P. 1
06_brzuch i miednica

06_brzuch i miednica

|Views: 11,468|Likes:
Wydawca: rybsony

More info:

Published by: rybsony on Apr 09, 2011
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/31/2015

pdf

text

original

Sections

  • Kości miedniczne
  • Połączenia miednicy
  • Miednica:
  • Ograniczenie jamy brzusznej
  • Płaszczyzny brzucha
  • Kwadranty brzucha Kwadrant prawy górny
  • Kwadrant lewy górny
  • Prawy dolny kwadrant
  • Lewy dolny kwadrant
  • Okolice brzucha
  • Powięzie brzucha
  • Więzadła
  • Unerwienie skóry brzucha
  • yły powierzchowne brzucha
  • Tętnica nadbrzuszna powierzchowna
  • Tętnica okalająca biodro powierzchowna
  • Mięsień skośny brzucha zewnętrzny
  • Kanał pachwinowy
  • Mięśnie ściany przednio-bocznej brzucha
  • Rozcięgna mięśni brzucha
  • Kresa biała
  • Mięśnie ściany tylnej brzucha
  • Przepukliny brzuszne
  • Trójkąt lędźwiowy i ścięgnista przestrzeń lędźwiowa
  • Nerw pod ebrowy
  • Nerw biodrowo-podbrzuszny
  • Nerw biodrowo-pachwinowy
  • Nerw płciowo-udowy
  • Tętnica nadbrzuszna górna
  • Tętnica nadbrzuszna dolna
  • Fałdy pępkowe i doły na powierzchni wewnętrznej przedniej ściany brzucha
  • Poło enie i podział odcinka podprzeponowego przewodu pokarmowego
  • Budowa ściany przewodu pokarmowego
  • Otrzewna:
  • ołądek
  • Wątroba:
  • Pęcherzyk ółciowy
  • Drogi ółciowe
  • Pień trzewny
  • Splot trzewny
  • yła wrotna
  • Jelito cienkie
  • Jelito grube
  • Trzustka
  • Unaczynienie przewodu pokarmowego
  • Tętnica ołądkowa lewa
  • Tętnica śledzionowa
  • Tętnica wątrobowa wspólna
  • Tętnica krezkowa górna
  • Tętnica krezkowa dolna
  • Naczynia i węzły chłonne układu pokarmowego
  • Unerwienie trzew jamy brzusznej
  • Przestrzeń zaotrzewnowa – ograniczenia i zawartość
  • Nerka
  • Gruczoł nadnerczowy
  • Moczowód
  • Aorta brzuszna
  • yła główna dolna
  • Pień współczulny – odcinek lędźwiowy
  • Splot międzykrezkowy
  • Węzły chłonne ścienne jamy brzusznej
  • Splot lędźwiowy
  • Narządy płciowe eńskie wewnętrzne
  • Aparat wieszadłowy macicy
  • Tętnice biodrowa wspólna
  • yła biodrowa wspólna
  • Tętnica biodrowa zewnętrzna
  • yła biodrowa zewnętrzna
  • Tętnica biodrowa wewnętrzna
  • yła biodrowa wewnętrzna
  • Splot miedniczny
  • Pęcherz moczowy
  • Jądro
  • Najądrze
  • Osłonki jądra
  • Nasienie
  • Nasieniowód
  • Splot ylny wiciowaty
  • Gruczoł pęcherzykowy
  • Gruczoł krokowy
  • Gruczoły opuszkowo-cewkowe
  • Krocze
  • Mięśnie dna miednicy
  • Powięzie miednicy
  • Dół kulszowo-odbytnicze
  • Kanał zasłonowy
  • Kanał sromowy
  • Naczynia ścienne miednicy
  • Węzły chłonne miednicy
  • Narządy płciowe zewnętrzne męskie
  • Prącie
  • Narządy płciowe eńskie zewnętrzne
  • Szpara sromu
  • Wargi sromowe większe

Anatomia – Brzuch i miednica

Ćwiczenie 1 – Miednica, wymiary itp.

Maciej Tomczak (czama@tlen.pl)

Kości kończyny dolnej: kości obręczy kończyny dolnej (obręczy miednicznej) kości części wolnej kończyny dolnej Kości miedniczne parzyste budują kości obręczy kończyny dolnej tworzą miednicę składają się z: o kość biodrowa wielkość: największa składowa kości miednicznej budowa: • trzon o powierzchnie: wewnętrzna zewnętrzna o wytwarza 2/5 panewki • talerz o powierzchnie: pośladkowa • kresa pośladkowa tylna • kresa pośladkowa przednia • kresa pośladkowa dolna • kresy ograniczają miejsca przyczepów trzech mięśni pośladkowych krzy owo-miedniczna • dół biodrowy o utworzony przez tę powierzchnię • powierzchnia uchowata o ku tyłowi od dołu biodrowego • guzowatość biodrowa o ku tyłowi od dołu biodrowego o brzegi: przedni tylny o grzebień biodrowy: górne ograniczenie talerza budowa: • warga zewnętrzna • kresa pośrednia • warga wewnętrzna brzeg przedni: • kolec biodrowy przedni górny o początek grzebienia biodrowego • kolec biodrowy przedni dolny brzeg tylny: • kolec biodrowy tylny górny o koniec grzebienia biodrowego • kolec biodrowy tylny dolny • wcięcie kulszowe większe o oddziela kość biodrową od kulszowej • oddzielone są kresą łukowatą kliniczne: • złamania awulsyjne miednicy o inaczej: z pociągania o zaliczamy: oderwanie kolca przedniego górnego oderwanie kolca przednie dolnego części przedniej grzebienia kości biodrowej • pobieranie wiórów kostnych o słu ą do uzupełnienia ubytków
Anatomia – Brzuch i miednica - 2006-06-16 - 17:47

1

Anatomia – Brzuch i miednica

Maciej Tomczak (czama@tlen.pl)

o

o

o

o

o są to przyczepy własnopochodne • miejsce punkcji szpiku kość kulszowa trzon: • brzegi: o przednio-dolny guzek zasłonowy tylny o tylny kolec kulszowy wcięcie kulszowe większe • powy ej kolca kulszowego wcięcie kulszowe mniejsze • między kolcem a guzem kulszowym gałąź: • odchodzi od trzonu pod kątem prostym • powierzchnie: o zewnętrzna o wewnętrzna o powierzchnie stanowią miejsce przyczepu mięśni obręczy kończyny dolnej, dna miednicy i uda wytwarza 2/5 panewki kość łonowa trzon: • tworzy 1/5 panewki • tworzy wyniosłość biodrowo-łonową o wraz z trzonem kości biodrowej gałąź górna: • powierzchnie: o górna: brzegi: • tylny: grzebień • górny: guzek łonowy o dolna: przechodzi w bruzdę zasłonową • kończy się powierzchnią spojeniową o słu y do połączenia z przeciwległą kością łonową gałąź dolna: • powierzchnie: o zewnętrzna o wewnętrzna • brzegi: przyśrodkowy o tworzy kresę łonową ściany miednicy kostnej: przednia: • najni sza • ograniczenia: o kości łonowe tylna: • najdłu sza • ograniczenia: o kość krzy owa o kość guziczna boczne: • nieco ni sze • ograniczenia: o kości biodrowe o kości kulszowe właściwa jama miednicy: • stanowi światło miednicy mniejszej o inaczej: kanał miednicy klinicznie: złamania: • przyczyna: o bezpośredni uraz miednicy np. wypadek komunikacyjny

Anatomia – Brzuch i miednica - 2006-06-16 - 17:47

2

Anatomia – Brzuch i miednica
o

Maciej Tomczak (czama@tlen.pl)

przeniesienie zbyt du ych obcią eń z kończyn dolnych na kości miedniczne u skoczków spadochronowych miejsca – miejsca zmniejszonej oporności miednicy: o gałęzie kości łonowych o panewki stawów biodrowych + kości je otaczające o okolice stawów krzy owo-biodrowych o talerze kości biodrowych

-

podział: o miednica większa (górna) ograniczenia: • główne: o talerze kości biodrowych • z przodu: o więzadła pachwinowe od kolca biodrowego przedniego górnego do guzka łonowego rozstęp wspólny • utworzony przez: o więzadło pachwinowe o brzeg przedni kości biodrowej o grzebień kości łonowej • podzielony: o przez: łuk biodrowo-łonowy o na: rozstęp mięśni • poło enie: bocznie • zawartość: o m. biodrowo-lędźwiowy o n. udowy rozstęp naczyń • poło enie: przyśrodkowo • zawartość: o t. udowa o . udowa o gałąź udowa n. płciowo-udowego z miednicy większej na udo o miednica mniejsza (dolna) ściany: • utworzone z elementów kostnych: o otwór zasłonione – w przednio-bocznej części ograniczenie: • od dołu i od tyłu: przez struktury tworzące dno miednicy wyjście z miednicy: • ograniczenia: o od przodu: łuk podłonowy o od tyłu: guzy kulszowe i kolce kulszowe o klinicznie: guzy kulszowe są wyczuwalne: • u pacjentki le ącej na grzbiecie • w bocznych częściach okolicy kroczowej • odległość między nimi: 10-11 cm zawartość: • pęcherz moczowy • miednicze części moczowodów • początkowa część cewki moczowej • odbytnica • u kobiet: o pochwa o macica o jajniki o jajowody

Anatomia – Brzuch i miednica - 2006-06-16 - 17:47

3

Anatomia – Brzuch i miednica • Maciej Tomczak (czama@tlen. do przodu. 10 cm o niestosunek porodowy – gdy są mniejsze. w dół o utworzona przez: kość biodrowa – 2/5 kość kulszowa – 2/5 kość łonowa – 1/5 o wcięcie panewki przerwanie ciągłości panewki w dolnej części prowadzi do dołu panewki • le y w dnie panewki o obrąbek panewki przyczepa się do brzegu panewki • stanowi obwodową wargę powierzchni księ ycowatej tworzy więzadło poprzeczne panewki • ponad wcięciem panewki o powierzchnia księ ycowata: powierzchnia stawowa w stawie biodrowym otwór zasłoniony o poło enie: między kością kulszową a łonową o błona zasłonowa przyczepia się do brzegów otworu zasłonowego nie dochodzi do górno-bocznego kąta otworu zasłonowego • tworzy kanał zasłonowy o ograniczony: guzek zasłonowy przedni guzek zasłonowy tylny płaszczyzny miednicy: o ogólnie: przechodzą przez wyczuwalne punkty kostne ka da ma wymiary: prosty. ni wymiar międzyciemieniowy płodu o płaszczyzna wejścia inaczej: płaszczyzna wchodu miednicy równoznaczna z otworem górnym miednicy ograniczenia: • kresa graniczna wymiary: • prosty: o inaczej: sprzę na wejścia o inaczej: sprzę na prawdziwa o od wzgórka o do spojenia łonowego (najkrótsza odległość) o długość: 11.5 cm Anatomia – Brzuch i miednica . czy kanał miednicy jest u kobiety dostatecznie obszerny.5 cm • wymiary płaszczyzn muszą być ok. aby mógł pomieścić przechodzący w czasie porodu płód • największa: głowa o wymiar poprzeczny inaczej: międzyciemieniowy 9.17:47 4 .pl) - - - u mę czyzn: o gruczoł krokowy o pęcherzyki nasienne o nasieniowody o podzielna przez kresę graniczną przebieg: • wzdłu grzebieni kości łonowych • wzdłu prawej i lewej kresy łukowatej • w kierunku wzgórka kości krzy owej panewka: o głęboka o kubkowata o skierowana: bocznie. poprzeczny i dwa skośne znaczenie: umo liwia ginekologowi-poło nikowi sprawdzenie.2006-06-16 .

pl) o o o o o o trudno zmierzyć przy yciowo wymiar przekątny: o inaczej: sprzę na przekątna o od wzgórka o do dolnego brzegu spojenia łonowego o długość: 13 cm • wymiar poprzeczny płaszczyzny wchodu: o między prawą i lewą kresą graniczną płaszczyzna pró ni miednicy: przebieg: • środek spojenia łonowego • środki panewek obu stawów biodrowych • granica pomiędzy S2 a S3 płaszczyzna cieśni miednicy przebieg: • dolny brzeg spojenia łonowego • prawy i lewy kolec kulszowy • koniec kości krzy owej płaszczyzna wyjścia miednicy inaczej: płaszczyzna wychodu miednicy równoznaczna z otworem dolnym miednicy ograniczenia: • dolny brzeg spojenia łonowego • oba guzy kulszowe • wierzchołek kości guzicznej wymiary: • prosty: o od dolnego brzegu spojenia łonowego o do wierzchołka kości guzicznej o 9.5 cm • poprzeczny: o najmniejsza odległość między guzami kulszowymi o 11 cm inne wymiary (zewnętrzne): największa szerokość miednicy • między najbardziej oddalonymi od siebie punktami prawego i lewego grzebienia biodrowego • 28-29 cm szerokość międzykolcowa miednicy: • między kolcami biodrowymi przednimi górnymi • 25-26 cm szerokość międzykrętarzowa: • między najbardziej bocznymi punktami obydwu krętarzy większych • 31 cm sprzę na zewnętrzna: • między górnym brzegiem spojenia łonowego • a wierzchołkiem wyrostka kolczystego L5 • 18-21 cm ró nice płciowe kobiety: • większa pojemność statyczno-czynnościowa o umo liwia prawidłowy rozwój płodu i poród drogami natury • delikatniejsza budowa poszczególnych kości • rozluźnianie połączeń łącznotkankowych o między kośćmi miednicy o pod wpływem hormonów sterydowych wydzielanych przez jajniki i ło ysko o w Ii połowie cyklu jajnikowego oraz w Ii połowie cią y o umo liwia dostosowanie się elementów kostnych kanału rodnego do warunków podczas porodu • zmniejszenie wygięcia lędźwiowej części kręgosłupa u cię arnych o lordoza lędźwiowa o dumny chód cię arnych • szersze ustawienie kości • Anatomia – Brzuch i miednica .Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen.17:47 5 .2006-06-16 .5-12.

guzicznym • zamyka wcięcie kulszowe większe i mniejsze Anatomia – Brzuch i miednica .pl) • • • • • o szczególnie szeroko: talerze kości biodrowych większa odległość między stawami biodrowymi o powoduje fizjologiczne dla płci eńskiej ustawienie kończyn w kształcie litery X – kolana koślawe ni sza ni mę czyzn kąt podłonowy – większy u kobiet wzgórek – płaski – nie wystaje do światła miednicy tak silnie. zasłonowy o więzadła: krzy owo-guzowe • dłu sze i silniejsze ni krzy owo-kolcowe • pasma: szerokie. zasłonowa o .Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen.17:47 6 . zasłonowa o n. jak u mę czyzn spojenie łonowe u kobiet jest ni sze ni u mę czyzn Połączenia miednicy staw krzy owo-biodrowy o typ: płaski o powierzchnie stawowe: powierzchnie uchowate kości biodrowej powierzchnie uchowate kości krzy owej o więzadła: krzy owo-biodrowe przednie krzy owo-biodrowe tylne krzy owo-biodrowe międzykostne biodrowo-lędźwiowe • od wyrostków poprzecznych L4-L5 • do talerza i grzebienia biodrowego o ruchomość: niewielka spojenie łonowe o powierzchnie: powierzchnie spojeniowe kości łonowych pokryte chrząstką szklistą o krą ek międzyłonowy znajduje się między powierzchniami spojeniowymi zbudowany z chrząstki włoknistej o więzadła: łonowe górne łonowe łukowate • biegnie wzdłu kąta podłonowego o znajduje się między gałęziami dolnymi kości łonowych więzozrosty: o błona zasłonowa zamyka otwór zasłonowy przyczepia się do brzegów otworu zasłonionego w jej górnych odcinkach znajduje się kanał zasłonowy • zawartość: o t. włókniste • przyczepy: o od bocznego brzegu kości krzy owej o do przyśrodkowego brzegu guza kulszowego • przebieg: bocznie i grzbietowo w stosunku do więzadła krzy owokolcowego krzy owo-kolcowe • ogólnie: od kości krzy owej do kolca kulszowego • przyczepy: o od brzegu bocznego dolnej części kości krzy owej i górnych kręgów guzicznych o do kolca kulszowego • przykryte: m.2006-06-16 .

Anatomia – Brzuch i miednica • Maciej Tomczak (czama@tlen.2006-06-16 .pl) ogranicza otwory: o otwór kulszowy większy o otwór kulszowy mniejszy więzadła krzy owo-guzowe i krzy owo-kolcowe: • krzy ują się wzajemnie • zamykają miednicę • przekształcają wcięcia kulszowe w otwory kulszowe: większy i mniejszy pachwinowe Miednica: kształt: nieckowaty pośredniczy w połączeniu kręgosłupa z kończynami dolnymi silna budowa o dźwiga cię ar całej górnej części ciała człowieka przenosi ten nacisk na kończyny dolne Anatomia – Brzuch i miednica .17:47 7 .

więzadło pachwinowe. Powięzi brzucha: podskórna. Mięsień skośny brzucha zewnętrzny. grzebień kości łonowej. łuki ebrowe. grzebień biodrowy. pępkoa – ich przebieg i rzutujące się na nie narządy. Przebieg naczyń i nerwów skórnych. więzadło rozstępowe. Teoretycznie: Ograniczenie jamy brzusznej.2006-06-16 .Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. Trójkąt lędźwiowy i ścięgnista przestrzeń lędźwiowa. Więzadła: wieszadłowe i procowate prącia i łechtaczki. Unerwienie skóry brzucha. Podział brzucha na kwadranty oraz okolice topograficzne (nadbrzusze. śródbrzusze i podbrzusze).17:47 8 .pl) Ćwiczenie 2 – Praktycznie: punkty kostno-mięśniowe brzucha: wyrostek mieczykowaty mostka. Linie topograficzne brzucha: pod ebrowa. Przepukliny pachwinowe. Ograniczenie jamy brzusznej od góry: przepona od dołu: płaszczyzna wejścia miednicy od przodu i od boku: o częściowo ebra (do 4 przestrzeni między ebrowej) o mięśnie i rozcięgna o od góry: wyrostek mieczykowaty mostka i łuki ebrowe o od dołu: grzebienie biodrowe. Rzutowanie trzew na przednią ścianę jamy brzusznej. yły powierzchowne brzucha (piersiowo-nadbrzuszne i nadbrzuszne powierzchowne) i ich połączenia. Oglądanie przyczepów mięśnia skośnego brzucha zewnętrznego oraz pierścienia pachwinowego powierzchownego. powierzchowna i głęboka. spojenie łonowe. Ograniczenia i zawartość kanału pachwinowego oraz pierścienia pachwinowego powierzchownego. guzek biodrowy. więzadło pachwinowe i górny brzeg spojenia łonowego od tyłu: odcinek lędźwiowy kręgosłupa Płaszczyzny brzucha poprzeczne o pod ebrowa dolne brzegi 10 eber L3 o pępkowa pępek krą ek L3/L4 o międzyguzkowa guzki biodrowe • poło enie: o w przedniej części grzebienia biodrowego o 5 cm ku tyłowi od kolca biodrowego przedniego górnego trzon L5 o nadgrzebieniowa najwy sze punkty grzebieni biodrowych strzałkowe o pośrodkowa od wcięcia szyjnego mostka do spojenia łonowego o środkowo-obojczykowa przez środek obojczyka przez środek więzadła pachwinowego o przezodźwiernikowa połowa odległości między pępkiem i wyrostkiem mieczykowatym L1 narządy: • odźwiernik • wnęki nerek • zgięcie dwunastniczo-czcze • połączenie 9 i 10 ebra • sto ek rdzeniowy o stanowi dolny poziom rdzenia kręgowego Anatomia – Brzuch i miednica . przezodźwiernikowa. Tętnica nadbrzuszna powierzchowna i okalająca biodro powierzchowna. między ebrowa. więzadło zagięte. kolce biodrowe przednie (górny i dolny).

pęcherz moczowy Okolica boczna lewa .górna część okrę nicy wstępującej .dwunastnica .pęcherzyk ółciowy .kątnica .śledziona .główna część ołądka .część lewego płata wątroby .dolna część nerki prawej . naczynia i nerwy o w górnej części brzucha: obydwie warstwy łączą się o w dolnej części: warstwa głęboka (błoniasta) łączy się z: • powięzią szeroką uda • z błoną kurczliwą moszny • z powięzią powierzchowną krocza głęboka o bardzo cienka o łączy się z powięzią m.górna część okrę nicy zstępującej Okolica pępkowa .okrę nica poprzeczna Okolica łonowa .pętle jelita czczego i krętego .początkowa część jelita czczego .główna część wątroby (płat prawy.moczowód lewy Okolica pachwinowa lewa .2006-06-16 .moczowód prawy Okolica pachwinowa prawa .okrę nica wstępująca .wyrostek robaczkowy Nadpępcze (dół nadbrzuszny) . skośnego brzucha zewnętrznego o przestrzeń potencjalna: między blaszką głęboką powięzi powierzchownej a powięzią powierzchowną mo e do niej napływać mocz po urazach cewki moczowej nie rozprzestrzenia się na uda • bo blaszka głęboka zrasta się z powięzią szeroką uda Anatomia – Brzuch i miednica .część lewego płata wątroby .dolna część nerki lewej .17:47 9 .okrę nica esowata Powięzie brzucha powierzchowna o budowa: dwie blaszki: powierzchowna i głęboka o zawartość: tkanka tłuszczowa.pl) Kwadrant lewy górny lewy płat wątroby śledziona ołądek jelita czcze i część jelita krętego trzon i ogon trzustki lewe nadnercze lewa nerka lewe zgięcie okrę nicy okrę nica zstępująca (część górna) okrę nica poprzeczna (lewa połowa) Prawy dolny kwadrant kątnica wyrostek robaczkowy jelita kręte okrę nica wstępująca (dolna część) prawy jajnik prawy jajowód prawy moczowód (część brzuszna) prawy nasieniowód (odcinek brzuszny) macica (jeśli jest powiększona) pęcherz moczowy (jeśli jest wypełniony) Lewy dolny kwadrant okrę nica esowata okrę nica zstępująca (dolna część lewy jajnik lewy jajowód lewy moczowód (część brzuszna) lewy nasieniowód (odcinek brzuszny) macica (jeśli jest powiększona pęcherz moczowy (jeśli jest wypełniony) Okolice brzucha Okolica pod ebrowa prawa .dno i część trzonu ołądka . ogoniasty i czworoboczny) .prawe zgięcie okrę nicy .okrę nica zstępująca .lewe zgięcie okrę nicy .górna część nerki prawej Okolica boczna prawa .Anatomia – Brzuch i miednica Kwadranty brzucha Kwadrant prawy górny prawy płat wątroby pęcherzyk ółciowy odźwiernik dwunastnica głowa trzustki prawe nadnercze prawa nerka prawe zgięcie okrę nicy okrę nica wstępująca (część górna) okrę nica poprzeczna (prawa połowa Maciej Tomczak (czama@tlen.trzustka (poło ona ku tyłowi od ołądka) Okolica pod ebrowa lewa .

Th12 oraz L1 yły powierzchowne brzucha yły skórne brzucha w tkance podskórnej wytwarzają sieć naczyń odpływ krwi: o powierzchownymi naczyniami ku górze: w kierunku szyi bocznie: do jamy pachowej ku dołowi: do rozworu odpiszczelowego o głębokimi naczyniami przeszywającymi do klatki piersiowej: • do . prostego brzucha rozcięgna m.17:47 10 .Anatomia – Brzuch i miednica - Maciej Tomczak (czama@tlen. piersiowych wewnętrznych • do . czworobocznego lędźwi o u mę czyzn: przedłu a się poprzez kanał pachwinowy do moszny jako wyrostek pochwowy otacza powrózek nasienny i jądro tworzy powięź nasienną wewnętrzną o u kobiet: obejmuje więzadło obłe macicy sierp pachwinowy i więzadło międzydołkowe o poło enie: powy ej więzadła pachwinowego o utworzony przez włókna ścięgniste o wzmacnia powięź poprzeczną Więzadła procowate prącia o zbudowane z włókien sprę ystych o powstaje powy ej spojenia łonowego z powięzi podskórnej z kresy białej o dzieli się na dwa ramiona obejmują obustronnie ciało jamiste prącia przechodzą w powięź prącia procowate łechtaczki o ukształtowane jak poprzednie o bardzo słabe o mało sprę yste wieszadłowe prącia i łechtaczki o le y głębiej od procowatego o początek: powierzchnia przednia spojenia łonowego o koniec: powierzchnia tylna ciała jamistego prącia lub łechtaczki o otrzymuje włókna od ścięgna m. nadbrzusznych górnych • do . nadbrzusznych dolnych Anatomia – Brzuch i miednica . poprzecznego brzucha o ku górze: przedłu a się w tkankę łączną podotrzewnową przepony o ku tyłowi: przedłu a się w powięź m. przypępkowych do ył przedniej ściany brzucha: • do .2006-06-16 . między ebrowych przednich do jamy brzusznej: • do . skośnego zewnętrznego Unerwienie skóry brzucha powy ej pępka: o gałęzie nerwów między ebrowych Th7-Th9 w okolicy pępka: o gałęzie nerwu między ebrowego Th10 poni ej pępka: o gałęzie nerwów między ebrowych Th11.pl) - poprzeczna o pokrywa: powierzchnię tylną m.

Anatomia – Brzuch i miednica - Maciej Tomczak (czama@tlen. odpiszczelowej Tętnica nadbrzuszna powierzchowna początek: przedni obwód t. piersiowo-nadbrzuszne biegną wzdłu przednio-bocznej ściany tułowia od pachy do rozworu odpiszczelowego posiadają zastawki ujściowe: kierują krew do: • jamy pachowej: do . powierzchowna okalająca biodro o t. udowej lub . biodrowo-pachwinowy CZ: o jednostronnie: zgina kręgosłup i klatkę piersiową w bok obraca w stronę przeciwną o obustronnie: zgina kręgosłup do przodu pociąga klatkę piersiową w dół mięsień wydechowy włókna: o PP – wplatają się we włókna m. udowej odprowadza krew z dolnej połowy skóry przedniej ściany brzucha uchodzi w rozworze odpiszczelowym do . nadbrzuszna powierzchowna o czasem rozpoczyna się wspólnym pniem z t. udowej o miejsce: tu poni ej więzadła pachwinowego przebieg: o przebija brzeg sierpowaty rozworu odpiszczelowego lub powięź pępka gałęzie: o gałązki skórne do ściany brzucha o gałązki mięśniowe do m.pl) yły powierzchowne: o .2006-06-16 . nadbrzusznej powierzchownej o yły ebrowo-pachowe o . piersiowej bocznej • rozworu odpiszczelowego: do . płaskie rozcięgno na poziomie linii środkowo-obojczykowej o włókna górne krzy ują się pośrodku z włóknami przeciwległego mięśnia Anatomia – Brzuch i miednica . pod ebrowy o n. nadbrzuszna dolna Tętnica okalająca biodro powierzchowna początek: przedni obwód t. nadbrzuszną powierzchowną przebieg: o przebija powięź szeroką o kieruje się bocznie i ku górze – równolegle do więzadła pachwinowego o dochodzi do kolca biodrowego przedniego górnego gałęzie: o do powłok ściany brzucha Mięsień skośny brzucha zewnętrzny PP: o powierzchnia zewnętrzna eber 5-12 PK: o kresa biała o więzadło pachwinowe guzek łonowy kolec biodrowy przedni górny o warga zewnętrzna grzebienia biodrowego N: o nerwy między ebrowe 5-12 o n. zębatego przedniego i m. udowej o miejsce: nieco ni ej ni t. biodrowo-podbrzuszny o n. skośnego zewnętrznego brzucha o gałązki do węzłów chłonnych pachwinowych powierzchownych zespolenia: o t. piersiowego większego o przebiegają ku dołowi i przyśrodkowy o przechodzą w szerokie. nadbrzuszna powierzchowna: dopływ .17:47 11 .

2006-06-16 .Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. skośnego brzucha zewnętrznego jest to więzadło zagięte najbardziej tylne włókna – kończą się na wardze zewnętrznej grzebienia biodrowego Kanał pachwinowy ogólnie: o skośna. wąska przestrzeń o poło enie: w dolnej części przednio-bocznej ściany brzucha o przechodzi przez niego jądro i powrózek nasienny lub więzadło obłe macicy poło enie: o powy ej i skośnie w stosunku do więzadła pachwinowego początek: o pierścień pachwinowy głęboki inaczej: wewnętrzny poło enie: • ok. nadbrzusznej dolnej o stanowi podło e fałdu pachwinowego bocznego • w miejscu dołu pachwinowego bocznego jest to zagłębienie powięzi poprzecznej brzucha. 2 cm powy ej środkowej części więzadła pachwinowego • bocznie od t.17:47 12 . która wpukla się do kanału pachwinowego ograniczenia: o ściana przednia rozcięgno mięśnia skośnego brzucha zewnętrznego włókna mięśnia skośnego brzucha wewnętrznego o ściana tylna powięź poprzeczna ścięgno łączące • wzmacnia sierp pachwinowy o ściana górna włókna mięśnia skośnego wewnętrznego brzucha włókna mięśnia poprzecznego brzucha o ściana dolna więzadło pachwinowe więzadło rozstępowe koniec: o pierścień pachwinowy powierzchowny inaczej: zewnętrzny szczelinowaty otwór w obrębie rozcięgna m.pl) o o tworzą kresę białą • silne. skośnego zewnętrznego brzucha • rozcięgno tworzy odnogi: przyśrodkowa i boczna • pomiędzy odnogami: włókna międzyodnogowe ograniczenia: • od przodu: włókna międzyodnogowe • od tyłu i od dołu: włókna od więzadła pachwinowego pasmo biodrowo-łonowe o poło enie: w dolnym odcinku ku tyłowi od więzadła pachwinowego o utworzone przez powięź poprzeczną brzucha Anatomia – Brzuch i miednica . włókniste pasmo w linii pośrodkowej dolny brzeg grubieje zagina się ku tyłowi wokół własnych włókien tworzy więzadło pachwinowego • od kolca biodrowego przedniego górnego • do guzka łonowego • zagina się ku tyłowi o tworzy dolną ścianę kanału pachwinowego • część włókien – przebiega ku górze o krzy uje kresę białą o wplata się we włókna przeciwległego rozcięgna m.

75% przepuklin pachwinowych. gdzie otacza je powięź nasienna zewnętrzna prawie nigdy nie wchodzą do moszny. dźwigacz jądra o utworzony przez włókna: m.2006-06-16 . nasieniowodu • m. przepukliny boczne (skośne) .17:47 13 . skośnego brzucha zewnętrznego o powięź m. m. jądrowa • t. wychodzą przez pierścień pachwinowy powierzchowny osiągając pierścień pachwinowy powierzchowny.Anatomia – Brzuch i miednica jest wzmocniona i pogrubiała przebieg: ku tyłowi i równolegle od więzadła pachwinowego znaczenie: wzmacnia tylną ścianę kanału pachwinowego otacza naczynia biodrowe zewnętrzne oddziela: • dolny brzeg pierścienia pachwinowego głębokiego • do górno-przyśrodkowego brzegu kanału udowego rozciąga się: od łuku biodrowo-łonowego do górnej gałęzi kości łonowej Maciej Tomczak (czama@tlen. dźwigacza jądra – powięź m. skośnego zewnętrznego brzucha o powięź nasienna wewnętrzna – powięź poprzeczna brzucha o osłonka pochwowa – otrzewna przepukliny pachwinowe: o stanowią 90% wszystkich przepuklin przepukliny przyśrodkowe (proste) wychodzą przyśrodkowo do naczyń nadbrzusznych dolnych worek przepuklinowy otoczony jest przez powięź poprzeczną przebiegają przyśrodkowo w sąsiedztwie pierścienia pachwinowego powierzchowne wychodzą poprzez ścięgno łączące lub w jego pobli u. jeśli ju wnikają. płciowo-udowego • włókna autonomiczne • naczynia chłonne n. 20 x częściej u mę czyzn wpuklają się do kanału pachwinowego boczne od naczyń nadbrzusznych dolnych. biodrowo-pachwinowy • bocznie od powrózka o u kobiet: więzadło obłe macicy n. poprzez wpuklenie skóry górnej części moszny palcem wskazującym. biodrowo-pachwinowy • bocznie od powrózka osłonki otaczające powrózek nasienny: o powięź nasienna zewnętrzna – rozcięgno m. wnikają najczęściej do moszny przebiegają bocznie od powrózka nasiennego Klinicznie: pierścień pachwinowy powierzchowny – badamy bocznie i ku górze od guzka łonowego. który przesuwamy wzdłu powrózka nasiennego. w miejscu pierścienia pachwinowego powierzchownego worek przepuklinowy – otoczony wszystkimi osłonkami powrózka przechodzą przez cały kanał Anatomia – Brzuch i miednica . skośnego brzucha wewnętrznego m.pl) o o o - - - - rozwój: o tworzy się wraz ze zstępowaniem jąder do miednicy o około 12 tygodnia o w 28 tygodniu jądra znajdują się w pobli u pierścienia pachwinowego głębokiego o wraz z jądrami zstępuje: nasieniowód najądrze naczynia krwionośne o struktury otoczone są osłonkami odpowiadającymi warstwom bocznj ściany brzucha zawartość: o u mę czyzn: powrózek nasienny • nasieniowód • t. poprzecznego brzucha • t. Przy kaszlu: mo emy wyczuć worek przepuklinowy. dźwigacza jądra • ylny splot wiciowaty o przedłu a się w . jądrową • gałąź płciowa n. Je eli jest poszerzony: mo emy palcem przesunąć głębiej.

Nerwy: pod ebrowy. biodrowo-podbrzuszny n.2006-06-16 . pod ebrowy n. Poło enie i podział odcinka podprzeponowego przewodu pokarmowego. płciowo-udowy o CZ: zwę a klatkę piersiową (mięsień wydechowy) główne zabezpieczenie ściany przednio-bocznej jamy brzusznej m. między ebrowe 5-12 n. czynność. między ebrowe 5-12 n.pl) ĆWICZENIE 3 . prosty brzucha o PP: powierzchnia zewnętrzna chrząstek ebrowych 5-7 wyrostek mieczykowaty o PK: spojenie łonowe grzebień łonowy o N: nerwy między ebrowe 7-12 o CZ: zgina tułów do przodu Anatomia – Brzuch i miednica . biodrowo-pachwinowy o CZ: jednostronnie: • zgina kręgosłup i klatkę piersiową w bok • obraca w tę samą stronę obustronnie: • zgina kręgosłup do przodu • pociąga klatkę piersiową w dół • (mięsień wydechowy) m.Mięśnie ściany przednio-bocznej i tylnej brzucha – przyczepy. unerwienie. poprzeczny brzucha o PP: powierzchnie wewnętrzne chrząstek ebrowych 7-12 powięź piersiowo-lędźwiowa warga wewnętrzna grzebienia biodrowego 1/3 część boczna więzadła pachwinowego o PK: kresa biała wspólnie z rozcięgnem m. skośnego wewnętrznego brzucha grzebień kości łonowej • przez ścięgno łączące o N: nn. biodrowo-podbrzuszny n. Pochewka mięśnia prostego brzucha – budowa. skośny zewnętrzny brzucha m. zawartość. skośny wewnętrzny brzucha o PP: powięź piersiowo-lędźwiowa kresa pośrednia grzebienia biodrowego boczne 2/3 części więzadła pachwinowego o PK: dolne brzegi eber 10-12 kresa biała grzebień kości łonowej • przez ścięgno łączące o N: nn. pod ebrowy n. Tętnice: nadbrzuszna górna i dolna – początek. biodrowo-podbrzuszny. Miejsca zmniejszonej oporności jamy brzusznej i przepukliny brzuszne. Mięśnie ściany przednio-bocznej brzucha m. biodrowo-pachwinowy n.17:47 14 . biodrowo-pachwinowy i płciowo udowy – ich przebieg i zakres unerwienia. Rozcięgna mięśni brzucha i kresa biała. przebieg. Fałdy pępkowe i doły na powierzchni wewnętrznej przedniej ściany brzucha.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen.

pod ebrowy CZ: napina kresę białą Maciej Tomczak (czama@tlen. skośnego wewnętrznego • rozcięgno m. prostego brzucha przebiegają: naczynia nadbrzuszne górne (od t. biodrowej zewnętrznej) Rozcięgna mięśni brzucha od mięśni: o m. prosty brzucha zbudowana z blaszki przedniej i tylnej o powy ej linii łukowatej (3-4 cm poni ej pępka) blaszka przednia .2006-06-16 . zawartość: otacza m.utworzona przez: • rozcięgno m. prostego pokryta powięzią poprzeczną brzucha blaszka przednia – zrasta się ze smugami ścięgnistymi blaszka tylna – luźna o na tylnej powierzchni m.pl) Pochewka mięśnia prostego brzucha – budowa. skośny zewnętrzny brzucha o m.17:47 15 . piramidowy o PP: gałąź górna kości łonowej spojenie łonowe o o o PK: kresa biała N: n. prostego brzucha o kresę białą Kresa biała rozciąga się: o od wyrostka mieczykowatego o do spojenia łonowego o w linii pośrodkowej utworzona przez: o krzy ujące się rozcięgna mięśni płaskich brzucha powy ej pępka: szersza w miejscu pępka: wzmocniona przez powięź pępkową o tworzy tutaj pierścień pępkowy o łączą się tutaj wszystkie warstwy ściany przedniej brzucha Mięśnie ściany tylnej brzucha m. czworoboczny lędźwi o PP: warstwa przednia: • wyrostki ebrowe kręgów L2-L5 warstwa tylna: • warga wewnętrzna grzebienia biodrowego • więzadło biodrowo-lędźwiowe o PK: Anatomia – Brzuch i miednica . poprzeczny brzucha wa ny składnik przedniej ściany brzucha wytwarzają: o pochewkę m. skośnego brzucha zewnętrznego • połowę rozcięgna mięśnia skośnego brzucha wewnętrznego blaszka tylna – utworzona przez: • połowę rozcięgna m. skośny wewnętrzny brzucha o m. piersiowej wewnętrznej) naczynia nadbrzuszne dolne (od t. poprzecznego o poni ej linii łukowatej blaszka przednia – utworzona przez: • rozcięgna wszystkich mięśni płaskich brzucha tylna powierzchnia m.Anatomia – Brzuch i miednica przy ustalonym tułowiu: unosi miednicę mięsień wydechowy m.

pod ebrowy gałęzie splotu lędźwiowego L1-L4 o CZ: Maciej Tomczak (czama@tlen. biodrowym zgina udo samodzielnie: zgina w bok odcinek lędźwiowy kręgosłupa m.Anatomia – Brzuch i miednica brzeg dolny 12 ebra trzon Th12 wyrostki ebrowe L1-L5 o N: n.17:47 16 . biodrowy o PP: dół biodrowy kolce biodrowe przednie więzadło krzy owo-biodrowe przednie o o o PK: krętarz mniejszy kości udowej N: gałęzie krótkie splotu lędźwiowego CZ: zgina udo stabilizuje staw biodrowy Przepukliny brzuszne miejsca zmniejszonej oporności: o kresa biała o rozcięgna mięśni o pępek o trójkąty lędźwiowe o kanał pachwinowy o kanał udowy przepukliny: o nadbrzuszne miejsce: kresa biała. udowy o CZ: napina powięź biodrową I łuk biodrowo-łonowy powiększa rozstęp mięśni - m. powy ej pępka kiedy: po 40 roku ycia u kogo: często osoby otyłe worek przepuklinowy stanowi: • otrzewna • tkanka tłuszczowa • tkanka podskórna • skóra Anatomia – Brzuch i miednica . lędźwiowy większy o PP: warstwa powierzchowna: powierzchnie boczne trzonów kręgów Th12-L1 warstwa głęboka: wyrostki ebrowe L1-L4 o PK: krętarz większy kości udowej o N: gałęzie krótkie splotu lędźwiowego n. lędźwiowy mniejszy o PP: trzony kręgów Th12-L1 o PK: powięź biodrowo-lędźwiowa o N: gałęzie krótkie splotu lędźwiowego n. udowy o CZ: wspólnie z m.pl) - - jednostronnie: zgina tułów w bok obustronnie: stabilizuje część lędźwiową kręgosłupa m.2006-06-16 .

Anatomia – Brzuch i miednica
o pępkowe miejsce: w pierścieniu pępkowym u kogo: u noworodków dlaczego: przednia ściana jamy brzusznej jest bardzo słaba wielkość: małe podbrzuszne pachwinowe przyśrodkowe (proste) oraz boczne (skośne) udowe lędźwiowe nadpęcherzowe wychodzą przez dołu nadpęcherzowe przeponowe

Maciej Tomczak (czama@tlen.pl)

o o o o o o

Trójkąt lędźwiowy i ścięgnista przestrzeń lędźwiowa trójkąt lędźwiowy: o ograniczenia: podstawa: grzebień biodrowy ramię przyśrodkowe: rozcięgno m. najszerszego grzbietu ramię boczne: brzeg tylny m. skośnego zewnętrznego brzucha o dno: m. skośny wewnętrzny brzucha o znaczenie: mo liwość powstawania przepuklin lędźwiowych dolnych ropnie zaotrzewnowe mogą tędy kierować się na zewnątrz ścięgnista przestrzeń lędźwiowa: o poło enie: powy ej trójkąta lędźwiowego o ograniczenia: od góry: • dwunaste ebro • dolny brzeg m. zębatego tylnego dolnego przyśrodkowo: prostownik grzbietu bocznie: mm. skośne zewnętrzny i wewnętrzny o dno: rozcięgno m. poprzecznego brzucha przechodzą przez nie naczynia i nerwy pod ebrowe o przykryta: m. najszerszy grzbietu o znaczenie: mo liwość powstawania przepuklin lędźwiowych górnych

Nerw pod ebrowy przebieg: o poni ej 12 ebra podobnie jak n. biodrowo-podbrzuszny gałęzie: o skórna boczna o skórna przyśrodkowa

Nerw biodrowo-podbrzuszny początek: o gałąź przednia L1 o ukazuje się ku tyłowi od więzadła łukowatego przyśrodkowego przebieg: o ukośnie na m. czworobocznym lędźwi o przebija m. poprzeczny brzucha o biegnie między m. poporzecznym brzucha a m. skośnym wewnętrznym brzucha o dochodzi do kolca biodrowego przedniego górnego o wchodzi pod m. skośny brzucha zewnętrzny o przebija m. skośny brzucha zewnętrzny jako gałąź skórna przednia zakres unerwienia: o skóra brzucha w okolicy pachwinowej i nadłonowej gałęzie: o gałąź skórna przednia o gałąź skórna boczna

Anatomia – Brzuch i miednica - 2006-06-16 - 17:47

17

Anatomia – Brzuch i miednica
Nerw biodrowo-pachwinowy przebieg: o poni ej n. biodrowo-podbrzusznego o ponad grzebień biodrowym o w kanale pachwinowym bocznie od powrózka nasiennego lub więzadła obłego macicy Nerw płciowo-udowy początek: gałęzie przednie L1 i L2 o ukazuje się na powierzchni przedniej m. lędźwiowego większego dzieli się na gałęzie: o gałąź płciowa przebieg: • wchodzi w skład powrózka nasiennego • lub biegnie wspólnie z więzadłem obłym macicy zakres unerwienia: • skóra okolicy łonowej o gałąź udowa przebieg: • towarzyszy t. i . biodrowej wspólnej • przechodzi przez rozstęp naczyń zakres unerwienia: • skóra w górnej przyśrodkowej powierzchni uda Tętnica nadbrzuszna górna początek: gałąź końcowa t. piersiowej wewnętrznej przebieg: o w dół w przedłu eniu t. piersiowej wewnętrznej o przechodzi przez trójkąt mostkowo- ebrowy o kieruje się na tylną powierzchnią m. prostego brzucha o wnika w tkankę m. prostego brzucha o zstępuje do okolicy pępka o łączy się z t. nadbrzuszną dolną połączenie t. podobojczykowej z t. udową Tętnica nadbrzuszna dolna początek: przyśrodkowy obwód t. biodrowej zewnętrznej o powy ej więzadła pachwinowego przebieg: o skośnie przyśrodkowo o stromo ku górze o krzy uje nasieniowód lub więzadło obłe macicy o ku tyłowi od rozcięgna m. poprzecznego brzucha o na powierzchni tylnej m. prostego brzucha o tworzy fałd pępkowy boczny o wnika w tkankę m. prostego brzucha o zespala się z t. nadbrzuszną górną

Maciej Tomczak (czama@tlen.pl)

Fałdy pępkowe i doły na powierzchni wewnętrznej przedniej ściany brzucha powierzchnia wewnętrzna przedniej ściany brzucha o pokryta jest otrzewną fałdy pępkowe: o fałd pępkowy pośrodkowy poło enie: • od wierzchołka pęcherza moczowego • do pępka utworzony przez: • więzadło pępkowe pośrodkowego o pozostałość po moczowniku łączy omocznię z pępkiem o fałdy pępkowe przyśrodkowe utworzone przez: • więzadła pępkowe przyśrodkowe o pozostałość po zarośniętych tt. pępkowych o fałdy pępkowe boczne zawierają naczynia nadbrzuszne dolne doły:
Anatomia – Brzuch i miednica - 2006-06-16 - 17:47

18

Anatomia – Brzuch i miednica
o

Maciej Tomczak (czama@tlen.pl)

-

-

doły nadpęcherzowe miejsce: pomiędzy fałdem pępkowym pośrodkowym a przyśrodkowym o doły pachwinowe przyśrodkowe miejsce: pomiędzy fałdami pępkowymi przyśrodkowymi a bocznymi inaczej: trójkąty pachwinowe miejsca przepuklin pachwinowych przyśrodkowych o doły pachwinowe boczne miejsc: bocznie od fałdu pępkowego bocznego miejsca przepuklin pachwinowych bocznych więzadło sierpowate wątroby o poło enie: w części nadpępkowej na powierzchni tylnej ściany przedniej brzucha uło one strzałkowo więzadło obłe wątroby: o pozostałość po . pępkowej doprowadza krew z ło yska do płodu o rozciąga się od pępka o le y w dolnej części więzadła sierpowatego o dochodzi do wątroby

Poło enie i podział odcinka podprzeponowego przewodu pokarmowego część brzuszna przełyku ołądek: o wpust o dno o trzon o część odźwiernikowa jelito cienkie o dwunastnica część górna część zstępująca część pozioma część wstępująca o jelito czcze o jelito kręte jelito grube o jelito ślepe (kątnica) o okrę nica wstępująca poprzeczna zstępująca esowata o odbytnica narządy: o wątroba o pęcherzyk ółciowy o śledziona o trzustka

Anatomia – Brzuch i miednica - 2006-06-16 - 17:47

19

Jama otrzewnej i jej zachyłki. Pęcherzyk ółciowy. Narządy wewnątrz. zwieracz odźwiernika warstwa wewnętrzna – skośna • głównie w dnie i trzonie jelito cienkie o dwunastnica: błona śluzowa: • wysokie.17:47 20 . Drogi ółciowe. Pień trzewny. Odcinek brzuszny pni błędnych.Budowa ściany przewodu pokarmowego i ró nice w budowie w poszczególnych częściach przewodu. połączenia. Budowa. zakres unerwienia. gęsto uło one fałdy okrę ne • kosmki jelitowe • liczne gruczoły dwunastnicze • brodawka większa dwunastnicy – w części zstępującej dwunastnicy o uchodzi na niej: przewód ółciowy wspólny przewód trzustkowy • brodawka mniejsza dwunastnicy o powy ej i nieco do przodu od brodawki większej o uchodzi na niej: przewód trzustkowy dodatkowy o jelito czcze i kręte: błona śluzowa: • liczne fałdy okrę ne i kosmki jelitowe o zwiększają powierzchnię wchłaniającą jelita cienkiego • gruczoły jelitowe Anatomia – Brzuch i miednica .i zewnątrzotrzewnowe. Budowa ściany przewodu pokarmowego przełyk: o błona śluzowa: nabłonek wielowarstwowy płaski blaszka właściwa blaszka mięśniowa o tkanka podśluzowa (gruba i luźna) gruczołu przełykowe (śluzowe) o błona mięśniowa warstwa zewnętrzna – włókna okrę ne • przedłu enie mięśniówki okrę nej gardła • łączy się z włóknami okrę nymi i skośnymi mięśniówki ołądka warstwa wewnętrzna . sploty wtórne. unaczynienie i unerwienie ołądka oraz wątroby.pl) ĆWICZENIE 4 . Splot trzewny – budowa. yła wrotna – topografia.2006-06-16 .Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen.podłu na • przyczep górny: chrząstka pierścieniowata o brak łączności z mięśniówką gardła • łączy się z włóknami podłu nymi mięśniówki ołądka 1/3 górna – poprzecznie prą kowana 1/3 środkowa – mieszana 1/3 dolna – gładka o błona zewnętrzna – luźna tkanka łączna łączy przełyk z tworami sąsiednimi ołądek: o błona śluzowa: odźwiernik: ró owa poza odźwiernikiem: czerwono-brązowa tworzy 8-10 fałdów ołądkowych • uło one wzdłu krzywizny mniejszej o znajduje się tam kanał ołądkowy jest to droga pokarmów pólka ołądkowe • znajdują się w nich dołeczki ołądkowe o w nich są ujścia gruczołów ołądkowych o błona mięśniowa: warstwa zewnętrzna – podłu na • głównie wzdłu krzywizn warstwa środkowa – okrę na • silnie ukształtowana w odźwierniku o tworzy m. topografia.

surowicza podział: o otrzewna ścienna: wyściela jamę brzuszną i miednicę o otrzewna trzewna: okrywa narządy o jama otrzewnej – pomiędzy blaszkami zawartość: niewielka ilość płynu zapobiega tarciu podczas ruchów trzewi u mę czyzn: zamknięta Anatomia – Brzuch i miednica .Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen.2006-06-16 .cieńsza • wewnętrzna warstwa – okrę na – grubsza o tworzy dachówkowato zachodzące na siebie fałdy • ruchy błony mięśniowej: o ruchy wahadłowe przemienne wydłu anie i skracanie poszczególnych odcinków pętli jelitowej o ruchy odcinkowe wykonywane przez warstwę okrę ną błony mięśniowej słu ą one do mieszania treści pokarmowej o ruchy perystaltyczne inaczej: robaczkowe zachodzą pod wpływem obu warstw mięśniowych przesuwają treść pokarmową w kierunku odbytu jelito grube o wyrostek robaczkowy: błona śluzowa: • liczne skupione grudki chłonne • migdałek jelitowy o okrę nica: taśmy okrę nicy: • utworzone przez warstwę podłu ną błony mięśniowej • tworzą 3 pasma biegnące od wyrostka robaczkowego do odbytnicy • wymień: o taśma swobodna o taśma krezkowa o taśma sieciowa wypuklenia okrę nicy oraz fałdy półksię ycowate: • wynik pogrubiałej odcinkowo warstwy okrę nej błony mięśniowej i napięcia taśm • wypuklenia ściany okrę nicy na zewnętrz – wypuklenia okrę nicy • wpuklenia do światła jelita – fałdy półksię ycowate przyczepki sieciowe: • utworzone przez wypustki błony surowiczej pokrywającej okrę nicę • wypełnione tkanką tłuszczową o odbytnica: błona śluzowa: • część miedniczna: o fałdy poprzeczne • część odbytowa: o pionowe słupy odbytu błona mięśniowa: • zewnętrzna – podłu na • wewnętrzna – okrę na o w części odbytowej tworzy zwieracz wewnętrzny odbytu • zwieracz zewnętrzny odbytu: o obejmuje błonę mięśniową części odbytowej o poprzecznie prą kowany Otrzewna: błona surowicza błyszcząca.17:47 21 .pl) • grudki chłonne: samotne i skupione błona mięśniowa: • zewnętrzna warstwa – podłu na .

pozioma i wstępująca o okrę nica wstępująca i zstępująca o odbytnica o trzustka przebieg otrzewnej w jamie brzusznej o skomplikowany o wytwarza ona fałdy.ołądkowe od powierzchni trzewnej wątroby do krzywizny mniejszej ołądka - - - Anatomia – Brzuch i miednica .17:47 22 . macicę i pochwę • potencjalna droga infekcji rozwój: o początkowo: jama ciała ulega podziałowi na: • jamy opłucnej • jamę osierdzia • jamę otrzewnej o narządy na początku: otoczone otrzewną zawieszone na krezce brzusznej i grzbietowej o w miarę rozwoju i obrotu trzewi: część narządów zbli a się do tylnej ściany jamy brzusznej traci poło enie wewnątrz otrzewnej staje się narządami le ącymi wtórnie zewnątrzotrzewnowo narządy wewnątrzotrzewnowe: o otoczone ze wszystkich stron otrzewną o posiadają krezkę z wyjątkiem jelita ślepego o wymień: ołądek górna część dwunastnicy jelito czcze i kręte kątnica i wyrostek robaczkowy okrę nica poprzeczna i esowata górna część odbytnicy śledziona i wątroba • z wyjątkiem części tylnej powierzchni przeponowej pęcherzyk ółciowy i przewód ółciowy wspólny narządy zewnątrzotrzewnowe: o część brzuszna przełyku o dwunastnica – część zstępująca. zdwojenia blaszek i zagłębienia (zachyłki) o wymień struktury: fałdy: • zagięcia otrzewnej nad naczyniami lub przewodami będącymi pozostałościami po rozwoju płodowym • np.pl) u kobiet: komunikuje się ze światem zewnętrznym poprzez ujścia brzuszne jajowodów.2006-06-16 . fałdy pępkowe więzadła • składają się z 2 blaszek otrzewnej • przebiegają od narządu do ściany brzucha • łączą narządy wewnątrz jamy brzusznej • wymień: o sierpowate wątroby od przedniej ściany jamy brzusznej do powierzchni przeponowej w płaszczyźnie strzałkowej o wieńcowe wątroby między przeponą a powierzchnią przeponową wątroby w płaszczyźnie czołowej o przeponowo-śledzionowe o przeponowe-okrę nicze od przepony do lewego zgięcia okrę nicy o wątrobowo. jajowody.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen.

ołądkowe wątrobowo-dwunastnicze sieć większa o składa się z 4 blaszek o 2 blaszki schodzą z powierzchni przedniej i tylnej ołądka o przebiegają ku dołowi o zaginają się o otaczają okrę nicę o przechodzą w jej krezkę o blaszki przednie stanowią więzadło ołądkowo-okrę nicze o wszystkie blaszki sieci poni ej krzywizny większej ołądka zrastają się o między blaszkami mo e występować zachyłek dolny torby sieciowej o zawartość: tkanka tłuszczowa o w postaci fartucha okrywa trzewa jamy brzusznej o oddziela trzewa od przedniej ściany o w przypadku zapalenia jelita lub narządu.2006-06-16 . od poziomu L2 do prawego dou biodrowego krzy uje narządy i naczynia le ące pozaotrzewnowo: • dwunastnica: część pozioma i wstępująca • aorta brzuszna • yła główna dolna • prawy moczowód • prawy mięsień lędźwiowy większy • prawe naczynia jądrowe lub jajnikowe krezki • • • • • Anatomia – Brzuch i miednica . izoluje go.pl) o o o o o o sieci • • • pozostałości po krezce grzbietowej i brzusznej ołądka sieć mniejsza o od powierzchni trzewnej wątroby o do krzywizny mniejszej ołądka o do górnej części dwunastnicy o utworzona przez więzadła: wątrobowo. zapobiega rozprzestrzenianiu się zapaleń o określana bywa jako policjant jamy brzusznej zdwojenia blaszek otrzewnej trzewnej zawieszają narządy lub jelita do ściany tylnej jamy brzusznej zapewniają du ą ruchomość narządom zawierają naczynia oraz nerwy nasada krezki: o przyczep krezki do tylnej ściany jamy brzusznej o stanowi przejście otrzewnej trzewnej w ścienną o jelito cienkie: od strony lewej.17:47 23 . otacza ten narząd.Anatomia – Brzuch i miednica o o wątrobowo-przełykowe wątrobowo-dwunastnicze od powierzchni trzewnej wątroby do części górnej dwunastnicy wątrobowo-okrę nicze śledzionowo-okrę nicze ołądkowo-śledzionowe od krzywizny większej ołądka do śledziony ołądkowo-okrę nicze stanowi część sieci większej od krzywizny większej ołądka do okrę nicy poprzecznej śledzionowo-nerkowe wątrobowo-nerkowe od wnęki wątroby do prawej nerki Maciej Tomczak (czama@tlen.

Anatomia – Brzuch i miednica o Maciej Tomczak (czama@tlen.2006-06-16 .17:47 24 .pl) o okrę nica poprzeczna: wzdłu dolnego brzegu trzustki na poziomie L2 okrę nica esowata: kształt odwróconej litery V najpierw: przyśrodkowo i ku górze • wzdłu naczyń biodrowych zwnętrznych następnie: przyśrodkowo i ku dołowi • od podziału naczyń biodrowych wspólnych na końcu: przedniej powierzchni kości krzy owej krzy uje: lewy moczowód zachyłki • podział o o • podział o o • • jamy otrzewnej: jama otrzewnej właściwa zachyłki 2 jamy otrzewnej: przez okrę nicę poprzeczną i jej krezkę: część nadokrę nicza torba sieciowa zachyłki podprzeponowe (prawy i lewy) zachyłek podwątrobowy o część podokrę nicza zachyłki przyokrę nicze (prawy i lewy) zachyłki krezkowo-okrę nicze (prawy i lewy) torba sieciowa: o największy zachyłek jamy otrzewnej o poło enie: ku tyłowi od ołądka o ograniczenia: przód: • sieć mniejsza • tylna powierzchnia ołądka • więzadło ołądkowo-okrę nicze tył: • otrzewna pokrywająca tylną ścianę jamy brzusznej • trzustka o zachyłki: górny: w górnej części sieci mniejszej dolny: pomiędzy blaszkami sieci większej lewy (śledzionowy): pomiędzy więzadłem ołądkowo-śledzionowym i ołądkowo-nerkowym a śledzioną o otwór sieciowy: łączy torbę sieciową z właściwą jamą otrzewnej ograniczenia: • od góry: płat ogoniasty wątroby • od przodu: więzadło wątrobowodwunastnicze • od dołu: część górna dwunastnicy • od tyłu: yła główna dolna i więzadło wątrobowo-nerkowe zachyłki podprzeponowe: o poło enie: pomiędzy powierzchnią przeponową wątroby a przeponą o ograniczenia: od tyłu: więzadło sierpowate o przedzielone więzadłem sierpowatym wątroby na prawy i lewy o pozycja le ąca: zachyłki te stanowią najni sze punkty jamy otrzewnej • iniekcje z ró nych miejsc jamy otrzewnej mogą przemieszczać się do tych zachyłków Anatomia – Brzuch i miednica .

Anatomia – Brzuch i miednica o Maciej Tomczak (czama@tlen. do których mogą wnikać pętle jelita w okolicy dwunastnicy: o dwunastniczy górny o zadwunastniczy o przydwunastniczy o zachyłki dwunastniczo-czcze górny i dolny w miejscu przejścia części wstępującej dwunastnicy w jelito czcze o zachyłki krętniczo-kątnicze – górny i dolny w miejscu ujścia jelita krętego do grubego o dół zakątniczy pomiędzy kątnicą a ścianą jamy brzusznej w prawym dole biodrowym zawartość: wyrostek robaczkowy ołądek poszerzona część przewodu pokarmowego pomiędzy przełykiem i dwunastnicą kształt i poło enie: ró ne. na wysokości Th10 • odpowiada nasadzie wyrostka mieczykowatego o dno cześć trzonu ołądka le y po lewej strony powy ej płaszczyzny wpustu wcięcie wpustowe – między dnem a przełykiem inaczej: sklepienie ołądka topografia: lewe pod ebrze o trzon zstępuje ku dołowi przechodzi w część odźwiernikową kolano ołądka – miejsce przejścia trzonu w część odźwiernikową o część odźwiernikowa jama odźwiernikowa kanał odźwiernikowy odźwiernik • zaopatrzony w grubą warstwę włókien okrę nych o tworzą zwieracz odźwiernika • topografia: po stronie prawej L1 budowa zewnętrzna: Anatomia – Brzuch i miednica .pl) • • • • • ropień podprzeponowy mo e przebić się do jamy osierdziowej lub opłucnej zachyłek podwątrobowy: o inaczej: zachyłek wątrobowo-nerkowy o poło enie: po prawej pomiędzy powierzchnią trzewną wątroby górną częścią dwunastnicy prawą nerką o łączy się z torbą sieciową i innymi zachyłkami otrzewnej zachyłki przyokrę nicze o poło enie: pomiędzy ścianą boczną jamy brzusznej a okrę nicą wstępującą oraz zstępującą zachyłki krezkowo-okrę nicze: o inaczej: bruzdy przyokrę nicze o poło enie: pomiędzy okrę nicą wstępującą a nasadą krezki jelita cienkiego pomiędzy okrę nicą zstępującą a nasadą krezki jelita cienkiego • łączy się z jamą miednicy w miejscach połączeń poszczególnych części jelita znajdują się równie zachyłki otrzewnej.17:47 25 .2006-06-16 . zale ą od pozycji ciała i wypełnienia narządu mieści 2-3 litrów pokarmu części: o wpust połączenie części brzusznej przełyku z częścią wpustową ołądka topografia: w lewo od linii pośrodkowej.

wątrobowa wspólna o t. pępkowej Anatomia – Brzuch i miednica . nadpępcze.2006-06-16 . wrotnej chłonka: o węzły chłonne ołądkowe o węzły chłonne odźwiernikowe o węzły chłonne trzustkowo-śledzionowe o -> węzły trzewne -> pnie jelitowe unerwienie: o splot ołądkowy od splotu trzewnego o pnie błędne Wątroba: największy gruczoł organizmu (1500g) o stanowi 2. ołądkowa lewa o t.Anatomia – Brzuch i miednica o ściana przednia wątroba przepona przednia ściana brzucha ściana tylna przepona śledziona lewa nerka lewe nadnercze t.5% cię aru ciała dorosłego poło enie: prawe pod ebrze. wypukła. głównej dolnej bruzda strzałkowa lewa • z przodu:: więzadło obłe wątroby o pozostałość po . śledzionowa okrę nica poprzeczna krzywizna mniejsza krzywizna większa topografia: w pozycji pionowej sięga do poziomu L3 Maciej Tomczak (czama@tlen.17:47 26 . lewe po ebrze powierzchnie: o przeponowa: gładka. dostosowana do kopuły przepony więzadło sierpowate wątroby • w płaszczyźnie strzałkowej • rozdziela prawy płat od lewego • biegnie od przedniej ściany brzucha • blaszki ku górze przechodzą w otrzewną ścienną przepony • ku tyłowi blaszki tworzą blaszkę przednią więzadła wieńcowego więzadło wieńcowe • w płaszczyźnie czołowej • w tylnej części powierzchni przeponowej • składa się z dwóch więzadeł trójkątnych • pole nagie: o znajduje się pomiędzy blaszkami więzadła wieńcowego o nie jest pokryte otrzwną dzieli się na: • przednia • górna • tylna • prawa o trzewna: inaczej: tylno-dolna bruzda strzałkowa prawa • w części przedniej: znajduje się w niej dół pęcherzyka ółciowego • w części tylnej: bruzda . śledzionowa yły: o biegną wspólnie z tętnicami o uchodzą do .pl) o o o - - - - tętnice: o t.

wątrobowa właściwa nerwy o wychodzą przez nie: przewody wątrobowe naczynia chłonne przyleganie: • część górna dwunastnicy • pęcherzyk ółciowy • zgięcie prawe okrę nicy • prawa część okrę nicy poziomej • prawa nerka • prawe nadnercze rozdzielone: brzegiem dolnym rzutowanie: • linia łopatkowa prawa – XI ebro • linia sutkowa prawa – wzdłu łuku ebrowego • opuszcza łuk ebrowy prawy • dochodzi do łuku ebrowego lewego – u końca VIII ebra • koniec: 5 przestrzeń między ebrowa w linii sutkowej lewej - płaty: o o - - prawy czworoboczny nale y autonomicznie do płata prawego poło enie: między bruzdami strzałkowymi i poprzeczną (na dole) o ogoniasty nale y autonomicznie do płata prawego poło enie: między bruzdami strzałkowymi i poprzeczną (na górze) o lewy podział czynnościowy: o część prawa o część lewa płat ogoniasty większa część płata czworobocznego o są jednakowej wielkości o posiadają własne zaopatrzenie w krew tętniczą od gałęzi t. wątrobowej o własną dystrybucję krwi ylnej yły wrotnej o oddzielny spływ ółci o na powierzchni trzewnej: części oddzielone są bruzdą strzałkową prawą o na powierzchni przeponowej: części oddzielone linią poprowadzoną od dołu pęcherzyka ółciowego do .Anatomia – Brzuch i miednica • Maciej Tomczak (czama@tlen. międzysegmentowe) o mo na usunąć 1 część lub 1 segment chirurgicznie o wymień: część lewa: • 1 – płat ogoniasty • 2 – lewy boczny • 3 – lewy przedni boczny • 4 – przyśrodkowy lewy część prawa: • 5 – przedni przyśrodkowy • 6 – prawy przedni boczny • 7 – tylny boczny • 8 – tylny przyśrodkowy Anatomia – Brzuch i miednica . wrotnej wątroby i t. głównej dolnej o wątroba produkuje ok. wątrobowej właściwej o pomiędzy segmentami znajdują się dopływy ył wątrobowych ( .2006-06-16 . wrotna t.17:47 27 .pl) o z tyłu: więzadło ylne o pozostałość po przewodzie ylnym bruzda poprzeczna • łączy obie bruzdy strzałkowej • tworzy wrota wątroby o wchodzą przez nie: . 800 ml ółci na dobę segmenty naczyniowe wątroby: o utworzone przez rozgałęzienia .

lewy. ołądkowe. wątrobowa wspólna Odcinek brzuszny pni błędnych: wchodzi do jamy brzusznej jako pień błędny przedni i tylny przedni o biegnie w pobli u krzywizny mniejszej ołądka o oddaje gałęzie: wątrobowe. krezkowej górnej Splot trzewny inaczej: splot słoneczny Anatomia – Brzuch i miednica . wrotną od tyłu i lewej Pień trzewny początek: aorty o miejsce: poziom L1 przebieg: krótki gałęzie: o t. ołądkowa lewa o t.2006-06-16 .17:47 28 . trzewne (do splotu trzewnego) tylny o gałęzie: ołądkowe i wątrobowe o dochodzi głównie do splotu trzewnego zakres unerwienia: o odpowiada zakresowi unaczynienia pnia trzewnego oraz t.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. prawy i lewy płata ogoniastego) o przewód wątrobowy wspólny zewnątrzwątrobowe: o przewód wątrobowy wspólny + przewód pęcherzykowy -> przewód ółciowy wspólny • przebiega w więzadle wątrobowo-dwunastniczym • do części zstępującej dwunastnicy • uchodzi na brodawce większej dwunastnicy o końcowy odcinek: część śródścienna (2 cm) przebija ukośnie tylno-przyśrodkową ścianę części zstępującej dwunastnicy ściana: grubsza światło: wę sze zwieracz przewodu ółciowego wspólnego: • utworzony przez włókna okrę ne o często wspólnie z przewodem trzustkowym tworzy bańkę wątrobowo-trzustkową • długość: 4-8 cm • wypukły w prawą stronę • topografia: o krzy uje .pl) Pęcherzyk ółciowy długość: 7-10 cm poło enie: dół pęcherzyka ółciowego budowa: o dno od góry: przylega do wątroby od dołu: sąsiaduje z częścią górną dwunastnicy rzutowanie: wierzchołek chrząstki 9 ebra o trzon sąsiaduje z okrę nicą poprzeczną i z opuszką dwunastnicy o szyjka pokryty otrzewną: z wyjątkiem powierzchni przylegającej do wątroby wychodzi z niego przewód pęcherzykowy Drogi ółciowe wewnątrzwątrobowe: o kanaliki ółciowe włosowate o przewody ółciowe międzyzrazikowe o przewody płatowe (prawy. śledzionowa o t.

bogata w składniki od ywcze transportuje ją do wątroby początek: o . krezkowa górna o .pl) - - - poło enie: wokół początkowego odcinka pnia trzewnego oraz t. krezkowej górnej zwoje aortowo-nerkowe • le ą powy ej początku tętnic nerkowych + szereg drobnych zwojów włókna: o współczulne: odcinek piersiowy pnia wspólnego: • n. pęcherzyka ółciowego o pomiędzy t.( KD -> KG) -> Ś początek . zwłaszcza tylny o czuciowe: nn. krezkowej górnej ograniczenia: o od góry: przepona o od dołu: poziom tętnic nerkowych o od boków: nadnercza budowa: o znajdują się tu liczne zwoje: dwa zwoje trzewne • znajdują się po bokach pnia trzewnego zwój krezkowy górny • znajduje się w początkowym odcinku t. krezkowej górnej yła wrotna zbiera krew z narządów części brzusznej układu pokarmowego krew uboga w tlen. co się dzieje w przypadku utrudnienia przepływu) Anatomia – Brzuch i miednica . krezkowej górnej sploty wtórne: o wątrobowy o ołądkowy o śledzionowy o krezkowy górny o trzustkowy o nerkowe o nadnerczowe o poło enie: wzdłu rozgałęzień pnia trzewnego i t. wątrobową właściwą a przewodem ółciowym wspólnym ku tyłowi od nich gałęzie: o podział: gałąź prawa i lewa o yły zrazikowe o naczynia zatokowe o yły środkowe zrazików o yły podzrazikowe o yły wątrobowe o . mniejszy.2006-06-16 . główna dolna połączenia: o (nazwa. najmniejszy dwa górne nerwy trzewne lędźwiowe o przywspółczulne: pnie błędne.miejsce: o poziom L1 o poza głową trzustki przebieg: o wstępuje do więzadła wątrobowo-dwunastniczego w obrębie więzadła uchodzi do niej . ołądkowa lewa początek – wariacje: o 60% .( KD -> Ś) -> KG o 40% . krezkowa dolna o .Anatomia – Brzuch i miednica - Maciej Tomczak (czama@tlen. trzewny większy.17:47 29 . śledzionowa o . co się łączy. przeponowe zakres unerwienia: o podobny do zakresu unaczynienia pnia trzewnego i t.

głównej dolnej) . odbytnicze górne (do .. nieparzystej mo liwość powstawania ylaków przełyku – mo liwy krwotok o odbytnicze: . odbytnicze środkowe (do . głównych) głowa meduzy o pozaotrzewnowe: . biodrowej wewnętrznej) ylaki odbytu o okołopępkowe: . okołopępokwe (. wątrobowa tylko 30% Anatomia – Brzuch i miednica . lędźwiowe (do .Anatomia – Brzuch i miednica o Maciej Tomczak (czama@tlen. krezkowej dolnej) + .17:47 30 . sromowej wewnętrznej -> do . ołądkowa lewa + yły odcinka piersiowego przełyku uchodzące do . wrotnej) + . więzadła obłego wątroby> .pl) - przełykowe: . powierzchowne klatki piersiowej i brzucha (-> . wrotna prowadzi do wątroby 70% krwi. t. okrę nicze (do .2006-06-16 . wrotnej) + .

ylne i chłonne trzew jamy brzusznej. Jelito cienkie poło enie: od ołądka do jelita grubego części: o dwunastnica początkowy odcinek jelita cienkiego kształt: podkowa stosunek do otrzewnej: • opuszka: wewnątrzotrzewnowo o dochodzi do niej więzadło wątrobowo-dwunastnicze • pozostałe części: zewnątrzotrzewnowo połączenia: • górny koniec – odźwiernik • dolny koniec – jelito czcze części: • górna (opuszka) – 5 cm • zstępująca – 7-10 cm • pozioma (dolna) – 6-8 cm • wstępująca 5 cm rzutowanie . Unerwienie trzew jamy brzusznej. nie posiada krezki poło enie: prawy dół biodrowy Anatomia – Brzuch i miednica .17:47 31 . unaczynienie oraz unerwienie jelita cienkiego i grubego.pozycja le ąca: • opuszka: nieco w prawo od linii pośrodkowej na poziomie L1 • część zstępująca: po stronie prawej na wysokości L2 • część pozioma: na wysokości L3. przebiega w stronę lewą • część wstępująca: koniec – poziom L2 po lewej rzutowanie – pozycja le ąca: • zstępuje 1-2 kręgi ni ej o jelito czcze i jelito kręte poło enie: wewnątrzotrzewnowe wykazują znaczną ruchomość • dzięki posiadaniu krezki trudno ustalić ich dokładne poło enie • czcze: lewa część jamy brzusznej • kręte: prawa część jamy brzusznej + miednicy mniejszej korzeń krezki jelita czczego i krętego: • od L2 po stronie lewej • do prawego stwu krzy owo-biodrowego początkowy odcinek jelita czczego: zgięcie dwunastniczo-czcze (L2 po stronie lewej) jelito czcze przechodzi w kręte bez wyraźniej granicy końcowy odcinek jelita krętego: linia międzykolcowa. mniej liczne Grudki chłonne samotne skupione Jelito - grube początek: ujście jelita cienkiego do jelita grubego koniec: odbyt części: o kątnica wewnątrzotrzewnowa. Unaczynienie tętnicze. 8 cm od kolca biodrowego przedniego górnego prawego • zastawka krętniczo-kątnicza Cecha Jelito czcze Jelito kręte Kolor czerwony ró owy Średnica 2-4 cm 2-3 cm Ściana gruba cieńsza Unaczynienie obfite mniej obfite Naczynia proste długie krótkie Arkady pojedyncze.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. topografia. du e liczne.2006-06-16 . trzustki oraz śledziony.pl) ĆWICZENIE 5 – Budowa. krzy uje kręgosłup. wysokie. małe Fałdy okrę ne du e. gęste niskie.

odbytnicza dolna (od t.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. wykazuje du ą ruchomość • poło enie: na wysokości pępka • koniec: zgięcie śledzionowe o poło enie: nieco wy ej od zgięcia wątrobowego o topografia: 7 ebro.17:47 32 . w linii pośrodkowej odbytnica przedłu enie okrę nicy esowatej kończy się odbytem części: • miedniczna o otrzewna: pokryte nią są: górne odcinki powierzchni przedniej i bocznych części miednicznej otrzewna przechodzi na sąsiednie narządy • wytwarza zagłębienie odbytniczopęcherzowe u mę czyzn • wytwarza zagłębienie odbytniczo-maciczne u kobiet o dolny odcinek części miednicznej: bańka odbytnicy o poło enie: w miednicy mniejszy do przodu od kości krzy owej i guzicznej o tworzy łuk wypukły ku tyłowi zgięcie krzy owe • odbytowa o inaczej: kanał odbytu o tworzy łuk wypukły ku przodowy zgięcie kroczowe tętnice: • t. linia pachowa środkowa poprzeczna • posiada krezkę. odbytnicza górna (od t. krezkowej dolnej) • t. od t.2006-06-16 . sromowej wewnętrznej. wykazuje du ą ruchomość • tworzy pętlę • kończy się na wysokości S2/S3. posiada krezkę okrę nica wstępująca • poło enie: po prawej stronie jamy brzusznej • początek: prawy dół biodrowy • koniec: zgięcie wątrobowe o topografia: 8 ebro. biodrowej wewnętrznej) o przebiega w dole kulszowo-odbytniczym o unaczynia dolną część odbytnicy i kanał odbytu • tętnice te tworzą liczne zespolenia wokół odbytnicy i w jej ścianie Trzustka wydłu ony narząd jamy brzusznej poło enie: poprzecznie na tylnej ściany jamy brzusznej o w przestrzeni zaotrzewnowej o poziom L1/L2 części: Anatomia – Brzuch i miednica . odbytnicza środkowa (od t. biodrowej wewnętrznej) • t.pl) o o • poni ej ujścia jelita cienkiego • najni szy punkt: pośrodku więzadła pachwinowego wyrostek robaczkowy: • odchodzi od strony przyśrodkowej i tylnej • zwisa ku dołowi • poło enie – zmienne – zajmuje ró ne pozycje w stosunku do kątnicy i końcowego odcinka jelita krętego • wewnątrzotrzewnowy. linia pachowa środkowa zstępująca • poło enie: po lewej stronie jamy brzusznej • koniec: na wysokości grzebienia biodrowego lewego esowata • posiada krezkę.

lewe nadnercze.pl) najszersza część narządu objęta przez dwunastnicę wyrostek haczykowy • wychodzi z dolnej części głowy • rozciąga się ku stroni lewej • znajduje się ku tyłowi od t. poni ej: naczynia krezkowe górne • z przodu: odźwiernik o trzon przebieg: • ku przodowi od kręgu L2 • krzy uje aortę. główna dolna.Anatomia – Brzuch i miednica o głowa Maciej Tomczak (czama@tlen.17:47 33 . lewą nerkę o le ą ku tyłowi od trzonu z przodu: • pokryty otrzewną • stanowi tylne ograniczenie torby sieciowej o ogon z tyłu: lewa nerka biegnie między blaszkami więzadła śledzionowo-nerkowego dochodzi do wnęki śledziony powierzchnie: o przednio-górna o przednio-dolna o tylna brzegi: o górny o przedni o dolny funkcja: o narząd wewnątrzwydzielniczy wyspy Langerhansa • w trzonie i w ogonie trzustki • wydzielają insulinę i glukagon o narząd zewnątrzwydzielniczy sok trzustkowy • ilość: 1200-1500 ml dziennie • odpływa przewodami trzustkowymi do części zstępującej dwunastnicy • przez przewód trzustkowy o początek: ogon trzustki o przebieg: cała długość narządu o ujście: czasem wspólnie z przewodem ółciowym wspólnym tworzy bańkę wątrobowo-trzustkową • otwiera się w dolnej części zstępującej dwunastnicy na brodawce większej • wokół końcowej części bańki włókna mięśniowe tworzą zwieracz Oddiego • tak e: przewód trzustkowy dodatkowy: o zbiera sok z dolnej części głowy i z wyrostka haczykowatego o wstępuje ku górze i uchodzi na brodawce mniejszej le y powy ej brodawki większej - - Śledziona największy narząd układu chłonnego poło enie: o okolica pod ebrowa lewa o między 9 i 11 ebrem o długa oś narządu – wzdłu 10 ebra Anatomia – Brzuch i miednica . t. naczynia nerkowe prawe o szyjka topografia: • z tyłu. krezkową górną. krezkowej górnej topografia: • ku tyłowi: . prawa nerka.2006-06-16 .

ołądkowa prawa • t. wątrobowa wspólna • t.17:47 34 . ołądkowo-sieciowa lewa • tt. ołądkowa lewa • gałęzie do odcinka brzusznego przełyku • gałęzie do powierzchni przedniej i tylnej ołądka t. z opłucną i z płucem lewym o trzewna od przodu: ołądek od tyłu: lewa nerka od dołu: lewe zgięcie okrę nicy wnęka śledziony . krezkowa górna t. ołądkowo-dwunastnicza o t.w części środkowej • znajdują się w niej naczynia i nerwy • przylega do niej ogon trzustki • wychodzą z niej więzadła: o ołądkowo-śledzionowe o śledzionowo-nerkowe ograniczają zachyłek lewy torby sieciowej brzegi: o górny – karbowany o dolny – gładki końce: o górny o dolny zaokrąglony bywa określany jako brzeg przedni długość: 12 cm szerokość: 7 cm otoczona torebką o wnikają od niej beleczki w głąb narządu w beleczkach – naczynia krwionośne doprowadzające krew do miazgi śledziony • znajdują się w niej liczne limfocyty i leukocyty tętnica śledzionowa: o wchodzi do wnęki o dzieli się na 5 lub więcej gałęzi wchodzą do śledziony nie łączą się między sobą • mo emy wyró nić dzięki temu segmenty śledziony Unaczynienie przewodu pokarmowego aorta brzuszna o pień trzewny t. okrę nicza prawa • gałąź górna Anatomia – Brzuch i miednica . ołądkowe krótkie t. wątrobowa właściwa o t.2006-06-16 . trzustkowo-dwunastnicza dolna • przednia • tylna tętnice do jelita czczego i krętego t. pęcherzyka ółciowego o gałąź prawa o gałąź lewa o t. śledzionowa • gałęzie trzustkowe • t.Anatomia – Brzuch i miednica - Maciej Tomczak (czama@tlen. ołądkowo-sieciowa prawa o t.pl) - - - - powierzchnie: o przeponowa sąsiaduje przez przeponę z ebrami. trzustkowo-dwunastnicza górna gałąź przednia gałąź tylna • -> t.

ołądkowo-sieciową lewą biegnie w sieci mniejszej wzdłu krzywizny większej ołądka w stronę prawą (1 cm poni ej krzywizny) łączy się z t. ogona trzustki o oddaje t. ołądkową prawą (od t. ołądkową prawą dochodzi do krzywizny mniejszej ołądka łączy się z t.2006-06-16 . trzustkowo-dwunastnicza górna o dzieli się na gałęzie: przednia tylna Anatomia – Brzuch i miednica . odbytnicza górna Maciej Tomczak (czama@tlen.pl) o Tętnica ołądkowa lewa przebieg: o zaotrzewnowo w kierunku rozworu przełykowego przepony o wchodzi między blaszki więzadła wątrobowo.ołądkowego o biegnie wzdłu krzywizny mniejszej ołądka o łączy się z t. okrę nicy esowatej t. krezkowa dolna t. krętniczo-okrę nicza • gałęzie okrę nicze • gałęzie kątnicze • t.Anatomia – Brzuch i miednica • gałąź dolna t. ołądkowo-sieciową prawą gałęzie: o gałęzie trzustkowe o t. okrę nicza lewa tt. wyrostka robaczkowego t. ołądkowe krótkie dochodzą do dna ołądka • w więzadle ołądkowo-śledzionowym wa ne unaczynienie ołądka w przypadku resekcji Tętnica wątrobowa wspólna przebieg: o w prawo o ku tyłowi od odźwiernika i górnej części dwunastnicy o do więzadła wątrobowo-dwunastniczego gałęzie: o oddaje t. ołądkowo-sieciowa lewa o tt. ołądkową lewą o t. ołądkowo-sieciowa prawa o biegnie w sieci większej o łączy się z t.17:47 35 . wątrobowej wspólnej) gałęzie: o do odcinka brzusznego przełyku zespalają się z odgałęzieniami lewej dolnej tętnicy przeponowej o gałązki do powierzchni przedniej i tylnej ołądka Tętnica śledzionowa przebieg: o kręty o pozaotrzewnowy o wzdłu górnego brzegu trzustki w stronę lewą o wchodzi między blaszki więzadła śledzionowo-nerkowego o wnika do wnęki śledziony o oddaje gałęzie trzustkowe do trzonu. okrę nicza środkowa t. ołądkowo-sieciową lewą wzdłu krzywizny większej ołądka • t. ołądkowo-dwunastnicza przebiega ku tyłowi od połączenia ołądkowo-dwunastniczego poni ej górnej części dwunastnicy dzieli się: • t.

krętniczo-okrę nicza o biegnie wzdłu nasady krezki jelita cienkiego o oddaje: gałęzie okrę nicze gałęzie kątnicze t. okrę nicza środkowa • wstępuje między blaszki krezki okrę nicy poprzecznej • unaczynia 2/3 prawe tej okrę nicy • zespala się z gałęziami t. okrę niczej prawej i lewej koniec: t.17:47 36 . do jelita czczego i krętego (12-18) • przebiegają w krezce jelita cienkiego • tworzą łukowate połączenie zwane arkadami o odchodzą od nich tętnice proste do ściany jelita cienkiego o obwód prawy (wklęsły): t. okrę niczej środkowej • gałąź dolna łączy się z gałęzią okrę niczą t.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. krętniczo-okrę niczej t. pęcherzyka ółciowego o wchodzi do wnęki wątroby o dzieli się na gałąź prawą i lewą Tętnica krezkowa górna początek: aorty początek – miejsce: tu poni ej pnia trzewnego. trzustkowo-dwunastniczej górnej o obwód lewy (wypukły): tt. na poziomie L1 przebieg: o po lewej stronie . krezkowej górnej o ku tyłowi od trzonu trzustki o ku przodowi od części poziomej dwunastnicy o wchodzi do krezki jelita cienkiego o biegnie łukiem wypukłym ku dołowi i w stronę lewą o w kierunku prawego dołu biodrowego gałęzie: o ku górze: t. okrę nicza prawa • przebiega pozaotrzewnowo do okrę nicy wstępującej • gałąź górna zespala się z gałęzią t.pl) - przebiegają między dwunastnicą i głową trzustki • unaczyniają te narządy zespalają się one z tt. wyrostka robaczkowego • przebiega w krezce wyrostka • nale y o niej pamiętać podczas zabiegu usunięcia wyrostka robaczkowego koniec – miejsce: prawy dół biodrowy Tętnica krezkowa dolna początek: aorta brzuszna początek – miejsce: na wysokości kręgu L3 przebieg: o zstępuje pozaotrzewnowo po lewej stronie aorty o wchodzi do nasady krezki okrę nicy esowatej gałęzie: Anatomia – Brzuch i miednica .2006-06-16 . krezkowej górnej po oddaniu tych gałęzi przebiega jako t. trzustkowo-dwunastnicza dolna • dzieli się na przednią i tylną • łączy się z odpowiednimi gałęziami t. trzustkowo-dwunastniczymi dolnymi od t. wątrobowa właściwa o biegnie w więzadle wątrobowo-dwunastniczym o wspólnie z: przewodem ółciowym wspólnym • le y po prawej stronie tętnicy yłą wrotną • poło ona ku tyłowi od tętnicy o oddaje t.

2006-06-16 . krezkowej dolnej zstępuje pozaotrzewnowo do górnej części odbytnicy zespala się z pozostałymi tętnicami odbytniczymi Naczynia i węzły chłonne układu pokarmowego węzły regionalne: o ołądkowe lewe i prawe lewe: • poło enie: wzdłu krzywizny mniejszej prawe: • poło enie: wzdłu krzywizny większej odźwiernikowe – w okolicy odźwiernika -> węzły chłonne trzewne • poło enie: przestrzeń zaotrzewnowa na aorcie. wokół pnia trzewnego i t. okrę nicy esowatej przebiegają w krezce okrę nicy esowatej unaczyniają ją a tak e dolną część okrę nicy zstępującej t. krezkowej górnej o trzustkowe i śledzionowe określane jako trzustkowo-śledzionowe poło enie: • od wnęki śledziony • wzdłu naczyń śledzionowych na górnym brzegu trzustki trzustkowe górne i dolne – w obrębie głowy trzustki spływ chłonki z: • trzustki • śledziony • dna ołądka odpływ chłonki do: • węzłów trzewnych o wątrobowe poło enie: we wnęce wątroby i w więzadle wątrobowo-dwunastniczym spływ chłonki z: • powierzchnia trzewna wątroby • naczynia głębokie wątroby odpływ chłonki: • do węzłów trzewnych powierzchnia przeponowa wątroby -> przez przeponę -> węzły mostkowe.pl) o o t.17:47 37 . krętniczo-okrę niczej o okrę nicze Anatomia – Brzuch i miednica .Anatomia – Brzuch i miednica o Maciej Tomczak (czama@tlen. śródpiersiowe przednie i tylne węzeł chłonny pęcherzykowy: • poło enie: po lewej stronie szyjki pęcherzyka ółciowego • odpływ: do węzłów trzewnych o krezkowe górne liczba: 150 poło enie: w krezce jelita cienkiego sploty śródścienne • utworzone przez naczynia chłonne z kosmków jelita cienkiego • uchodzą do węzłów krezkowych odpływ: • węzły trzewne • pnie jelitowe • pnie lędźwiowe o krętniczo-okrę nicze przedkątnicze zakątnicze wyrostka robaczkowego odpływ: • do węzłów krezkowych górnych • wzdłu t. okrę nicza lewa przebiega ku stronie lewej unaczynia 1/3 lewą okrę nicy poprzecznej oraz okrę nicę zstępującą tt. odbytnicza górna gałąź końcowa t.

n. X trzustka: o splot trzustkowy od splotu trzewnego śledziona: o splot śledzionowy od splotu trzewnego Anatomia – Brzuch i miednica .pl) o o spływ: • z jelita grubego poło enie: w krezce okrę nicy poprzecznej • wzdłu poszczególnych części okrę nicy w tkance podotrzewnowej odpływ: • do węzłów krezkowych górnych i dolnych krezkowe dolne poło enie: w krezce okrę nicy esowatej • wzdłu t. X o okrę nica do 2/3 prawych okrę nicy poprzecznej – n. X reszta: część krzy owa o odbytnica przywspółczulnie – część krzy owa współczulnie: splot krezkowy i odbytniczy (ogólnie: splot odbytniczy górny od międzykrezkowego.17:47 38 . przeponowy (błona surowicza) o przywspółczulnie: n. odbytnczej górnej spływ chłonki z: • okrę nicy esowatej • górnej częściej odbytnicy odpływ chłonki do: • węzłów krezkowych dolnych odbytowo-odbytnicze i przyodbytnicze poło enie: wzdłu bańki odbytniczej spływ: • dolna część odbytnicy • odbyt odpływ: • węzły biodrowe wewnętrzne • pachwinowe powierzchowne (z okolicy odbytu) Unerwienie trzew jamy brzusznej przełyk: o pnie błędne o nn. trzewne o splot trzewny ołądek o splot ołądkowy przedni i tylny o sploty okołonaczyniowe jelito cienkie – splot trzewny jelito grube o jelito ślepe i wyrostek robaczkowy – pień współczulny.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. splot odbytniczy środkowy i dolny od miednicznego) wątroba: o współczulnie: splot wątrobowy (od splotu trzewnego) o n.2006-06-16 .

17:47 39 . wrotna o pnie współczulne i sploty przedkręgowe jamy brzusznej o węzły chłonne lędźwiowe i trzewne + pnie lędźwiowe i jelitowe Nerka poło enie: o na powierzchni tylnej jamy brzusznej o prawa: od poziomu Th12 do krą ka L2/L3 o lewa: od poziomu Th11 do L2 długość: 10-12 cm szerokość: 5-6 cm grubość: 2-3 cm powierzchnie: przednia i tylna brzegi: przyśrodkowy (wklęsły) i boczny (wypukły) koniec: górny i dolny [bieguny] wnęka nerki: o znajduje się w obrębie brzegu przyśrodkowego o prowadzi do zatoki nerkowej naczynia nerkowe nerwy miedniczka nerkowa kielichy nerkowe większe i mniejsze o zawartość: t. Odcinek lędźwiowy pnia współczulnego. Aorta brzuszna i jej odgałęzienia. lędźwiowy większy • m. czworoboczny lędźwi • m. głównej dolnej + . Splot międzykrezkowy. biodrowy o od góry: przepona o ku dołowi: łączy się z przestrzenią zaotrzewnową miednicy zawartość: o narządy układu pokarmowego le ące pozaotrzewnowo: dwunastnica (część zstępująca. pod ebrowy o tętnice odchodzące od aorty o yły uchodzące do . Pnie lędźwiowe.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. Przestrzeń zaotrzewnowa – ograniczenia i zawartość. nadnerczy oraz moczowodów. pozioma i wstępująca) okrę nica (wstępują i zstępująca) odbytnica trzustka o narządy układu moczowego (nerki i moczowody) o gruczoły nadnerczowe o nerwy splotu lędźwiowego + n. topografia.2006-06-16 . odchodzące nerwy.pl) ĆWICZENIE 6 – Przestrzeń zaotrzewnowa. ograniczenia: o otrzewna ścienna pokrywająca tylną ścianę jamy brzusznej o tylna ściana jamy brzusznej odcinek lędźwiowy kręgosłupa odnogi przepony mięśnie ściany tylnej brzucha: • m. budowa. lędźwiowy mniejszy • m. nerkowa i jej pierwszorzędowe rozgałęzienia . yła główna dolna i jej dopływy. nerkowa naczynia chłonne nerwy moczowód osłonki: o torebka włóknista przylega do powierzchni nerki składa się z dwóch blaszek • wewnętrzna: o zawiera włókna mięśniowe gładkie o otaczają wierzchołki piramid Anatomia – Brzuch i miednica . Węzły chłonne ścienne jamy brzusznej. Topografia. unaczynienie i unerwienie nerek. Splot lędźwiowy – budowa. poprzeczny brzucha • m.

międzyzrazikowe o -> tętniczki doprowadzające do kłębków nerkowych o -> tętnice proste wnikające do piramid o yły odpowiadają tętnicom o tętnice nerkowe dodatkowe dochodzą zwykle do końców nerek wa ne są te. na powierzchni przedniej: gruczoły nadnerczowe o przód: nerka prawa: • wątroba • część zstępująca dwunastnicy • pęcherzyk ółciowy • okrę nica wstępująca nerka lewa: • ołądek • śledziona • ogon trzustki • zgięcie lewe okrę nicy unaczynienie nerek: o przepływa przez nią 25% pojemności wyrzutowej krwi z serca o aorta brzuszna o -> tt. czworobocznego lędźwi bocznie: do m.2006-06-16 . międzypłatowe zaginają się wzdłu podstawy piramid jako tt.pl) - - - torebka tłuszczowa stanowi ciągłość z tkanką tłuszczową przestrzeni zaotrzewnoej otacza nerkę wspólnie z nadnerczem o powięź nerkowa dwie blaszki wnikają od nich włókna łącznotkankowe do torebki tłuszczowej blaszki ku górze przechodzą w powięź przepony blaszki ku dołowi nie są połączone rozdziela nerkę od nadnercza o ciało tłuszczowe przynerkowe znajduje się na zewnątrz powięzi nerkowej stosunki topograficzne nerek: o tył: ku górze: • przepona + ostatnie ebro przyśrodkowo: do m.17:47 40 .Anatomia – Brzuch i miednica o Maciej Tomczak (czama@tlen. lędźwiowego większego pośrodkowo: do m. poprzecznego brzucha o na końcu górnym. które dochodzą do końca dolnego • mogą blokować odpływ moczu poprzez zawieszenie moczowodu o tętnice nerkowe mają liczne zespolenia z tętnicami przebiegającymi w sąsiedztwie nerek o segmenty naczyniowe: górny przedni górny przedni dolny dolny tylny budowa nerki o istota korowa pod torebką włóknistą wnika pomiędzy rdzeń nerki w postaci słupów nerkowych zbudowana jest głównie z nefronów o istota rdzenna utworzony przez piramidy nerkowe • posiadają na przekroju kształt trójkąta • podstawa: zwrócona do obwodu nerki • wierzchołki (brodawki) otoczone są przez kielichy nerkowe mniejsze Anatomia – Brzuch i miednica . łukowate • -> tt. nerkowe o dzielą się na 2-3 gałęzie przebiegają wzdłu bocznych powierzchni piramid jako tt.

przednia powierzchnia nerki kształt: o prawy: trójkątny o lewy: łukowaty obficie unaczynione (kilka lub kilkanaście tętnic) o tt.pl) w obrębie piramid znajdują się główne cewki zbiorcze oraz części pętli Henlego • ujścia cewek łączą się tworząc przewody brodawkowe o uchodzą na wierzchołkach piramid kielichy nerkowe mniejsze (7-12) łączą się w kielichy nerkowe większe (35) kielichy nerkowe większe uchodzą do miedniczki nerkowej przedłu ają się w moczowód płat nerkowy • odcinek mią szu nerki.2006-06-16 . nadnerczowe górne (od tt. nadnerczowe dolne (od tt. lędźwiowym większym ku tyłowi od naczyń jądrowych lub jajnikowych k przodowi od n. który obejmuje piramidę i przyległy odcinek kory • dobrze widoczne w okresie płodowym kielichy nerkowe mniejsze i większe oraz miedniczka nerkowa znajdują się w zatoce nerkowej Gruczoł nadnerczowy poło enie: górny koniec.Anatomia – Brzuch i miednica • Maciej Tomczak (czama@tlen. nerkowych) o yły uchodzą do yły głównej dolnej (prawe) oraz do . przeponowych dolnych) o tt. płciowo-udowego lewy: krzy uje od tyłu nasadę krezki okrę nicy esowatej prawy: biegnie ku tyłowi od nasady krezki jelita cienkiego krzy uje naczynia biodrowe wspólne krzy uje kresę graniczną wchodzi do miednicy mniejszej biegnie po ścianie miednicy do kolca kulszowego (część ścienna) biegnie do przodu dochodzi do tylnej ściany pęcherza moczowego (część trzewna) u mę czyzn: krzy uje od tyłu nasieniowód u kobiet: przebiega w więzadle szerokim macicy • ku tyłowi od naczyń macicnych Anatomia – Brzuch i miednica .17:47 41 . nerkowej lewej (lewe) budowa: o rdzeń – z ektodermy o kora Moczowód wychodzi w przedłu eniu miedniczki nerkowej łączy się z pęcherzem moczowym długość: ok. nadnerczowe środkowe (od aorty) o tt. 29 cm) budowa: o błona śluzowa: podłu ne fałdy wyściela wnętrze moczowodu światło: wygląd gwiaździsty nabłonek: przejściowy o tkanka łączna o błona mięśniowa: górna część: • warstwa wewnętrzna – włókna podłu ne • warstwa zewnętrzna – włókna okrę ne dolna część: • j/w • + najbardziej zewnętrzna – włókna podłu ne o przydanka przebieg: o odcinek brzuszny ukośnie na m. 30 cm (u kobiet ok.

tu poni ej pnia • t. krzy ową pośrodkową Anatomia – Brzuch i miednica . główna dolna gałęzie: o trzewne: parzyste: • tt. biodrowe wewnętrzne o tt. jądrowe lub jajnikowe o tt. nerkowe o początek: L1 o przebieg: prawa przebiega ku tylowi od . pęcherzowe yły: o towarzyszą tętnicom Maciej Tomczak (czama@tlen. śledzionowa . krezkowa dolna o początek: L3 o ścienne: t. L2 o przebieg: bocznie i ku dołowi na m. pod ebrowym koniec: podział na dwie tt. pod ebrowa • początek – miejsce: ku tyłowi od więzadła łukowatego bocznego o wspólnie z n. jądrowe lub jajnikowe o początek: boczny obwód aorty.Anatomia – Brzuch i miednica o odcinek miedniczny przewę enia: o górne – miejsce przejścia miedniczki w moczowód o środkowe – na poziomie przejścia do miednicy mniejszej o dolne – w miejscu wejścia do pęcherza moczowego tętnice: o tt.pl) - - - Aorta brzuszna początek: przednia powierzchnia trzonu Th12 przebieg: o po lewej stronie od trzonów kręgów lędźwiowych topografia: o z przodu: trzon trzustki .17:47 42 . głównej dolnej • tt. nadnerczowe środkowe o początek: L1 o przebieg: bocznie w kierunku nadnerczy • tt. nerkowa lewa część pozioma dwunastnicy pętla jelita cienkiego o po prawej: .2006-06-16 . lędźwiowym większym ku przodowi od moczowodu u kobiet: dochodzą do jajnika • le y na ścianie bocznej macicy u mę czyzn: wchodzą w skład powrózka nasiennego nieparzyste: • pień trzewny o początek: Th12 lub L1 • t. lędźwiowe • ilość: 4 • przebieg: bocznie t. biodrowe wspólne oraz t. nadnerczowych górnych tt. krezkowa górna o początek: L1. przeponowa dolna • początek: na poziomie Th12 • rozgałęzia się na powierzchni brzusznej przepony • oddaje 6-8 tt. nerkowe o aorta brzuszna o tt.

nerkowe • wychodzą z wnęki nerki o le ą najbardziej do przodu • przebieg – lewa: ku przodowi od aorty brzusznej • uchodzą do nich: o lewa . lędźwiowego większego o na powierzchni trzewnej wątroby w tylnej części bruzdy strzałkowej prawy o wchodzi do klatki piersiowej przez otwór . głównej dolnej w środku ścięgnistym przepony długość: 7 cm dłu sza ni aorta (odcinek brzuszny) dopływy: o ścienne: .2006-06-16 . po prawej poni ej rozwidlenia aorty przebieg: o wstępuje po stronie prawej aorty o na powierzchni przedniej m. jądrowa lub jajnikowa o lewa . lędźwiowego większego budowa: o zawiera 4-6 zwojów gałęzie: o odchodzą od zwojów i gałęzi międzyzwojowych o gałęzie łączące do nerwów rdzeniowych lędźwiowych o nerwy trzewne lędźwiowe dwa górne oddają gałęzie do splotu trzewne wszystkie dochodzą do splotu międzykrezkowego Splot międzykrezkowy poło enie: o poni ej splotu trzewnego i tętnic nerkowych o sięga ku dołowi poni ej rozwidlenia aorty a do promontorium włókna: o współczulne: odcinek lędźwiowy pnia współczulnego o przywspółczulne: odcinek krzy owy rdzenia kręgowego (S2-S4) • wychodzą z rdzenia w składzie korzeni przedniech • oddzielają się do gałęzi przednich nerwów rdzeniowych krzy owych o jako nerwy trzewne miedniczne o dochodzą do splotów miednicznych z tych splotów wstępują drogą nn. przeponowe dolne o trzewne: prawa . wątrobowe: • zbierają krew ylną z wątroby • uchodzą w miejscu przebiegu . podbrzusznych do splotu międzykrekowego sploty wtórne: o wzdłu tętnic o splot jądrowy lub jajnikowy (parzysty) Anatomia – Brzuch i miednica . głównej dolnej na powierzchni wątroby Pień współczulny – odcinek lędźwiowy przebieg: o na powierzchni przednio-bocznej trzonów kręgów lędźwiowych o przyśrodkowo od m. jądrowa lub jajnikowa prawa . lędźwiowe .Anatomia – Brzuch i miednica koniec – miejsce: na poziomie L4 Maciej Tomczak (czama@tlen.pl) yła główna dolna początek: połączenie ył biodrowych wspólnie o miejsce: poziom L5.17:47 43 . nadnerczowa . nadnerczowa .

trzustkowo-śledzionowe. wątrobowe. skórny uda boczny • początek: gałęzie przednie L2-L3 • przebieg: o ukośnie po mięśniu biodrowym o w kierunku kolca biodrowego przedniego górnego o przebija więzadło pachwinowe o biegnie na bocznej powierzchni uda n. krezkowe górne i dolne.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen.17:47 44 . krezkowe dolne o aortowe: wymień: lędźwiowe poło enie: wokół aorty i . biodrowym o przez rozstęp mięśni o wchodzi do dołu biodrowo-łonowego • gałęzie: o skórne o mięśniowe • zakres unerwienia: mięśnie grupy przedniej uda i skórę o powierzchnia przednia: Anatomia – Brzuch i miednica . głównej dolnej otrzymują naczynia chłonne z węzłów biodrowych zlokalizowane są w pobli u narządów: o ołądkowe. lędźwiowy większy: o brzeg boczny: n. trzustkowo-dwunastnicze. biodrowo-pachwinowy n. ramienno-głowowej Splot lędźwiowy utworzony przez: gałęzie przednie nerwów rdzeniowych L1-L4 poło enie: pomiędzy warstwami m. krezkowe górne. udowy • początek: L2-L4 • przebieg: o między m. biodrowo-podbrzuszny n. lędźwiowym wiekszym a m. poziom L1 pnie lędźwiowe: o wychodzą z węzłów chłonnych lędźwiowych o uchodzą do zbiornika mleczu przewód piersiowy: o wychodzi ze zbiornika mleczu o wchodzi do klatki piersiowej przez rozwór aortowy o uchodzi w lewym kącie ylnym do lewej .2006-06-16 . przyokrę nicze pnie jelitowe: o wychodzą z węzłów chłonnych przedaortowych o uchodzą do zbiornika mleczu poło enie: poza aortą.pl) - - o splot krezkowy dolny o splot moczowodowy o splot aorty brzusznej (tak e: ze splotu trzewnego) zwoje: o najwa niejsze i największe: jądrowe lub jajnikowe o krezkowe dolne gałęzie: o włókna do splotu nerkowego dzieli się na nerwy podbrzuszne o dochodzą do nich nerwy trzewne krzy owe (z odcinka krzy owego pnia współczulnego) o dochodzą do splotów miednicznych o dolny odcinek splotu międzykrezkowego bywa określony jako splot podbrzuszny górny Węzły chłonne ścienne jamy brzusznej towarzyszą naczyniom krwionośnym o przedaortowe: poło enie: początkowy odcinek tętnic nieparzystych aorty wymień: trzewne. lędźwiowego większego wszystkie nerwy splotu przebijają m.

2006-06-16 .17:47 45 . płciowo-udowy brzeg przyśrodkowy: n. zasłonowy • początek: gałęzie przednie L2-L4 • przebieg: o do przodu od kresy granicznej o równolegle do kresy granicznej o poni ej kresy kranicznej o wspólnie z naczyniami zasłonowymi o wychodzi na powierzchni przyśrodkowej uda Maciej Tomczak (czama@tlen.pl) o Anatomia – Brzuch i miednica .Anatomia – Brzuch i miednica n.

w którym podczas jajeczkowania pojawi się wolna. nerwy podbrzuszne. odbytnica. Sploty miedniczne.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. jajnikowa + gałąź jajnikowa . macicznej) przebiega w więzadle wieszadłowym jajnika o yły: . tworzącego więzadło szerokie macicy o łączą jamę macicy z jamą otrzewnej o długość: 11-14 cm o budowa: ujście miedniczne część maciczna (inaczej: śródścienna) • przebija mięsień maciczny • tworzy kąt jajowodu cieśń jajowodu • wąski odcinek le ący w pobli u trzonu macicy bańka jajowodu • miejsce zapłodnienia lejek jajowody • znaczna ruchomość . naczynia i nerwy • komórki wytwrzające androgeny o aparat wieszadłowy: krezka jajnika • część tylnej blaszki więzadła szerokiego macicy • zstępuje do wnęki jajnika więzadło wieszadłowe jajnika • od końca jajowodowego jajnika do ściany bocznej więzadło właściwe jajnika • od końca macicznego jajnika do brzegu macicy w górnej części trzonu o tętnice: t. Narządy płciowe eńskie wewnętrzne jajniki o kształt: migdały o wymiary: 4 x 2 x 1 cm o masa: 7-14 g o pokryte otrzewną o poło enie: dołki jajnikowe tylna powierzchnia więzadła szerokiego macicy przytwierdzone do tylnej blaszki tego więzadła o powierzchnie: przyśrodkowa i boczna o brzegi: tylny (wolny).umo liwia bezpośrednie zbli enie się ujścia macicznego jajowodu do powierzchni jajnika w pobli e miejsca. • zakończony strzępkami ujście brzuszne o ściany: błona śluzowa – nabłonek z rąbkiem migawkowym Anatomia – Brzuch i miednica . przedni (krezkowy) o koniec: górny (jajowodowy) i dolny (maciczny) o wnęka jajnika – na brzegu przednim naczynia i nerwy o otoczony: błona biaława o budowa: kora: • zawiera pęcherzyki jajnikowe – rozwijają się z nich komórki płciowe • komórki wytwarzające estrogeny rdzeń: • tkanka łączna wiotka. Pęcherz moczowy. dojrzała komórka jajowa. Naczynia biodrowe.17:47 46 . macicznej o chłonka: w lędźwiowe i przymacicze o nerwy: splot jajnikowy jajowody o poło enie: w górnej części fałdu otrzewnowego. jajnikowa (+ gałąź jajnikowa t. Aparat wieszadłowy macicy. moczowód.pl) ĆWICZENIE 7 – Narządy płciowe wewnętrzne eńskie.2006-06-16 .

odbytnicza środkowa o yły: splot pochwowy (-> .pl) - - o o o o macica o masa: 40-60 g o budowa: trzon macicy • powierzchni: pęcherzowa i jelitowa • brzegi: prawy i lewy • ściany: mięsień maciczny o mięśnie gładkie + liczne komórki tkanki łącznej o podczas cią y: zwiększa się zawartość białek kurczliwych • pokryty otrzewną (omacicze) cieśń macicy • miejsce przejścia trzonu w szyjkę • znajduje się tu ujście wewnętrzne kanału szyjki • tworzy kanał rodny (wspólnie z szyjką) podczas porodu szyjka macicy • budowa: o część pochwowa o część nadpochwowa • ujście macicy: o nieródki – okrągłe o rodzące – szeroki otwór (warga przednia i tylna) • ściana: o błona śluzowa: nabłonek walcowaty + gruczoły śluzowe śluzowy czop zamyka kanał szyjki macicy po stosunku . pęcherzowa dolna.. szyjka) pochwa o granica między narządami płciowymi eńskimi zewnętrznymi a wewnętrznymi o oddzielona od przedsionka pochwy błoną dziewiczą o końce: górny – tworzy sklepienia pochwy. ani podczas wydalania płodu o wytwarza się z niej błona śluzowa macicy • warstwa czynnościowa o pokryta jednowarstwowym nabłonkiem walcowatym o złuszczanie się pod wpływem hormonów o poło enie: przodozgięcie . jajnikowa + t. maciczna yły: splot ylny jajnika. t.17:47 47 . obejmuje szyjkę macicy dolny – przekrój poprzeczny ma kształt litery H o ściana: błona śluzowa: • nabłonek: o wielowarstwowy płaski nierogowaciejący (od światła) o w górnej warstwie – zmiany pod wpływem hormonów • marszczki pochwowe – drobne fałdy u nieródek o po porodzie: grubsze.zbiornik gromadzący plemniki o błona mięśniowa: 8% masy mięśnia macicznego o ściana: błona śluzowa – śródmacicze – wyściela jamę macicy • warstwa podstawna o nie złuszcza się ani podczas cyklu miesiączkowego. biodrowa wewnętrzna) o chłonka: węzły lędźwiowe (dno). zbierają się w słup przedni i tylny błona mięśniowa: • włókna podłu ne i okrę ne + włókna sprę yste tkanki łącznej o tętnice: t. maciczne-> . węzły przymacicze (trzon. splot ylny maciczny chłonka: węzły lędźwiowe nerwy: splot jajnikowy i maciczno-pochwowy Maciej Tomczak (czama@tlen. pochwowa. t.Anatomia – Brzuch i miednica środkowa błona mięśniowa (warstwa okrę na + podłu na) błona surowicza tętnice: t. biodrowa wewnętrzna) Anatomia – Brzuch i miednica .2006-06-16 . maciczna o yły: splot maciczny (.kąt między osią trzonu macicy i osią szyjki przodopochylenie – kąt między osią szyjki a osią pochwy o tętnice: t.

biodrową wewnętrzną przebieg: o ku tyłowi od analogicznych tętnic Anatomia – Brzuch i miednica . końcowa czść mowczowodu. naczynia zaopatrujące macicę aparat więzadłowy macicy: o więzadła obłe macicy początek: okolica rogów macicy przechodzą przez kanały pachwinowe koniec: górne gałęzie kości łonowych i utkanie warg sromowych większych znaczenie: utrzymanie w przodopochyleniu i przodozgięciu o więzadła właściwe jajników od jajników do rogów macicy.17:47 48 . poziome L4/L5 przebieg: o tu pod otrzewną ścienną o ograniczają od tyłu wejście do miednicy mniejszej o dochodzą do poziomu stawów krzy owo-biodrowych gałęzie: o drobne do otrzewnej.Anatomia – Brzuch i miednica o o chłonka: węzły biodrowe wewnętrzne i pachwinowe nerwy: splot podbrzuszny dolny -> splot maciczno-pochwowy Maciej Tomczak (czama@tlen. lędźwiowego większego koniec: o t.2006-06-16 . biodrowa wspólna o pomiędzy tętnicami znajduje się dół jajnikowy yła biodrowa wspólna początek: połączenie . węzłów chłonnych i m. biodrowa zewnętrzna o t. biodrowej zewnętrznej z . nieco poni ej jajowodów o więzadła wieszadłowe jajnika od końców jajowodowych jajników do ścian miednicy (w nich: naczynia) o strzępek jajnikowy przytwierdza ujście brzuszne jajowodu do końca jajowodowego jajnika otrzewna: o nie odgrywa zasadniczej roli w utrzymywaniu narządów płciowych eńskich wewnętrznych we właściwym dla nich poło eniu o umo liwia im przesuwanie się względem siebie o pokrywa: trzon macicy i jajowody – tworzy wyraźny fałd przebiegający czołowo dno i część trzonu macicy – inaczej: omacicze przechodząca z trzonu na wewnętrzną powierzchnię bocznych ścian miednicy tworzy więzadło szerokie macicy o zagłębienia: pęcherzowo-maciczne (przedni dół Douglasa) odbytniczo-maciczne (tylny dół Douglasa) Tętnice biodrowa wspólna początek: gałęzie końcowe aorty brzusznej.pl) Aparat wieszadłowy macicy zapewnia stałe poło enie i ograniczają ruchomość względem siebie przymacicze: o między blaszką przednią i tylną więzadła szerokiego macicy o więzadła krzy owo-maciczne początek: powierzchnia miedniczna kości krzy owej obejmują obu stron odbytnicę dochodzą do macicy na wysokości cieśni o więzadła podstawne (podstawowe) początek: wachlarzowato. na bocznych ścianach miednicy mniejszy biegną w kierunku cieśni i szyjki macicy między jego włóknami biegną naczynia zaopatrujące macicę o łonowo-pęcherzowe przechodzi w więzadła pęcherzowo-maciczne wią e dolną część macicy z pęcherzem moczowym o zawartość: górna część: jajowody dolna część: pęczki włókien tkanki łącznej.

Anatomia – Brzuch i miednica o o prawa: ku tyłowi od t. opuszki prącia (t. kroczowa o t. oddaje g. sromowa wewnętrzna o t. biodrową wsólną) dopływy: o . dźwigacza jądra Tętnica biodrowa wewnętrzna początek: t. udowej (więzadło pachwinowe) przebieg: o wzdłu kresy granicznej o przyśrodkowo od jednoimiennych tętnic o do wysokości stawu krzy owo-biodrowego koniec: łączy się z . na prawo od miejsca podziału aorty brzusznej) Tętnica biodrowa zewnętrzna początek: gałąź końcowa t. krzy owa pośrodkowa o . biodrowe wspólne tworzą . biodrową wspólną prawą - Maciej Tomczak (czama@tlen. lędźwiowego większego i moczowodu o t. udową tętno: w połowie długości więzadła pachwinowego yła biodrowa zewnętrzna początek: przedłu enie . biodrowej wspólnej prawej lewa: przyśrodkowo od t. pępkowa • t. biodrowej lewej krzy uje się od tyłu z t. pęcherzowa dolna • t. okalająca biodro głęboka o . płciowo-udowego o wchodzi pod więzadło pachwinowe o wchodzi do rozstępu naczyń gałęzie: o drobne do węzłów chłonnych. nasieniowodu) o t. maciczna (t. biodrowej wspólnej przebieg: o do przodu. biodrową wewnętrzną (tworzy . ku tyłowi. nadbrzuszna dolna . główną dolną (ni ej. odbytnicza środkowa o gałęzie pęcherzowe o gałęzie mięśniowe (do m.17:47 49 .pl) - dopływy: o . pochwowa o gałęzie maciczne o gałąź jajnikowa o gałąź jajowodowa • t. ścienne i trzewne trzewne: • t. odbytnicza dolna o t. w dół i w bok o biegnie bocznie w stosunku do . opuszki przedsionka pochwy) Anatomia – Brzuch i miednica . biodrowa wspólne (na wysokości stawu krzy owo-biodrowego) przebieg: o kieruje się do miednicy mniejszej gałęzie: o pień przedni – biegnie do otworu podgruszkowego. lędźwiowym większym i na powięzi biodrowej o krzy uje się od przodu i przyśrodkowo z moczowodem o krzy uje się od boku z naczyniami jajnikowymi lub jądrowym o krzy uje się od przodu z nasieniowodem lub więzadłem obłym macicy o krzy uje się od przodu z gałęzią płciową n. m. dźwigacza odbytu) o gałęzie pochwowe (gałęzie do pęcherzyków nasiennych) • t. biodrowej zewnętrznej o na m. biodrowo-lędźwiowe koniec: obie .2006-06-16 . nadbrzuszna dolna o t. okalająca biodro głęboka koniec: przechodzi w t.

kulszowy • t. sromowa wewnętrzna o splot ylny pęcherzowy • . cewki moczowej t. grzbietowa łechtaczki) splot ylny sterczowy splot ylny maciczny splot ylny pochwowy Splot miedniczny parzysty poło enie: na dnie miednicy mniejszej o sięgają od kości krzy owej do pęcherza moczowego o łączą się ze sobą poprzecznymi włóknami przebiegającymi za odbytnicą zwoje miedniczne – znajdują się w oczkach sieci włókna współczulne: o splot podbrzuszny górny (dolna część splotu międzykrezkowego) przez nn. biodrowa wewnętrzna o dolna część: . krezkowa dolna o środkowa część: . biodrowo-lędźwiowa • gałąź biodrowa • gałąź lędźwiowa tt. krzy owe boczne . biodrowo-lędźwiowa . głębokie prącia ( . głębokie łechtaczki) • .pl) - ścienne: • t. pośladkowe górne . pośladkowa górna zakres unaczynienia: o ściany miednicy mniejszej o wszystkie zawarte w niej narządu + narząd płciowe zewnętrzne yła biodrowa wewnętrzna przebieg: o wzdłu bocznej części kości krzy owej o ku tyłowi i przyśrodkowo od jednoimiennej tętnicy koniec: łączy się z . grzbietowa prącia ( . zasłonowa o gałąź łonowa o pień tylny – biegnie ku tyłowi. grzbietowa prącia (t. odbytnicze dolne • .Anatomia – Brzuch i miednica o o o t. podbrzuszne Anatomia – Brzuch i miednica . okalające prącie • . wargowe tylne) • . biodrową wspólną o na poziomie stawu krzy owo-biodrowego dopływy: o ścienne . głęboka łechtaczki) t. grzbietowa łechtaczki) o . grzbietowa łechtaczki) Maciej Tomczak (czama@tlen. oddaje gałęzie ścienne t. zasłonowe o trzewne . głęboka prącia (t. biodrową zewnętrzną -> .2006-06-16 . krzy owa boczna dolna t. przedsionka pochwy) • . grzbietowe powierzchowne prącia (łechtaczki) splot ylny odbytniczy • część wewnętrzna i zewnętrzna • odpływ: o górna część: . krzy owe boczne • t. mosznowe tylne ( . nasieniowodu ( . opuszki prącia ( . krzy owa boczna górna • t. pośladkowa dolna o gałąź zaopatrująca n. sromowa wewnętrzna • .17:47 50 . pośladkowe dolne .

pochwowe • sploty jamiste łechtaczki o nerwy jamiste łechtaczki o Maciej Tomczak (czama@tlen.pl) - - Pęcherz moczowy poło enie: miednica mniejsza. trzewne miedniczne o splot podbrzuszny górny sploty wtórne: o odbytnicze środkowy (ze splotu miednicznego) dolny (z n. zwieracz wewnętrzny cewki moczowej: • utworzony przez włókna warstwy zewnętrznej mięśni pęcherza • okrę ny przebieg • w zamykaniu biorą udział sploty ylne powodujące obrzmienie błony śluzowej • niezale ny od woli m. pęcherzowych górnych i dolnych o u mę czyzn: splot sterczowy splot nasieniowodowy sploty jamiste prącia • nerwy jamiste prącia o u kobiet: splot maciczno-pochwowy • nn. przestrzeń załonowa o z tyłu za spojeniem łonowym budowa: o trzon przechodzi w szczyt o dno: ujście moczowodów ujście cewki moczowej pęcherz opró niony: o szczyt i ściana górna opadają o wpuklają się do światła pęcherza o tworzą miseczkowate zagłębienie pęcherz wypełniony: o napięte ściany o kształt owalnej poduszki o górny brzeg wystaje powy ej spojenia łonowego ściana: o błona śluzowa: nabłonek wielowarstwowy przejściowy trójkąt pęcherza: • fałd międzymoczowodowy • języczek pęcherza – zamyka ujście cewki moczowej liczne fałdy – z wyjątkiem trójkąta pęcherza o błona mięśniowa: warstwa zewnętrzna warstwa środkowa – okrę na warstwa wewnętrzna – podłu na m.2006-06-16 .Anatomia – Brzuch i miednica zwoje krzy owe pnia współczulnego przez nn. sromowego) o pęcherzowe: z nn.17:47 51 . zwieracz zewnętrzny cewki • łączy się z mięśniem poprzecnym krocza głębokim • współtworzy przeponę moczowo-płciową o otrzewna: pokrywa: ścianę trzonu pęcherza od jego szczytu a do wysokości ujścia moczowodów tworzy fałd rezerwowy – gdy pęcherz jest opró niony Anatomia – Brzuch i miednica . trzewne krzy owe włókna przywspółczulne: o nn.

jądrowa lub jajnikowa.pl) o o tętnice: tt. biodrowo-lędźwiowa. t. prawe i lewe yły: . t. biodrowe wewnętrzne. bezpośrednio: .17:47 52 . 29 cm) budowa: o błona śluzowa: podłu ne fałdy wyściela wnętrze moczowodu światło: wygląd gwiaździsty nabłonek: przejściowy o tkanka łączna o błona mięśniowa: górna część: • warstwa wewnętrzna – włókna podłu ne • warstwa zewnętrzna – włókna okrę ne dolna część: • j/w • + najbardziej zewnętrzna – włókna podłu ne o przydanka przebieg: o odcinek brzuszny ukośnie na m. nerkowe. lędźwiowym większym ku tyłowi od naczyń jądrowych lub jajnikowych k przodowi od n. biodrowa wspólna. grzbietowej głębokiej prącia lub łechtaczki chłonka: węzły chłonne biodrowe wewnętrzne nerwy: nn. tt. pęcherzowe górne (od t. maciczny. pępkowej) i dolne (od t. jądrowa lub jajnikowa. chłonka: węzły biodrowe wewnętrzne i biodrowe wspólne nerwy: splot miedniczny -> sploty pęcherzowe przepływ moczu przez moczowód: dzięki skurczom mięśni gładkich Anatomia – Brzuch i miednica . jądrowe lub jajnikowe. 30 cm (u kobiet ok. t.Anatomia – Brzuch i miednica o o Maciej Tomczak (czama@tlen. tt. aorta brzuszna. t. biodrowa wewnętrzna i . sterczowy. biodrowa wewnętrzna. pęcherzowe o część miedniczna: t. biodrowej wewnętrznej).2006-06-16 . pośladkowa górna. płciowo-udowego lewy: krzy uje od tyłu nasadę krezki okrę nicy esowatej prawy: biegnie ku tyłowi od nasady krezki jelita cienkiego krzy uje naczynia biodrowe wspólne krzy uje kresę graniczną o odcinek miedniczny wchodzi do miednicy mniejszej biegnie po ścianie miednicy do kolca kulszowego (część ścienna) biegnie do przodu dochodzi do tylnej ściany pęcherza moczowego (część trzewna) u mę czyzn: krzy uje od tyłu nasieniowód u kobiet: przebiega w więzadle szerokim macicy • ku tyłowi od naczyń macicnych - - - - przewę enia: o górne – miejsce przejścia miedniczki w moczowód o środkowe – na poziomie przejścia do miednicy mniejszej o dolne – w miejscu wejścia do pęcherza moczowego tętnice: o część brzuszna: tt. pęcherzowe ze splotu ylnego pęcherzowego –w przestrzeni przypęcherzowej -> splot ylny sromowy lub do . pęcherzowe (od splotów pęcherzowych) Moczowód wychodzi w przedłu eniu miedniczki nerkowej łączy się z pęcherzem moczowym długość: ok. odbytnicza środkowa yły: o towarzyszą tętnicom + splot ylny pęcherzowy. t. tt.

Anatomia – Brzuch i miednica ĆWICZENIE 8 – Narządy płciowe męskie wewnętrzne Maciej Tomczak (czama@tlen.pl) Wymień: parzyste: o jądro o najądrze o nasieniowód o przewód wytryskowy o pęcherzyk nasienny o gruczoł opuszkowo-cewkowy o (powrózki nasienne wraz z osłonkami) nieparzyste: o gruczoł krokowy (sterczowy) Jądro poło enie: o w obrębie moszny końce: górny i dolny powierzchnie: boczna i przyśrodkowa brzegi: przedni i tylny otoczone: błoną białawą o dzieli jądro na płaciki (200-300) o poprzez przegródki jądra (wnikają promieniście do śródjądrza) budowa: o ka dy z płacików zawiera 1-4 kanaliki nasienne kręte histologia: błona własna + nabłonek plemnikotwórczy z komórkami Sertoliego otoczone są włóknami nerwowymi i naczyniami między nimi: komórki Leydiga o kanaliki nasienne kręte łączą się w kanaliki nasienne proste w okolicy szczytu płacika tworzą sieć jądra w obrębie śródjądrza o przewodziki odprowadzające jądra (10-20) wychodzą z sieci jądra kończą się wewnątrz głowy najądrza funkcje: o plemnikotwórcza o gruczoł dokrewny (produkuje testosteron) tętnice: t. wzdłu tylnego brzegu do dolnego końca o przedłu a się w nasieniowód funkcje: o zbiornik nasienia – dojrzewanie plemników pozostałości rozwojowe: o przyczepek jądra niewielkie. od splotu odchodzą tętniczki międzypłacikowe yły: splot ylny wiciowaty chłonka: węzły chłonne lędźwiowe -> pnie lędźwiowe -> zbiornik mleczu nerwy: splot jądrowy Najądrze części: o głowa - - o trzon o ogon poło enie: o przylega do jądra od końca górnego. owalne struktury le ące na powierzchni bocznej o przyczepek najądrza w części górnej jądra o przyjądrze parzyste. ślepo zakończone 1 – w głowie najądrza (przewodzik zbaczający górny) utworzona przez przewodziki odprowadzające jądra • tworzą płaciki najądrza o wierzchołki: skierowane do śródjądrza o podstawy: przechodzą w przewód najądrza utworzone przez przewód najądrza Anatomia – Brzuch i miednica .17:47 53 . poło one w dolnej części powrózka nasiennego o przewodziki zbaczające parzyste. jądrowe (od aorty brzusznej) – tworzy gęsty splot naczyniowy pod błoną białawą.2006-06-16 .

2006-06-16 . gruczołów opuszkowocewkowych.17:47 54 . wypełnioną płynem surowiczym o szczątek wyrostka pochwowego – pozostałość po przejściu jądra przez kanał pachwinowy.pl) - 2 – w ogonie najądrza (przewodzik zbaczający dolny) o łagiewka sterczowa tętnice:t. skośnego zewnętrznego brzucha powięź nasienna zewnętrzna o odpowiada: powięź powierzchowna brzucha o otacza zawartość moszny oraz powrózek nasienny o dzięki połączeniu między PNZ a PMDJ skóra moszny jest łatwo przesuwalna błona kurczliwa o odpowiada: tkanka podskórna o komórki mięśniowe gładkie. brak tłuszczowej o rozwojowo u kobiet: wargi sromowe większe o szew moszny i przegroda moszny – świadectwo powstania z parzystych zawiązków Nasienie galaretowata. która wpukla się między gonadę a trzon najądrzy ograniczona więzadłem najądrza górnym i dolnym powięź nasienna wewnętrzna o odpowiada: powięź poprzeczna o obejmuje jądro z najądrzem oraz dystalną część powrózka nasiennego m. jądrowa (głowa i górna część trzonu). dźwigacza jądra o odpowiada: powięź i rozcięgno m. objętość: 2-4 ml skład: o plemniki – 200-300 mln o wydzielina gruczołu krokowego. z wyjątkiem brzegu tylnego (tam jest najądrze) o krezka jądra: przejście blaszki trzewnej w blaszkę ścienną wnikają tu naczynia i nerwy o zatoka najądrza: utworzona przez blaszkę trzewną osłonki pochwowej. dźwigacz jądra o odpowiada: m. poprzeczny brzucha o jego skurcz powoduje zbli anie jąder do ściany jamy brzusznej powięź m. układają się w pęczki o róznokierunkowym przebiegu o kurcząc się marszczy i zmniejsza powierzchnię skórny moszny (zmniejsza oddawanie ciepła na zewnątrz) skóra moszny o odpowiada: skóra brzucha o ciemniej zabarwiona.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. le y w górnej części powrózka nasiennego o otacza całe jądro. skośny wewnętrzny i m. bogato unaczyniona.2-7. nasieniowodu (dolna część trzonu i ogon) yły: splot ylny wiciowaty chłonka: węzły chłonne pachwinowe nerwy: splot jądrowy Osłonki jądra osłonka pochwowa jądra o odpowiada: otrzewna trzewna i ścienna o blaszka trzewna: zrasta się z błoną białAwą o blaszka ścienna o blaszki ograniczają jamę surowiczą moszny.8 . liczne gruczoły łojowe. pęcherzyków nasiennych. t. gruczołów cewki moczowej o elementy morfotyczne – złuszczone komórki nabłonka dróg nasiennych + leukocyty Nasieniowód przedłu enie przewodu najądrza o miejsce: na wysokości dolnego końca jądra długość: 50-60 cm przebieg: w obrębie powrózka nasiennego części: o część zewnątrzbrzuszna (wę ykowaty przebieg) część mosznowa część powrózkowa o część pachwinowa (biegnie w obrębie powrózka nasiennego) Anatomia – Brzuch i miednica . mlecznobiała wydzielina pH= 7.

podobne do gruszki poło enie: o od przodu: pęcherz moczowy o od tyłu: odbytnica stanowi pojedynczą.5 Anatomia – Brzuch i miednica . poni ej pęcherza moczowego o od dołu: styka się z przeponoą moczowo-płciową powierzchnie: o przednia .pobudza plemniki do ruchu zawartość wydzieliny: o fruktoza (materiał energetyczny dla plemników) tętnice: t. t. pęch. moczowodu.2006-06-16 . jądrowa (-> . środkowa-o. wew-p o błona śluzowa – fałdy podłu ne funkcja: transport nasienia z najądrza do cewki moczowej tętnice: t. dźwigaczem odbytu i splotem ylnym pęcherzowym otoczki: o torebka gruczołu krokowego o splot ylny gruczołu krokowego o powięź stercza budowa: o 2 płaty – prawy i lewy. nasieniowodu. pępkowej lub t. t.pl) - - - część miedniczna (wewnątrzbrzuszna) krzy uje się z naczyniami nadbrzusznymi dolnymi biegnie do bocznej ściany miednicy mniejszej biegnie do przodu i przyśrodkowo od naczyń biodrowych zewnętrznych. połączone węziną (zwana te płatem środkowym) o podstawa gruczołu krokowego – powierzchnia górna zwrócona do pęcherza o wierzchołek gruczołu krokowego – przylega do przepony moczowo-płciowej o mią sz – 30-50 samodzielnych gruczołów wytwarza wydzielinę – mętna. avn zasłonowych oraz av pęcherzowych górnych w kierunku tylnej powierzchni pęcherza moczowego przechodzi między pęcherzem a moczowodem krzy uje się od przodu z moczowodem bańka nasieniowodu – końcowa część części miednicznej nasieniowodu o uchodzi do niej przewód wydalający pęcherzyka nasiennego o dalej: przewód wytryskowy przebijają gruczoł krokowy otaczają łagiewkę sterczową • odpowiada pochwie uchodzą w sterczowej części cewki moczowej na wzgórku nasiennym ściana: o błona zewnętrzna – tkanka łączna włóknista o gruba błona mięśniowa – zew-p. biodrowej wewnętrznej lub od t. poskręcaną cewę: o koniec dystalny: ślepo zamknięty o koniec proksymalny: przechodzi w przewód wydalający funkcja: wytwarzanie płynnej wydzieliny o zasadowym odczynie.do spojenia łonowego o tylna .ylne okrywa dystalną część t.) yły: splot ylny wiciowaty i splot ylny pęcherza moczowego chłonka: węzły chłonne lędźwiowe -> pnie lędźwiowe -> zbiornik mleczu nerwy: splot nasieniowodu Splot ylny wiciowaty powstaje z ył wewnątrzjądrowych oraz z ył drenujących najądrze i nasieniowód występują liczne zespolenia ylno.Anatomia – Brzuch i miednica o Maciej Tomczak (czama@tlen. płynna. nasieniowodu (od t. odbytnicza środkowa i dolna yły: splot ylny pęcherzowy i odbytniczy nerwy: splot podbrzuszny dolny Gruczoł krokowy poło enie: przestrzeń podotrzewnowa miednicy mniejszej. główna dolna (prawa) lub . dol. jądrowej znaczenie: utrzymuje stają temperaturę krwi doprowadzanej do jądra. nerkowa lewa (lewa)) Gruczoł pęcherzykowy kształt: podłu ne.17:47 55 . pęcherzowa górna. pH 6.do przedniej ściany odbytnicy o dolno-boczne – graniczą z m. ciśnienie i tętno odchodzi od niego .

z tyłu od brzegów mięśni opuszkowo-gąbczastych odpowiadają u kobiet: gruczołom przedsionkowoym większym ka dy posiada własny przewód gruczołu opuszkowo-cewkowego o uchodzi do cewki moczowej (na granicy części błoniastej i gąbczastej) wydzielina: o zwil a cewkę moczową i ołądź prącia na krótko przed wytryskiem nasienia Anatomia – Brzuch i miednica . yły: splot sterczowy -> splot ylny pęcherzowy i odbytniczy oraz do . dolno-boczny. pęcherzowe dolne.Anatomia – Brzuch i miednica • Maciej Tomczak (czama@tlen. t.2006-06-16 . sromowej wewnętrznej i .17:47 56 . biodrowej wewnętrznej chłonka: węzły chłonne biodrowe wewnętrzne nerwy: splot sterczowy od splotu miednicznego Gruczoły opuszkowo-cewkowe poło enie: w obrębie przepony moczowo-płciowej o otoczone włóknami mięśnia poprzecznego głębokiego krocza o powy ej opuszki prącia. odbytnicza dolna. górny-przyśrodkowy. przednio-przyśrodkowy o 3 strefy: część obwodowa – płaciki dolno-tylny i dolno-boczny i węzina część środkowa – płacik górno-przyśrodkowy część okołocewkowa – płacik przednio-przyśrodkowy o część sterczowa cewki moczowej biegnie w głębokie rynience między płatami a węziną uchodzą do niej przewody wytryskowe uchodzą przewodziki stercza tętnice: tt.pl) - odprowadzana do cewki moczowej przez 20-25 przewodzików gruczołu krokowego o po 4 płaciki w ka dym płacie: dolno-tylny.

Krocze Mięśnie dna miednicy przepona miednicy o mm. zwieracz cewkowo-pochwowy i m. Powięzie miednicy. łonowopochwowy (inaczej: m. o przyczepiają się do więzadła odbytowo-guzicznego i do wierzchołka kości guzicznej o o m.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. Mięśnie dna miednicy.17:47 57 . dźwigacz stercza • m. zwieracz zewnętrzny odbytu. łonowo-guziczny o współtworzy m. Węzły chłonne miednicy. zaciskający cewkę moczową • przechodzi ku przodowi: w więzadło poprzeczne krocza o tworzy przednią część przepony moczowo-płciowej (razem z więzadłem łukowatym łonowym) m. dźwigacz pochwy (stercza) • m. Naczynia ścienne miednicy. zwieracz cewki moczowej zewnętrzny błona krocza (powięź dolna przepony moczowo-płciowej) przestrzeń powierzchowna krocza: o m. Dół kulszowo-odbytniczy i kanał zasłonowy. o częściowo otacza kanał odbytu od tyłu o częściowo wplata się w środek ścięgnisty krocza o przechodzi na stronę przeciwną. dźwigacze odbytu PP: • kość łonowa • powięź zasłonowa • wzdłu łuku ścięgnistego m.pl) ĆWICZENIE 9 – Krocze – ograniczenia i podział. kulszowo-jamiste Anatomia – Brzuch i miednica . dźwigacza odbytu. dźwigacz pochwy) u mę czyzn: m. łonowo-odbytniczy o tworzy ramiona m. dźwigacza odbytu o częściowo wnika w obręb m. opuszkowo-gąbczaste o mm. tworzy pętlę o ogranicza wrota dźwigacza zawartość u kobiet: cewka moczowa i pochwa zawartość u mę czyzn: cewka moczowa o część włókien dochodzi do pochwy i tworzy m. biodrowo-guziczny • 2 ostatnie stanowi tylną część m. poprzeczny głęboki krocza • PP: brzegi gałęzi dolnych obu kości łonowej • PK: środek ścięgnisty krocza • obejmuje cewkę moczową i pochwę • u kobiet jest to m.2006-06-16 . poprzeczny powierzchowny krocza poło enie: pod błoną krocza PP: guzy kulszowe PK: środek ścięgnisty krocza o mm. zwieracz zewnętrzny odbytu część podskórna część powierzchowna część głęboka o N: splot krzy owy – S3-S5 przepona moczowo-płciowa o chroni wrota dźwigacza (miejsce zmniejszonej oporności) o mięśniowo-łącznotkankowa płyta wypełniająca przestrzeń głęboką krocza m. dźwigacza odbytu PK: kolec kulszowy podział: • m. kulszowo-guziczny od brzegu bocznego kości krzy owej i guzicznej do kolca kulszowego i więzadła krzy owo-kolcowego o m.

górny brzeg mięśni zasłaniaczy zawartość: t. zasłonowa. . łuk ścięgnisty m. boczne.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. gruszkowaty • powięź przebiegająca na miednicznej powierzchni kości krzy owej powięź dolna przepony miednicznej o przechodzi w nią powięź górna przepony miednicznej wzdłu brzegów przyśrodkowych m. n. dźwigacza odbytu) przebiega w obrębie powięzi ściennej miednicy o łączy się: od tyłu: • powięź pokrywająca m. rozstępu. srmowy Naczynia ścienne miednicy Węzły chłonne miednicy ścienne o biodrowe wspólne: przyśrodkowe. łączą się z powięziami otaczającymi odbytnicę oraz pochwę.2006-06-16 . krzy owe trzewne o przypęcherzowe: przedpęcherzowe.17:47 58 . międzybiodrowe. pośrednie. płyn wysiękowy. e ściany boczne miednicy wysłane są powięzią wewnętrzną miednicy poło enie: w tylnej części jamy miednicy powięź ścienna miednicy przechodzi tam w podprzeponową część powięzi zasłonowej Kanał zasłonowy ograniczenia: o od góry: bruzda zasłonowa (od guzka zasłonowego przedniego do tylnego) o od dołu: błona zasłonowa. podaortowe. sromowa wewnętrzna o n. sromowa wewnętrzna o . boczne. wzgórka o biodrowe zewnętrzne: przyśrodkowe. m. zasłonowy Kanał sromowy zawartość: o t. opuszkowo-gąbczasty o tylne brzegi powięzi krocza i błony krocza są ze sobą zrośnięte o przestrzeń powierzchowna krocza: między łukiem łonowym a tylnym brzegiem przepony moczowo-płciowej o przestrzeń podskórna między powięzią krocza a warstwą błoniastą utkania podskórnego krocza mo e gromadzić się w niej: krew. pośrednie. zasłonowa. a one wchodzą w skład powięzi trzewnej miednicy) powięź górna przepony moczowo-płciowej o często nie występuje o przechodzi w pdpm powięź dolna przepony moczowo-płciowej (inaczej: błona krocza) powięź zasłonowa o dwie blaszki o w dolnej części oddalają się od siebie i ogoraniczają kanał sromowy powięź krocza o poło enie: pokrywa m. łonowo-odbytniczych (górna i dolna – pochodne powięzi ściennej miednicy. zasłonowe o biodrowe wewnętrzne: pośladkowe górne i dolne. kulszowo-jamisty i m. pęcherzowe boczne o przymaciczne o przypochwowe o przyodbytnicze Anatomia – Brzuch i miednica . zapęcherzowe.pl) Powięzie miednicy powięź górna przepony miednicznej o PP: łuk ścięgnisty powięzi miednicy (łuk ścięgnisty powięzi zasłonowej. przesiękowy lub ropa o ku górze: przechodzi w powięź głęboką łechtaczki (prącia) o ku dołowi: przechodzi w powięź udową Dół kulszowo-odbytnicze powstałe dlatego. poprzeczny powierzchowny krocza.

sromowej wew) tt. Naczynia i nerwy sromowe. wolna powierzchnia odnóg pokryta mm.pl) ĆWICZENIE 10 – Narządy płciowe zewnętrzne męskie i eńskie.2006-06-16 . Splot krzy owy. głębokiej prącia. prostego brzucha.17:47 59 .Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. na grzbiecie. kulszowo-jamistymi zawierają liczne jamki ciał jamistych. jamiste o nieparzyste ciało gąbczaste prącia poło enie: zagłębienie między ciałami jamistymi. Cewka moczowa. Narządy płciowe zewnętrzne męskie prącie cewka moczowa męska moszna Prącie budowa: o parzyste ciała jamiste prącia poło enie: grzbietowa część prącia kształt: walec otoczone grubą na 3 mm błoną białawą ciał jamistych przegroda prącia – zrośnięta błona biaława obydwu ciał jamistych . grzbietowe prącia dalsze końce: wnikają pod koronę ołędzi. opuszkowo-gąbczasty • przednia – tworzy ołądź prącia otoczona: błoną białawą ciała gąbczastego • błona wnika w głąb mią szu. nie łączą się z c. moczowo-płciową o jej dolną powierzchnię otacza m. gąbczastym • beleczki: zawierają włókna sprę yste i komórki mięśniowe gładkie do ka dej odnogi dochodzi t. Nerwy miedniczne. towarzyszą jej tt. głęboka prącia (od t. dolna (cewkowa) o ołądź prącia podstawa ołądzi jest wklęsła. mo e się swobodnie przesuwać do tyłu wędzidełko napletka – przytwierdza napletek do dolnej powierzchni ołędzi skóra – nabłonek wielowarstwowy płaski. wyraźnie zgrubiałej części ciała gąbczastego na wierzchołku: ujście zewnętrzne cewki moczowej korona – utworzona przez tylny brzeg ołędzi szyjka ołędzi – oddziela ołądź od trzonu napletek – fałd skórny utworzony przez przechodzącą z trzonu prącia na ołądź skórę. grzbietowa głęboka prącia – przebiega w rowku między ciałami jamistymi. wypełniają ją bli sze końce: (inaczej: odnogi) przytwierdzają się do przyśrodkowych brzegów gałęzi dolnych kości łonowych. obejmuje odnogi opuszka prącia – tylna część ciała gąbczastego o trzon owalny przekrój poprzeczny powierzchnie: górna (grzbiet prącia). od strony dolnej części: • tylna – opuszka prącia o jej górna powierzchnia zrasta się z przep. tworzy przegrodę ołędzi o otoczone osłonkami części: o nasada inaczej: korzeń prącia przytwierdzona: mocno do gałęzi kości łonowych • z gałęziami zrośnięta jest błona biaława odnóg prącia o odnogi – tylne zakończenia ciał jamistych o wzmocnione więzadłem wieszadłowym prącia biegnie między błoną białawą a spojeniem łonowym o wzmocnione więzadłem procowatym prącia od pochewki m. oddzielone beleczkami ciał jamistych • jamki: wysłane śródbłonkiem. i nn. komunikują się ze sobą dzięki szczelinom w przegrodzie prącia. nało ona jak naparstek na przednie końce ciał jamistych prącia utworzona z przedniej. ślimakowate – gałęzie t. zaopatrują c. gruczoły łojowe mastka – wydzielina gruczołów łojowych gromadząca się pod napletkiem fizjologia – wzwód: Anatomia – Brzuch i miednica .

cewki moczowej i t. tłoczą krew do przednich części ciał jamistych) o ciało gąbczaste – mniejszy udział. głębokie prącia (odnogi i opuszka) -> . poni ej wzgórka łonowego spoidło tylne warg sromowych większych o poło enie: ku przodowi do okolicy odbytowej wędzidełko warg sromowych o biegnie od spoidła tylnego warg sromowych większych do przedsionka pochwy Anatomia – Brzuch i miednica . pęch. sromowej wew. ślimakowate o pomagają mm.Anatomia – Brzuch i miednica o Maciej Tomczak (czama@tlen. wew. kulszowo-jamiste (uciskają odnogi prącia. owłosienie tylko na nasadzie. dolne o . ślimakowate – silnie wykształcona błona mięśniowa. głęboka prącia yły: o . sromowych zewnętrznych (od t. ślimakowych – wiotczeją o spłaszczają się poduszeczkowate uwypuklenia śródbłonka o krew napływa do ciał jamistych i ciała gąbczastego o silne napięcie błony białawej -> zaciskanie ył odprowadzających krew z jamek o zwiotczenie rozpoczyna się. jamiaste prącia (ze splotów miednicznych) dochodzą do mięśni gładkich w beleczkach ciał jamistych i do ciała gąbczastego Narządy płciowe eńskie zewnętrzne wargi sromowe większe wargi sromowe mniejsze przedsionek pochwy łechtaczka opuszki przedsionka gruczoły przedsionkowe większe wzgórek łonowy Szpara sromu otoczona wargami sromowymi większymi po ich rozchyleniu mo na zobaczyć przedsionek pochwy Wargi sromowe większe bruzdy płciowo-udowe o oddzielają wargi sromowe większe od przyśrodkowej okolicy obu ud i od okolicy odbytowej o przedłu enie bruzd pachwinowych o ku tyłowi przechodzą w bruzdy pośladkowe spoidło przednie warg sromowych większych o poło enie: w linii pośrodkowej. srom. srom.) o ciało jamiste: t. pozostaje miękkie osłonki prącia: o skóra (cienka. docierają do niej więzadła procowate i więzadłowe. opuszkowo-gąbczasty czuciowo: skóra prącia i błona śluzowa cewki moczowej o włókna autonomiczne: nn. tętnice: o skóra: gałęzie tt. grzbietowa głęboka prącia ( ołądź. mogą przystosowywać się do zmiennych rozmiarów prącia śródbłonek – poduszeczkowate zgrubienia – mogą zmieniać światło naczyń o najpierw: impulsy z ośrodka erekcyjnego w części krzy owej rdzenia kręgowego o mięśnie gładkie beleczek ciał jamistych i ścian tt. ciała jamiste i gąbczaste) do . srom. gdy zwę ają się tt. grzbietowa prącia i t. grzbietowe powierzchowne prącia ( ołądź) -> . i do splotu sterczowego -> . zespala je w jedną całość. wew. udowej) o ciało gąbczaste i cewka: t. opuszki prącia (od t. zew. pozbawiona tkanki podskórnej.17:47 60 .2006-06-16 .pl) - - - - t. ciemniej zabarwiony) o cienka warstwa mięśniowa -> błona kurczliwa moszny o powięź powierzchowna (odp: powięź podskórna brzucha i powięź nasienna zew) o powięź głęboka (otacza ciało jamiste i gąbczaste. o . kulszowo-jamisty i m. sromowy (ze sploty krzy owego) ruchowo: m. szew prącia – widoczny na powierzchnie cewkowej. chłonka: o węzły chłonne pachwinowe i biodrowe wewnętrzne nerwy: o włókna somatyczne: n.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->