1. W przedsiębiorstwach produkcyjnych majątek obsługujący działalność podstawową. wprowadzających nowoczesną technikę i technologię. informuje o znacznym stopniu unieruchomienia majątku. s.względnie też pojawienie się na rynku substytutów . 66 . powinien być większy od majątku finansowego69. Natomiast wskaźnik produkcyjności. PWE. o Wskaźnik poziomie unieruchomienia majątku w postaci przedstawionej powyżej.

Inwestycje krótkoterminowe IV.78 0.92% 163.87 11 967353.84 2004 13330676.44 98 594.39% 100.75 8 238 820. w którym wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wyniósł zaledwie 106.49 % 111. z o. z o.43 18 458 356. Na podstawie danych zawartych w tabeli 7 dokonano obliczeń łańcuchowych wskaźników dynamiki majątku badanej jednostki gospodarczej.65 11909667.02 0.71 1 249 311.00 98 604.lapasy II.50%).Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 2003 96 149.36 0.78 7 585 104.00 30 000.Aktywa trwałe 1.71 0.00 0. z o.Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe 11 135497.50 % 113.94 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.16 13 098 068.37 zł w porównaniu do roku poprzedniego. które wynoszą: Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.o.79 1 170 552.Aktywa obrotowe l.01 21 380.Rzeczowe aktywa trwale III.79 818 830.04 11 765 755.83 104 004.00 30 000.Należności krótkoterminowe III. w przeciwieństwie do majątku obrotowego.00 75 449.Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WSKAŹNIKI DYNAMIKI 2003 wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego wskaźnik dynamiki majątku obrotowego (2002 = 100) 2004 (2003 = 100) 2005 (2004 = 100) 117. którego wartość wzrosła o 7 020 188.59 % 120.13 2005 14 343 047. w latach 2002-2005 2002 A. iż przyrost majątku całkowitego w badanym okresie wyniósł 7 794 358.91 7322 858.07 Aktywa razem 21 766 071. który w roku 2003 był mniejszy o 1 336 779.01 7470 895.12 93 351.29 65 425.o.00 118 990.60 zł.00 % 106. iż majtek trwały spółki przez kolejne trzy lata charakteryzował się stałym wzrostem. 67 . Inwestycje długoterminowe V.Należności długoterminowe IV.76 B.05 14 130 704.44 9 798 718.41 116 564. Należy zauważyć.36 23178120.76 3 151 655.00 30 000.27% 107. na co zasadniczy wpływ miał przyrost majątku trwałego. Z obliczonych łańcuchowych wskaźników dynamiki wynika.o. że stosunkowo niekorzystnie kształtowały się roczne zmiany majątku w roku 2004.42 % 88.29 8 796 435.11 990 981. Analizując zmiany bezwzględne majątku całkowitego i jego podstawowych grupach majątkowych można zauważyć.11 691 198.05 1 068 370.94 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.00 31681.25 zł. w latach 2002 .o.49 % przy jednoczesnym również niskim wskaźniku dynamiki majątku obrotowego (100.61 26 252 714.42 9 847444.31 7 195 752. Wartości niematerialne i prawne II.34 30 988.11 1 191 643.

Wskaźniki ogólnej struktury majątku przedstawia poniższy wykres: Wykres 7: Kształtowanie się wskaźników udziału majątku trwałego i obrotowego w majątku całkowitym firmy Agro-Handel Sp. Z wykresu 7 i tabeli 9 wynika. czyli poziom uznawany za korzystny.o.35. Wraz ze wzrostem udziału trwałych składników majątku w majątku całkowitym badanej spółki. niż 1.15) jednak jest on cały czas na wyższym poziomie.66 0. w latach 2002 . z o. z o.83 WSKAŹNIKI RELACJI 2003 2004 1.46 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.66 do 1. z o.22 1.o. z o. Natomiast wskaźniki relacji majątku spółki Agro-Handel zawarte są w tabeli 9.3 5 1. zwiększa się ryzyko inwestycyjne związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.o. Spadek udziału aktywów obrotowych w aktywach całkowitych wiąże się z spadkiem elastyczności.o.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik unieruchomienia majątku wskaźnik produkcyjności majątku 2002 0. których wielkość w pierwszych trzech latach badanego okresu wzrosła z poziomu 0. Taka tendencja to efekt zmian dostosowujących technologię 68 . kiedy to majątek spółki był zdominowany majątkiem trwałym następuje równoważenie udziałów podstawowych grup majątkowych. Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 . Potwierdzają to również obliczone wskaźniki relacji majątku trwałego do majątku obrotowego.53 1. W ostatnim analizowanym okresie wskaźnik charakteryzował tendencją spadkową (zmniejszenie o 0. iż systematycznie od początku badanego okresu.2005 ■ / 2002 2003 2004 2005 □ MAJĄTEK TRWAŁY □ MAJĄTEK OBROTOWY Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp.5 2005 1.20 1.

długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 0.00 0.03 100. o o l100.59 106. Do wzrostu majątku całkowitego głównie przyczynił się wzrost majątku trwałego.13 0. o 96.32 144.361 53.6Ą 163.79 47.46\ 12.33 5.53 1.o. czyli do dnia akcesji do struktur europejskich.51 0. z o. natomiast wartość pozostałych zwiększyła się odpowiednio o: 42.23%.inwestycje krótkoterminowe .00 0.rzeczowe aktywa trwałe . Wśród składników majątku trwałego jedynie inwestycje długoterminowe zmniejszyły 100. Wartość majątku obrotowego uległa zwiększeniu jedynie o 6.14 0.00 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. których wartość wzrosła o 445.46\ o .00 311.wartości niematerialne i prawne .krótkoterminowe rozliczenia 45.o. z o.97 182.43 93.77 0.56%.92 Majątek obrotowy .06 0.85 4.56 65.38 375. Szczegółowa struktura i dynamika zmian trwałego i obrotowego majątku spółki oraz ich poszczególnych składników przedstawia się następująco: Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.55 0.23 79.pozwala stwierdzić.37 28.23 Majątek całkowity 100. Pogłębiona analiza dynamiki aktywów .96 163.produkcji żywności do standardów Unii Europejskiej.16 0. iż w latach 2002 .87 0. przy czym wartość 69 .01\ 0.42 182.zapasy . którego wartość wzrosła o 95.należności długoterminowe .93 Majątek trwały .44f 64.38% rzeczowe aktywa trwałe oraz o 275.19 125.87%.68% wartości niematerialne i prawne.00 2005 --100 DYNAMIKA (%) 2002= 2003 2005 2004 54.54 252.00 100.94 117.15 88.54 86.83\ 146.14 545.00 111. jakie firma Agro-Handel wprowadziła do 01.68 196.47 34.59% długoterminowe rozliczenia międzyokresowe.55 3.51 0.46 do 1. Największą dynamiką zmian wśród składników majątku obrotowego charakteryzują się rozliczenia krótkoterminowe.05.27 461.66 6.14 57.44 54.49 2.00 238.66 142.o o \ o .98 0.98 0. Wielkość wskaźnika produkcyjności w tym okresie mieści się w przedziale od 1.43 42.04 195.00 100.02 5.24 88.70 109.inwestycje długoterminowe .98 35.95 84.17 60.2005 nastąpił wzrost całości majątku o 42.45 56.12 STRUKTURA (%) 2003 2004 54.00%.51 158.2004.57 142.35 38.przeprowadzona na podstawie obliczonych odchyleń i wskaźników dynamiki .45\ 4.35 45.należności krótkoterminowe .00 0. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 39. Z kolei od drugiego roku objętego badaniem korzystnie kształtuje się relacja majątku obsługującego działalność podstawową do majątku finansowego.54 co dla przedsiębiorstw produkcyjnych wskazuje na korzystną sytuację.69 0.00 100.19%.

Kapitał własny definiowany jest przez aktywa netto. Natomiast spadek udziału majątku obrotowego w strukturze aktywów wynika głównie ze spadku udziału należności krótkoterminowych z 47. 107.27%. Analiza sytuacji kapitałowej na podstawie pasywów bilansu Klasyfikację kapitałów jednostki według najczęściej stosowanych kryteriów podziału i ich rodzaje przedstawia poniższy schemat: Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych KRYTERIUM: WŁASNOŚCI KAPITAŁY WŁASNE KAPITAŁY POZOSTAŁE KAPITAŁY PODSTAWOWE KAPITAŁY OBCE KREDYTY.07% oraz jednoczesnym wzroście środków pieniężnych o 152. Analizując zmiany w strukturze zachodzące w majątku firmy Agro-Handel należy zauważyć. s.2. POŻYCZKI) KRYTERIUM: ZRODEŁ POCHODZENIA ZEWNĘTRZNE WŁASNE (KAPITAŁ ZAŁOŻYCIELSKI. POŻYCI ZOBOWIĄZANIA KRYTERIUM: TERMINOWOŚCI DŁUGOTERMINOWE WŁASNE (PODSTAWOWE.20%.83% tj.111.66% do 28. pomniejszonym o szeroko rozumiane zobowiązania i rezerwy na zobowiązania.46. 3. OBCE (KREDYTY INWESTYCYJNI KRÓTKOTERMINOWE 'ŁASNE (ZYSKNA DYWIDENDA REZERWl BCE (ZOBOWIĄZANIA BIEŻĄCE. który jest 70 . WEWNĘTRZNE WŁASNE Źródło: Opracowano na podstawie W. o 19. ZOBOWIĄZANIA. Gabrusewicz op. OBCE (KREDYTY.98% do 53. należności krótkoterminowych spadła o 15.zapasów wzrosła o 9. iż wzrost udziału majątku trwałym wiązał się ze wzrostem udziału rzeczowego majątku trwałego z 38. 103. cit.% tj.85%. Tak zdefiniowany kapitał własny obejmuje kapitał (fundusz) podstawowy. o 14. które równe są aktywom jednostki.56%.

107. stanowi najbardziej stabilne źródło finansowania. kapitał z aktualizacji wyceny. Łącznie z kapitałem własnym zobowiązania długoterminowe stanowią tzw. cit.do relacji zachodzących pomiędzy własnymi i obcymi źródłami finansowania zasobów. podatków. zysk (stratę) z lat ubiegłych. a także zobowiązania bieżące. Kapitał własny. na które składają się: zobowiązania wobec kredytodawców i pożyczkodawców z tytułu kredytów i pożyczek krótkoterminowych oraz płatności odsetek od kredytów i pożyczek długoterminowych przypadające na dany rok.w warunkach danego przedsiębiorstwa . zobowiązania z tytułu płac. W. obejmujące zobowiązania handlowe (wobec dostawców). cit. Zobowiązania długoterminowe obejmują długoterminowe pożyczki. Struktura finansowa wynikająca z pasywów bilansu daje obraz podstawy finansowej. spełniając równocześnie funkcję 70 gwarancyjną wobec wierzycieli . Dokonując wstępnego przeglądu struktury kapitałów trzeba brać pod uwagę czas użytkowania kapitałów obcych i odrębnie rozpatrywać: • kapitały długoterminowe (zobowiązania i kredyty długoterminowe). 290. s. ubezpieczeń społecznych. zwłaszcza kapitał podstawowy. Dlatego też punktem wyjścia przy porównawczej analizie pasywów jest wstępna ocena ich struktury i ustosunkowanie się . Gabrusewicz op. a więc płatności o terminie nieprzekraczającym jednego roku. Poniższa formuła przedstawia kapitały własne w ujęciu rachunkowym: K APITA W ŁASNE = AK TYW A . pozostałe kapitały rezerwowe. na której jest oparta działalność przedsiębiorstwa. Termin ich płatności jest dłuższy niż jeden rok.ZO BO W IĄZAN IA I REZERW Y NA ZO BO W IĄZAN IA ŁY Dążenie do poprawy stopy zwrotu kapitału własnego powoduje angażowanie w działalność gospodarczą kapitałów obcych. 71 Ujmuje to poniższa reguła : KAPITA STAŁY = KAPITAŁY W ŁASNE + ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE Ł Na zobowiązania krótkoterminowe. Waśniewski op..korygowany in minus o należne wpłaty na kapitał podstawowy oraz udział (akcje) własne. który powinien zapewnić pokrycie przynajmniej elementów majątku trwałego (wykazującego najniższa płynność). kapitał stały przedsiębiorstwa. ceł. kapitał zapasowy. s. • kapitały krótkookresowe (zobowiązania i kredyty krótkoterminowe). obligacje i inne papiery wartościowe emitowane przez przedsiębiorstwo. kredyty. Pomiędzy tymi 71 . zysk (stratę) netto oraz nieaktywną pozycję korygującą odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego. T.

. ocenę dynamiki poszczególnych składników kapitału. cit. może spowodować trudności płatnicze i wywołać niebezpieczeństwo niewypłacalności . Dudycz.oprócz stałego wypłacania dywidend od kapitału zakładowego . W dobrze funkcjonujących przedsiębiorstwach . co oznacza szybsze zwiększenie rezerw kapitałowych niż kapitału zakładowego. s. op. Bardzo istotną kwestią wstępnej oceny pasywów jest zbadanie wewnętrznej struktury kapitałów własnych. Natomiast wskaźniki relacji są uzupełnieniem wskaźników struktury. Nierzadkie są 72 73 M. Jarzębowska op. 72 . Istotna jest również wewnętrzna struktura obu grup kapitałów. wskazując na wzrost stopnia samofinansowania. T. Informuje o skali zaangażowania obcych źródeł finansowania w stosunku do kapitałów własnych. Analiza sytuacji majątkowej obejmuje: • • • ocenę struktury kapitałów. 121. Pierwszy wskaźnik relacji określany jest wskaźnikiem przekładni kapitałowej. Poziom sfinansowania składników kapitałami własnymi i obcymi określają wskaźniki struktury własnościowej i relacji kapitałów własnych i obcych wyrażających się następującymi formułami: wskaźnik udziału kapitałów własnych wskaźnik udziału kapitałów obcych wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych kapitały własne x 100 kapitały całkowite kapitały obce x 100 kapitały całkowite kapitały obce kapitały własne kapitał własny kapitał obcy Wskaźnik udziału kapitałów własnych w kapitale całkowitym wyraża stopień samofinansowania przedsiębiorstwa. ocenę struktury kapitałowo-majątkowej. cit. 35. s.wielkościami powinna występować właściwa dla danego przedsiębiorstwa proporcja.ma miejsce systematyczne tworzenie rezerw z zysku. nagłe zmniejszenie kapitałów własnych w stosunku do obcych źródeł finansowania. Wskaźnik udziału kapitałów obcych informuje o rozmiarach zadłużenia przedsiębiorstwa. gdyż nieprzemyślane. przy których płaci się często wysokie odsetki. Stąd też stosunek między kapitałem zakładowym a rezerwami ulega często znacznej zmianie. Drugi wskaźnik relacji jest miarą samofinansowania przedsiębiorstwa. Relacja między nimi zależy od charakteru przedsiębiorstwa i od czynników zewnętrznych. Rozpatrzenie jej informuje o wartości kapitału własnego i zagrożeniach wynikających z zaangażowania kapitału obcego .

. .. w których wielkość rezerw kapitałowych przekracza kilka razy wielkość kapitału zakładoweg 74 o . nr 9. .. Gajdka. „Przegląd Organizacji". Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych obliczany następująco: wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych = kapitały całkowite w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały całkowite w poprzednim okresie kapitały własne w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały własne w poprzednim okresie kapitały obce w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały obce w poprzednim okresie kapitały długoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały długoterminowe w poprzednim okresie kapitały krótkoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały krótkoterminowe obce w poprzednim okresie wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych J. 30 73 . 2001. Do oceny struktury kapitałów własnych i obcych służą wskaźniki: kapitał podstawowy x 100 kapitały własne kapitał zapasowy x 100 kapitały własne kapitał z aktualizacji wyceny x 100 kapitały własne kapitał rezerwowy x 100 kapitały własne wynik z lat ubiegłych x 100 kapitały własne wynik roku bieżącego x 100 kapitały własne zobowiązania długoterminowe x 100 kapitały obce zobowiązania bieżące x 100 kapitały obce kredyty krótkoterminowe x 100 kapitały obce .wypadki.... należy porównać dynamikę poszczególnych grup kapitałów względem siebie... _ zobowiązania z tytułu dostaw i usług x 100 kapitały obce Do oceny struktury kapitału pod względem wskaźników opisanych wzorami: wskaźnik udziału kapitałów długoterminowych wskaźnik udziału kapitałów krótkoterminowych wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do krótkoterminowych terminowości korzysta się ze kapitały długoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały krótkoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały długoterminowe kapitały krótkoterminowe Dokonując oceny zmiany kapitałów w czasie. Metoda praktyczna. . s. . . . w odniesieniu do poszczególnych grup kapitałów. Wyznaczenie pojemności zadłużeniowej spółki.

K. natomiast majątek obrotowy powinien znaleźć częściowe pokrycie w kapitale własnym (kapitał własny powinien stanowić pokrycie dla 30% wartości majątku obrotowego) i długoterminowym obcym oraz częściowo krótkoterminowym kapitale obcym. a za taki uważa się majątek trwały. Również za pozytywny objaw uważa się silniejszą dynamikę kapitałów długoterminowych od dynamiki kapitałów krótkoterminowych. Jeżeli zobowiązania krótkoterminowe w pełni pokrywają majątek obrotowy wówczas zachowana jest złota reguła bilansowania w stosunku do obrotowych składników majątku przedsiębiorstwa76. pożyczki. że optymalny poziom sfinansowania majątku trwałego kapitałem własnym wynosi 70%) oraz w razie potrzeby długoterminowym kapitałem obcym. Oddzielna niewystarczająca. Sawicki. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. s. cit. Rzeczywisty obraz stanu ekonomiczno-finansowego firmy można uzyskać dopiero na podstawie oceny wzajemnego związku między kapitałami (pasywami) a odpowiadającymi im środkami majątkowymi (aktywami) . bony komercyjne) oraz zobowiązania bieżące. red. Majątek trwały należy finansować głównie kapitałem własnym (przyjmuje się. czyli przez kapitał własny. co łączy się z finansowaniem majątku obrotowego.Gabrusewicz op. Wydawnictwo Ekspert. powinien być finansowany w sposób najbardziej bezpieczniejszy.wzrasta udział kapitałów o większym wskaźniku dynamiki. analiza by poszczególnych pozycji pasywów i aktywów jest wyczerpująco ocenić sytuację ekonomiczno-finansową przedsiębiorstwa. Wrocław 2002. 120 Polityka bilansowa i analiza finansowa. jest to pozytywny objaw. Złota reguła bilansowa zakłada. że majątek obciążony dużym ryzykiem. Dla utrzymania równowagi finansowej przedsiębiorstwa istotne jest również zachowanie bieżącej płynności. Jeżeli dynamika kapitałów własnych jest silniejsza od dynamiki kapitałów obcych. tym samym: kapitał własny* długoterminowy obcy majątek trwały _ > ( n stopień pokrycia) W. s. 142 74 . Podstawowym źródłem jego finansowania są kapitały krótkoterminowe (krótkoterminowe kredyty bankowe. Wskaźniki te pokazują też zmiany w strukturze kapitałów .Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych jest równy wskaźnikowi dynamiki majątku całkowitego.

iż część środków obrotowych finansowana jest kapitałem stałym. Kapitał obrotowy netto 7R . Jeżeli majątek trwały nie jest pokryty kapitałami długoterminowymi. 123.majątkowej służą również następujące wskaźniki: wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym = = kapita własny x 100 ł mają tek trwały kapita stały x 100 ł mają tek trwały wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego kapita krótkoterminowy x 100 = ł majątek obrotowy wskaźnik zaangażowania kapitałów obcych = kapita obce x 100 ły mają tek obrotowy Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym informuje. wynikającego z unieruchomienia części środków obrotowych (zapasów.KAPITAŁY OBCE KRÓTKOTERMINOWE Ł 77 78 Ibidem. O ile przedsiębiorstwo swojego majątku trwałego może nie mieć sfinansowanego kapitałem własnym. Ta część kapitału stałego. to przedsiębiorstwo takie ma bardzo silne podstawy finansowe.oblicza się według poniższych formuł : • • podejście kapitałowe KAPITA OBROTOW Y NETTO = KAPITAŁ STAŁY . Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałami długoterminowymi jest uzupełnieniem poprzedniego wskaźnika. s. Jeżeli majątek trwały jest w całości finansowany kapitałami własnymi. op. to musi bezwzględnie finansować majątek trwały kapitałem długoterminowym.Do oceny struktury kapitałowo . cit. Gabrusewicz. Celem kapitału pracującego w przedsiębiorstwie jest minimalizacja ryzyka. Jest to. ponieważ kapitały długoterminowe powinny przewyższać wartość majątku trwałego. s. 143. kłopoty ze ściąganiem należności). należności) lub też wynikającego ze strat związanymi z tymi środkami (trudności zbytu produktów. to wartość wskaźnika jest mniejsza od 100%. W. że przedsiębiorstwo może mieć trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań. Stopień tego finansowania 77 określa wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego . Wartość tego wskaźnika powinna przekraczać 100%.MAJĄTEK TRWAŁY Ł podejście majątkowe KAPITA OBROTOW Y NETTO = MAJĄTEK OBROTOWY . więc pewnego rodzaju element bezpieczeństwa. która finansuje środki obrotowe określana jest mianem kapitału obrotowego netto lub kapitału pracującego. Oznacza to. w jakiej części majątek trwały jest finansowany kapitałem własnym. Pozostałe środki obrotowe finansowane są kapitałami krótkoterminowymi (zobowiązaniami i kredytami). ułatwiający zachowanie bieżącej płynności finansowej. W praktyce jednak obserwuje się. co zgodne jest ze złotą regułą finansową. 75 .w zależności od podejścia .

Zobowiązania długoterminowe Ill.94 26252714.91 1 000 000.o. w jakim stopniu kapitał pracujący finansuje majątek całkowity i majątek obrotowy.34 1640. z o.78 0.00 3 221 688.00 4 017200.56 301 684.30 12 162 308.00 3 972.42 7 186.12 1 874 759.15 0.Kapitał (fundusz) zapasowy III. W 2005 roku badanej spółce udało się 76 .39 9 798 718..9 2005 10 335 103. z 0.53 zł. L. Jego wzrost oznacza zwiększenie długookresowych kapitałów w finansowaniu majątku obrotowego w przedsiębiorstwie.Rezerwy na zobowiązania -długoterminowe -krótkoterminowe //. Analizując zmiany bezwzględne poszczególnych pozycji pasywów można zauważyć.07 1 710 859.52 1 000 000.—r^: majątek całkowity kapitał obrotowy x 100 = ■ .00 zł.73 1712832.07 3 664.25 10 617 599.34 0.42 0.—r~h majątek obrotowy Wartość przedstawionych powyżej wskaźników informuje o tym. w 4.00 5 003 448.79 9 226.53 244 121..00 3 972. Należy zauważyć. .60 9 226.69 0.11 78 097. wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego L. Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp.90 0. iż przyrost kapitałów własnych w rozpatrywanym okresie wyniósł 6 517 158. poziom kapitału obrotowego wykorzystuje się do obliczenia następujących wskaźników: wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego r * JH » ■ .0.74 9 847444.77 70 070. którego wartość wzrosła o 4 198 047.Zobowiązania i rezerwy I.o.Rozliczenia międzyokresowe -długoterminowe -krótkoterminowe 3 817 944.Zobowiązania krótkoterminowe IV.69 1761190.00 65 2769.15 2003 4 540 809.00 805 400.97 zł.00 5 015 020.40 11 909 667. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny IV.31 21 766 071. t t u t t■ ■ a.45 301 684.07 899 865. Jest to sytuacja korzystna dla przedsiębiorstwa.75 9 132 173. z o.78 2004 6 740 569. iż w 2004 roku wspólnicy dokonali dopłaty do kapitału podstawowego w kwocie 400 000.44 1640.86 Pasywa razem 18 458 356.00 3 664. Poniższa tabela zawiera dane wyjściowe do dokonania analizy sytuacji kapitałowej badanej zakładów mięsnych Agro-Handel Sp. Spadek wartości wskaźnika oznacza wzrost finansowania majątku obrotowego kapitałem krótkoterminowym i jest to dla przedsiębiorstwa sytuacja niekorzystna. = ■ . .00 5 052 102.Badając strukturę majątkowo-kapitałową.75 652 769.Kapitał (fundusz) własny I.78 8 027. .07 7 186.05 1 400 000.Zysk (strata) netto B.18 10 337251.48 4 8358.79 244 121..36 23178120.00 2 339260.91 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.01 5 369 431. na co największy wpływ miał przyrost kapitału zapasowego. w latach 2002-2005 2002 A.12 3 687 533.Kapitał (fundusz) podstawowy II.89 11 135 497.65 1 400 000.

2005 ii n H 2002 2002 2003 2004 ■ KAPITAŁ WŁASNY □ KAPITAŁ OBCY 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp. z o. W latach 2002 . wyniósł on: 3 687 533. . tym samym badana spółka poprawia swą strukturę własnościową. był on większy o 1 976 673.o.63%. Struktura kapitałów badanego podmiotu gospodarczego obrazują poniższe wykresy: Wykres 8: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium własności firmy Agro-Handel Sp. Analizując wykres 8 można zauważyć.32% do 60.40 zł i w porównaniu do roku 2003 (najniższego zysku).45 zł.o. Wykres 9: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium terminowości firmy Agro-Handel Sp.51 zł.79 zł do 17 225 261.o. z o.2005 zobowiązania i rezerwy kształtowały się na poziomie od 14 640 411.wypracować największy w całym badanym okresie zysk. z o.o. w latach 2002 .2005 2005 2003 2004 ■ KAPITAŁ DŁUGOOKRESOWY □ KAPITAŁ KRÓTKOOKRESOWY Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002 . iż udział kapitałów obcych w strukturze w ciągu badanego okresu spadł z poziomu 79.

77

Z kolei - jak wynika z wykresu 9 - w latach 2002 - 2005 nastąpiła znacząca zmiana w strukturze kapitałowej, mianowicie do roku 2003 kapitał całkowity spółki zdominowany był przez kapitały krótkoterminowe (58% w 2002, 56% w 2003), natomiast po 2003 roku w kapitałach dominowały kapitały długoterminowe (52% w 2004, 65% w 2005). Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 - 2005
\A/vc7rv7i=™i MiBKiiB WYSZCZEGOLN EN E KRYTERIUM WŁASNOŚCI: wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych KRYTERIUM TERMINOWOŚCI: wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych 0,74 0,79 1,10 1,86 3,83 0,26 3,79 0,26 2,44 0,41 1,54 0,65 WSKAŹNIKI RELACJI „„„„ «„„„ „nn. * 2002 2003 2004 nnr 2005

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Również korzystnie kształtują się wskaźniki relacji kapitałów badanej spółki. Skala zaangażowania obcych źródeł finansowania, w stosunku do źródeł własnych, spadała z 3,83 w 2002 roku do 1,54 w 2005 tj. o 2,29. W dwóch ostatnich badanych okresach miara skali samofinansowania (wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych) systematycznie wzrastała, jednak nadal na koniec badanego okresu wielkość utrzymała się na dość niskim poziomie - zaledwie 0,65. Świadczy to o tym, iż firma Agro-Handel jest podmiotem silnie uzależnionym od kapitałów obcych. Systematyczny wzrost wielkości wskaźnika relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych świadczy o coraz większej roli długoterminowych źródeł finansowania aktywów spółki AgroHandel. Szczegółowa struktura oraz dynamika kapitałów własnych i obcych a także ich składników podstawowych prezentuje tabela 13.

78

Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005
WYSZCZEGÓLNIENIE
2002

STRUKTURA (%)
2003 2004 2005

DYNAMIKA 2002= 2003 2004

■100 (%) 2005 270,70 140,00 621,24 80,92

Majątek trwały
- kapita (fundusz) podstawowy ł - kapita (fundusz) zapasowy ł - kapita (fundusz) z aktualizacji wyceny ł - zysk (strata) netto

100,00
26,19 21,10 7,90 44,81

100,00
22,02 51,52 6,64 19,82

100,00
20,77 47,80 3,62 27,81

100,00
13,55% 48,41M 35,68\

118,93
100,00 290,45 52,60

176,55
140,00 400,01 80,92

2,36\ 100,00

109,58 215,54

Kapitał obcy
- rezerwy na zobowi ązania - zobowi ązania długoterminowe - zobowi ązania krótkoterminowe - rozliczenia mi ędzyokresowe

100,00
0,01 27,44 72,52 0,03

100,00
0,04 29,33 70,61 0,02

100,00
0,48 32,67 62,89 3,97

100,00
0,06\

117,66
438,11 125,76 114,55 92,26

112,28
4761,07 133,66 97,36

108,72
562,49 124,84 86,01

37,5/1
57,37\ 11,06\

16433,67 44338,47

Kapitał całkowity

117,92

125,57

142,23

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Na podstawie danych zawartych w tabeli 13 wynika, że w latach 2002 - 2005 dynamika kapitałów własnych spółki Agro-Handel wzrosła z poziomu 18,93% do 170,70% tj. o 151,77%, przy czym wśród jego składników największą dynamiką - aż 521,24% -wyróżniał się kapitał zapasowy. Z kolei dynamika kapitałów obcych spadła o 8,94% z poziomu 117,66% do 108,72%. Zobowiązania krótkoterminowe wykazywały tendencje spadkową, a ich dynamika spadła o 24,54%, co należy ocenić jako korzystne zjawisko. Od 2003 roku największy udział w strukturze kapitałów własnych ma kapitał zapasowy, który stanowi blisko 50,00%. Jednocześnie udział kapitału podstawowego w rozpatrywanym okresie systematycznie spada, i tak, w pierwszym okresie stanowił 26,19% kapitałów własnych, a w ostatnim roku jego udział wynosił już tylko 13,55%. Natomiast w strukturze kapitałów obcych obserwuje się dość korzystne zjawisko w ciągu czterech kolejnych lat, jakim jest wzrost udziału zobowiązań długoterminowych z poziomu 27,44% na 31,51%, przy jednoczesnym spadku udziału zobowiązań krótkoterminowych z 72,55% do 57,37% tj. o 15,55%. Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów badanej spółki przedstawiają się następująco:

79

80 100% 80% 60% 40% 20% 0% - ^ 0. Warto zauważyć.2005 WSKAŹNIKI DYNAMIKI WYSZCZEGÓLNIENIE 2003 2004 2005 117.o.50 % 114.93% 117.91 % 113.o. z o.33 % 96.38 2002 2003 2004 2005 -^ . w latach 2002 . iż najsilniejszymi wskaźnikami dynamiki odznaczają się kapitały własne oraz kapitały długoterminowe.19 120%^ 1.01 % _________________________________________________________(2002 = 100) __________(2003 = 100) ____________(2004 = 100) wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.66% 122.23 % 90. .o. Wykres 9 obrazuje jak w spółce Agro-Handel przestrzegana była złota reguła bilansowa.96 0.2005 140% 1. co roku wzrastał szybciej.92% 118.Złota reguła bilansa % -^ . z o.54% 106. iż w latach 2002 .2004 nie została zachowana złota reguła bilansowania przez firma.27 % 153.43 % 126. Z obliczeń przedstawionych na wykresie 10 wynika.kapitałową dopiero w 2005 roku.44 % 95. Wykres 10: Złota reguła bilansowa badanej spółki w latach 2002 .Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp. iż ich poziom. w całym okresie objętym badaniem kształtowały się stosunkowo korzystnie. oznacza to. z o.88 % 83.49 % 148.07 z^-**— 0. Agro-Handel. Spółce udało się osiągnąć prawidłowa strukturę majątkowo . Jak wynika z obliczeń przedstawionych w Tabeli 14.72 0.84 % 140.Złota zasada finansowania % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.

8 0 .

78% 4.84 % 112.48 % 2.o.02 % 77. Jednakże w ostatnim roku objętym badaniem poziom kapitału obrotowego netto jest najwyższy w całym okresie.2004 kapitał obrotowy spółki AgroHandel był ujemny. Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp.92 % -5.14% 107.40 % 72.31 % 166. Wykres 11: Kapitał obrotowy netto firmy Agro-Handel Sp.60 % 37.46 % RY MAJĄTKOWO-KAPITAŁOWEJ 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.27 % -12. zatem zmniejszyło się zagrożenie utraty płynności finansowej.16 % 175.00 % 95.56 % 90.79% -10. z o. gdyż może spowodować do utratę płynności finansowej.94 % 80. w latach 2002-2005 WKAŹNIKI STRUKTl WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego wskaźnik zaangażowania kapitałów obcych wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego 52.38 % 131. z o.16 % 124. z o. że w tych latach majątek trwały firmy przewyższał kapitał stały.23 % 50.06 % 107. Jest to sytuacja niekorzystna.84 % 8.o.o 81 . iż w latach 2003 .65 % 3.08 % 133.o Powyższy wykres wskazuje. ta zaś może doprowadzić do bankructwa.Kształtowanie się kapitału obrotowego netto badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono na wykresie 11. z o. dlatego część majątku trwałego finansowana była kapitałami krótkoterminowymi. w latach 2002 -2005 KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście kapitałowe) KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście majątkowe) Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.91 % -24. Oznacza to.

s. rozbudowano system wagowy. który również w roku 2003 kształtował się na poziomie 175. Na wynik finansowy może oddziaływać różny układ 79 M. Rachunek wyników to główne źródło informacji o wielkości osiągniętego zysku lub poniesionych strat. określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. zakupiono nową linie ubojową. a także podstawowym źródłem zasilania przedsiębiorstwa w kapitał własny oraz wypłat dywidend dla udziałowców.79% i był najwyższym w całym okresie objętym badaniem. przychody ze sprzedaży towarów. iż spółka Agro-Handel sprawnie spłaca zaciągnięte wcześniej zobowiązania kredytowe. 33. jaką spełnia wynik finansowy w działalności przedsiębiorstwa. 3. co wskazuje na to.Jak wynika z przedstawionych w powyższej tabeli danych. Ponadto stanowi podstawę do rozliczeń finansowych z budżetem państwa w postaci podatku dochodowego. Wędzki opt. Sierpińska. jaka w tym czasie miała miejsce. W 2003 roku rozpoczęto rozbudowę hali uboju. Przez kolejne lata obserwuje się spadek wartości tego wskaźnika.94% i 80. tworzy się potrzeb jego wielokierunkowej analizy . cit.3. Wstępna ocena księgowej wielkości wyniku finansowego Wielkość wyniku finansowego jest głównym czynnikiem rzutującym na poziom rentowności. w 2003 roku zarówno wielkość wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym jak i kapitałem stałym były najniższym w całym analizowanym okresie i wynosiły odpowiednio: 37. Ze znaczącej roli. Niski poziom wskaźników wynika z gruntownej modernizacji zakładu produkcyjnego. Umożliwia również rozwój firmy i wzrost jej wartości. a także wyposażono dział produkcji wędlin w nowe maszyny i urządzenia techniczne. Operując wielkościami strumieniowymi. przychody z operacji finansowych oraz odpowiadające tym rodzajom działalności koszty i straty. Znajduje to odbicie w poziomie wielkości wskaźnika zaangażowania kapitałów obcych. Dodatkowo pełni rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego.16%. Zakłady Mięsne Agro-Handel nie były w stanie sfinansować modernizacji budynków i zakupu nowych środków trwałych bez konieczności zadłużenia się (zaciągnięcia kredytów). D. grupuje wszystkie przychody uzyskiwane ze sprzedaży dóbr i usług wytworzonych przez przedsiębiorstwo.. 82 .

26 807 825. • badanie relacji zachodzących pomiędzy poszczególnymi wielkościami ekonomicznymi rachunku wyników.62 1 502 633.czynników biorących udział w jego tworzeniu.41 261181. Najwyższy wyniki na działalności podstawowej spółka Agro-Handel osiągnęła w 2005 roku i wyniósł on: 4 686 138.01 Koszty finansowe__________________________________229 378. który w wartościach bezwzględnych wyraża się kwotą 2 922 950.18 359 091.62 89998 011.53 94 684149.29 893 739.52 zł i był większy od najniższego wyniku osiągniętego na tej działalności w badanym okresie o 3 878 313.39 1 874 757.31 75 803.75 67 997 353. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. 80 Polityka bilansowa i analiza finansowa.25 236 803.13 lysk(słrała) z działalności operacyjnej Przychody f/nansowe 2 473 048.23 lysk(strata) na sprzedaży Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne 1 763 188.13 376 987. 83 . red.41 2 389 881. Wstępna analiza rachunku wyników obejmuje : • ustalenie i ocenę zmiany wielkości strumieni pieniężnych prezentujących przychody ze sprzedaży.77 4 728 728.02 515124.13 864 475. Szczegółowa analiza poszczególnych czynników umożliwia określenie.49 154 615.69 Wynik finansowy netto 1 710 859. s.04 1041205.89 899 865.26 zł.59 661847.78%.52 1727 581. koszty i wynik finansowy i inne wielkości ekonomiczne w kolejnych latach badanego okresu. K.26 zł zysk wypracowanego w pierwszym roku analizowanego okresu nastąpił wzrost o 265.o.02 84 489 391.78 1032 773.07 72 853 543.91 4 686 138.35 2 066 583. cit.33 73 661368.88 1 341 634.17 zł. Sawicki op. ____________________________w latach 2002 . w jakim stopniu każdy z nich wpłynął na powstanie ostatecznej wielkości wyniku finansowego i czy jest ona prawidłowa z punktu widzenia ekonomicznej efektywności środków zaangażowanych w procesie produkcji.05 955386.68 74 286.27 5 013 533. Przekształcona do postaci analitycznej forma rachunku wyników stanowi dobrą podstawę do wstępnej oceny kształtowania się wyniku finansowego na różnych poziomach (Tabela 16).84 2 699 142.73 3 687 522. W porównaniu do 1 763 188.37 86 555 975.35 129 037.90 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp. z o.99 441769.2005_____________________________ WYSZCZEGÓLNIENIE Przychody netto ze sprzedaży i zrównanie z nimi Koszty działalności operacyjnej 2002 2003 2004 2005 69 760 541. z o.70 67 726.96 627992. 146. Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.o.05 lysk(słrała) z działalności Podatek dochodowy 2 372 707.

77% 1127.Kształtowanie się wyników poszczególnych segmentów działalności firmy Agro-Handel w rozpatrywanym okresie obrazuje poniższy wykres: Wykres 12: Wielkość i zmiana wyników na poszczególnych obszary generowania wyniku finansowego firmy Agro-Handel Sp. istotne znaczenie ma tu porównanie wskaźników. z o.77% 77 71 o/. Otrzymane w ten sposób odchylenia dodatnie i ujemne informują przejrzyście o zaistniałych przekształceniach poszczególnych elementów osiągniętego wyniku finansowego.74%l \ -16. które w formie dwóch tabel obrazuje strukturę oraz dynamikę przychodów i kosztów. z o.89% IL -49.50% 27.48 ' -7.09%l I ■ 33. Analiza dynamiki umożliwia wymierne określenie wpływu podstawowych czynników na wzrost lub spadek wyniku finansowego netto.7? % '-28.o. zestawienie analityczne. . Potwierdzenie rezultatów oceny wyniku finansowego przy wykorzystaniu wskaźników dynamiki można uzyskać przez równoległą analizę wskaźników struktury rachunku wyników.24%l 18.08°/ : wynik na działalności podstawowe] wynik na działalności operacyjnej : wynik na operacjach finansowych :■ : obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego I I 80% 60% 40% ' ~89.88% -Sf)fi% ) -38. l -17. Bardzo pomocne w zakresie analizy rachunku wyników jest tzw.o.06% 89. które w głównej mierze rzutują na poziom zysku netto. w latach 2002-2005 140 % 120 % 100 % 103. Ocena struktury analitycznego rachunku wyników polega na ustaleniu udziału poszczególnych jego składników w ogólnej (stanowiącej 100%) wielkości przychodów ze sprzedaży. W tym celu dokonuje się porównawczej oceny wskaźników dynamiki poszczególnych jego składników.69% % -' i 2002 2003 2005 tr ■i 2004 V Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.T 20% 0% .

84 .

49 164.61%. ich wskaźnik udziału wynosił w kolejnych latach odpowiednio 92. z o.o.57 135.55 0. Przedstawione w tabeli 17 wskaźniki dynamiki wyniku finansowego netto nie uwzględniają wpływu zmiany cen w badanym okresie.40 0.17 0.92 109.78 110.22 3.66 5.32 1.97 132.38 4.89 105.46 95.pl/dane spol-gosp/ceny handel uslugi/wskazniki inflacja/wsk c 50-05.84 667.44 2.04 0.36 265.01 0.03 0.60 1. 95.14 45. 92.o.30 0.35 100.stat.40 2.54 66.80% w 2003. 97.35 1.05% ogólnej wielkości ze sprzedaży.32 215.00 92.01.82 0.54 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.82 199.70 107.47 2.00 100.11 97.08 0.00 100.60 130.60 2.24 0.10% w 2005 roku81. 98.57%. Analiza struktury rachunku wyników wykazuje.90%.69 43.58 -551.69%.16 202.69 97. Analiza dynamiki zysku po wyeliminowaniu wpływu zmiany cen przedstawia poniższy wykres: http://www. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE STRUKTURA (%) 2002 2004 2005 2003 DYNAMIKA 2001 '=100 (%) 2005 2003 2004 Przychody netto ze sprzedaży Przychody ze sprzedaży produktów Zmiana stanu produktów Przychody ze sprzedaży towarów i materiałów Koszty działalności operacyjnej Zyskfstrata) na sprzedaży Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne Zyskfstrata) z działalności operacyjnej Przychody finansowe Koszty finansowe Zyskfstrata) z działalności gospodarczej Podatek dochodowy Wynik finansowy netto 100.76 58. 103.10 3.72 77.81%.Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów.39 98.39 1.2007 85 .00 100.81 -0.gov. Wskaźniki inflacji (wskaźnik cen przy podstawie rok poprzedni = 100) w poszczególnych latach kształtowały się następująco: 100.45 96.75 52.14 52.45 0. stanowią analogicznie: 97.22 -0.08 0.73 2.10 2.76 0. z o.95 2.52 406.htm 03.30 157.39 168.53 1.47%.08 105.05 4.55 199.57 3.10 0. 97.12 0.99 1.24 56.59 124. i 102.45%.60 97.50% w 2004.73 141.18 7.33 3.75 103..90 1.25 117.18 0.57 92.62 50.73 88.64 400.30 3.96 60. 96.83 109.61 2.82 124. Natomiast koszty działalności operacyjnej.73 57. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp. że decydujący wpływ na wielkość przychodów netto ze sprzedaży mają przychody ze sprzedaży produktów.57 156.21 103.95 1.94 -561.92 6.

z o.24 66.62 89 998 011.14 667.05 376 987.35%.92 164.18 515124. Jak widać na wykresie 13 oraz w tabeli 18 dynamika zysku w cenach bieżących w okresie czterech lat wynosiła 215.05 661847.52 57.08%.24 74 564 888. 35. z o.78 129 037. natomiast wartość wskaźnika dynamiki w cenach porównywalnych obniża się o 13.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE Przychody netto ze sprzedaży Pozostałe przychody operacyjne Przychody finansowe PRZYCHODY OGÓŁEM: Koszty działalności operacyjnej Pozostałe koszty operacyjne Koszty finansowe Podatek dochodowy KOSZTY OGÓŁEM DYNAMIKA 2002=100 2005 2003 2004 2005 69 760 541.57 135.53 94 684 149.04 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp. 50% 0% 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.49 124.80 124.75 105.04 627 992. 892 723.01 1041205.25 168.73% Pozostałe przychody operacyjne charakteryzowały się zmienną dynamiką.68 955 386.06 108.96 74 286.85 87 517 441.32 133.16 156. Koszty działalności operacyjnej 86 .66 123.69 69 043 194.89 3 461 848.35 77.85 1 710 859.13 441769.18%.37 86 555 975.96 103.29 WARTOŚĆ (zł) 2002 2003 2004 70 754 054.75 103.02 261181.36 406.08 135.28 132. z o.84 58.75 107.o.60 1 710 859.99 236 803.8.33 73 661 368.o. Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp.23 154 615.46 85 642 683.55 157.96 67 997 353.62 95 713 822.19% i kształtuje się na poziomie 202.73 864 475. 24.02 84 489 391.o.o.Wykres 13: Wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.54%.13 1032 773.69 106.13 359 091. w latach 2002-2005 i jego dynamika w cenach porównywalnych 250% -r i 200% — 150% — i wynik fiansowy netto w cenach bieżących ^^^ wynik finansowy netto w cenach porównywalnych —•— wskaźnik dynamiki w cenach porównywalnych 100% 52.13 75 464 753. Dynamika przychodów netto ze sprzedaży w stosunku do roku wyjściowego wynosiła dla kolejnych lat odpowiednio: 5. w latach 2002 .73% od poziomu z 2002 roku.29 229 378.49 1727 581.83 110.31 75 803.59 124.07 72 853 543.41 67 726. z o. z kolei przychody finansowe osiągały poziom niższy średnio o 43.89 92 026 300.25 199.59%.39 52.70 893 739. Wskaźniki dynamiki przychodów i kosztów poszczególnych segmentów działalności analizowanej spółki przedstawiono w tabeli 18..

uzyskuje się w tym rachunku również dynamiczną informację w ujęciu kasowym o wpływach i wydatkach firmy. Informacje zawarte w rachunku przepływów pieniężnych pozwalają wyjaśnić zmiany występujące w aktywach bilansu jak i w sytuacji finansowej.41 z działalności finansowej 1750 000. Analiza pionowa i pozioma rachunku z przepływów środków pieniężnych Podstawowym celem sporządzania tego rachunku przepływów pieniężnych jest określenie: zdolności generowania gotówki i jej ekwiwalentów przez przedsiębiorstwo. z o.o.06 -3 691 970. Obok statystycznej informacji o stanie i zmianach w zakresie zasobów i źródeł ich pochodzenia oraz dynamicznej informacji w ujęciu memoriałowym o przychodach i kosztach.55% w 2003 i o 0.o.39 1 874 759.45 -1 377 944.55 Przepływy pieniężne netto razem 486 340. w latach 2002 .48 -3 588 2186 423.49 1 999 055. Rachunek przepływów pieniężnych wypełnia lukę w tworzeniu przez rachunkowość „wiernego obrazu" sytuacji finansowej przedsiębiorstwa.2005 Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej 2002 2003 2004 2005 Zysk (strata) netto 1710 859.31 Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej Wpływy Wydatki Przepływy pieniężne netto z działalności Przepływy środków pieniężnych Wydatki Przepływy pieniężne netto z działalności f inansowej 186 707.06 132 684.67 -172150.00 -2 229 484.35 235 120.97 -1028 098. 3. 87 .37%.22 1406 770.00 1374 422.45 76 218.59 -5 628 920.wzrastały szybciej o 1.97 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp. Tabela 19 zawiera dane dotyczące przepływu strumieni środków pieniężnych badanej jednostki gospodarczej w czterech kolejnych latach Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp. w tym zwłaszcza w strukturze finansowania działalności gospodarczej oraz w płynności finansowej firmy.22 2 936 477.85 3 312 073.96 4 211939.17 2 812 826. Tendencja ta odwróciła się w 2005 roku.89 899 865.93 -3 665103.38 -841 390.45 583 342. z o.98 -1027 772.91 Przepływy pieniężne netto z działalności -97 038.70 -5 740 816.92 -258 329. w którym to różnica pomiędzy dynamika kosztów a przychodów działalności operacyjnej była niższa o 3.74 3 687 533. ustalenie źródeł jej pochodzenia i kierunków wykorzystania. Dane o przepływach pieniężnych mogą też zawierać użyteczne informacje do określania kwoty.83 1061717.902 332 824.17% w 2004 a niżeli odpowiadające im przychody.4.81 1158 651.80 1613 065.235 686 589.29 111896.12 -3 824 654. terminowości oraz stopnia pewności przyszłych przepływów pieniężnych.40 Korekty razem -1807 898.

Porównując zysk netto i środki pieniężne netto z działalności operacyjnej wyróżnić można cztery warianty charakteryzujące sytuację finansową przedsiębiorstwa. inwestycyjnej i finansowej są pomocne w rozpoznaniu konkretnej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. co gotówka wypracowana z działalności operacyjnej (podstawowej). Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pieniężnych KATEGORIA STRUMIENI OPERACYJNY INWESTYCYJN FINANSOWY KOLEJNE PRZYPADKI 1 VI VII VIII II III IV V + + + + - + + - + - - + + + - - + + - - Źródło: Opracowanie własne. Zastosowanie dodatkowych obliczeń i ocen. dla której przedsiębiorstwo zostało powołane (samofinansowanie). uzyskiwane z poszczególnych rodzajów działalności. Trzy rodzaje strumieni oraz dwa kierunki przepływu (dodatni lub ujemny) pozwalają. pozwala spojrzeć szerzej na zmiany środków pieniężnych w przedsiębiorstwie. Podstawę oceny stanowią tylko salda środków pieniężnych netto.Rachunki przepływów pieniężnych sporządzane z podziałem na przepływy działalności operacyjnej. Z punktu widzenia zdolności generowania środków 88 . wykorzystywanej do zestawienia przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej wyraźnie widać. bowiem wyróżnić osiem możliwych przypadków. W metodzie pośredniej. Tabela 21: Wynik księgowy a środki pieniężne netto z działalności operacyjnej TRESC WYNIK FINANSOWY NETTO ŚRODKI PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ WARIANTY IV + + Źródło: Opracowanie własne. Niedobór środków pieniężnych pokrywany był kredytami i pożyczkami oraz innymi wpływami finansowymi. Natomiast w kolejnych latach dodatni strumień pochodzący z działalności operacyjnej nie był wystarczający dla pokrycia wydatków inwestycyjnych. Jak wynika z tabeli 19 w 2002 roku dwa ujemne strumienie: operacyjny i inwestycyjny są finansowane były źródłami zewnętrznymi. Przedstawiona interpretacja zmian w stanie środków pieniężnych ma charakter ogólny. Bardzo istotne jest tu określenie i ocena zdolności przedsiębiorstwa do generowania środków pieniężnych z działalności podstawowej. Jest to sytuacja typowa dla przedsiębiorstw rozwijających się. że zysk netto to nie to samo. pozyskiwanie z zewnątrz kapitałów własnych i obcych oraz kierunków ich wykorzystania.

że środki pieniężne. Ujemne przepływy pieniężne netto dla działalności inwestycyjnej. jedynie w roku 2002 Cash Flow operacyjne wykazywało niedobór w wysokości: 97.038.390.211. Analiza dynamiki (analiza pozioma) umożliwia natomiast ocenę występujących tendencji zmian poszczególnych pozycji.939.691. gdyż informują o intensywnym rozwoju firmy.23 zł i 5. Analiza struktury.06 zł.884. Wynosiły one odpowiednio dla roku: 2002: -841. 2.628.3 lzł. jakie kształtowały się w badanej jednostce należy oceniać pozytywnie. dla 2003: -5.920.936. Oznacza to. jakie spółka uzyskiwała od 2003 ze sprzedaży towarów. usług były wyższe od wydatków z działalności operacyjnej. dla 2004: -3.89 zł.22 zł.477.29%. natomiast w trzech kolejnych latach wynik na działalności operacyjnej przyjmował wartości dodatnie. (czyli analiza pionowa) pozwala ujawnić podstawowe źródła pochodzenia gotówki lub też kierunki ich wydatkowania.pieniężnych od roku 2003 badane przedsiębiorstwo znajduje się w korzystnej sytuacji gdyż osiąga zysk netto i jednocześnie uzyskuje nadwyżkę środków pieniężnych z działalności operacyjnej.41 zł. które wynosiły odpowiednio: 4.686.96 zł.48 zł i dla 2005: -3. wyrobów.970. Wykres 14 przedstawia przepływy netto z poszczególnych działalności badanej jednostki gospodarczej w rozpatrywanym okresie. Z kolei cash flow finansowe w całym badanym okresie charakteryzuje stała tendencja spadkowa.589. Generowana nadwyżka gotówkowa w wyniku prowadzonej działalności finansowej w ciągu czterech lat spadła o 83.588. 89 . W ramach wstępnej analizy rachunku przepływu środków pieniężnych istotne jest też badanie struktury i dynamiki tych przepływów. Jak widać na poniższym wykresie w badanym okresie.

25 % 28.zmiana sianu należności . ' DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA ■ DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA Do celów analizy strukturalnej nadwyżki strumienia pieniężnego z działalności operacyjnej dane zawarte w części A rachunku zostały poddane przekształceniu.08% 18. 68.2005.92%.21 % 6. w latach 2002 .00% 100. Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp.41 % -1.zmiana sianu rozliczeń międzyokresowych PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ 2002 2003 2004 2005 -18.zysk na działalności operacyjnej . z o.o.43 % 37. stanowiący kolejno: 22.33 % 0. które polegało na wyeliminowaniu pozycji nienależących do tej działalności.o.57% -2.Wykres 14: Kształtowanie się dynamiki poszczególnych rodzajów strumieni przepływów pieniężnych netto firmy Agro-Handel Sp.76 % -22. z o.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE .zmiana sianu zapasów . ale nie jest wydatkiem. zatem nie pociąga za sobą żadnych przepływów 90 .zmiana sianu zobowiązań króikoierminowych .85 % -0. całej nadwyżki operacyjnej w latach 2003 .00% 100.04% -8. 70. Efekt tego przekształcenia przedstawia tabela 22. Wysokim udziałem w strukturze Cash Flow operacyjnym charakteryzuje się także amortyzacja.82% 100.92 % 68.zmiana sianu rezerw .80%. Głównym źródłem dodatnich wartość przepływów pieniężnych netto z działalności operacyjnej był zysk na działalności operacyjnej.13% 2.00% Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pieniężnych firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 . która jest kosztem.99 % 70.36% 22.92 % 17. z o.00% 100.10% 32.amortyzacja .94 % 52.99%.26 % 13.2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.o. z o.80 % -5.02 % 0.o.50% -22.64 % 28.

32 zł. w latach 2002 . Struktura gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.00% 100. z o.68 zł) przy jednoczesnym spadku zobowiązań niezwiązanych z zaciągniętymi kredytami i pożyczkami o 1. z o.pieniężnych.00% 100.o.6 0 % oo . W badanej spółce składniki gotówki netto z działalności finansowej przedstawione zostały w tabeli 24.08% 80.00 % DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pieniężnych firmy Agro-Handel Sp.47% spłaty kredytów i pożyczek 10.00% .10% wykup dłużnych papierów 7.00% 100.00 % 100.o6 "% )4. 91 .wpływy netto z dopłat do kapitału .83% 14.28% 30.79 "%> PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z 100.00 dywidendy i inne wypłaty na rzecz właścicieli 43. Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp.38% '44. z o.4)"%"" Yl'.o.00 % 100.00 % 100.00% 100. Dlatego kwotę amortyzacji należy dodać do wyniku finansowego. Do analizy struktury przepływów pieniężnych netto z działalności inwestycyjnej wykorzystano poniższą tabele: Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.00 %> 100.227o 13.o.nabycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych___________________________________________________ PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO Z 100.00 % 100.00% 100.39 % 16.00% 100.o.00% -zbycie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych___________________________________________ WYDATKI: 100.72% 5.64% 2.716.00 ~ "i6 0 .00% DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pieniężnych firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 .78% 61.34% 86.00 % 100.inne wpływy finansowe WYDATKI: • • • • 2002 2003 2004 2005 100. składa się wyłącznie z wpływów i wydatków związanych z nabyciem i zbyciem wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych.00 % 100.00 % 100.00% 100. Niższa wartość przepływów netto z działalności operacyjnej w 2004 roku wynika z niekorzystnej zmiany stanu należności (spadek o 653.646.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WPŁYWY: . z o.43 % 100.62% 19.57% "i ""46.099.00% 100.36% odseiid " 45.o.00 % 100. z o.kredyty i pożyczki .87% 5.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 2003 2004 2005 WPŁYWY: 100.00% 100.

Z tego też względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy. Poszczególne wskaźniki finansowe dotyczą określonego obszaru działalności firmy. że w latach 2002 . Rodzaj i liczba wskaźników. z jakich się korzysta w badaniach analitycznych.Z powyższych obliczeń wynika. Sytuacja nieco uległa zmianie w 2004 roku. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. oraz inne wpływy finansowe.22% i 39.47% w ostatnim okresie objętym badaniem.10% gotówki działalności finansowej. 3.44%. a w konsekwencji stanowi podstawę do dokonania oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. zawartych w bilansie oraz w rachunku zysków i strat. W latach 2003 . 44. wpływy z funduszu SAPARD oraz z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych stanowiły odpowiednio: 14. bowiem duża liczba wskaźników. Zbyt wysoka 92 .83% w okresie początkowym do poziomu 5.43% ogółu wpływów na działalności finansowej.34% udział w strukturze wpływów miały kredyty i pożyczki.5. W ostatnim badanym okresie sprawozdawczym inne wpływy finansowe stanowiły 86. Wskaźnikowa analiza kondycji finansowej przedsiębiorstwa stanowi rozwinięcie wstępnej analizy podstawowych sprawozdań finansowych. Nadmiar może rozmazywać obraz sytuacji finansowej firmy. O jakości analizy nie świadczy. Uwzględniając zakres danych. Po stronie wydatków z działalności finansowej przez cały badany okres znaczącą udział stanowiły odsetki oraz spłaty kredytów i pożyczek. Jednak nadal największy. bo 46. lecz ich trafny dobór i umiejętna ocena.08%. dlatego w praktyce dla każdej z grup wyodrębnia się kilka wskaźników o znaczeniu podstawowym.2003 jedynym źródłem wpływów działalności finansowej były kredyty i pożyczki.57% należał do kredytów i pożyczek.38%. pozostały udział 13. Wykorzystanie analizy wskaźnikowej do oceny sytuacji finansowej firmy Od ponad wieku analiza wskaźnikowa jest głównym instrumentem interpretacji sprawozdań finansowych. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa. Dzięki nim można zidentyfikować jej słabe i mocne strony. natomiast dopłaty do kapitału i inne wpływy tj. możliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duże. kiedy to oprócz wspomnianego źródła pojawiły się także wpływy netto z dopłat do kapitału zakładowego wspólników. 80.2005 na spłatę kredytów i pożyczek przeznaczano kolejno 61. Udział dywidendy i innych wypłat na rzecz właścicieli spadł z poziomu 43.

lub zbyt niska wielkość wskaźników jest sygnałem o występowaniu określonych zjawisk i może być źródłem informacji o zagrożeniach i szansach działalności firmy. Należy jednak dodać, że podstawowe wskaźniki finansowe na ogół nie dostarczają pełnych informacji o przyczynach występowania zjawisk lub zdarzeń, by je poznać należy dokonać pogłębionej analizy wykorzystując bardziej szczegółowe wskaźniki. Treść wskaźników analitycznych, a przede wszystkim ich konstrukcja, ma duży wpływ na obiektywność, dokładność i kompletność wyników prac analitycznych. Analiza wskaźnikowa jest szybką i efektywną metodą uzyskiwania wglądu w operacje gospodarcze i funkcjonowanie firmy. Niemniej sposób podejścia do tego narzędzia musi być odpowiednio wyważony i uzupełniony innymi narzędziami analitycznymi gdyż analiza wskaźnikowa nie jest wolna od pewnych ograniczeń. Najważniejszym z nich jest fakt, że bazuje wyłącznie na przeszłości firmy, jednak wraz z analizą otoczenia może ona służyć do przewidywania warunków działania przedsiębiorstwa w przyszłości . Wszystkie wskaźniki wykorzystywane w analizie finansowej mogą być obliczane: • na podstawie danych wyrażających stan zjawiska na początku i końcu okresu sprawozdawczego - różnice pomiędzy tak obliczonymi wskaźnikami pokazują zmiany - jakie zaszły w badanym zjawisku, w wyniku podjętych w ciągu okresu sprawozdawczego decyzji gospodarczych, • na podstawie wielkości średnich, ustalanych np. w oparciu o sumę stanu na początek i koniec okresu sprawozdawczego dzieloną przez 2. Istnieje kilka sposobów podziału klasyfikacji wskaźników ekonomicznych. Jeden z możliwych sposobów ich podziału, jaki spotyka się w literaturze przedstawiono poniżej:

Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych
WSKAŹNIKI EKONOMICZNE
WEWNĘTRZNE OPERACYJNE X PŁYNNOŚCI ZEWNĘTRZNE i FINANSOWE

_n
EFEKTYWNOŚCI ELASTYCZNOŚCI

i

I

STRUKTURY KAPITAŁU

Źródło: L. Bednarski, T. Wiśniewski op. cit, s. 321.

; M. Sierpińska, T. Jachna op. cit. s. 78.

93

Według powyższej klasyfikacji wskaźniki dzielone są na wewnętrzne i czyli takie, które obliczane są na podstawie danych zaczerpniętych ze sprawozdań finansowych firmy stanowiące ich interpretację. Wskaźniki zewnętrzne to takie, w których dane znajdujące się w liczniku bądź mianowniku pochodzą z materiałów źródłowych innych niż sprawozdania finansowe (np.: cena rynkowa akcji danej spółki). Wskaźniki te wykorzystywane są najczęściej przez inwestorów i potencjalnych inwestorów firmy. Wskaźniki wewnętrzne dzielone są następnie na dwie zasadnicze grupy: wskaźniki operacyjne (koncentrują się na operacjach spółki dotyczą, zatem strony aktywów) oraz finansowe (skupiają się na badaniu sposobu sfinansowania aktywów spółki). Wskaźniki operacyjne dzielone są następnie na wskaźniki rentowności, które charakteryzują efekty, jakie spółka uzyskuje z działań operacyjnych oraz wskaźniki efektywności (wydajności) określające obrót lub też charakteryzujące efektywność inwestycji. Wskaźniki finansowe dzielą się z kolei na wskaźniki płynności i struktury kapitału (zasilania). Pierwsze oceniają krótkoterminową pozycję finansową firmy, a w szczególności zdolność spółki do spłacania swoich zobowiązań w krótkim terminie. Wskaźniki struktury kapitału służące ocenie długoterminowej struktury kapitału, a przede wszystkim udział kapitału własnego
Ol

i obcego w finansowaniu firmy w długim okresie . Natomiast dokonując klasyfikacji wskaźników służących do oceny kondycji do oceny kondycji finansowej firmy można ująć w następujących grupach84: • • • wskaźniki rentowności (zyskowności) (profitability ratios), wskaźniki płynności (liąuidty ratios), wskaźniki sprawności działania (activity ratios), • • wskaźniki zadłużenia (debt ratios), uzupełniane dla niektórych przedsiębiorstw o wskaźniki rynku kapitałowego. Jak wynika z przedstawionych przykładów klasyfikacji wskaźników

ekonomicznych, podziały te są bardzo do siebie zbliżone. Nie budzi też wątpliwości zaliczanie poszczególnych wskaźników do danej grupy. Sprawa sporną może być tylko ich gradacja Ogólne zasady interpretacji wskaźników wskazują na konieczność zastosowania metody porównań, przy dokonywaniu oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Najczęściej przyjmowane kierunki porównań przedstawia schemat:

83 L. Bednarski, T. Wiśniewski op. cit, s. 323. 1 Ibidem, s. 324.

94

Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej


- analiza zachodzących

KIERUNKI PORÓWNAŃ WSKAŹNIKÓW

CZAS

- analiza wyników

PLAN

O

w czasie zmian poszczególnych danych finansowych i wskaźników dotyczących tego samego

PRZESTRZEŃ
- porównanie danych finansowych przedsiębiorstwa z

odpowiadającymi im
danymi innych firm, przede wszystkim

uzyskiwanych przez przedsiębiorstwo z danymi zawartymi w planach, kosztorysach, założeniach projektowych lub z przyjętą umownie

działających w tej
samej branży i przedsiębiorstw konkurencyjnych

wielkością optymalną

Źródło: L. Bednarski, op. cit, s. 20

Porównanie wskaźników w czasie pozwala wyznaczyć trendy kształtowania się określonych relacji finansowych i ocenić, czy tendencje zmian we wskaźnikach są korzystne dla firmy oraz jakie jest natężenie zmian w stosunku do lat ubiegłych. Pogorszenie wskaźników może być sygnałem występujących nieprawidłowości i świadczyć o podejmowaniu błędnych decyzji gospodarczych w badanym okresie . Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej, minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branży. Porównania pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami pozwalają ocenić pozycje danej firmy na rynku. Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa, firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku, ma ona, bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcj onowania86. Ważnym aspektem analizy wskaźnikowej jest sprawdzian jednolitości konstrukcji badanych wskaźników oraz procedur rachunkowości (eliminacje zakłóceń) i wtedy, gdy licznik jest współmierny do mianownika. Stąd też przed porównaniem wskaźników zachodzi konieczność ustalenia rodzajów i rozmiarów ewentualnych zakłóceń w porównywalności, a następnie w miarę możliwości ich eliminowanie bądź odpowiednie uwzględnianie w dokonywanej ocenie. Poniższy schemat przedstawia cztery główne rodzaje zakłóceń spotykanych przy porównywaniu wskaźników.
' B. Olzacka, R. Pałczyńska-Gościniak op. cit., s. 54. ' Ibidem, s. 55.

95

podziałem lub łączeniem przedsiębiorstw i ich elementów składowych. a także ze wskaźnikami konkurentów w określonym momencie.Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników METODOLOGICZNE . sposobu ich obliczania lub zasad ewidencji (mogą nasilać się w porównaniach dotyczących odległych okresów. • • wskazuje sposoby. wymaga szczególnie przy porównywaniu w czasie. Sułowska op. RZECZOWE (PRZEDMIOTOWE) . jeśli organizacja jest zarządzana mniej efektywnie niż konkurencyjne firmy. robót i usług wynikających z decyzji organów upoważnionych do ustalania ceny lub producentów.powstają na skutek zmian ceny sprzedaży wyrobów. podobnych przedsiębiorstw. możliwości i niezbędne usprawnienia . Podobny skutek wywoływać mogą zmiany kursów walut. celowo dobrany zestaw wskaźników umożliwia badanie trendów i progresji na przestrzeni co najmniej kilku lat. Analiza wskaźnikowa jest zalecana z wielu powodów. Skowronek-Mielczarek op. cit. Również jej ilościowy i jakościowy Z.87. Tworząca się wielkość form organizacyjnych przedsiębiorstwa. stwarza szansę porównań z przeciętnymi wskaźnikami dla branży. itp. obserwacji zmian organizacyjnych podmiotów gospodarczych FINANSOWE (CENOWE) . grupy przedsiębiorstw. dlatego. 91 96 . Poprzez jej systemowy charakter stopień szczelności uzyskiwanych danych może znacznie ograniczyć ilość popełnionych błędów strategicznych mających istotne znaczenie w dalszym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa i jego rozwoju. taryf przewozowych. pocztowych. s. które muszą uwzględniać odmienności systemów ekonomicznych). że : • • • charakteryzuje różne aspekty działalności gospodarczej przedsiębiorstwa i umożliwia osobie z zewnątrz ocenę kondycji finansowej. Poprawnie przeprowadzona analiza wskaźnikowa może dać źródła wiedzy do podjęcia słusznych i właściwych decyzji biznesowych firmy. A. 145. oprocentowania kredytów. jak również w porównaniach międzynarodowych.wynikają z różnic lub dokonywanych zmian w zakresie przedmiotu działalności jednostek gospodarczych (nasilać się mogą w związku z postulowanym postępem techniczno-technologicznym produkcji krajowej z uwagi na istotne w poziomie techniki i technologii krajowej i zagranicznej). . s. cit. ich duża elastyczność. J^ ORGANIZACYJNE . __________________P^ Źródło: J.wynikają z odmienności treści i budowy wskaźników ekonomicznych. może wyjaśnić spadek zysku i potencjalne możliwości jego wzrostu. telekomunikacyjnych.jest to konieczne.wywoływane są przekazywaniem. przyjęciem. Leszczyński. a przede wszystkim.

terminie. • płynność strukturalna . Zdolność do terminowego regulowania zobowiązań bieżących nie oznacza utrzymywania w przedsiębiorstwie takiego stanu środków pieniężnych.charakter może przyczynić się do podjęcia skutecznych działań zapobiegających zagrożeniom wobec występującej niepewności strategicznej. której przejawem jest terminowe regulowanie zobowiązań.możliwym do zaakceptowania przez wierzycieli . że płatność nastąpi w najpóźniejszym . Płynność finansowa to takie sterowanie wpływami i wydatkami. Brak płynności finansowej . gdy są one przedsiębiorstwu potrzebne oraz do regulowania zobowiązań finansowych w pełnej wysokości i wymagalnych terminach. a w konsekwencji . Do oceny strukturalnej płynności finansowej konieczne są 'W. 254. s.koszty funkcjonowania przedsiębiorstwa. Terminowość oznacza. aby wpływy mogły równoważyć w określonym czasie wydatki. oprócz prowadzenia działalności gospodarczej zgodnie z zasadami efektywności gospodarowania. 3. Płynność finansową przedsiębiorstwa należy rozumieć jako kategorię ekonomiczną oo w trzech aspektach : • płynność płatniczą .5. który jest konieczny do niezbędnego zakupu towarów i usług. Gabrusewicz op. cit. jest zachowanie płynności finansowej. rośnie też zazwyczaj jego cena (oprocentowanie).: dostawcy mogą żądać zapłaty wyłącznie gotówką. Pozwala ocenić stan faktyczny i poprzez obiektywną ocenę wykreować potencjały doskonalenia oraz siłę finansową przedsiębiorstwa.rozumianą jako zasób środków pieniężnych. który w pełni równoważyłby zobowiązania bieżące. trudniejsze staje się uzyskanie kredytu. Analiza płynności finansowej Warunkiem egzystencji przedsiębiorstwa. np. 97 . co oznacza ograniczenie jego suwerenności gospodarczej. koniecznymi do uregulowania. zaś ewentualne niedobory środków pieniężnych powinny uzupełniać rezerwy lub kredyt.z punktu widzenia przedsiębiorstwa -zazwyczaj pociąga za sobą gro niekorzystnych skutków. kredytodawcy mogą wywierać wpływ na decyzje przedsiębiorstw.czyli właściwe relacje pomiędzy składnikami majątku łatwymi do spieniężenia (upłynnienia) i zobowiązaniami bieżącymi.1.

Można tu wyróżnić dwie grupy wskaźników. Zgodnie ze złotą zasadą bilansową: aktywa trwałe 89 90 Ibidem. dotyczące charakteru posiadanych składników majątkowych oraz rodzaju i terminów płatności zobowiązań. cit. Dlatego uzasadnione jest wyróżnienie płynności finansowej krótko-i długoterminowej. 254. Przedmiotem analizy płynności finansowej są następujące zagadnienia: • • • analiza długoterminowej płynności finansowej. kiedy stają się one przedsiębiorstwu potrzebne. która wyraża możliwości szybkiego pozyskania środków pieniężnych.zbyt ogólny charakter uzyskiwanych informacji. powinny z kolei wynikać z długofalowego planu zarządzania płynnością finansową. a problemy te. Druga grupa określana jest w literaturze mianem metody dynamicznej pomiaru płynności finansowej. Pierwsza skupia się na krótkookresowym przewidywaniu wpływów i wydatków przedsiębiorstwa na podstawie kilku wskaźników. Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu. • płynność potencjalną. Aby przedsiębiorstwo nie miało kłopotów z płatnościami swoich zobowiązań powinno na bieżąco rozwiązywać problemy płatności finansowej. M. które pozwalają w sposób przybliżony określać zdolność przedsiębiorstwa do obsługi zadłużenia. 98 . analiza statycznej i dynamicznej płynności finansowej. Natomiast płynność finansowa długoterminowa ma ukazać wydatki i możliwości ich finansowania w dłuższej perspektywie . Najczęściej stosowanymi w ocenie płynności finansowej przedsiębiorstwa są metody wskaźnikowe. s. 138. Badanie długoterminowej płynności finansowej to inaczej analiza prawidłowości sfinansowaniu aktywów trwałych. natomiast wadą . ocena wielkości i zmian kapitału pracującego. Oparta jest na informacjach pochodzących ze sprawozdania z przepływu środków pieniężnych. Cechą charakterystyczną tej metody to szczegółowość uzyskiwanych informacji.odpowiednie informacje. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. Pierwsza z nich zwana metodą statyczną pomiaru płynności finansowej oparta jest na informacjach zawartych w rachunku wyników i bilansie. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umożliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą90. Cechą charakterystyczną tej metody jest szybkość uzyskiwanych informacji. s. Jerzembowska op.

aby aktywa trwałe były. z tym jednak.. Natomiast w przypadku gdy wartość wskaźnika pokrycia II stopnia jest mniejsza niż 100%. to analiza statycznej oceny płynności finansowej przy wykorzystaniu następujących wskaźników: wskaźnik bieżącej płynności finansowej (current ratio) (wskaźnikpłynności finansowej III stopnia) wskaźnik szybkiej płynności finansowej (quick ratio) (wskaźnikpłynności finansowej II stopnia) wskaźnik płynności gotówkowej (super quick ratio) (wskaźnikpłynności finansowej I stopnia) _ _ _ ______aktywa obrotowe x100______ zobowiązania bieżące (aktywa obrotowe . . Trzeci stopień płynności traktuje się w przedsiębiorstwie jako wskaźnik Ibidem.powinny być sfinansowane kapitałem własnym. iż obliczone wskaźniki stopnia pokrycia aktywów trwałych wskazują na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych. Aktywa obrotowe mogą być pokryte nie tylko kapitałem stałym. Jeżeli kapitał własny nie pokrywa aktywów trwałych. Badanie krótkoterminowej płynności finansowej. Gabrusewicz op. Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy. .w miarę możliwości . . że złota zasada bilansowa nie jest zachowana. 140. 255. s. Oznacza to. wówczas wskazuje na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych . . . W.złota zasada bilansowa jest zachowana. Jeżeli nie jest to możliwe prawidłowym źródłem pokrycia aktywów jest długookresowy kapitał obcy. ale także krótkoterminowym kapitałem obcym. przy czym. wtedy obliczone wskaźniki wskazują na to. co najmniej równe kapitałowi własnemu. taka sytuacja wpływa negatywnie na płynność finansową przedsiębiorstwa91. „ .zapasy) x zobowiązania bieżące _______środki pieniężne x100 zobowiązania bieżące Pierwszy z przedstawionych wskaźników powinien oscylować w granicach 120200% . aktywa trwałe Jeżeli obliczony wskaźnik pokrycia I stopnia aktywów trwałych jest większy lub równy 100%. cit. wskaźnik pokrycia II stopnia = kapitał stały x 100 ^ f—. tak znaczne zaangażowanie kapitału własnego w finansowaniu aktywów trwałych może powodować obniżenie się rentowności. 99 . Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy nawet w przypadku jej upadłości. Kapitał własny i stały w danym okresie nie w pokrywają aktywa trwałe. wówczas sprawdzany jest wskaźnik pokrycia II stopnia. Gdy jego wartość jest równa lub większa od 100% oznacza. że łączną wielkość kapitału stałego powinna przekraczać wartość aktywów trwałych. Wskaźniki wykorzystywane do badania długoterminowej płynności finansowej przedstawiają następujące formuły: _____________kapitał własny x 100_____________ wskaźnik pokrycia I stopnia aktywa trwale . s.

ze względu na stopień płynności tych składników majątkowych. aby aktywa obrotowe ogółem były dwukrotnie wyższe od zobowiązań bieżących. które nie zawsze mogą być należnościami terminowymi. że firma nie posiada wystarczających środków dla spłacania bieżących zobowiązań. że z uwagi na rozbieżności czasowe pomiędzy terminami płatności zobowiązań a uzyskiwanymi wpływami z działalności. Natomiast wysoki wskaźnik płynności II stopnia wskazuje na nieprodukcyjne gromadzenie środków pieniężnych na rachunkach bankowych oraz występowanie wysokiego stanu należności. środki obrotowe powinny z odpowiednim nadmiarem pokrywać bieżące zobowiązania. których zasoby kapitału gotówkowego powinny być ograniczone do niezbędnego minimum. gdyż tylko kapitał zaangażowany w obrocie przynosi zysk. to stanowi on dla przedsiębiorstwa sygnał informujący go o konieczności przeprowadzenia analizy kapitału obrotowego i oceny przyczyn obniżenia jego wysokości. Doprowadziło to w praktyce do wymogu. Ponadto. Wielkości wskaźnika niższe od postulowanych mogą wskazywać na niedostateczne wyposażenie przedsiębiorstwa w środki płynne zabezpieczające spłatę zobowiązań. 100 .20%. Zbyt wysoka lub zbyt niska wielkość wskaźnika powinna skłaniać kierownictwo przedsiębiorstwa do zbadania przyczyn takiego kształtowania się przedstawionej relacji. Niski poziom tego wskaźnika wynika z reguł zarządzania gotówką w przedsiębiorstwie. w krytycznych sytuacjach firmy rentowne o określonej wiarygodności. Jeżeli wskaźnik spada poniżej 120%. Wskaźnik płynności gotówkowej jest w literaturze przedmiotu ciągle przedstawiany i w praktyce liczony. Wskaźnik płynności finansowej II stopnia służy do oceny stopnia pokrycia zobowiązań krótkoterminowych aktywami o dużym stopniu płynności. 93 Ibidem. 257. Wielkość tego wskaźnika w granicach 100% uważana jest za wzorcową. Przy określaniu wielkości wzorcowej tego wskaźnika wychodzi się z założenia. Spotykane są poglądy. co może mieć niekorzystny wpływ na rentowność firmy. Wskaźniki płynności finansowej III stopnia przyjmujące wielkości powyżej 200% wskazują na nadmierną płynność. ponieważ świadczy o zdolności przedsiębiorstwa do pokrycia w krótkim czasie wymagalnych zobowiązań . że powinien on oscylować w granicach 10 . W tej sytuacji trudno jest określić wzorcową wielkość dla tego wskaźnika. chociaż nie ma dużej wartości poznawczej.bezpieczeństwa w zakresie płynności środków. Niski poziom wskaźnika może oznaczać. w myśl. s. mogą korzystać z krótkoterminowego kredytu bankowego.

ich spadek natomiast sytuację tę pogarsza. Wśród wskaźników wydajności gotówkowej wyróżniamy: wskaźnik wydajności gotówkowej sprzedaży wskaźnik wydajności gotówkowej zysku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku trwałego wskaźnik wydajności gotówkowej majątku obrotowego = = = = = ^^Tdafne™^ gotówka netto z działalności operacyjnej zysk z działalności operacyjnej flofów/ca netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku ogółem . 61. s. 101 .Do oceny gospodarki pieniężnej przedsiębiorstwa w ujęciu dynamicznym wykorzystuje się wskaźniki oparte na przepływach pieniężnych. opartych na przepływach pieniężnych stanowią wskaźniki wystarczalności gotówki. Kapitał pracujący (kapitał obrotowy) jest różnicą pomiędzy majątkiem obrotowym (krótkoterminowym) a zobowiązaniami bieżącymi. Pożądanym kierunkiem zmian tych wskaźników jest wzrost ich wielkości w czasie. w jakiej relacji pozostaje wygenerowana z działalności podstawowej gotówka do różnych wydatków i zobowiązań jednostki gospodarczej. które ujmuje się w dwóch grupach94: • • wskaźniki wydajności gotówkowej. wskaźniki wystarczalności gotówkowej. cit. informują o tym. ile wpływów gotówkowych osiąga przedsiębiorstwo w danym czasie ze sprzedaży lub zaangażowanego majątku. więc wielkość kapitałów stałych (kapitałów własnych i długoterminowych 94 M.qofów/ca netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku trwałego ffofów/ca netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku obrotowego Drugą grupę wskaźników. Wskaźniki wydajności gotówkowej. Przykładowe wskaźniki tej grupy to: wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań ogółem wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań bieżących wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań długoterminowych wskaźnik ogólnej wystarczalności gotówki operacyjnej wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakup środków trwałych _ _ _ gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania ogółem gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania bieżące gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania długoterminowe gotówka netto z działalności operacyjnej spłata zobowiązań długoterminowych + wypłata dywidend + zakup majątku trwałego gotówka netto z działalności operacyjnej wydatki na zakup środkó w trwałych = _ Zachowanie płynności finansowej uwarunkowane jest posiadaniem przez przedsiębiorstwo kapitału obrotowego. które informują o tym. Każdy przyrost wartości wskaźników należących do tej grupy poprawia sytuację płatniczą przedsiębiorstwa. Wędzki op. Sierpińska. Wyraża on. D.

04 82.19 26. T.kapitałów obcych) finansujących majątek obrotowy.93 2003/2002 2004/2003 2005/2004 80.85 94. cit. Analizując powyższe dane można zauważyć. a więc najbardziej płynnych składników majątku obrotowego. Jachna op.61 2004 8. iż wskaźniki płynności finansowej wszystkich trzech stopni w roku 2003 uległy znaczącemu obniżeniu i wykazywały niepokojące odchylenia od wielkości wzorcowych. Wzrost kapitału pracującego oznacza zwiększenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych.73 116. z o. z o. Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. . KAPITAŁ OBROTOWY = AKTYWA OBROTOWE .78 11.50 12. Jeśli jest on rosnący. Wartości wskaźników płynności badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono w tabeli 25. Jako najbardziej płynna część kapitału stanowi on pewnego rodzaju zabezpieczenie dla zaspokojenia zobowiązań wynikających z bieżącego cyklu obiegu gotówki w przedsiębiorstwie9 .2005 . Sierpińska. s. Zmiany te są wynikiem dużego wzrostu inwestycji krótkoterminowych. co z kolei świadczy o zwiększeniu się poziomu bezpieczeństwa.ujęcie statyczne ~ZZZ^Z^ZZZT~ WYSZCZEGÓLNIENIE 104.54 70. który obliczamy za pomocą wzoru: wskaźnik kapitału obrotowego = kapitał obrotowy aktywa ogółem Ocena wielkości kapitału pracującego . Spadek kapitału pracującego oznacza zmniejszenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych oraz zmniejsza się poziom bezpieczeństwa.03 -3. w latach 2002 . świadczy to o rozszerzeniu zarówno skali działalności jak i wykorzystania kapitału stałego firmy do finansowania obrotowych składników majątku.o.o.98 34.ZOBOWIĄZANIA BIEŻĄCE Zastosowanie wyżej wymienionej formuły pozwala zmierzy płynność firmy w sposób bezwzględny.75 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.04 -0.33 2003 -24.75 8.79 7.15 129. W kolejnym roku sytuacja uległa 9 M.określa długoterminowy potencjał finansowy. Dla porównań z innymi podmiotami w zakresie kapitału obrotowego posługujemy się wskaźnikiem poziomu kapitału obrotowego. 55.po odpowiednich korektach .31 -24.40 2002 ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 40.76 wskaźnik bieżącej płynności wskaźnik szybkiej płynności wskaźnik płynności gotówkowej WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 89. Dodatni kapitał obrotowy dobrze świadczy o płynności firmy -możliwości regulowania zobowiązań składnikami majątku obrotowego.69 34.

102 .

natomiast w 2004 roku nieco maleje w stosunku do analogicznych okresów poprzednich dla danego roku.09 5.13 0.44 0. 103 . jednak poziom wskaźników płynność kształtował się na niebezpiecznie niskim poziomie.23 0.41 0.01 -0.02 0.01 -0.24 0.18 0.19% i 26.04 -0.04 -0.06 -0.06 -0.42 1.21 2.79 -1.czy też spłata zobowiązań wobec wierzycieli .28 0.84 0.00 -0. Jak wynika z obliczonych powyżej wskaźników.01 -0.09 0.71 -0.36 0.78 WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 WSKAŹNIK WYSTARCZALNOŚCI GOTÓWKI OPERACYJNEJ: Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.23 0.40 0.35 0. co w konsekwencji obniża zdolność porycia wydatków spółki.25 0.08 -0. z o.18 0.80 0.55 | 5.o. Dopiero wzrost w 2005 roku wskaźników płynności I.62 0. W latach 2003 i 2005 wzrasta.o.ujęcie dynamiczne WYSZCZEGÓLNIENIE WSKAŹNIK WYDAJNOŚCI: gotówkową sprzedaży gotówkową zysku gotówkową majątku gotówkową majątku trwałego gotówkową majątku obrotowego na spłatę zobowiązań ogółem na spłatę zobowiązań bieżących na spłatę zobowiązań długoterminowych ogólnej na zakup środków trwałych -0.35 0.21 1.52 -0.77 1. z o.41 0.45 0. oceniane są jako bezpieczne.04 0.36 0.83 -0. w latach 2002 .delikatnej poprawie.27 2.08 0. Wartość ujemna tego wskaźnika oznacza.01 -0. Jedynie wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakupy środków trwałych w ciągu czterech badanych lat systematycznie maleje. iż wartości wskaźników płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp.13 0.55 -0. Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp.93% powoduje.73 -0.2005 .01 -0.o.52 -1.22 0. Podobne tendencje zmian wykazują wskaźniki wystarczalności gotówki operacyjnej.52 0. z o.84 -1. w badanym okresie wahaniu ulega wydajność gotówkowa.22 0. II i III stopnia odpowiednio o: 40.85 -0.21 -0. W całym analizowanym okresie największe obciążenie środków pieniężnych z działalności operacyjnej związane jest z spłatą zobowiązań długoterminowych.21 0.82 -3.21 0. Jednak najszybciej poprawia się wydajność gotówkowa zysku. iż rozwój przedsiębiorstwa .10 -0. Szybciej zwiększa się wydajność gotówkowa majątku obrotowego. 34.18 0. niż to ma miejsce w przypadku wydajności gotówkowej majątku trwałego.13 -0.69%.będzie wymagała zwiększenia kapitału własnego.10 0.30 0.65 -0.27 0.08 -0.29 -1.73 1.

2.jakie obserwuje się w latach 2003 -2004. a więc i zwiększania poziomu uzyskiwanej rentowności podejmowane przez przedsiębiorstwo. że podstawowym miernikiem rentowności każdego przedsiębiorstwa jest wielkość wypracowanego zysku. podyktowane są 96 Mała encyklopedia ekonomiczna.o. który odzwierciedla opłacalność działalności gospodarczej. 104 . najczęściej spotykaną definicją rentowności jest rozumienie jej jako zjawiska osiągania przychodów przewyższających koszty prowadzenia działalności gospodarczej96.05 2005 2729 135. Oceniając płynność finansową na podstawie wskaźnika kapitału obrotowego można zauważyć. Osiągnięty poziom rentowności .5.o.Wyniki analizy kapitału obrotowego przedstawiają się następująco: Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp. a wielkością zaangażowanego kapitału. 3. W teorii analizy finansowej. Powyższa charakterystyka wskazuje. Poziom rentowności wynika ze stosunku zachodzącego pomiędzy wypracowanym zyskiem. PWE. Dodatni poziom kapitału obrotowego na początku i na końcu badanego okresu pozwala przypuszczać.miało charakter przejściowy.85 0. s.wskaźniki rentowności -należy zawsze badać na tle warunków istniejących w przedsiębiorstwie i jego otoczeniu.03 2003 -2367254. z o. z o. Warszawa. Charakteryzuje ona wartość przypisywaną wyrobom i usługom oraz stopień opłacalności środków zużytych bądź zaangażowanych w danym okresie w działalności eksploatacyjnej. Jest to zjawisko osiągania przychodów z działalności gospodarczej przewyższających koszty jej prowadzenia. a mianowicie ujemny kapitał obrotowy spółki .89 -0. Działania zmierzające w kierunku maksymalizacji zysku.10 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. iż z największymi kłopotami z utrzymaniem płynności finansowej spółka borykała się w 2003 roku.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE kapitał obrotowy netto wskaźnik kapitału obrotowego 2002 513925.691.99 0. Rentowność możemy określić jako relatywną wielkość wyniku finansowego. Wskaźnikowa ocena rentowności W pojęciu rentowność mieści się wiele szczegółowych wyobrażeń dotyczących produktywności kapitału zainwestowanego w przedsiębiorstwo. 1974. w latach 2002 . iż niepokojące zjawisko .11 2004 -1212647.66 -0.

rentowność zaangażowanych kapitałów (rentowność finansowa) Najogólniejszy wskaźnik rentowności sprzedaży oblicza się według wzoru: wskaźnik rentowności sprzedaży = . rentowność majątku (rentowność ekonomiczna). Ogólna postać wskaźnika rentowności majątku. s. Informuje on o udziale zysku w wartości sprzedaży. tym korzystniejsza go jest sytuacja finansowa firmy . Gabrusewicz op. Im niższy jest ten wskaźnik. zyskiem netto. Kolejnym obszarem analizy rentowności działalności przedsiębiorstwa jest analiza rentowności majątku. że wielkość osiągniętego zysku powinna wystarczyć na pokrycie podstawowych potrzeb powstałych w związku z prowadzoną działalnością. może być 97 W. tym większa wartość sprzedaży musi być zrealizowana dla osiągnięcia określonej kwoty zysku. jaką marżę zysku przynosi dana wartość sprzedaży. Informuje. Analizę rentowności należy uważać za jeden z głównych celów analizy finansowej. s. Wskaźnik ten. A. określany jest również zwrotem z majątku ROA (return on assets). pokazuje jak efektywnie firma zarządza swoimi aktywami. Przyjmując obowiązującą w gospodarce rynkowej zasadę samofinansowania się przedsiębiorstw. 142. z ^s x — przychody ze sprzeda ży Wskaźnik rentowności sprzedaży stanowi relację zysku do przychodów ze sprzedaży. cit. Odzwierciedla ona sprawność finansową przedsiębiorstw będącą wynikiem efektywności gospodarowania. zatem korzystniejszą kondycję finansową firmy97. Stanowi on relację zysku netto do aktywów. W zależności od rodzaju przyjętego zysku (z działalności operacyjnej. Leszczyński. należy stwierdzić. 234. Wskaźnik rentowności aktywów określa zdolność aktywów jednostki do generowania zysku. Możemy wyróżnić trzy podstawowe aspekty rentowności: • • • rentowność sprzedaży (rentowność handlowa). ponieważ od wielkości zysków i osiągniętej rentowności zależy obecna i przyszła pozycja finansowa przedsiębiorstwa. zysk brutto) z rachunku zysku i strat. Informuje on o wysokości zysku netto przypadającego na jednostkę aktywów. Wskaźnik rentowności sprzedaży netto określany jest również zwrotem ze sprzedaży. cit. 98 Z. Skowronek -Mielczarek op. Im wartość tego wskaźnika jest większa. można mówić o rentowności sprzedaży mierzonej zyskiem operacyjnym. Im wskaźnik ten jest wyższy. 105 .wieloma zasadniczymi względami.. tym większa jest efektywność przedsiębiorstwa. zysk netto. Większa wartość wskaźnika oznacza.

jaka jest stopa zwrotu od wkładu kapitałowego wniesionego przez właścicieli firmy". tym wyższa efektywność wykorzystania kapitału własnego. Wskaźnik ten informuje o zdolności kapitału własnego do generowania zysków. °. Wskaźnik rentowności zaangażowanych kapitałów obliczane są wg następujących formuł: w ska źnik ren tow n o ści kap itału w łasneg o = z s e f " . 143. oblicza się go jako relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału podstawowego.return on eąuity) stanowi relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału własnego.ne °x kap ita p od sta w o w y ł Poziomu rentowności zakładów mięsnych w Mościszkach i jego zmiany w czasie zostały zaprezentowane w tabeli 28. z^ .zo bo w ią za n ia b ie żą ce j Wskaźnik rentowności kapitału własnego (ROE . Podobnie jak przy wskaźniku rentowności kapitału własnego.x ka p ita w ła sn y ł w ska ik ren to w n ości kap itału po dstaw o w eg o= źn . Wskaźnik rentowności kapitału podstawowego stanowi dalsze uszczegółowienie wskaźnika rentowności kapitału własnego. s.rozbudowana przez uwzględnienie zarówno odpowiednich = rodzajów zysku jak i składników majątku: w s ka ik re n to w n o ś ci m ają tk u n e tto źn w sk a ik re n to w n o ś c i m a ją tk u b ru tto źn w sk a ik re n to w n o ś c i m a ją tk u b ru tto z o d s e tka m i źn w s ka ik re n to w n o ś ci m ają tk u trw a łe g o źn w sk a ik re n to w n o ś c i m a ją tk u o b ro to w e g o źn w s ka ik re n to w n o ś ci m ają tk u czys te g o = źn zysk ne tto x 1 00 m a ą te k o gó łe m j = zysk b rutto x 1 00 m a ą te k o gó łe m j = (zysk b ru tto od setki) x 1 00 + m a ą te k o gó łe m j = zysk ne tto x 1 00 m a ą te k trw a ły j = zysk ne tto x 1 00 m a ą te k ob ro to w y j zysk ne tto x 1 00 m a ą te k og ó łe m . większa możliwość uzyskania wyższych dywidend oraz dalszego rozwoju przedsiębiorstwa. Dzięki temu wskaźnikowi uzyskujemy odpowiedź na pytanie. Im wyższy wskaźnik. 106 . "ibidem.

35 2. przy czym najniższą zyskowność kapitału własnego osiągnęła spółka w 2003 roku i wynosiła zaledwie: 21.41 2.08 171. z o.50 8.81 8.13 20.99 RENTOWNOŚĆ FINANSOWA . w kolejnych dwóch badanych okresach. • zyskowność sprzedaży w latach 2002 .34 10.13 8.96 4.47 rentowności majątku brutto rentowności majątku brutto z odsetkami rentowności majątku trwałego rentowności majątku obrotowego rentowności majątku czystego rentowności kapitału własnego rentowności kapitału podstawowego 15.32 21.26 33.24 2. po obniżeniu się ich poziomu w roku 2003.95 107.93 3.62 2.87 3.99%.21 2.51 29.52%.01 9.7 2.Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp.98 3. w kolejnych dwóch okresach nastąpiła odwrotność tej relacji.11 rentowności operacyjnej sprzedaży rentowności działalności gospodarczej rentowności brutto rentowności netto 3.56 -10.92 56.92 19. z poziomu 5608% do 4319%.49 10.53%. • w ciągu całego badanego okresu rentowność kapitału własnego spadła o 1289%.90 25.91 -19.71 25.30 5.49 -1.75 6.20 RENTOWNOŚĆ EKONOMICZNA .11% do 2. w latach 2002 .wskaźniki: rentowności majątku netto 11.27 43.50 3.o.09 6.79 1.56 -1.28 1.21 -6.01 1.58 8.60 -34.10 1.09 17.76 -5.02 14.37 3.56 -1.28 4.13 4.26 2.24 156.16 2003 2004 RENTOWNOŚĆ HANDLOWA .55 -8. z o.2004 kształtowała się na poziomie od 1.43 13.39 ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -1. a mianowicie.23 11.99 5.65 33.wskaźniki: rentowności sprzedaży 2.23 4.67 7.91 0.35 3.53 89.75% w porównaniu do okresu poprzedniego i wyniósł on 4.33 8. 107 .89 19. • w pierwszych dwóch badanych okresach majątek trwały charakteryzował się wyższą rentownością niż majątek obrotowy.82 19.71 66.98 4.49 6.66 -8. tj.52 1.41 -1.93 0.07 2. ich wielkości systematycznie wzrastały.wskaźniki: Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.19 263.79 1. Ocena rentowności spółki Agro-Handel w latach 2002-2005 nasuwa następujące wnioski: • wszystkie wskaźniki rentowności w badanym okresie wykazały podobne tendencje.72 2.99 -16.60 10.26 1. w 2005 roku udział zysku w wartości sprzedaży wzrósł blisko o 106.o.88 14.94 11.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2005 2.63 12.72 9.25 26.83 14.06 0.

netto lub kosztach własnych . Podobnie jak w przypadku poprzedniego wskaźnika. Jego zwiększenie jest istotnym czynnikiem poprawy rentowności przedsiębiorstwa.5. z jaką obracane są aktywa ogółem. że przychody uzyskiwane ze sprzedaży wymagają więcej niż proporcjonalnego zaangażowania majątku100. wyższy jego poziom świadczy o lepszym wykorzystaniu tej części majątku. jaka wartość przychodów ze sprzedaży przypada na jedną złotówkę zaangażowanego majątku. Niższa od 1 wartość tego wskaźnika sugeruje.3.wyrażającym przychód ze sprzedaży w cenach brutto. nazywane też wskaźnikami obrotowości.3. s. cit. wskaźniki rotacji zapasów. W celu pomiaru aktywności przedsiębiorstwa . Jachna op. Określa zdolność aktywów jednostki do generowania przychodów ze sprzedaży. Poprawa wartości wskaźnika może wynikać między innymi z lepszej 100 M. do których zalicza się: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego = = = przychody oqłem ó mają tek ogółem przychody oqiem ó mają tek trwały przychody ogłem ó mają tek obrotowy Wskaźnik obrotowości majątku informuje. Wskaźniki szybkości obrotu charakteryzują stopień wykorzystania majątku jednostki. a zarazem najogólniej charakteryzującą sprawność działania. T.a wskaźnikiem statycznym. Kolejnym wskaźnikiem. zapasy. 180. wyrażającym przeciętny stan zaangażowanych w działalności składników majątkowych. stanowią wskaźniki obrotowości majątku. 108 . wskaźnik rotacji należności. należności oraz jak szybko jednostka spłaca swoje zobowiązania.Sierpińska. jest wskaźnik obrotowości majątku trwałego. wskaźnik okresu spłaty zobowiązań Podstawową grupą wskaźników. Ich istotą jest rozpatrywanie relacji między odpowiednim wskaźnikiem dynamicznym .wykorzystuje się następujące wskaźniki sprawności działania: • • • • wskaźniki obrotowości majątku.w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych . Informują o szybkości. który wyraża zdolność majątku trwałego do generowania przychodów. Ocena sprawności działania Do pomiaru aktywności przedsiębiorstwa w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych firmy służą wskaźniki sprawności działania.

Skowronek -Mielczarek op. Wielkość tego wskaźnika informuje o czasie pozostawania kapitału w zapasach. przeprowadzania systematycznych remontów i konserwacji. Ma natomiast małe znaczenie w firmach. które dysponuje majątkiem w znacznym stopniu zamortyzowanym. Leszczyński. Im krótszy jest ten okres. Wskaźnik obrotowości majątku obrotowego ukazuje ile razy w ciągu roku następuje odtworzenie tego majątku poprzez sprzedaż wyrobów i usług. Korzystna sytuacja jest wtedy.organizacji pracy. do których miało miejsce spowolnienie rotacji. że wskaźnik zbyt wysoki może być niekorzystny. będzie wykazywało rotację wyższą. Z. w których sprzedaż w mniejszym stopniu zależy od środków trwałych zaangażowanych w ich działalności. Im wyższa jest wartość wskaźnika. 109 . 101 102 Ibidem. cit. niż firma w stosunku do niej konkurencyjna. tym większa płynność kapitału zaangażowanego w zapasach i odwrotnie. tym lepsza jest sytuacja finansowa przedsiębiorstwa. s. Dlatego obok ogólnego wskaźnika rotacji zapasów wyróżniamy także wskaźniki rotacji poszczególnych rodzajów zapasów obliczeniowe: wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach = = przychody ze sprzedaży zapasy ogółem zapas ogółem x 365 przychody ze sprzedaży . dlatego przedsiębiorstwo starsze. Przy obliczaniu tego wskaźnika przyjmuje się majątek trwały netto. ponieważ świadczy o zamrożeniu kapitału obrotowego. Wskaźniki rotacji zapasów oraz wskaźnik cyklu zapasów w dniach ujmują następujące formuły Wskaźniki rotacji określają. w stosunku. mniej zamortyzowany majątek. s. Wskaźnik rotacji zapasów jest miarą efektywności wykorzystania kapitału zaangażowanego w zapasach danego przedsiębiorstwa. ile razy w ciągu badanego okresu nastąpi „odnowienie" stanu zapasów. gdy liczba obrotów wzrasta. Wskaźnik zbyt niski może prowadzić do zachwiania rytmiczności produkcji i sprzedaży oraz pogorszenia stopnia wykorzystania środków trwałych101.96. posiadająca nowszy. Niska wielkość tego wskaźnika może też oznaczać brak środków na odtworzenie zapasów. Wykorzystanie wskaźnika rotacji środków trwałych w systemie oceny jest szczególnie istotne dla firm. w których środki trwałe stanowią ważny element majątku. Należy jednak pamiętać. 182. Wydłużenie okresu pozostawania kapitału w zapasach może być spowodowana szeregiem czynników. Ich identyfikacja wymaga uprzedniego określenia rodzaju zapasów. A.

co ile dni przedsiębiorstwo odnawia swoje zapasy dla zrealizowania określonej sprzedaży. w jakim stopniu kredytuje ona swoich odbiorców i jak długo środki pieniężne są zamrożone w należnościach. 268. zatem kierownictwo firmy. Wskaźnik okresu spłaty zobowiązań. 110 . W ocenie sprawności działania przedsiębiorstwa ważny jest również okres regulowania zobowiązań wobec dostawców. który informuje.0 .0 . Wysoki wskaźnik rotacji w dniach informuje o wolnym obrocie zapasów. Kolejnym składnikiem majątku obrotowego uwzględnianym przy ocenie sprawności działania są należności. Wówczas sprzedaż realizowana jest przy niższym poziomie zaangażowanych zapasów. wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 7. by do obliczeń należności przyjmować sprzedaż brutto. dlatego zasadne jest. s. Do oceny szybkości rotacji należności wykorzystuje się następujące wskaźniki: wskaźnik rotacji należności wskaźnik cyklu inkasa należności w dniach = = przychody ze sprzedaży przeci tny stan należności ę przeciętny stan należności x 365 przychody ze sprzeda ży Wskaźnik rotacji należności określa. Jeśli jest mniejszy niż 7. określa ilość dni sprzedaży.0 to taka sytuacja może oznaczać. Natomiast wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach informuje. jaki jest średni czas regulowania zobowiązań w przedsiębiorstwie ustala się w następujący sposób: wskaźnik okresu spłaty zobowiązań = zobowiązania bieżące x 365 koszt w łasny sprzedaży Poniższa tabela zawiera wyniki pomiaru sprawności działania badanego podmiotu: 103 W. Informuje. niski zaś o obrocie szybkim.10. Według standardów zachodnich. Gabrusewicz op. cit. za którą nie uzyskano jeszcze należności.ponieważ skraca się czas przebywania zapasów w przedsiębiorstwie. ile razy wciągu roku firma odtwarza stan swoich należności. że przedsiębiorstwo zbyt długo kredytuje swoich klientów. przez co może samo mieć trudności z terminowym regulowaniem swych zobowiązań. Wskaźnik cyklu inkasa należności w dniach. którym odpowiada strumień sprzedaży brutto. co oznacza mniejsze koszty.

86 -27. co roku odpowiednio o 2 dni (1.00 46. Analiza wskaźnika efektywności wykorzystania majątku całkowitego wykazuje tendencję wahającą się.43 -0. jego wielkość wzrastała odpowiednio o 26.07 93.70 26.75 i 9.Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp.85) w 2004 roku i o 1 dzień (1. po czym w 2004 wzrosła o 0. Przyglądając się wskaźnikowi rotacji zapasów.2005.87 6. w kolejnych latach okres ściągalności skrócił się o 7 dni (6. iż w dwóch ostatnich okresach.60 do 3.66 23.02 0.85 -1.89 6.19 3. Analiza wskaźnika rotacji należności wykazuje tendencję skokową: po zmniejszeniu ilości stanu swoich należności w 2003 roku do okresu poprzedniego o jeden dzień (0. co roku efektywnością wykorzystania majątku trwałego.92 8.90 1.94 11.o.92).51 -0.29 2003 WSKAŹNIKI SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik rotacji należności wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach wskaźnik inkasa należności w dniach wskaźnik okresu spłaty zobowiązań ZMIANA WSKAŹNIKA 2003/2002 2004/2003 2005/2004 4.83 3.71 8.78. w latach 2002 .93 33.54 -6.75 0. potwierdza także wskaźnik cyklu obrotu zapasami w dniach.78 1.21 5.62 52.26 2005 3.85 -2. która w tym samym czasie obniżyła się z poziomu 10.11 9.66) w stosunku roku 2002.21 65.87 spowodowany był gorszą.54 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.95 43. Spadek poziomu wskaźnika oborowości majątku w rozpatrywanym okresie z 4. i tak: po wydłużeniu okresu kredytowania swych odbiorców w 2003 roku o 4 dni (3.02).82 7.2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA 2002 2004 3. 111 .38 -3.89 -0.62) w 2004 i 3 dni (3.13 -0.92 8.85.60 10. Korzystną tendencję zmian w gospodarce magazynowej.62 -5.19 9. Świadczy to o poprawie efektywności gospodarowania zapasami.94) w kolejnych dwóch latach nastąpiło przyspieszenie obrotu należności. Wielkość tego wskaźnika w stosunku do okresu poprzedniego w 2003 roku spadła o 0.60 3.89 -0.75 7.00 -0.72 12.55 29. a w ostatnim okresie zanotował niewielki spadek (o 0.05 -3.94 1.47 39. zauważyć można.06 3. co pociąga za sobą obniżkę kosztów magazynowania i uwolnienie kapitału obrotowego zaangażowanego w zapasach. zwłaszcza w latach 2004 .96 28.75 1. który w porównaniu do roku 2003 uległ skróceniu o 2 dni (1.71 do 6.87 35.15 3.05) w 2005 roku.13) w roku 2005.91 91. Analogicznie kształtuje się wielkość wskaźnika inkasa należności w dniach.08 10. z o. z o.80 101.14.o.14 -0.92.

a więc finansowane kapitałem obym. Wskaźnikiem pomocniczym. Cykl środków pieniężnych jest czasem upływającym od momentu wypływu gotówki w celu uregulowania zobowiązań do momentu przepływu gotówki z tytułu spłaconych należności104. a następnie w latach 2004 . Krótszy cykl oznacza. Wykres 15: Kształtowanie się cyklu środków pieniężnych firmy Agro-Handel Sp. z o. którego wielkość w 2003 roku zwiększyła się o 23. że pieniądze zainwestowane w aktywa obrotowe szybko wracają do przedsiębiorstwa z tytułu sprzedaży i mogą być ponownie wykorzystywane. 148. 112 . z o. W rozpatrywanym okresie cykl środków pieniężnych w uległ skróceniu z 11 dni do -10. co świadczy o zmianie polityki inwestowania w aktywa obrotowe firmy Agro-Handel Sp. iż aktywa obrotowe spółki są w dużym stopniu kredytowane przez dostawców. Oblicza się go następująco: CYKLŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH WSKA ŹNIK OBROTU ZAPASAMI W DNIACH WSKA ŹNIK INKASA NALEŻNOŚCI WSKA ŹNIK OKRESU SPŁATY ZOBOWIĄZAŃ Poniższy wykres przedstawia kształtowanie się długości cykl środków pieniężnych zakładu produkcyjnego w Mościskach w rozpatrywanym okresie. co roku o: 5. w latach 2002 .54 (4 dni). Z punktu widzenia płynności finansowej poziom wskaźnika spłaty zobowiązań kształtuje się na niekorzystnym.o.43 (5 dni) i o 3. J. poziomie niż wskaźnik cyklu inkasa należności. Ujemna wartość cyklu oznacza. jest wskaźnik cykl środków pieniężnych.2005 wielkość wskaźnika zmniejsza się kolejno.o.Podobną tendencje skokową wykazuje wskaźnik okresu spłaty zobowiązań. cit.75 (a zatem okres spłaty zobowiązań wydłużył się o 24 dni). wykorzystywanym przy ocenie aktywności przedsiębiorstwa.Duraj op.. albowiem znacznie wyższym.s.2005 Cykl środków pieniężnych Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych zawartych w tabeli 32.

3.5.4. Analiza wspomagania finansowego Większość podmiotów gospodarczy nie jest wstanie funkcjonować, opierając się jedynie na kapitałach własnych, przez co zmuszone są do korzystania z różnych form wspomagania finansowego, czyli kapitałów obcych. Przedsiębiorstwo - aby móc zaciągnąć pożyczkę długoterminową - musi wykazać się zdolnością do zaciągania kredytów krótkoterminowych, czyli posiadać płynność finansową. Analiza płynności, pokazuje zdolność przedsiębiorstwa do spłaty zobowiązań bieżących. Do oceny sytuacji finansowej niezbędna jest znajomość możliwości przedsiębiorstwa do wywiązywania się z całkowitego zadłużenia. Analiza zadłużenia pozwoli ocenić politykę finansową przedsiębiorstwa, stąd określa się ją również analizą struktury finansowej. Wskaźniki służące do oceny zadłużenia można ująć w dwie grupy: wskaźniki obrazujące poziom zadłużenia oraz wskaźniki informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu10 . Do oceny poziomu zadłużenia wykorzystuję się następujący zestaw wskaźników:
wskaźnik ogólnego zadłużenia wskaźnik zadłużenia długoterminowego wskaźnik struktury zadłużenia wskaźnik zadłużenia kapitałów własnych = = = ' = ' zobowiązania ogółem aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe zobowiązania krótkoterminowe zobowiązania ogółem kapitały własne wskaźnik zadłużenia długoterminowego kapitałów własnych = zobowiązania długoterminowe kapitały własne zobowiązania długoterminowe

Wskaźnik ogólnego zadłużenia, w przedstawionej postaci, określa udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów przedsiębiorstwa wyrażonych w wartości bilansowej lub też rynkowej. Często traktowany jest on jako indykator ryzyka finansowego. Wysoki poziom tego wskaźnika może oznaczać ograniczenie samodzielności firmy, zwiększenie ryzyka wierzycieli, ograniczenie dostępu do nowych kredytów i zwiększenie ryzyka utraty płynności. Odsetki od kapitałów obcych muszą być, bowiem płacone bez względu na poziom osiąganych zysków. W praktyce poziom tego wskaźnika jest zróżnicowany. Jego wielkość uzależniona jest od rodzaju prowadzonej działalności i zmienności przepływów pieniężnych. Wierzyciele oczekują, by wskaźnik ten nie był większy niż 50%. Wówczas bowiem aktywa firmy mogą zmniejszyć swoją wartość do połowy, nim zagrożą bezpieczeństwu kapitału obcego. Jeżeli wskaźnik ten jest większy niż 0,50, może powstać

10 W. Gabrusewicz op. cit, s. 271.

113

sytuacja, że wypracowane środki pieniężne okażą się niewystarczające do spłaty zadłużenia. Według standardów zachodnich w firmie, w której nie została zachwiana równowaga między kapitałem obcym a kapitałem własnym, wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 0.57 - 0.67106. Drugim wskaźnikiem, uważanym za podstawowy wskaźnik oceny struktury kapitałowej, jest wskaźnik zadłużenia kapitału własnego, który określa stopień zaangażowania kapitału obcego w stosunku do kapitałów własnych. Wzrost wskaźnika oznacza większe zaangażowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych, a więc zwiększenie stopnia zadłużenia. Oddziałuje to bezpośrednio na poziom ryzyka finansowego z powodu wyższych rat kapitałowych i odsetek. W USA wartością graniczną w małym biznesie jest proporcja 3:1. Dla średnich i dużych firm relacja ta jest ostrzejsza. Banki niechętnie udzielają kredytów inwestycyjnych, gdy kapitał własny w stosunku do zamierzonego kredytu nie osiąga relacji 1:1 Trzecim wskaźnikiem o zbliżonej wartości poznawczej jest wskaźnik zadłużenia długoterminowego. Wskaźnik ten nosi miano wskaźnika zadłużenia lub też ryzyka. Jako zobowiązania długoterminowe przyjmowane są wszystkie zobowiązania z terminem płatności przekraczającym 1 rok. Pożądana wielkość tego wskaźnika wynika z relacji zobowiązań długoterminowych do kapitału własnego, równej 1:2 i wynosi 0,5. Za poważnie zadłużone uważane są przedsiębiorstwa, w których wskaźnik przekracza wartość 1. Natomiast wśród wskaźników informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu wyróżniamy następujące wskaźniki:
wskaźnik pokrycia obsługi długu 1 wskaźnik pokrycia obsługi długu II wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych zysk przed opodatkowaniem + odsetki raty kapita łowe + odsetki zysk po opodatkowaniu raty kapita łowe + odsetki zysk przed opodatkowaniemodsetki + odsetki

Pierwsze dwa wskaźniki tej grupy określane są również mianem wskaźników wiarygodności kredytowej. Wskaźnik pokrycia obsługi długu I informuje o tym, ile razy zysk brutto wraz z odsetkami pokrywa roczne raty kapitałowe powiększone o odsetki od kredytu przypadające w danym roku. Wielkość tego wskaźnika nie powinna być niższa niż

106 Z. Leszczyński, A. Skowronek -Mielczarek op. cit, s. 135. 107Ibidem, s. 136

114

1,2. W banku światowym minimum dla wskaźnika pokrycia obsługi długu I wynosi 1,3 a optymalny poziom to 2,5 . Należy podkreślić, iż przed zobowiązaniami kredytowymi, pierwszeństwo mają zobowiązania podatkowe. Dlatego też, uzasadnione jest uwzględnienie w tej sytuacji zysku netto (wskaźnik pokrycia obsługi długu II). Tylko zysk pozostający w firmie może być wykorzystywany do spłaty zaciągniętego kredytu. Wskaźnik ten powinien być, co najmniej równy wskaźnikowi pokrycia obsługi długu I. Wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych informuje o tym, ile razy kwota wypracowanych środków przewyższa wymagane odsetki lub też, ile razy zysk brutto może ulec obniżeniu żeby zagrozić obsłudze zadłużenia. Im wyższe wartości osiąga ten wskaźnik, tym mniejsze jest ryzyko wynikające z zaangażowania kapitału obcego. Za dobry, w wypadku kredytów zabezpieczonych, uważa się wskaźnik wynoszący 2,4. Dla kapitałów obcych niezabezpieczonych wymaga się wskaźnika na poziomie 5. Tabela 30 przedstawia wskaźniki zadłużenia analizowanej spółki.
Tabela 30: Wskaźniki zadłużenia WYSZCZEGÓLNIENIE
WSKAŹNIKI ZADŁUŻENIA: ogólnego długoterminowego struktury zobowiązań kapitałów własnych długoterminowego kapitałów własnych WSKAŹNIKI POKRYCIA: obsługi długu 1 obsługi długu II zobowiązań odsetkowych 11,01 7,33 13,08 1,85 1,07 7,36 1,28 0,89 8,66 5,66 4,17 18,09 -9,16 -6,26 -5,72 -0,57 -0,18 1,30 4,38 3,28 9,43 0,79 0,22 0,27 3,83 2,05 0,79 0,23 0,29 3,79 2,11 0,71 0,23 0,33 2,44 1,80 0,61 0,26 0,42 1,54 1,65 0,00 0,01 0,02 -0,04 0,06 -0,08 0,00 0,04 -1,35 -0,31 -0,10 0,03 0,09 -0,90 -0,15

firmy Agro-Handel Sp.

z o.o. w latach 2002 -2005
ZMIANA WSKAŹNIKA (A%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004

WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

W latach 2002 - 2003 roku 79% całości kapitałów zaangażowanych w spółkę miało swe pokrycie w kapitale obcym. W ostatnich trzech okresach udział ten charakteryzował się tendencją spadkową i w 2005 roku ukształtował się na, bezpiecznym wg standardów zachodnich, poziomie tj. 61%. Tym samym, udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów spółki w rozpatrywanym okresie spadł o 18%. Wzrost wielkości wskaźników: zadłużenia długoterminowego (o 0,04) i struktury zobowiązań (o 0,15), wskazuje na
108 W. Gabrusewicz op. cit. s. 276.

115

a tym samym zmniejszenia stopnia zadłużenia. Oznacza to. iż wygospodarowany przez spółkę zysk.mimo tendencji spadkowej -nadal utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie: 1. w wystarczającym stopniu zabezpiecza obsługę zaciągniętych kredytów.korzystne zmiany w strukturze finansowania.5 .65. Natomiast spadek poziomu wskaźnika zadłużenia kapitałów własnych oznacza mniejsze zaangażowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych.1. Wielkość wskaźnika zadłużenia długoterminowego . 116 . przy czym racjonalny wskaźnik zadłużenia długoterminowego powinien mieścić się w przedziale 0. Spółka w badanym okresie osiągała wysoki zysk. zatem wskaźniki należące do grupy informujących o zdolności spółki do obsługi długu przyjmują wysokie wartości. gdyż zobowiązania długoterminowe są mniej pilne i w pewnym okresie nie są wymagalne. zatem spółkę Agro-Handel można uznać za poważnie zadłużoną.

90 zł osiągniętym w roku 2005.97 zł.2005 nastąpiła poprawa wyników działalności firmy Agro-Handel Sp. Analiza bilansu firmy Agro-Handel Sp.63% w 2005 roku.33 zł do 94 684 149. 152 147 800 zł. Zobowiązania krótkoterminowe zastąpione zostały kapitałem długoterminowym. której wartość w badanym okresie wzrosła z 69 760 541.o.Zakończenie Na podstawie przeprowadzonej analizy finansowej można stwierdzić. Podstawowym źródłem przychodów spółki była sprzedaż produktów na rynku krajowym.87 %. Suma bilansowa wzrosła w tym okresie o 42.75. którego wysokość w 2005 roku wyniosła 17 072 182.03% kapitału ogółem. z o. Głównym czynnikiem wpływającym na wynik finansowy spółki jest wynik na działalności gospodarczej. że w latach 2002 .79 % w ostatnim badanym okresie. o. które wynosiły odpowiednio: 36 398 300 zł.95% ale jego udział w majątku ogółem zmniejszył się z 60.2005 potwierdza szybkie tempo jej rozwoju. Z drugiej strony największy wpływ na wynik finansowy miały koszty zużycia materiałów i energii.39 zł (wyprasowanym w 2003 roku) do 3 687 522. Majątek obrotowy spółki w badanym okresie wzrósł o 6.33% do 45. 138 463 400 zł. W strukturze pasywów dominujący udział na początku badanego okresu posiadały zobowiązania krótkoterminowe jednakże w wyniku znacznego wzrostu sumy bilansowej ich udział zmniejszył się z 57. 117 . za lata 2002 . W całym badanym okresie spółka osiągała zysk na poziomie od 899 865.69% w 2002 roku do 54. Spadek ten związany był również ze zmianą źródeł finansowania dalszego rozwoju przedsiębiorstwa. Dynamika wzrostu rzeczowych składników majątku wyniosła 195. a ich udział w aktywach ogółem wzrósł z 39.23% Po stronie aktywów dominującą grupą był majątek trwały. z o.37%.52 % w 2002 roku do 34. co stanowi 65.

28% przy jednoczesnej dynamice koszty działalności operacyjnej wynoszącej 133. 3 824 654. wskazuje. a zatem przychody podstawowej działalności operacyjnej.129.80. Znacznemu wydłużeniu. kapitał zapasowy i wynik finansowy roku obrotowego. 2003 . Do roku 2004 spółka nie przestrzegała złotej reguły bilansowej. 118 . że głównym źródłem przychodów był przychód netto ze sprzedaży. Wydatki na inwestycje związane były głównie z nabyciem składników rzeczowego majątku trwałego. Należności inkasowane były w 2002 roku średnio w ciągu 36 dni.89. Mimo pogorszeniu się w latach 2003 . Inwestycje w tym okresie kształtowały się na poziomie 5 740 816. iż firma Agro-Handel Sp. 107%. 2004 . Wynikiem tych zmian jest korzystna tendencja kształtowania się wyniku finansowego.o. zadłużenia i efektywności zaangażowanych środków. 2005 .06% w 2002 roku.04%. Od 2003 roku spółka poniosła duże wydatki na inwestycje dostosowujące zakład do standardów europejskich.05 zł w 2005. utrzymywała niski poziom wskaźników płynności finansowej tylko przez okres dwóch lat. z o. z o.Kapitał własny przedsiębiorstwa wzrósł z 3 817 944.finansowej jest analiza wskaźników płynności.2005 pozwala wyodrębnić podstawowe strumienie pieniężne.54%.73%. bo o 15 dni uległ natomiast okres płacenia zobowiązań i wynosił odpowiednio: 29 dni.2004 poziomu wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym w 2005 roku jego wielkość pozostała na podobnym poziomie jak na początku badanego okresu tj. Jak widać wskaźniki bieżącej płynności badanej jednostki w okresie gruntownej modernizacji zakładu przetwórczego osiągnęły wielkości uznawane za niezadowalające.o. Wskaźnik pokrycia majątku kapitałem własnym w badanym okresie kształtował się na poziomie od 52. okres ten skrócił się do 30 dni w 2005 roku. Wskaźnik pokrycia bieżących zobowiązań w kolejnych latach kształtował się następująco: 2002 . Rozszerzeniem ogólnej analizy struktury majątkowo . Jego udział w pasywach ogółem wynosił na koniec badanego okresu 39. W badanym okresie dynamika przychodów ogółem 135.12 zł. Pozytywnie należy jednak ocenić fakt.29%.104. Rachunek przepływów pieniężnych sporządzany w latach 2002 . Poziom powyżej 100% uznawany jest za prawidłowy Analiza rachunku zysków i strat zakładów mięsnych Agro-Handel Sp.85%. 44 dni. 52 dni. 46 dni.59 zł i sfinansowane zostały środkami własnymi oraz kredytami.52 zł w 2002 roku do 10 335 103. 3 665 103.93 zł.37%.14% w 2002 roku do 72. Największy wpływ na kształtowanie się wielkości kapitału własnego miały: kapitał podstawowy.

Wielkość i rodzaj inwestycji wskazują na to.o. Przedstawione badania potwierdzają. jest przedsiębiorstwem działającym od 1992 roku.39. 119 .76 przy jednoczesnym wzroście rentowności majątku obrotowego o 14. Jednakże rentowność majątku trwałego wzrosła zaledwie o 0. jak i duża stabilność rynków zbytu pozwalają optymistycznie prognozować przyszłość firmy. z o. Agro-Handel Sp. Rodzaj produkcji. że systematyczna analiza sytuacji finansowej przedsiębiorstwa pozwala na dokonanie oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystanie ich do prawidłowego rozwoju przedsiębiorstwa.2005 roku zwiększyła się produktywność zarówno majątku trwałego jak i obrotowego. Dzięki osiąganym zyskom i jednoczesnym wysokim poziomie zadłużenia nie wydaje się być podmiotem zagrożonym upadłością. że znajduje się ona nadal w fazie rozwoju.W latach 2002 .

Analiza finansowa. s.28 . Pastusiak R. Warszawa 2002 17)Leszczyński Z. "Prawo Przedsiębiorcy" 2001.. Oskara Lanego we Wrocławiu. Grupa Wydawnicza INDOR Sp. nr 9. Sprawozdanie finansowe i jego analiza.. Kosikowski C. Fołta T. s.. Aport jako wkład do spółki z o. Wydawnictwo Prawne LexisNexis... Warszawa 2004 67) Gabrusewicz W... 2001. Warszawa 1985 120 .. 72. Waśniewski T.. 12) Jarzębowska M. Warszawa 2005 68) Gajdka J.. PWE..31 10) Górski W........ Warszawa 2001 61) Bednarski L.. Warszawa 2006 13)Jecyszyn J. Prawo gospodarcze. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im... Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie.o.s.. 9-11. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa.. Bilans 2004. Status prawny zarządu spółki z o. PWE... Analiza ekonomiczno . Duraj J. Warszawa 2001 64) Bury A. PWE. Difin. z o.finansowa firmy. Finans-Service. Wyznaczenie pojemności zadłużeniowej spółki. nr31. Wypych M. Borowiecki R. Pomykalska B. Konieczny Z. Godlewska J. Wrocław 2000 66) Duraj J. Skowronek -Mielczanek A. PWE. Mikulski H. Podstawy analizy finansowej. Warszawa 2005 71) Kruczałak K. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie. Warszawa 2004 69) Karczmarek U. Absolwent. "Gazeta Podatkowa" 2004.. Wrocław 2003.. PWE. Warszawa 2000 72) Mała encyklopedia ekonomiczna.. 70) Koc S... Oskara Lanego we Wrocławiu. Szczecin 2004 ll)Herbet A. PWN. Łódź 2000 65) Dudycz T. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Warszawa 2002 63) Bluszcz M.. Metoda praktyczna. s..o. Czytanie bilansu przedsiębiorstwa... s. PWE. Czechowska I. Kurtys K. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. „Przegląd Organizacji". 12 62) Bień W.. Prawo handlowe dla ekonomistów.o.691 73) Nowak S. Wydawnictwo Primath. Wersty B. 1974. nr 27. Warszawa.. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy.BIBLIOGRAFIA 60) Bednarski L. Podstawy prawa gospodarczego. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Metodologia badań Społecznych..

Pałczyńska-Gościniak R. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie. Dom Wydawniczy „Ostoja". Warszawa 2002 33)Tarska M. Warszawa 2002 75) Olzacka B.. PWE.. procedury zakładania. red. funkcjonowanie. Wydawnictwo C. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA..Ordynacja podatkowa. Warszawa 2002 78) Rybicki P. ustrój. Szczecin 2001 84) Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. C.Jak oceniać firmę.H. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa.Prawo działalności gospodarczej. Uregulowania prawne. poz.Kodeks spółek handlowych. ODDK. Toruń 2002 80) Sierpińska M. 86) Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r. Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki. PWN. Istota. Warszawa 2002 79) Siemińska E. . Warszawa 2003 83) Urbańczyk E.U. nr 137.. Wrocław 2002 23) Raczek T.. Jachna T. PWN.. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. zm. BECK. Wędzki D. Warszawa 2004 81) Sierpińska M. Dz. Warszawa-Jaktorów 2001 77) Rutkowski A.. Sawicki. PWE. 1178 z późn. 121 . Dz.BECK. . Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20.. zm.. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw. 926 z późn. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. Reprezentacja spółki z o. Warszawa 2000 82) Sobczak K. Gdańsk 2004 76) Polityka bilansowa i analiza finansowa. Przewodnik po cashflow. Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur". . wzory. nr 94.. Uniwersytet Szczeciński... Kraków 2002 24)Rafalski A.H.o.. zm.U. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. Prawo gospodarcze kompendium.. Poltext. poz.. poz. K.. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Dz.74) Olszewski J. Zarządzanie finansami. Gdańsk 1995 32) Śnieżek E. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa. Wydawnictwo Ekspert.U. 1037 z późn.. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych. nr 101.. 85) Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Warszawa 2001 31)Sułowska J. Działalność gospodarcza.

poz.. Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie. Kraków 2005 90) Waśni ewski T.U. PWE. 694 z pózn. zm.o rachunkowości.Krajowy Rejestr Sądowy. Warszawa 2000 122 . Warszawa 2002 91) Więckowski J. 88) Ustawa z dnia 29 wrzśnial994 r. . 209. Dz. 89) Wach K.. Skoczylas W.87) Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. . z 2001r. Jak założyć firmę w Unii Europejskiej. nr 17..U z 2002 nr 76... poz. Dz. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. Oficyna Ekonomiczna.

w latach 2002-2005____________________________________87 123 . z o.o.o. w latach 2002-2005____________81 Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.o. w latach 2002 . z o. oraz źródła ich finansowania w latach 2000-2005____________________________________________56 Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp.o.o. z o.o. w latach 2002-2005____________________________________86 Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp.o.o. z o. z o. w latach 2002-2005_______________________________________________________80 Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp.o.2005______________________________________________________83 Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów. w latach 2002-2005________________85 Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp. z o.2005______________________________________________________67 Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp.o. w latach 2002 -2005 _____58 Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY__________63 Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp.o.o. w latach 2002-2005 _______________________________________________________________________78 Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002-2005_______________________________________________________76 Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.o. z o. z o. z o.o. z o. z o. w latach 2002 .2005______________________________________________________68 Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. z o. z o. z o.__________________________________53 Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 .o. w latach 2002-2005_____________________________________79 Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp.SPIS TABEL Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niż banki i zakłady ubezpieczeniowe 16 Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp.o. w latach 2002-2005_______________________________________________________67 Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005_______________________________________________________69 Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp. z o.

o. w latach 2002-2005____________________________________91 Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp. z o.ujęcie statyczne_______________________________________ 102 Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp.Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pieniężnych____________________________88 Tabela 21: Wynik księgowy a środki pieniężne netto z działalności operacyjnej________88 Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002-2005___ 115 SPIS WYKRESÓW Schemat 1: Istota.o.o. __________________59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych_____________________70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych____________________________93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej_____95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników ________________________96 124 .o. w latach 2002-2005 107 Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp. z o. Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej___________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pieniężnych__________________25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria_____________________36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie____________________________43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005____________________________________91 Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002-2005 .o.o. z o. w latach 2002-2005 .o. z o. zakres i przedmiot analizy finansowej. z o.o.o.ujęcie dynamiczne_____________________________________ 103 Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005____________________________________90 Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjne firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005______________________________________________________ 111 Tabela 30: Wskaźniki zadłużenia firmy Agro-Handel Sp. z o. z o. w latach 2002-2005_____ 104 Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp.

SPIS SCHEMATÓW Schemat 1: Istota. Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej___________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pieniężnych__________________25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria_____________________36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie____________________________43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp. z o. __________________59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych_____________________70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych____________________________93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej_____95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników ________________________96 125 . zakres i przedmiot analizy finansowej.o.